Հիմնական
Գործի համար:
ԵԿԴ/0115/01/16
Վիճակագրական տողի համար :
1.10
Պատասխանող
Դավիթ Վարդանյան
Դավիթ Վարդանյան Գագիկի
Դավիթ Վարդանյան
Դավիթ Վարդանյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Ալեքսանդր Ազարյան
Տիգրան Սահակյան
Արշակ Խաչատրյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Մեսրոպ Մակյան
Վճռաբեկ
Սամվել Օհանյան
Հոդվածներ
Վճռաբեկ
Հոդված 16, 39, 43, 361/1/, 419, 422-423
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Ալեքսանդր Ազարյան
Տիգրան Սահակյան
Արշակ Խաչատրյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Մեսրոպ Մակյան
Վճռաբեկ
Սամվել Օհանյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Վճռաբեկ | 2017-12-20 | 11:00 | 2 | |||
| Քրեական վերաքննիչ | 2017-04-14 | 11:00 | 5 | |||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2016-11-23 | 11:00 | 2 | Կայացել է | ||
| Վճռաբեկ | 2016-11-22 | 16:00 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2016-11-02 | 16:30 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2016-10-20 | 10:00 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2016-10-13 | 12:30 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2016-10-03 | 16:30 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2016-09-06 | 11:00 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2016-08-04 | 12:00 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2016-07-21 | 11:00 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2016-07-04 | 10:30 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2016-06-03 | 10:30 | 2 | Կայացել է |
ԵԿԴ/0115/01/16
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ՈՐՈՇՈւՄ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
«14» ապրիլի 2017թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան)
Նախագահող դատավոր Ա.Ազարյան
դատավորներ Տ.Սահակյան
Ա.Խաչատրյան
քարտուղարությամբ՝ Ռ.Դավոյանի
մասնակցությամբ՝
մեղադրող Տ.Պողոսյանի
պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանի
ամբաստանյալ Դ.Վարդանյանի
ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննության առնելով ամբաստանյալ Դավիթ Գագիկի Վարդանյանի (ծնված` 1992թ. մայիսի 26-ին Երևանում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, թերի բարձրագույն կրթությամբ, չամուսնացած, աշխատում է «Գրանդ Քենդի» ՓԲ ընկերությունում՝ որպես առաքիչ, հաշվառված է Երևան քաղաքի Արզումանյան փողոցի 16/3 շենքի թիվ 4 բնակարանում) վերաբերյալ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. նոյեմբերի 23-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Դավիթ Վարդանյանի վերաքննիչ բողոքը`
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Լ.Կարապետյանի 2015թ. մայիսի 18-ի որոշմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասով, հարուցվել է թիվ 15103615 քրեական գործը:
2016թ. ապրիլի 13-ին Դավիթ Վարդանյանի նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին
2016թ. ապրիլի 13-ին Դավիթ Վարդանյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն արարքի համար, որ նա «2015 թվականի մայիսի 03-ին, ժամը 22։00-ի սահմաններում, իրեն պատկանող «Նիվա» մակնիշի 90 VV 550 հ/հ-ի ավտոմեքենայով Երևան քաղաքի Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկի մոտ ընկել է խցանման մեջ։ Հաշվի չառնելով խցանման հանգամանքը՝ խուլիգանական մղումներով, այն է՝ ինքնահաստատման, անպարկեշտ վարքագծով, իր անձը հասարակությանը հակադրելու, իր գերակայությունն ի ցույց դնելու մղումով՝ ճանապարհը զիջելու նպատակով ձայնային տևական ազդանշան է տվել առջևում խցանման մեջ գտնվող «Օպել» մակնիշի 35 ՍՍ 005 հ/հ-ով ավտոմեքենայի վարորդ Խաչատուր Հրաչի Հովհաննիսյանին։ Տեսնելով, որ վերջինս ճանապարհը չի զիջում, բացի այդ, զրկված է ճանապարհը զիջելու հնարավորությունից՝ ճանապարհի աջ հատվածով մի պահ հավասարվել է վերջինիս ավտոմեքենային և չնչին առիթով սկսել է սպառնալ ու սեռական բնույթի հայհոյանքներ տալ Խաչատուր Հովհաննիսյանի հասցեին, ապա շուրջ 5 րոպե տևողությամբ հիշյալ վայրում՝ քաղաքացիների ներկայությամբ, շարունակել է հայհոյել և վիճաբանել Խաչատուր Հովհաննիսյանի հետ, որի ընթացքում խուլիգանական դրդումներով, մարմնական վնասվածքներ հասցնելու դիտավորության ձեռքերով հարվածներ է հասցրել Խ.Հովհաննիսյանի գլխի տարբեր մասերին՝ վերջինիս առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով միջին ծանրության վնաս՝ ձախ ակնակապճային շրջանի հյուսվածքների արյունազեղման, արյունահավաքի, նույն շրջանի սալջարդ վերքի, ձախ ակնագնդի 1-ին աստիճանի սալջարդի, N 24 ատամի հոդախախտի և ձախ այտոսկրի բեկորային կոտրվածքի ձևերով, որն ուղեկցվել է ձախ հայմորյան խոռոչի հեմոսինուսիտով»:
2016թ. մայիսի 6-ին Դավիթ Վարդանյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան):
Առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. նոյեմբերի 23-ի դատավճռով Դավիթ Գագիկի Վարդանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 1 տարի ժամկետով:
Դավիթ Վարդանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնվել է անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
2016թ. դեկտեմբերի 28-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. նոյեմբերի 23-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Դավիթ Վարդանյանի վերաքննիչ բողոքը:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում ամբաստանյալ Դավիթ Վարդանյանը նշել է, որ ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում ինքն ընդունել է, որ դեպքի օրը վիճաբանել է տուժող Խաչատուր Հովհաննիսյանի հետ, որի ժամանակ հարվածել է նրան ու պատճառել մարմնական վնասվածք: Կատարածի համար զղջացել է, ներողություն խնդրել տուժողից, հայցել նրա ներողամտությունը: Սակայն ինքը համաձայն չի եղել իր կատարած արարքը խուլիգանական դրդումներով որակելուն, քանի որ վիճաբանության միջոցով նպատակ չի ունեցել ինքնահաստատվելու, իր անձը հասարակությանը հակադրելու կամ իր գերակայությունն ի ցույց դնելու, հետևաբար, իր արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասին:
Ամբաստանյալը նշել է նաև, որ իրեն վերագրվում է միջին ծանրության հանցագործություն, ինքը նախկինում դատապարտված և որևէ ձևով արատավորված չի եղել, բնութագրվում է բացառապես դրականորեն, զբաղվել է և շարունակում է զբաղվել հանրօգուտ աշխատանքով, իր խնամքի տակ են գտնվում 1936 թվականին ծնված տատիկը, առաջին խմբի հաշմանդամ հայրը, կինը և մանկահասակ երեխան, որոնք մշտական խնամքի կարիք ունեն, ինքը հանդիսանում է ընտանիքի միակ կերակրողը, տուժողի կողմից որևէ պահանջ չի ներկայացվել, ավելին՝ նա դատարանին խնդրել իր նկատմամբ մեղմ վերաբերվել:
Բացի այդ, ամբաստանյալը նշել է, որ դեպքից հետո՝ տևական ժամանակ գտնվելով ազատության մեջ, զբաղվել է հանրօգուտ աշխատանքով, ընտանիքի խնամքով, դրսևորել է և կշարունակի դրսևորել միայն դրական վարքագիծ, որով կապացուցի, որ կարող է ուղղվել առանց հասարակությունից մեկուսացվելու:
Ամբաստանյալը նշել է նաև, որ վերը նշվածից երևում է, որ իր դեպքում պատժի պայմանականորեն չկիրառելու հնարավորությունը որևէ ձևով չի խախտում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներով արտահայտած իրավական և բարոյա-դաստիրակչական չափանիշներին:
Ելնելով վերոգրյալից, բողոքաբերը խնդրել է՝ «Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016թ. նոյեմբերի 23-ի դատավճիռը բեկանել և փոփոխել. կատարված արարքը որակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասով, և մեղմացնել իր նկատմամաբ նշանակված պատիժը:
Անկախ իր կողմից կատարված արարքի որակումից, իր նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կարգով պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան»:
Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները.
Դատական նիստի ժամանակ ամբաստանյալ Դավիթ Վարդանյանը և նրա պաշտպան Ռուզաննա Սիրեկանյանը վերոհիշյալ հիմնավորումներով պնդեցին վերաքննիչ բողոքը և խնդրեցին այն բավարարել:
Մեղադրող Տ.Պողոսյանն առարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ՝ նշելով, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտն օրինական է, հիմնավորված և փոփոխման ենթակա չէ:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալ Դավիթ Վարդանյանի վերաքննիչ բողոքը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է հետևյալը.
Անդրադառնալով վերագրվող արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասով որակելու մասին ամբաստանյալի պնդմանը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այն անհիմն է՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք կամ առողջությանը որևէ այլ վնաս պատճառելը, որը վտանգավոր չէ կյանքի համար և չի առաջացրել սույն օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքներ, բայց առաջացրել է առողջության տևական քայքայում կամ ընդհանուր աշխատունակության մեկ երրորդից պակաս զգալի կայուն կորուստ՝
(…)
2. Նույն արարքը, որը կատարվել է՝
(…)
6) խուլիգանական դրդումներով,
(…)
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով»:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ առողջության տևական քայքայումը վնասվածքի կամ այլ վնասի հետ անմիջականորեն կապակցված այն հետևանքներն են /հիվանդություններ, օրգանների գործառույթների խանգարումներ և այլն/, որոնց տևողությունը գերազանցում է 3 շաբաթյա (21-օրյա) ժամկետը։
Ընդհանուր աշխատունակության մեկ երրորդից պակաս զգալի կայուն կորուստ հասկացությունը բնորոշվում է նման աշխատունակության կորստով՝ 10-33 տոկոսով ներառյալ։
Քննարկվող հանցագործության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է դիտավորությամբ, որը կարող է լինել ինչպես ուղղակի, այնպես էլ անուղղակի։
Նշված հանցագործության նպատակներն ու շարժառիթները բազմազան են։ Դրանցից մի քանիսի առկայությունը հիմք է հանդիսանում արաքը ՀՀ քրեական հոդվածի 113-ի երկրորդ մասով որակելու համար։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Մ.Հարությունյանի գործով 2016թ. հունիսի 24-ի թիվ ԵԱԴԴ/0002/01/15 նախադեպային որոշմամբ վերլուծելով խուլիգանական դրդումների հատկանիշները, այդ մասին տալով պարզաբանումներ, միասնական դատական պրակտիկա ապահովելու նպատակով, իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ`
«(...)13.1. Վերահաստատելով և զարգացնելով Ա.Մաթևոսյանի վերաբերյալ որոշմամբ վերն արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը արձանագրում է, որ հիշյալ նախադեպային որոշմամբ վերլուծված՝ խուլիգանական դրդումներով կատարված սպանության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի հատկանիշ հանդիսացող խուլիգանական դրդումների` որպես հանցագործության կատարման շարժառիթի էությունը վերաբերելի մասով կիրառելի է նաև խուլիգանական դրդումներով առողջությանը ծանր վնաս պատճառելուն։ Մասնավորապես՝ խուլիգանական դրդումներով անձի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու հանցավորի կամքի ձևավորման հիմքում ընկած է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի այնպիսի դրսևորումներ, ինչպիսիք են հասարակության և բարոյականության համընդհանուր ճանաչում ստացած նորմերին նետված բացահայտ մարտահրավերը, իրեն հասարակությանը և շրջապատին հակադրելու ու հակազդելու ցանկությունը, իր անձի «առավելությունները» ընդգծելու մոլուցքը, ցինիզմը, սանձարձակությունը, «ինքնահաստատման» պահանջը, եսամոլությունը, անպարկեշտ վարքագիծը և այլն։
Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ «խուլիգանական դրդումները»՝ որպես դիտավորությամբ առողջությանը ծանր մարմնական վնաս պատճառելու հանցակազմը որակյալ դարձնող հանգամանք, արտացոլված են կատարված հանցագործության սուբյեկտիվ կողմի հատկանիշներում, ուստի դրա լիարժեք բացահայտումը հնարավոր է միայն գործի բոլոր հանգամանքներն իրենց ամբողջության մեջ գնահատելու դեպքում։ Այլ կերպ՝ խուլիգանական դրդումները` որպես հանցագործության կատարման շարժառիթ, հանցավորի մոտ կարող են դրսևորվել ոչ միայն բուն հանցավոր արարքը կատարելիս, այլև մինչ այդ կամ դրանից հետո։ Հետևաբար, արարքին քրեաիրավական գնահատական տալիս անհրաժեշտ է համակողմանի վերլուծության ենթարկել հանցանք կատարած անձի՝ թե՛ նախքան հանցանքի կատարումը, թե՛ դրա կատարման բուն ընթացքում և թե՛ հանցանքի կատարումից հետո դրսևորած վարքագիծը, այդ թվում՝ հանցավորի և տուժողի գործողությունների բնույթը, նրանց փոխհարաբերությունները և այլն։ Այդ առումով Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հանցագործության հանգամանքներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կատարված արարքին սխալ քրեաիրավական որակում տալուն։
