ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ



ԵԿԴ/0156/01/16

08 նոյեմբերի 2016թ. ք.Երևան

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ
ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Կ.ՂԱԶԱՐՅԱՆ
Ռ.ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ա.ՋՈՒԼՀԱԿՅԱՆԻ


ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`

ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Տ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

ՊԱՇՏՊԱՆ` Վ.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆԻ

ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Ռ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԻ

Դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով ամբաստանյալ Ռ.Կարապետյանի վերաքննիչ բողոքը` Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 01.08.2016թ. դատավճռի դեմ.

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

2016 թվականի հունիսի 02-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով հարուցվել է թիվ 15114516 քրեական գործը:
2016 թվականի հունիսի 03-ին որոշում է կայացվել Ռաֆայել Հովսեփի Կարապետյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով որպես մեղադրրյալ ներգրավելու մասին:
2016թ. հունիսի 08-ին թիվ 15114516 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան:
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 01.08.2016թ. դատավճռով դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ.
Ամբաստանյալ Ռաֆայել Հովսեփի Կարապետյանը մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկի` 200.000 /երկու հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Ամբաստանյալ Ռաֆայել Կարապետյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Վճռվել է նաև.
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված սառը զենքը ոչնչացնել։
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 01.08.2016թ. դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալը:
Գործի փաստական հանգամանքները.

Նախաքննական մարմնի կողմից Ռաֆայել Կարապետյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար« որ նա. 2016 թվականի մայիսի 23-ին ապօրինի կերպով, տաբատի հետևի ձախ գրպանում կրել է հարվածող-փշրող սառը զենքերի շարքին դասվող` արհեստագործական եղանակով պատրաստված« մետաղյա առարկա« որը նույն օրը ժամը 17։00-ին հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի Մարաշի բաժանմունքում կատարված անձնական խուզարկության ընթացքում։

Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.

