ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ԵԿԴ/0188/01/16

22 նոյեմբերի 2016թ. ք.Երևան

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ
ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Կ.ՂԱԶԱՐՅԱՆ
Ռ.ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ա.ՋՈՒԼՀԱԿՅԱՆԻ


ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`

ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Ա.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻ

ՊԱՇՏՊԱՆ` Դ.ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Գ.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆԻ



Դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը` Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 26.08.2016թ. դատավճռի դեմ.



Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

Քրեական գործում առկա նյութերի համաձայն` ՀՀ ՊՆ 20440 զորամաս գործուղված ՀՀ ՊՆ 51191 զորամասի պարտադիր ժամկետային զինծառայող, շարքային Գրիգոր Ալբերտի Մանուկյանը 2016թ. մարտի 11-ին հաղորդում է տվել այն մասին, որ նույն զորամաս գործուղված ՀՀ ՊՆ 60925 զորամասի պարտադիր ժամկետային զինծառայող, շարքային Էդմոնդ Արմենի Սարգսյանը 2016թ. մարտի 06-ին, ժամը 04.30-ի սահմաններում, ՀՀ ՊՆ 20440 զորամասի արտահաստիքային դասակի զորանոցում, իր կամքին հակառակ, բռնություն գործադրելու սպառնալիքով կատարել է սեքսուալ բնույթի գործողություններ։
2016 թվականի մարտի 22-ին դեպքի առթիվ ՀՀ քննչական կոմիտեի զինվորական քննչական գլխավոր վարչության չորրորդ կայազորային քննչական բաժնում` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 139-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 90297516 քրեական գործը:
2016 թվականի հունիսի 20-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է թիվ 92206316 քրեական գործը:
2016 թվականի հունիսի 20-ին նախաքննության մարմինը որոշումներ է կայացրել Էդմոնդ Արմենի Սարգսյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում չիրականացնելու և քրեական գործով վարույթը կարճելու մասին` հանցագործության դեպքի բացակայության պատճառաբանությամբ։
2016 թվականի հունիսի 23-ին Գ.Մանուկյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է հրամանատարության հսկողությանը հանձնելը։
2016 թվականի հունիսի 24-ին նախաքննության մարմինը որոշում է կայացրել Գրիգոր Մանուկյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին:
2016 թվականի հուլիսի 04-ին թիվ 92206316 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան:
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 26.08.2016թ. դատավճռով` դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ.
Ամբաստանյալ Գրիգոր Ալբերտի Մանուկյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքում և դատապարտվել է ազատազրկման 1 /մեկ/ տարի ժամկետով։
Պատիժը պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, պատժի սկիզբը հաշվելով կալանավորման պահից։
Վճռվել է նաև.
Ամբաստանյալ Գրիգոր Ալբերտի Մանուկյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց հրամանատարության հսկողությանը հանձնելը վերացնել, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել չհեռանալու մասին ստորագրությունը` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 26.08.2016թ. դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել պաշտպանը:

Գործի փաստական հանգամանքները.

Նախաքննական մարմինը Գրիգոր Ալբերտի Մանուկյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ նա գիտակցելով, որ իր տրամադրած տեղեկատվությունը կեղծ է,11.03.2016թ. ՀՀ ՊՆ Երևանի կայազորի ՌՈ բաժնում՝ ՀՀ ՊՆ 20440 զորամաս գործուղված, շարքային Էդմոնդ Արմենի Սարգսյանի կողմից իր նկատմամբ բռնություն գործադրելու սպառնալիքով սեքսուալ բնույթի գործողություններ կատարելու վերաբերյալ, հանցագործության մասին սուտ մատնություն է կատարել, որը զուգորդվել է վերջինիս ծանր՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 139-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության մեջ մեղադրելով:

Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.