13.2. Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել նաև, որ հանցագործության հանգամանքների ոչ լրիվ, տարանջատված գնահատման արդյունքում հնարավոր է առանձին դեպքերում հիմնավորվի հանցանք կատարելու այս կամ այն շարժառիթի առկայությունը, սակայն դրանց ամբողջական վերլուծությունը, հանցավորի և տուժողի գործողությունների հաջորդականության հանգամանալի հետազոտությունը հանգեցնի այդ շարժառիթի ընդհանրապես բացառմանը կամ դրա չնչին, երկրորդական նշանակություն ունենալուն և մեկ այլ՝ հանցագործությունը կատարելու գերակա, առաջնային շարժառիթի բացահայտմանը։ Հետևաբար յուրաքանչյուր դեպքում անհրաժեշտ է գործի օբյեկտիվ, լրիվ և բազմակողմանի քննության, հետազոտված ապացույցների պատշաճ գնահատման արդյունքում պարզել այն հիմնական մղումը, որն ընկած է եղել օրենքով արգելված արարքի կատարման հիմքում։
Վերոգրյալի համատեքստում Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ եթե հանցավորի և տուժողի գործողությունների, գործի այլ հանգամանքների ամբողջական վերլուծության արդյունքում պարզվում է, որ տուժողի գործողությունը ոչ թե պատճառ, այլ միայն «առիթ» է հանդիսացել, նպաստել է, որպեսզի հանցավորն իր ի սկզբանե դրսևորած հակաօրինական կամ հակաբարոյական վարքագիծն արդեն հանցանքի կատարմամբ ավարտին հասցնի, ապա արարքը, որպես կանոն, ենթակա է որակման որպես խուլիգանական դրդումներով կատարված։ Այլ կերպ՝ այն դեպքում, երբ տուժողի գործողությունը հանցավորի սանձարձակ, անպարկեշտ, ցինիկ վարքագծի արդյունք է, ապա այն, նույնիսկ եթե դրսևորված է լինում ֆիզիկական ուժի գործադրմամբ, ինքնին չի կարող բացառել հանցավորի արարքում խուլիգանական դրդումների առկայությունը(...)»։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ գործի քննությամբ Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել, որ ամբաստանյալ Դավիթ Վարդանյանը չնչին առիթով վիճաբանել է տուժողի հետ, հնչեցրել հայհոյանքներ, ինչը չէր կարող հիմնավոր պատճառ հանդիսանալ վերջինիս դեմ նման վարքագիծ դրսևորելու համար։ Հետևաբար, Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ ամբաստանյալ Դավիթ Վարդանյանի կողմից տուժող Խաչատուր Հովհաննիսյանին միջին ծանրության մարմնական վնասվածք պատճառելը զուգորդվել է խուլիգանական դրդումներով։
Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել նաև այն հանգամանքը, որ տուժողի գործողությունը ոչ թե պատճառ, այլ միայն առիթ է հանդիսացել, նպաստել է, որպեսզի Դավիթ Վարդանյանն իր ի սկզբանե դրսևորած հակաօրինական կամ հակաբարոյական վարքագիծն արդեն հանցանքի կատարմամբ ավարտին հասցնի։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգքրի 127-րդ հոդվածի դրույթներին համապատասխան, հետազոտելով և գնահատելով գործով ձեռք բերված ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, հաստատված է համարել այն փաստական հանգամանքները, որ Դավիթ Վարդանյանը 2015թ. մայիսի 3-ին, ժամը 22։00-ի սահմաններում, իրեն պատկանող «Նիվա» մակնիշի 90 VV 550 համարանիշի ավտոմեքենայով Երևան քաղաքի Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկի մոտ ընկել է խցանման մեջ։ Հաշվի չառնելով խցանման հանգամանքը՝ խուլիգանական մղումներով, այն է՝ ինքնահաստատման, անպարկեշտ վարքագծով, իր անձը տուժողին հակադրելու, վերջինիս հանդեպ իր գերակայությունն ի ցույց դնելու մղումով՝ ճանապարհը զիջելու նպատակով ձայնային տևական ազդանշան է տվել առջևում խցանման մեջ գտնվող «Օպել» մակնիշի 35 ՍՍ 005 համարանիշի ավտոմեքենայի վարորդ Խաչատուր Հովհաննիսյանին։ Տեսնելով, որ վերջինս ճանապարհը չի զիջում, բացի այդ, զրկված է ճանապարհը զիջելու հնարավորությունից, ճանապարհի աջ հատվածով մի պահ հավասարվել է վերջինիս ավտոմեքենային և չնչին առիթով սկսել է սպառնալ ու սեռական բնույթի հայհոյանքներ տալ Խաչատուր Հովհաննիսյանի հասցեին, ապա, շուրջ 5 րոպե տևողությամբ հիշյալ վայրում՝ շարունակել է հայհոյել և վիճաբանել Խաչատուր Հովհաննիսյանի հետ, որի ընթացքում խուլիգանական դրդումներով, մարմնական վնասվածքներ հասցնելու դիտավորությամբ ձեռքերով հարվածներ է հասցրել Խաչատուր Հովհաննիսյանի գլխի տարբեր մասերին՝ վերջինիս առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով միջին ծանրության վնաս՝ ձախ ակնակապճային շրջանի հյուսվածքների արյունազեղման, արյունահավաքի, նույն շրջանի սալջարդ վերքի, ձախ ակնագնդի 1-ին աստիճանի սալջարդի, N 24 ատամի հոդախախտի և ձախ այտոսկրի բեկորային կոտրվածքի ձևերով, որն ուղեկցվել է ձախ հայմորյան խոռոչի հեմոսինուսիտով։
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ վերը նշված փաստական հանգամանքների առկայության պայմաններում Առաջին ատյանի դատարանը եկել է ճիշտ եզրահանգման, որ ամբաստանյալ Դավիթ Վարդանյանի կատարած արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեականօրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետին։
Անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցին, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է հետևյալը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին։
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (...)»։
Սույն քրեաիրավական նորմերը Վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության են ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված որոշումներում, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա (հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ, ի թիվս այլ որոշումների, մանրամասն տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի` 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 գործով, Արմեն Շահբազյանի` 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 գործով, Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի՝ 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 գործով Վճռաբեկ դատարանի որոշումները)՝ հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԵԷԴ/0132/01/13, ԵԱՆԴ/0060/01/13, ԵԿԴ/0096/01/13, ԵԿԴ/0252/01/13, ԵՄԴ/0027/01/14, ԳԴ/0014/01/14, ՍԴ/0204/01/13, ՏԴ/0031/01/14, ՍԴ3/0174/01/14 և այլն)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վրա ազդող վերը նշված գործոններից մեղքի ձևի հետ կապված՝ Վճռաբեկ դատարանն իր նախադեպային իրավունքում նաև արձանագրել է. «(...) [Մ]եղքի դիտավորյալ ձևով կատարվող հանցագործությունների ժամանակ առավել բարձր հանրային վտանգավորություն ունեն ուղղակի դիտավորությամբ կատարվող արարքները, որոնք ենթադրում են հանցավորի կողմից հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության կամ իրական հնարավորության նախատեսում։ Ընդ որում, արարքի վտանգավոր հետևանքների առաջացումը նախատեսելն ընդգրկում է ոչ միայն ապագայում սպասվելիք փոփոխությունների փաստական բովանդակության գիտակցումը, այլև այդ փոփոխությունների սոցիալական նշանակության (հանրային վտանգավորության) գիտակցումը։ Բոլոր այն դեպքերում, երբ հանցանք կատարած անձի կողմից հստակ գիտակցվում է արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այսինքն՝ առկա է վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության նախատեսումը, օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։ Այս դեպքում հանցագործության սուբյեկտի պատրաստվածությունը, հանցանքի կատարման եղանակը, իրադրությունը, օգտագործվող գործիքները, միջոցներն իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը՝ հանցավորի մոտ միանշանակ վստահություն առաջացնելով իր նպատակների անխուսափելի իրագործման մեջ:
15. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն որոշման 14-րդ կետում արված դատողությունները կիրառելի են մարդու առողջության դեմ ուղղված դիտավորյալ հանցագործությունների դեպքում ընդհանրապես և դիտավորությամբ առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդված) դեպքում՝ մասնավորապես։ Նշված դիրքորոշման համար հիմք է հանդիսանում մարդու առողջության` որպես պետության կողմից առանձնահատուկ պահպանվող արժեքի կարևորությունը։ Քննարկվող հանրորեն վտանգավոր արարքների դեմ արդյունավետ պայքարը պահանջում է այս ոլորտում համապատասխան քրեական, այդ թվում` պատժողական քաղաքականության իրականացում։ Իսկ դա իր հերթին ենթադրում է ոչ միայն համապատասխան օրենսդրական հիմքերի առկայություն, այլև դրանց գործնական կիրառման հնարավորության ապահովում։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածը պատասխանատվություն է նախատեսում մարդու առողջության դեմ ուղղված հանցագործություններից ամենավտանգավորի` դիտավորությամբ առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու համար։ Քննարկվող հանցագործության հանրային առավել բարձր վտանգավորությունը պայմանավորված է ոչ միայն նրանով, որ համապատասխան հակաիրավական արարքի արդյունքում մարդուն պատճառվում է վնաս, որը խիստ բացասական է անդրադառնում նրա առողջական վիճակի վրա, այլև նրանով, որ կարող է առաջ բերել ավելի ծանր հետևանքներ՝ ընդհուպ մինչև տուժողի մահ։ Այս հանցագործության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է դիտավորությամբ, որը կարող է լինել ինչպես ուղղակի, այնպես էլ անուղղակի (…)։
(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարքը կարող է կատարվել տարբեր եղանակներով։ Մասնավորապես, հանցավորը տուժողի առողջությանը ծանր վնաս կարող է պատճառել՝ իր ֆիզիկական հնարավորությունները գործադրելով (ձեռքով կամ ոտքով հարվածելով, հրել-վայր գցելով, մարմնի որևէ մաս ջարդելով և այլն), տարբեր գործիքներ, իրեր կամ առարկաներ (դանակ, կացին, մուրճ, մետաղյա ձող, քար և այլն) օգտագործելով, զանազան մեխանիզմներ, միջոցներ կամ նյութեր (հրազեն, թույն, թմրանյութ և այլն) կիրառելով, տարերային աղետի իրադրությունը կամ առավել վտանգի աղբյուրն օգտագործելով և այլն։ Քննարկվող հանցագործության կատարման նշված եղանակները, ելնելով գործի փաստական հանգամանքների առանձնահատկություններից, տարբեր կերպ են բնորոշում հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության աստիճանը։ Այսպես՝ տուժողի կենսական կարևոր օրգանների շրջանում դանակով հարված հասցնելիս հանցավորը ոչ միայն նախատեսում է հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիությունը, այլև գիտակցում է կամ առնվազն պարտավոր է գիտակցել, որ իր գործողություններով տուժողին պատճառում է առողջության ծանր վնաս, որը վտանգավոր է կյանքի համար և անգամ կարող է հանգեցնել մահվան։ Այլ խոսքով՝ հանցավորը գործում է ուղղակի դիտավորությամբ և հստակ նախատեսում է իր արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այդ թվում՝ գիտակցում է կամ պարտավոր է գիտակցել, որ տուժողին կարող է պատճառել մահ, սակայն ինքնավստահությամբ կամ անփութությամբ հույս է ունենում, որ նշված ծանր հետևանքը չի առաջանա։ Վերոգրյալն ինքնին վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին, ուստի օբյեկտիվորեն պետք է գնահատվի և հաշվի առնվի դատարանների կողմից պատիժ նշանակելիս։
(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը ճիշտ գնահատելու և որպես արդյունք հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու համար դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն արարքի կատարման եղանակին, օգտագործված գործիքներին, միջոցներին, մարմնական վնասվածքների քանակին, բնույթին ու տեղակայմանը։ Համապատասխան գնահատականի պետք է արժանացվի նաև կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։
[Ա]ռանց նշված հանգամանքների գնահատման առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու վերաբերյալ գործերով հնարավոր չէ ճիշտ պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին։ Հետևաբար, նշանակված պատժով չի ապահովվի կատարված արարքի և կիրառված քրեաիրավական ներգործության միջոցի համաչափությունը, ինչպես նաև կխաթարվեն պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները» (տե՛ս Ա.Շահբազյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 որոշման 14-17-րդ կետերը)։
Վերահաստատելով Ա.Շահբազյանի որոշմամբ արտահայտված և վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը կրկնել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանք կատարելու դեպքում պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս, ի թիվս այլնի, հատկապես կարևոր է հաշվի առնել հանցանքի կատարման գործիքներն ու միջոցները, մարմնական վնասվածքների քանակը, բնույթը, տեղակայումը, անձի հոգեբանական վերաբերմունքն իր կատարած արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ։
Կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքների շրջանակներում վնաս պատճառելու համար օգտագործված տարատեսակ գործիքները, առարկաները կամ սարքավորումները, վնասվածք(ներ)ի տեղակայումը, հանցավորի պատրաստվածությունը, մեղքի դիտավորյալ ձևը (հատկապես` ուղղակի դիտավորությունը) իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը, մեծացնում հանցագործությունը հաջողությամբ ավարտին հասցնելու կամ ավելի մեծ վնաս պատճառելու հավանականությունը։ Հետևաբար նման դեպքերում օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։ (տե՛ս, mutatis mutandis, Ս.Խաչատրյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2015 թվականի մարտի 27-ի թիվ ՏԴ/0031/01/14 որոշման 14-րդ կետը)։