Ամբաստանյալ Ռաֆայել Կարապետյանը վկայակոչելով իր իսկ վերաքննիչ բողոքում նշված պատճառաբանությունները, խնդրել է բեկանել և փոփոխել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 01.08.2016թ.–ի թիվ ԵԿԴ/0156/01/16 դատական ակտը՝ իր Ռաֆայել Հովսեփի Կարապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նշանակված պատիժ նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկի՝ 200.000 /երկու հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումար տուգանքը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառմամբ իր նկատմամբ նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկի՝ 200.000 /երկու հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումար տուգանք պատժի նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ՝ տուգանք 50.000 /հիսուն հազար/ դրամ գումարի չափով։
Վերաքննիչ բողոքը բերվել է հետևյալ հիմնավորումներով.
Կարծում է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը կայացրած դատական ակտով իր՝ Ռաֆայել Հովսեփի Կարապետյանի նկատմամբ թույլ է տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ և 398-րդ հոդվածներով նախատեսված նյութական և քրեադատավարական նորմերի խախտումներ, որոնք ազդել են գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա։
Կարծում է առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը նշանակված պատժի չափի առումով ակնհայտ խիստ է, այն չի համապատասխանում իրեն մեղսագրված հանցագործության ծանրությանը և իր անձին և այդ առումով դատական ակտը պատճառաբանված չէ։
Մասնավորապես դատարանը՝
- Չի կիրառել կիրառման ենթակա ՀՀ քրեական օրենսգրքի օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջը:
Վկայակոչել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածը:
Մեջբերված իրավական նորմերը Վճռաբեկ դատարանր վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, Դ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում։
Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունր դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն տառացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պպատիժ նշանակելիս դատարանը պետք է վերլուծի կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, հանցավորի անձը, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները և դրանք գնահատի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու տեսանկյունից։
Եթե դատարանն իրականում հաշվի առներ գործի բնույթը և դատական ակտում շարադրեր իր Ռաֆայել Կարապետյանի պատասխանատվութունը և պատիժր մեղմացնող հանգամանքները, անձը բնութագրող տվյալները, մասնավորապես՝ դատարանում մեղադրանքի հետ համաձայնելու և արագացված դատաքննության կարգ կիրառելու միջնորդություն կատարելու՝ դրանով իսկ կատարածը ընդունելու և անկեղծորեն զղջալու, գործի նախաքննության և դատաքննության ընթացքում գործով օբյեկտիվ ճշմարտության բացահայտմանը չխոչնդոտելու, նախկինում դատապարտված չլինելու, հանցավոր կապեր չունենալու, դրական բնութագրվելու և բազմաթիվ այլ մեղմացուցիչ հանգամանքները, որոնք իր համոզմամբ ապացուցում են իր ուղղված և վերադաստիարակած լինելը, ապա իր նկատմամբ պատժի անհատականացմամբ կնշանակեր նշանակված տուգանք պատժի չափից ավելի ցածր պատիժ, որը կհամապատասխաներ իրեն մեղսագրվող հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, իր անձին, մինչդեռ այդ հանգամանքները դատարանն անտեսել է ու նշանակել անարդարացի պատիժ։
Կարծում է դատարանը որպես իր պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող սնգամանքներ պետք է գնահատեր նաև այն, որ ինքը.
1. համաձայնել եմ առաջադրված մեղադրանքի հետ միջնորդելով դատաքննություն իրականացնել արագացված կարգի կիրառմամբ,
2. կատարած արարքի համար անկեղծորեն զղջացել է,
3. օգնել և օժանդակել եմ քննությանը՝ գործով օբյեկտիվ ճշմարտության բացահայտմանը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մաս 9-րդ կետ),
4. հանցանքը կատարել է հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ առաջին անգամ,
5. նախկինում դատապարտված չի եղել, որևէ հակաօրինական արարք թույլ չի տվել, չունի հանցավոր կապեր,
6. բնութագրվում է դրական,
7. երիտասարդ է,
8 սովորում եմ Երևանի Մ.Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանի ստամատոլոգիական ֆակուլտետի 2-րդ կուրսում,
9. նախաքննության և դատաքննության ընթացքում դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ,