Պաշտպանը վկայակոչելով իր իսկ վերաքննիչ բողոքում նշված պատճառաբանությունները, խնդրել է բեկանել և փոփոխել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 26.08.2016թ.դատավճիռը, Գրիգոր Մանուկյանին իրադրության փոփոխման հետևանքով քրեական պատասխանատվությունից ազատել:
Հակառակ դեպքում Գրիգոր Մանուկյանի նկատմամբ նշանակված 1 /մեկ/ տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառել:
Վերաքննիչ բողոքը բերվել է հետևյալ հիմնավորումներով.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն՝ առաջին անգամ ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք կատարած անձը կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե պարզվի, որ իրադրության փոփոխման հետևանքով այդ անձը կամ նրա կատարած արարքը դադարել է հանրության համար վտանգավոր լինելուց։
Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Գրիգոր Մանուկյանին հանցանքի կատարումը մեղսագրվում է զինվորական ծառայության ընթացքում, ներկայում նա զորացրվել է, հաշվի առնելով նրա անձը բնութագրող տվյալները, դեպքից հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, գտել է, որ նրան մեղսագրվող արարքը դադարել է հանրության համար վտանգավոր լինելուց։
Բացի այդ, գտել է, որ դատարանը առնվազն բոլոր հիմքերն ուներ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետևյալ պատճառաբանություններից ելնելով.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝
<1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին։
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված են պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները՝ ըստ որոնց որպես այդպիսի հանգամանքներ են հանցագործությունը բացահայտելուն աջակցելը։
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն սույն հոդվածի առաջին մասում։
Գրիգոր Մանուկյանը խոստովանել է իր կողմից հանցանքի կատարումը՝ դրանով իսկ ուղղակիորեն օժանդակելով հանցագործությունը բացահայտելուն։
Բացի այդ, ինչպես արդեն նշվեց, Գրիգոր Մանուկյանը նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրականորեն, ընդունել է մեղքը, զղջացել դրա համար և այլն։
Այսինքն, բացի օրենքով նախատեսված դեպքերից առկա են նաև այլ դեպքեր, որոնք դատարանը կարող էր դիտել որպես մեղմացնող հանգամանքներ։
Դատարանն իրավացիորեն դաաավճում նշել է այդ հանգամանքները, մասնավորապես հետևյալ կերպ. Դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Գրիգոր Ալբերտի Մանուկյանի անձը, նախկինում դատված չլինելը, կատարված հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանը՝ միջին ծանրության հանցագործություն լինելը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը՝ առաջադրված մեղադրանքում լիովին մեղավոր ճանաչելը և անկեղծորեն զղջալը։‰
Դրանք համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող հանգամանքների հետ՝ դատարանը, սակայն, գտել է, որ՝ ամբաստանյալ Գ.Մանուկյանը ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով, որի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։ Դատարանը գտել է նաև, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Գ.Մանուկյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։
Մինչդեռ դատարանի նշած հանգամանքները նրան արդեն իսկ առնվազն հիմք պետք է տային ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու։

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.