Սույն գործի նյութերից հետևում է, որ Դավիթ Վարդանյանը «2015 թվականի մայիսի 03-ին, ժամը 22։00-ի սահմաններում, իրեն պատկանող «Նիվա» մակնիշի 90 VV 550 հ/հ-ի ավտոմեքենայով Երևան քաղաքի Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկի մոտ ընկել է խցանման մեջ։ Հաշվի չառնելով խցանման հանգամանքը՝ խուլիգանական մղումներով, այն է՝ ինքնահաստատման, անպարկեշտ վարքագծով, իր անձը հասարակությանը հակադրելու, իր գերակայությունն ի ցույց դնելու մղումով՝ ճանապարհը զիջելու նպատակով ձայնային տևական ազդանշան է տվել առջևում խցանման մեջ գտնվող «Օպել» մակնիշի 35 ՍՍ 005 հ/հ-ով ավտոմեքենայի վարորդ Խաչատուր Հրաչի Հովհաննիսյանին։ Տեսնելով, որ վերջինս ճանապարհը չի զիջում, բացի այդ, զրկված է ճանապարհը զիջելու հնարավորությունից՝ ճանապարհի աջ հատվածով մի պահ հավասարվել է վերջինիս ավտոմեքենային և չնչին առիթով սկսել է սպառնալ ու սեռական բնույթի հայհոյանքներ տալ Խաչատուր Հովհաննիսյանի հասցեին, ապա շուրջ 5 րոպե տևողությամբ հիշյալ վայրում՝ քաղաքացիների ներկայությամբ, շարունակել է հայհոյել և վիճաբանել Խաչատուր Հովհաննիսյանի հետ, որի ընթացքում խուլիգանական դրդումներով, մարմնական վնասվածքներ հասցնելու դիտավորության ձեռքերով հարվածներ է հասցրել Խ.Հովհաննիսյանի գլխի տարբեր մասերին՝ վերջինիս առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով միջին ծանրության վնաս՝ ձախ ակնակապճային շրջանի հյուսվածքների արյունազեղման, արյունահավաքի, նույն շրջանի սալջարդ վերքի, ձախ ակնագնդի 1-ին աստիճանի սալջարդի, N 24 ատամի հոդախախտի և ձախ այտոսկրի բեկորային կոտրվածքի ձևերով, որն ուղեկցվել է ձախ հայմորյան խոռոչի հեմոսինուսիտով»:
Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Դավիթ Վարդանյանի անձը բնութագրող տվյալներ է դիտել նախկինում դատված կամ որևէ կերպ արատավորված չլինելը և դրականորեն բնութագրվելը, իսկ պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք՝ խնամքի տակ գտնվող մանկահասակ երեխայի առկայությունը: Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրվել:
Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությամբ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Դավիթ Վարդանյանի խնամքի տակ են գտնվում նաև 1936 թվականին ծնված տատը և առաջին խմբի հաշմանդամ հայրը: Բացի այդ, ամբաստանյալն աշխատում է և հանդիսանում է ընտանիքի միակ կերակրողը:
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Դավիթ Վարդանյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, Առաջին ատյանի դատարանը եկել է այն եզրահանգման, որ ամբաստանյալը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ վիճարկվող դատական ակտը կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել այն, որ հանցանքը կատարելու պահից անցել է մեկ ու կես տարուց ավել ժամանակ և նշված ժամանակահատվածում ամբաստանյալն իրեն դրսևորել է բացառապես դրական կողմերով. աշխատել է, ունի մանկահասակ երեխա, խնամքի տակ են գտնվում նաև տարեց տատին և առաջին խմբի հաշմանդամ հայրը, ընտանիքի միակ կերակրողն է, և պատիժը ռեալ կրելու պարագայում ընտանիքը կարող է հայտնվել սոցիալական ծանր կացության մեջ: Բացի այդ, տուժողը հայտարարել է, որ ամբաստանյալի դեմ բողոք կամ որևէ այլ պահանջ չունի, թշնամական հարաբերությունների մեջ չի գտնվում, նա երիտասարդ է, պարզապես դրսևորել է «տաքարյուն» վարքագիծ, նրա նկատմամբ գույքային պահանջ ևս չունի:
Վերը նշված փաստական տվյալները գնահատելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերոհիշյալ որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Դավիթ Վարդանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պատշաճ գնահատականի չի արժանացրել կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես`
ա) վերլուծության չի ենթարկել այն հանգամանքը, որ Դավիթ Վարդանյանը Խաչատուր Հովհաննիսյանին հարվածել է ձեռքերով,
բ) չի գնահատել հանցավորի հոգեբանական վերաբերմունքն իր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ, մասնավորապես՝ այն, որ ամբաստանյալը գիտակցել է, որ իր գործողություններով տուժողի առողջությանը պատճառում է միջին ծանրության վնաս, չի նախատեսել իր արարքի և հետևանքների միջև առկա անմիջական պատճառական կապը,
գ) հաշվի չի առել խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը՝ այն, որ չնայած ամբաստանյալը ոտնձգել է այնպիսի հասարակական հարաբերության դեմ, որի խախտումը բացասաբար է անդրադարձել տուժողի առողջական վիճակի վրա, սակայն այն չէր կարող առաջ բերել ավելի ծանր հետևանքներ։
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, վերոհիշյալ հանգամանքներն օբյեկտիվորեն նվազեցնում են ամբաստանյալի կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը:
Հաշվի առնելով կատարված հանցագործության բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, Դավիթ Վարդանյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ուստի նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պետք է պայմանականորեն չկիրառել։
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ Դավիթ Վարդանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը։ Տվյալ դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից։
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը չի համապատասխանում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածով սահմանված՝ դատական ակտին ներկայացվող օրինականության, հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության պահանջներին։ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտում Դավիթ Վարդանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ արված հետևությունը հիմնված չէ դատական քննության ժամանակ հետազոտված ապացույցների վրա։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ, 361.1, 385-387-րդ, 390-րդ, 393-394-րդ, 398-րդ և 412-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
ՈՐՈՇԵՑ
Ամբաստանյալ Դավիթ Վարդանյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել մասնակիորեն:
Դավիթ Գագիկի Վարդանյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. նոյեմբերի 23-ի դատավճիռը պատժի մասով փոփոխել:
Դավիթ Գագիկի Վարդանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկումը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել՝ 1 (մեկ) տարի փորձաշրջանով:
Դավիթ Վարդանյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի պետական ծառայության վրա:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԱԶԱՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ
Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ՈՐՈՇՈւՄ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
«14» ապրիլի 2017թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան)
Նախագահող դատավոր Ա.Ազարյան
դատավորներ Տ.Սահակյան
Ա.Խաչատրյան
քարտուղարությամբ՝ Ռ.Դավոյանի
մասնակցությամբ՝
մեղադրող Տ.Պողոսյանի
պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանի
ամբաստանյալ Դ.Վարդանյանի
ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննության առնելով ամբաստանյալ Դավիթ Գագիկի Վարդանյանի (ծնված` 1992թ. մայիսի 26-ին Երևանում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, թերի բարձրագույն կրթությամբ, չամուսնացած, աշխատում է «Գրանդ Քենդի» ՓԲ ընկերությունում՝ որպես առաքիչ, հաշվառված է Երևան քաղաքի Արզումանյան փողոցի 16/3 շենքի թիվ 4 բնակարանում) վերաբերյալ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. նոյեմբերի 23-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Դավիթ Վարդանյանի վերաքննիչ բողոքը`
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Լ.Կարապետյանի 2015թ. մայիսի 18-ի որոշմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասով, հարուցվել է թիվ 15103615 քրեական գործը:
2016թ. ապրիլի 13-ին Դավիթ Վարդանյանի նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին
2016թ. ապրիլի 13-ին Դավիթ Վարդանյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն արարքի համար, որ նա «2015 թվականի մայիսի 03-ին, ժամը 22։00-ի սահմաններում, իրեն պատկանող «Նիվա» մակնիշի 90 VV 550 հ/հ-ի ավտոմեքենայով Երևան քաղաքի Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկի մոտ ընկել է խցանման մեջ։ Հաշվի չառնելով խցանման հանգամանքը՝ խուլիգանական մղումներով, այն է՝ ինքնահաստատման, անպարկեշտ վարքագծով, իր անձը հասարակությանը հակադրելու, իր գերակայությունն ի ցույց դնելու մղումով՝ ճանապարհը զիջելու նպատակով ձայնային տևական ազդանշան է տվել առջևում խցանման մեջ գտնվող «Օպել» մակնիշի 35 ՍՍ 005 հ/հ-ով ավտոմեքենայի վարորդ Խաչատուր Հրաչի Հովհաննիսյանին։ Տեսնելով, որ վերջինս ճանապարհը չի զիջում, բացի այդ, զրկված է ճանապարհը զիջելու հնարավորությունից՝ ճանապարհի աջ հատվածով մի պահ հավասարվել է վերջինիս ավտոմեքենային և չնչին առիթով սկսել է սպառնալ ու սեռական բնույթի հայհոյանքներ տալ Խաչատուր Հովհաննիսյանի հասցեին, ապա շուրջ 5 րոպե տևողությամբ հիշյալ վայրում՝ քաղաքացիների ներկայությամբ, շարունակել է հայհոյել և վիճաբանել Խաչատուր Հովհաննիսյանի հետ, որի ընթացքում խուլիգանական դրդումներով, մարմնական վնասվածքներ հասցնելու դիտավորության ձեռքերով հարվածներ է հասցրել Խ.Հովհաննիսյանի գլխի տարբեր մասերին՝ վերջինիս առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով միջին ծանրության վնաս՝ ձախ ակնակապճային շրջանի հյուսվածքների արյունազեղման, արյունահավաքի, նույն շրջանի սալջարդ վերքի, ձախ ակնագնդի 1-ին աստիճանի սալջարդի, N 24 ատամի հոդախախտի և ձախ այտոսկրի բեկորային կոտրվածքի ձևերով, որն ուղեկցվել է ձախ հայմորյան խոռոչի հեմոսինուսիտով»:
2016թ. մայիսի 6-ին Դավիթ Վարդանյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան):
Առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. նոյեմբերի 23-ի դատավճռով Դավիթ Գագիկի Վարդանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 1 տարի ժամկետով:
Դավիթ Վարդանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնվել է անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
2016թ. դեկտեմբերի 28-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. նոյեմբերի 23-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Դավիթ Վարդանյանի վերաքննիչ բողոքը:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում ամբաստանյալ Դավիթ Վարդանյանը նշել է, որ ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում ինքն ընդունել է, որ դեպքի օրը վիճաբանել է տուժող Խաչատուր Հովհաննիսյանի հետ, որի ժամանակ հարվածել է նրան ու պատճառել մարմնական վնասվածք: Կատարածի համար զղջացել է, ներողություն խնդրել տուժողից, հայցել նրա ներողամտությունը: Սակայն ինքը համաձայն չի եղել իր կատարած արարքը խուլիգանական դրդումներով որակելուն, քանի որ վիճաբանության միջոցով նպատակ չի ունեցել ինքնահաստատվելու, իր անձը հասարակությանը հակադրելու կամ իր գերակայությունն ի ցույց դնելու, հետևաբար, իր արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասին:
Ամբաստանյալը նշել է նաև, որ իրեն վերագրվում է միջին ծանրության հանցագործություն, ինքը նախկինում դատապարտված և որևէ ձևով արատավորված չի եղել, բնութագրվում է բացառապես դրականորեն, զբաղվել է և շարունակում է զբաղվել հանրօգուտ աշխատանքով, իր խնամքի տակ են գտնվում 1936 թվականին ծնված տատիկը, առաջին խմբի հաշմանդամ հայրը, կինը և մանկահասակ երեխան, որոնք մշտական խնամքի կարիք ունեն, ինքը հանդիսանում է ընտանիքի միակ կերակրողը, տուժողի կողմից որևէ պահանջ չի ներկայացվել, ավելին՝ նա դատարանին խնդրել իր նկատմամբ մեղմ վերաբերվել:
Բացի այդ, ամբաստանյալը նշել է, որ դեպքից հետո՝ տևական ժամանակ գտնվելով ազատության մեջ, զբաղվել է հանրօգուտ աշխատանքով, ընտանիքի խնամքով, դրսևորել է և կշարունակի դրսևորել միայն դրական վարքագիծ, որով կապացուցի, որ կարող է ուղղվել առանց հասարակությունից մեկուսացվելու:
Ամբաստանյալը նշել է նաև, որ վերը նշվածից երևում է, որ իր դեպքում պատժի պայմանականորեն չկիրառելու հնարավորությունը որևէ ձևով չի խախտում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներով արտահայտած իրավական և բարոյա-դաստիրակչական չափանիշներին:
Ելնելով վերոգրյալից, բողոքաբերը խնդրել է՝ «Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016թ. նոյեմբերի 23-ի դատավճիռը բեկանել և փոփոխել. կատարված արարքը որակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասով, և մեղմացնել իր նկատմամաբ նշանակված պատիժը:
Անկախ իր կողմից կատարված արարքի որակումից, իր նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կարգով պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան»:
Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները.
