Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ

Հ Ա Ն Ո Ւ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ Ո Ւ Թ Յ Ա Ն

05.04.2017թ. քաղաք Երևան
ԳՈՐԾ. Հ.-ԵԿԴ/0136/01/16

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ՝

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս.ՉԻՉՈՅԱՆ
Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ

ՔԱՐՏՈւՂԱՐՈւԹՅԱՄԲ` Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ

ՄԱՍՆԱԿՑՈւԹՅԱՄԲ`

ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Գ.ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Կ.ՄԵԺԼՈՒՄՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Ա.ԴԱԻՐՄԱՆՉՅԱՆԻ

դռնբաց դատական նիստում պաշտպան Կ.Մեժլումյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արտակ Ռուդոլֆի Դաիրմանչյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի փաստական հանգամանքներն ու դատավարական ընթացքը
Նախաքննական մարմնի կողմից Արտակ Դաիրմանչյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2014 թվականի դեկտեմբերի 18-ից հանդիսանալով «Արցախբանկ» ՓԲ ընկերության թողարկած «MasterCard» տեսակի 5449060000010233 համարի բանկային քարտի քարտապան և իմանալով հանդերձ, որ այդ քարտի հաշվեհամարին բացակայում է որևէ դրամական միջոց, դրա մագնիսական ժապավենի վրա վերագրառված «BARCLAYS BANK DELAWARE» բանկի 5593095001106865 համարի կեղծված բանկային տվյալներով քարտի օգտագործմամբ 2015 թվականի մարտի 31-ին Երևանի Թումանյան 31 հասցեով գործող «iMall» խանութ-սրահից «Հայբիզնեսբանկ» ՓԲ ընկերության կողմից սպասարկվող POS-տերմինալի միջոցով փորձել է գնել 2.203.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր արժեքով «iPhone 6» տեսակի 5 բջջային հեռախոսներ՝ այդ կերպ փորձելով «BARCLAYS BANK DELAWARE» բանկի պրոցեսինգային համակարգում նույնականացվել որպես հիշյալ բանկի 5593095001106865 համարի քարտի քարտապան և խաբեությամբ հափշտակել այդ հաշվեհամարին առկա, իրական քարտապանի խոշոր չափերի գումարը, սակայն այդ գործողությունները կանխվել են նրա կամքից անկախ հանգամանքներով՝ քարտային տվյալների անհամապատասխանությունը բացահայտած և բջջային հեռախոսների վաճառքից հրաժարված խանութ-սրահի մենեջեր Կարեն Հակոբյանի աչալրջության հետևանքով:
Բացի այդ, Արտակ Դաիրմանչյանը «Արցախբանկ» ՓԲ ընկերության վերոնշյալ քարտի մագնիսական ժապավենի վրա վերստին վերագրառված «BARCLAYS BANK DELAWARE» բանկի 5593095001075813 և 5593095001222134 համարների քարտերի տվյալները բովանդակող «MasterCard» տեսակի կեղծված բանկային քարտով «BARCLAYS BANK DELAWARE» բանկի նշված քարտերի օրինական քարտապանների հաշվեհամարներից առանձնապես խոշոր չափերով գումար հափշտակելու միասնական դիտավորությամբ, 2015 թվականի մարտի 18-ից մինչև 2015 թվականի մայիսի 29-ն ընկած ժամանակահատվածում վերոնշյալ քարտը մեկական անգամ ներկայացրել է նախ՝ «Էյչ-Էս-Բի-Սի Բանկ Հայաստան» ՓԲ ընկերության գլխավոր գրասենյակի, ապա՝ «Պրոմեթեյ Բանկ» ՓԲ ընկերության «Կասյան» մասնաճյուղի աշխատակիցներին՝ խնդրելով POS-տերմինալի միջոցով կանխիկացնել հաշվեհամարներին եղած գումարները, որի հետևանքով «BARCLAYS BANK DELAWARE» բանկի պրոցեսինգային համակարգում նույնականացվել է որպես հիշյալ բանկի համապատասխանաբար 5593095001075813 և 5593095001222134 համարի քարտերի օրինական քարտապան և խաբեությամբ այդ հաշվեհամարներից ստացել և հափշտակել է 4.000-ական, ընդհանուր՝ 3.832.000 դրամին համարժեք 8.000 ԱՄՆ դոլար գումար:
Դատաքննությամբ և գործով ձեռք բերված ապացույցներով հաստատված համարելով Արտակ Դաիրմանչյանին առաջադրված մեղադրանքը, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը 2016 թվականի սեպտեմբերի 15-ի դատավճռով Արտակ Դաիրմանչյանին մեղավոր է ճանաչել և դատապարտվել` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով ազատազրկման 5 տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման, 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով` ազատազրկման 2 տարի 6 ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կիրառմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարվել է և Արտակ Դաիրմանչյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 6 տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման։
Նրա նկատմամբ խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ` պատժի սկիզբը հաշվելով 2015 թվականի հունիսի 11-ից:

Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումներն ու պահանջները
Պաշտպան Կ.Մեժլումյանը վերաքննիչ բողոք է բերել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016 թվականի սեպտեմբերի 15-ի դատավճռի դեմ` միջնորդելով Արտակ Դաիրմանչյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքում արդարացնել և հռչակել նրա անմեղությունը կամ առաջադրված մեղադրանքները վերաորակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով կամ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նշանակել հնարավորինս մեղմ պատիժ:
Իր վերաքննիչ բողոքը պաշտպան Կ.Մեժլումյանը մասնավորապես պատճառաբանել է հետևյալով:
«(…)Սույն գործով կայացված դատավճռի ուսումնասիրությունից ակնհայտ է, որ դատարանում հետազոտված ապացույցների գնահատումը Դատարանի կողմից իրականացվել է կամայական կարգով, Դատարանը չի հիմնավորել, թե օրինակ ինչու է արժանահավատ համարել հենց վկաների ցուցմունքներն, ինչու է անարժանահավատ համարել ամբաստանյալի դատաքննական ցուցմունքները, որոնք հաստատվել կամ գոնե չեն հերքվել գործով ձեռք բերված մյուս ապացույցներով։
Այստեղ հարկ է նշել, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 գործով 2010 թվականի փետրվարի 12-ին կայացրած նախադեպային որոշմամբ ապացույցների գնահատման վերաբերյալ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «Ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա։ Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով, այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում։ Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական։ Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը։
Գնահատման ենթակա են ինչպես ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, այնպես էլ աղբյուրները։ Ապացույցների գնահատումը համապատասխան որոշումներում պետք է արտահայտվի պատճառաբանված եզրահանգումների ձևով՝ հիմնավորելով, թե ինչու որոշ ապացույցներ դրվել են որոշման հիմքում, իսկ մյուսները մերժվել են ՝ ճանաչվելով ոչ հավաստի(...):
(…)Նախ ցանկանում եմ անդրադառնալ այն հանգամանքին, որ թեև վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից 2016 թվականի մայիսի 10-ի որոշմամբ «BARCLAYS BANK DELAWARE» բանկը ճանաչվել է, որպես տուժող և այդ մասին հայտնվել է բանկին, սակայն մինչ օրս քրեական գործում առկա չէ որևէ տվյալ, համաձայն որի վերը նշված բանկը տուժել է Արտակ Դաիրմանչյանի կամ որևէ այլ անձի գործողություններից։
Փոխարենը վարույթն իրականացնող մարմինը, հիմնվելով բացառապես գործով վկաներ Կարեն Հակոբյանի, Արմեն Ասատրյանի, Հերմինե Մխիթարյանի և Աննա Ենոքյանի ցուցմունքների, ինչպես նաև այլ փաստաթուղթ ճանաչված ապացույցների վրա, փաստել է, որ Արտակ Դաիրմանչյանին պատկանող բանկային քարտը կեղծված է եղել։
Բանկային քարտի կեղծ լինելու հանգամանքը հաստատված համարելու համար վարույթն իրականացնող մարմինը պետք է հիմնվեր վճարային քարտերի շահագործման (օգտագործման) գործընթացում կողմերի հարաբերությունները կարգավորող կոնկրետ նորմատիվ բազայի որոշակիացման, պարզաբանման և վերլուծության փաստը։
Վճարային քարտերի ապօրինի շահագործման, օգտագործման ոլորտը հատուկ գիտելիքների ոլորտ է, հետևաբար, վերոգրյալ պայմաններում մեղադրանք առաջադրելուն պետք է նախորդեր համապատասխան տեխնիկական փորձաքննության նշանակումը և անցկացումը, ինչը տվյալ պայմաններում չի կատարվել։
Հարգելի դատարան մի պահ ընդունենք, որ Արտակ Դաիրմանչյանին պատկանող բանկային քարտը կեղծված է եղել և որ «BARCLAYS BANK DELAWARE» բանկը կամ նրա քարտապանները տուժել են վերը նշված գործողություններից, սակայն այս փաստը ինքնին բավարար չէ Ա.Դաիրմանչյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածով մեղադրանք առաջադրելու համար։
Մինչդեռ քրեական գործում առկա չէ որևէ հավաստի ապացույց, որով Արտակ Դաիրմանչյանը ինչպես նախապես այնպես էլ հետագայում տեղյակ է եղել, որ իրեն պատկանող բանկային քարտը կեղծ է։
Հարկ է նշել նաև, որ Ա.Դաիրմանչյանին մեղսագրվող արարքները տեղի են ունեցել համապատասխանաբար 2015 թվականի մարտի 18-ին HSBC-ի բանկի դրվագ, մարտի 31-ին I Mall խանութ սրահի դրվագ և մայիսի 29-ին Պրոմեթեյ բանկի դրվագ։
Նախաքննական մարմինը համարել է, որ Արտակ Դաիրմանչյանը առանձնապես խոշոր չափերի գումար հափշտակելու մեկ միասնական դիտավորությամբ 2015 թվականի մարտի 18-ին և մայիսի 29-ին հափշտակել է համապատասխանաբար 1.914.160 և 1.917.840 ՀՀ դրամ գումար։
Դատարանը դատավճռում նշել է, որ «Դատարանը նաև փաստում է, որ նախաքննությամբ ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով չի հաստատվել, որ բջջային հեռախոսներ գնելու պատրվակով 2.203.000 ՀՀ դրամ գումարի հափշտակության վարձը և 8.000 ԱՍՆ դոլար գումարի հափշտակությունը գործով ամբաստանյալ Ա.Դաիրմանչյանը կատարել է մեկ միասնական դիտավորությամբ, վերոնշյալ հանցագործությունների կատարման միջև էական ժամանակային խզումը, մի դեպքում խանութ-սրահում, մեկ այլ դեպքում բանկերում հափշտակություն կատարելը, մի դեպքում հափշտակության փորձ, մյուս դեպքում ավարտված հափշտակություն կատարելը մեղադրող կողմն իրավաչափորեն է դիտարկել որպես հանցագործությունների առանձին դրվագներ դրանց տալով առանձին որակում, այդ կապակցությամբ պաշտպանական կողմի վիճարկումներն անհիմն են և մերժման ենթակա»։
