Հիմնական
Գործի համար:
ԵԿԴ/0186/01/16
Վիճակագրական տողի համար :
16.4
Պատասխանող
Դավիթ Մանուկյան
Դավիթ Մանուկյան Գագիկի
Դավիթ Մանուկյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Ռուբիկ Մխիթարյան
Արարատ Պետրոսյան
Լիլիթ Թադևոսյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Արշակ Վարդանյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Ռուբիկ Մխիթարյան
Արարատ Պետրոսյան
Լիլիթ Թադևոսյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Արշակ Վարդանյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2017-06-16 | 14:00 | 2 | Կայացվել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2016-08-03 | 09:00 | 7 | Կայացել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2016-08-01 | 12:30 | 7 | Կայացել է |
ԵԿԴ/0186/01/16
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)
հետևյալ կազմով.
նախագահող դատավոր` Ռ.Մխիթարյան
դատավորներ` Մ.Պապոյան
Ս.Չիչոյան
քարտուղարությամբ` Մ.Մահտեսյանի
Հ.Հակոբյանի
մասնակցությամբ`
ամբաստանյալ Դ.Մանուկյանի
պաշտպան Վ.Մարտիրոսյանի
մեղադրող Տ.Պողոսյանի
2017 թվականի հունիսի 16-ին, Երևան քաղաքում,
դռնբաց դատական նիստում, ամբաստանյալ Դավիթ Գագիկի Մանուկյանի պաշտպան Վահագն Մարտիրոսյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Դավիթ Գագիկի Մանուկյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով,
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2016 թվականի ապրիլի 25-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում Դավիթ Գագիկի Մանուկյանի հաղորդման հիման վրա նախապատրաստված նյութերով հարուցվել է թիվ 13146316 քրեական գործը՝ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 4-րդ կետերով:
2016 թվականի ապրիլի 26-ին Մանուկ Սամվելի Կիրակոսյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 4-րդ կետերով նախատեսված հանցանք կատարելու կասկածանքով ձերբակալվել է:
2016 թվականի ապրիլի 28-ին Մ.Կիրակոսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 4-րդ կետերով, և կալանավորվել է:
2016 թվականի հունիսի 22-ին նախաքննության մարմինը որոշում է կայացրել Դ.Մանուկյանից ավազակությամբ գումար հափշտակելու առնչությամբ Մ.Կիրակոսյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին՝ ավազակային հարձակման դեպքի բացակայության հիմքով:
2. Թիվ 20119615 քրեական գործի նյութերով 2016 թվականի հունիսի 22-ին հարուցվել է թիվ 15122416 նախաքննական համարով սույն քրեական գործը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով:
2016 թվականի հունիսի 29-ին Դ.Մանուկյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով:
Նույն օրը՝ 2016 թվականի հունիսի 29-ին, Դ.Մանուկյանի նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը:
2016 թվականի հուլիսի 4-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան):
Առաջին ատյանի դատարանի` 2016 թվականի օգոստոսի 3-ի դատավճռով ամբաստանյալ Դ.Մանուկյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի կիրառմամբ նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով: Պատժի սկիզբը հաշվվել է Դ.Մանուկյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից, իսկ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնվել է անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Առաջին ատյանի դատարանի՝ վերը նշված դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալ Դավիթ Մանուկյանի պաշտպան Վահագն Մարտիրոսյանը:
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2016 թվականի սեպտեմբերի 13-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ:
Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
3. Դ.Մանուկյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ. «նա կատարել է ծանր հանցագործության մեջ մեղադրելով զուգորդված հանցագործության մասին սուտ մատնություն: [Մասնավորապես,] 2016 թվականի ապրիլի 25-ին` ժամը 02:45-ի սահմաններում Մանուկ Սամվելի Կիրակոսյանը ոմն Արթուրի հետ նստելով Դավիթ Գագիկի Մանուկյանի վարած տաքսի ավտոմեքենան, անձայն որոշել է խաբեությամբ գումար հափշտակել Դ.Մանուկյանից: Այդ նպատակաով Երևան քաղաքի Կողբացի փողոցի «Խուլ և համրեր» կոչվող կենտրոնի մոտ ավտոմեքենայի մեջ Դ.Մանուկյանին ցույց է տվել և որպես իրական ներկայացրել իր մոտ եղած հուշանվեր հանդիսացող 100 դոլարը, Դ.Մանուկյանին խնդրել է տրամադրել վերջինիս մոտ եղած դրամները՝ խոստանալով մանրել իր մոտ եղած 100 դոլարը և վերադարձնել գումարը: Դ.Մանուկյանը հավատացել է Մ.Կիրակոսյանին և տվել է իր մոտ եղած 18.000 ՀՀ դրամը, ինչից հետո Մ.Կիրակոսյանը վերցնելով 18.000 ՀՀ դրամ գումար հեռացել է:
Դրանից հետո Դավիթ Գագիկի Մանուկյանը 2016թ. ապրիլի 25-ին Երևան քաղաքի Ս.Վրացյան 90 հասցեում գտնվող ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում նախազգուշացված լինելով սուտ մատնություն կատարելու համար նախատեսված քրեական պատասխանատվության մասին և գիտակցելով, որ իր տրամադրած տեղեկատվությունը կեղծ է` իրականությանը չհամապատասխանող հաղորդում է տվել այն մասին, որ նույն օրը` ժամը 02:45-ի սահմաններում Երևան քաղաքի «Խուլ և համրեր» կոչվող կենտրոնի մոտ իրեն անծանոթ երկու քաղաքացի դանակի սպառնալիքով իրենից հափշտակել են 48.000 ՀՀ դրամ գումար և դիմել փախուստի, իսկ 2016 թվականի ապրիլի 26-ին ավազակություն կատարելու կասկածանքով ոստիկանության Կենտրոնական բաժին բերման ենթարկված Մանուկ Սամվելի Կիրակոսյանին ճանաչման ներկայացնելու քննչական գործողության ժամանակ մատնացույց է արել վերջինիս և հայտարարել, որ նա հանդիսանում է 2016 թվականի ապրիլի 25-ին դանակի սպառնալիքով իրենից 48.000 ՀՀ դրամ գումար հափշտակած անձը, դրանով Մ.Կիրակոսյանին մեղադրելով ծանր հանցագործության` մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ և որպես զենք օգտագործվող առարկայի գործադրմամբ ավազակություն կատարելու մեջ»:
4. Առաջին ատյանի դատարանն իր՝ 2016 թվականի օգոստոսի 3-ի դատավճռում նշել է.
«(...)
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դատարանը հաստատված համարեց այն, որ Դավիթ Մանուկյանը կատարել է հանցագործության մասին սուտ մատնություն, որը զուգորդվել է ծանր հանցագործության մեջ անձին մեղադրելով.
Այսպես, 2016թ. ապրիլի 25-ին` ժամը 02։45-ի սահմաններում, Մանուկ Սամվելի Կիրակոսյանը ոմն Արթուրի հետ նստելով Դավիթ Գագիկի Մանուկյանի վարած տաքսի ավտոմեքենան, որոշել է խաբեությամբ հափշտակել Դավիթ Մանուկյանի գումարները։ Այդ նպատակով Երևան քաղաքի Կողբացի փողոցի «Խուլ և համրեր» կոչվող կենտրոնի մոտ ավտոմեքենայի սրահում Դավիթ Մանուկյանին ցույց է տվել և որպես իրական ներկայացրել մոտը եղած 100 ԱՄՆ դոլարանոց հուշանվեր-թղթադրամը, խնդրել է Դ.Մանուկյանին տրամադրել վերջինիս մոտ եղած դրամները` խոստանալով ավելի ուշ մանրել իր մոտ եղած վերոնշյալ 100 ԱՄՆ դոլարը և վերադարձնել գումարը։ Դավիթ Մանուկյանը հավատացել և Մանուկ Կիրակոսյանին է հանձնել [իր] մոտ եղած 18.000 ՀՀ դրամը, ինչից հետո Մանուկ Կիրակոսյանը, վերցնելով 18.000 ՀՀ դրամ գումարը, հեռացել է։
Դավիթ Մանուկյանը, Երևանի Ս.Վրացյան 90 հասցեում գտնվող ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում նախազգուշացվելով սուտ մատնություն կատարելու համար նախատեսված քրեական պատասխանատվության մասին և գիտակցելով, որ իր տրամադրած տեղեկատվությունը կեղծ է, 2016թ. ապրիլի 25-ին վերոնշյալ դեպքի վերաբերյալ իրականությանը չհամապատասխանող հաղորդում է տվել այն մասին, թե իբր նույն օրը` ժամը 02։45-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի «Խուլ և համրեր» կոչվող կենտրոնի մոտ իրեն անծանոթ երկու քաղաքացի դանակի սպառնալիքով նրանից հափշտակել են 48.000 ՀՀ դրամ գումար և դիմել փախուստի, իսկ երբ ավազակություն կատարելու կասկածանքով ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժին բերման ենթարկված Մանուկ Սամվելի Կիրակոսյանը 2016թ. ապրիլի 26-ին ներկայացվել է նրա ճանաչմանը, տվյալ քննչական գործողության ժամանակ մատնացույց է արել վերջինիս և վերահաստատել, որ նա է հանդիսանում 2016թ. ապրիլի 25-ին ավազակային հարձակմամբ, այն է` դանակի սպառնալիքով իրենից 48.000 ՀՀ դրամ գումար հափշտակած անձը, դրանով իսկ Մանուկ Կիրակոսյանին մեղադրել ծանր հանցագործության` ավազակություն կատարելու մեջ, այսինքն` կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով։
(...)»:
5. Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ ամբաստանյալ Դ.Մանուկյանի մեղավորության մասին, հիմնված է գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված ստորև ներկայացվող ապացույցների վրա:
Այսպես, առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Դ.Մանուկյանն իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, օգտվելով լռելու իր իրավունքից՝ դատաքննության ընթացքում նախ հրաժարվել է ցուցմունք տալուց: Դրա հետ մեկտեղ, պատասխանելով առաջադրված հարցերին՝ ընդունել է, որ սուտ մատնություն է կատարել, ինչի համար զղջում է։ Նաև հայտնել է, որ Մանուկն իր նկատմամբ դանակի ցուցադրմամբ որևէ սպառնալիք չի հնչեցրել, ավազակային հարձակում չի կատարել, այլ իրականում խարդախությամբ է իր գումարը հափշտակել։ Ինքը նման քայլի է դիմել, քանի որ այդ ժամանակ նյութապես ծանր կացության մեջ է գտնվել։ Իր մոտ եղած գումարը Մանուկի կողմից խարդախությամբ հափշտակելուց հետո խիստ բարկացել է նրա վրա, և վերջինիս ծանր հանցանքի մեջ մեղադրելով` նպատակ է հետապնդել, որ իրավապահ մարմիններն առավել ջանասիրաբար բացահայտեն և հայտնաբերեն նրան։ Միաժամանակ նշել է, որ ավազակություն կատարելու մեջ Մ.Կիրակոսյանին մեղադրել է նաև նրան ճանաչելու քննչական գործողության ժամանակ, սակայն արդեն առերես հարցաքննվելիս հայտնել է ողջ ճշմարտությունը։
Վկա Մ.Կիրակոսյանը դատաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Դ.Մանուկյանի տաքսի ավտոմեքենան նստելուց հետո որոշել է խաբեությամբ գումար հափշտակել նրանից, և այդ նպատակով Երևանի Կողբացի փողոցի մոտ ավտոմեքենան Դ.Մանուկյանի կողմից կայանելուց հետո նրան խնդրել է տրամադրել մոտը եղած դրամները` խոստանալով մանրել իր մոտ եղած 100 ԱՄՆ դոլարանոցն ու նրա գումարը վերադարձնել։ Դ.Մանուկյանը հավատացել է իրեն և տվել մոտ 9.000 ՀՀ դրամ, որը վերցնելով` հեռացել է։ Ինչ վերաբերում է ոստիկանությունում Դ.Մանուկյանի տված հաղորդմանը, ապա այն իրականությանը չի համապատասխանում, Դ.Մանուկյանի վրա ինքը դանակ չի պահել և նրա նկատմամբ սպառնալիքներ չի հնչեցրել, նրանից ավազակությամբ գումար չի հափշտակել։ Այդ հանգամանքը հետագայում՝ իրենց միջև իրականացված առերես հարցաքննության ժամանակ, ընդունել է նաև Դ.Մանուկյանը։ Վերջինս այդ ժամանակ նաև հայտնել է, որ իր նկատմամբ սուտ մատնություն է կատարել, քանի որ բարկացել է իր վրա ու ցանկացել է, որ իրավապահ մարմինները շուտ ձերբակալեն իրեն։
Առաջին ատյանի դատարանի դատաքննությամբ նաև հետազոտվել են.
- ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում տրված հանցագործության մասին հաղորդման արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Դ.Մանուկյանը նախազգուշացվելով սուտ մատնություն կատարելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածով նախատեսված պատասխանատվության մասին, հաղորդում է տվել այն մասին, որ 2016 թվականի ապրիլի 25-ին` ժամը 02։45-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի «Խուլ և համրեր» կոչվող կենտրոնի մոտ իրեն անծանոթ երկու քաղաքացի դանակի սպառնալիքով իրենից հափշտակել են 48.000 ՀՀ դրամ գումար և դիմել փախուստի,
- Դ.Մանուկյանի վերաբերյալ սույն քրեական գործով որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ թիվ 20119615 քրեական գործով անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրության պատճենը, համաձայն որի՝ 2016 թվականի ապրիլի 26-ին կատարված նշված քննչական գործողության ընթացքում Դ.Մանուկյանը մատնացույց է արել Մ.Կիրակոսյանին և հայտարարել, որ նա է հանդիսանում այն անձը, ով 2016 թվականի ապրիլի 25-ին դանակի սպառնալիքով իրենից հափշտակել է 48.000 ՀՀ դրամ գումար,
- ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի հերթապահ մասի պետի օգնական Վ.Հակոբյանի կողմից նույն բաժնի պետին հասցեագրած զեկուցագրը և այն զննելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2016 թվականի ապրիլի 25-ին` ժամը 02։55-ին, ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության օպերատիվ կառավարման կենտրոնից ահազանգ է ստացվել այն մասին, որ 055-88-13-08 հեռախոսահամարից զանգահարել է Դավիթ Գագիկի Մանուկյանը, և հայտնել է, որ ինքը տաքսու վարորդ է, մոտ 15 րոպե առաջ 30-35 տարեկան երեք անծանոթ երիտասարդի իջեցրել է Էրեբունի հիվանդանոցի մոտ գտնվող խանութի մոտ, հետո երկու երիտասարդ են նստել իր տաքսի ավտոմեքենան, ովքեր Կողբացի փողոցում գտնվող «Խուլ-համրեր» կենտրոնի մոտ դանակի սպառնալիքի տակ իրենից 48.000 դրամ գումար են «տարել» և դիմել փախուստի,
- Մ.Կիրակոսյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու և նրա նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու մասին որոշումների պատճենները, համաձայն որոնց՝ Մ.Կիրակոսյանը 2016 թվականի ապրիլի 28-ին որպես մեղադրյալ է ներգրավվել Դ.Մանուկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 4-րդ կետերով նախատեսված հանցանք կատարելու համար, և Երևանի քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2016 թվականի ապրիլի 28-ի որոշմամբ նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը` երկու ամիս ժամկետով։
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
6. Բողոքի հեղինակը փաստարկել է, որ իր պաշտպանյալի վերաբերյալ դատավճիռը չի համապատասխանում «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի, ՀՀ Սահմանադրության, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումների պահանջներին, Առաջին ատյանի դատարանը յուրաքանչյուր ապացույց չի գնահատել վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ինչի արդյունքում դատավարական խախտում թույլ տալով` կայացրել է սխալ դատական ակտ։
Ի հիմնավորումն իր վերոշարադրյալ փաստարկի` բողոքի հեղինակը, մեջբերումներ կատարելով բողոքարկվող դատական ակտից և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ, 358-րդ, 369-372-րդ հոդվածների դրույթներից, մասնավորապես նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում բացակայում է մեղադրանքի բովանդակությունը: Հանցագործության փաստական հանգամանքները և իր պաշտպանյալի մեղքն Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել դատաքննությամբ հետագոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով, սակայն դատավճռի նկարագրական- պատճառաբանական մասում որևէ խոսք չկա մեղադրանքի սահմանների, մեղադրանքի բովանդակության մասին։ Այսինքն՝ պարզ չէ, թե Առաջին ատյանի դատարանում գործի քննությունն ինչ մեղադրանքի սահմաններում է կատարվել, չի սահմանվել դատարանում գործի քննության սահմանները, որով խախտվել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ և 371-րդ հոդվածների պահանջները:
Մեջբերումներ կատարելով դատական քննության սահմանների, դատական ակտի կառուցվածքի և «մեղադրանք» հասկացության առնչությամբ ձևավորված նախադեպային իրավունքից՝ բողոքի հեղինակը նշել է, որ իր պաշտպանյալի վերաբերյալ դատավճռից ակնհայտ է դառնում, որ խախտվել է պաշտպանության իրավունքը, քանի որ եթե նույնիսկ պայմանականորեն ընդունվի, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները վերաբերում են իր պաշտպանյալին առաջադրված և մեղադրական եզրակացության մեջ նշված մեղադրանքին, ապա այդ մեղադրանքին հղում չկատարելով և որևէ փաստական տվյալ այդ մեղադրանքից չնշելով՝ Առաջին ատյանի դատարանը պաշտպանության կողմին զրկել է իր վերաքննիչ բողոքում որևէ դիրքորոշում հայտնել Առաջին ատյանի դատարանի հետևության վերաբերյալ։
Գտնում է, որ բոլոր դեպքերում Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը դրա նկարագրական-պատճառաբանական մասում մեղադրանքի բովանդակությունը բացակայելու պատճառով ենթակա է բեկանման, քանի որ եթե պաշտպանության կողմի համար պարզ չէ թե ինչ հանցավոր արարքի մեջ է մեղադրվել ամբաստանյալը, ապա Վերաքննիչ դատարանն ինչպես կարող է պարզել գործի փաստական հանգամանքների մասին Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտում շարադրված հետևությունների համապատասխանությունը գործի փաստական հանգամանքներին։
Բողոքի հեղինակի պնդմամբ՝ պաշտպանական կողմի համար պարզ չէ, թե Առաջին ատյանի դատարանն ինչ մեղադրանքի սահմաններում է գործի քննությունն իրականացրել և հետազոտված ապացույցները գնահատելով հաստատված համարել, որ ամբաստանյալ Դ.Մանուկյանը կատարել է հանցագործության մասին սուտ մատնություն, որը զուգորդվել է ծանր հանցագործության մեջ անձին մեղադրելով։ Ուստի Առաջին ատյանի դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջն առ այն, որ դատավճիռն օրինական է, եթե այն կայացվել է ՀՀ Սահմանադրության, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի և այն օրենքների պահանջների պահպանմամբ, որոնց նորմերը կիրառվում են տվյալ քրեական գործը լուծելիս։ Գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը նաև խախտել է առաջադրված մեղադրանքի իրավական և փաստական հիմքերի մասին տեղեկանալու իր պաշտպանյալի իրավունքը, ինչը վերջինիս թույլ չի տվել արդյունավետ կերպով իրականացնել պաշտպանության իրավունքը՝ հանգեցնելով արդար դատական քննության իրավունքի խախտման։
Բողոքի հեղինակը նաև նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանում իր պաշտպանյալի հայտնած տեղեկությունները չեն համապատասխանում իրականությանը և ինքնազրպարտություն են։ Ըստ նրա պատմածի՝ իրականում նա սուտ մատնություն չի կատարել, 2016 թվականի ապրիլի 25-ին՝ ժամը 02:45-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի «Խուլ և համրեր» կոչվող կենտրոնի մոտ անծանոթ երկու քաղաքացի դանակի սպառնալիքով նրանից հափշտակել են 48.000 ՀՀ դրամ գումար և դիմել փախուստի։ Պաշտպանյալը պնդել է, որ ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում 2016 թվականի ապրիլի 25-ին վերոնշյալ դեպքի վերաբերյալ տված հաղորդումը համապատասխանում է իրականությանը։ Նա նշել է նաև, որ երբ ավազակություն կատարելու կասկածանքով ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժին բերման են ենթարկել Մ.Կիրակոսյանին և 2016 թվականի ապրիլի 26-ին իր ճանաչմանն են ներկայացրել, տվյալ քննչական գործողության ժամանակ մատնացույց է արել նրան և վերահաստատել, որ վերջինս է հանդիսանում 2016 թվականի ապրիլի 25-ին ավազակային հարձակմամբ, այն է՝ դանակի սպառնալիքով իրենից 48.000 ՀՀ դրամ գումար հափշտակած անձը, քանի որ դա իրականություն է։ Պաշտպանյալն իրեն հայտնել է, որ նախաքննության ընթացքում և Առաջին ատյանի դատարանում հայտնած տեղեկություններն իրականությանը չեն համապատասխանում, դրանք հայտնել է սույն գործով վկա Մ.Կիրակոսյանի հարազատների` մոր և կնոջ, ինչպես նաև Մ.Կիրակոսյանի պաշտպան Ա.Ղարիբյանի ազդեցության ներքո, նրանց խնդրանքով և վկա Մ.Կիրակոսյանի ու նրա հարազատներից մեկի՝ քեռու կամ հորեղրոր սպառնալիքի պատճառով։ Իր պաշտպանյալի պատմելով՝ 2016 թվականի ապրիլի 25-ին կամ 26-ին նրան է զանգահարել Մ.Կիրակոսյանի կինը՝ Ն.Սուքիասյանը, և խնդրել է հանդիպել։ Պայմանավորվել են Երևանի Գրիգոր Լուսավորիչ փողոցի՝ ՌԴ դեսպանատան դիմացի հատվածում գտնվող այգու մոտ հանդիպելու վերաբերյալ, սակայն Ն.Սուքիասյանը հանդիպման է ներկայացել Մ.Կիրակոսյանի, վերջինիս մոր, պաշտպանի և Մ.Կիրակոսյանի քեռու կամ հորեղբոր հետ։ Այնուհետև, իր պաշտպանյալին հրավիրել են Մաշտոցի պողոտայի և Զաքիյան փողոցի միջնամասում գտնվող ավիատոմսերի վաճառքի գրասենյակներից մեկը, որտեղ սուրճ և միրգ են հյուրասիրել ու սկսել են զրուցել Մ.Կիրակոսյանի կողմից կատարած ավազակային հարձակման մասին։ Հանդիպման ընթացքում Մ.Կիրակոսյանի մայրը խնդրել է, որ չկործանի որդուն, խնդրել է ներել նրան՝ նշելով, որ փոքր երեխա ունի և երեխան անհայր կմեծանա: Մ.Կիրակոսյանի կինը նույնպես խնդրել է ներել ամուսնուն և փոխել թիվ 20119615 քրեական գործի շրջանակում տված ցուցմունքները՝ խոստանալով, որ կհատուցեն Մ.Կիրակոսյանի կողմից հափշտակած 48000 ՀՀ դրամը, ինչը և հետագայում արել է՝ իր պաշտպանյալին մաս-մաս վճարելով 48000 ՀՀ դրամ գումար։ Դրանից հետո Մ.Կիրակոսյանի պաշտպան Ա.Ղարիբյանն ասել է, որ եթե Դ.Մանուկյանը փոխի իր ցուցմունքները և ասի, որ իրականում Մ.Կիրակոսյանը խաբել է նրան, այլ ոչ թե դանակի գործադրմամբ ավազակություն է կատարել, գործը կփակեն, իսկ Մ.Կիրակոսյանին կազատեն։ Մ.Կիրակոսյանի պաշտպանը Դ.Մանուկյանին նաև բացատրել է, որ նրան կփորձեն վախեցնել սուտ մատնություն կատարելու համար պատասխանատվությամբ, և հորդորել է չվախենալ՝ ասելով, որ ցուցմունքը փոխելով՝ նա որևէ պատասխանատվություն չի կրի, առավելագույնը նրա նկատմամբ դատարանը մի քանի հարյուր հազար դրամ տուգանք կնշանակի, որն էլ Մ.Կիրակոսյանի հարազատները պարտավորվում են վճարել, ինչը Մ.Կիրակոսյանի կինը և մայրը հաստատել են։
Պաշտպանյալը պատմել է նաև, որ հանդիպմանը ներկա գտնված Մ.Կիրակոսյանի քեռին կամ հորեղբայրը նրան նախատել է՝ ասելով. «Ենթադրենք Մանուկը մի էշություն է արել, ինչու ես գնացել քաղմաս, բա չես մտածում, որ դու էլ էրեխա ունես, չես մտածում, որ Մանուկը 5 կամ 7 տարի հետո դուրս գալուց հետո ինչ կանի, դու գիտես, որ Մանուկը գող հոպար ու քեռի ունի, գնա քաղմաս, ցուցմունք փոխի էս պատմությունը, որ վերջանա»։
Իր պաշտպանյալի հայտնածի համաձայն՝ նա, գտնվելով նշված հանդիպման ընթացքում ասվածների ագդեցության ներքո, խղճալով Մ.Կիրակոսյանի կնոջը, մորը և երեխային, մտածելով, որ ցուցմունքը փոխելով վերջ կդնի այդ պատմությանը, զգուշանալով, որ եթե Մ.Կիրակոսյանն իրականում դատապարտվի, ազատվելուց հետո կարող է իրեն կամ իր երեխային կամ ընտանիքին վնաս պատճառել, միաժամանակ խաբեության հետևանքով հավատալով Մ.Կիրակոսյանի հարազատների խոստումներին ու նրա պաշտպանի հավաստիացումներին, գնացել և նախաքննության մարմնին հայտնել է, որ կատարել է սուտ մատնություն՝ Մ.Կիրակոսյանն իր նկատմամբ դանակի ցուցադրմամբ որևէ սպառնալիք չի հնչեցրել, ավազակային հարձակում չի կատարել, այլ իրականում խարդախությամբ է իր գումարը հափշտակել, և որ իր մոտ եղած գումարը Մ.Կիրակոսյանի կողմից խարդախությամբ հափշտակելուց հետո խիստ բարկացել է նրա վրա, իսկ նրան ծանր հանցանքի մեջ մեղադրելով՝ նպատակ է հետապեդել, որ իրավապահ մարմիններն առավել ջանասիրաբար բացահայտեն ու հայտնաբերեն նրան։
Արդյունքում իր պաշտպանյալը հայտնել է, որ վերը նշվածից դրդված է փոխել ցուցմունքները և նախաքննության ու դատաքննության ընթացքում հայտնել իրականությանը չհամապատասխանող տվյալներ: Ուստի դատելով նրա պատմածից` գտնում է, որ վերջինիս՝ Առաջին ատյանի դատարանում հայտնած տեղեկություններն իրականությանը չեն համապատասխանում, ինքնազրպարտություն են և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի հիման վրա անթույլատրելի ապացույցներ են ու պետք է հաստատվի դրանց օգտագործման անհնարինությունը։
Միևնույն ժամանակ մեջբերելով վկա Մ.Կիրակոսյանի ցուցմունքը` բողոքի հեղինակը նշել է, որ Մ.Կիրակոսյանը տվել է իրականությանը չհամապատասխանող ցուցմունքեր, քանի որ հանդիսացել է գործի ելքով ակնհայտ շահագրգռված անձ, ուստի Առաջին ատյանի դատարանն իրավունք չի ունեցել նրա ցուցմունքը դնել մեղադրական դատավճռի հիմքում։
Բողոքի հեղինակը, մեջբերելով Դ.Մանուկյանի կողմից ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում տրված հանցագործության մասին հաղորդման, ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի հերթապահ մասի պետի օգնականի կողմից նույն բաժնի պետին հասցեագրած զեկուցագիրը զննելու մասին արձանագրության, Մ.Կիրակոսյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու և նրա նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու մասին որոշումների պատճենների, ինչպես նաև սույն գործով որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ թիվ 20119615 քրեական գործով անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրության բովանդակությունները, նաև մեջբերումներ կատարելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-106-րդ, 122-րդ, ՀՀ Սահմանադրության 42-րդ և 63-րդ հոդվածների դրույթներից, մասնավորապես նշել է, որ վերը թվարկված ապացույցներից առաջին երեքը ձեռք են բերվել մեկ այլ՝ թիվ 20119615 քրեական գործի շրջանակում, ուստի սույն գործով չեն կարող հանդիսանալ որպես ինքնուրույն ապացույց, դրանք որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչելու մասին վարույթն իրականացնող մարմնի որոշում առկա չէ, ուստի այդ ապացույցները ձեռք են բերվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված պահանջների՝ քննչական կամ այլ դատավարական գործողության կատարման կարգի էական խախտմամբ, դրսևորվել են իր պաշտպանյալի սահմանադրական իրավունքների ու ազատությունների խախտմամբ, և Առաջին ատյանի դատարանը պարտավոր էր դրանք ճանաչել անթույլատրելի և հաստատել օգտագործման համար անհնարինությունը: Միևնույն ժամանակ գտնում է, որ վերոնշյալ մյուս ապացույցը՝ անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրության պատճենը, թեև ձեռք է բերվել և ամրագրվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան, սակայն նախորդ երեք ապացույցներն անթույլատրելի լինելու պայմաններում այն չի կարող լինել ուղղակի ապացույց, կորցնում է իր ապացուցողական նշանակությունը, քանի որ սուտ մատնությունն ավարտված է համարվում հանցագործության մասին հաղորդման արձանագրությունը ստորագրելու պահից:
Վերոգրյալի հիման վրա բողոքի հեղինակը խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2016 թվականի օգոստոսի 3-ի դատավճիռը բեկանել և փոփոխել՝ ամբաստանյալ Դ.Մանուկյանի նկատմամբ կայացնելով արդարացման դատավճիռ, կամ գործն ուղարկել ստորադաս դատարան՝ այլ կազմով նոր քննության:
Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
6. Ամբաստանյալ Դ.Մանուկյանի պաշտպան Վ.Մարտիրոսյանը պնդել է վերաքննիչ բողոքը և խնդրել է այն բավարարել:
Ամբաստանյալ Դ.Մանուկյանը միացել է պաշտպանի դիրքորոշմանը:
Գործով մեղադրող, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Տ.Պողոսյանը, ներկայացնելով ամբաստանյալ Դ.Մանուկյանի պաշտպան Վ.Մարտիրոսյանի՝ սույն որոշման նախորդ կետում շարադրվածի հետ էության մեջ նույնաբովանդակ փաստարկներով հանցագործության մասին հաղորդման շուրջ նախապատրաստված նյութերով քրեական գործի հարուցումը մերժելու մասին որոշում, առարկել է վերաքննիչ բողոքի դեմ և խնդրել է այն մերժել` անհիմն լինելու պատճառաբանությամբ:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
7. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում»:
Նախ անդրադառնալով բողոքի հեղինակի՝ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում մեղադրանքի բովանդակության բացակայության, գործի քննության սահմաններն Առաջին ատյանի դատարանի կողմից սահմանված չլինելու և այդօրինակ մյուս պնդումների հիման վրա ամբաստանյալի արդար դատական իրավունքի ենթադրյալ խախտման վերաբերյալ արված դատողություններին (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը)` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ դրանք ակնհայտ անհիմն և առարկայազուրկ են: Մասնավորապես, դատարանում գործի քննության սահմանները ոչ թե դատարանն է որոշում, այլ օրենսդիրն ինքն է սահմանել այն՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի 1-ին մասում ամրագրելով, որ գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի սահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել:
Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանում գործի քննությունն իրականացվել է բացառապես ամբաստանյալ Դ.Մանուկյանի նկատմամբ, և նախաքննության մարմնի կողմից նրան առաջադրված մեղադրանքի սահմաններում:
Ինչ վերաբերում է բողոքի հեղինակի՝ դատավճռում մեղադրանքի բովանդակության բացակայության վերաբերյալ պնդմանը, ապա վերջինիս առարկայազուրկ լինելը նախ հիմնավորվում է սույն որոշման 4-րդ կետում մեջբերվածով: Բացի այդ, դատավճռում մեղադրանքի բովանդակության բացակայությունն ինքնին չի կարող համարվել արդար դատական քննության իրավունքի խախտում և հանգեցնել դատական ակտի բեկանման:
Անդրադառնալով բողոքի հեղինակի այն պնդմանը, որ ամբաստանյալ Դ.Մանուկյանի կողմից Առաջին ատյանի դատարանում հայտնած տեղեկություններն իրականությանը չեն համապատասխանում և ինքնազրպարտություն են` Վերաքննիչ դատարանը սույն որոշման 5-րդ կետում արձանագրվածի լույսի ներքո փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատաքննությամբ այդ մասին վկայող որևէ ապացույց ձեռք չի բերվել և չի հետազոտվել, գործի նյութերում բացակայում է այնպիսի որևէ տեղեկություն, որը կարող էր հիմք հանդիսանալ թերևս ողջամիտ կասկած ձևավորելու առ այն, որ տվյալ փաստական հանգամանքի վերաբերյալ եզրակացության հանգելիս Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել ակնհայտ սխալ, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված պայման է: Փոխարենը՝ դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությամբ հիմնավորվել է ամբաստանյալ Դ.Մանուկյանի կողմից իր վերաբերյալ քրեական գործի քննությանը, այդ թվում նաև՝ Առաջին ատյանի դատարանում հայտնած տեղեկությունների իրական լինելը:
Ինչ վերաբերում է վկա Մ.Կիրակոսյանի ցուցմունքի առնչությամբ ներկայացված փաստարկին, ապա այն նույնպես անհիմն է և առարկայազուրկ, այդ ցուցմունքը որևէ հակասության մեջ չի գտնվում գործով ձեռք բերված և Առաջին ատյանի դատարանի դատաքննությամբ հետազոտված փաստական տվյալների հետ, այլ՝ ամբողջությամբ համապատասխանում և տրամաբանական կապի մեջ է գտնվում դրանց հետ, որպիսի պայմաններում վկայի՝ գործի ելքով շահագրգռված լինելու պատճառաբանությամբ նրա ցուցմունքը անարժանահավատ համարելու և ապացույցների զանգվածից հանելու որևէ իրավաչափ հիմք չկա:
8. Անդրադառնալով բողոքի հեղինակի՝ ամբաստանյալ Դ.Մանուկյանի կողմից տրված հանցագործության մասին հաղորդման արձանագրության, ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի հերթապահ մասի պետի օգնականի կողմից նույն բաժնի պետին հասցեագրած զեկուցագրի և այն զննելու մասին արձանագրության, Մ.Կիրակոսյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու և նրա նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու մասին որոշումների պատճենների, ինչպես նաև սույն գործով որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ թիվ 20119615 քրեական գործով անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրության անթույլատրելիության վերաբերյալ պնդումներին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1.Քրեական գործով ապացույցներ են ցանկացած փաստական տվյալները, որոնց հիման վրա օրենքով որոշված կարգով հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը պարզում են քրեական օրենսգրքով նախատեսված արարքի առկայությունը կամ բացակայությունը, այդ արարքը կասկածյալի կամ մեղադրյալի կողմից կատարելը կամ չկատարելը և մեղադրյալի մեղավորությունը կամ անմեղությունը, ինչպես նաև գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ:
2. Քրեական դատավարությունում որպես ապացույցներ թույլատրվում են`
(...)
2) մեղադրյալի ցուցմունքները.
(...)
4) վկայի ցուցմունքները.
(...)
8) քննչական և դատական գործողությունների արձանագրությունները.
9) այլ փաստաթղթերը:
3. Քրեական դատավարության ընթացքում թույլատրվում է օգտագործել միայն այն փաստական տվյալները, որոնք ձեռք են բերվել սույն օրենսգրքով սահմանված պահանջների պահպանմամբ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 121-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քննչական և դատական գործողությունների արձանագրությունները սույն օրենսգրքով նախատեսված գրավոր կազմված փաստաթղթեր են, որոնք հաստատում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից անմիջականորեն ընկալված, քրեական գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները:
2. Որպես ապացույց կարող են օգտագործվել սույն օրենսգրքի պահանջների պահպանմամբ կատարված հետևյալ քննչական և դատական գործողությունների արձանագրությունները.
1) զննության.
(...)
3. Որպես ապացույց կարող են օգտագործվել նաև կատարված կամ նախապատրաստվող հանցագործությունների վերաբերյալ ընդունված բանավոր հայտարարությունների, մեղայականով ներկայանալու, ձերբակալման, անձանց իրավունքների և պարտականությունների պարզաբանման առիթով կազմված արձանագրությունները:
(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Փաստաթուղթ է թղթային, մագնիսական, էլեկտրոնային կամ այլ կրիչի վրա բառային, թվային, գծագրական կամ այլ նշանային ձևով արված ցանկացած գրառում, որով կարող են հաստատվել քրեական գործի համար նշանակություն ունեցող տվյալները:
(...)
3. Այլ փաստաթղթերն ապացույց են ճանաչվում վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական գործով վարույթում մեղադրանքի հիմքում չեն կարող դրվել և որպես ապացույց օգտագործվել այն նյութերը, որոնք ձեռք են բերվել`
(…)
5) քննչական կամ այլ դատավարական գործողության կատարման կարգի էական խախտմամբ.
(…)։
2. Ապացույցներ ձեռք բերելիս էական են այն խախտումները, որոնք, դրսևորվելով մարդու և քաղաքացու սահմանադրական իրավունքների և ազատությունների կամ սույն օրենսգրքի որևէ պահանջի խախտմամբ, դատավարության մասնակիցներին` օրենքով երաշխավորված իրավունքների զրկմամբ կամ սահմանափակմամբ կամ որևէ այլ կերպ ազդել են կամ կարող էին ազդել ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Ս.Հարությունյանի վերաբերյալ գործով որոշման մեջ վերահաստատելով և զարգացնելով «ապացույցներ ձեռք բերելու գործընթացում թույլ տրված էական խախտում» հասկացության վերաբերյալ նախկինում արտահայտած իրավական դիրքորոշումները՝ արձանագրել է, որ. «(…) [Ա]ապացույցների ձեռքբերման գործընթացում էական չեն կարող համարվել քննչական կամ այլ դատավարական գործողության կատարման կարգի այն խախտումները, որոնցով չեն սահմանափակվել դատավարության մասնակիցների` օրենքով երաշխավորված իրավունքները կամ այդ իրավունքներից նրանք չեն զրկվել, ինչպես նաև այն խախտումները, որոնք ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա չեն ազդել կամ չէին կարող ազդել։ Այլ խոսքով` քննչական կամ այլ դատավարական գործողությունների կատարման ժամանակ թույլ տրված քրեադատավարական օրենսդրության խախտումները պետք է գնահատվեն` ելնելով դրանց բնույթից, ծանրությունից և վերոնշյալ գործողությունների արդյունքում ստացված ապացուցողական նյութի որակի և հավաստիության վրա դրանց ազդեցության աստիճանից։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելը` որպես իրավական հետևանք, պետք է տեղի ունենա միայն քրեադատավարական օրենսդրության էական խախտման առկայության պարագայում։ Հակառակ դեպքում ապացույցների թույլատրելիության հարցին կցուցաբերվի ձևական մոտեցում, ինչն էլ կհանգեցնի ապացուցողական նյութի անտեղի կորստի» (տե՛ս Սարիբեկ Վարազդատի Հարությունյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ԵԱՔԴ/0189/01/12 որոշման 20-րդ կետը)։
9. Նախորդ կետում մեջբերված իրավադրույթների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո Վերաքննիչ դատարանը նախ արձանագրում է, որ Դ.Մանուկյանի կողմից ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում տրված հանցագործության մասին հաղորդման արձանագրությունն ապացույցի ինքնուրույն տեսակ է, այն իր մեջ պարունակում է սույն գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ, գործում դրա բնօրինակն է, իսկ բողոքի հեղինակի պնդումն առ այն, որ այդ արձանագրությունը ձեռք է բերվել մեկ այլ՝ թիվ 20119615 քրեական գործի շրջանակներում, առարկայազուրկ է, քանի որ Դ.Մանուկյանի կողմից հաղորդումը տալու ժամանակ նշված քրեական գործը հարուցված չի եղել, հետևապես չէր կարող այդ գործի շրջանակներում ձեռք բերվել:
ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի հերթապահ մասի պետի օգնականի կողմից նույն բաժնի պետին հասցեագրած զեկուցագիրը զննելու մասին արձանագրությունը ևս ապացույցի ինքնուրույն տեսակ է, ձեռք է բերվել սույն գործով տվյալ դատավարական գործողությունը կատարելու համար լիազորված սուբյեկտի կողմից, օրենքով նախատեսված աղբյուրից, համապատասխան քննչական գործողության կատարման կարգի պահպանմամբ, իսկ այդ գործողության ընթացքի և արդյունքների ամրագրումն իրականացվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի պահանջներին համապատասխան:
Թիվ 20119615 քրեական գործով անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրության պատճենն իր հերթին, պարունակում է սույն գործի համար նշանակություն ունեցող տվյալներ, ամբողջությամբ համապատասխանում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված ապացույցի չափանիշներին, ձեռք է բերվել տվյալ դատավարական գործողությունը կատարելու համար լիազորված սուբյեկտի կողմից, օրենքով նախատեսված աղբյուրից, իսկ դրա դատավարական ամրագրումն իրականացվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջի պահպանմամբ:
Ինչ վերաբերում է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի հերթապահ մասի պետի օգնականի զեկուցագրի, ինչպես նաև Մ.Կիրակոսյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու և նրա նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու մասին որոշումների պատճեններին, ապա հարկ է արձանագրել, որ Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված թույլատրելի և վերաբերելի ապացույցների համակցության մեջ դրանք որևէ էական կշիռ և ապացուցողական արժեք չունեն, ուստի դրանց անդրադառնալն այլևս զուրկ է իրավական արժեքից:
10. Սույն որոշման 7-9-րդ կետերում շարադրվածի լույսի ներքո վերլուծելով սույն որոշման 5-րդ կետում արձանագրված ապացույցները, դրանցից յուրաքանչյուրը գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, ինչպես նաև ստացման աղբյուրի և ձևավորման ընթացքի համատեքստում արժանահավատության տեսանկյունից, դրանցից յուրաքանչյուրը համադրելով և վերլուծելով մյուս աղբյուրներից ստացված փաստական տվյալների համակցության մեջ, ամբաստանյալ Դ.Մանուկյանի մեղավորության մասին չփարատվող կասկածները մեկնաբանելով նրա օգտին` Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ սույն գործով ձեռք է բերվել փոխկապակցված ապացույցների այնպիսի բավարար համակցություն, որը, բացառելով հակառակի ողջամիտ հավանականությունը, հիմք է տալիս անվերապահ հետևություն անելու առ այն, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-րդ կետով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ ամբաստանյալ Դ.Մանուկյանի մեղավորության մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը հիմնավորված է և իրավաչափ:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն անհրաժեշտ ու բավարար խորությամբ վերլուծել և գնահատման է ենթարկել դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, արժանա-հավատության և ամբաստանյալի մեղադրանքը գնահատելու համար բավարարության տեսանկյունից, ինչի արդյունքում հանգել է իրավաչափ ու հիմնավոր եզրահանգման:
Վերաքննիչ դատարանը նաև արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից սույն գործի քննության ընթացքում թույլ չի տրվել նյութական կամ դատավարական իրավունքի նորմի այնպիսի խախտում, որը կարող էր հիմք հանդիսանալ բողոքարկված դատական ակտը բեկանելու և դրա դեմ բերված վերաքննիչ բողոքը բավարարելու համար: Ուստի բողոքարկված դատական ակտը պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ դրա դեմ բերված վերաքննիչ բողոքը՝ մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` Դավիթ Գագիկի Մանուկյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով 2016 թվականի օգոստոսի 3-ի դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ
Ս.ՉԻՉՈՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)
հետևյալ կազմով.
նախագահող դատավոր` Ռ.Մխիթարյան
դատավորներ` Մ.Պապոյան
Ս.Չիչոյան
քարտուղարությամբ` Մ.Մահտեսյանի
Հ.Հակոբյանի
մասնակցությամբ`
ամբաստանյալ Դ.Մանուկյանի
պաշտպան Վ.Մարտիրոսյանի
մեղադրող Տ.Պողոսյանի
2017 թվականի հունիսի 16-ին, Երևան քաղաքում,
դռնբաց դատական նիստում, ամբաստանյալ Դավիթ Գագիկի Մանուկյանի պաշտպան Վահագն Մարտիրոսյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Դավիթ Գագիկի Մանուկյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով,
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2016 թվականի ապրիլի 25-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում Դավիթ Գագիկի Մանուկյանի հաղորդման հիման վրա նախապատրաստված նյութերով հարուցվել է թիվ 13146316 քրեական գործը՝ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 4-րդ կետերով:
2016 թվականի ապրիլի 26-ին Մանուկ Սամվելի Կիրակոսյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 4-րդ կետերով նախատեսված հանցանք կատարելու կասկածանքով ձերբակալվել է:
2016 թվականի ապրիլի 28-ին Մ.Կիրակոսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 4-րդ կետերով, և կալանավորվել է:
2016 թվականի հունիսի 22-ին նախաքննության մարմինը որոշում է կայացրել Դ.Մանուկյանից ավազակությամբ գումար հափշտակելու առնչությամբ Մ.Կիրակոսյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին՝ ավազակային հարձակման դեպքի բացակայության հիմքով:
2. Թիվ 20119615 քրեական գործի նյութերով 2016 թվականի հունիսի 22-ին հարուցվել է թիվ 15122416 նախաքննական համարով սույն քրեական գործը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով:
2016 թվականի հունիսի 29-ին Դ.Մանուկյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով:
Նույն օրը՝ 2016 թվականի հունիսի 29-ին, Դ.Մանուկյանի նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը:
2016 թվականի հուլիսի 4-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան):
Առաջին ատյանի դատարանի` 2016 թվականի օգոստոսի 3-ի դատավճռով ամբաստանյալ Դ.Մանուկյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի կիրառմամբ նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով: Պատժի սկիզբը հաշվվել է Դ.Մանուկյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից, իսկ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնվել է անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Առաջին ատյանի դատարանի՝ վերը նշված դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալ Դավիթ Մանուկյանի պաշտպան Վահագն Մարտիրոսյանը:
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2016 թվականի սեպտեմբերի 13-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ:
Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
3. Դ.Մանուկյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ. «նա կատարել է ծանր հանցագործության մեջ մեղադրելով զուգորդված հանցագործության մասին սուտ մատնություն: [Մասնավորապես,] 2016 թվականի ապրիլի 25-ին` ժամը 02:45-ի սահմաններում Մանուկ Սամվելի Կիրակոսյանը ոմն Արթուրի հետ նստելով Դավիթ Գագիկի Մանուկյանի վարած տաքսի ավտոմեքենան, անձայն որոշել է խաբեությամբ գումար հափշտակել Դ.Մանուկյանից: Այդ նպատակաով Երևան քաղաքի Կողբացի փողոցի «Խուլ և համրեր» կոչվող կենտրոնի մոտ ավտոմեքենայի մեջ Դ.Մանուկյանին ցույց է տվել և որպես իրական ներկայացրել իր մոտ եղած հուշանվեր հանդիսացող 100 դոլարը, Դ.Մանուկյանին խնդրել է տրամադրել վերջինիս մոտ եղած դրամները՝ խոստանալով մանրել իր մոտ եղած 100 դոլարը և վերադարձնել գումարը: Դ.Մանուկյանը հավատացել է Մ.Կիրակոսյանին և տվել է իր մոտ եղած 18.000 ՀՀ դրամը, ինչից հետո Մ.Կիրակոսյանը վերցնելով 18.000 ՀՀ դրամ գումար հեռացել է:
Դրանից հետո Դավիթ Գագիկի Մանուկյանը 2016թ. ապրիլի 25-ին Երևան քաղաքի Ս.Վրացյան 90 հասցեում գտնվող ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում նախազգուշացված լինելով սուտ մատնություն կատարելու համար նախատեսված քրեական պատասխանատվության մասին և գիտակցելով, որ իր տրամադրած տեղեկատվությունը կեղծ է` իրականությանը չհամապատասխանող հաղորդում է տվել այն մասին, որ նույն օրը` ժամը 02:45-ի սահմաններում Երևան քաղաքի «Խուլ և համրեր» կոչվող կենտրոնի մոտ իրեն անծանոթ երկու քաղաքացի դանակի սպառնալիքով իրենից հափշտակել են 48.000 ՀՀ դրամ գումար և դիմել փախուստի, իսկ 2016 թվականի ապրիլի 26-ին ավազակություն կատարելու կասկածանքով ոստիկանության Կենտրոնական բաժին բերման ենթարկված Մանուկ Սամվելի Կիրակոսյանին ճանաչման ներկայացնելու քննչական գործողության ժամանակ մատնացույց է արել վերջինիս և հայտարարել, որ նա հանդիսանում է 2016 թվականի ապրիլի 25-ին դանակի սպառնալիքով իրենից 48.000 ՀՀ դրամ գումար հափշտակած անձը, դրանով Մ.Կիրակոսյանին մեղադրելով ծանր հանցագործության` մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ և որպես զենք օգտագործվող առարկայի գործադրմամբ ավազակություն կատարելու մեջ»:
4. Առաջին ատյանի դատարանն իր՝ 2016 թվականի օգոստոսի 3-ի դատավճռում նշել է.
«(...)
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դատարանը հաստատված համարեց այն, որ Դավիթ Մանուկյանը կատարել է հանցագործության մասին սուտ մատնություն, որը զուգորդվել է ծանր հանցագործության մեջ անձին մեղադրելով.
Այսպես, 2016թ. ապրիլի 25-ին` ժամը 02։45-ի սահմաններում, Մանուկ Սամվելի Կիրակոսյանը ոմն Արթուրի հետ նստելով Դավիթ Գագիկի Մանուկյանի վարած տաքսի ավտոմեքենան, որոշել է խաբեությամբ հափշտակել Դավիթ Մանուկյանի գումարները։ Այդ նպատակով Երևան քաղաքի Կողբացի փողոցի «Խուլ և համրեր» կոչվող կենտրոնի մոտ ավտոմեքենայի սրահում Դավիթ Մանուկյանին ցույց է տվել և որպես իրական ներկայացրել մոտը եղած 100 ԱՄՆ դոլարանոց հուշանվեր-թղթադրամը, խնդրել է Դ.Մանուկյանին տրամադրել վերջինիս մոտ եղած դրամները` խոստանալով ավելի ուշ մանրել իր մոտ եղած վերոնշյալ 100 ԱՄՆ դոլարը և վերադարձնել գումարը։ Դավիթ Մանուկյանը հավատացել և Մանուկ Կիրակոսյանին է հանձնել [իր] մոտ եղած 18.000 ՀՀ դրամը, ինչից հետո Մանուկ Կիրակոսյանը, վերցնելով 18.000 ՀՀ դրամ գումարը, հեռացել է։
Դավիթ Մանուկյանը, Երևանի Ս.Վրացյան 90 հասցեում գտնվող ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում նախազգուշացվելով սուտ մատնություն կատարելու համար նախատեսված քրեական պատասխանատվության մասին և գիտակցելով, որ իր տրամադրած տեղեկատվությունը կեղծ է, 2016թ. ապրիլի 25-ին վերոնշյալ դեպքի վերաբերյալ իրականությանը չհամապատասխանող հաղորդում է տվել այն մասին, թե իբր նույն օրը` ժամը 02։45-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի «Խուլ և համրեր» կոչվող կենտրոնի մոտ իրեն անծանոթ երկու քաղաքացի դանակի սպառնալիքով նրանից հափշտակել են 48.000 ՀՀ դրամ գումար և դիմել փախուստի, իսկ երբ ավազակություն կատարելու կասկածանքով ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժին բերման ենթարկված Մանուկ Սամվելի Կիրակոսյանը 2016թ. ապրիլի 26-ին ներկայացվել է նրա ճանաչմանը, տվյալ քննչական գործողության ժամանակ մատնացույց է արել վերջինիս և վերահաստատել, որ նա է հանդիսանում 2016թ. ապրիլի 25-ին ավազակային հարձակմամբ, այն է` դանակի սպառնալիքով իրենից 48.000 ՀՀ դրամ գումար հափշտակած անձը, դրանով իսկ Մանուկ Կիրակոսյանին մեղադրել ծանր հանցագործության` ավազակություն կատարելու մեջ, այսինքն` կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով։
(...)»:
5. Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ ամբաստանյալ Դ.Մանուկյանի մեղավորության մասին, հիմնված է գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված ստորև ներկայացվող ապացույցների վրա:
Այսպես, առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Դ.Մանուկյանն իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, օգտվելով լռելու իր իրավունքից՝ դատաքննության ընթացքում նախ հրաժարվել է ցուցմունք տալուց: Դրա հետ մեկտեղ, պատասխանելով առաջադրված հարցերին՝ ընդունել է, որ սուտ մատնություն է կատարել, ինչի համար զղջում է։ Նաև հայտնել է, որ Մանուկն իր նկատմամբ դանակի ցուցադրմամբ որևէ սպառնալիք չի հնչեցրել, ավազակային հարձակում չի կատարել, այլ իրականում խարդախությամբ է իր գումարը հափշտակել։ Ինքը նման քայլի է դիմել, քանի որ այդ ժամանակ նյութապես ծանր կացության մեջ է գտնվել։ Իր մոտ եղած գումարը Մանուկի կողմից խարդախությամբ հափշտակելուց հետո խիստ բարկացել է նրա վրա, և վերջինիս ծանր հանցանքի մեջ մեղադրելով` նպատակ է հետապնդել, որ իրավապահ մարմիններն առավել ջանասիրաբար բացահայտեն և հայտնաբերեն նրան։ Միաժամանակ նշել է, որ ավազակություն կատարելու մեջ Մ.Կիրակոսյանին մեղադրել է նաև նրան ճանաչելու քննչական գործողության ժամանակ, սակայն արդեն առերես հարցաքննվելիս հայտնել է ողջ ճշմարտությունը։
Վկա Մ.Կիրակոսյանը դատաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Դ.Մանուկյանի տաքսի ավտոմեքենան նստելուց հետո որոշել է խաբեությամբ գումար հափշտակել նրանից, և այդ նպատակով Երևանի Կողբացի փողոցի մոտ ավտոմեքենան Դ.Մանուկյանի կողմից կայանելուց հետո նրան խնդրել է տրամադրել մոտը եղած դրամները` խոստանալով մանրել իր մոտ եղած 100 ԱՄՆ դոլարանոցն ու նրա գումարը վերադարձնել։ Դ.Մանուկյանը հավատացել է իրեն և տվել մոտ 9.000 ՀՀ դրամ, որը վերցնելով` հեռացել է։ Ինչ վերաբերում է ոստիկանությունում Դ.Մանուկյանի տված հաղորդմանը, ապա այն իրականությանը չի համապատասխանում, Դ.Մանուկյանի վրա ինքը դանակ չի պահել և նրա նկատմամբ սպառնալիքներ չի հնչեցրել, նրանից ավազակությամբ գումար չի հափշտակել։ Այդ հանգամանքը հետագայում՝ իրենց միջև իրականացված առերես հարցաքննության ժամանակ, ընդունել է նաև Դ.Մանուկյանը։ Վերջինս այդ ժամանակ նաև հայտնել է, որ իր նկատմամբ սուտ մատնություն է կատարել, քանի որ բարկացել է իր վրա ու ցանկացել է, որ իրավապահ մարմինները շուտ ձերբակալեն իրեն։
Առաջին ատյանի դատարանի դատաքննությամբ նաև հետազոտվել են.
- ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում տրված հանցագործության մասին հաղորդման արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Դ.Մանուկյանը նախազգուշացվելով սուտ մատնություն կատարելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածով նախատեսված պատասխանատվության մասին, հաղորդում է տվել այն մասին, որ 2016 թվականի ապրիլի 25-ին` ժամը 02։45-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի «Խուլ և համրեր» կոչվող կենտրոնի մոտ իրեն անծանոթ երկու քաղաքացի դանակի սպառնալիքով իրենից հափշտակել են 48.000 ՀՀ դրամ գումար և դիմել փախուստի,
- Դ.Մանուկյանի վերաբերյալ սույն քրեական գործով որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ թիվ 20119615 քրեական գործով անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրության պատճենը, համաձայն որի՝ 2016 թվականի ապրիլի 26-ին կատարված նշված քննչական գործողության ընթացքում Դ.Մանուկյանը մատնացույց է արել Մ.Կիրակոսյանին և հայտարարել, որ նա է հանդիսանում այն անձը, ով 2016 թվականի ապրիլի 25-ին դանակի սպառնալիքով իրենից հափշտակել է 48.000 ՀՀ դրամ գումար,
- ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի հերթապահ մասի պետի օգնական Վ.Հակոբյանի կողմից նույն բաժնի պետին հասցեագրած զեկուցագրը և այն զննելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2016 թվականի ապրիլի 25-ին` ժամը 02։55-ին, ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության օպերատիվ կառավարման կենտրոնից ահազանգ է ստացվել այն մասին, որ 055-88-13-08 հեռախոսահամարից զանգահարել է Դավիթ Գագիկի Մանուկյանը, և հայտնել է, որ ինքը տաքսու վարորդ է, մոտ 15 րոպե առաջ 30-35 տարեկան երեք անծանոթ երիտասարդի իջեցրել է Էրեբունի հիվանդանոցի մոտ գտնվող խանութի մոտ, հետո երկու երիտասարդ են նստել իր տաքսի ավտոմեքենան, ովքեր Կողբացի փողոցում գտնվող «Խուլ-համրեր» կենտրոնի մոտ դանակի սպառնալիքի տակ իրենից 48.000 դրամ գումար են «տարել» և դիմել փախուստի,
- Մ.Կիրակոսյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու և նրա նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու մասին որոշումների պատճենները, համաձայն որոնց՝ Մ.Կիրակոսյանը 2016 թվականի ապրիլի 28-ին որպես մեղադրյալ է ներգրավվել Դ.Մանուկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 4-րդ կետերով նախատեսված հանցանք կատարելու համար, և Երևանի քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2016 թվականի ապրիլի 28-ի որոշմամբ նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը` երկու ամիս ժամկետով։
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
6. Բողոքի հեղինակը փաստարկել է, որ իր պաշտպանյալի վերաբերյալ դատավճիռը չի համապատասխանում «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի, ՀՀ Սահմանադրության, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումների պահանջներին, Առաջին ատյանի դատարանը յուրաքանչյուր ապացույց չի գնահատել վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ինչի արդյունքում դատավարական խախտում թույլ տալով` կայացրել է սխալ դատական ակտ։
Ի հիմնավորումն իր վերոշարադրյալ փաստարկի` բողոքի հեղինակը, մեջբերումներ կատարելով բողոքարկվող դատական ակտից և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ, 358-րդ, 369-372-րդ հոդվածների դրույթներից, մասնավորապես նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում բացակայում է մեղադրանքի բովանդակությունը: Հանցագործության փաստական հանգամանքները և իր պաշտպանյալի մեղքն Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել դատաքննությամբ հետագոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով, սակայն դատավճռի նկարագրական- պատճառաբանական մասում որևէ խոսք չկա մեղադրանքի սահմանների, մեղադրանքի բովանդակության մասին։ Այսինքն՝ պարզ չէ, թե Առաջին ատյանի դատարանում գործի քննությունն ինչ մեղադրանքի սահմաններում է կատարվել, չի սահմանվել դատարանում գործի քննության սահմանները, որով խախտվել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ և 371-րդ հոդվածների պահանջները:
Մեջբերումներ կատարելով դատական քննության սահմանների, դատական ակտի կառուցվածքի և «մեղադրանք» հասկացության առնչությամբ ձևավորված նախադեպային իրավունքից՝ բողոքի հեղինակը նշել է, որ իր պաշտպանյալի վերաբերյալ դատավճռից ակնհայտ է դառնում, որ խախտվել է պաշտպանության իրավունքը, քանի որ եթե նույնիսկ պայմանականորեն ընդունվի, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները վերաբերում են իր պաշտպանյալին առաջադրված և մեղադրական եզրակացության մեջ նշված մեղադրանքին, ապա այդ մեղադրանքին հղում չկատարելով և որևէ փաստական տվյալ այդ մեղադրանքից չնշելով՝ Առաջին ատյանի դատարանը պաշտպանության կողմին զրկել է իր վերաքննիչ բողոքում որևէ դիրքորոշում հայտնել Առաջին ատյանի դատարանի հետևության վերաբերյալ։
Գտնում է, որ բոլոր դեպքերում Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը դրա նկարագրական-պատճառաբանական մասում մեղադրանքի բովանդակությունը բացակայելու պատճառով ենթակա է բեկանման, քանի որ եթե պաշտպանության կողմի համար պարզ չէ թե ինչ հանցավոր արարքի մեջ է մեղադրվել ամբաստանյալը, ապա Վերաքննիչ դատարանն ինչպես կարող է պարզել գործի փաստական հանգամանքների մասին Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտում շարադրված հետևությունների համապատասխանությունը գործի փաստական հանգամանքներին։
Բողոքի հեղինակի պնդմամբ՝ պաշտպանական կողմի համար պարզ չէ, թե Առաջին ատյանի դատարանն ինչ մեղադրանքի սահմաններում է գործի քննությունն իրականացրել և հետազոտված ապացույցները գնահատելով հաստատված համարել, որ ամբաստանյալ Դ.Մանուկյանը կատարել է հանցագործության մասին սուտ մատնություն, որը զուգորդվել է ծանր հանցագործության մեջ անձին մեղադրելով։ Ուստի Առաջին ատյանի դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջն առ այն, որ դատավճիռն օրինական է, եթե այն կայացվել է ՀՀ Սահմանադրության, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի և այն օրենքների պահանջների պահպանմամբ, որոնց նորմերը կիրառվում են տվյալ քրեական գործը լուծելիս։ Գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը նաև խախտել է առաջադրված մեղադրանքի իրավական և փաստական հիմքերի մասին տեղեկանալու իր պաշտպանյալի իրավունքը, ինչը վերջինիս թույլ չի տվել արդյունավետ կերպով իրականացնել պաշտպանության իրավունքը՝ հանգեցնելով արդար դատական քննության իրավունքի խախտման։
Բողոքի հեղինակը նաև նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանում իր պաշտպանյալի հայտնած տեղեկությունները չեն համապատասխանում իրականությանը և ինքնազրպարտություն են։ Ըստ նրա պատմածի՝ իրականում նա սուտ մատնություն չի կատարել, 2016 թվականի ապրիլի 25-ին՝ ժամը 02:45-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի «Խուլ և համրեր» կոչվող կենտրոնի մոտ անծանոթ երկու քաղաքացի դանակի սպառնալիքով նրանից հափշտակել են 48.000 ՀՀ դրամ գումար և դիմել փախուստի։ Պաշտպանյալը պնդել է, որ ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում 2016 թվականի ապրիլի 25-ին վերոնշյալ դեպքի վերաբերյալ տված հաղորդումը համապատասխանում է իրականությանը։ Նա նշել է նաև, որ երբ ավազակություն կատարելու կասկածանքով ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժին բերման են ենթարկել Մ.Կիրակոսյանին և 2016 թվականի ապրիլի 26-ին իր ճանաչմանն են ներկայացրել, տվյալ քննչական գործողության ժամանակ մատնացույց է արել նրան և վերահաստատել, որ վերջինս է հանդիսանում 2016 թվականի ապրիլի 25-ին ավազակային հարձակմամբ, այն է՝ դանակի սպառնալիքով իրենից 48.000 ՀՀ դրամ գումար հափշտակած անձը, քանի որ դա իրականություն է։ Պաշտպանյալն իրեն հայտնել է, որ նախաքննության ընթացքում և Առաջին ատյանի դատարանում հայտնած տեղեկություններն իրականությանը չեն համապատասխանում, դրանք հայտնել է սույն գործով վկա Մ.Կիրակոսյանի հարազատների` մոր և կնոջ, ինչպես նաև Մ.Կիրակոսյանի պաշտպան Ա.Ղարիբյանի ազդեցության ներքո, նրանց խնդրանքով և վկա Մ.Կիրակոսյանի ու նրա հարազատներից մեկի՝ քեռու կամ հորեղրոր սպառնալիքի պատճառով։ Իր պաշտպանյալի պատմելով՝ 2016 թվականի ապրիլի 25-ին կամ 26-ին նրան է զանգահարել Մ.Կիրակոսյանի կինը՝ Ն.Սուքիասյանը, և խնդրել է հանդիպել։ Պայմանավորվել են Երևանի Գրիգոր Լուսավորիչ փողոցի՝ ՌԴ դեսպանատան դիմացի հատվածում գտնվող այգու մոտ հանդիպելու վերաբերյալ, սակայն Ն.Սուքիասյանը հանդիպման է ներկայացել Մ.Կիրակոսյանի, վերջինիս մոր, պաշտպանի և Մ.Կիրակոսյանի քեռու կամ հորեղբոր հետ։ Այնուհետև, իր պաշտպանյալին հրավիրել են Մաշտոցի պողոտայի և Զաքիյան փողոցի միջնամասում գտնվող ավիատոմսերի վաճառքի գրասենյակներից մեկը, որտեղ սուրճ և միրգ են հյուրասիրել ու սկսել են զրուցել Մ.Կիրակոսյանի կողմից կատարած ավազակային հարձակման մասին։ Հանդիպման ընթացքում Մ.Կիրակոսյանի մայրը խնդրել է, որ չկործանի որդուն, խնդրել է ներել նրան՝ նշելով, որ փոքր երեխա ունի և երեխան անհայր կմեծանա: Մ.Կիրակոսյանի կինը նույնպես խնդրել է ներել ամուսնուն և փոխել թիվ 20119615 քրեական գործի շրջանակում տված ցուցմունքները՝ խոստանալով, որ կհատուցեն Մ.Կիրակոսյանի կողմից հափշտակած 48000 ՀՀ դրամը, ինչը և հետագայում արել է՝ իր պաշտպանյալին մաս-մաս վճարելով 48000 ՀՀ դրամ գումար։ Դրանից հետո Մ.Կիրակոսյանի պաշտպան Ա.Ղարիբյանն ասել է, որ եթե Դ.Մանուկյանը փոխի իր ցուցմունքները և ասի, որ իրականում Մ.Կիրակոսյանը խաբել է նրան, այլ ոչ թե դանակի գործադրմամբ ավազակություն է կատարել, գործը կփակեն, իսկ Մ.Կիրակոսյանին կազատեն։ Մ.Կիրակոսյանի պաշտպանը Դ.Մանուկյանին նաև բացատրել է, որ նրան կփորձեն վախեցնել սուտ մատնություն կատարելու համար պատասխանատվությամբ, և հորդորել է չվախենալ՝ ասելով, որ ցուցմունքը փոխելով՝ նա որևէ պատասխանատվություն չի կրի, առավելագույնը նրա նկատմամբ դատարանը մի քանի հարյուր հազար դրամ տուգանք կնշանակի, որն էլ Մ.Կիրակոսյանի հարազատները պարտավորվում են վճարել, ինչը Մ.Կիրակոսյանի կինը և մայրը հաստատել են։
Պաշտպանյալը պատմել է նաև, որ հանդիպմանը ներկա գտնված Մ.Կիրակոսյանի քեռին կամ հորեղբայրը նրան նախատել է՝ ասելով. «Ենթադրենք Մանուկը մի էշություն է արել, ինչու ես գնացել քաղմաս, բա չես մտածում, որ դու էլ էրեխա ունես, չես մտածում, որ Մանուկը 5 կամ 7 տարի հետո դուրս գալուց հետո ինչ կանի, դու գիտես, որ Մանուկը գող հոպար ու քեռի ունի, գնա քաղմաս, ցուցմունք փոխի էս պատմությունը, որ վերջանա»։
Իր պաշտպանյալի հայտնածի համաձայն՝ նա, գտնվելով նշված հանդիպման ընթացքում ասվածների ագդեցության ներքո, խղճալով Մ.Կիրակոսյանի կնոջը, մորը և երեխային, մտածելով, որ ցուցմունքը փոխելով վերջ կդնի այդ պատմությանը, զգուշանալով, որ եթե Մ.Կիրակոսյանն իրականում դատապարտվի, ազատվելուց հետո կարող է իրեն կամ իր երեխային կամ ընտանիքին վնաս պատճառել, միաժամանակ խաբեության հետևանքով հավատալով Մ.Կիրակոսյանի հարազատների խոստումներին ու նրա պաշտպանի հավաստիացումներին, գնացել և նախաքննության մարմնին հայտնել է, որ կատարել է սուտ մատնություն՝ Մ.Կիրակոսյանն իր նկատմամբ դանակի ցուցադրմամբ որևէ սպառնալիք չի հնչեցրել, ավազակային հարձակում չի կատարել, այլ իրականում խարդախությամբ է իր գումարը հափշտակել, և որ իր մոտ եղած գումարը Մ.Կիրակոսյանի կողմից խարդախությամբ հափշտակելուց հետո խիստ բարկացել է նրա վրա, իսկ նրան ծանր հանցանքի մեջ մեղադրելով՝ նպատակ է հետապեդել, որ իրավապահ մարմիններն առավել ջանասիրաբար բացահայտեն ու հայտնաբերեն նրան։
Արդյունքում իր պաշտպանյալը հայտնել է, որ վերը նշվածից դրդված է փոխել ցուցմունքները և նախաքննության ու դատաքննության ընթացքում հայտնել իրականությանը չհամապատասխանող տվյալներ: Ուստի դատելով նրա պատմածից` գտնում է, որ վերջինիս՝ Առաջին ատյանի դատարանում հայտնած տեղեկություններն իրականությանը չեն համապատասխանում, ինքնազրպարտություն են և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի հիման վրա անթույլատրելի ապացույցներ են ու պետք է հաստատվի դրանց օգտագործման անհնարինությունը։
Միևնույն ժամանակ մեջբերելով վկա Մ.Կիրակոսյանի ցուցմունքը` բողոքի հեղինակը նշել է, որ Մ.Կիրակոսյանը տվել է իրականությանը չհամապատասխանող ցուցմունքեր, քանի որ հանդիսացել է գործի ելքով ակնհայտ շահագրգռված անձ, ուստի Առաջին ատյանի դատարանն իրավունք չի ունեցել նրա ցուցմունքը դնել մեղադրական դատավճռի հիմքում։
Բողոքի հեղինակը, մեջբերելով Դ.Մանուկյանի կողմից ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում տրված հանցագործության մասին հաղորդման, ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի հերթապահ մասի պետի օգնականի կողմից նույն բաժնի պետին հասցեագրած զեկուցագիրը զննելու մասին արձանագրության, Մ.Կիրակոսյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու և նրա նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու մասին որոշումների պատճենների, ինչպես նաև սույն գործով որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ թիվ 20119615 քրեական գործով անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրության բովանդակությունները, նաև մեջբերումներ կատարելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-106-րդ, 122-րդ, ՀՀ Սահմանադրության 42-րդ և 63-րդ հոդվածների դրույթներից, մասնավորապես նշել է, որ վերը թվարկված ապացույցներից առաջին երեքը ձեռք են բերվել մեկ այլ՝ թիվ 20119615 քրեական գործի շրջանակում, ուստի սույն գործով չեն կարող հանդիսանալ որպես ինքնուրույն ապացույց, դրանք որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչելու մասին վարույթն իրականացնող մարմնի որոշում առկա չէ, ուստի այդ ապացույցները ձեռք են բերվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված պահանջների՝ քննչական կամ այլ դատավարական գործողության կատարման կարգի էական խախտմամբ, դրսևորվել են իր պաշտպանյալի սահմանադրական իրավունքների ու ազատությունների խախտմամբ, և Առաջին ատյանի դատարանը պարտավոր էր դրանք ճանաչել անթույլատրելի և հաստատել օգտագործման համար անհնարինությունը: Միևնույն ժամանակ գտնում է, որ վերոնշյալ մյուս ապացույցը՝ անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրության պատճենը, թեև ձեռք է բերվել և ամրագրվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան, սակայն նախորդ երեք ապացույցներն անթույլատրելի լինելու պայմաններում այն չի կարող լինել ուղղակի ապացույց, կորցնում է իր ապացուցողական նշանակությունը, քանի որ սուտ մատնությունն ավարտված է համարվում հանցագործության մասին հաղորդման արձանագրությունը ստորագրելու պահից:
Վերոգրյալի հիման վրա բողոքի հեղինակը խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2016 թվականի օգոստոսի 3-ի դատավճիռը բեկանել և փոփոխել՝ ամբաստանյալ Դ.Մանուկյանի նկատմամբ կայացնելով արդարացման դատավճիռ, կամ գործն ուղարկել ստորադաս դատարան՝ այլ կազմով նոր քննության:
Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
6. Ամբաստանյալ Դ.Մանուկյանի պաշտպան Վ.Մարտիրոսյանը պնդել է վերաքննիչ բողոքը և խնդրել է այն բավարարել:
Ամբաստանյալ Դ.Մանուկյանը միացել է պաշտպանի դիրքորոշմանը:
Գործով մեղադրող, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Տ.Պողոսյանը, ներկայացնելով ամբաստանյալ Դ.Մանուկյանի պաշտպան Վ.Մարտիրոսյանի՝ սույն որոշման նախորդ կետում շարադրվածի հետ էության մեջ նույնաբովանդակ փաստարկներով հանցագործության մասին հաղորդման շուրջ նախապատրաստված նյութերով քրեական գործի հարուցումը մերժելու մասին որոշում, առարկել է վերաքննիչ բողոքի դեմ և խնդրել է այն մերժել` անհիմն լինելու պատճառաբանությամբ:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
7. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում»:
Նախ անդրադառնալով բողոքի հեղինակի՝ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում մեղադրանքի բովանդակության բացակայության, գործի քննության սահմաններն Առաջին ատյանի դատարանի կողմից սահմանված չլինելու և այդօրինակ մյուս պնդումների հիման վրա ամբաստանյալի արդար դատական իրավունքի ենթադրյալ խախտման վերաբերյալ արված դատողություններին (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը)` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ դրանք ակնհայտ անհիմն և առարկայազուրկ են: Մասնավորապես, դատարանում գործի քննության սահմանները ոչ թե դատարանն է որոշում, այլ օրենսդիրն ինքն է սահմանել այն՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի 1-ին մասում ամրագրելով, որ գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի սահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել:
Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանում գործի քննությունն իրականացվել է բացառապես ամբաստանյալ Դ.Մանուկյանի նկատմամբ, և նախաքննության մարմնի կողմից նրան առաջադրված մեղադրանքի սահմաններում:
Ինչ վերաբերում է բողոքի հեղինակի՝ դատավճռում մեղադրանքի բովանդակության բացակայության վերաբերյալ պնդմանը, ապա վերջինիս առարկայազուրկ լինելը նախ հիմնավորվում է սույն որոշման 4-րդ կետում մեջբերվածով: Բացի այդ, դատավճռում մեղադրանքի բովանդակության բացակայությունն ինքնին չի կարող համարվել արդար դատական քննության իրավունքի խախտում և հանգեցնել դատական ակտի բեկանման:
Անդրադառնալով բողոքի հեղինակի այն պնդմանը, որ ամբաստանյալ Դ.Մանուկյանի կողմից Առաջին ատյանի դատարանում հայտնած տեղեկություններն իրականությանը չեն համապատասխանում և ինքնազրպարտություն են` Վերաքննիչ դատարանը սույն որոշման 5-րդ կետում արձանագրվածի լույսի ներքո փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատաքննությամբ այդ մասին վկայող որևէ ապացույց ձեռք չի բերվել և չի հետազոտվել, գործի նյութերում բացակայում է այնպիսի որևէ տեղեկություն, որը կարող էր հիմք հանդիսանալ թերևս ողջամիտ կասկած ձևավորելու առ այն, որ տվյալ փաստական հանգամանքի վերաբերյալ եզրակացության հանգելիս Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել ակնհայտ սխալ, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված պայման է: Փոխարենը՝ դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությամբ հիմնավորվել է ամբաստանյալ Դ.Մանուկյանի կողմից իր վերաբերյալ քրեական գործի քննությանը, այդ թվում նաև՝ Առաջին ատյանի դատարանում հայտնած տեղեկությունների իրական լինելը:
Ինչ վերաբերում է վկա Մ.Կիրակոսյանի ցուցմունքի առնչությամբ ներկայացված փաստարկին, ապա այն նույնպես անհիմն է և առարկայազուրկ, այդ ցուցմունքը որևէ հակասության մեջ չի գտնվում գործով ձեռք բերված և Առաջին ատյանի դատարանի դատաքննությամբ հետազոտված փաստական տվյալների հետ, այլ՝ ամբողջությամբ համապատասխանում և տրամաբանական կապի մեջ է գտնվում դրանց հետ, որպիսի պայմաններում վկայի՝ գործի ելքով շահագրգռված լինելու պատճառաբանությամբ նրա ցուցմունքը անարժանահավատ համարելու և ապացույցների զանգվածից հանելու որևէ իրավաչափ հիմք չկա:
8. Անդրադառնալով բողոքի հեղինակի՝ ամբաստանյալ Դ.Մանուկյանի կողմից տրված հանցագործության մասին հաղորդման արձանագրության, ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի հերթապահ մասի պետի օգնականի կողմից նույն բաժնի պետին հասցեագրած զեկուցագրի և այն զննելու մասին արձանագրության, Մ.Կիրակոսյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու և նրա նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու մասին որոշումների պատճենների, ինչպես նաև սույն գործով որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ թիվ 20119615 քրեական գործով անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրության անթույլատրելիության վերաբերյալ պնդումներին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1.Քրեական գործով ապացույցներ են ցանկացած փաստական տվյալները, որոնց հիման վրա օրենքով որոշված կարգով հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը պարզում են քրեական օրենսգրքով նախատեսված արարքի առկայությունը կամ բացակայությունը, այդ արարքը կասկածյալի կամ մեղադրյալի կողմից կատարելը կամ չկատարելը և մեղադրյալի մեղավորությունը կամ անմեղությունը, ինչպես նաև գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ:
2. Քրեական դատավարությունում որպես ապացույցներ թույլատրվում են`
(...)
2) մեղադրյալի ցուցմունքները.
(...)
4) վկայի ցուցմունքները.
(...)
8) քննչական և դատական գործողությունների արձանագրությունները.
9) այլ փաստաթղթերը:
3. Քրեական դատավարության ընթացքում թույլատրվում է օգտագործել միայն այն փաստական տվյալները, որոնք ձեռք են բերվել սույն օրենսգրքով սահմանված պահանջների պահպանմամբ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 121-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քննչական և դատական գործողությունների արձանագրությունները սույն օրենսգրքով նախատեսված գրավոր կազմված փաստաթղթեր են, որոնք հաստատում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից անմիջականորեն ընկալված, քրեական գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները:
2. Որպես ապացույց կարող են օգտագործվել սույն օրենսգրքի պահանջների պահպանմամբ կատարված հետևյալ քննչական և դատական գործողությունների արձանագրությունները.
1) զննության.
(...)
3. Որպես ապացույց կարող են օգտագործվել նաև կատարված կամ նախապատրաստվող հանցագործությունների վերաբերյալ ընդունված բանավոր հայտարարությունների, մեղայականով ներկայանալու, ձերբակալման, անձանց իրավունքների և պարտականությունների պարզաբանման առիթով կազմված արձանագրությունները:
(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Փաստաթուղթ է թղթային, մագնիսական, էլեկտրոնային կամ այլ կրիչի վրա բառային, թվային, գծագրական կամ այլ նշանային ձևով արված ցանկացած գրառում, որով կարող են հաստատվել քրեական գործի համար նշանակություն ունեցող տվյալները:
(...)
3. Այլ փաստաթղթերն ապացույց են ճանաչվում վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական գործով վարույթում մեղադրանքի հիմքում չեն կարող դրվել և որպես ապացույց օգտագործվել այն նյութերը, որոնք ձեռք են բերվել`
(…)
5) քննչական կամ այլ դատավարական գործողության կատարման կարգի էական խախտմամբ.