Դատական նիստի ժամանակ ամբաստանյալ Դավիթ Վարդանյանը և նրա պաշտպան Ռուզաննա Սիրեկանյանը վերոհիշյալ հիմնավորումներով պնդեցին վերաքննիչ բողոքը և խնդրեցին այն բավարարել:
Մեղադրող Տ.Պողոսյանն առարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ՝ նշելով, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտն օրինական է, հիմնավորված և փոփոխման ենթակա չէ:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալ Դավիթ Վարդանյանի վերաքննիչ բողոքը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է հետևյալը.
Անդրադառնալով վերագրվող արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասով որակելու մասին ամբաստանյալի պնդմանը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այն անհիմն է՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք կամ առողջությանը որևէ այլ վնաս պատճառելը, որը վտանգավոր չէ կյանքի համար և չի առաջացրել սույն օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքներ, բայց առաջացրել է առողջության տևական քայքայում կամ ընդհանուր աշխատունակության մեկ երրորդից պակաս զգալի կայուն կորուստ՝
(…)
2. Նույն արարքը, որը կատարվել է՝
(…)
6) խուլիգանական դրդումներով,
(…)
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով»:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ առողջության տևական քայքայումը վնասվածքի կամ այլ վնասի հետ անմիջականորեն կապակցված այն հետևանքներն են /հիվանդություններ, օրգանների գործառույթների խանգարումներ և այլն/, որոնց տևողությունը գերազանցում է 3 շաբաթյա (21-օրյա) ժամկետը։
Ընդհանուր աշխատունակության մեկ երրորդից պակաս զգալի կայուն կորուստ հասկացությունը բնորոշվում է նման աշխատունակության կորստով՝ 10-33 տոկոսով ներառյալ։
Քննարկվող հանցագործության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է դիտավորությամբ, որը կարող է լինել ինչպես ուղղակի, այնպես էլ անուղղակի։
Նշված հանցագործության նպատակներն ու շարժառիթները բազմազան են։ Դրանցից մի քանիսի առկայությունը հիմք է հանդիսանում արաքը ՀՀ քրեական հոդվածի 113-ի երկրորդ մասով որակելու համար։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Մ.Հարությունյանի գործով 2016թ. հունիսի 24-ի թիվ ԵԱԴԴ/0002/01/15 նախադեպային որոշմամբ վերլուծելով խուլիգանական դրդումների հատկանիշները, այդ մասին տալով պարզաբանումներ, միասնական դատական պրակտիկա ապահովելու նպատակով, իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ`
«(...)13.1. Վերահաստատելով և զարգացնելով Ա.Մաթևոսյանի վերաբերյալ որոշմամբ վերն արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը արձանագրում է, որ հիշյալ նախադեպային որոշմամբ վերլուծված՝ խուլիգանական դրդումներով կատարված սպանության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի հատկանիշ հանդիսացող խուլիգանական դրդումների` որպես հանցագործության կատարման շարժառիթի էությունը վերաբերելի մասով կիրառելի է նաև խուլիգանական դրդումներով առողջությանը ծանր վնաս պատճառելուն։ Մասնավորապես՝ խուլիգանական դրդումներով անձի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու հանցավորի կամքի ձևավորման հիմքում ընկած է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի այնպիսի դրսևորումներ, ինչպիսիք են հասարակության և բարոյականության համընդհանուր ճանաչում ստացած նորմերին նետված բացահայտ մարտահրավերը, իրեն հասարակությանը և շրջապատին հակադրելու ու հակազդելու ցանկությունը, իր անձի «առավելությունները» ընդգծելու մոլուցքը, ցինիզմը, սանձարձակությունը, «ինքնահաստատման» պահանջը, եսամոլությունը, անպարկեշտ վարքագիծը և այլն։
Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ «խուլիգանական դրդումները»՝ որպես դիտավորությամբ առողջությանը ծանր մարմնական վնաս պատճառելու հանցակազմը որակյալ դարձնող հանգամանք, արտացոլված են կատարված հանցագործության սուբյեկտիվ կողմի հատկանիշներում, ուստի դրա լիարժեք բացահայտումը հնարավոր է միայն գործի բոլոր հանգամանքներն իրենց ամբողջության մեջ գնահատելու դեպքում։ Այլ կերպ՝ խուլիգանական դրդումները` որպես հանցագործության կատարման շարժառիթ, հանցավորի մոտ կարող են դրսևորվել ոչ միայն բուն հանցավոր արարքը կատարելիս, այլև մինչ այդ կամ դրանից հետո։ Հետևաբար, արարքին քրեաիրավական գնահատական տալիս անհրաժեշտ է համակողմանի վերլուծության ենթարկել հանցանք կատարած անձի՝ թե՛ նախքան հանցանքի կատարումը, թե՛ դրա կատարման բուն ընթացքում և թե՛ հանցանքի կատարումից հետո դրսևորած վարքագիծը, այդ թվում՝ հանցավորի և տուժողի գործողությունների բնույթը, նրանց փոխհարաբերությունները և այլն։ Այդ առումով Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հանցագործության հանգամանքներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կատարված արարքին սխալ քրեաիրավական որակում տալուն։
13.2. Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել նաև, որ հանցագործության հանգամանքների ոչ լրիվ, տարանջատված գնահատման արդյունքում հնարավոր է առանձին դեպքերում հիմնավորվի հանցանք կատարելու այս կամ այն շարժառիթի առկայությունը, սակայն դրանց ամբողջական վերլուծությունը, հանցավորի և տուժողի գործողությունների հաջորդականության հանգամանալի հետազոտությունը հանգեցնի այդ շարժառիթի ընդհանրապես բացառմանը կամ դրա չնչին, երկրորդական նշանակություն ունենալուն և մեկ այլ՝ հանցագործությունը կատարելու գերակա, առաջնային շարժառիթի բացահայտմանը։ Հետևաբար յուրաքանչյուր դեպքում անհրաժեշտ է գործի օբյեկտիվ, լրիվ և բազմակողմանի քննության, հետազոտված ապացույցների պատշաճ գնահատման արդյունքում պարզել այն հիմնական մղումը, որն ընկած է եղել օրենքով արգելված արարքի կատարման հիմքում։
Վերոգրյալի համատեքստում Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ եթե հանցավորի և տուժողի գործողությունների, գործի այլ հանգամանքների ամբողջական վերլուծության արդյունքում պարզվում է, որ տուժողի գործողությունը ոչ թե պատճառ, այլ միայն «առիթ» է հանդիսացել, նպաստել է, որպեսզի հանցավորն իր ի սկզբանե դրսևորած հակաօրինական կամ հակաբարոյական վարքագիծն արդեն հանցանքի կատարմամբ ավարտին հասցնի, ապա արարքը, որպես կանոն, ենթակա է որակման որպես խուլիգանական դրդումներով կատարված։ Այլ կերպ՝ այն դեպքում, երբ տուժողի գործողությունը հանցավորի սանձարձակ, անպարկեշտ, ցինիկ վարքագծի արդյունք է, ապա այն, նույնիսկ եթե դրսևորված է լինում ֆիզիկական ուժի գործադրմամբ, ինքնին չի կարող բացառել հանցավորի արարքում խուլիգանական դրդումների առկայությունը(...)»։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ գործի քննությամբ Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել, որ ամբաստանյալ Դավիթ Վարդանյանը չնչին առիթով վիճաբանել է տուժողի հետ, հնչեցրել հայհոյանքներ, ինչը չէր կարող հիմնավոր պատճառ հանդիսանալ վերջինիս դեմ նման վարքագիծ դրսևորելու համար։ Հետևաբար, Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ ամբաստանյալ Դավիթ Վարդանյանի կողմից տուժող Խաչատուր Հովհաննիսյանին միջին ծանրության մարմնական վնասվածք պատճառելը զուգորդվել է խուլիգանական դրդումներով։
Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել նաև այն հանգամանքը, որ տուժողի գործողությունը ոչ թե պատճառ, այլ միայն առիթ է հանդիսացել, նպաստել է, որպեսզի Դավիթ Վարդանյանն իր ի սկզբանե դրսևորած հակաօրինական կամ հակաբարոյական վարքագիծն արդեն հանցանքի կատարմամբ ավարտին հասցնի։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգքրի 127-րդ հոդվածի դրույթներին համապատասխան, հետազոտելով և գնահատելով գործով ձեռք բերված ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, հաստատված է համարել այն փաստական հանգամանքները, որ Դավիթ Վարդանյանը 2015թ. մայիսի 3-ին, ժամը 22։00-ի սահմաններում, իրեն պատկանող «Նիվա» մակնիշի 90 VV 550 համարանիշի ավտոմեքենայով Երևան քաղաքի Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկի մոտ ընկել է խցանման մեջ։ Հաշվի չառնելով խցանման հանգամանքը՝ խուլիգանական մղումներով, այն է՝ ինքնահաստատման, անպարկեշտ վարքագծով, իր անձը տուժողին հակադրելու, վերջինիս հանդեպ իր գերակայությունն ի ցույց դնելու մղումով՝ ճանապարհը զիջելու նպատակով ձայնային տևական ազդանշան է տվել առջևում խցանման մեջ գտնվող «Օպել» մակնիշի 35 ՍՍ 005 համարանիշի ավտոմեքենայի վարորդ Խաչատուր Հովհաննիսյանին։ Տեսնելով, որ վերջինս ճանապարհը չի զիջում, բացի այդ, զրկված է ճանապարհը զիջելու հնարավորությունից, ճանապարհի աջ հատվածով մի պահ հավասարվել է վերջինիս ավտոմեքենային և չնչին առիթով սկսել է սպառնալ ու սեռական բնույթի հայհոյանքներ տալ Խաչատուր Հովհաննիսյանի հասցեին, ապա, շուրջ 5 րոպե տևողությամբ հիշյալ վայրում՝ շարունակել է հայհոյել և վիճաբանել Խաչատուր Հովհաննիսյանի հետ, որի ընթացքում խուլիգանական դրդումներով, մարմնական վնասվածքներ հասցնելու դիտավորությամբ ձեռքերով հարվածներ է հասցրել Խաչատուր Հովհաննիսյանի գլխի տարբեր մասերին՝ վերջինիս առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով միջին ծանրության վնաս՝ ձախ ակնակապճային շրջանի հյուսվածքների արյունազեղման, արյունահավաքի, նույն շրջանի սալջարդ վերքի, ձախ ակնագնդի 1-ին աստիճանի սալջարդի, N 24 ատամի հոդախախտի և ձախ այտոսկրի բեկորային կոտրվածքի ձևերով, որն ուղեկցվել է ձախ հայմորյան խոռոչի հեմոսինուսիտով։
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ վերը նշված փաստական հանգամանքների առկայության պայմաններում Առաջին ատյանի դատարանը եկել է ճիշտ եզրահանգման, որ ամբաստանյալ Դավիթ Վարդանյանի կատարած արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեականօրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետին։
Անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցին, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է հետևյալը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին։
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (...)»։
Սույն քրեաիրավական նորմերը Վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության են ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված որոշումներում, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա (հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ, ի թիվս այլ որոշումների, մանրամասն տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի` 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 գործով, Արմեն Շահբազյանի` 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 գործով, Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի՝ 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 գործով Վճռաբեկ դատարանի որոշումները)՝ հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԵԷԴ/0132/01/13, ԵԱՆԴ/0060/01/13, ԵԿԴ/0096/01/13, ԵԿԴ/0252/01/13, ԵՄԴ/0027/01/14, ԳԴ/0014/01/14, ՍԴ/0204/01/13, ՏԴ/0031/01/14, ՍԴ3/0174/01/14 և այլն)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վրա ազդող վերը նշված գործոններից մեղքի ձևի հետ կապված՝ Վճռաբեկ դատարանն իր նախադեպային իրավունքում նաև արձանագրել է. «(...) [Մ]եղքի դիտավորյալ ձևով կատարվող հանցագործությունների ժամանակ առավել բարձր հանրային վտանգավորություն ունեն ուղղակի դիտավորությամբ կատարվող արարքները, որոնք ենթադրում են հանցավորի կողմից հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության կամ իրական հնարավորության նախատեսում։ Ընդ որում, արարքի վտանգավոր հետևանքների առաջացումը նախատեսելն ընդգրկում է ոչ միայն ապագայում սպասվելիք փոփոխությունների փաստական բովանդակության գիտակցումը, այլև այդ փոփոխությունների սոցիալական նշանակության (հանրային վտանգավորության) գիտակցումը։ Բոլոր այն դեպքերում, երբ հանցանք կատարած անձի կողմից հստակ գիտակցվում է արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այսինքն՝ առկա է վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության նախատեսումը, օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։ Այս դեպքում հանցագործության սուբյեկտի պատրաստվածությունը, հանցանքի կատարման եղանակը, իրադրությունը, օգտագործվող գործիքները, միջոցներն իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը՝ հանցավորի մոտ միանշանակ վստահություն առաջացնելով իր նպատակների անխուսափելի իրագործման մեջ:
15. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն որոշման 14-րդ կետում արված դատողությունները կիրառելի են մարդու առողջության դեմ ուղղված դիտավորյալ հանցագործությունների դեպքում ընդհանրապես և դիտավորությամբ առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդված) դեպքում՝ մասնավորապես։ Նշված դիրքորոշման համար հիմք է հանդիսանում մարդու առողջության` որպես պետության կողմից առանձնահատուկ պահպանվող արժեքի կարևորությունը։ Քննարկվող հանրորեն վտանգավոր արարքների դեմ արդյունավետ պայքարը պահանջում է այս ոլորտում համապատասխան քրեական, այդ թվում` պատժողական քաղաքականության իրականացում։ Իսկ դա իր հերթին ենթադրում է ոչ միայն համապատասխան օրենսդրական հիմքերի առկայություն, այլև դրանց գործնական կիրառման հնարավորության ապահովում։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածը պատասխանատվություն է նախատեսում մարդու առողջության դեմ ուղղված հանցագործություններից ամենավտանգավորի` դիտավորությամբ առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու համար։ Քննարկվող հանցագործության հանրային առավել բարձր վտանգավորությունը պայմանավորված է ոչ միայն նրանով, որ համապատասխան հակաիրավական արարքի արդյունքում մարդուն պատճառվում է վնաս, որը խիստ բացասական է անդրադառնում նրա առողջական վիճակի վրա, այլև նրանով, որ կարող է առաջ բերել ավելի ծանր հետևանքներ՝ ընդհուպ մինչև տուժողի մահ։ Այս հանցագործության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է դիտավորությամբ, որը կարող է լինել ինչպես ուղղակի, այնպես էլ անուղղակի (…)։
(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարքը կարող է կատարվել տարբեր եղանակներով։ Մասնավորապես, հանցավորը տուժողի առողջությանը ծանր վնաս կարող է պատճառել՝ իր ֆիզիկական հնարավորությունները գործադրելով (ձեռքով կամ ոտքով հարվածելով, հրել-վայր գցելով, մարմնի որևէ մաս ջարդելով և այլն), տարբեր գործիքներ, իրեր կամ առարկաներ (դանակ, կացին, մուրճ, մետաղյա ձող, քար և այլն) օգտագործելով, զանազան մեխանիզմներ, միջոցներ կամ նյութեր (հրազեն, թույն, թմրանյութ և այլն) կիրառելով, տարերային աղետի իրադրությունը կամ առավել վտանգի աղբյուրն օգտագործելով և այլն։ Քննարկվող հանցագործության կատարման նշված եղանակները, ելնելով գործի փաստական հանգամանքների առանձնահատկություններից, տարբեր կերպ են բնորոշում հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության աստիճանը։ Այսպես՝ տուժողի կենսական կարևոր օրգանների շրջանում դանակով հարված հասցնելիս հանցավորը ոչ միայն նախատեսում է հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիությունը, այլև գիտակցում է կամ առնվազն պարտավոր է գիտակցել, որ իր գործողություններով տուժողին պատճառում է առողջության ծանր վնաս, որը վտանգավոր է կյանքի համար և անգամ կարող է հանգեցնել մահվան։ Այլ խոսքով՝ հանցավորը գործում է ուղղակի դիտավորությամբ և հստակ նախատեսում է իր արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այդ թվում՝ գիտակցում է կամ պարտավոր է գիտակցել, որ տուժողին կարող է պատճառել մահ, սակայն ինքնավստահությամբ կամ անփութությամբ հույս է ունենում, որ նշված ծանր հետևանքը չի առաջանա։ Վերոգրյալն ինքնին վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին, ուստի օբյեկտիվորեն պետք է գնահատվի և հաշվի առնվի դատարանների կողմից պատիժ նշանակելիս։
(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը ճիշտ գնահատելու և որպես արդյունք հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու համար դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն արարքի կատարման եղանակին, օգտագործված գործիքներին, միջոցներին, մարմնական վնասվածքների քանակին, բնույթին ու տեղակայմանը։ Համապատասխան գնահատականի պետք է արժանացվի նաև կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։
[Ա]ռանց նշված հանգամանքների գնահատման առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու վերաբերյալ գործերով հնարավոր չէ ճիշտ պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին։ Հետևաբար, նշանակված պատժով չի ապահովվի կատարված արարքի և կիրառված քրեաիրավական ներգործության միջոցի համաչափությունը, ինչպես նաև կխաթարվեն պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները» (տե՛ս Ա.Շահբազյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 որոշման 14-17-րդ կետերը)։
Վերահաստատելով Ա.Շահբազյանի որոշմամբ արտահայտված և վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը կրկնել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանք կատարելու դեպքում պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս, ի թիվս այլնի, հատկապես կարևոր է հաշվի առնել հանցանքի կատարման գործիքներն ու միջոցները, մարմնական վնասվածքների քանակը, բնույթը, տեղակայումը, անձի հոգեբանական վերաբերմունքն իր կատարած արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ։
Կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքների շրջանակներում վնաս պատճառելու համար օգտագործված տարատեսակ գործիքները, առարկաները կամ սարքավորումները, վնասվածք(ներ)ի տեղակայումը, հանցավորի պատրաստվածությունը, մեղքի դիտավորյալ ձևը (հատկապես` ուղղակի դիտավորությունը) իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը, մեծացնում հանցագործությունը հաջողությամբ ավարտին հասցնելու կամ ավելի մեծ վնաս պատճառելու հավանականությունը։ Հետևաբար նման դեպքերում օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։ (տե՛ս, mutatis mutandis, Ս.Խաչատրյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2015 թվականի մարտի 27-ի թիվ ՏԴ/0031/01/14 որոշման 14-րդ կետը)։
Սույն գործի նյութերից հետևում է, որ Դավիթ Վարդանյանը «2015 թվականի մայիսի 03-ին, ժամը 22։00-ի սահմաններում, իրեն պատկանող «Նիվա» մակնիշի 90 VV 550 հ/հ-ի ավտոմեքենայով Երևան քաղաքի Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկի մոտ ընկել է խցանման մեջ։ Հաշվի չառնելով խցանման հանգամանքը՝ խուլիգանական մղումներով, այն է՝ ինքնահաստատման, անպարկեշտ վարքագծով, իր անձը հասարակությանը հակադրելու, իր գերակայությունն ի ցույց դնելու մղումով՝ ճանապարհը զիջելու նպատակով ձայնային տևական ազդանշան է տվել առջևում խցանման մեջ գտնվող «Օպել» մակնիշի 35 ՍՍ 005 հ/հ-ով ավտոմեքենայի վարորդ Խաչատուր Հրաչի Հովհաննիսյանին։ Տեսնելով, որ վերջինս ճանապարհը չի զիջում, բացի այդ, զրկված է ճանապարհը զիջելու հնարավորությունից՝ ճանապարհի աջ հատվածով մի պահ հավասարվել է վերջինիս ավտոմեքենային և չնչին առիթով սկսել է սպառնալ ու սեռական բնույթի հայհոյանքներ տալ Խաչատուր Հովհաննիսյանի հասցեին, ապա շուրջ 5 րոպե տևողությամբ հիշյալ վայրում՝ քաղաքացիների ներկայությամբ, շարունակել է հայհոյել և վիճաբանել Խաչատուր Հովհաննիսյանի հետ, որի ընթացքում խուլիգանական դրդումներով, մարմնական վնասվածքներ հասցնելու դիտավորության ձեռքերով հարվածներ է հասցրել Խ.Հովհաննիսյանի գլխի տարբեր մասերին՝ վերջինիս առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով միջին ծանրության վնաս՝ ձախ ակնակապճային շրջանի հյուսվածքների արյունազեղման, արյունահավաքի, նույն շրջանի սալջարդ վերքի, ձախ ակնագնդի 1-ին աստիճանի սալջարդի, N 24 ատամի հոդախախտի և ձախ այտոսկրի բեկորային կոտրվածքի ձևերով, որն ուղեկցվել է ձախ հայմորյան խոռոչի հեմոսինուսիտով»:
Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Դավիթ Վարդանյանի անձը բնութագրող տվյալներ է դիտել նախկինում դատված կամ որևէ կերպ արատավորված չլինելը և դրականորեն բնութագրվելը, իսկ պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք՝ խնամքի տակ գտնվող մանկահասակ երեխայի առկայությունը: Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրվել:
Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությամբ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Դավիթ Վարդանյանի խնամքի տակ են գտնվում նաև 1936 թվականին ծնված տատը և առաջին խմբի հաշմանդամ հայրը: Բացի այդ, ամբաստանյալն աշխատում է և հանդիսանում է ընտանիքի միակ կերակրողը:
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Դավիթ Վարդանյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, Առաջին ատյանի դատարանը եկել է այն եզրահանգման, որ ամբաստանյալը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ վիճարկվող դատական ակտը կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել այն, որ հանցանքը կատարելու պահից անցել է մեկ ու կես տարուց ավել ժամանակ և նշված ժամանակահատվածում ամբաստանյալն իրեն դրսևորել է բացառապես դրական կողմերով. աշխատել է, ունի մանկահասակ երեխա, խնամքի տակ են գտնվում նաև տարեց տատին և առաջին խմբի հաշմանդամ հայրը, ընտանիքի միակ կերակրողն է, և պատիժը ռեալ կրելու պարագայում ընտանիքը կարող է հայտնվել սոցիալական ծանր կացության մեջ: Բացի այդ, տուժողը հայտարարել է, որ ամբաստանյալի դեմ բողոք կամ որևէ այլ պահանջ չունի, թշնամական հարաբերությունների մեջ չի գտնվում, նա երիտասարդ է, պարզապես դրսևորել է «տաքարյուն» վարքագիծ, նրա նկատմամբ գույքային պահանջ ևս չունի:
Վերը նշված փաստական տվյալները գնահատելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերոհիշյալ որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Դավիթ Վարդանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պատշաճ գնահատականի չի արժանացրել կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես`
ա) վերլուծության չի ենթարկել այն հանգամանքը, որ Դավիթ Վարդանյանը Խաչատուր Հովհաննիսյանին հարվածել է ձեռքերով,
բ) չի գնահատել հանցավորի հոգեբանական վերաբերմունքն իր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ, մասնավորապես՝ այն, որ ամբաստանյալը գիտակցել է, որ իր գործողություններով տուժողի առողջությանը պատճառում է միջին ծանրության վնաս, չի նախատեսել իր արարքի և հետևանքների միջև առկա անմիջական պատճառական կապը,
գ) հաշվի չի առել խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը՝ այն, որ չնայած ամբաստանյալը ոտնձգել է այնպիսի հասարակական հարաբերության դեմ, որի խախտումը բացասաբար է անդրադարձել տուժողի առողջական վիճակի վրա, սակայն այն չէր կարող առաջ բերել ավելի ծանր հետևանքներ։
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, վերոհիշյալ հանգամանքներն օբյեկտիվորեն նվազեցնում են ամբաստանյալի կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը:
Հաշվի առնելով կատարված հանցագործության բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, Դավիթ Վարդանյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ուստի նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պետք է պայմանականորեն չկիրառել։
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ Դավիթ Վարդանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը։ Տվյալ դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից։
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը չի համապատասխանում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածով սահմանված՝ դատական ակտին ներկայացվող օրինականության, հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության պահանջներին։ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտում Դավիթ Վարդանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ արված հետևությունը հիմնված չէ դատական քննության ժամանակ հետազոտված ապացույցների վրա։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ, 361.1, 385-387-րդ, 390-րդ, 393-394-րդ, 398-րդ և 412-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
ՈՐՈՇԵՑ
Ամբաստանյալ Դավիթ Վարդանյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել մասնակիորեն:
Դավիթ Գագիկի Վարդանյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. նոյեմբերի 23-ի դատավճիռը պատժի մասով փոփոխել:
Դավիթ Գագիկի Վարդանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկումը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել՝ 1 (մեկ) տարի փորձաշրջանով:
Դավիթ Վարդանյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի պետական ծառայության վրա:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԱԶԱՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ
Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
Գործ
ԵԿԴ/0115/01/16
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԿԵՆՏՐՈՆ ԵՎ ՆՈՐՔ-ՄԱՐԱՇ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
,,23,, նոյեմբերի 2016թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը
/այսուհետև` դատարան/
Նախագահությամբ դատավոր Մ. Մակյանի
Քարտուղարությամբ Թ. Խաչատրյանի
Մասնակցությամբ՝
Մեղադրող Տ. Պողոսյանի
Տուժող Խ.Հովհաննիսյանի
Պաշտպան Կ.Գրիգորյանի
դռնբաց դատական նիստերում, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Դավիթ Գագիկի Վարդանյանի` ծնված
26.05.1992թ.-ին, Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ,
ՀՀ քաղաքացի, նախկինում չդատված, թերի
բարձրագույն կրթությամբ, աշխատում է «Գրանդ
Քենդի» ՓԲԸ-ում՝ որպես առաքիչ, հաշվառված և
բնակվում է` քաղաք Երևան, Արզումանյան 16/3 շենքի
4-րդ բնակարանում, մեղադրվում է ՀՀ քրեական
օրենսգրքի113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով,
որպես խափանման միջոց է ընտրված` չհեռանալու
մասին ստորագրությունը։
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը
Ըստ դատարան ուղարկված քրեական գործի նյութերի և մեղադրական եզրակացության.