Եթե առաջնորդվենք նման տրամաբանությամբ, ապա I Mall խանութ սրահի դրվագը ևս պետք է ներառվեր Ա.Դաիրմանչյանի միասնական դիտավորության մեջ և նրան մեղադրանք առաջադրվեր միայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, քանի որ I Phone-ը ձեռք բերելու դրվագը տեղի է ունեցել վերը նշված 2 արարքների ընթացքում կամ էլ Արտակ Դաիրմանչյանին մեղսագրվող բոլոր 3 դրվագներն էլ պետք է որակվեին առանձին-առանձին։
Շարունակվող հափշտակությունն առկա է այն դեպքերում, երբ միևնույն օբյեկտից միասնական դիտավորությամբ ընդգրկված առանձին հափշտակություններ են կատարվում, որոնցից յուրաքանչյուրը այլ պայմաններում ինքնուրույն ավարտված հափշտակություն են համարվում, սակայն միասնական դիտավորության մեջ ընդգրկված լինելու և մեկ միասնական նպատակին ուղղված լինելու պատճառով, բոլոր արարքները համարվում են մեկ հափշտակության բաղկացուցիչ մաս։
Բացի այդ վերը նշված արարքներով ժամանակային խզումը կազմում է շուրջ 2 ամիս ինչը ևս էական է տվյալ պայմաններում։
Ցանկանում եմ դատարանին ներկայացնել իմ պաշտպանյալի անձը բնութագրող հատկանիշները, նա`
ունի մշտական բնակության վայր,
խնամքին են գտնվում անչափահաս մինչև 14 տարեկան 3 երեխաները,
նախկինում դատված չի եղել։
Անդրադառնալով Արտակ Դաիրմանչյանի նկատմամբ նշանակված պատժի տեսակին և չափին նշենք, որ Դատարանը նրան մեղավոր ճանաչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ և 3-րդ մասերով, նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակել ազատազրկման ձևով՝ 6 տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-8-րդ կետերի համաձայն՝ դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը՝
6)ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար,
7)ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ,
8) ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։
Նշված իրավադրույթից երևում է, որ կոնկրետ պատժաչափով կոնկրետ պատժատեսակի նշանակումը և նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտության հարցի լուծումն իրենցից ներկայացնում են ինքնուրույն և հաջորդական փուլեր։ Այսինքն՝ դատարանը նախ և առաջ որոշում է ամբաստանյալի պատժի ենթակա լինելու հարցը, այնուհետև՝ դրա տեսակը և չափը, որից հետո որոշում, թե ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը` հաշվի առնելով առանց նշանակված պատիժը փաստացի կրելու դրա նպատակներին հասնելու հնարավորությունը։
Նշված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածներով ամրագրված՝ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, ինչպես նաև պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (նման իրավական դիրքորոշում Վճռաբեկ դատարանը արտահայտել է Թամարա Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07որոման մեջ)։
Քրեական օրենքի Ընդհանուր մասի դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա՝ նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը։
Արդեն Հ.Հարությունյանի վերաբերյալ 2007 թվականի մարտի 30-ին կայացված թիվ ՎԲ-50/07 որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանի, այլև հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ հանդիսացող նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ- ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեա-իրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցության ճիշտ գնահատումը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, դատվածությունը և այլն)(…)»:
Վերաքննիչ դատարանի դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալ Ա.Դաիրմանչյանը և պաշտպան Կ.Մեժլումյանը նույն հիմքերով ու հիմնավորումներով ներկայացված վերաքննիչ բողոքը պնդեցին, մեղադրող Գ.Սարգսյանը բողոքի դեմ առարկելով` միջնորդեց առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը թողնել անփոփոխ:

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումները
Ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, վերաքննիչ բողոքում նշված հիմքերի սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, դատաքննության ընթացքում լսելով բողոքում ներկայացված իրենց հետևությունները հիմնավորելու մասին ամբաստանյալի և պաշտպանի պատճառաբանությունները, մեղադրողի առարկությունները, վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ պաշտպան Կ.Մեժլումյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է մասնակիորեն բավարարել, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016 թվականի սեպտեմբերի 15-ի դատավճիռը փոփոխել և Արտակ Դաիրմանչյանին մեղավոր ճանաչել ու դատապարտել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման համար, հետևյալ պատճառաբանությամբ:
Նախաքննության ընթացքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքում Արտակ Դաիրմանչյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել և հրաժարվել է ցուցմունքներ տալուց: Առաջին ատյանի դատարանում ամբաստանյալ Արտակ Դաիրմանչյանը նույնպես իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել է, որ տեղյակ չի եղել իր քարտի կեղծված լինելու մասին: Աշխատել է որպես տաքսու վարորդ, 2015 թվականի փետրվարին ծանոթացել է Հովո անվամբ մի հաճախորդի հետ, ում տաքսով փոխադրել է տարբեր վայրեր։ Ծանոթանալուց շուրջ 2 ամիս անց նա հարցրել է, արդյոք բանկային քարտ ունի, իր բացասական պատասխանից հետո, առաջարկել է քարտ հանել և գումար մուտքագրել քարտի վրա, որից հետո հանել այդ գումարը և փոխանցել նրան` պատճառաբանելով, որ ինքը բանկային խնդիրներ ունի, որին համաձայնել է։ Հովոյին ինքն առաջարկել է գումարները բանկոմատից կանխիկացնել, սակայն նա չի համաձայնել` ասելով, որ ավելի հարմար է բանկից կանխիկացնի։ Իր անվամբ բացված բանկային քարտը Հովոն պահել է մոտը, իրեն չի վստահել` մտածելով, որ հնարավոր է այդ գումարը ինքը կանխիկացնի և չվերադարձնի: Եթե իրեն հայտնի լիներ, որ քարտը կեղծ է, այդ պահին Հովոն իր մեքենայի սրահում էր, խնդիրն անմիջապես նրա հետ կպարզեր։ Հովոյից հետաքրքրվել է, թե բանկային քարտ հանելու իմաստը որն է, միանգամից իր հաշվին նստեցնեն գումարը, սակայն իրենց միջև խոսակցությունն ընթացել է վստահության մթնոլորտում, ուստի համաձայնել է։ «Էյչ-Էս-Բի-Սի Բանկ Հայաստան» ՓԲ ընկերության գլխավոր գրասենյակում գումարը կանխիկացնելուց որևէ խնդիր չի առաջացել։ Կանխիկացրած 4000 ԱՄՆ դոլարը փոխանցել է Հովոյին, որից նա իրեն 5.000 ՀՀ դրամ է տվել։
Բջջային հեռախոսները գնելու փորձի դրվագով հայտնել, որ Հովոն է առաջարկել հեռախոսներ գնել, դրանք գնելիս նա դարձյալ իր մեքենայի սրահում էր, գործարքը կնքելիս խնդիր առաջանալուն պես դուրս է եկել խանութից և մեքենայում սպասող Հովոյին հայտնել դրա մասին, սակայն նա պատասխանել է, որ որևէ խնդիր չկա և չի կարող լինել։ Բջջային հեռախոսները գնելիս իր հետ գործարք կատարող խանութի աշխատակիցը դատարանում հայտնել է իրականությունը, այդ գործարքը կատարելիս ինքը չի հասկացել, թե կոնկրետ ինչ խնդիր է առաջացել, բանկի աշխատակիցն ընդամենն ասել է, որ փոխանցման հետ կապված հարց է առաջացել։ Ներկայումս հասկացել է գործի էությունը, այն, որ քարտն իրականում կեղծ էր։ Թեև գործարք կնքելիս խնդիր էր առաջացել, ինքը մեքենայի մեջ իրեն սպասող Հովոյի մասին խանութի աշխատակցին չի հայտնել, քանի որ իրեն չէին տեղեկացրել, որ խնդիրը կապված է բանկի և ոչ թե իր հետ։ Հովոն իրեն լավ է վարձատրել, իր համար լավ հաճախորդ էր, չնայած լավ վարձատրելուն` մոտ 5.000 ՀՀ դրամի չափով, սակայն 100 ԱՄՆ դոլար և ավել գումարներ չափով երբեք չի վճարել։ Նախաքննության ընթացքում առհասարակ հրաժարվել է ցուցմունք տալուց և վերոնշյալի մասին հայտնելուց, քանի որ հույս է ունեցել, որ Հովոն կհայտնվի և ճշմարտությունը կպատմի, թույլ չի տա, որ գործը շարունակվի։ Հովոյի հեռախոսահամարը չի հիշում, թեև նրա նման այլ հաճախորդ երբևէ չի ունեցել։ Հովոյի զանգերը տևել է շուրջ մեկ տարի, սակայն նրա և իր հեռախոսահամարները չի հիշում։
Գործով ձեռք բերված ապացույցների համակցությամբ վերլուծելով ու գնահատելով Արտակ Դաիրմանչյանի ցուցմունքները, վերաքննիչ քրեական դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ինչպես դրանք, այնպես էլ պաշտպան Կ.Մեժլումյանի կողմից վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանությունները կապված նրա անմեղության հետ, անհիմն են, նպատակ են հետապնդում ազատելու նրան պատասխանատվությունից ու պատիժից, դրանք հերքվում և ամբաստանյալին մեղսագրվող արարքը հիմնավորվում է առաջին ատյանի դատարանի դատաքննությամբ հետազոտված ու վերլուծված գործի փաստական տվյալների ու ապացույցների ներքոշարադրյալ ամբողջությամբ:
Վկա Կարեն Հակոբյանը ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ 2012 թվականից աշխատում է «IMALL» խանութ-սրահում որպես մենեջեր։ 2015 թվականի մարտի 31-ին ժամը 14։40-ի սահմաններում խանութ-սրահ է այցելել Արտակ Դաիրմանչյան տվյալներով անձնավորություն և ցանկացել է գնել «IPHONE 6» տեսակի միանգամից 5 բջջային հեռախոսներ։ Բջջային հեռախոսները գնելու նպատակով հաճախորդը ներկայացրել է «Արցախբանկի» բանկային քարտ։ Գործարքի գումարը կազմել է 2.203.000 ՀՀ դրամ, ուստի նրանից պահանջել է անձը հաստատող փաստաթուղթ և հաճախորդի ՀՀ քաղաքացու անձնագրին ծանոթանալուց հետո գործարքը ձևակերպել է։ Գործարքի ժամանակ Արտակ Դաիրմանչյանը մուտքագրել է քարտի «PIN» ծածկագիրը։ Պատճենահանել է Արտակ Դաիրմանչյանի անձնագիրը և բանկային քարտը, որոնց համեմատության ժամանակ «Արցախբանկի» քարտի վրա արտացոլված տվյալները համընկնել են վերջինիս անձնագրի տվյալների հետ, սակայն բանկային քարտի դիմերեսին նշված համարը տարբերվել է պոս-տերմինալի անդորրագրի վրա առկա համարից։ Անմիջապես զանգահարել է «Արցախբանկ», նշված բանկի մասնագետն իրեն հայտնել է, որ բանկի քարտապան Արտակ Դաիրմանչյանի կողմից գործարք չի գրանցվել և հայտնել է, որ հնարավոր չէ, որ Արտակ Դաիրմանչյանը նշված քարտով կատարած լինի 2.203.000 ՀՀ դրամի գործարք։ Բանկի աշխատակիցը ցանկություն է հայտնել անձամբ խոսել քարտատեր Դաիրմանչյանի հետ, սակայն հեռախոսազրույցից հետո ինքը նկատել է, որ նա դուրս է եկել խանութ-սրահից։ Մի քանի րոպե անց վերջինս վերադարձել է խանութ-սրահ, նրան հայտնել է, որ գործարքի գումարի չափից ելնելով՝ անհրաժեշտ է գործարքի օրինական լինելու վերաբերյալ բանկից հավաստիացում ստանալ։ Դաիրմանչյանը հայտնել է, որ կարևոր հանդիպում ունի և հեռացել է խանութից։ Արտակ Դաիրմանչյանը նույն օրը կրկին այցելել է խանութ-սրահ, սակայն տեղեկանալով, որ բանկից դեռ հավաստիացում չի ստացվել՝ թողել է 094-436600 բջջային հեռախոսահամարը և խնդրել նորություն լինելու դեպքում զանգահարել։
2015 թվականի ապրիլի 1-ին Դաիրմանչյանը կրկին այցելել է խանութ-սրահ, նույն հարցով զանգահարել, սակայն նրան ասել է, որ բանկից դեռևս տեղեկություններ չկան և այդ պարագայում բջջային հեռախոսները նրան չեն կարող վաճառվել։ Դրանից հետո միայն Դաիրմանչյանն այլևս չի զանգահարել և խանութ-սրահ չի այցելել։ Ի վերջո գործարքը չի կայացել և Դաիրմանչյանին բջջային հեռախոսներ չեն վաճառվել։
Քարտի վրա առկա թվային գրառումների վերջին նիշերը անդորրագրի վրա առկա համարի հետ համեմատելու սովորությունն իր մոտ ձևավորվել է պրակտիկ աշխատանքում, դրանց վրա առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձրել խոշոր գործարքների դեպքում։
Մինչ գործարքը սկսելը և արդեն խնդիր առաջանալը, Դաիրմանչյանի վարքագծում որևէ փոփոխություն չի նկատել, բացառությամբ այն հանգամանքի, որ նա ուղղակի շտապել է` ասելով, թե գործեր ունի և հենց այդ պատճառաբանությամբ էլ հեռացել է խանութ-սրահից։ Դաիրմանչյանին ընդամենը հայտնել էր, որ բանկային փոխանցման հետ կապված հարց կա` առանց մեկնաբանելու և մանրամասնելու, որ իրականում խնդիրը քարտի հետ է կապված։
Վկա Արմեն Ասատրյանը ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ 2014 թվականից աշխատում է «ՀԱՅԲԻԶՆԵՍԲԱՆԿ» ՓԲ ընկերությունում` որպես քարտային բաժնի պետ։ 2015 թվականին զանգահարել և հայտնել են, որ 2015 թվականի մարտի 31-ին խանութ-սրահում գտնվող POS- տերմինալի միջոցով «Արցախբանկի» քարտապան Արտակ Դաիրմանչյանը «MASTERCARD» տեսակի բանկային քարտով կատարել է 2.203.000 ՀՀ դրամի գործարք, որի ընթացքում գանձապահը նկատել է, որ անդորրագրի վրա առկա համարը չի համընկնում քարտի դիմերեսին առկա համարի հետ։ Դրանից հետո բանկը համապատասխան բանկային ծրագրերի միջոցով ստուգել է նշված գործարքը, որի արդյունքում պարզվել է, որ POS-տերմինալի միջոցով 2.203.000 ՀՀ դրամի գործարքն իրականացվել է 5593095001106865 համարի բանկային քարտով, որը, ինչպես հետագայում է պարզվել, հանդիսանում է «BARCLAYSBANK DELWARE» բանկի քարտի տվյալ, ինչն էլ վկայել է այն մասին, որ Արտակ Դաիրմանչյանին պատկանող բանկային քարտը կեղծված է։ Տերմինալով տպված անդորրագրի վրա առկա վերջին չորս թվերն իրականում պետք է համընկնեին բանկային քարտի դարձերեսին նշված թվերին, ինչը Արտակ Դաիրմանչյանի դեպքում բացակայում էր։
Վկա Հերմինե Մխիթարյանը ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ 2013 թվականի մայիսի 01-ից աշխատել է «Պրոմեթեյ» բանկի Կասյան մասնաճյուղում՝ որպես գանձապահ։ 2015 թվականի մայիսի 29-ին Արտակ Դաիրմանչյանը եկել է մասնաճյուղ, ներկայացրել «Արցախբանկ» ՓԲ ընկերության կողմից թողարկված, «MasterCard» տեսակի բանկային քարտ և պահանջել կանխիկացնել 4.000 ԱՄՆ դոլար։ Օրենքով սահմանված կարգով Դաիրմանչյանի անձնական տվյալները մուտքագրել է, վերջինիս կողմից մուտքագրվել է համապատասխան կոդը, որից հետո սահմանված կարգով նրան է տվել պահանջված 4.000 ԱՄՆ դոլար գումարը։ Վերը նշված գործարքի անդորրագրում և Արտակ Դաիրմանչյանին պատկանող քարտի դիմերեսին առկա 12 նիշանոց թվերը չի համեմատել, քանի որ դա չէր մտնում իր պարտականությունների մեջ։ Հետագայում վերոնշյալ գործարքի վերաբերյալ փաստաթղթերին ծանոթանալով՝ պարզվել է, որ անդորրագրում առկա 12 նիշանոց համարի վերջին 4 թվերը չեն համապատասխանում փաստաթղթերում առկա քարտի համարի վերջին 0233 թվերի հետ, ինչը վկայում է, որ նշված գործարքը կեղծ է։
Տվյալ հաճախորդի՝ Դաիրմանչյանի անուն-ազգանունն իր մոտ տպավորվել է, քանի որ առհասարակ, իր հիշողության մեջ մնում են յուրահատուկ անուն կամ ազգանվամբ հաճախորդների տվյալները, իսկ քանի որ տվյալ հաճախորդի ազգանունը եզակի է, հիշել և մտապահել է այն։ Բացի այդ, իր մոտ զարմանք է առաջացրել այն հանգամանքը, որ ընդհանրապես, այլ բանկից օգտվելու դեպքում գումարի կանխիկացման պարագայում կոմիսիոն գումար է գանձվում, իսկ հենց «Արցախբանկից» գումարը կանխիկացնելու վերաբերյալ իր առաջարկին ի պատասխան՝ Արտակ Դաիրմանչյանը պնդել է, որ ցանկանում է գումարը հենց իրենց մոտ կանխիկացնել՝ պատճառաբանելով, որ շտապում է։ Սովորաբար շատ հազվադեպ է պատահում, որ իրենց բանկում այլ բանկերի հաճախորդները նման խոշոր գումարներ կանխիկացնեն։