(…)։
2. Ապացույցներ ձեռք բերելիս էական են այն խախտումները, որոնք, դրսևորվելով մարդու և քաղաքացու սահմանադրական իրավունքների և ազատությունների կամ սույն օրենսգրքի որևէ պահանջի խախտմամբ, դատավարության մասնակիցներին` օրենքով երաշխավորված իրավունքների զրկմամբ կամ սահմանափակմամբ կամ որևէ այլ կերպ ազդել են կամ կարող էին ազդել ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Ս.Հարությունյանի վերաբերյալ գործով որոշման մեջ վերահաստատելով և զարգացնելով «ապացույցներ ձեռք բերելու գործընթացում թույլ տրված էական խախտում» հասկացության վերաբերյալ նախկինում արտահայտած իրավական դիրքորոշումները՝ արձանագրել է, որ. «(…) [Ա]ապացույցների ձեռքբերման գործընթացում էական չեն կարող համարվել քննչական կամ այլ դատավարական գործողության կատարման կարգի այն խախտումները, որոնցով չեն սահմանափակվել դատավարության մասնակիցների` օրենքով երաշխավորված իրավունքները կամ այդ իրավունքներից նրանք չեն զրկվել, ինչպես նաև այն խախտումները, որոնք ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա չեն ազդել կամ չէին կարող ազդել։ Այլ խոսքով` քննչական կամ այլ դատավարական գործողությունների կատարման ժամանակ թույլ տրված քրեադատավարական օրենսդրության խախտումները պետք է գնահատվեն` ելնելով դրանց բնույթից, ծանրությունից և վերոնշյալ գործողությունների արդյունքում ստացված ապացուցողական նյութի որակի և հավաստիության վրա դրանց ազդեցության աստիճանից։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելը` որպես իրավական հետևանք, պետք է տեղի ունենա միայն քրեադատավարական օրենսդրության էական խախտման առկայության պարագայում։ Հակառակ դեպքում ապացույցների թույլատրելիության հարցին կցուցաբերվի ձևական մոտեցում, ինչն էլ կհանգեցնի ապացուցողական նյութի անտեղի կորստի» (տե՛ս Սարիբեկ Վարազդատի Հարությունյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ԵԱՔԴ/0189/01/12 որոշման 20-րդ կետը)։
9. Նախորդ կետում մեջբերված իրավադրույթների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո Վերաքննիչ դատարանը նախ արձանագրում է, որ Դ.Մանուկյանի կողմից ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում տրված հանցագործության մասին հաղորդման արձանագրությունն ապացույցի ինքնուրույն տեսակ է, այն իր մեջ պարունակում է սույն գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ, գործում դրա բնօրինակն է, իսկ բողոքի հեղինակի պնդումն առ այն, որ այդ արձանագրությունը ձեռք է բերվել մեկ այլ՝ թիվ 20119615 քրեական գործի շրջանակներում, առարկայազուրկ է, քանի որ Դ.Մանուկյանի կողմից հաղորդումը տալու ժամանակ նշված քրեական գործը հարուցված չի եղել, հետևապես չէր կարող այդ գործի շրջանակներում ձեռք բերվել:
ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի հերթապահ մասի պետի օգնականի կողմից նույն բաժնի պետին հասցեագրած զեկուցագիրը զննելու մասին արձանագրությունը ևս ապացույցի ինքնուրույն տեսակ է, ձեռք է բերվել սույն գործով տվյալ դատավարական գործողությունը կատարելու համար լիազորված սուբյեկտի կողմից, օրենքով նախատեսված աղբյուրից, համապատասխան քննչական գործողության կատարման կարգի պահպանմամբ, իսկ այդ գործողության ընթացքի և արդյունքների ամրագրումն իրականացվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի պահանջներին համապատասխան:
Թիվ 20119615 քրեական գործով անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրության պատճենն իր հերթին, պարունակում է սույն գործի համար նշանակություն ունեցող տվյալներ, ամբողջությամբ համապատասխանում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված ապացույցի չափանիշներին, ձեռք է բերվել տվյալ դատավարական գործողությունը կատարելու համար լիազորված սուբյեկտի կողմից, օրենքով նախատեսված աղբյուրից, իսկ դրա դատավարական ամրագրումն իրականացվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջի պահպանմամբ:
Ինչ վերաբերում է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի հերթապահ մասի պետի օգնականի զեկուցագրի, ինչպես նաև Մ.Կիրակոսյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու և նրա նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու մասին որոշումների պատճեններին, ապա հարկ է արձանագրել, որ Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված թույլատրելի և վերաբերելի ապացույցների համակցության մեջ դրանք որևէ էական կշիռ և ապացուցողական արժեք չունեն, ուստի դրանց անդրադառնալն այլևս զուրկ է իրավական արժեքից:
10. Սույն որոշման 7-9-րդ կետերում շարադրվածի լույսի ներքո վերլուծելով սույն որոշման 5-րդ կետում արձանագրված ապացույցները, դրանցից յուրաքանչյուրը գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, ինչպես նաև ստացման աղբյուրի և ձևավորման ընթացքի համատեքստում արժանահավատության տեսանկյունից, դրանցից յուրաքանչյուրը համադրելով և վերլուծելով մյուս աղբյուրներից ստացված փաստական տվյալների համակցության մեջ, ամբաստանյալ Դ.Մանուկյանի մեղավորության մասին չփարատվող կասկածները մեկնաբանելով նրա օգտին` Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ սույն գործով ձեռք է բերվել փոխկապակցված ապացույցների այնպիսի բավարար համակցություն, որը, բացառելով հակառակի ողջամիտ հավանականությունը, հիմք է տալիս անվերապահ հետևություն անելու առ այն, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-րդ կետով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ ամբաստանյալ Դ.Մանուկյանի մեղավորության մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը հիմնավորված է և իրավաչափ:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն անհրաժեշտ ու բավարար խորությամբ վերլուծել և գնահատման է ենթարկել դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, արժանա-հավատության և ամբաստանյալի մեղադրանքը գնահատելու համար բավարարության տեսանկյունից, ինչի արդյունքում հանգել է իրավաչափ ու հիմնավոր եզրահանգման:
Վերաքննիչ դատարանը նաև արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից սույն գործի քննության ընթացքում թույլ չի տրվել նյութական կամ դատավարական իրավունքի նորմի այնպիսի խախտում, որը կարող էր հիմք հանդիսանալ բողոքարկված դատական ակտը բեկանելու և դրա դեմ բերված վերաքննիչ բողոքը բավարարելու համար: Ուստի բողոքարկված դատական ակտը պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ դրա դեմ բերված վերաքննիչ բողոքը՝ մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` Դավիթ Գագիկի Մանուկյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով 2016 թվականի օգոստոսի 3-ի դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ
Ս.ՉԻՉՈՅԱՆ
Գործ ԵԿԴ/0186/01/16
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դատարանը (այսուհետ` Դատարան )`
նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի«
քարտուղարությամբ` Վլադիմիր Շահինյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող« Երևանի Կենտրոն և
Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների
դատախազության դատախազ` Տիգրան Պողոսյանի,
նույն Դատարանում` դռնբաց դատական նիստերում« քննեց և 2016թ. օգոստոսի 3-ին ավարտեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Դավիթ Գագիկի Մանուկյանի` (ծնված 1984թ. ապրիլի 19-ին« Արմավիրի մարզի Էջմիածին քաղա¬քում, ազգությամբ հայ« ՀՀ քաղաքացի« ութամյա կրթությամբ, ամուսնացած, նախկինում դատապարտված ՀՀ Արագա¬ծոտնի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2012թ. մարտի 22-ի դա¬տավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մա¬սի 1-ին և 3-րդ կետերով (4 դրվագ) և 177-րդ հոդվածի 2-րդ մա¬սի 3-րդ կետով, նույն օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 1-ին և 3-րդ մասի կիրառմամբ՝ ազատազրկման 2 տարի 6 ամիս ժամկետով, պատժի կրումից ազատվել է 2013թ. հուլիսի 2-ին, պայմանական վաղաժամկետ, դատվածությունը չմարված, հաշ¬վառված է Արմավիրի մարզի Դաշտ գյուղի Արևելյան 44-րդ տանը, փաստացի բնակվում է Երևանի Նորագավիթ 10-րդ տանը, սույն գործով մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախա¬տես¬ված հանցավոր արարքի կատարում, որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստո¬րագրություն)։
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2016թ. ապրիլի 25-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևա¬նի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վար¬չական շրջան¬ների քննչա¬կան բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ 2-րդ մասի 1-ին և 4-րդ կետերով հա¬րուցվել է թիվ 13146316 քրեական գործը` Դավիթ Մանուկյանի հաղորդման կապակցությամբ` երկու երի¬տասարդի կողմից դանակի սպառնալիքով նրանից 48.000 ՀՀ դրամ գումար հափշտակելու դեպքի առթիվ։
2016թ. ապրիլի 26-ին ձերբակալվել է վերոնշյալ հանցագործությունը կատարելու կասկածանքով բերման ենթարկված Մանուկ Կիրակոսյանը։
2016թ. ապրիլի 28-ին Մանուկ Կիրակոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 4-րդ կետերով և որպես խափանման միջոց է կիրառվել կա¬լանավորում։
2016թ. հունիսի 22-ին նախաքննական մարմինը որոշում է կայացրել Մանուկ Կիրակոսյանի կող¬մից Դավիթ Մանուկյանից ավազակությամբ գումար հափշտակելու կապակցությամբ քրեական հե¬տապնդումը դադարեցնելու մասին` ավազակային հարձակման դեպքի բացակայության հիմքով։
2016թ. հունիսի 22-ին նախաքննական մարմինը որոշում է կայացրել թիվ 20119615 քրեական գործի նյութերով Դավիթ Մանուկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նոր, թիվ 15122416 քրեական գործը հարուցելու և այն առանձին վարույթ անջատելու մասին։
2016թ. հունիսի 29-ին թիվ 15122416 քրեական գործի շրջանակներում Դավիթ Մանուկյանին մե¬ղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, նրա նկատ¬մամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրություն։
2016թ. հուլիսի 4-ին քրեական գործը Դավիթ Գագիկի Մանուկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով հաստատված մեղադրական եզրա¬կացութ¬յամբ ու¬ղարկ¬¬վել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրա¬վա¬սության դատա¬րան, 2016թ. հուլիսի 7-ին ընդունվել է վա¬րույթ, ապա նշա¬նակվել դատական քննության։
2. Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դա¬տա¬¬րանը հաս¬տատված հա¬մա¬րեց այն, որ Դավիթ Մանուկյանը կատարել է հանցագործության մասին սուտ մատ¬նություն, որը զուգորդվել է ծանր հանցագործության մեջ անձին մեղադրելով.
Այսպես, 2016թ. ապրիլի 25-ին` ժամը 02։45-ի սահմաններում, Մանուկ Սամվելի Կիրակոսյանը ոմն Արթուրի հետ նստելով Դավիթ Գագիկի Մանուկյանի վարած տաքսի ավտոմեքենան, որոշել է խա¬բեությամբ հափշտակել Դավիթ Մանուկյանի գումարները։ Այդ նպատակով Երևան քաղաքի Կողբա¬ցի փողոցի «Խուլ և համրեր» կոչվող կենտրոնի մոտ ավտոմեքենայի սրահում Դավիթ Մանուկյանին ցույց է տվել և որպես իրական ներկայացրել մոտը եղած 100 ԱՄՆ դոլարանոց հուշանվեր-թղթադրամը, խնդրել է Դ.Մանուկյանին տրամադրել վերջինիս մոտ եղած դրամները` խոստանալով ավելի ուշ մանրել իր մոտ եղած վերոնշյալ 100 ԱՄՆ դոլարը և վերադարձնել գումարը։ Դավիթ Մանուկյանը հավատացել և Մանուկ Կիրակոսյանին և հանձնել նրա մոտ եղած 18.000 ՀՀ դրամը, ինչից հետո Մանուկ Կիրակոսյանը, վերց¬նելով 18.000 ՀՀ դրամ գումարը, հեռացել է։
Դավիթ Մանուկյանը Երևանի Ս.Վրացյան 90 հասցեում գտնվող ՀՀ ոստիկանության Երևան քա¬ղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում նախազգուշացվելով սուտ մատնություն կատարելու համար նախատեսված քրեական պատասխանատվության մասին և գիտակցելով, որ իր տրամադրած տեղե¬կատ¬վությունը կեղծ է` 2016թ. ապրիլի 25-ին վերոնշյալ դեպքի վերաբերյալ իրականությանը չհամապա¬տաս¬խանող հաղորդում է տվել այն մասին, թե իբր նույն օրը` ժամը 02։45-ի սահմաններում, Երևան քա¬ղաքի «Խուլ և համրեր» կոչվող կենտրոնի մոտ իրեն անծանոթ երկու քաղաքացի դանակի սպառնալիքով նրանից հափշտակել են 48.000 ՀՀ դրամ գումար և դիմել փա¬խուստի, իսկ երբ ավազակություն կատա¬րելու կասկածանքով ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժին բերման ենթարկված Մանուկ Սամվելի Կիրակոսյանը 2016թ. ապրիլի 26-ին ներկայացվել է նրա ճանաչմանը, տվյալ քննչական գործողության ժամանակ մատնացույց է արել վերջինիս և վերահաս¬տատել, որ նա է հանդիսանում 2016թ. ապրիլի 25-ին ավազակային հարձակմամբ, այն է` դա¬նակի սպառնալիքով իրենից 48.000 ՀՀ դրամ գումար հափշտա¬¬կած անձը, դրանով իսկ Մանուկ Կիրա¬կոսյանին մեղադրել ծանր հանցագործության` ավա¬զա¬կություն կատարելու մեջ, այսինքն` կա¬տարել է հանցավոր արարք, որը նախա¬տես¬ված է ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով։
Ամբաստանյալ Դավիթ Մանուկյանն առաջադրված մեղադրանքի շուրջ Դատարանում հար¬ցաքննվելիս ըստ էության իրեն լիովին մեղավոր ճա¬նա¬չեց։ Օգտվելով լռելու իրավունքից` հրաժարվեց Դատարանում ցուց¬մունք տալուց, իսկ հարցերին պատասխանելիս ընդունեց, որ սուտ մատնություն է կա¬տարել, ինչի համար զղջում է։ Նշեց, որ Մանուկն իր նկատմամբ դանակի ցուցադրմամբ որևէ սպառ¬նալիք չի հնչեցրել, ավազակային հարձակում չի կատարել, այլ իրականում խարդախությամբ է իր գու¬մարը հափշտակել։ Ինքը նման քայլի է դիմել, քանի որ այդ ժամանակ նյութապես ծանր կացության մեջ էր։ Իր մոտ եղած գումարը Մանուկի կողմից խարդախությամբ հափշտակելուց հետո խիստ բարկացել էր նրա վրա, իսկ նրան ծանր հանցանքի մեջ մեղադրելով` նպատակ է հետապնդել, որ իրավապահ մարմին¬ներն առավել ջանասի¬րա¬բար բացահայտեն և հայտնաբերեն նրան։ Ընդունեց, որ ավազակություն կա¬տա¬րելու մեջ Մանուկին մեղադրել է նաև նրան ճանաչելու քննչական գործողության ժամանակ, սակայն արդեն առերես հարցաքննվելիս հայտնել է ողջ ճշմարտությունը։
Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Դավիթ Մանուկյանի մեղա¬վորությունը հաս¬տատ¬վել է ինչպես խոստո¬վա¬նա¬կան ցուցմունքներով, այնպես էլ պատշաճ իրա¬վական ընթա¬ցա¬կարգերի շրջա¬նակներում դա¬տաքննությամբ հետա¬զոտված հետևյալ ապացույցների հա¬մադրման և գնահատման արդյունքներով.
Վկա Մանուկ Սամվելի Կիրակոսյանի ցուց¬մունքով. Վերջինս, սույն գործի հետ առնչվող մայր գործով գտնվելով կալանքի տակ, Դատարանում հայտնեց, որ Դավիթ Մանուկյանի տաքսի ավտո¬մեքե¬նան նստելուց հետո որոշել է խաբեությամբ գումար հափշտակել նրա¬նից և այդ նպատակով Երևանի Կողբացի փողոցի մոտ ավտոմեքենան Դ.Մանուկյանի կողմից կայանե¬լուց հետո Դավիթին խնդրել է տրամադրել նրա մոտ եղած դրամները` խոստանալով մանրել իր մոտ եղած 100 ԱՄՆ դոլարանոցը և վերադարձնել նրա գումարը։ Դավիթ Մանուկյանը հավատացել է իրեն և տվել մոտ 9.000 ՀՀ դրամ, որը վերցնելով` հեռացել է։ Ինչ վերաբերում է ոստիկանությունում Դավիթի տված հաղորդմանը, ապա այն իրականությանը չի համապատասխանում, վերջինիս վրա դանակ չի պահել և նրա նկատմամբ սպառ¬նալիքներ չի հնչեցրել, նրանից ավազակությամբ գումար չի հափշտակել։ Այդ հանգամանքը վերջում` իրենց միջև իրականացված առերես հարցաքննության ընթացքում ընդունել է նաև Դավիթը։ Դավիթն այդ ընթացքում հայտնել է նաև, թե իր նկատմամբ սուտ մատնություն է կատարել, քանի որ բարկացել էր իր վրա և ցանկացել է, որ իրավապահ մարմինները շուտ ձերբակալեն իրեն։ Թեև նախաքննության ընթաց¬քում հայտնել էր, որ 100 դոլարանոցը ցույց էր տվել Դավիթին, Դատարանում հստակեցրեց, որ ինքը Դավիթին ցույց չի տվել 100 դոլարանոցը, այլ նա է այդ թղթադրամը տեսել իր դրամապանակի մեջ։
ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում տրված հանցագործության մասին հաղորդմամբ, հա¬մաձայն որի` Դավիթ Մանուկյանը նախազգուշացվել է սուտ մատնություն կատարելու վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածով նախատեսված քրեական պատասխանատվության մասին, ապա գրավոր հաղորդում է տվել այն մասին, որ 2016թ. ապրիլի 25-ին` ժամը 02։45-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի «Խուլ և համրեր» կոչվող կենտրոնի մոտ իրեն անծանոթ երկու քաղաքացի դանակի սպառ¬նալիքով իրենից հափշտակել են 48.000 ՀՀ դրամ գումար և դիմել փախուստի։
Անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրությամբ, համաձայն որի` 2016թ ապրիլի 26-ին կատարված այդ քննչական գործողության ընթացքում Դավիթ Մանուկյանը մատնացույց է արել Մ.Կիրակոսյանին և հայտարարել, որ նա է հանդիսանում այն անձը, ով 2016թ. ապրիլի 25-ին դանակի սպառնալիքով իրենից 48.000 ՀՀ դրամ գումար է հափշտակել։
Ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի պետ Գ.Ղուկասյանին նույն բաժնի հերթապահ մասի պետի օգնական Վ.Հակոբյանի հասցեագրած զեկուցագրի առկայությամբ և այն զննելու մասին արձա¬նագրությամբ, համաձայն որոնց` 2016թ. ապրիլի 25-ին` ժամը 02։55-ին, ոստիկանության Երևան քաղա¬քի վարչության օպերատիվ կառավարման կենտրոնից ահազանգ է ստացվել այն մասին, որ 055-881308 հեռախոսահամարից զանգահարել է Դավիթ Մանուկյանը և հայտնել, որ ինքը տաքսու վարորդ է, մոտ 15 րոպե առաջ 30-35 տարեկան երեք անծանոթ երիտասարդի իջեցրել է Էրեբունի հիվանդանոցի մոտ գտնվող խանութի մոտ, հետո երկու երիտասարդ են նստել իր տաքսի ավտոմեքենան, ովքեր Կող¬բացի փո¬ղոցում գտնվող «Խուլ-համրեր»-ի կենտրոնի մոտ դանակի սպառնալիքի տակ իրենից 48.000 դրամ «գումար են տարել» և դիմել փախուստի։
Անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու նախաքննական մարմնի և նրա նկատմամբ կալա¬նավո¬րումը որպես խափանման միջոց ընտրելու մասին դատարանի որոշումներով, համաձայն որոնց` իրա¬կանում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներ պարունակող, այսինքն` մասնավոր հետապնդման վերաբերյալ գործով` Մանուկ Սամվելի Կիրակոսյանը 2016թ. ապրիլի 28-ին ներգրավվել է որպես մեղադրյալ գործով տուժող Դ.Մանուկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 4-րդ կետերով նախատեսված արարք կատարելու համար, իսկ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016թ. ապրիլի 28-ի որոշմամբ Մ.Կիրա¬կոս¬յանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալա¬նավորում` երկու ամիս ժամ¬կետով։ Կալա¬նավորման որոշման համաձայն` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 4-րդ կետերով վերագրված, ըստ բնույթի և վտանգավորության աստի¬ճանի ծանր հանցագործությանը Մ.Կիրակոսյանի առնչությունը Դատա¬րանը հիմնավորված է հա¬մարել նա¬խաքննական մարմնի ներկայացրած հետևյալ ապացույց¬ներով` տուժող Դ.Մանուկյանի 2016թ. ապրիլի 25-ի նախաքննական ցուցմունքով, վերջինիս մասնակցությամբ նույն օրն իրակա¬նացված քննչական փորձարարության արձանագրությամբ և կասկածյալ Մ.Կիրակոսյանին նրա ճա¬նաչ¬մանը ներկա¬յացնելու վերաբերյալ 2016թ. ապրիլի 26-ի արձանագրությամբ։
3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը.
Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցները` Դատա¬¬րա¬նը հաս¬տատված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Դավիթ Մանուկյանը կատարել է հանցագործության մասին սուտ մատնություն, որը զուգորդվել է անձին ծանր հանցագործության` ավազակության մեջ մեղադրելով, այսինքն` կատարել է հան¬ցա¬վոր արարք« որը համա¬պա¬տաս¬¬խանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախա¬տես¬ված հան¬ցա¬գործության հատ¬կանիշ¬ներին, հետևաբար` նա քրեա¬կան պա¬տաս¬¬խա¬նատ¬¬¬վության և պատժի ենթա¬¬կա է այդ հոդ¬վածի վերոնշյալ մա¬սով և կետով։
4. Նշանակվող պատժի և լուծման ենթակա այլ հարցեր.
Ամբաստանյալ Դավիթ Մանուկյանը նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերա¬կանգ¬¬նել սոցիալական արդարությունը« ուղղել պատժի ենթարկված անձին« ինչպես նաև կանխել հան¬ցա¬¬գոր¬ծությունները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հան¬ցանք կատա¬րած անձի նկատ¬մամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներ¬գոր¬ծութ¬յան այլ միջոց¬ները պետք է լինեն ար¬դարացի« հա¬¬մա¬պա¬տասխանեն հանցանքի ծան¬րությանը« այն կա¬տա¬րելու հան¬գա¬մանք¬ներին« հան¬¬ցավորի անձ¬նա¬¬¬¬վորությանը« անհրա¬ժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա¬գոր¬ծութ¬յուն¬ները կան¬խելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասն սահմանում է« որ հանցա¬գոր¬ծութ¬յան համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ« իսկ նույն հոդ¬վածի 2-րդ մա¬սի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցա¬գործության՝ հան¬րության համար վտան¬գա¬վո¬րության աստիճանով և բնույթով« հանցավորի անձը բնու¬թագրող տվյալներով« այդ թվում՝ պատաս¬խա¬նատ¬վությունը և պատիժը մեղմաց¬նող և/կամ ծանրացնող հան¬գա¬մանքներով։
Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դա¬տա¬վա¬րա¬կան օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգա¬մանք¬ներ ունեցող գոր¬ծով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրոպա¬կան դատա¬րա¬նի դատական ակ¬տի հիմ¬նա¬վո¬րումները« այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբա¬նութ¬յուն¬ները« պարտադիր են դատարանի հա¬մար նույ¬նանման փաստական հանգամանք¬ներով գործի քննության ժամա¬նակ։
Վճռաբեկ դատարանը« Ա.Պապիկյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դա¬տարանի 2007թ. հոկտեմ¬բերի 26-ի ՎԲ-149/07 գործով մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մա¬սով նա¬խա¬տես¬ված նորմը« նշել է« որ այն Դատարանին օժտել է անձի պատասխա¬նատ¬վությունը մեղմաց¬նող հան¬գա¬մանքների կիրառման լայն հայեցողությամբ« քանի որ պա¬տիժ նշանակելիս Դա¬տա¬րանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այնպիսի հանգա¬մանք¬ներ« որոնք նույն հոդվածի առաջին մասում նշված չեն։
Դատարանն ամբաստանյալ Դավիթ Մանուկյանի անձը բնութագրող տվյալ չարձա¬նագրեց, սակայն որպես նրա պատաս¬խա¬նատ¬վությունն ու պատիժը մեղմացնող հան¬գա¬մանք է գնահատում` դեռևս մինչ¬դա¬տական վարույթից իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, խոստովանական ցուցմունքներ տալն ու անկեղծորեն զղջալը, հանցագործությունը Մանուկ Կիրակոսյանի հակաօրինական վարքագծի ազդե¬ցությամբ կա¬տարելը։ Թեև ամբաստանյալը նշեց, որ նրա խնամքին է գտնվում ութամյա դուստրը, սա¬կայն այդ փաստն հիմնավորող ապացույց Դատարանին չներկայացվեց, հետևաբար` Դատարանն այդ հանգամանքի առկայությունը հաստատված(ապացուցված) համարել չի կարող։