«Դավիթ Գագիկի Վարդանյանը մեղադրվում է այն բանի համար, որ նա 2015 թվականի մայիսի 03-ին ժամը 22։00-ի սահմաններում, իրեն պատկանող «Նիվա» մակնիշի 90 VV 550 հ/հ-ի ավտոմեքենայով Երևան քաղաքի Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկի մոտ ընկել է խցանման մեջ։ Հաշվիչառնելով խցանմանհանգամանքը՝ խուլիգանական մղումներով, այն է՝ ինքնահաստատման, անպարկեշտ վարքագծով, իր անձը հասարակությանըհակադրելու, իր գերակայությունն ի ցույց դնելու մղումով՝ ճանապարհը զիջելու նպատակով ձայնային տևական ազդանշան է տվել առջևում խցանման մեջ գտնվող «Օպել» մակնիշի 35 ՍՍ 005 հ/հ-ով ավտոմեքենայի վարորդ Խաչատուր Հրաչի Հովհաննիսյանին։ Տեսնելով, որ վերջինս ճանապարհը չի զիջում, բացի այդ, զրկված է ճանապարհըզիջելուհնարավորությունից, ճանապարհիաջհատվածովմիպահհավասարվելէվերջինիսավտոմեքենայինևչնչինառիթովսկսելէսպառնալ ուսեռականբնույթիհայհոյանքներտալԽաչատուրՀովհաննիսյանիհասցեին, ապաշուրջ 5 րոպետևողությամբհիշյալվայրում՝քաղաքացիների ներկայությամբ, շարունակել է հայհոյել և վիճաբանել Խաչատուր Հովհաննիսյանի հետ, որի ընթացքում խուլիգանական դրդումներով, մարմնական վնասվածքներ հասցնելու դիտավորության ձեռքերով հարվածներ է հասցրել Խ.Հովհաննիսյանի գլխի տարբեր մասերին՝ վերջինիս առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով միջին ծանրության վնաս՝ ձախ ակնակապճային շրջանի հյուսվածքների արյունազեղման, արյունահավաքի, նույն շրջանի սալջարդ վերքի, ձախ ակնագնդի 1-ին աստիճանի սալջարդի, N 24 ատամի հոդախախտի և ձախ այտոսկրի բեկորային կոտրվածքի ձևերով, որն ուղեկցվել է ձախ հայմորյան խոռոչի հեմոսինուսիտով»։
Դեպքի առթիվ 2016 թվականի մայիսի 18-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի կողմից հարուցվել է քրեական գործ։
13.04.2016թ.-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի կողմից կայացվել է որոշում` Դավիթ Գագիկի Վարդանյանինորպես մեղադրյալներգրավելումասին և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 6-րդ կետով։ Նույն օրը վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը։
Քրեական գործը Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի աշխատակազմի գրասենյակ է ստացվել և մուտքագրվել 06.05.2016թ.-ին։
2.Ապացույցների հետազոտում և գնահատում
Դատարանում, ամբաստանյալԴավիթ Վարդանյանն իրեն առաջադրված մեղադրանքում մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ընկերոջ հետ միասին իրեն պատկանող ավտոմեքենայով երթևեկել է Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական շրջանի փողոցներով։ Երեկոյան ժամը 19։00-ի սահմաններում, հասնելով Երևան քաղաքի Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկ, ընկել են խցանման մեջ։ Ճանապարհի այդ հատվածը եղել է բավականին նեղ, ինքն այդ ժամանակ ընթացել է փողոցի աջ հատվածով՝ ներքևի հատվածով բարձրանալով դեպի վերև։ Փողոցի ձախ հատվածով իր մեքենային հավասար ընթացել է «Օպել» մակնիշի մի ավտոմեքենա։ Քանի որ փողոցի ձախ հատվածը եղել է նեղ, ձախ կողմից երթևեկով «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենան ցանկացել է մտնել, սակայն, առաջանալով, մեքենայի ետևի մասով հարվածել է իր մեքենայի դիմացի հատվածին։ Այնուհետև, ինքը և «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը իջել են ավտոմեքենաներից, «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդին հարցրել է «չտեսար որ խփեցիր», սակայն վերջինս պատասխանել է՝ «դու խփեցիր»։ Լսելով այդ արտահայտությունը, փոքր-ինչ նյարդայնացել է, ինչի հետևանքով տեղի է ունեցել քաշքշուկ։ Այդ՝ քաշքշուկի, ժամանակ ձեռքով հարվածել է վերջինիս։ Այնուհետև, այդ հարվածից հետո միջամտել է ընկերը և փորձել է բաժանել իրենց։ Ընկերոջ կողմից միջամտելուց հետո այլևս որևէ հարված չի հասցրել «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդին։
Ամբաստանյալը հավաստիացրել է, որ միջադեպին բացառապես ներկա են գտվել ինքը, ընկերը և «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը։ Ականատես այլ անձինք չեն եղել, ավելին, որևէ անձ չի միջամտել առաջացած քաշքշուկին։ Ստեղծված իրավիճակում ինչպես ինքը, այնպես էլ «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը հայոհանքներ չեն հնչեցրել։ Մեքենայի բախման հետևանքով քերծվել էր մեքենայի ձախ անվաթևի հատվածը։
Նախաքննության ժամանակ վարույթն իրականացնող մարմնի մոտ հարցաքննվել է մի քանի անգամ, յուրաքնաչյուր հարցաքննությունն անցել է նորմալ իրավիճակում, իր նկատմամբ որևէ բռնություն չի գործադրվել։ Համակարգչային տարբերակով գրված ցուցմունքը կարդացել է սկզբի և վերջին հատվածները, այնուհետև ստորագրել է։ Չի կարծում, որ քննիչը կարող էլ այլ բան ավելացնել։
Պնդել է, որ հնարավոր է, որ տվել է ձայնային ազդանշան, սակայն ինքը որևէ անձի հասցեին հայհոյանք չի հնչեցրել։
Ինչ վերաբերում է տուժողի կողմից դատարանում տրված ցուցմունքին, նշել է, որ դատարանում վերջինիս կողմից տրված ցուցմունքը իրականությանը չի համապատասխանում, չգիտի, թե ինչու է նման ցուցմունք տվել։
Ամբաստայալը ընդունել է այն հանգամանքը, որ մեկ անգամ հարվածել է տուժող Խ.Հովհաննիսյանին, սակայն գտնում է, որ վերջինիս ստացած մարմնական վնասվածքները չէին կարող առաջանալ իր մեկ հարվածից։
Դատարանն արձանագրելով, որ ամբաստանյալի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքների միջև առկա ենէական հակասություներ որոշում է կայացրել հրապարակել նրա նախաքննական ցուցմունքները։
Հրապարակվել են ամբաստանյալ Վարդանյանի կողմից վկայի կարգավիճակում 15.06.2016թ.-ինև 02.12.2015թ.-ին տրված նախաքննական ցուցմունքները։
(Տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը)
Նախաքննական ցուցմունքների հրապարակումից հետ ամբաստանյալ Վարդանյանը հայտնել է, որ իրականում դեպքի օրը հայհոյանքներ չեն հնչել։ Ինչ վերաբերում է նախաքննական ցուցմունքում նշված պատահական անցորդներին, նշել է, որ այդ ժամանակ դեպքի վայրում գտնվող ավտոմեքենաների մեջ եղել են անձինք, անցորդներ չեն եղել։ Միայն մեկ անձ է ավտոմեքենայի միջից հորդորել դադարեցնել վիճաբանությունը, սակայն վերջինս «ամոթ» է արտահայտություն չի կատարել։ Խ.Հովհաննիսյանին հարվածել է մեկ անգամ։ Այն պահին, երբ նա կեղտոտ ձեռքերով ցանկացել է մոտենալ իրեն, պարզապես հրել է վերջինիս, որպեսզի նա մոտ չգար իրեն։
Ամբաստանյալը, նկարագրելով դեպքի հանգամանքները, նշել է, որ երբ ինքը և «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը դուրս են եկել մեքենաներից, «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի խոսքերից նյարդայնացել է, որից հետո իրենց միջև ծագել է քաշքշուկ, ապա հարվածել է նրան։ Չի կարողնում բացատրել, թե նախաքննության ժամանակ ինչու է նման ցուցմունք տվել։ Մասնավորապես, հարցաքննության ժամանակ իր հետ ներկա է գտնվել փաստաբանը, վերջինս կարդացել է գրված ցուցմունքը, հայտնել, որ նորմալ է, իսկ ինքը պարզապես ստորագրել է այն։
Պնդել է, որ Խ.Հովհաննիսյանին հարվածել է մեկ անգամ, չի կարող ասել, թե վերջինիս մարմնական վնասվաքներնինչպես են առաջացել։
Ինչ վերաբերում է այն հանգամանքին, որ ցուցմունքում նշել է, որ զղջում է կատարվածի համար, հայտնել է, որ զղջացել է այն պատճառով, որ «այսքան պատմության մեջ է ընկել», քանի որ աշխատում է մի քանի տեղ։
Ինքը նախաքննության ժամանակ ասել է, որ մեկ անգամ հարվածել է դեմքի հատվածին և քաշքշել են միմյանց։ Վիճաբանությունը տեղի է ունեցել 2015թ.-ի մայիսի 3-ին ժամը 19։00-ի սահմաններում, իսկ ժամը 22։00-ի սահմաններում գտվել է տանը։ Չի բացառում, որ տուժողի իր հետ վիճաբանելուց հետո նա այլ անձի հետ վիճաբանած լինի, որից հետո նոր ներկայացած լինի ոստիկանությանը։
/Տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/
Տուժող Խաչատուր Հովհաննիսյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2015թ.-ի մայիս ամսին երթևեկել է Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկով, որի ժամանակ ընկել է խցանման մեջ։ Ճանապարհի տվյալ հատվածը եղել է միակողմանի և բավականին նեղ։ Այնուհետև, վթար է տեղի ունեցել իր և «Նիվա» մակնիշի ավոտմեքենաների միջև։ Ինչպես ինքը, այնպես էլ «Նիվա» մակնիշի ավոտմեքենայի վարորդը, ով հանդիսանում է ամբաստանյալ Վարդանյանը, դուրս են եկել ավտոմեքենաներից, զրուցել, որի ընթացքում վիճաբանություն է ծագել իր և Դ.Վարդանյանի միջև։ Վիճաբանության ժամանակ քաշքշել են միմյանց, որի ժամանակ Դ.Վարդանյանը հարվածել է իրեն, այնուհետև` հեռացել։ Ինքը նույնպես հեռացել է, զգացել է, որ փոքր-ինչ լավ չի զգում իրեն, ավելին, աչքն արնահոսում է։ Երբ դրսում փորձել է լվացվել, իրեն են մոտեցել ոստիկանության աշխատակիցները և հրավիրել ոստիկանության բաժին։ Այնուհետև, գնացել է դատական բժիշկի մոտ, հետազոտվել, որից հետո գնացել է զինվորական հոսպիտալ։
Հավաստիացրել է, որ վիճաբանության ընթացքում ինչպես իր, այնպես էլ ամբաստանյալ Դ.Վարդանյանի կողմից հայհոյանքներ չեն հնչել, ավելին, ստեղծված իրավիճակին որևէ անձ չի միջամտել, անցորդներ չեն եղել։ Ընդհանուր առմամբ իրենց խոսակությունը տևել է 1-2 րոպե, որի ժամանակ հասարակությանն անհանգստություն չի պատճառվել։ Վիճաբանությանը ներկա է գտնվել միայն Դ.Վարդանյանի ընկերը։ Վիճաբանության ընթացքում իր մոտից որևէ իր չեն հափշտակվել։
Պնդել է, որ Դ.Վարդանյանն իրեն հարվածել մեկ անգամ, ավելին, մինչ վթարը, վերջինիս հետ որևէ շփում, խոսակցություն չի ունեցել։ Ինչ վերաբերում է վիճաբանության առիթին, նշել է, որ վիճաբանության առիթ է հանդիսացել ավտոմեքենաների բախումը։ Դ.Վարդանյանի գործողություններն ուղղված են եղել բացառապես իրեն, քանի որ ավտոմեքենաների բախման հետևանքով վիճաբանել է իր հետ։ Քանի որ անցել է բավականին երկար ժամանակ, հնարավոր է, որ շատ հանգամանքներ ներկայումս չի մտաբերում։ Նախաքննության ընթացքում հարցաքննվել է մի քանի անգամ, որոնց ժամանակ իր նկատմամբ որևէ ճնշում չի գործադրվել։