Վկա Աննա Մինասյանը ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ աշխատում է «Էյչ-Էս-Բի-Սի Բանկ Հայաստան» ՓԲ ընկերությունում։ 2015 թվականի մարտի 18-ին Արտակ Դաիրմանչյանը եկել է բանկի գլխամաս, ներկայացրել «Արցախբանկ» ՓԲ ընկերության թողարկած «MasterCard» տեսակի բանկային քարտ և պահանջել է կանխիկացնել 4.000 ԱՄՆ դոլար գումար։ Ինքն օրենքով սահմանված կարգով Արտակ Դաիրմանչյանի անձնական տվյալները մուտքագրել է, վերջինիս կողմից մուտքագրվել է համապատասխան կոդը, որից հետո օրենքով սահմանված կարգով նրան է տվել պահանջված 4.000 ԱՄՆ դոլար գումարը։ Նշված գործարքի անդորրագրում և Արտակ Դաիրմանչյանին պատկանող քարտի դիմերեսին առկա 12 նիշանոց համարները չի համեմատել, քանի որ դա չէր մտնում իր պարտականությունների մեջ։ Հետագայում ծանոթացման համար իրեն ներկայացված վերոնշյալ գործարքի վերաբերյալ փաստաթղթերն ուսումնասիրելով՝ պարզել է, որ նշված գործարքի անդորրագրում առկա 12 նիշանոց համարը չի համապատասխանում փաստաթղթերում առկա քարտի համարի հետ։ Բանկային քարտի և անդորրագրի վրա առկա թվերը ստուգելն իր պարտականությունը չէ, թեև առավել ուշադիր լինելու դեպքում կարող էր նաև ստուգել և հայտնաբերել դրանցում առկա տարբերությունը։ Մինչև գումարը կանխիկացնելն ու քարտապաններին տրամադրելը սովորաբար վերցնում են նրանց հեռախոսահամարները, ինչը կատարվել է նաև Դաիրմանչյանի պարագայում։
Համաձայն «Պրոմեթեյ Բանկ» ՍՊ ընկերության 2015 թվականի հուլիսի 6-ի թիվ 956/11-16616380 գրության, դրան կից առկա կանխիկ ելքի թիվ 000358 համարի փաստաթղթի և նշված գործարքի անդորրագրի` (նաև դրանց զննության արձանագրությամբ), Արտակ Դաիրմանչյանը 2015 թվականի մայիսի 29-ին ժամը 16։58-ին, «Պրոմեթեյ Բանկի» «Կասյան» մասնաճյուղում ներկայացրել է իր AN սերիայի 0445687 համարի անձնագիրը և 544906000010233 համարի քարտով կանխիկացրել և ստացել է 4.000 ԱՄՆ դոլար գումար։
Համաձայն «Էյչ-Էս-Բի-Սի Բանկ Հայաստան» ՓԲ ընկերության 2015 թվականի հուլիսի 07-ի թիվ HBAM CEO15281 գրության, դրան կից առկա Արտակ Դաիրմանչյանի AN սերիայի 0445687 համարի անձնագրի լուսապատճենի, վերջինիս անվամբ «Արցախ բանկ» ՓԲ ընկերության թողարկած պլաստիկ քարտի պատճենի և կանխիկ ելքի փաստաթղթի` Դաիրմանչյանը 2015 թվականի մարտի 18-ին «Էյչ-Էս-Բի-Սի Բանկ Հայաստան» ՓԲ ընկերությանը պատկանող POS-տերմինալի միջոցով կանխիկացրել և ստացել է 4.000 ԱՄՆ դոլար գումար։
Համաձայն «Էյչ-Էս-Բի-Սի Բանկ Հայաստան» ՓԲ ընկերության 2016 թվականի ապրիլի 01-ի գրության` Արտակ Դաիրմանչյանի (անձնագիր AN 0445687) կողմից 2015 թվականի մարտի 18-ին 4.000 ԱՄՆ դոլար գումարի կանխիկացման գործարքը կատարվել է 5593095001075813 հաշվեհամարից, որը, ըստ էության, հանդիսանում է «Barclays» բանկի «Մաստերքարտ» տեսակի քարտի հաշվեհամար։
Համաձայն «Պրոմեթեյ Բանկ» ՍՊ ընկերության 2016 թվականի ապրիլի 14-ի թիվ 514/15-16618947բգ գրության դրան կից առկա կանխիկ ելքի թիվ 000358 համարի փաստաթղթի պատճենի և նշված գործարքի անդորրագրի պատճենի` Արտակ Դաիրմանչյանը (անձնագիր AN 0445687) 2015 թվականի մայիսի 29-ին 4.000 ԱՄՆ դոլար գումարի կանխիկացման գործարքը կատարել է 5593095001222134 հաշվեհամարից։
Համաձայն «Էֆեմզեթ» ՍՊԸ-ի «IMALL» խանութ-սրահի աշխատակից Կարեն Հակոբյանի ներկայացրած` Արտակ Դաիրմանչյանի անվամբ «Արցախ-բանկ» ՓԲ ընկերության կողմից թողարկված «MASTERCARD» տեսակի բանկային քարտի և Արտակ Դաիրմանչյանի անձնագրի պատճենի` 2015 թվականի մարտի 31-ին POS-տերմինալի միջոցով «Արցախ-բանկի» քարտապան Արտակ Դաիրմանչյանը «MASTERCARD» տեսակի բանկային քարտով կատարել է 2.203.000 ՀՀ դրամի գործարք կնքելու փորձ, սակայն նշված քարտի համարը չի համընկել անդորրագրում տպված քարտի համարին և գործարքը չի կնքվել։
Համաձայն «Հայբիզնեսբանկ» ՓԲ ընկերությունից 2015թ-ի ապրիլի 09-ին ստացված թիվ 2100-02 գրության` ընկերությանը պատկանող սպասարկման կետից ստացվել է տեղեկատվություն այն մասին, որ 2015 թվականի մարտի 31-ին POS-տերմինալի միջոցով «Արցախբանկի» քարտապան Արտակ Դաիրմանչյանն իրեն պատկանող «MASTERCARD» տեսակի բանկային քարտով փորջել է կատարել 2.203.000 ՀՀ դրամի գործարք, սակայն քարտի համարը չի համընկել անդորրագրում տպված քարտի համարին։
Համաձայն «Արցախբանկ» ՓԲ ընկերության 2016 թվականի մարտի 18-ի ԱԾ-146 գրության` Արտակ Դաիրմանչյանը (անձնագիր AN 0445687) 2014 թվականի դեկտեմբերի 18-ից հանդիսանում է «Արցախբանկ» ՓԲ ընկերության թիվ 544906******0233 քարտի քարտապան և քարտապանի կողմից ընդհանրապես գումարային մուտքեր չեն կատարվել, մնացորդը ևս զրոյական է։