Դատարանը, որպես ամբաստանյալ Դավիթ Մանուկյանի պատասխանատվությունը և պա¬տիժը ծան¬¬րաց¬նող հանգամանք է գնահատում հանցանքը կատարելու ռեցիդիվը` հաշվի առնելով, որ վեր¬¬ջինս, համաձայն ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն 2016թ. ապրիլի 26-ին կատարված հարցման արդյունքների, ՀՀ Արագածոտնի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2012թ. մարտի 22-ի դատավճռի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մա¬սի 1-ին և 3-րդ կետերով (4 դրվագով) և 177-րդ հոդ¬վածի 2-րդ մա¬սի 3-րդ կետով, նույն օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 1-ին և 3-րդ մասի կիրառմամբ՝ միջին ծանրության դիտավորյալ հանցանք կատարելու համար դատապարտվել է ազա¬տազրկման 2 տարի 6 ամիս ժամկետով, 2013թ. հուլիսի 2-ին պատժի կրումից ազատվել է պայմանական վաղա¬ժամ¬կետ, սակայն 2016թ. ապրիլի 25-ին, այսինքն` մինչև վերոնշյալ արարքների համար դատ¬վածութ¬յան մա¬րումը, կա¬տա¬րել է սույն գործով նրան վերագրված նոր, ըստ բնույթի և վտան¬գավորության աստի¬ճա¬նի` մի¬ջին ծան¬րության դի¬տա¬վոր¬յալ հան¬¬ցա¬գործութ¬յունը։ Այսպիսով, գործով ամբաստանյալ Դավիթ Մանուկյանի նա¬խորդ դատ¬վա¬ծության մարման ժամկետն (երեք տարին) ընդհատվել է հաջորդած միջին ծան¬րութ¬յան նոր դիտավորյալ հան¬ցագործության կա¬տար¬մամբ։
Պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող վերոնշյալ հան¬գամանքները հաս¬¬տատվել են գոր¬ծով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետա¬զոտված, թույլատ¬րե¬¬լիութ¬յան ու վերա¬բե¬րելիության չա¬փա¬նիշներին համապատասխանող ապացույց¬ներով և ող¬ջամտո¬րեն համապատասխա¬նա¬բար նվազեցնում և բարձրացնում են ամբաս¬տանյալ Դ.Մանուկյանի հանրային վտան¬գավո¬րութ¬յունը։
Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նով անդրադառնալով ամբաս¬տանյալ Դավիթ Մանուկյանի նկատ¬¬մամբ պատժի նշանակման խնդրին` Դատա¬րանը փաս¬¬տում է, որ ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված է պատժատեսակ` բացառապես որոշակի ժամ¬կետով ազատազրկման ձևով, հետևաբար` սույն գործով քննարկման ենթակա են՝ նշանակվող պատժի չափի, տվյալ հոդվածով նախատես¬ված ազա¬տազրկումից ավելի մեղմ պատժաչափ կամ պատ¬ժա¬տե¬սակ նշա¬նակելու (ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառում), նշա¬նակվող պատիժը կրելու կամ չկրելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդ¬վածի կի¬րա¬ռում) հարցերը։
Անդրադառնալով ամբաս¬տանյալ Դավիթ Մանուկյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տե¬սակին և այն կրելու անհրաժեշտութ¬յան հարցին` հաշվի առնելով նրան վերագրվող հանցագործութ¬յան բնույթն ու վտանգա¬վորության աստիճանը (միջին ծանրության հանցագործություն է), հանցանք¬ների ռեցիդիվի առկայությունը, նախկինում դիտավորյալ, միջին ծանրության հանցագործության կա¬տարման համար դա¬տա¬պարտ¬վե¬լու, պատիժը լրիվ կրելու, սակայն դատվածությունը չմարված` նոր հանցանք կատա¬րե¬լու, այսինքն` պատ¬շաճ հետևութ¬յունների չհանգելու և չուղղվելու փաստը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդ¬վածի տես¬անկյու¬նով բացառիկ հանգա¬մանք¬ների, ինչպես նաև ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 70-րդ հոդ¬վածով նախա¬տես¬ված` ազա¬տազրկում պատիժը պայմանականորեն չկիրա¬ռելու հիմքերի բացակա¬յութ¬յունը` Դատա¬րանը գտնում է, որ պատժի նպատակներն ապահովելու տես¬անկյու¬նով վեր¬ջինիս նկատ¬¬մամբ պատիժ կարող է նշանակվել բացառապես որոշակի ժամկետով ազատազրկման ձևով, որն ամ¬բաստանյալ Դավիթ Մանուկյանը պետք է կրի, այն արդա¬րացի և անհրաժեշտ է նրան ուղղելու, նոր հան¬ցագոր¬ծութ¬յունների կատա¬րումը կանխելու և սոցիալական արդարությունը վերա¬¬¬կանգ¬նելու համար։
Հանցագործությունների պարզ ռեցիդիվի առկայության վերաբերյալ հետևության Դատա¬րանը հան¬¬գեց հետևյալ իրավական վերլուծությունների և դատողությունների արդյունքում։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցա¬գոր¬ծութ¬յուն¬ների ռեցի¬դիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, ով դատվածություն ունի նախ¬կի¬նում դիտավորությամբ կատարված հանցանքի համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն` անձը դատվածություն ունեցող է հա¬մար¬¬վում մեղադրական դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից մինչև դատ¬վա¬ծությունը մարվելու կամ հանվելու պահը, ընդ որում` դատվածության ժամկետի հոսքը սկսվում է նշանակված պատիժը կրելու ա¬վարտից կամ պատիժը կրելուց ազատ¬վելու պահից։
Սույն գործով նրան մեղսագրվող արարքն ամբաստանյալ Դավիթ Մանուկյանը կա¬տա¬րել է 2016թ. ապրիլի 25-ին, այսինքն` 2011թ. մայիսի 23-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքում 67.1-րդ հոդ¬վա¬ծի լրա¬ցում կա¬տա¬¬րելուց հետո, հետևաբար` նրա նկատմամբ պատիժը պետք է նշա¬նակվի 67.1-րդ հոդ¬վա¬ծով սահ¬ման¬ված կանոններով, ինչը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 12-րդ հոդ¬վածի պահանջից։
Դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի 1-ին մասի ուժով` ամբաս¬տան¬յալ Դավիթ Մանուկյանի պարագայում առկա է հանցագործությունների պարզ ռեցիդիվ, քա¬նի որ վերջինս նախկինում չափահաս տարիքում դիտավորյալ միջին ծանրության հանցանք կատա¬րելու հա¬մար ազա¬¬¬տազրկման դատա¬պարտվելով և նշանակված պատժի չկրած մասից 2013թ. հուլիսի 2-ին պայմանական վաղաժամկետ ազատ¬վելով՝ ունի չմարված և չվերացված դատվածություն, որի պայման¬ներում կատարել է նոր, ըստ բնույթի և վտանգավորության աստիճանի՝ միջին ծանրության դիտավորյալ հանցագոր¬ծութ¬յուն։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1 հոդվածի համաձայն` հանցագործությունների ռեցիդիվի, վտան¬¬գա¬վոր և առանձնապես վտանգավոր ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս անհրա¬ժեշտ է հաշ¬վի առնել կատարված հանցագործությունների բնույթը, քանակը, և ծան¬րության աստի¬ճանը, այն հան¬գա¬¬մանք¬¬ները, որոնց հետևանքով նախկին պատիժը բավարար չի եղել մեղավորի ուղղման համար, ինչ¬պես նաև նոր հանցագործության բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները։
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին պարբերության համաձայն` հանցագործության ռեցիդիվի համար նշանակված պա¬տիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համա¬պա¬տաս¬խան հոդ¬վածի սանկցիա¬յով նախատեսված առավելագույն պատժի կեսից։
Այսպիսով, վերոնշյալ վերլուծությունների և դատողությունների լույսի ներքո Դատարանը փաս¬տում է, որ տվյալ դեպքում հանցա¬գոր¬ծությունների ռեցիդիվը Դատարանը պետք է հաշվի առնի ոչ միայն որպես ամբաս¬տանյալ Դավիթ Մանուկյանի պատասխանատվությունն ու պա¬տիժը ծան¬րացնող հանգա¬մանք, այլև վերջինիս նկատմամբ պատիժ նշանակելու հա¬տուկ կար¬գի կիրա¬ռումն հիմ¬նա¬¬վորող փաս¬տարկ։ Ընդ որում` Դատարանը փաստում է, որ հանցանքների ռեցիդիվի առ¬կայության պայմաններում օրենսդիրը պատժատեսակի և պատժաչափի հարցն արդեն որոշա¬կիաց¬¬րել է, այսինքն՝ գործով ամբաս¬տանյալ Դավիթ Մանուկյանի նկատմամբ պատիժ կարող է նշանակել բացառապես ազատազրկման ձևով, որի չափը չի կարող պակաս լինել 2 տարի 6 ամսից։
Դատարանը փաստում է, որ վերոնշյալ պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հան¬գամանքների և ծանրացնող հանգամանքի առկայության պայմաններում ամբաստանյալ Դավիթ Մա¬նուկյանի նկատ¬մամբ հնա¬րա¬վոր է նշանակել օրենքով սահմանված ազատազրկման նվազագույն չափը։
Ամբաստանյալ Դավիթ Մանուկյանի նկատմամբ որպես խա¬¬¬փանման միջոց ընտրված չհե¬ռա¬նալու մասին ստորագրության հարցը քննարկելիս` Դատա¬րանը գտնում է« որ այն անհրա¬ժեշտ է թողնել ան¬փոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրի¬նական ուժի մեջ մտնելը, իսկ Դավիթ Մանուկյանի պատժի կրման սկիզբն անհրաժեշտ է հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օր¬վա¬նից։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույց¬ների« դատական ծախ¬սե¬րի« գույքի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի« քաղա¬¬քա¬ցիական հայցի հարցերին« սա¬կայն Դատարանը« պարզելով« որ Դավիթ Մանուկյանի գույքի վրա արգելանք չի կիրառվել, սույն քրեա¬կան գործում բացակա¬յում են իրեղեն ապա¬ցույցները, ինչպես նաև դա¬տական ծախսերի վերաբերյալ ապացույցները, նրա դեմ քաղաքացիական հայց չի ներկայացվել, սահմանափակվում է այդ փաստերի արձանագրմամբ։
Գնահատելով և ամփոփելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույց¬ները, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ հոդված¬ներով՝ Դատա¬րանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց ՝
Դավիթ Գագիկի Մանուկյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1 հոդվածի կիրառմամբ նշանակել պատիժ` ազատազրկում 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով։
Դավիթ Մանուկյանի պատժի կրման սկիզբն հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից, որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու վերաբերյալ ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատական ծախսերի հատուցման հարցն համարել լուծված։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարան ստացման օրվանից մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դատարանը (այսուհետ` Դատարան )`
նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի«
քարտուղարությամբ` Վլադիմիր Շահինյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող« Երևանի Կենտրոն և
Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների
դատախազության դատախազ` Տիգրան Պողոսյանի,
նույն Դատարանում` դռնբաց դատական նիստերում« քննեց և 2016թ. օգոստոսի 3-ին ավարտեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Դավիթ Գագիկի Մանուկյանի` (ծնված 1984թ. ապրիլի 19-ին« Արմավիրի մարզի Էջմիածին քաղա¬քում, ազգությամբ հայ« ՀՀ քաղաքացի« ութամյա կրթությամբ, ամուսնացած, նախկինում դատապարտված ՀՀ Արագա¬ծոտնի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2012թ. մարտի 22-ի դա¬տավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մա¬սի 1-ին և 3-րդ կետերով (4 դրվագ) և 177-րդ հոդվածի 2-րդ մա¬սի 3-րդ կետով, նույն օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 1-ին և 3-րդ մասի կիրառմամբ՝ ազատազրկման 2 տարի 6 ամիս ժամկետով, պատժի կրումից ազատվել է 2013թ. հուլիսի 2-ին, պայմանական վաղաժամկետ, դատվածությունը չմարված, հաշ¬վառված է Արմավիրի մարզի Դաշտ գյուղի Արևելյան 44-րդ տանը, փաստացի բնակվում է Երևանի Նորագավիթ 10-րդ տանը, սույն գործով մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախա¬տես¬ված հանցավոր արարքի կատարում, որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստո¬րագրություն)։
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2016թ. ապրիլի 25-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևա¬նի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վար¬չական շրջան¬ների քննչա¬կան բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ 2-րդ մասի 1-ին և 4-րդ կետերով հա¬րուցվել է թիվ 13146316 քրեական գործը` Դավիթ Մանուկյանի հաղորդման կապակցությամբ` երկու երի¬տասարդի կողմից դանակի սպառնալիքով նրանից 48.000 ՀՀ դրամ գումար հափշտակելու դեպքի առթիվ։
2016թ. ապրիլի 26-ին ձերբակալվել է վերոնշյալ հանցագործությունը կատարելու կասկածանքով բերման ենթարկված Մանուկ Կիրակոսյանը։
2016թ. ապրիլի 28-ին Մանուկ Կիրակոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 4-րդ կետերով և որպես խափանման միջոց է կիրառվել կա¬լանավորում։
2016թ. հունիսի 22-ին նախաքննական մարմինը որոշում է կայացրել Մանուկ Կիրակոսյանի կող¬մից Դավիթ Մանուկյանից ավազակությամբ գումար հափշտակելու կապակցությամբ քրեական հե¬տապնդումը դադարեցնելու մասին` ավազակային հարձակման դեպքի բացակայության հիմքով։
2016թ. հունիսի 22-ին նախաքննական մարմինը որոշում է կայացրել թիվ 20119615 քրեական գործի նյութերով Դավիթ Մանուկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նոր, թիվ 15122416 քրեական գործը հարուցելու և այն առանձին վարույթ անջատելու մասին։
2016թ. հունիսի 29-ին թիվ 15122416 քրեական գործի շրջանակներում Դավիթ Մանուկյանին մե¬ղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, նրա նկատ¬մամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրություն։
2016թ. հուլիսի 4-ին քրեական գործը Դավիթ Գագիկի Մանուկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով հաստատված մեղադրական եզրա¬կացութ¬յամբ ու¬ղարկ¬¬վել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրա¬վա¬սության դատա¬րան, 2016թ. հուլիսի 7-ին ընդունվել է վա¬րույթ, ապա նշա¬նակվել դատական քննության։
2. Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դա¬տա¬¬րանը հաս¬տատված հա¬մա¬րեց այն, որ Դավիթ Մանուկյանը կատարել է հանցագործության մասին սուտ մատ¬նություն, որը զուգորդվել է ծանր հանցագործության մեջ անձին մեղադրելով.
Այսպես, 2016թ. ապրիլի 25-ին` ժամը 02։45-ի սահմաններում, Մանուկ Սամվելի Կիրակոսյանը ոմն Արթուրի հետ նստելով Դավիթ Գագիկի Մանուկյանի վարած տաքսի ավտոմեքենան, որոշել է խա¬բեությամբ հափշտակել Դավիթ Մանուկյանի գումարները։ Այդ նպատակով Երևան քաղաքի Կողբա¬ցի փողոցի «Խուլ և համրեր» կոչվող կենտրոնի մոտ ավտոմեքենայի սրահում Դավիթ Մանուկյանին ցույց է տվել և որպես իրական ներկայացրել մոտը եղած 100 ԱՄՆ դոլարանոց հուշանվեր-թղթադրամը, խնդրել է Դ.Մանուկյանին տրամադրել վերջինիս մոտ եղած դրամները` խոստանալով ավելի ուշ մանրել իր մոտ եղած վերոնշյալ 100 ԱՄՆ դոլարը և վերադարձնել գումարը։ Դավիթ Մանուկյանը հավատացել և Մանուկ Կիրակոսյանին և հանձնել նրա մոտ եղած 18.000 ՀՀ դրամը, ինչից հետո Մանուկ Կիրակոսյանը, վերց¬նելով 18.000 ՀՀ դրամ գումարը, հեռացել է։
Դավիթ Մանուկյանը Երևանի Ս.Վրացյան 90 հասցեում գտնվող ՀՀ ոստիկանության Երևան քա¬ղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում նախազգուշացվելով սուտ մատնություն կատարելու համար նախատեսված քրեական պատասխանատվության մասին և գիտակցելով, որ իր տրամադրած տեղե¬կատ¬վությունը կեղծ է` 2016թ. ապրիլի 25-ին վերոնշյալ դեպքի վերաբերյալ իրականությանը չհամապա¬տաս¬խանող հաղորդում է տվել այն մասին, թե իբր նույն օրը` ժամը 02։45-ի սահմաններում, Երևան քա¬ղաքի «Խուլ և համրեր» կոչվող կենտրոնի մոտ իրեն անծանոթ երկու քաղաքացի դանակի սպառնալիքով նրանից հափշտակել են 48.000 ՀՀ դրամ գումար և դիմել փա¬խուստի, իսկ երբ ավազակություն կատա¬րելու կասկածանքով ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժին բերման ենթարկված Մանուկ Սամվելի Կիրակոսյանը 2016թ. ապրիլի 26-ին ներկայացվել է նրա ճանաչմանը, տվյալ քննչական գործողության ժամանակ մատնացույց է արել վերջինիս և վերահաս¬տատել, որ նա է հանդիսանում 2016թ. ապրիլի 25-ին ավազակային հարձակմամբ, այն է` դա¬նակի սպառնալիքով իրենից 48.000 ՀՀ դրամ գումար հափշտա¬¬կած անձը, դրանով իսկ Մանուկ Կիրա¬կոսյանին մեղադրել ծանր հանցագործության` ավա¬զա¬կություն կատարելու մեջ, այսինքն` կա¬տարել է հանցավոր արարք, որը նախա¬տես¬ված է ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով։
Ամբաստանյալ Դավիթ Մանուկյանն առաջադրված մեղադրանքի շուրջ Դատարանում հար¬ցաքննվելիս ըստ էության իրեն լիովին մեղավոր ճա¬նա¬չեց։ Օգտվելով լռելու իրավունքից` հրաժարվեց Դատարանում ցուց¬մունք տալուց, իսկ հարցերին պատասխանելիս ընդունեց, որ սուտ մատնություն է կա¬տարել, ինչի համար զղջում է։ Նշեց, որ Մանուկն իր նկատմամբ դանակի ցուցադրմամբ որևէ սպառ¬նալիք չի հնչեցրել, ավազակային հարձակում չի կատարել, այլ իրականում խարդախությամբ է իր գու¬մարը հափշտակել։ Ինքը նման քայլի է դիմել, քանի որ այդ ժամանակ նյութապես ծանր կացության մեջ էր։ Իր մոտ եղած գումարը Մանուկի կողմից խարդախությամբ հափշտակելուց հետո խիստ բարկացել էր նրա վրա, իսկ նրան ծանր հանցանքի մեջ մեղադրելով` նպատակ է հետապնդել, որ իրավապահ մարմին¬ներն առավել ջանասի¬րա¬բար բացահայտեն և հայտնաբերեն նրան։ Ընդունեց, որ ավազակություն կա¬տա¬րելու մեջ Մանուկին մեղադրել է նաև նրան ճանաչելու քննչական գործողության ժամանակ, սակայն արդեն առերես հարցաքննվելիս հայտնել է ողջ ճշմարտությունը։
Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Դավիթ Մանուկյանի մեղա¬վորությունը հաս¬տատ¬վել է ինչպես խոստո¬վա¬նա¬կան ցուցմունքներով, այնպես էլ պատշաճ իրա¬վական ընթա¬ցա¬կարգերի շրջա¬նակներում դա¬տաքննությամբ հետա¬զոտված հետևյալ ապացույցների հա¬մադրման և գնահատման արդյունքներով.
Վկա Մանուկ Սամվելի Կիրակոսյանի ցուց¬մունքով. Վերջինս, սույն գործի հետ առնչվող մայր գործով գտնվելով կալանքի տակ, Դատարանում հայտնեց, որ Դավիթ Մանուկյանի տաքսի ավտո¬մեքե¬նան նստելուց հետո որոշել է խաբեությամբ գումար հափշտակել նրա¬նից և այդ նպատակով Երևանի Կողբացի փողոցի մոտ ավտոմեքենան Դ.Մանուկյանի կողմից կայանե¬լուց հետո Դավիթին խնդրել է տրամադրել նրա մոտ եղած դրամները` խոստանալով մանրել իր մոտ եղած 100 ԱՄՆ դոլարանոցը և վերադարձնել նրա գումարը։ Դավիթ Մանուկյանը հավատացել է իրեն և տվել մոտ 9.000 ՀՀ դրամ, որը վերցնելով` հեռացել է։ Ինչ վերաբերում է ոստիկանությունում Դավիթի տված հաղորդմանը, ապա այն իրականությանը չի համապատասխանում, վերջինիս վրա դանակ չի պահել և նրա նկատմամբ սպառ¬նալիքներ չի հնչեցրել, նրանից ավազակությամբ գումար չի հափշտակել։ Այդ հանգամանքը վերջում` իրենց միջև իրականացված առերես հարցաքննության ընթացքում ընդունել է նաև Դավիթը։ Դավիթն այդ ընթացքում հայտնել է նաև, թե իր նկատմամբ սուտ մատնություն է կատարել, քանի որ բարկացել էր իր վրա և ցանկացել է, որ իրավապահ մարմինները շուտ ձերբակալեն իրեն։ Թեև նախաքննության ընթաց¬քում հայտնել էր, որ 100 դոլարանոցը ցույց էր տվել Դավիթին, Դատարանում հստակեցրեց, որ ինքը Դավիթին ցույց չի տվել 100 դոլարանոցը, այլ նա է այդ թղթադրամը տեսել իր դրամապանակի մեջ։
ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում տրված հանցագործության մասին հաղորդմամբ, հա¬մաձայն որի` Դավիթ Մանուկյանը նախազգուշացվել է սուտ մատնություն կատարելու վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածով նախատեսված քրեական պատասխանատվության մասին, ապա գրավոր հաղորդում է տվել այն մասին, որ 2016թ. ապրիլի 25-ին` ժամը 02։45-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի «Խուլ և համրեր» կոչվող կենտրոնի մոտ իրեն անծանոթ երկու քաղաքացի դանակի սպառ¬նալիքով իրենից հափշտակել են 48.000 ՀՀ դրամ գումար և դիմել փախուստի։
Անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրությամբ, համաձայն որի` 2016թ ապրիլի 26-ին կատարված այդ քննչական գործողության ընթացքում Դավիթ Մանուկյանը մատնացույց է արել Մ.Կիրակոսյանին և հայտարարել, որ նա է հանդիսանում այն անձը, ով 2016թ. ապրիլի 25-ին դանակի սպառնալիքով իրենից 48.000 ՀՀ դրամ գումար է հափշտակել։
Ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի պետ Գ.Ղուկասյանին նույն բաժնի հերթապահ մասի պետի օգնական Վ.Հակոբյանի հասցեագրած զեկուցագրի առկայությամբ և այն զննելու մասին արձա¬նագրությամբ, համաձայն որոնց` 2016թ. ապրիլի 25-ին` ժամը 02։55-ին, ոստիկանության Երևան քաղա¬քի վարչության օպերատիվ կառավարման կենտրոնից ահազանգ է ստացվել այն մասին, որ 055-881308 հեռախոսահամարից զանգահարել է Դավիթ Մանուկյանը և հայտնել, որ ինքը տաքսու վարորդ է, մոտ 15 րոպե առաջ 30-35 տարեկան երեք անծանոթ երիտասարդի իջեցրել է Էրեբունի հիվանդանոցի մոտ գտնվող խանութի մոտ, հետո երկու երիտասարդ են նստել իր տաքսի ավտոմեքենան, ովքեր Կող¬բացի փո¬ղոցում գտնվող «Խուլ-համրեր»-ի կենտրոնի մոտ դանակի սպառնալիքի տակ իրենից 48.000 դրամ «գումար են տարել» և դիմել փախուստի։
Անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու նախաքննական մարմնի և նրա նկատմամբ կալա¬նավո¬րումը որպես խափանման միջոց ընտրելու մասին դատարանի որոշումներով, համաձայն որոնց` իրա¬կանում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներ պարունակող, այսինքն` մասնավոր հետապնդման վերաբերյալ գործով` Մանուկ Սամվելի Կիրակոսյանը 2016թ. ապրիլի 28-ին ներգրավվել է որպես մեղադրյալ գործով տուժող Դ.Մանուկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 4-րդ կետերով նախատեսված արարք կատարելու համար, իսկ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016թ. ապրիլի 28-ի որոշմամբ Մ.Կիրա¬կոս¬յանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալա¬նավորում` երկու ամիս ժամ¬կետով։ Կալա¬նավորման որոշման համաձայն` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 4-րդ կետերով վերագրված, ըստ բնույթի և վտանգավորության աստի¬ճանի ծանր հանցագործությանը Մ.Կիրակոսյանի առնչությունը Դատա¬րանը հիմնավորված է հա¬մարել նա¬խաքննական մարմնի ներկայացրած հետևյալ ապացույց¬ներով` տուժող Դ.Մանուկյանի 2016թ. ապրիլի 25-ի նախաքննական ցուցմունքով, վերջինիս մասնակցությամբ նույն օրն իրակա¬նացված քննչական փորձարարության արձանագրությամբ և կասկածյալ Մ.Կիրակոսյանին նրա ճա¬նաչ¬մանը ներկա¬յացնելու վերաբերյալ 2016թ. ապրիլի 26-ի արձանագրությամբ։
3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը.
Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցները` Դատա¬¬րա¬նը հաս¬տատված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Դավիթ Մանուկյանը կատարել է հանցագործության մասին սուտ մատնություն, որը զուգորդվել է անձին ծանր հանցագործության` ավազակության մեջ մեղադրելով, այսինքն` կատարել է հան¬ցա¬վոր արարք« որը համա¬պա¬տաս¬¬խանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախա¬տես¬ված հան¬ցա¬գործության հատ¬կանիշ¬ներին, հետևաբար` նա քրեա¬կան պա¬տաս¬¬խա¬նատ¬¬¬վության և պատժի ենթա¬¬կա է այդ հոդ¬վածի վերոնշյալ մա¬սով և կետով։
4. Նշանակվող պատժի և լուծման ենթակա այլ հարցեր.