Հայտնել է, որ ամբաստանյալ Դ.Վարդանյանի դեմ բողոք կամ որևէ այլ պահանջ չունի, ավելին, թշնամական հարաբերությունների մեջ չի գտնվում։ Գտնում է, որ ամբաստանյալը երիտասարդ է, ուստի դրսևորել է «տաքարյուն» վարքագիծ։ Հավելել է, որ բուժման ծախեր չի կատարել, ուստի գույքային պահանջ նրա նկատմամբ ևս չունի։
Դատարանն արձանագրելով, որ տուժողի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքների միջև առկա ենէական հակասություներ, որոշում է կայացրել հրապարակել նրա նախաքննական ցուցմունքները։
20.05.2015թ.-ին տուժող Խ.Հովհաննիսյանը հարցաքննության ժամանակ ցուցմունք է տվել այն մասին, որ՝
«(...) Շուրջ 9 տարի է, ինչ աշխատում է ՀՀ ՊՆ 15166 զորամասում՝ որպես վարորդ։ 2015թ.-ի մայիսի 3-ին անձնական գործերով գնացել է Երևան քաղաքի Կենտրոն թաղամաս։ Ժամը 22։00-ի սահմաններում իրեն պատկանող «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայով երթևեկել է Երևան քաղաքի Տերյան փողոցով դեպի վերև։ Տերյան և Պուշկին խաչմերուկում ընկել է խցանման մեջ։ Այդ ժամանակ իր մեքենայի հետնամասին է մոտեցել սպիտակ գույնի «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենա՝ 90 VV 550 հաշվառման համարանիշերով և սկսել է երկար ազդանշան տալ։ Կարծում է, ազդանշանի պատճառ է հանդիսացել այն, որ այդ կերպ վարորդը ցանակացել է, որպեսզի ինքը նրան զիջեր ճանապարհը։ Այդուամենայնիվ, քանի որ ճանապարհը եղել է խցանված, չի զիջել վերջինիս։ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը մեքենայով առաջացել է, կանգնել իր մեքենային զուգահեռ և, իջեցնելով կողային ապակին, սկսել է իր հասցեին տալ սեռական բնույթի հայհոյանքներ։ Այնուհետև, վերջինիս հարցրել է, թե ինչ է անում. իր հարցին պատասխանել է՝ «լավ է իջնի ավտոմեքենայից, իր համար ավելի վատ կլինի»։ Դրանից հետո նա բարձրացրել է իր ավտոմեքենայի կողային ապակին, ինքը նույնպես բարձրացրել է ավտոմեքենայի կողային ապակին, ապա մի փոքր ընթացել է առաջ։ Իր մեքենայի հետնամասում հարված է զգացել և տեսել է, որ դա նույն «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենան է։ Տեսնելով, որ իր ավտոմեքենային հարվածել է «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենան, անմիջապես դուրս է եկել մեքենայից։ Այդ ժամանակ իրեն է մոտեցել «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը և, բռնելով իր կրծքավանդակի հատվածից, ասել է, թե ինչու է հարվածում ավտոմեքենային։ Պատասխանել է, որ իրականում նա է հարվածել իր ավտոմեքենային, սակայն մեղքը գցում է իր վրա։ Միասին քայլել են դեպի իր ավտոմեքենայի ետնամասը, որտեղ կրկին նշել է, որ ինքը մեղավոր չէ։ Լսելով այդ արտահայտությունը, տվյալ անձը հարվածել է իրեն։ Այնուհետև, կրկին բռնել է իր կրծքավանդակից և սկսել հայհոյել իր հասցեին։ Չցանկանալով վերջինիս հետ վիճաբանել, նրա հնչեցրած հայհոյանքներին չի պատասխանել և ձեռքով հրել է, որպեսզի ազատվի նրանից։ Այնուհետև, քայլել է դեպի իր ավտոմեքենան, քանի որ ցանկացել է հեռանալ։ Միջադեպի ժամանակ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի հետ եղել է մի տղա, ով, մինչ այդ, որևէ գործողություն չի կատարել՝ չի հայհոյել, չի հարվածել։ Նախկինում այդ անձանց չի ճանաչել, նրանց տեսնում էր առաջին անգամ։ Ավտոմեքենայի մոտ քայլելու ժամանակ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի հետ գտնվող անձը իր հասցեին հնչեցրել է սեռական բնույթի հայհոյանք՝ վիրավորելով իր հարազատներին։ Լսելով այդ ամենը, թեքվել է, սակայն, իր հասցեին հայոհանք հնչեցրած անձը բռունցքով հարվածել է իր դեմքին, մասնավորապես՝ այտի հատվածին։ Այդ հարվածից հասկացել է, որ հարվածող անձի ձեռքում առկա է երկաթյա առարկա՝ կռփազենք։ Հարվածի հետևանքով աչքերի դիմաց սևացել է, ուստի ձեռքերով փակել է դեմքը։ Զգացել է, թե ինչպես են «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը և նրա հետ գտնվող անձը բռունցքներով հարվածում իրեն։ Մասնավորապես, հարվածել են մարմնի տարբեր հատվածներին՝ պատճառելով ֆիզիկական ցավ։ Չի կարող նշել, թե նրանցից ով քանի անգամ է հարվածել իրեն, քանի որ այդ պահին ձեռքերով փակել էր դեմքը, ոչինչ չէր տեսնում։ Նրանք երկուսն էլ հարվածել են իրեն, հարվածները եղել են տարբեր ուղղություններից։ Չի կարող նշել, արդյոք հարվածել են կռփազենքով, թե ոչ, քանի որ այդ պահին ոչինչ չի զգացել։ Իրեն հարվածելու ժամանակ միջամտել են պատահական անցորդներ, փորձել բաժանել իրենց։ Վերջիններիս չի ճանաչում։ Այնուհետև, բաժանելուց հետո նստել է իր ավտոմեքենան և գնացել Հյուսիսային պողոտա՝ «Մոսկվիչկա» սուպերմարկետի մոտ, իսկ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը և նրա հետ գտնվող աձը հեռացել են՝ իրեն անհայտ ուղղությամբ։ Հասնելով «Մոսկվիչկա» սուպերմարկետի մոտ, զանգահարել է ընկերոջը՝ Արտյոմին, և պատմել դեպքի մասին։ Քանի որ Արտյոմը հանդիսանում է ոստիկանության աշխատակից, իրեն ասել է, որ միջադեպի մասին կտեղեկացնի հերթապահ աշխատակիցներին, նրանք կուղեկցեն ոստիկանության բաժին։ Մոտ 5 րոպե անց իրեն են մոտեցել ոստիկանության աշխատակիցներ և ուղեկցել ոստիկանության Կենտրոնական բաժին՝ միջադեպի վերաբերյալ հաղորդում տալու նպատակով։
Պնդել է, որ դեպի օրը գնացել էր Երևան քաղաքի Կենտրոն թաղամաս՝ ծանոթին տեսնելու նպատակով, սակայն հանդիպումը չի կայացել, ուստի Տերյան փողոցով գնացել է տուն։ Մինչ նկարագրված միջադեպը տեղի ունենալը, որևէ անձի հետ չի վիճաբանել։ Կարծում է, որ միջադեպի պատճառ է դարձել խցանումը, իսկ մեքենաների բախումից իր մեքենան չի վնասվել։ Նկարագրելով «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդին, նշել է, որ նա եղել է կարճահասակ, փոքրամարմին, մոտ 23 տարեկան, կարճ կտրած մազերով՝ փոքր-ինչ բաց գույնի, փոքր քթով, բարակ հոնքերով։ Նրա ուղևորը եղել է փոքր-ինչ թիկնեղ, մոտ 165 սմ հասակով, կարճ կտրած սև գույնի մազերով, նորմալ քթով, միջին հաստության հոնքերով, մոտ 25 տարեկան։ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը կրել է կարճաթև բաց գույնի շապիկ, իսկ մյուս անձը՝ սև գույնի հագուստ, սակայն մանրամասն չի մտաբերում, թե ինչ հագուստ է կրել։ Նրանց տեսնելու դեպքում կճանաչի։ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենան եղել է սպիտակ գույնի՝ 90 VV 550 հաշվառման համարանիշերով։ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը և նրա հետ գտնվող անձը գլխի հատվածին հարվածել են 4-5 անգամ, սակայն չի կարող ասել, թե նրանցից ով քանի անգամ է հարվածել։ Նախապես «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի հետ գտնվող անձն իրեն հարվածել է կռփազենքով։ Հարվածելու ընթացքում հնչեցրել են սեռական բնույթի հայհոյանքներ։ Իրեն հարվածելու ժամանակ նրանց չի հայհոյել և չի հարվածել, սակայն նախապես հնչեցրած հայհոյանքներին ի պատասխան՝ հայհոյել է նրանց։ Միջադեպը տևել է մոտ 5 րոպե, որին միջամտել են պատահական անցորդեր, ովքեր փորձել են բաժանել իրենց։ Վիճաբանության ընթացքում իր պարանոցից անհետացել է ոսկյա շղթան՝ 35 գրամ քաշով, որի վրա եղել է խաչ։ Տվյալ շղթան ժառանգություն էր ստացել հորից, այն գնելու վերաբերյանլ որևէ փաստաթուղթ չունի։ Խաչի և շղթայի ընդհանուր արժեքը կլինի մոտ 470.000 ՀՀ դրամին համարժեք 1000 ԱՄՆ դոլար։ Խաչի բացակայությունը նկատել է տանը՝ միջադեպից հետո։ Կարծում է, որ միջադեպի ժամանակ հնարավոր է պոկված լինի շղթան, որի հետո նրանք վերցրել են այն։ Այդուամենայնիվ, տվյալ հանգամանքը հստակ չի կարող նշել, քանի որ անձամբ չի տեսել։ Վիճաբանության ընթացում տվյալ անձինք իրեն չեն սպառնացել։ Ծառայակիցների հետ գտնվում է նորմալ հարաբերությունների մեջ, տվյալ օրը նրանց հետ որևէ վիճաբանություն տեղի չի ունեցել։
Պնդել է, որ վիճաբանության սկզբում «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի ուղևորը նախապես հարվածել է կռփազենքով։ Հասցված վնասվածքների առումով ներկայումս քաղաքացիական հայցի պահանջ չի ներկայացնում, այն կներկայացնի հետագայում։ Իրեն ծեծի ենթարկած անձանց դեմ բողոք չունի, պարզապես ցանկանում է, որպեսզի իրեն վերադարձնեն իր շղթան և խաչը (...)»։
14.10.2015թ.-ին տուժող Խ.Հովհաննիսյանը լրացուցիչ հարցաքննության ժամանակ ցուցմունք է տվել այն մասին, որ՝
«(...) Աշխատում է թիվ 15166 զորամասում՝ որպես պայմանագրային վարորդ։ Նախկինում իր կողմից տրված ցուցմունքում նշել է, որ իրեն մարմնական վնասվածքներ հասցրած անձանց նկատմամբ բողոքի պահանջ չունի։ Բացի այդ, նշել է, որ չի տեսել, թե ինչ հանգամանքներում է կորել իր ոսկյա շղթան և խաչը։ Գտնում է, եթե նույնիսկ դրանք հափշտակել են այդ անձինք, ապա տվյալ պարագայում ևս վերջիններիս նկատմամբ բողոքի պահանջ չունի։ Այն ժամանակ, երբ քննիչը զանգահարել է իրեն և իր հեռախոսահամարը եղել է անհասանելի, ինքը գտնվել է Լեռնային Ղարաբաղում, այդ պատճառով չի կարողացել կապ հաստատել իր հետ։ Բացի այդ, անծանոթ համարների չի պատասխանում։ Բողոք չունենալու վերաբերյալ դիրքորոշումը կայացրել է ինքը, այն իր ցանկությունն է, որևէ մեկն իրեն այդ առումով չի ստիպել ունենալու նման դիրքորոշում (...)»։
02.12.2015թ.-ին վկա Դ.Վարդանյանի հետ առերես հարցաքննության ժամանակ ցուցմունք է տվել այն մասին, որ՝