Վերաքննիչ բողոքում նշված հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով գործի նյութերը, վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ներկայացված վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել հետևյալ պատճառաբանությամբ:
Նախ անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կիրառման իրավական հնարավորությանը, վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն՝ <Առաջին անգամ ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք կատարած անձը կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե պարզվի, որ իրադրության փոփոխման հետևանքով այդ անձը կամ նրա կատարած արարքը դադարել է հանրության համար վտանգավոր լինելուց>։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված է միայն ազատազրկման ձևով պատիժ` առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն. <Միջին ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում հինգ տարի ժամկետով ազատազրկումը, /…/>:
Վերը վկայակոչված իրավակարգավորումների համակարգային վերլուծությունից հետևում է, որ վարույթն իրականացնող մարմինը /կոնկրետ դեպքում` դատարանը/ կարող է /իրավասու է/ համապատասխան հիմքերի առկայության դեպքում առաջին անգամ այդ թվում միջին ծանրության հանցանք կատարած անձին ազատել քրեական պատասխանատվությունից:
Այլ կերպ ասած, նշված իրավադրույթը բոլոր դեպքերում պարտադիր /իմպերատիվ/ բնույթ կրել չի կարող և հիշյալ իրավանորմի կիրառումը գտնվում է վարույթն իրականացնող մարմնի /կոնկրետ դեպքում` դատարանի/ իրավասության /հայեցողության/ տիրույթում:
Ինչ վերաբերում է պաշտպանի վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանություններին` Գրիգոր Մանուկյանին հանցանքի կատարումը զինվորական ծառայության ընթացքում մեղսագրվելու, ներկայումս վերջինիս զորացրվելու, ինչպես նաև հետագայում նրա դրսևորած վարքագծի վերաբերյալ, ապա /կոնկրետ դեպքում/ դրանք ինքնին չեն հանգեցրել իրադրության այնպիսի փոփոխման, ինչի արդյունքում ինչպես ամբաստանյալ Գրիգոր Մանուկյանն, այնպես էլ նրա կատարած արարքը դադարել են հանրության համար վտանգավոր լինելուց:
Հետևաբար, նշվածի վերաբերյալ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանությունները, /կոնկրետ դեպքում/ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կիրառման իրավական հնարավորության առնչությամբ բավարար և հիմնավոր դիտարկվել չեն կարող:
Ընդ որում, նշված հանգամանքները կարող են դիտարկվել որպես ամբաստանյալ Գրիգոր Մանուկյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների համատեքստում:
Վերը բերված հիմնավորումներով, պաշտպանի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ այդ առնչությամբ պաշտպանության կողմի բերված պատճառաբանությունները, քննարկվող դեպքում, բավարար չափով փաստարկված չեն և ինքնին ամբաստանյալ Գրիգոր Մանուկյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կիրառմամբ քրեական պատասխանատվությունից ազատելու առումով որևէ իրավական հետևանք առաջացնել չեն կարող:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ>:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. <Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Վերոհիշյալ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները>:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. <Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով>:
Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն. <Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին /…/>:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. <Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներ>:
Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն. <Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝մեկից հինգ տարի ժամկետով>:
</…/ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով ամրագրված` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները սպառիչ չեն: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, համաձայն որի` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Այլ կերպ՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս դատարանը պատժի չկիրառման յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի՝սոցիալական արդարության վերականգնման ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը> /տես ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2009թ. հունիսի 2-ի` Հ.Սահակյանի վերաբերյալ գործով ԵՔՐԴ/0571/01/08 որոշման 17-րդ կետը/:
< /…/ Պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց ռեալ /իրական/ պատիժ նշանակելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: /…/ Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին> /տես ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2007թ.նոյեմբերի 30-ի Կ.Հարությունյանի վերաբերյալ գործով ՎԲ-201/07 որոշումը/:
< /…/ Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով, դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն:
Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս:
Քրեական օրենքի Ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը> /տես ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2007թ.հոկտեմբերի 26-ի` Թ.Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ գործովՎԲ-192/07 որոշումը/:
< /…/ Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է նաև անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում: Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների: Դրանք են.