10. ներկայացել է վարույթն իրականացնող մարմնի առաջին իսկ կանչով, նախապես նրանից տեղեկանալով, թե ինչի համար են հրավիրվում,
11. քննությունից խուսափելու, քննությանը խոչընդոտելու որևէ փորձ չի կատարել, չի թաքնվել, չի լքել իր բնակության վայրը։
Իր` ՌաՖայել Կարապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրեենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառելիության վերաբերյալ
Գործող քրեական օրենսգիքը դատարանին հնարավորություն է տալիս, անհրաժեշտ հիմքերի առկայության պայմաններում, մարդասիրական վերաբերմունք դրսևորել հանցանք կատարած անձի նկատմամբ և նրա նկատմամբ նշանակել օրենքով նախատեսված պատժից ավելի մեղմ պատիժ։
/…/
Հարկ է նկատել, որ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից արձանագրած վերոնշյալ հանգամանքները նույնությամբ առկա են նաև իր պարագայում և այդ առումով համադրելու դեպքում պարզվում է, որ քրեական գործով ձեռք բերված և դատարանում հետազոտված ապացույցներով հաստատվել է, որ ինքը նույնպես՝
–հանցանքը կատարել է հանգամանքների պատահական գուգորդմամբ, - հանցանք է կատարել աոաջին անգամ, նախկինում ոչնչով արատավորված չի եղել։
Մինչդեռ, կարծում է առաջին ատյանի դատարանը իր նկատմամբ պատիժ նշանակելիս չի ղեկավարվել Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշմամբ և անտեսել է հատկապես հանցանքն առաջին անգամ կատարելու, նախկինում ոչնչով արատավորված չլինելու, պատիժը և պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության, մեղմացնող հանգամանքների առկայության, ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն լինելու, հանցագործության կատարմանը մասնակցության աստիճանի, հանցանքը կատարելուց հետո իր դրսևորած վարքագիծի հանգամանքները ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հիման վրա կարող է ճանաչվել բացառիկ, որպես առանձին մեղմացնող հանգամանքներ։
Կարծում է, վերոնշված բոլոր հանգամանքներն իրենց համակցությամբ էականորեն նվազեցնում են ինչպես իմ կողմից կատարված հանցագործության հանրորեն վտանգավորության աստիճանր, այնպես էլ իր՝ որպես հանցագործություն կատարած անձի վտանգավորության աստիճանը և իր պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում հնարավոր է հանգել հետևության, որ նշված բոլոր հանգամանքներն իրենց համակցությամբ կարող են օբյեկտիվ հիմք հանդիսանալ իր նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառմամբ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու համար, որպիսի պարագայում դատարանը կհասներ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը, ինչը առաջին ատյանի դատարանը չի արել։
Կարծում է հանցանքը կատարելուց հետո իր վարքագիծը, իր անձը բնութագրող հանգամանքները, ինչպես նաև իր պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող բազմաթիվ հանգամանքների առկայությունը իրենց համակցության մեջ բացառիկ են և էականորեն նվազեցնում է իր կատարած հանցանքի, իր անձի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը։
Այսպիսով, եթե առաջին ատյանի դատարանը հաշվի առներ իր անձը բնութագրող վերը նշված տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանցանքը կատարելուց հետո իր վարքագծի հետ կապված վերոհիշյալ բոլոր հանգամանքները, որոնք էականորեն նվազեցնում են իր անձի և կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, ապա կհամոզվեր, որ հնարավոր է իր նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 225-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված պատժի՝ տուգանքի նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկի՝ 200.000 /երկու հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի նվազագույն չափից ավելի մեղմ պատիժ և դրանով իսկ հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը, ինչը դատարանը չի արել։
Կարծում է, վերը նշված նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումները, որոնք ազդել են իր նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու մասով գործով ճիշտ դատական ակտ կայացնելու վրա, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ և 398-րդ հոդվածների հիման իր նկատմամբ առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու փոփոխելու հիմք է:
Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելը և փոփոխելը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ ստորադաս դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները հնարավորություն են տալիս կայացնելու նման ակտ, և դա բխում է արադատության արդյունավետության շահերից։