Համաձայն ՀՀ կենտրոնական բանկից 2015 թվականի նոյեմբերի 23-ին ստացված թիվ 06.4-13-06/002451-15/1060 բգ գրությամբ` Արտակ Դաիրմանչյանի կողմից «Էյչ-Էս-Բի-Սի Բանկ Հայաստան» ՓԲ ընկերությունում կատարված գործարքի ժամանակ կիրառված քարտի վրա դաջված քարտի համարը և անդորրագրի վրա քարտի համարը տարբեր են, ինչն ակնհայտորեն հակասում է միջազգային վճարահաշվարկային համակարգի կանոններին։
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցները, հաստատված է համարել, որ Արտակ Դաիրմանչյանը կատարել է ուրիշի գույքի խոշոր չափերի հափշտակության փորձ, ինչպես նաև ուրիշի գույքի առանձնապես խոշոր չափերի հափշտակություն, այսինքն` հանցավոր արարքներ, որոնք համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործությունների հատկանիշներին, հետևաբար` նա քրեական պատասխանատվության և պատժի ենթակա է այդ հոդվածների վերոնշյալ մասերի համապատասխան կետերով։
Դատարանը նաև փաստել է, որ նախաքննությամբ ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով չի հաստատվել, որ բջջային հեռախոսներ գնելու պատրվակով 2.203.000 ՀՀ դրամ գումարի հափշտակության փորձը և 8.000 ԱՄՆ դոլար գումարի հափշտակությունը գործով ամբաստանյալ Ա.Դաիրմանչյանը կատարել է մեկ միասնական դիտավորությամբ, վերոնշյալ հանցագործությունների կատարման միջև էական ժամանակային խզումը, մի դեպքում խանութ-սրահում, մեկ այլ դեպքում բանկերում հափշտակություն կատարելը, մի դեպքում հափշտակության փորձ, մյուս դեպքում ավարտված հափշտակություն կատարելը մեղադրող կողմն իրավաչափորեն է դիտարկել որպես հանցագործությունների առանձին դրվագներ՝ դրանց տալով առանձին որակում, այդ կապակցությամբ պաշտպանական կողմի վիճարկումներն անհիմն են և մերժման ենթակա։
Առաջին ատյանի դատարանը գործով ձեռք բերված ապացույցների վերլուծությամբ ու գնահատմամբ իրավացիորեն հաստատված համարելով, որ Արտակ Դաիրմանչյանը 2014 թվականի դեկտեմբերի 18-ից հանդիսանալով «Արցախբանկ» ՓԲ ընկերության թողարկած «MasterCard» տեսակի 5449060000010233 համարի բանկային քարտի քարտապան և իմանալով հանդերձ, որ այդ քարտի հաշվեհամարին բացակայում է որևէ դրամական միջոց, դրա մագնիսական ժապավենի վրա վերագրառված «BARCLAYS BANK DELAWARE» բանկի 5593095001106865 համարի կեղծված բանկային տվյալներով քարտի օգտագործմամբ 2015 թվականի մարտի 31-ին Երևանի Թումանյան 31 հասցեով գործող «iMall» խանութ-սրահից «Հայբիզնեսբանկ» ՓԲ ընկերության կողմից սպասարկվող POS-տերմինալի միջոցով փորձել է գնել 2.203.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր արժեքով «iPhone 6» տեսակի 5 բջջային հեռախոսներ, բացի այդ, «Արցախբանկ» ՓԲ ընկերության վերոնշյալ քարտի մագնիսական ժապավենի վրա վերստին վերագրառված «BARCLAYS BANK DELAWARE» բանկի 5593095001075813 և 5593095001222134 համարների քարտերի տվյալները բովանդակող «MasterCard» տեսակի կեղծված բանկային քարտը 2015 թվականի մարտի 18-ին ներկայացրել է «Էյչ-Էս-Բի-Սի Բանկ Հայաստան» ՓԲ ընկերության գլխավոր գրասենյակ, իսկ մայիսի 29-ին` «Պրոմեթեյ Բանկ» ՓԲ ընկերության «Կասյան» մասնաճյուղ` խնդրելով POS-տերմինալի միջոցով կանխիկացնել հաշվեհամարներին եղած գումարները, որի հետևանքով «BARCLAYS BANK DELAWARE» բանկի պրոցեսինգային համակարգում նույնականացվել է որպես հիշյալ բանկի համապատասխանաբար 5593095001075813 և 5593095001222134 համարի քարտերի օրինական քարտապան և այդ հաշվեհամարներից ստացել ու հափշտակել է 4.000-ական, ընդհանուր՝ 3.832.000 դրամին համարժեք 8.000 ԱՄՆ դոլար գումար, ըստ էության արարքին ճիշտ քրեաիրավական գնահատական չի տվել, մասնավորապես գտնելով, որ Արտակ Դաիրմանչյանը հափշտակությունները մեկ միասնական դիտավորությամբ չի կատարել, ինչը հիմնավորված է համարել նրանով, որ նախաքննությամբ ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով չի հաստատվել, որ բջջային հեռախոսներ գնելու պատրվակով 2.203.000 ՀՀ դրամ գումարի հափշտակության փորձը և 8.000 ԱՄՆ դոլար գումարի հափշտակությունը նա կատարել է մեկ միասնական դիտավորությամբ, վերոնշյալ հանցագործությունների կատարման միջև էական ժամանակային խզումը, մի դեպքում խանութ-սրահում, մեկ այլ դեպքում բանկերում հափշտակություն կատարելը, մի դեպքում հափշտակության փորձ, մյուս դեպքում ավարտված հափշտակություն կատարելը մեղադրող կողմն իրավաչափորեն է դիտարկել որպես հանցագործությունների առանձին դրվագներ՝ դրանց տալով առանձին որակում։
Մինչդեռ ըստ գործի փաստական տվյալների` Արտակ Դաիրմանչյանին մեղսագրվող արարքները տեղի են ունեցել համապատասխանաբար 2015 թվականի մարտի 18-ին` HSBC-ի բանկի դրվագ, մարտի 31-ին` I Mall խանութ սրահի դրվագ և մայիսի 29-ին` Պրոմեթեյ բանկի դրվագ, որի պայմաններիում դատարանի հետևությունն առ այն, որ նշված հանցագործությունների կատարման մեջ առկա է էական ժամանակային խզում, հիմնավորված չէ, առավել ևս որ հափշտակության փորձը կատարվել է ավարտված հափշտակությունների արանքում, դրա մասին չի կարող վկայել նաև այն, որ մի դեպում այն կատարվել է խանութ-սրահում, մյուս երկու դեպքերում` բանկերից:
Այս առումով ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2014 թվականի մարտի 28-ի Սիրաժ Գաբրիելի Ղամբարյանի և մյուսների վերաբերյալ թիվ ԵՇԴ/0055/01/11 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ շարունակվող հանցագործությունները բաղկացած են մեկից ավելի նույնական արարքներից, որոնցից յուրաքանչյուրը թեկուզև ինքնուրույն հանցակազմ է պարունակում, բայց ընդգրկված են միասնական դիտավորության մեջ, հետապնդում են մեկ ընդհանուր նպատակ, հետևաբար` դիտվում են իբրև մեկ հանցագործություն, որն ավարտված է համարվում հանցավորի դիտավորությամբ ընդգրկված վերջին արարքի կատարման պահից:
Վերոգրյալ բոլոր հանգամանքներն իրենց համակցության մեջ գնահատելով, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ երկու կամ ավելի հանցագործություններ կատարելու դեպքում հանցավորի արարքները շարունակվող հանցագործություն պետք է դիտվեն բոլոր այն դեպքերում, երբ այդ հանցագործությունները կատարվել են միասնական դիտավորությամբ և հետապնդում են մեկ միասնական նպատակ, իսկ երբ հանցագործությունները կատարվում են տարբեր արարքներով, փուլերով և հանցավորի դիտավորությունը միասնական չէ, այլ յուրաքանչյուր կատարած արարքի դեպքում ինքնուրույն է առաջանում, ապա այդ դեպքում խոսք կգնա ինքնուրույն և համակցությամբ որակվող հանցագործությունների մասին: Հետևաբար` շարունակվող հանցագործության դեպքում հանցավորի կողմից կատարած արարքներն ինքնուրույն չպետք է որակվեն, այլ պետք է դիտվեն որպես մեկ հանցագործություններ բաղկացուցիչ մասեր և իրենց ողջ ծավալով համարվեն մեկ միասնական արարք: Տվյալ դեպքում Արտակ Դաիրմանչյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքը նույնպես պետք է դիտարկել որպես միասնական դիտավորությամբ կատարված շարունակվող հանցագործություն, քանի որ վերոգրյալ մեկնաբանությունների պարագայում որևէ նշանակություն չունի` հանցագործությունն ավարտված է, թե հանցափորձ է:
Այսպիսով` վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Արտակ Դաիրմանչյանին առաջադրված մեղադրանքները պետք է դիտարկել որպես միասնական դիտավորությամբ կատարված շարունակվող հանցագործություն և նրա արարքը վերաորակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` դատական քննության ընթացքում մեղադրանքի փոփոխություն թույլատրվում է, եթե դրանով չի վատթարանում ամբաստանյալի վիճակը, և չի խախտվում ամբաստանյալի պաշտպանության իրավունքը:
Վերաքննիչ դատարանը սույն գործով Արտակ Դաիրմանչյանին առաջադրված մեղադրանքները վերը նշված կարգով փոփոխելը հնարավոր է համարում, քանի որ մեղադրանքների նման փոփոխությունով ամբաստանյալի վիճակը չի վատթարանում, այլ բարելավվում է, քանի որ տվյալ դեպքում համասեռ հանցագործությունների համար այլևս չի գործի պատիժների համակցության կանոնը, ամբաստանյալի պաշտպանության իրավունքը նույնպես չի խախտվում, քանի որ նա ինչպես նախաքննության ընթացքում, այնպես էլ դատարանում առաջադրված մեղադրանքներում նկարագրված արարքների դեմ պաշտպանվելու իրական հնարավորություն ունեցել է:
Վերաքննիչ դատարանը Արտակ Դաիրմանչյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում ինչպես հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ նրա անձը բնութագրող տվյալները, մասնավորապես` ՀՀ սահմանների պաշտպանության և ԼՂՀ ազատագրման մարտական գործողություններին մասնակցելը, որպես նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք` խնամքին մինչև տասնչորս տարեկան երեք երեխաների առկայությունը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը և գտնում, որ նրա նկատմամբ պետք է նշանակել պատիժ` ազատազրկում 5 տարի 6 ամիս ժամանակով, առանց գույքի բռնագրավման, որը ամբաստանյալը պետք է կրի, քանի որ դատարանի մոտ բացակայում է համոզվածությունը, որ նրա ուղղվելը հնաևավոր է առանց դրա:

Արտակ Դաիրմանչյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` կալանավորումը, պետք է թողնել անփոփոխ մինչև որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը:

Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ, 397-րդ հոդվածներով վերաքննիչ քրեական դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Պաշտպան Կ.Մեժլումյանի վերաքննիչ բողոքը մասնակիորեն բավարարել:
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016 թվականի սեպտեմբերի 15-ի դատավճռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Արտակ Ռուդոլֆի Դաիրմանչյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, փոփոխել.
Արտակ Ռուդոլֆի Դաիրմանչյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և դատապարտել ազատազրկման 5 /հինգ/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանին` հրապարակումից մեկամսյա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ.ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