ա/ հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն՝ գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը
բ/ այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը
գ/ այն հաստատված ճանաչելիս դատարանը պետք է պահպանի ապացուցման ընդհանուր քրեադատավարական կանոնները. հանգամանքի առկայությունը հաստատող ապացույցները պետք է վերաբերելի և թույլատրելի լինեն, դրանք պետք է հետազոտված լինեն դատաքննության ընթացքում, ինչպես նաև պետք է պահպանվեն ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջները> /տես ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2007թ. հունիսի 1-ի` Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ գործով ՎԲ-84/07 որոշումը/:
Ս.Թոմոյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի ԼԴ2/0019/01/09 որոշմամբ, կետ 17, արձանագրվել է, որ. < /…/ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց իրական պատիժ նշանակելու ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին /…/>:
Ս.Թոմոյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 2010 թվականի փետրվարի 12-ի ԼԴ2/0019/01/09 որոշմամբ, կետ 18, եզրահանգել է, որ. <Այսպիսով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից և Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավոր անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքներին համապատասխան, նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը>:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը /այսուհետ` դատարան/ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առել ինչպես ամբաստանյալի կողմից կատարած հանցագործության բնույթն ու հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ ամբաստանյալ Գրիգոր Մանուկյանի անձը բնութագրող տվյալներն, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներ չարձանագրելը:
Հարկ է արձանագրել, որ ամբաստանյալ Գրիգոր Մանուկյանի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալ Գրիգոր Մանուկյանը նախկինում դատված չի եղել, 2014թ. հունիսի 30-ից ծառայության է անցել ՀՀ ՊՆ թիվ 51191 զորամասում որպես 1-ին գումարտակի 2-րդ վաշտի հրաձիգ (կոչումով շարքային), 2015թ. օգոստոսի 18-ին գործուղվել է ՀՀ ՊՆ թիվ 20440 զորամաս, իսկ ՀՀ զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետի 2016թ. հունիսի 27-ի թիվ 1140 հրամանի համաձայն, ծառայության սահմանված ժամկետը լրանալու կապակցությամբ, 2016թ. հունիսի 29-ին արձակվել է պահեստազոր։
Համաձայն ՀՀ ՊՆ թիվ 51191 զորամասի վարչակազմի կողմից տրված ծառայողական բնութագրի` Գրիգոր Ալբերտի Մանուկյանը </.../ ծառայության ընթացքում իրեն դրսևորել է որպես անբարեխիղճ և անկարգապահ զինծառայող, պարտականություններին տիրապետում է բավարար։ Հրամանատարների հրամանները կատարում է թերացումներով։ Ֆիզիկապես առողջ է, հոգեպես կայուն։ Շ-ն Մանուկյան Գրիգոր Ալբերտի մարտական պատրաստականությունը գնահատվում է բավարար։ Մշտապես մասնակցել է մարտական պատրաստության պարապմունքներին, ցուցաբերել է բավարար արդյունքներ։ Ընկերասեր է, կարող է պահպանել ռազմական գաղտնիքը։ /.../:
Համաձայն ՀՀ ՊՆ թիվ 20440 զորամասի վարչակազմի կողմից 2016թ. հունիսի 10-ին տրված ծառայողական բնութագրի` Գրիգոր Ալբերտի Մանուկյանը </.../ Ծառայության ընթացքում իրեն դրսևորել է որպես կարգապահ զինծառայող, ժամանակին կատարել է հրամանատարության կողմից տրված հրամանները և առաջադրանքները, բնավորությամբ հանգիստ է։ /.../:
Դատարանը որպես անձը բնութագրող տվյալներ հաշվի է առել այն, որ Գրիգոր Մանուկյանը նախկինում դատված չի եղել, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը` առաջադրված մեղադրանքում լիովին մեղավոր ճանաչելը և անկեղծորեն զղջալը։
Վերաքննիչ դատարանը որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում նաև հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը` առաջադրված մեղադրանքում լիովին մեղավոր ճանաչելը և անկեղծորեն զղջալը։
Որպիսի պայմաններում, վերը շարադրված հանգամանքների առկայության պայմաններում, վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում, ամբաստանյալ Գրիգոր Ալբերտի Մանուկյանի նկատմամբ սանկցիայի շրջանակներում նշանակվել է արդեն իսկ ազատազրկման ձևով համաչափ պատիժ:
Անդրադառնալով նաև ամբաստանյալ Գրիգոր Մանուկյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հնարավորությանը, վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում, վերը շարադրված հանգամանքների առկայության պայմաններում, ամբաստանյալ Գրիգորի Մանուկյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը, չի կարող ապահովել պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Գրիգոր Մանուկյանի նկատմամբ նշանակված պատժատեսակի և պատժաչափի, ինչպես նաև ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ռեալ կրելու նպատակահարմարության հարցում հանգել է ճիշտ եզրակացության:
Հետևաբար, նշվածի վերաբերյալ ամբաստանյալ Գրիգոր Մանուկյանի շահերի պաշտպանի վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանությունները, քննարկվող պարագայում, անհիմն են և այն բավարարելու առումով որևէ իրավական հետևանք առաջացնել չեն կարող:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քր. դատ. օր-ի 393-394 հոդվածներով վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Գրիգոր Ալբերտի Մանուկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 26.08.2016թ. դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակվելու պահից մեկամսյա ժամկետում:



ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Կ.ՂԱԶԱՐՅԱՆ

Ռ.ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