Ամբաստանյալ Դավիթ Մանուկյանը նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերա¬կանգ¬¬նել սոցիալական արդարությունը« ուղղել պատժի ենթարկված անձին« ինչպես նաև կանխել հան¬ցա¬¬գոր¬ծությունները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հան¬ցանք կատա¬րած անձի նկատ¬մամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներ¬գոր¬ծութ¬յան այլ միջոց¬ները պետք է լինեն ար¬դարացի« հա¬¬մա¬պա¬տասխանեն հանցանքի ծան¬րությանը« այն կա¬տա¬րելու հան¬գա¬մանք¬ներին« հան¬¬ցավորի անձ¬նա¬¬¬¬վորությանը« անհրա¬ժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա¬գոր¬ծութ¬յուն¬ները կան¬խելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասն սահմանում է« որ հանցա¬գոր¬ծութ¬յան համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ« իսկ նույն հոդ¬վածի 2-րդ մա¬սի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցա¬գործության՝ հան¬րության համար վտան¬գա¬վո¬րության աստիճանով և բնույթով« հանցավորի անձը բնու¬թագրող տվյալներով« այդ թվում՝ պատաս¬խա¬նատ¬վությունը և պատիժը մեղմաց¬նող և/կամ ծանրացնող հան¬գա¬մանքներով։
Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դա¬տա¬վա¬րա¬կան օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգա¬մանք¬ներ ունեցող գոր¬ծով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրոպա¬կան դատա¬րա¬նի դատական ակ¬տի հիմ¬նա¬վո¬րումները« այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբա¬նութ¬յուն¬ները« պարտադիր են դատարանի հա¬մար նույ¬նանման փաստական հանգամանք¬ներով գործի քննության ժամա¬նակ։
Վճռաբեկ դատարանը« Ա.Պապիկյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դա¬տարանի 2007թ. հոկտեմ¬բերի 26-ի ՎԲ-149/07 գործով մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մա¬սով նա¬խա¬տես¬ված նորմը« նշել է« որ այն Դատարանին օժտել է անձի պատասխա¬նատ¬վությունը մեղմաց¬նող հան¬գա¬մանքների կիրառման լայն հայեցողությամբ« քանի որ պա¬տիժ նշանակելիս Դա¬տա¬րանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այնպիսի հանգա¬մանք¬ներ« որոնք նույն հոդվածի առաջին մասում նշված չեն։
Դատարանն ամբաստանյալ Դավիթ Մանուկյանի անձը բնութագրող տվյալ չարձա¬նագրեց, սակայն որպես նրա պատաս¬խա¬նատ¬վությունն ու պատիժը մեղմացնող հան¬գա¬մանք է գնահատում` դեռևս մինչ¬դա¬տական վարույթից իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, խոստովանական ցուցմունքներ տալն ու անկեղծորեն զղջալը, հանցագործությունը Մանուկ Կիրակոսյանի հակաօրինական վարքագծի ազդե¬ցությամբ կա¬տարելը։ Թեև ամբաստանյալը նշեց, որ նրա խնամքին է գտնվում ութամյա դուստրը, սա¬կայն այդ փաստն հիմնավորող ապացույց Դատարանին չներկայացվեց, հետևաբար` Դատարանն այդ հանգամանքի առկայությունը հաստատված(ապացուցված) համարել չի կարող։
Դատարանը, որպես ամբաստանյալ Դավիթ Մանուկյանի պատասխանատվությունը և պա¬տիժը ծան¬¬րաց¬նող հանգամանք է գնահատում հանցանքը կատարելու ռեցիդիվը` հաշվի առնելով, որ վեր¬¬ջինս, համաձայն ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն 2016թ. ապրիլի 26-ին կատարված հարցման արդյունքների, ՀՀ Արագածոտնի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2012թ. մարտի 22-ի դատավճռի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մա¬սի 1-ին և 3-րդ կետերով (4 դրվագով) և 177-րդ հոդ¬վածի 2-րդ մա¬սի 3-րդ կետով, նույն օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 1-ին և 3-րդ մասի կիրառմամբ՝ միջին ծանրության դիտավորյալ հանցանք կատարելու համար դատապարտվել է ազա¬տազրկման 2 տարի 6 ամիս ժամկետով, 2013թ. հուլիսի 2-ին պատժի կրումից ազատվել է պայմանական վաղա¬ժամ¬կետ, սակայն 2016թ. ապրիլի 25-ին, այսինքն` մինչև վերոնշյալ արարքների համար դատ¬վածութ¬յան մա¬րումը, կա¬տա¬րել է սույն գործով նրան վերագրված նոր, ըստ բնույթի և վտան¬գավորության աստի¬ճա¬նի` մի¬ջին ծան¬րության դի¬տա¬վոր¬յալ հան¬¬ցա¬գործութ¬յունը։ Այսպիսով, գործով ամբաստանյալ Դավիթ Մանուկյանի նա¬խորդ դատ¬վա¬ծության մարման ժամկետն (երեք տարին) ընդհատվել է հաջորդած միջին ծան¬րութ¬յան նոր դիտավորյալ հան¬ցագործության կա¬տար¬մամբ։
Պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող վերոնշյալ հան¬գամանքները հաս¬¬տատվել են գոր¬ծով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետա¬զոտված, թույլատ¬րե¬¬լիութ¬յան ու վերա¬բե¬րելիության չա¬փա¬նիշներին համապատասխանող ապացույց¬ներով և ող¬ջամտո¬րեն համապատասխա¬նա¬բար նվազեցնում և բարձրացնում են ամբաս¬տանյալ Դ.Մանուկյանի հանրային վտան¬գավո¬րութ¬յունը։
Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նով անդրադառնալով ամբաս¬տանյալ Դավիթ Մանուկյանի նկատ¬¬մամբ պատժի նշանակման խնդրին` Դատա¬րանը փաս¬¬տում է, որ ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված է պատժատեսակ` բացառապես որոշակի ժամ¬կետով ազատազրկման ձևով, հետևաբար` սույն գործով քննարկման ենթակա են՝ նշանակվող պատժի չափի, տվյալ հոդվածով նախատես¬ված ազա¬տազրկումից ավելի մեղմ պատժաչափ կամ պատ¬ժա¬տե¬սակ նշա¬նակելու (ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառում), նշա¬նակվող պատիժը կրելու կամ չկրելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդ¬վածի կի¬րա¬ռում) հարցերը։
Անդրադառնալով ամբաս¬տանյալ Դավիթ Մանուկյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տե¬սակին և այն կրելու անհրաժեշտութ¬յան հարցին` հաշվի առնելով նրան վերագրվող հանցագործութ¬յան բնույթն ու վտանգա¬վորության աստիճանը (միջին ծանրության հանցագործություն է), հանցանք¬ների ռեցիդիվի առկայությունը, նախկինում դիտավորյալ, միջին ծանրության հանցագործության կա¬տարման համար դա¬տա¬պարտ¬վե¬լու, պատիժը լրիվ կրելու, սակայն դատվածությունը չմարված` նոր հանցանք կատա¬րե¬լու, այսինքն` պատ¬շաճ հետևութ¬յունների չհանգելու և չուղղվելու փաստը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդ¬վածի տես¬անկյու¬նով բացառիկ հանգա¬մանք¬ների, ինչպես նաև ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 70-րդ հոդ¬վածով նախա¬տես¬ված` ազա¬տազրկում պատիժը պայմանականորեն չկիրա¬ռելու հիմքերի բացակա¬յութ¬յունը` Դատա¬րանը գտնում է, որ պատժի նպատակներն ապահովելու տես¬անկյու¬նով վեր¬ջինիս նկատ¬¬մամբ պատիժ կարող է նշանակվել բացառապես որոշակի ժամկետով ազատազրկման ձևով, որն ամ¬բաստանյալ Դավիթ Մանուկյանը պետք է կրի, այն արդա¬րացի և անհրաժեշտ է նրան ուղղելու, նոր հան¬ցագոր¬ծութ¬յունների կատա¬րումը կանխելու և սոցիալական արդարությունը վերա¬¬¬կանգ¬նելու համար։
Հանցագործությունների պարզ ռեցիդիվի առկայության վերաբերյալ հետևության Դատա¬րանը հան¬¬գեց հետևյալ իրավական վերլուծությունների և դատողությունների արդյունքում։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցա¬գոր¬ծութ¬յուն¬ների ռեցի¬դիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, ով դատվածություն ունի նախ¬կի¬նում դիտավորությամբ կատարված հանցանքի համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն` անձը դատվածություն ունեցող է հա¬մար¬¬վում մեղադրական դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից մինչև դատ¬վա¬ծությունը մարվելու կամ հանվելու պահը, ընդ որում` դատվածության ժամկետի հոսքը սկսվում է նշանակված պատիժը կրելու ա¬վարտից կամ պատիժը կրելուց ազատ¬վելու պահից։
Սույն գործով նրան մեղսագրվող արարքն ամբաստանյալ Դավիթ Մանուկյանը կա¬տա¬րել է 2016թ. ապրիլի 25-ին, այսինքն` 2011թ. մայիսի 23-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքում 67.1-րդ հոդ¬վա¬ծի լրա¬ցում կա¬տա¬¬րելուց հետո, հետևաբար` նրա նկատմամբ պատիժը պետք է նշա¬նակվի 67.1-րդ հոդ¬վա¬ծով սահ¬ման¬ված կանոններով, ինչը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 12-րդ հոդ¬վածի պահանջից։
Դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի 1-ին մասի ուժով` ամբաս¬տան¬յալ Դավիթ Մանուկյանի պարագայում առկա է հանցագործությունների պարզ ռեցիդիվ, քա¬նի որ վերջինս նախկինում չափահաս տարիքում դիտավորյալ միջին ծանրության հանցանք կատա¬րելու հա¬մար ազա¬¬¬տազրկման դատա¬պարտվելով և նշանակված պատժի չկրած մասից 2013թ. հուլիսի 2-ին պայմանական վաղաժամկետ ազատ¬վելով՝ ունի չմարված և չվերացված դատվածություն, որի պայման¬ներում կատարել է նոր, ըստ բնույթի և վտանգավորության աստիճանի՝ միջին ծանրության դիտավորյալ հանցագոր¬ծութ¬յուն։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1 հոդվածի համաձայն` հանցագործությունների ռեցիդիվի, վտան¬¬գա¬վոր և առանձնապես վտանգավոր ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս անհրա¬ժեշտ է հաշ¬վի առնել կատարված հանցագործությունների բնույթը, քանակը, և ծան¬րության աստի¬ճանը, այն հան¬գա¬¬մանք¬¬ները, որոնց հետևանքով նախկին պատիժը բավարար չի եղել մեղավորի ուղղման համար, ինչ¬պես նաև նոր հանցագործության բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները։
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին պարբերության համաձայն` հանցագործության ռեցիդիվի համար նշանակված պա¬տիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համա¬պա¬տաս¬խան հոդ¬վածի սանկցիա¬յով նախատեսված առավելագույն պատժի կեսից։
Այսպիսով, վերոնշյալ վերլուծությունների և դատողությունների լույսի ներքո Դատարանը փաս¬տում է, որ տվյալ դեպքում հանցա¬գոր¬ծությունների ռեցիդիվը Դատարանը պետք է հաշվի առնի ոչ միայն որպես ամբաս¬տանյալ Դավիթ Մանուկյանի պատասխանատվությունն ու պա¬տիժը ծան¬րացնող հանգա¬մանք, այլև վերջինիս նկատմամբ պատիժ նշանակելու հա¬տուկ կար¬գի կիրա¬ռումն հիմ¬նա¬¬վորող փաս¬տարկ։ Ընդ որում` Դատարանը փաստում է, որ հանցանքների ռեցիդիվի առ¬կայության պայմաններում օրենսդիրը պատժատեսակի և պատժաչափի հարցն արդեն որոշա¬կիաց¬¬րել է, այսինքն՝ գործով ամբաս¬տանյալ Դավիթ Մանուկյանի նկատմամբ պատիժ կարող է նշանակել բացառապես ազատազրկման ձևով, որի չափը չի կարող պակաս լինել 2 տարի 6 ամսից։
Դատարանը փաստում է, որ վերոնշյալ պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հան¬գամանքների և ծանրացնող հանգամանքի առկայության պայմաններում ամբաստանյալ Դավիթ Մա¬նուկյանի նկատ¬մամբ հնա¬րա¬վոր է նշանակել օրենքով սահմանված ազատազրկման նվազագույն չափը։
Ամբաստանյալ Դավիթ Մանուկյանի նկատմամբ որպես խա¬¬¬փանման միջոց ընտրված չհե¬ռա¬նալու մասին ստորագրության հարցը քննարկելիս` Դատա¬րանը գտնում է« որ այն անհրա¬ժեշտ է թողնել ան¬փոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրի¬նական ուժի մեջ մտնելը, իսկ Դավիթ Մանուկյանի պատժի կրման սկիզբն անհրաժեշտ է հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օր¬վա¬նից։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույց¬ների« դատական ծախ¬սե¬րի« գույքի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի« քաղա¬¬քա¬ցիական հայցի հարցերին« սա¬կայն Դատարանը« պարզելով« որ Դավիթ Մանուկյանի գույքի վրա արգելանք չի կիրառվել, սույն քրեա¬կան գործում բացակա¬յում են իրեղեն ապա¬ցույցները, ինչպես նաև դա¬տական ծախսերի վերաբերյալ ապացույցները, նրա դեմ քաղաքացիական հայց չի ներկայացվել, սահմանափակվում է այդ փաստերի արձանագրմամբ։
Գնահատելով և ամփոփելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույց¬ները, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ հոդված¬ներով՝ Դատա¬րանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց ՝
Դավիթ Գագիկի Մանուկյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1 հոդվածի կիրառմամբ նշանակել պատիժ` ազատազրկում 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով։
Դավիթ Մանուկյանի պատժի կրման սկիզբն հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից, որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու վերաբերյալ ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատական ծախսերի հատուցման հարցն համարել լուծված։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարան ստացման օրվանից մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0186/01/16
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 06-07-2016 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 15122416 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Դավիթ Գագիկի Մանուկյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա կատարել է ծանր հանցագործության մեջ մեղադրելով զուգորդված հանցագործության մասին սուտ մատնություն: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Դավիթ |
| Ազգանուն | Մանուկյան |
| Հայրանուն | Գագիկի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 333 Մաս 2 Կետ 1 |
| Վիճակագրական տողի համարը | 16.4 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 06-07-2016 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արշակ |
| Ազգանուն | Վարդանյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 07-07-2016 |
|---|---|
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 08-07-2016 |
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 08-07-2016 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 01-08-2016 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Տիգրան |
| Ազգանուն | Պողոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 03-08-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 09:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 03-08-2016 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Դավիթ |
| Ազգանուն | Մանուկյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 03-08-2016 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Օրենսգիրք | Քրեական դատավարության օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Որոշակի ժամկետով ազատազրկում |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | Գործ ԵԿԴ/0186/01/16 ԴԱՏԱՎՃԻՌ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դատարանը (այսուհետ` Դատարան )` նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի« քարտուղարությամբ` Վլադիմիր Շահինյանի, մասնակցությամբ` մեղադրող« Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ` Տիգրան Պողոսյանի, նույն Դատարանում` դռնբաց դատական նիստերում« քննեց և 2016թ. օգոստոսի 3-ին ավարտեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Դավիթ Գագիկի Մանուկյանի` (ծնված 1984թ. ապրիլի 19-ին« Արմավիրի մարզի Էջմիածին քաղա¬քում, ազգությամբ հայ« ՀՀ քաղաքացի« ութամյա կրթությամբ, ամուսնացած, նախկինում դատապարտված ՀՀ Արագա¬ծոտնի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2012թ. մարտի 22-ի դա¬տավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մա¬սի 1-ին և 3-րդ կետերով (4 դրվագ) և 177-րդ հոդվածի 2-րդ մա¬սի 3-րդ կետով, նույն օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 1-ին և 3-րդ մասի կիրառմամբ՝ ազատազրկման 2 տարի 6 ամիս ժամկետով, պատժի կրումից ազատվել է 2013թ. հուլիսի 2-ին, պայմանական վաղաժամկետ, դատվածությունը չմարված, հաշ¬վառված է Արմավիրի մարզի Դաշտ գյուղի Արևելյան 44-րդ տանը, փաստացի բնակվում է Երևանի Նորագավիթ 10-րդ տանը, սույն գործով մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախա¬տես¬ված հանցավոր արարքի կատարում, որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստո¬րագրություն)։ 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2016թ. ապրիլի 25-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևա¬նի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վար¬չական շրջան¬ների քննչա¬կան բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ 2-րդ մասի 1-ին և 4-րդ կետերով հա¬րուցվել է թիվ 13146316 քրեական գործը` Դավիթ Մանուկյանի հաղորդման կապակցությամբ` երկու երի¬տասարդի կողմից դանակի սպառնալիքով նրանից 48.000 ՀՀ դրամ գումար հափշտակելու դեպքի առթիվ։ 2016թ. ապրիլի 26-ին ձերբակալվել է վերոնշյալ հանցագործությունը կատարելու կասկածանքով բերման ենթարկված Մանուկ Կիրակոսյանը։ 2016թ. ապրիլի 28-ին Մանուկ Կիրակոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 4-րդ կետերով և որպես խափանման միջոց է կիրառվել կա¬լանավորում։ 2016թ. հունիսի 22-ին նախաքննական մարմինը որոշում է կայացրել Մանուկ Կիրակոսյանի կող¬մից Դավիթ Մանուկյանից ավազակությամբ գումար հափշտակելու կապակցությամբ քրեական հե¬տապնդումը դադարեցնելու մասին` ավազակային հարձակման դեպքի բացակայության հիմքով։ 2016թ. հունիսի 22-ին նախաքննական մարմինը որոշում է կայացրել թիվ 20119615 քրեական գործի նյութերով Դավիթ Մանուկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նոր, թիվ 15122416 քրեական գործը հարուցելու և այն առանձին վարույթ անջատելու մասին։ 2016թ. հունիսի 29-ին թիվ 15122416 քրեական գործի շրջանակներում Դավիթ Մանուկյանին մե¬ղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, նրա նկատ¬մամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրություն։ 2016թ. հուլիսի 4-ին քրեական գործը Դավիթ Գագիկի Մանուկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով հաստատված մեղադրական եզրա¬կացութ¬յամբ ու¬ղարկ¬¬վել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրա¬վա¬սության դատա¬րան, 2016թ. հուլիսի 7-ին ընդունվել է վա¬րույթ, ապա նշա¬նակվել դատական քննության։ 2. Ապացույցների հետազոտում և գնահատում. Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դա¬տա¬¬րանը հաս¬տատված հա¬մա¬րեց այն, որ Դավիթ Մանուկյանը կատարել է հանցագործության մասին սուտ մատ¬նություն, որը զուգորդվել է ծանր հանցագործության մեջ անձին մեղադրելով. Այսպես, 2016թ. ապրիլի 25-ին` ժամը 02։45-ի սահմաններում, Մանուկ Սամվելի Կիրակոսյանը ոմն Արթուրի հետ նստելով Դավիթ Գագիկի Մանուկյանի վարած տաքսի ավտոմեքենան, որոշել է խա¬բեությամբ հափշտակել Դավիթ Մանուկյանի գումարները։ Այդ նպատակով Երևան քաղաքի Կողբա¬ցի փողոցի «Խուլ և համրեր» կոչվող կենտրոնի մոտ ավտոմեքենայի սրահում Դավիթ Մանուկյանին ցույց է տվել և որպես իրական ներկայացրել մոտը եղած 100 ԱՄՆ դոլարանոց հուշանվեր-թղթադրամը, խնդրել է Դ.Մանուկյանին տրամադրել վերջինիս մոտ եղած դրամները` խոստանալով ավելի ուշ մանրել իր մոտ եղած վերոնշյալ 100 ԱՄՆ դոլարը և վերադարձնել գումարը։ Դավիթ Մանուկյանը հավատացել և Մանուկ Կիրակոսյանին և հանձնել նրա մոտ եղած 18.000 ՀՀ դրամը, ինչից հետո Մանուկ Կիրակոսյանը, վերց¬նելով 18.000 ՀՀ դրամ գումարը, հեռացել է։ Դավիթ Մանուկյանը Երևանի Ս.Վրացյան 90 հասցեում գտնվող ՀՀ ոստիկանության Երևան քա¬ղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում նախազգուշացվելով սուտ մատնություն կատարելու համար նախատեսված քրեական պատասխանատվության մասին և գիտակցելով, որ իր տրամադրած տեղե¬կատ¬վությունը կեղծ է` 2016թ. ապրիլի 25-ին վերոնշյալ դեպքի վերաբերյալ իրականությանը չհամապա¬տաս¬խանող հաղորդում է տվել այն մասին, թե իբր նույն օրը` ժամը 02։45-ի սահմաններում, Երևան քա¬ղաքի «Խուլ և համրեր» կոչվող կենտրոնի մոտ իրեն անծանոթ երկու քաղաքացի դանակի սպառնալիքով նրանից հափշտակել են 48.000 ՀՀ դրամ գումար և դիմել փա¬խուստի, իսկ երբ ավազակություն կատա¬րելու կասկածանքով ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժին բերման ենթարկված Մանուկ Սամվելի Կիրակոսյանը 2016թ. ապրիլի 26-ին ներկայացվել է նրա ճանաչմանը, տվյալ քննչական գործողության ժամանակ մատնացույց է արել վերջինիս և վերահաս¬տատել, որ նա է հանդիսանում 2016թ. ապրիլի 25-ին ավազակային հարձակմամբ, այն է` դա¬նակի սպառնալիքով իրենից 48.000 ՀՀ դրամ գումար հափշտա¬¬կած անձը, դրանով իսկ Մանուկ Կիրա¬կոսյանին մեղադրել ծանր հանցագործության` ավա¬զա¬կություն կատարելու մեջ, այսինքն` կա¬տարել է հանցավոր արարք, որը նախա¬տես¬ված է ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով։ Ամբաստանյալ Դավիթ Մանուկյանն առաջադրված մեղադրանքի շուրջ Դատարանում հար¬ցաքննվելիս ըստ էության իրեն լիովին մեղավոր ճա¬նա¬չեց։ Օգտվելով լռելու իրավունքից` հրաժարվեց Դատարանում ցուց¬մունք տալուց, իսկ հարցերին պատասխանելիս ընդունեց, որ սուտ մատնություն է կա¬տարել, ինչի համար զղջում է։ Նշեց, որ Մանուկն իր նկատմամբ դանակի ցուցադրմամբ որևէ սպառ¬նալիք չի հնչեցրել, ավազակային հարձակում չի կատարել, այլ իրականում խարդախությամբ է իր գու¬մարը հափշտակել։ Ինքը նման քայլի է դիմել, քանի որ այդ ժամանակ նյութապես ծանր կացության մեջ էր։ Իր մոտ եղած գումարը Մանուկի կողմից խարդախությամբ հափշտակելուց հետո խիստ բարկացել էր նրա վրա, իսկ նրան ծանր հանցանքի մեջ մեղադրելով` նպատակ է հետապնդել, որ իրավապահ մարմին¬ներն առավել ջանասի¬րա¬բար բացահայտեն և հայտնաբերեն նրան։ Ընդունեց, որ ավազակություն կա¬տա¬րելու մեջ Մանուկին մեղադրել է նաև նրան ճանաչելու քննչական գործողության ժամանակ, սակայն արդեն առերես հարցաքննվելիս հայտնել է ողջ ճշմարտությունը։ Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Դավիթ Մանուկյանի մեղա¬վորությունը հաս¬տատ¬վել է ինչպես խոստո¬վա¬նա¬կան ցուցմունքներով, այնպես էլ պատշաճ իրա¬վական ընթա¬ցա¬կարգերի շրջա¬նակներում դա¬տաքննությամբ հետա¬զոտված հետևյալ ապացույցների հա¬մադրման և գնահատման արդյունքներով. Վկա Մանուկ Սամվելի Կիրակոսյանի ցուց¬մունքով. Վերջինս, սույն գործի հետ առնչվող մայր գործով գտնվելով կալանքի տակ, Դատարանում հայտնեց, որ Դավիթ Մանուկյանի տաքսի ավտո¬մեքե¬նան նստելուց հետո որոշել է խաբեությամբ գումար հափշտակել նրա¬նից և այդ նպատակով Երևանի Կողբացի փողոցի մոտ ավտոմեքենան Դ.Մանուկյանի կողմից կայանե¬լուց հետո Դավիթին խնդրել է տրամադրել նրա մոտ եղած դրամները` խոստանալով մանրել իր մոտ եղած 100 ԱՄՆ դոլարանոցը և վերադարձնել նրա գումարը։ Դավիթ Մանուկյանը հավատացել է իրեն և տվել մոտ 9.000 ՀՀ դրամ, որը վերցնելով` հեռացել է։ Ինչ վերաբերում է ոստիկանությունում Դավիթի տված հաղորդմանը, ապա այն իրականությանը չի համապատասխանում, վերջինիս վրա դանակ չի պահել և նրա նկատմամբ սպառ¬նալիքներ չի հնչեցրել, նրանից ավազակությամբ գումար չի հափշտակել։ Այդ հանգամանքը վերջում` իրենց միջև իրականացված առերես հարցաքննության ընթացքում ընդունել է նաև Դավիթը։ Դավիթն այդ ընթացքում հայտնել է նաև, թե իր նկատմամբ սուտ մատնություն է կատարել, քանի որ բարկացել էր իր վրա և ցանկացել է, որ իրավապահ մարմինները շուտ ձերբակալեն իրեն։ Թեև նախաքննության ընթաց¬քում հայտնել էր, որ 100 դոլարանոցը ցույց էր տվել Դավիթին, Դատարանում հստակեցրեց, որ ինքը Դավիթին ցույց չի տվել 100 դոլարանոցը, այլ նա է այդ թղթադրամը տեսել իր դրամապանակի մեջ։ ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում տրված հանցագործության մասին հաղորդմամբ, հա¬մաձայն որի` Դավիթ Մանուկյանը նախազգուշացվել է սուտ մատնություն կատարելու վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածով նախատեսված քրեական պատասխանատվության մասին, ապա գրավոր հաղորդում է տվել այն մասին, որ 2016թ. ապրիլի 25-ին` ժամը 02։45-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի «Խուլ և համրեր» կոչվող կենտրոնի մոտ իրեն անծանոթ երկու քաղաքացի դանակի սպառ¬նալիքով իրենից հափշտակել են 48.000 ՀՀ դրամ գումար և դիմել փախուստի։ Անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրությամբ, համաձայն որի` 2016թ ապրիլի 26-ին կատարված այդ քննչական գործողության ընթացքում Դավիթ Մանուկյանը մատնացույց է արել Մ.Կիրակոսյանին և հայտարարել, որ նա է հանդիսանում այն անձը, ով 2016թ. ապրիլի 25-ին դանակի սպառնալիքով իրենից 48.000 ՀՀ դրամ գումար է հափշտակել։ Ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի պետ Գ.Ղուկասյանին նույն բաժնի հերթապահ մասի պետի օգնական Վ.Հակոբյանի հասցեագրած զեկուցագրի առկայությամբ և այն զննելու մասին արձա¬նագրությամբ, համաձայն որոնց` 2016թ. ապրիլի 25-ին` ժամը 02։55-ին, ոստիկանության Երևան քաղա¬քի վարչության օպերատիվ կառավարման կենտրոնից ահազանգ է ստացվել այն մասին, որ 055-881308 հեռախոսահամարից զանգահարել է Դավիթ Մանուկյանը և հայտնել, որ ինքը տաքսու վարորդ է, մոտ 15 րոպե առաջ 30-35 տարեկան երեք անծանոթ երիտասարդի իջեցրել է Էրեբունի հիվանդանոցի մոտ գտնվող խանութի մոտ, հետո երկու երիտասարդ են նստել իր տաքսի ավտոմեքենան, ովքեր Կող¬բացի փո¬ղոցում գտնվող «Խուլ-համրեր»-ի կենտրոնի մոտ դանակի սպառնալիքի տակ իրենից 48.000 դրամ «գումար են տարել» և դիմել փախուստի։ Անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու նախաքննական մարմնի և նրա նկատմամբ կալա¬նավո¬րումը որպես խափանման միջոց ընտրելու մասին դատարանի որոշումներով, համաձայն որոնց` իրա¬կանում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներ պարունակող, այսինքն` մասնավոր հետապնդման վերաբերյալ գործով` Մանուկ Սամվելի Կիրակոսյանը 2016թ. ապրիլի 28-ին ներգրավվել է որպես մեղադրյալ գործով տուժող Դ.Մանուկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 4-րդ կետերով նախատեսված արարք կատարելու համար, իսկ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016թ. ապրիլի 28-ի որոշմամբ Մ.Կիրա¬կոս¬յանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալա¬նավորում` երկու ամիս ժամ¬կետով։ Կալա¬նավորման որոշման համաձայն` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 4-րդ կետերով վերագրված, ըստ բնույթի և վտանգավորության աստի¬ճանի ծանր հանցագործությանը Մ.Կիրակոսյանի առնչությունը Դատա¬րանը հիմնավորված է հա¬մարել նա¬խաքննական մարմնի ներկայացրած հետևյալ ապացույց¬ներով` տուժող Դ.Մանուկյանի 2016թ. ապրիլի 25-ի նախաքննական ցուցմունքով, վերջինիս մասնակցությամբ նույն օրն իրակա¬նացված քննչական փորձարարության արձանագրությամբ և կասկածյալ Մ.Կիրակոսյանին նրա ճա¬նաչ¬մանը ներկա¬յացնելու վերաբերյալ 2016թ. ապրիլի 26-ի արձանագրությամբ։ 3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը. Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցները` Դատա¬¬րա¬նը հաս¬տատված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Դավիթ Մանուկյանը կատարել է հանցագործության մասին սուտ մատնություն, որը զուգորդվել է անձին ծանր հանցագործության` ավազակության մեջ մեղադրելով, այսինքն` կատարել է հան¬ցա¬վոր արարք« որը համա¬պա¬տաս¬¬խանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախա¬տես¬ված հան¬ցա¬գործության հատ¬կանիշ¬ներին, հետևաբար` նա քրեա¬կան պա¬տաս¬¬խա¬նատ¬¬¬վության և պատժի ենթա¬¬կա է այդ հոդ¬վածի վերոնշյալ մա¬սով և կետով։ 4. Նշանակվող պատժի և լուծման ենթակա այլ հարցեր. Ամբաստանյալ Դավիթ Մանուկյանը նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերա¬կանգ¬¬նել սոցիալական արդարությունը« ուղղել պատժի ենթարկված անձին« ինչպես նաև կանխել հան¬ցա¬¬գոր¬ծությունները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հան¬ցանք կատա¬րած անձի նկատ¬մամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներ¬գոր¬ծութ¬յան այլ միջոց¬ները պետք է լինեն ար¬դարացի« հա¬¬մա¬պա¬տասխանեն հանցանքի ծան¬րությանը« այն կա¬տա¬րելու հան¬գա¬մանք¬ներին« հան¬¬ցավորի անձ¬նա¬¬¬¬վորությանը« անհրա¬ժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա¬գոր¬ծութ¬յուն¬ները կան¬խելու համար։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասն սահմանում է« որ հանցա¬գոր¬ծութ¬յան համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ« իսկ նույն հոդ¬վածի 2-րդ մա¬սի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցա¬գործության՝ հան¬րության համար վտան¬գա¬վո¬րության աստիճանով և բնույթով« հանցավորի անձը բնու¬թագրող տվյալներով« այդ թվում՝ պատաս¬խա¬նատ¬վությունը և պատիժը մեղմաց¬նող և/կամ ծանրացնող հան¬գա¬մանքներով։ Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դա¬տա¬վա¬րա¬կան օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգա¬մանք¬ներ ունեցող գոր¬ծով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրոպա¬կան դատա¬րա¬նի դատական ակ¬տի հիմ¬նա¬վո¬րումները« այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբա¬նութ¬յուն¬ները« պարտադիր են դատարանի հա¬մար նույ¬նանման փաստական հանգամանք¬ներով գործի քննության ժամա¬նակ։ Վճռաբեկ դատարանը« Ա.Պապիկյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դա¬տարանի 2007թ. հոկտեմ¬բերի 26-ի ՎԲ-149/07 գործով մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մա¬սով նա¬խա¬տես¬ված նորմը« նշել է« որ այն Դատարանին օժտել է անձի պատասխա¬նատ¬վությունը մեղմաց¬նող հան¬գա¬մանքների կիրառման լայն հայեցողությամբ« քանի որ պա¬տիժ նշանակելիս Դա¬տա¬րանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այնպիսի հանգա¬մանք¬ներ« որոնք նույն հոդվածի առաջին մասում նշված չեն։ Դատարանն ամբաստանյալ Դավիթ Մանուկյանի անձը բնութագրող տվյալ չարձա¬նագրեց, սակայն որպես նրա պատաս¬խա¬նատ¬վությունն ու պատիժը մեղմացնող հան¬գա¬մանք է գնահատում` դեռևս մինչ¬դա¬տական վարույթից իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, խոստովանական ցուցմունքներ տալն ու անկեղծորեն զղջալը, հանցագործությունը Մանուկ Կիրակոսյանի հակաօրինական վարքագծի ազդե¬ցությամբ կա¬տարելը։ Թեև ամբաստանյալը նշեց, որ նրա խնամքին է գտնվում ութամյա դուստրը, սա¬կայն այդ փաստն հիմնավորող ապացույց Դատարանին չներկայացվեց, հետևաբար` Դատարանն այդ հանգամանքի առկայությունը հաստատված(ապացուցված) համարել չի կարող։ Դատարանը, որպես ամբաստանյալ Դավիթ Մանուկյանի պատասխանատվությունը և պա¬տիժը ծան¬¬րաց¬նող հանգամանք է գնահատում հանցանքը կատարելու ռեցիդիվը` հաշվի առնելով, որ վեր¬¬ջինս, համաձայն ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն 2016թ. ապրիլի 26-ին կատարված հարցման արդյունքների, ՀՀ Արագածոտնի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2012թ. մարտի 22-ի դատավճռի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մա¬սի 1-ին և 3-րդ կետերով (4 դրվագով) և 177-րդ հոդ¬վածի 2-րդ մա¬սի 3-րդ կետով, նույն օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 1-ին և 3-րդ մասի կիրառմամբ՝ միջին ծանրության դիտավորյալ հանցանք կատարելու համար դատապարտվել է ազա¬տազրկման 2 տարի 6 ամիս ժամկետով, 2013թ. հուլիսի 2-ին պատժի կրումից ազատվել է պայմանական վաղա¬ժամ¬կետ, սակայն 2016թ. ապրիլի 25-ին, այսինքն` մինչև վերոնշյալ արարքների համար դատ¬վածութ¬յան մա¬րումը, կա¬տա¬րել է սույն գործով նրան վերագրված նոր, ըստ բնույթի և վտան¬գավորության աստի¬ճա¬նի` մի¬ջին ծան¬րության դի¬տա¬վոր¬յալ հան¬¬ցա¬գործութ¬յունը։ Այսպիսով, գործով ամբաստանյալ Դավիթ Մանուկյանի նա¬խորդ դատ¬վա¬ծության մարման ժամկետն (երեք տարին) ընդհատվել է հաջորդած միջին ծան¬րութ¬յան նոր դիտավորյալ հան¬ցագործության կա¬տար¬մամբ։ Պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող վերոնշյալ հան¬գամանքները հաս¬¬տատվել են գոր¬ծով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետա¬զոտված, թույլատ¬րե¬¬լիութ¬յան ու վերա¬բե¬րելիության չա¬փա¬նիշներին համապատասխանող ապացույց¬ներով և ող¬ջամտո¬րեն համապատասխա¬նա¬բար նվազեցնում և բարձրացնում են ամբաս¬տանյալ Դ.Մանուկյանի հանրային վտան¬գավո¬րութ¬յունը։ Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նով անդրադառնալով ամբաս¬տանյալ Դավիթ Մանուկյանի նկատ¬¬մամբ պատժի նշանակման խնդրին` Դատա¬րանը փաս¬¬տում է, որ ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված է պատժատեսակ` բացառապես որոշակի ժամ¬կետով ազատազրկման ձևով, հետևաբար` սույն գործով քննարկման ենթակա են՝ նշանակվող պատժի չափի, տվյալ հոդվածով նախատես¬ված ազա¬տազրկումից ավելի մեղմ պատժաչափ կամ պատ¬ժա¬տե¬սակ նշա¬նակելու (ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառում), նշա¬նակվող պատիժը կրելու կամ չկրելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդ¬վածի կի¬րա¬ռում) հարցերը։ Անդրադառնալով ամբաս¬տանյալ Դավիթ Մանուկյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տե¬սակին և այն կրելու անհրաժեշտութ¬յան հարցին` հաշվի առնելով նրան վերագրվող հանցագործութ¬յան բնույթն ու վտանգա¬վորության աստիճանը (միջին ծանրության հանցագործություն է), հանցանք¬ների ռեցիդիվի առկայությունը, նախկինում դիտավորյալ, միջին ծանրության հանցագործության կա¬տարման համար դա¬տա¬պարտ¬վե¬լու, պատիժը լրիվ կրելու, սակայն դատվածությունը չմարված` նոր հանցանք կատա¬րե¬լու, այսինքն` պատ¬շաճ հետևութ¬յունների չհանգելու և չուղղվելու փաստը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդ¬վածի տես¬անկյու¬նով բացառիկ հանգա¬մանք¬ների, ինչպես նաև ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 70-րդ հոդ¬վածով նախա¬տես¬ված` ազա¬տազրկում պատիժը պայմանականորեն չկիրա¬ռելու հիմքերի բացակա¬յութ¬յունը` Դատա¬րանը գտնում է, որ պատժի նպատակներն ապահովելու տես¬անկյու¬նով վեր¬ջինիս նկատ¬¬մամբ պատիժ կարող է նշանակվել բացառապես որոշակի ժամկետով ազատազրկման ձևով, որն ամ¬բաստանյալ Դավիթ Մանուկյանը պետք է կրի, այն արդա¬րացի և անհրաժեշտ է նրան ուղղելու, նոր հան¬ցագոր¬ծութ¬յունների կատա¬րումը կանխելու և սոցիալական արդարությունը վերա¬¬¬կանգ¬նելու համար։ Հանցագործությունների պարզ ռեցիդիվի առկայության վերաբերյալ հետևության Դատա¬րանը հան¬¬գեց հետևյալ իրավական վերլուծությունների և դատողությունների արդյունքում։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցա¬գոր¬ծութ¬յուն¬ների ռեցի¬դիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, ով դատվածություն ունի նախ¬կի¬նում դիտավորությամբ կատարված հանցանքի համար։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն` անձը դատվածություն ունեցող է հա¬մար¬¬վում մեղադրական դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից մինչև դատ¬վա¬ծությունը մարվելու կամ հանվելու պահը, ընդ որում` դատվածության ժամկետի հոսքը սկսվում է նշանակված պատիժը կրելու ա¬վարտից կամ պատիժը կրելուց ազատ¬վելու պահից։ Սույն գործով նրան մեղսագրվող արարքն ամբաստանյալ Դավիթ Մանուկյանը կա¬տա¬րել է 2016թ. ապրիլի 25-ին, այսինքն` 2011թ. մայիսի 23-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքում 67.1-րդ հոդ¬վա¬ծի լրա¬ցում կա¬տա¬¬րելուց հետո, հետևաբար` նրա նկատմամբ պատիժը պետք է նշա¬նակվի 67.1-րդ հոդ¬վա¬ծով սահ¬ման¬ված կանոններով, ինչը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 12-րդ հոդ¬վածի պահանջից։ Դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի 1-ին մասի ուժով` ամբաս¬տան¬յալ Դավիթ Մանուկյանի պարագայում առկա է հանցագործությունների պարզ ռեցիդիվ, քա¬նի որ վերջինս նախկինում չափահաս տարիքում դիտավորյալ միջին ծանրության հանցանք կատա¬րելու հա¬մար ազա¬¬¬տազրկման դատա¬պարտվելով և նշանակված պատժի չկրած մասից 2013թ. հուլիսի 2-ին պայմանական վաղաժամկետ ազատ¬վելով՝ ունի չմարված և չվերացված դատվածություն, որի պայման¬ներում կատարել է նոր, ըստ բնույթի և վտանգավորության աստիճանի՝ միջին ծանրության դիտավորյալ հանցագոր¬ծութ¬յուն։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1 հոդվածի համաձայն` հանցագործությունների ռեցիդիվի, վտան¬¬գա¬վոր և առանձնապես վտանգավոր ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս անհրա¬ժեշտ է հաշ¬վի առնել կատարված հանցագործությունների բնույթը, քանակը, և ծան¬րության աստի¬ճանը, այն հան¬գա¬¬մանք¬¬ները, որոնց հետևանքով նախկին պատիժը բավարար չի եղել մեղավորի ուղղման համար, ինչ¬պես նաև նոր հանցագործության բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները։ Նույն հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին պարբերության համաձայն` հանցագործության ռեցիդիվի համար նշանակված պա¬տիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համա¬պա¬տաս¬խան հոդ¬վածի սանկցիա¬յով նախատեսված առավելագույն պատժի կեսից։ Այսպիսով, վերոնշյալ վերլուծությունների և դատողությունների լույսի ներքո Դատարանը փաս¬տում է, որ տվյալ դեպքում հանցա¬գոր¬ծությունների ռեցիդիվը Դատարանը պետք է հաշվի առնի ոչ միայն որպես ամբաս¬տանյալ Դավիթ Մանուկյանի պատասխանատվությունն ու պա¬տիժը ծան¬րացնող հանգա¬մանք, այլև վերջինիս նկատմամբ պատիժ նշանակելու հա¬տուկ կար¬գի կիրա¬ռումն հիմ¬նա¬¬վորող փաս¬տարկ։ Ընդ որում` Դատարանը փաստում է, որ հանցանքների ռեցիդիվի առ¬կայության պայմաններում օրենսդիրը պատժատեսակի և պատժաչափի հարցն արդեն որոշա¬կիաց¬¬րել է, այսինքն՝ գործով ամբաս¬տանյալ Դավիթ Մանուկյանի նկատմամբ պատիժ կարող է նշանակել բացառապես ազատազրկման ձևով, որի չափը չի կարող պակաս լինել 2 տարի 6 ամսից։ Դատարանը փաստում է, որ վերոնշյալ պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հան¬գամանքների և ծանրացնող հանգամանքի առկայության պայմաններում ամբաստանյալ Դավիթ Մա¬նուկյանի նկատ¬մամբ հնա¬րա¬վոր է նշանակել օրենքով սահմանված ազատազրկման նվազագույն չափը։ Ամբաստանյալ Դավիթ Մանուկյանի նկատմամբ որպես խա¬¬¬փանման միջոց ընտրված չհե¬ռա¬նալու մասին ստորագրության հարցը քննարկելիս` Դատա¬րանը գտնում է« որ այն անհրա¬ժեշտ է թողնել ան¬փոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրի¬նական ուժի մեջ մտնելը, իսկ Դավիթ Մանուկյանի պատժի կրման սկիզբն անհրաժեշտ է հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օր¬վա¬նից։ ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույց¬ների« դատական ծախ¬սե¬րի« գույքի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի« քաղա¬¬քա¬ցիական հայցի հարցերին« սա¬կայն Դատարանը« պարզելով« որ Դավիթ Մանուկյանի գույքի վրա արգելանք չի կիրառվել, սույն քրեա¬կան գործում բացակա¬յում են իրեղեն ապա¬ցույցները, ինչպես նաև դա¬տական ծախսերի վերաբերյալ ապացույցները, նրա դեմ քաղաքացիական հայց չի ներկայացվել, սահմանափակվում է այդ փաստերի արձանագրմամբ։ Գնահատելով և ամփոփելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույց¬ները, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ հոդված¬ներով՝ Դատա¬րանը Վ Ճ Ռ Ե Ց ՝ Դավիթ Գագիկի Մանուկյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1 հոդվածի կիրառմամբ նշանակել պատիժ` ազատազրկում 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով։ Դավիթ Մանուկյանի պատժի կրման սկիզբն հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից, որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու վերաբերյալ ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։ Դատական ծախսերի հատուցման հարցն համարել լուծված։ Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարան ստացման օրվանից մեկամսյա ժամկետում։ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 03-08-2016 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 07-09-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 98, 35 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 07-09-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 98, 35 |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-41546 |
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 01-09-2017 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 01-09-2017 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 07-09-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-98, 2-165 |
| Գործին կից նյութերը | Կից`Վահագն Մարտիրոսյանի հաղորդման առթիվ նախապատրաստված և մերժված նյութերի պատճենները: |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 07-09-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-98, 2-165 |
| Գործին կից նյութերը | Կից`Վահագն Մարտիրոսյանի հաղորդման առթիվ նախապատրաստված և մերժված նյութերի պատճենները: |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0186/01/16
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 05-09-2016 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 05-09-2016 |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Վահագն |
| Ազգանուն | Մարտիրոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Դավիթ Մանուկյան Բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի`Դավիթ Գագիկի Մանուկյանի /ՀՀ քր. օր-ի 333 հոդ. 2-րդ մասի 1-ին կետով ՀՀ քր.օր. 67.1 հոդ. կիրառմամբ - ազատազրկում 2 տարի 6 ամիս ժամկետով / վերաբերյալ 03.08.2016թ. կայացրած դատավճիռը`Դավիթ Մանուկյանի նկատմամբ ՀՀ քր. օր-ի 333 հոդ. 2-րդ մասի 1-ին կետով առաջդրված մեղադրանքի մասով կայացնել արդարացման դատավճիռ` ճանաչելով և հռչակելով նրա անմեղությունը , կամ բեկանել 03.08.2016թ. դատավճիռը և գործն ուղարկել առաջին ատյանի համապատասխան դատարան`այլ կազմով նոր քննության : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 09-09-2016 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 09-09-2016 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Ռուբիկ |
| Ազգանուն | Մխիթարյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Արարատ |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Լիլիթ |
| Ազգանուն | Թադևոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 13-09-2016 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 30-09-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 18-10-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 01-11-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 28-11-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 20-12-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 20-01-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 20-02-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 16-03-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 29-03-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 28-04-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 13:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 22-05-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 16-06-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 16-06-2017 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Դավիթ |
| Ազգանուն | Մանուկյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԿԴ/0186/01/16 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով. նախագահող դատավոր` Ռ.Մխիթարյան դատավորներ` Մ.Պապոյան Ս.Չիչոյան քարտուղարությամբ` Մ.Մահտեսյանի Հ.Հակոբյանի մասնակցությամբ` ամբաստանյալ Դ.Մանուկյանի պաշտպան Վ.Մարտիրոսյանի մեղադրող Տ.Պողոսյանի 2017 թվականի հունիսի 16-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, ամբաստանյալ Դավիթ Գագիկի Մանուկյանի պաշտպան Վահագն Մարտիրոսյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Դավիթ Գագիկի Մանուկյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, ՊԱՐԶԵՑ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. 2016 թվականի ապրիլի 25-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում Դավիթ Գագիկի Մանուկյանի հաղորդման հիման վրա նախապատրաստված նյութերով հարուցվել է թիվ 13146316 քրեական գործը՝ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 4-րդ կետերով: 2016 թվականի ապրիլի 26-ին Մանուկ Սամվելի Կիրակոսյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 4-րդ կետերով նախատեսված հանցանք կատարելու կասկածանքով ձերբակալվել է: 2016 թվականի ապրիլի 28-ին Մ.Կիրակոսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 4-րդ կետերով, և կալանավորվել է: 2016 թվականի հունիսի 22-ին նախաքննության մարմինը որոշում է կայացրել Դ.Մանուկյանից ավազակությամբ գումար հափշտակելու առնչությամբ Մ.Կիրակոսյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին՝ ավազակային հարձակման դեպքի բացակայության հիմքով: 2. Թիվ 20119615 քրեական գործի նյութերով 2016 թվականի հունիսի 22-ին հարուցվել է թիվ 15122416 նախաքննական համարով սույն քրեական գործը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով: 2016 թվականի հունիսի 29-ին Դ.Մանուկյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով: Նույն օրը՝ 2016 թվականի հունիսի 29-ին, Դ.Մանուկյանի նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը: 2016 թվականի հուլիսի 4-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան): Առաջին ատյանի դատարանի` 2016 թվականի օգոստոսի 3-ի դատավճռով ամբաստանյալ Դ.Մանուկյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի կիրառմամբ նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով: Պատժի սկիզբը հաշվվել է Դ.Մանուկյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից, իսկ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնվել է անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Առաջին ատյանի դատարանի՝ վերը նշված դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալ Դավիթ Մանուկյանի պաշտպան Վահագն Մարտիրոսյանը: Վերաքննիչ դատարանի՝ 2016 թվականի սեպտեմբերի 13-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ: Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. 3. Դ.Մանուկյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ. «նա կատարել է ծանր հանցագործության մեջ մեղադրելով զուգորդված հանցագործության մասին սուտ մատնություն: [Մասնավորապես,] 2016 թվականի ապրիլի 25-ին` ժամը 02:45-ի սահմաններում Մանուկ Սամվելի Կիրակոսյանը ոմն Արթուրի հետ նստելով Դավիթ Գագիկի Մանուկյանի վարած տաքսի ավտոմեքենան, անձայն որոշել է խաբեությամբ գումար հափշտակել Դ.Մանուկյանից: Այդ նպատակաով Երևան քաղաքի Կողբացի փողոցի «Խուլ և համրեր» կոչվող կենտրոնի մոտ ավտոմեքենայի մեջ Դ.Մանուկյանին ցույց է տվել և որպես իրական ներկայացրել իր մոտ եղած հուշանվեր հանդիսացող 100 դոլարը, Դ.Մանուկյանին խնդրել է տրամադրել վերջինիս մոտ եղած դրամները՝ խոստանալով մանրել իր մոտ եղած 100 դոլարը և վերադարձնել գումարը: Դ.Մանուկյանը հավատացել է Մ.Կիրակոսյանին և տվել է իր մոտ եղած 18.000 ՀՀ դրամը, ինչից հետո Մ.Կիրակոսյանը վերցնելով 18.000 ՀՀ դրամ գումար հեռացել է: Դրանից հետո Դավիթ Գագիկի Մանուկյանը 2016թ. ապրիլի 25-ին Երևան քաղաքի Ս.Վրացյան 90 հասցեում գտնվող ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում նախազգուշացված լինելով սուտ մատնություն կատարելու համար նախատեսված քրեական պատասխանատվության մասին և գիտակցելով, որ իր տրամադրած տեղեկատվությունը կեղծ է` իրականությանը չհամապատասխանող հաղորդում է տվել այն մասին, որ նույն օրը` ժամը 02:45-ի սահմաններում Երևան քաղաքի «Խուլ և համրեր» կոչվող կենտրոնի մոտ իրեն անծանոթ երկու քաղաքացի դանակի սպառնալիքով իրենից հափշտակել են 48.000 ՀՀ դրամ գումար և դիմել փախուստի, իսկ 2016 թվականի ապրիլի 26-ին ավազակություն կատարելու կասկածանքով ոստիկանության Կենտրոնական բաժին բերման ենթարկված Մանուկ Սամվելի Կիրակոսյանին ճանաչման ներկայացնելու քննչական գործողության ժամանակ մատնացույց է արել վերջինիս և հայտարարել, որ նա հանդիսանում է 2016 թվականի ապրիլի 25-ին դանակի սպառնալիքով իրենից 48.000 ՀՀ դրամ գումար հափշտակած անձը, դրանով Մ.Կիրակոսյանին մեղադրելով ծանր հանցագործության` մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ և որպես զենք օգտագործվող առարկայի գործադրմամբ ավազակություն կատարելու մեջ»: 4. Առաջին ատյանի դատարանն իր՝ 2016 թվականի օգոստոսի 3-ի դատավճռում նշել է. «(...) Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դատարանը հաստատված համարեց այն, որ Դավիթ Մանուկյանը կատարել է հանցագործության մասին սուտ մատնություն, որը զուգորդվել է ծանր հանցագործության մեջ անձին մեղադրելով. Այսպես, 2016թ. ապրիլի 25-ին` ժամը 02։45-ի սահմաններում, Մանուկ Սամվելի Կիրակոսյանը ոմն Արթուրի հետ նստելով Դավիթ Գագիկի Մանուկյանի վարած տաքսի ավտոմեքենան, որոշել է խաբեությամբ հափշտակել Դավիթ Մանուկյանի գումարները։ Այդ նպատակով Երևան քաղաքի Կողբացի փողոցի «Խուլ և համրեր» կոչվող կենտրոնի մոտ ավտոմեքենայի սրահում Դավիթ Մանուկյանին ցույց է տվել և որպես իրական ներկայացրել մոտը եղած 100 ԱՄՆ դոլարանոց հուշանվեր-թղթադրամը, խնդրել է Դ.Մանուկյանին տրամադրել վերջինիս մոտ եղած դրամները` խոստանալով ավելի ուշ մանրել իր մոտ եղած վերոնշյալ 100 ԱՄՆ դոլարը և վերադարձնել գումարը։ Դավիթ Մանուկյանը հավատացել և Մանուկ Կիրակոսյանին է հանձնել [իր] մոտ եղած 18.000 ՀՀ դրամը, ինչից հետո Մանուկ Կիրակոսյանը, վերցնելով 18.000 ՀՀ դրամ գումարը, հեռացել է։ Դավիթ Մանուկյանը, Երևանի Ս.Վրացյան 90 հասցեում գտնվող ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում նախազգուշացվելով սուտ մատնություն կատարելու համար նախատեսված քրեական պատասխանատվության մասին և գիտակցելով, որ իր տրամադրած տեղեկատվությունը կեղծ է, 2016թ. ապրիլի 25-ին վերոնշյալ դեպքի վերաբերյալ իրականությանը չհամապատասխանող հաղորդում է տվել այն մասին, թե իբր նույն օրը` ժամը 02։45-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի «Խուլ և համրեր» կոչվող կենտրոնի մոտ իրեն անծանոթ երկու քաղաքացի դանակի սպառնալիքով նրանից հափշտակել են 48.000 ՀՀ դրամ գումար և դիմել փախուստի, իսկ երբ ավազակություն կատարելու կասկածանքով ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժին բերման ենթարկված Մանուկ Սամվելի Կիրակոսյանը 2016թ. ապրիլի 26-ին ներկայացվել է նրա ճանաչմանը, տվյալ քննչական գործողության ժամանակ մատնացույց է արել վերջինիս և վերահաստատել, որ նա է հանդիսանում 2016թ. ապրիլի 25-ին ավազակային հարձակմամբ, այն է` դանակի սպառնալիքով իրենից 48.000 ՀՀ դրամ գումար հափշտակած անձը, դրանով իսկ Մանուկ Կիրակոսյանին մեղադրել ծանր հանցագործության` ավազակություն կատարելու մեջ, այսինքն` կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով։ (...)»: 5. Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ ամբաստանյալ Դ.Մանուկյանի մեղավորության մասին, հիմնված է գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված ստորև ներկայացվող ապացույցների վրա: Այսպես, առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Դ.Մանուկյանն իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, օգտվելով լռելու իր իրավունքից՝ դատաքննության ընթացքում նախ հրաժարվել է ցուցմունք տալուց: Դրա հետ մեկտեղ, պատասխանելով առաջադրված հարցերին՝ ընդունել է, որ սուտ մատնություն է կատարել, ինչի համար զղջում է։ Նաև հայտնել է, որ Մանուկն իր նկատմամբ դանակի ցուցադրմամբ որևէ սպառնալիք չի հնչեցրել, ավազակային հարձակում չի կատարել, այլ իրականում խարդախությամբ է իր գումարը հափշտակել։ Ինքը նման քայլի է դիմել, քանի որ այդ ժամանակ նյութապես ծանր կացության մեջ է գտնվել։ Իր մոտ եղած գումարը Մանուկի կողմից խարդախությամբ հափշտակելուց հետո խիստ բարկացել է նրա վրա, և վերջինիս ծանր հանցանքի մեջ մեղադրելով` նպատակ է հետապնդել, որ իրավապահ մարմիններն առավել ջանասիրաբար բացահայտեն և հայտնաբերեն նրան։ Միաժամանակ նշել է, որ ավազակություն կատարելու մեջ Մ.Կիրակոսյանին մեղադրել է նաև նրան ճանաչելու քննչական գործողության ժամանակ, սակայն արդեն առերես հարցաքննվելիս հայտնել է ողջ ճշմարտությունը։ Վկա Մ.Կիրակոսյանը դատաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Դ.Մանուկյանի տաքսի ավտոմեքենան նստելուց հետո որոշել է խաբեությամբ գումար հափշտակել նրանից, և այդ նպատակով Երևանի Կողբացի փողոցի մոտ ավտոմեքենան Դ.Մանուկյանի կողմից կայանելուց հետո նրան խնդրել է տրամադրել մոտը եղած դրամները` խոստանալով մանրել իր մոտ եղած 100 ԱՄՆ դոլարանոցն ու նրա գումարը վերադարձնել։ Դ.Մանուկյանը հավատացել է իրեն և տվել մոտ 9.000 ՀՀ դրամ, որը վերցնելով` հեռացել է։ Ինչ վերաբերում է ոստիկանությունում Դ.Մանուկյանի տված հաղորդմանը, ապա այն իրականությանը չի համապատասխանում, Դ.Մանուկյանի վրա ինքը դանակ չի պահել և նրա նկատմամբ սպառնալիքներ չի հնչեցրել, նրանից ավազակությամբ գումար չի հափշտակել։ Այդ հանգամանքը հետագայում՝ իրենց միջև իրականացված առերես հարցաքննության ժամանակ, ընդունել է նաև Դ.Մանուկյանը։ Վերջինս այդ ժամանակ նաև հայտնել է, որ իր նկատմամբ սուտ մատնություն է կատարել, քանի որ բարկացել է իր վրա ու ցանկացել է, որ իրավապահ մարմինները շուտ ձերբակալեն իրեն։ Առաջին ատյանի դատարանի դատաքննությամբ նաև հետազոտվել են. - ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում տրված հանցագործության մասին հաղորդման արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Դ.Մանուկյանը նախազգուշացվելով սուտ մատնություն կատարելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածով նախատեսված պատասխանատվության մասին, հաղորդում է տվել այն մասին, որ 2016 թվականի ապրիլի 25-ին` ժամը 02։45-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի «Խուլ և համրեր» կոչվող կենտրոնի մոտ իրեն անծանոթ երկու քաղաքացի դանակի սպառնալիքով իրենից հափշտակել են 48.000 ՀՀ դրամ գումար և դիմել փախուստի, - Դ.Մանուկյանի վերաբերյալ սույն քրեական գործով որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ թիվ 20119615 քրեական գործով անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրության պատճենը, համաձայն որի՝ 2016 թվականի ապրիլի 26-ին կատարված նշված քննչական գործողության ընթացքում Դ.Մանուկյանը մատնացույց է արել Մ.Կիրակոսյանին և հայտարարել, որ նա է հանդիսանում այն անձը, ով 2016 թվականի ապրիլի 25-ին դանակի սպառնալիքով իրենից հափշտակել է 48.000 ՀՀ դրամ գումար, - ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի հերթապահ մասի պետի օգնական Վ.Հակոբյանի կողմից նույն բաժնի պետին հասցեագրած զեկուցագրը և այն զննելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2016 թվականի ապրիլի 25-ին` ժամը 02։55-ին, ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության օպերատիվ կառավարման կենտրոնից ահազանգ է ստացվել այն մասին, որ 055-88-13-08 հեռախոսահամարից զանգահարել է Դավիթ Գագիկի Մանուկյանը, և հայտնել է, որ ինքը տաքսու վարորդ է, մոտ 15 րոպե առաջ 30-35 տարեկան երեք անծանոթ երիտասարդի իջեցրել է Էրեբունի հիվանդանոցի մոտ գտնվող խանութի մոտ, հետո երկու երիտասարդ են նստել իր տաքսի ավտոմեքենան, ովքեր Կողբացի փողոցում գտնվող «Խուլ-համրեր» կենտրոնի մոտ դանակի սպառնալիքի տակ իրենից 48.000 դրամ գումար են «տարել» և դիմել փախուստի, - Մ.Կիրակոսյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու և նրա նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու մասին որոշումների պատճենները, համաձայն որոնց՝ Մ.Կիրակոսյանը 2016 թվականի ապրիլի 28-ին որպես մեղադրյալ է ներգրավվել Դ.Մանուկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 4-րդ կետերով նախատեսված հանցանք կատարելու համար, և Երևանի քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2016 թվականի ապրիլի 28-ի որոշմամբ նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը` երկու ամիս ժամկետով։ Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով. 6. Բողոքի հեղինակը փաստարկել է, որ իր պաշտպանյալի վերաբերյալ դատավճիռը չի համապատասխանում «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի, ՀՀ Սահմանադրության, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումների պահանջներին, Առաջին ատյանի դատարանը յուրաքանչյուր ապացույց չի գնահատել վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ինչի արդյունքում դատավարական խախտում թույլ տալով` կայացրել է սխալ դատական ակտ։ Ի հիմնավորումն իր վերոշարադրյալ փաստարկի` բողոքի հեղինակը, մեջբերումներ կատարելով բողոքարկվող դատական ակտից և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ, 358-րդ, 369-372-րդ հոդվածների դրույթներից, մասնավորապես նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում բացակայում է մեղադրանքի բովանդակությունը: Հանցագործության փաստական հանգամանքները և իր պաշտպանյալի մեղքն Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել դատաքննությամբ հետագոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով, սակայն դատավճռի նկարագրական- պատճառաբանական մասում որևէ խոսք չկա մեղադրանքի սահմանների, մեղադրանքի բովանդակության մասին։ Այսինքն՝ պարզ չէ, թե Առաջին ատյանի դատարանում գործի քննությունն ինչ մեղադրանքի սահմաններում է կատարվել, չի սահմանվել դատարանում գործի քննության սահմանները, որով խախտվել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ և 371-րդ հոդվածների պահանջները: Մեջբերումներ կատարելով դատական քննության սահմանների, դատական ակտի կառուցվածքի և «մեղադրանք» հասկացության առնչությամբ ձևավորված նախադեպային իրավունքից՝ բողոքի հեղինակը նշել է, որ իր պաշտպանյալի վերաբերյալ դատավճռից ակնհայտ է դառնում, որ խախտվել է պաշտպանության իրավունքը, քանի որ եթե նույնիսկ պայմանականորեն ընդունվի, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները վերաբերում են իր պաշտպանյալին առաջադրված և մեղադրական եզրակացության մեջ նշված մեղադրանքին, ապա այդ մեղադրանքին հղում չկատարելով և որևէ փաստական տվյալ այդ մեղադրանքից չնշելով՝ Առաջին ատյանի դատարանը պաշտպանության կողմին զրկել է իր վերաքննիչ բողոքում որևէ դիրքորոշում հայտնել Առաջին ատյանի դատարանի հետևության վերաբերյալ։ Գտնում է, որ բոլոր դեպքերում Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը դրա նկարագրական-պատճառաբանական մասում մեղադրանքի բովանդակությունը բացակայելու պատճառով ենթակա է բեկանման, քանի որ եթե պաշտպանության կողմի համար պարզ չէ թե ինչ հանցավոր արարքի մեջ է մեղադրվել ամբաստանյալը, ապա Վերաքննիչ դատարանն ինչպես կարող է պարզել գործի փաստական հանգամանքների մասին Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտում շարադրված հետևությունների համապատասխանությունը գործի փաստական հանգամանքներին։ Բողոքի հեղինակի պնդմամբ՝ պաշտպանական կողմի համար պարզ չէ, թե Առաջին ատյանի դատարանն ինչ մեղադրանքի սահմաններում է գործի քննությունն իրականացրել և հետազոտված ապացույցները գնահատելով հաստատված համարել, որ ամբաստանյալ Դ.Մանուկյանը կատարել է հանցագործության մասին սուտ մատնություն, որը զուգորդվել է ծանր հանցագործության մեջ անձին մեղադրելով։ Ուստի Առաջին ատյանի դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջն առ այն, որ դատավճիռն օրինական է, եթե այն կայացվել է ՀՀ Սահմանադրության, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի և այն օրենքների պահանջների պահպանմամբ, որոնց նորմերը կիրառվում են տվյալ քրեական գործը լուծելիս։ Գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը նաև խախտել է առաջադրված մեղադրանքի իրավական և փաստական հիմքերի մասին տեղեկանալու իր պաշտպանյալի իրավունքը, ինչը վերջինիս թույլ չի տվել արդյունավետ կերպով իրականացնել պաշտպանության իրավունքը՝ հանգեցնելով արդար դատական քննության իրավունքի խախտման։ Բողոքի հեղինակը նաև նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանում իր պաշտպանյալի հայտնած տեղեկությունները չեն համապատասխանում իրականությանը և ինքնազրպարտություն են։ Ըստ նրա պատմածի՝ իրականում նա սուտ մատնություն չի կատարել, 2016 թվականի ապրիլի 25-ին՝ ժամը 02:45-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի «Խուլ և համրեր» կոչվող կենտրոնի մոտ անծանոթ երկու քաղաքացի դանակի սպառնալիքով նրանից հափշտակել են 48.000 ՀՀ դրամ գումար և դիմել փախուստի։ Պաշտպանյալը պնդել է, որ ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում 2016 թվականի ապրիլի 25-ին վերոնշյալ դեպքի վերաբերյալ տված հաղորդումը համապատասխանում է իրականությանը։ Նա նշել է նաև, որ երբ ավազակություն կատարելու կասկածանքով ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժին բերման են ենթարկել Մ.Կիրակոսյանին և 2016 թվականի ապրիլի 26-ին իր ճանաչմանն են ներկայացրել, տվյալ քննչական գործողության ժամանակ մատնացույց է արել նրան և վերահաստատել, որ վերջինս է հանդիսանում 2016 թվականի ապրիլի 25-ին ավազակային հարձակմամբ, այն է՝ դանակի սպառնալիքով իրենից 48.000 ՀՀ դրամ գումար հափշտակած անձը, քանի որ դա իրականություն է։ Պաշտպանյալն իրեն հայտնել է, որ նախաքննության ընթացքում և Առաջին ատյանի դատարանում հայտնած տեղեկություններն իրականությանը չեն համապատասխանում, դրանք հայտնել է սույն գործով վկա Մ.Կիրակոսյանի հարազատների` մոր և կնոջ, ինչպես նաև Մ.Կիրակոսյանի պաշտպան Ա.Ղարիբյանի ազդեցության ներքո, նրանց խնդրանքով և վկա Մ.Կիրակոսյանի ու նրա հարազատներից մեկի՝ քեռու կամ հորեղրոր սպառնալիքի պատճառով։ Իր պաշտպանյալի պատմելով՝ 2016 թվականի ապրիլի 25-ին կամ 26-ին նրան է զանգահարել Մ.Կիրակոսյանի կինը՝ Ն.Սուքիասյանը, և խնդրել է հանդիպել։ Պայմանավորվել են Երևանի Գրիգոր Լուսավորիչ փողոցի՝ ՌԴ դեսպանատան դիմացի հատվածում գտնվող այգու մոտ հանդիպելու վերաբերյալ, սակայն Ն.Սուքիասյանը հանդիպման է ներկայացել Մ.Կիրակոսյանի, վերջինիս մոր, պաշտպանի և Մ.Կիրակոսյանի քեռու կամ հորեղբոր հետ։ Այնուհետև, իր պաշտպանյալին հրավիրել են Մաշտոցի պողոտայի և Զաքիյան փողոցի միջնամասում գտնվող ավիատոմսերի վաճառքի գրասենյակներից մեկը, որտեղ սուրճ և միրգ են հյուրասիրել ու սկսել են զրուցել Մ.Կիրակոսյանի կողմից կատարած ավազակային հարձակման մասին։ Հանդիպման ընթացքում Մ.Կիրակոսյանի մայրը խնդրել է, որ չկործանի որդուն, խնդրել է ներել նրան՝ նշելով, որ փոքր երեխա ունի և երեխան անհայր կմեծանա: Մ.Կիրակոսյանի կինը նույնպես խնդրել է ներել ամուսնուն և փոխել թիվ 20119615 քրեական գործի շրջանակում տված ցուցմունքները՝ խոստանալով, որ կհատուցեն Մ.Կիրակոսյանի կողմից հափշտակած 48000 ՀՀ դրամը, ինչը և հետագայում արել է՝ իր պաշտպանյալին մաս-մաս վճարելով 48000 ՀՀ դրամ գումար։ Դրանից հետո Մ.Կիրակոսյանի պաշտպան Ա.Ղարիբյանն ասել է, որ եթե Դ.Մանուկյանը փոխի իր ցուցմունքները և ասի, որ իրականում Մ.Կիրակոսյանը խաբել է նրան, այլ ոչ թե դանակի գործադրմամբ ավազակություն է կատարել, գործը կփակեն, իսկ Մ.Կիրակոսյանին կազատեն։ Մ.Կիրակոսյանի պաշտպանը Դ.Մանուկյանին նաև բացատրել է, որ նրան կփորձեն վախեցնել սուտ մատնություն կատարելու համար պատասխանատվությամբ, և հորդորել է չվախենալ՝ ասելով, որ ցուցմունքը փոխելով՝ նա որևէ պատասխանատվություն չի կրի, առավելագույնը նրա նկատմամբ դատարանը մի քանի հարյուր հազար դրամ տուգանք կնշանակի, որն էլ Մ.Կիրակոսյանի հարազատները պարտավորվում են վճարել, ինչը Մ.Կիրակոսյանի կինը և մայրը հաստատել են։ Պաշտպանյալը պատմել է նաև, որ հանդիպմանը ներկա գտնված Մ.Կիրակոսյանի քեռին կամ հորեղբայրը նրան նախատել է՝ ասելով. «Ենթադրենք Մանուկը մի էշություն է արել, ինչու ես գնացել քաղմաս, բա չես մտածում, որ դու էլ էրեխա ունես, չես մտածում, որ Մանուկը 5 կամ 7 տարի հետո դուրս գալուց հետո ինչ կանի, դու գիտես, որ Մանուկը գող հոպար ու քեռի ունի, գնա քաղմաս, ցուցմունք փոխի էս պատմությունը, որ վերջանա»։ Իր պաշտպանյալի հայտնածի համաձայն՝ նա, գտնվելով նշված հանդիպման ընթացքում ասվածների ագդեցության ներքո, խղճալով Մ.Կիրակոսյանի կնոջը, մորը և երեխային, մտածելով, որ ցուցմունքը փոխելով վերջ կդնի այդ պատմությանը, զգուշանալով, որ եթե Մ.Կիրակոսյանն իրականում դատապարտվի, ազատվելուց հետո կարող է իրեն կամ իր երեխային կամ ընտանիքին վնաս պատճառել, միաժամանակ խաբեության հետևանքով հավատալով Մ.Կիրակոսյանի հարազատների խոստումներին ու նրա պաշտպանի հավաստիացումներին, գնացել և նախաքննության մարմնին հայտնել է, որ կատարել է սուտ մատնություն՝ Մ.Կիրակոսյանն իր նկատմամբ դանակի ցուցադրմամբ որևէ սպառնալիք չի հնչեցրել, ավազակային հարձակում չի կատարել, այլ իրականում խարդախությամբ է իր գումարը հափշտակել, և որ իր մոտ եղած գումարը Մ.Կիրակոսյանի կողմից խարդախությամբ հափշտակելուց հետո խիստ բարկացել է նրա վրա, իսկ նրան ծանր հանցանքի մեջ մեղադրելով՝ նպատակ է հետապեդել, որ իրավապահ մարմիններն առավել ջանասիրաբար բացահայտեն ու հայտնաբերեն նրան։ Արդյունքում իր պաշտպանյալը հայտնել է, որ վերը նշվածից դրդված է փոխել ցուցմունքները և նախաքննության ու դատաքննության ընթացքում հայտնել իրականությանը չհամապատասխանող տվյալներ: Ուստի դատելով նրա պատմածից` գտնում է, որ վերջինիս՝ Առաջին ատյանի դատարանում հայտնած տեղեկություններն իրականությանը չեն համապատասխանում, ինքնազրպարտություն են և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի հիման վրա անթույլատրելի ապացույցներ են ու պետք է հաստատվի դրանց օգտագործման անհնարինությունը։ Միևնույն ժամանակ մեջբերելով վկա Մ.Կիրակոսյանի ցուցմունքը` բողոքի հեղինակը նշել է, որ Մ.Կիրակոսյանը տվել է իրականությանը չհամապատասխանող ցուցմունքեր, քանի որ հանդիսացել է գործի ելքով ակնհայտ շահագրգռված անձ, ուստի Առաջին ատյանի դատարանն իրավունք չի ունեցել նրա ցուցմունքը դնել մեղադրական դատավճռի հիմքում։ Բողոքի հեղինակը, մեջբերելով Դ.Մանուկյանի կողմից ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում տրված հանցագործության մասին հաղորդման, ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի հերթապահ մասի պետի օգնականի կողմից նույն բաժնի պետին հասցեագրած զեկուցագիրը զննելու մասին արձանագրության, Մ.Կիրակոսյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու և նրա նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու մասին որոշումների պատճենների, ինչպես նաև սույն գործով որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ թիվ 20119615 քրեական գործով անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրության բովանդակությունները, նաև մեջբերումներ կատարելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-106-րդ, 122-րդ, ՀՀ Սահմանադրության 42-րդ և 63-րդ հոդվածների դրույթներից, մասնավորապես նշել է, որ վերը թվարկված ապացույցներից առաջին երեքը ձեռք են բերվել մեկ այլ՝ թիվ 20119615 քրեական գործի շրջանակում, ուստի սույն գործով չեն կարող հանդիսանալ որպես ինքնուրույն ապացույց, դրանք որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչելու մասին վարույթն իրականացնող մարմնի որոշում առկա չէ, ուստի այդ ապացույցները ձեռք են բերվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված պահանջների՝ քննչական կամ այլ դատավարական գործողության կատարման կարգի էական խախտմամբ, դրսևորվել են իր պաշտպանյալի սահմանադրական իրավունքների ու ազատությունների խախտմամբ, և Առաջին ատյանի դատարանը պարտավոր էր դրանք ճանաչել անթույլատրելի և հաստատել օգտագործման համար անհնարինությունը: Միևնույն ժամանակ գտնում է, որ վերոնշյալ մյուս ապացույցը՝ անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրության պատճենը, թեև ձեռք է բերվել և ամրագրվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան, սակայն նախորդ երեք ապացույցներն անթույլատրելի լինելու պայմաններում այն չի կարող լինել ուղղակի ապացույց, կորցնում է իր ապացուցողական նշանակությունը, քանի որ սուտ մատնությունն ավարտված է համարվում հանցագործության մասին հաղորդման արձանագրությունը ստորագրելու պահից: Վերոգրյալի հիման վրա բողոքի հեղինակը խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2016 թվականի օգոստոսի 3-ի դատավճիռը բեկանել և փոփոխել՝ ամբաստանյալ Դ.Մանուկյանի նկատմամբ կայացնելով արդարացման դատավճիռ, կամ գործն ուղարկել ստորադաս դատարան՝ այլ կազմով նոր քննության: Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները. 6. Ամբաստանյալ Դ.Մանուկյանի պաշտպան Վ.Մարտիրոսյանը պնդել է վերաքննիչ բողոքը և խնդրել է այն բավարարել: Ամբաստանյալ Դ.Մանուկյանը միացել է պաշտպանի դիրքորոշմանը: Գործով մեղադրող, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Տ.Պողոսյանը, ներկայացնելով ամբաստանյալ Դ.Մանուկյանի պաշտպան Վ.Մարտիրոսյանի՝ սույն որոշման նախորդ կետում շարադրվածի հետ էության մեջ նույնաբովանդակ փաստարկներով հանցագործության մասին հաղորդման շուրջ նախապատրաստված նյութերով քրեական գործի հարուցումը մերժելու մասին որոշում, առարկել է վերաքննիչ բողոքի դեմ և խնդրել է այն մերժել` անհիմն լինելու պատճառաբանությամբ: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. 7. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում»: Նախ անդրադառնալով բողոքի հեղինակի՝ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում մեղադրանքի բովանդակության բացակայության, գործի քննության սահմաններն Առաջին ատյանի դատարանի կողմից սահմանված չլինելու և այդօրինակ մյուս պնդումների հիման վրա ամբաստանյալի արդար դատական իրավունքի ենթադրյալ խախտման վերաբերյալ արված դատողություններին (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը)` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ դրանք ակնհայտ անհիմն և առարկայազուրկ են: Մասնավորապես, դատարանում գործի քննության սահմանները ոչ թե դատարանն է որոշում, այլ օրենսդիրն ինքն է սահմանել այն՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի 1-ին մասում ամրագրելով, որ գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի սահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել: Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանում գործի քննությունն իրականացվել է բացառապես ամբաստանյալ Դ.Մանուկյանի նկատմամբ, և նախաքննության մարմնի կողմից նրան առաջադրված մեղադրանքի սահմաններում: Ինչ վերաբերում է բողոքի հեղինակի՝ դատավճռում մեղադրանքի բովանդակության բացակայության վերաբերյալ պնդմանը, ապա վերջինիս առարկայազուրկ լինելը նախ հիմնավորվում է սույն որոշման 4-րդ կետում մեջբերվածով: Բացի այդ, դատավճռում մեղադրանքի բովանդակության բացակայությունն ինքնին չի կարող համարվել արդար դատական քննության իրավունքի խախտում և հանգեցնել դատական ակտի բեկանման: Անդրադառնալով բողոքի հեղինակի այն պնդմանը, որ ամբաստանյալ Դ.Մանուկյանի կողմից Առաջին ատյանի դատարանում հայտնած տեղեկություններն իրականությանը չեն համապատասխանում և ինքնազրպարտություն են` Վերաքննիչ դատարանը սույն որոշման 5-րդ կետում արձանագրվածի լույսի ներքո փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատաքննությամբ այդ մասին վկայող որևէ ապացույց ձեռք չի բերվել և չի հետազոտվել, գործի նյութերում բացակայում է այնպիսի որևէ տեղեկություն, որը կարող էր հիմք հանդիսանալ թերևս ողջամիտ կասկած ձևավորելու առ այն, որ տվյալ փաստական հանգամանքի վերաբերյալ եզրակացության հանգելիս Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել ակնհայտ սխալ, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված պայման է: Փոխարենը՝ դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությամբ հիմնավորվել է ամբաստանյալ Դ.Մանուկյանի կողմից իր վերաբերյալ քրեական գործի քննությանը, այդ թվում նաև՝ Առաջին ատյանի դատարանում հայտնած տեղեկությունների իրական լինելը: Ինչ վերաբերում է վկա Մ.Կիրակոսյանի ցուցմունքի առնչությամբ ներկայացված փաստարկին, ապա այն նույնպես անհիմն է և առարկայազուրկ, այդ ցուցմունքը որևէ հակասության մեջ չի գտնվում գործով ձեռք բերված և Առաջին ատյանի դատարանի դատաքննությամբ հետազոտված փաստական տվյալների հետ, այլ՝ ամբողջությամբ համապատասխանում և տրամաբանական կապի մեջ է գտնվում դրանց հետ, որպիսի պայմաններում վկայի՝ գործի ելքով շահագրգռված լինելու պատճառաբանությամբ նրա ցուցմունքը անարժանահավատ համարելու և ապացույցների զանգվածից հանելու որևէ իրավաչափ հիմք չկա: 8. Անդրադառնալով բողոքի հեղինակի՝ ամբաստանյալ Դ.Մանուկյանի կողմից տրված հանցագործության մասին հաղորդման արձանագրության, ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի հերթապահ մասի պետի օգնականի կողմից նույն բաժնի պետին հասցեագրած զեկուցագրի և այն զննելու մասին արձանագրության, Մ.Կիրակոսյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու և նրա նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու մասին որոշումների պատճենների, ինչպես նաև սույն գործով որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ թիվ 20119615 քրեական գործով անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրության անթույլատրելիության վերաբերյալ պնդումներին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1.Քրեական գործով ապացույցներ են ցանկացած փաստական տվյալները, որոնց հիման վրա օրենքով որոշված կարգով հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը պարզում են քրեական օրենսգրքով նախատեսված արարքի առկայությունը կամ բացակայությունը, այդ արարքը կասկածյալի կամ մեղադրյալի կողմից կատարելը կամ չկատարելը և մեղադրյալի մեղավորությունը կամ անմեղությունը, ինչպես նաև գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ: 2. Քրեական դատավարությունում որպես ապացույցներ թույլատրվում են` (...) 2) մեղադրյալի ցուցմունքները. (...) 4) վկայի ցուցմունքները. (...) 8) քննչական և դատական գործողությունների արձանագրությունները. 9) այլ փաստաթղթերը: 3. Քրեական դատավարության ընթացքում թույլատրվում է օգտագործել միայն այն փաստական տվյալները, որոնք ձեռք են բերվել սույն օրենսգրքով սահմանված պահանջների պահպանմամբ»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 121-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քննչական և դատական գործողությունների արձանագրությունները սույն օրենսգրքով նախատեսված գրավոր կազմված փաստաթղթեր են, որոնք հաստատում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից անմիջականորեն ընկալված, քրեական գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները: 2. Որպես ապացույց կարող են օգտագործվել սույն օրենսգրքի պահանջների պահպանմամբ կատարված հետևյալ քննչական և դատական գործողությունների արձանագրությունները. 1) զննության. (...) 3. Որպես ապացույց կարող են օգտագործվել նաև կատարված կամ նախապատրաստվող հանցագործությունների վերաբերյալ ընդունված բանավոր հայտարարությունների, մեղայականով ներկայանալու, ձերբակալման, անձանց իրավունքների և պարտականությունների պարզաբանման առիթով կազմված արձանագրությունները: (...)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Փաստաթուղթ է թղթային, մագնիսական, էլեկտրոնային կամ այլ կրիչի վրա բառային, թվային, գծագրական կամ այլ նշանային ձևով արված ցանկացած գրառում, որով կարող են հաստատվել քրեական գործի համար նշանակություն ունեցող տվյալները: (...) 3. Այլ փաստաթղթերն ապացույց են ճանաչվում վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական գործով վարույթում մեղադրանքի հիմքում չեն կարող դրվել և որպես ապացույց օգտագործվել այն նյութերը, որոնք ձեռք են բերվել` (…) 5) քննչական կամ այլ դատավարական գործողության կատարման կարգի էական խախտմամբ. (…)։ 2. Ապացույցներ ձեռք բերելիս էական են այն խախտումները, որոնք, դրսևորվելով մարդու և քաղաքացու սահմանադրական իրավունքների և ազատությունների կամ սույն օրենսգրքի որևէ պահանջի խախտմամբ, դատավարության մասնակիցներին` օրենքով երաշխավորված իրավունքների զրկմամբ կամ սահմանափակմամբ կամ որևէ այլ կերպ ազդել են կամ կարող էին ազդել ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Ս.Հարությունյանի վերաբերյալ գործով որոշման մեջ վերահաստատելով և զարգացնելով «ապացույցներ ձեռք բերելու գործընթացում թույլ տրված էական խախտում» հասկացության վերաբերյալ նախկինում արտահայտած իրավական դիրքորոշումները՝ արձանագրել է, որ. «(…) [Ա]ապացույցների ձեռքբերման գործընթացում էական չեն կարող համարվել քննչական կամ այլ դատավարական գործողության կատարման կարգի այն խախտումները, որոնցով չեն սահմանափակվել դատավարության մասնակիցների` օրենքով երաշխավորված իրավունքները կամ այդ իրավունքներից նրանք չեն զրկվել, ինչպես նաև այն խախտումները, որոնք ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա չեն ազդել կամ չէին կարող ազդել։ Այլ խոսքով` քննչական կամ այլ դատավարական գործողությունների կատարման ժամանակ թույլ տրված քրեադատավարական օրենսդրության խախտումները պետք է գնահատվեն` ելնելով դրանց բնույթից, ծանրությունից և վերոնշյալ գործողությունների արդյունքում ստացված ապացուցողական նյութի որակի և հավաստիության վրա դրանց ազդեցության աստիճանից։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելը` որպես իրավական հետևանք, պետք է տեղի ունենա միայն քրեադատավարական օրենսդրության էական խախտման առկայության պարագայում։ Հակառակ դեպքում ապացույցների թույլատրելիության հարցին կցուցաբերվի ձևական մոտեցում, ինչն էլ կհանգեցնի ապացուցողական նյութի անտեղի կորստի» (տե՛ս Սարիբեկ Վարազդատի Հարությունյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ԵԱՔԴ/0189/01/12 որոշման 20-րդ կետը)։ 9. Նախորդ կետում մեջբերված իրավադրույթների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո Վերաքննիչ դատարանը նախ արձանագրում է, որ Դ.Մանուկյանի կողմից ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում տրված հանցագործության մասին հաղորդման արձանագրությունն ապացույցի ինքնուրույն տեսակ է, այն իր մեջ պարունակում է սույն գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ, գործում դրա բնօրինակն է, իսկ բողոքի հեղինակի պնդումն առ այն, որ այդ արձանագրությունը ձեռք է բերվել մեկ այլ՝ թիվ 20119615 քրեական գործի շրջանակներում, առարկայազուրկ է, քանի որ Դ.Մանուկյանի կողմից հաղորդումը տալու ժամանակ նշված քրեական գործը հարուցված չի եղել, հետևապես չէր կարող այդ գործի շրջանակներում ձեռք բերվել: ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի հերթապահ մասի պետի օգնականի կողմից նույն բաժնի պետին հասցեագրած զեկուցագիրը զննելու մասին արձանագրությունը ևս ապացույցի ինքնուրույն տեսակ է, ձեռք է բերվել սույն գործով տվյալ դատավարական գործողությունը կատարելու համար լիազորված սուբյեկտի կողմից, օրենքով նախատեսված աղբյուրից, համապատասխան քննչական գործողության կատարման կարգի պահպանմամբ, իսկ այդ գործողության ընթացքի և արդյունքների ամրագրումն իրականացվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի պահանջներին համապատասխան: Թիվ 20119615 քրեական գործով անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրության պատճենն իր հերթին, պարունակում է սույն գործի համար նշանակություն ունեցող տվյալներ, ամբողջությամբ համապատասխանում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված ապացույցի չափանիշներին, ձեռք է բերվել տվյալ դատավարական գործողությունը կատարելու համար լիազորված սուբյեկտի կողմից, օրենքով նախատեսված աղբյուրից, իսկ դրա դատավարական ամրագրումն իրականացվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջի պահպանմամբ: Ինչ վերաբերում է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի հերթապահ մասի պետի օգնականի զեկուցագրի, ինչպես նաև Մ.Կիրակոսյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու և նրա նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու մասին որոշումների պատճեններին, ապա հարկ է արձանագրել, որ Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված թույլատրելի և վերաբերելի ապացույցների համակցության մեջ դրանք որևէ էական կշիռ և ապացուցողական արժեք չունեն, ուստի դրանց անդրադառնալն այլևս զուրկ է իրավական արժեքից: 10. Սույն որոշման 7-9-րդ կետերում շարադրվածի լույսի ներքո վերլուծելով սույն որոշման 5-րդ կետում արձանագրված ապացույցները, դրանցից յուրաքանչյուրը գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, ինչպես նաև ստացման աղբյուրի և ձևավորման ընթացքի համատեքստում արժանահավատության տեսանկյունից, դրանցից յուրաքանչյուրը համադրելով և վերլուծելով մյուս աղբյուրներից ստացված փաստական տվյալների համակցության մեջ, ամբաստանյալ Դ.Մանուկյանի մեղավորության մասին չփարատվող կասկածները մեկնաբանելով նրա օգտին` Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ սույն գործով ձեռք է բերվել փոխկապակցված ապացույցների այնպիսի բավարար համակցություն, որը, բացառելով հակառակի ողջամիտ հավանականությունը, հիմք է տալիս անվերապահ հետևություն անելու առ այն, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-րդ կետով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ ամբաստանյալ Դ.Մանուկյանի մեղավորության մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը հիմնավորված է և իրավաչափ: Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն անհրաժեշտ ու բավարար խորությամբ վերլուծել և գնահատման է ենթարկել դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, արժանա-հավատության և ամբաստանյալի մեղադրանքը գնահատելու համար բավարարության տեսանկյունից, ինչի արդյունքում հանգել է իրավաչափ ու հիմնավոր եզրահանգման: Վերաքննիչ դատարանը նաև արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից սույն գործի քննության ընթացքում թույլ չի տրվել նյութական կամ դատավարական իրավունքի նորմի այնպիսի խախտում, որը կարող էր հիմք հանդիսանալ բողոքարկված դատական ակտը բեկանելու և դրա դեմ բերված վերաքննիչ բողոքը բավարարելու համար: Ուստի բողոքարկված դատական ակտը պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ դրա դեմ բերված վերաքննիչ բողոքը՝ մերժել: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց Վերաքննիչ բողոքը մերժել: Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` Դավիթ Գագիկի Մանուկյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով 2016 թվականի օգոստոսի 3-ի դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ Ս.ՉԻՉՈՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 16-06-2017 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 29-08-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 98,160 |
| Գործին կից նյութեր | Կից`ՀՀ Քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում նախապատրաստված և մերժված նյութերի պատճենները |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 29-08-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 98,160 |
| Գործին կից նյութերը | Կից`ՀՀ Քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում նախապատրաստված և մերժված նյութերի պատճենները |
| Ուր | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ |
| Գրության համարը | Ե-25351/17 |