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.

Վերաքննիչ բողոքում նշված հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով գործի նյութերը, վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Ռ.Կարապետյանի վերաքննիչ բողոքը պետք մերժել հետևյալ պատճառաբանությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ>:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. <Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Վերոհիշյալ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները>:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. <Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով>:
/…/>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի համաձայն.
<1.Հանցանքի շարժառիթների ու նպատակների, հանցավորի դերի, հանցանքը կատարելիս ու դրանից հետո նրա վարքագծի և այլ հանգամանքների հետ կապված բացառիկ հանգամանքների առկայության դեպքում, որոնք էականորեն նվազեցնում են հանցանքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև խմբակային հանցագործության մասնակցի կողմից խմբի կատարած հանցանքը բացահայտելուն ակտիվորեն աջակցելու դեպքում կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված պատժի նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ, քան նախատեսված է այդ հոդվածով, կամ չկիրառել որպես պարտադիր նախատեսված լրացուցիչ պատիժ:
2.Բացառիկ կարող են ճանաչվել ինչպես առանձին մեղմացնող հանգամանքները, այնպես էլ այդ հանգամանքների համակցությունը>:
Հարկ է նշել, որ Տ.Հաբեշյանի վերաբերյալ գործով, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 30.08.2007թ. որոշմամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ. /.../ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու համար անհրաժեշտ է հետևյալ երկու պայմաններից առնվազն մեկը՝
գործի բացառիկ հանգամանքները.
խմբակային հանցագործության մասնակցի կողմից խմբի կատարած հանցանքը բացահայտելուն ակտիվորեն աջակցելը։
Ինչպես նշված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածում, բացառիկ հանգամանքները կապված են հանցանքի շարժառիթների ու նպատակների, հանցավորի դերի, հանցանքը կատարելիս ու դրանից հետո նրա վարքագծի հետ։ Այդպիսիք կարող են լինել նաև այլ հանգամանքներ, որոնք էականորեն նվազեցնում են հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը։ Ընդ որում, կարևորը ոչ թե պատիժը մեղմացնող տվյալների քանակն է, այլ այն, թե ինչքանով են դրանք էականորեն ազդել պատժի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի նվազեցման վրա։
/…/>:
Հարկ է նշել նաև, որ Հ.Հովհաննիսյանի վերաբերյալ գործով, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 29.02.2008թ. որոշմամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ.
/…/ բացառիկ հանգամանքները կապված են հանցանքի շարժառիթների ու նպատակների, հանցավորի դերի, հանցանքը կատարելիս ու դրանից հետո նրա վարքագծի հետ։ Այդպիսիք կարող են լինել նաև այլ հանգամանքներ, որոնք էականորեն նվազեցնում են հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը։ Ընդ որում, կարևորը ոչ թե պատիժը մեղմացնող տվյալների քանակն է, այլ այն, թե ինչքանով են դրանք էականորեն ազդել հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի նվազեցման վրա: /…/
Օրենքում օգտագործված <բացառիկ> բառը ենթադրում է, որ տվյալ փաստական հանգամանքը կամ դրանց համակցությունը դուրս են գալիս սովորականի շրջանակներից։ Այլ կերպ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառման համար հիմք հանդիսացած մեղմացնող հանգամանքը կամ մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը պետք է այն աստիճան առանձնահատուկ լինեն, որ վերածվեն բացառության>։
</…/ Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով, դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն:
Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս:
Քրեական օրենքի Ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը /տես ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2007թ.հոկտեմբերի 26-ի` Թ.Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ գործովՎԲ-192/07 որոշումը/:
< /…/ Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է նաև անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում: Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների: Դրանք են.
ա/ հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն՝ գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը
բ/ այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը
գ/ այն հաստատված ճանաչելիս դատարանը պետք է պահպանի ապացուցման ընդհանուր քրեադատավարական կանոնները. հանգամանքի առկայությունը հաստատող ապացույցները պետք է վերաբերելի և թույլատրելի լինեն, դրանք պետք է հետազոտված լինեն դատաքննության ընթացքում, ինչպես նաև պետք է պահպանվեն ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջները>> /տես ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2007թ. հունիսի 1-ի` Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ գործով ՎԲ-84/07 որոշումը/:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը /այսուհետ` դատարան/ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առել ինչպես ամբաստանյալի կողմից կատարած հանցագործության բնույթն ու հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալներն, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներ չարձանագրելը:
Դատարանը հաշվի է առել ամբաստանյալ Ռ. Կարապետյանի անձը` դրական բնութագրվելը« նախկինում դատված չլինելը« Երևանի Մ.Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանի ստոմատոլոգիական ֆակուլտետի 2-րդ կուրսի ուսանող լինելը« կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը` ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն լինելը« հանցագործության կատարման եղանակը« հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը« հանցագործությունը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը« առաջադրված մեղադրանքում լիովին մեղավոր ճանաչելը և անկեղծորեն զղջալը։
Որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներ չարձանագրելը:
Քննության առնելով ամբաստանյալ Ռաֆայել Կարապետյանի նկատմամբ նշանակված պատժի հարցը` վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում նրա կատարած հանցագործության բնույթը և հասարակական վտանգավորության աստիճանը, կատարման հանգամանքները, դատական ակտում շարադրված ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալներն, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներ չարձանագրելը:
Նման պայմաններում, ամբաստանյալ Ռաֆայել Կարապետյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա անդրադառնալով ամբաստանյալ Ռաֆայել Կարապետյանի նկատմամբ նշանակված պատժին, ինչպես նաև վերջինիս նկատմամբ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու հնարավորությանը, վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել հետևյալը.
Վերը նշված հանգամանքների հաշվառմամբ, վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ քննարկվող դեպքում, ամբաստանյալ Ռաֆայել Կարապետյանի նկատմամբ արդեն իսկ նշանակվել է տուգանքի ձևով համաչափ /նվազագույն/ պատիժ, իսկ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու հիմքեր չկան:
Բացի այդ, վերջինիս նկատմամբ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելը չի կարող ապահովել պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում, ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը ամբաստանյալ Ռաֆայել Կարապետյանի նկատմամբ նշանակված պատժատեսակի և չափի հարցում հանգել է ճիշտ եզրակացության, հետևաբար վիճարկվող դատական ակտը բեկանելու և փոփոխելու հիմքեր չկան:
Նման պայմաններում, ամբաստանյալ Ռաֆայել Կարապետյանի վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանությունները` նյութական և դատավարական իրավունքի խախտում թույլ տալու և այլնի վերաբերյալ, քննարկվող պարագայում, անհիմն են և այն բավարարելու առումով որևէ իրավական հետևանք առաջացնել չեն կարող:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ հոդվածներով, վերաքննիչ դատարանը.



Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Ռաֆայել Հովսեփի Կարապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 01.08.2016թ. դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ ամբաստանյալ Ռ.Կարապետյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակվելու պահից մեկամսյա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ


ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Կ.ՂԱԶԱՐՅԱՆ


Ռ.ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