«(...) 2015թ.-ի մայիսի 03-ին ժամը 19։00-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկում տեղի է ունեցել ավտովթար, որի ժամանակ վիճաբանել է իր հետ առերեսվող Դ.Վարդանյանի հետ։ Վիճաբանության ընթացքում նա ձեռքով հարվածել է իրեն։ Այնուհետև, բաժանել են իրենց և ավարտվել է վիճաբանությունը։ Վիճաբանությանը, բացի Դ.Վարդանյանից, մասնակցել է նաև նրա հետ գտնվող մի անձ։ Դ.Վարդանյանն իրեն հարվածել է 2-3 անգամ՝ այն էլ՝ գլխի հատվածում։ Նախկինում տրված ցուցմունքում շփոթմունքի հետևանքով նշել է, որ իրեն հարվածել է «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի ուղևորը, սակայն, տեսնելով իր հետ առերեսվողին, մտաբերում է, որ հենց նա է հարվածել դեմքի՝ այտի, հատվածին, որից հետո ձեռքով փակել է դեմքը։ Այնուհետև, հարվածել են գլխի տարբեր հատվածներին, սակայն չի մտաբերում, թե քանի անգամ։ Այդ ժամանակ աչքերի առաջ սևացել է, չի տեսել, թե այդ հարվածները հասցրել են երկուսով, թե ոչ։ Պնդել է, որ իրեն հարվածել է իր հետ առերեսվող անձը՝ Դավիթը։ Ինչ վերաբերում է մյուս հարվածներին, ապա, դրանք ստացել է այն պահին, երբ բռնել էր գլուխը և գտնվում էր կռացած վիճակում։ Չի կարող հայտնել, թե այդ ժամանակ նրանցից ով է իրեն հարվածել։ Այլ կերպ, առաջին հարվածից հետո դեմքը փակել է և չի նկատել, թե ով է իրեն հարվածել, սակայն ստացել է 2-3 հարված։ Դ.Վարդանյանի հետ գտնվող անձի գործողությունները չի կարող նկարագրել, քանի որ մի պահ բռնել էր գլուխը և ոչինչ չէր տեսնում։ Մտաբերում է, որ նա հայհոյել է իրեն։ Նախկինում նշել է, որ իրեն հարվածել են կռփազենքով, այդ հանգամանքը հայտնել է նաև դատական բժշկին։ Այդ հարվածի ժամանակ զգացել է կոշտ առարկայի հպում, սակայն չի բացառում, որ դա եղել է պարզապես ձեռքով հարված։ Պարզապես հարվածը եղել է ուժեղ և զգացել է կոշտ առարկայի հպում իր դեմքի հատվածին։ Միջադեպի ժամանակ հնչել են հայհոյանքեր, սակայն չի մտաբերում, թե քանի անգամ։ Չի բացառում, որ քաշքշուկի ժամանակ կարող էր պոկված լինել շղթան, որը վերցրել են իր հետ վիճող անձինք, սակայն տվյալ փաստը ինքն անձամբ չի տեսել։ Միջադեպից հետո այն անհետացել է (...)»։
02.12.2015թ.-ին վկա Դ.Վարդանյանի հետ առերես հարցաքննության ժամանակ ցուցմունք է տվել այն մասին, որ՝
«(...) 2015թ.-ի մայիսի 03-ին ժամը 19։00-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկում տեղի է ունեցել ավտովթար, ինչի հետևանքով որպես «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդ՝ ճանաչում է իր հետ առերեսվող Դ.Վարդանյանին։ Տեսնելով իր հետ առերեսվողին, նշել է, որ իրեն հարվածել է «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը։ Ստացել է մի քանի հարված, սակայն չի կարող նշել, իր հետ առերեսվողը հարվածել է իրեն, թե ոչ, քանի որ բռնել էր գլուխը։ Պնդում է իր կողմից նախկինում հայտնած ցուցմունքը։ Իր պարանոցին դեպքի օրը եղել է ոսկյա շղթա, սակայն, միջադեպից հետո այն անհետացել է, չգիտի, թե ինչ հանգամանքերում (...)»։
08.02.2016թ.-ին տուժող Խ.Հովհաննիսյանը լրացուցիչ հարցաքննության ժամանակ ցուցմունք է տվել այն մասին, որ՝
«(...) Վիճաբանության պատճառ է հանդիսացել ավտովթարը, այն որ, «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենան բախվել է իր ավտոմեքենային։ Այնուհետև, մեքենաների բախումից հետո ինքը և «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը դուրս են եկել մեքենաներից, զրուցել, թե ում մեղքով է տեղի ունեցել վթարը, այնուհետև, իրենց միջև սկսվել է քաշքշուկ և վիճաբանություն։ Ճանապարհային ոստիկանություն և ապահովագրական ընկերություն չեն դիմել։ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը խցանման ժամանակ տվել է ձայնային ազդանշան, որպեսզի ինքը զիջեր ճանապարհը։ Կարծում է, որ նա պարզապես շտապելիս է եղել։
Ստեղծված իրավիճակի ընթացքում դեմքի հատվածում ստացել է կոշտ հարված, այդ պատճառով նախկինում իր ցուցմունքներում նշել է, որ իրեն հարվածել են կռփազենքով։
Միջադեպի ժամանակ հարվածել են մարմնի՝ գլխի հատվածին, ինչի հետևանքով աչքերի դիմաց սևացել է, ձեռքերով փակել է դեմքը։ Չի կարող ասել, թե ով քանի անգամ է հարվածել իրեն։ Այն ժամանակ, երբ բռնել էր գլուխը և գտնվում էր կռացած վիճակում, հարվածել են գլխի հատվածին, սակայն կրկին չի մտաբերում, թե քանի անգամ են։ Նախապես, առաջին անգամ հարվածել են իր դեմքի հատվածին։ Այդ ժամանակ որևէ մեկն իրենից հափշտակության փորձ չի կատարել, բացի այդ, չի եղել նաև սպառնալիք։ Վիճաբանությունից հետո անհետացել է իր ոսկյա շղթան։ Չի նկատել, որ այն վերցրել են իր հետ վիճաբանող անձինք, չգիտի, արդյոք նրանք են հափշտակել այն, թե ոչ։ Այդ իսկ պատճառով չի ցանկանում ներկայացնել հաղորդում, քանի որ չի տեսել, թե ով է այն հափշտակել։ Իրեն հարվածող անձի դեմ բողոքի պահանջ չունի, հաշտվել է նրա հետ և չի ցանկանում, որպեսզի նա ենթարկվի քրեական պատասխանատվության (...)»։
25.02.2016թ.-ին տուժող Խ.Հովհաննիսյանը լրացուցիչ հարցաքննության ժամանակ ցուցմունք է տվել այն մասին, որ՝
«(...) Գտնում է, որ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը պատահական է հարվածել իր ավտոմեքենային, քանի որ փորձել է շրջանցել իրեն։ Վիճաբանության ընթացքում իրեն հարվածել է Դավիթ Վարդանյանը։ Վթարի հետևանքով իր ավտոմեքենան չի վնասվել, դեպքից հետո ավտոմեքենան տվել է վարձակալության։
Երբ գտնվել է խցանման մեջ, իր մեքենայի աջ կողմում կանգնել է «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենան, որի վարորդը տվել է ձայնային ազդանշան՝ ճանապարհը զիջելու նպատակով։ Ինքը չի կարողացել զիջել ճանապարհը, որից հետո «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը ավտոմեքենան կանգնեցրել է իրեն զուգահեռ։ Այնուհետև, իջեցնելով կողային ապակին, հայհոյել է իրեն։ Ինքը նույնպես հայհոյանք է հնչեցրել նրա հասցեին։ Հարցրել է, թե ինչ է անում, սակայն «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը պատասխանել է՝ «լավ եմ անում, իջի ավտոմեքենայից, ավելի վատ կլինի»։ Այնուհետև, իջել են ավտոմեքենաներից, զրուցել վթարի վերաբերյալ, թե իրականում ում մեղքով է վթարը առաջացել։ Մինչ վիճաբանությունը՝ փողոցի տվյալ հատվածում եղել է խցանում։ Իրեն հարվածող անձի դեմ բողոքի պահանջ չունի, չի ցանկանում, որպեսզի նա ենթարկվի քրեական պատասխանատվության։ Հաշտվել է վերջինիս հետ և ցանկանում է, որ հարուցված քրեական գործը կարճվի (...)»։
Նախաքննական ցուցմուքնների հրապարակումից հետո տուժողը դատարանում հայտնել է, որ դեպքից հետո անցել է բավականին ժամանակ, ավելին, միջադեպից հետո բուժում է ստացել հիվանդանոցում, ուստի շատ հանգամանքներ չի մտաբերում։ Միջադեպի ժամանակ բռնել էր գլուխը, ինչի հետևանքով չի տեսել, թե ով է իրեն հարվածել։ Ինչ վերաբերում է հայհոյանքներին, նշել է, որ ինքն անձամբ չի հայհոյել։ Հայհոյանքներ հնչեցրել է Դավիթ Վարդանյանը։ Չի մտաբերում, արդյոք անցորդներ եղել են, թե ոչ, ովքեր միջամտել են իրենց գործողություններին, սակայն եթե նախաքննության ժամանակ այդպես է գրել, ուրմեն համապատասխանում է իրականությանը։ Ճանապարհի հատվածը եղել է նեղ, միակողմանի, հնարավոր չէր վազանց կատարել։ Դ.Վարդանյանը պատահական մեքենայով հարվածել է իր մեքենային։ Պնդել է, որ ինքը Դ.Վարդանյանին չի հայհոյել, վերջինս երիտասարդ է, նա է հայհոյել։ Վիճաբանությունը տևել է մի քանի րոպե։ Իրականում, դեպքից հետո կորել էր իր շղթան, սակայն չգիտի, թե ինչ հանգամանքներում։ Վիճաբանության առիթ է հանդիսացել ավտովթարը։ Խցանման ժամանակ բոլոր մեքենաները հնչեցրել են ձայնային ազդանշաններ։ Նախաքննության ժամանակ հայտնել է իրականությունը, սակայն ներկայումս շատ հանգամաներ չի մտաբերում։
Տուժողը հավելել է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ բողոք կամ այլ տեսակի պահանջ չունի, ավելին, ցանկացած հանցակազմի պարագայում հաշտվել է նրա հետ և չի ցանկանում, որ նա ենթարկվի քրեական պատասխանատվության։
/տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Արտյոմ Օհանյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտում՝ որպես ոստիկան։
Մտաբերում է, որ դեպքի օրը իրեն է զանգահարել Խաչատուր Հովհաննիսյանը, ով հանդիսանում է տաքսի ավտոմեքենայի վարորդ, և հայտնել, որ վիճաբանություն է տեղի ունեցել։ Խ.Հովհաննիսյանը մանրամասնել է, որ 2-3 անձ քաշքշել են իրեն, հարվածել դեմքի հատվածին, այնուհետև, տարել են ոսկյա շղթան։ Չի մտաբերում, թե դեպքի օրը որտեղ է ծառայություն իրականացնել, որտեղ է գտնվել։ Նույնիսկ չի մտաբերում արդյոք ինքն է գնացել դեպքի վայր, թե ոչ։
Ամբաստանյալ Դ.Վարդանյանին ներկա պահին չի մտաբերում, սակայն չի բացառում, որ տեսած լինի նրան։
/տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Դավիթ Մխիթարյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2015թ-ի մայիս ամսին ժամը 20։00-ի սահմաններում ընկերոջ՝ Դավիթ Վարդանյանին, պատկանող «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայով երթևեկել են Երևան քաղաքի Տերյան փողոցով։ Հասնելով Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկ, ընկել են խցանման մեջ, որի ժամանակ «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի մասնակցությամբ վթար է տեղի է ունեցել։ Վթարի հետ կապված հարցերը պարզաբանելու նպատակով ինչպես Դ.Վարդանյանը, այնպես էլ «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը իջել են ավտոմեքենաներից, իսկ ինքը մնացել է ավտոմեքենայի մեջ։ Վերջիններս զրուցել են միմյանց հետ, որից հետո խոսակցության ընթացքում Դ.Վարդանյանի և «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի միջև ծագել վիճաբանություն։ Վիճաբանության ժամանակ Դ.Վարդանյանը հարվածել է «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդին։ Այուհետև, նկատելով է, որ երկուսն էլ փոքր-ինչ «տաքացել» են։ Իջել է ավտոմեքենայից և փորձել բաժանել նրանց։
Մինչ մեքենաների բախումը՝ որևէ միջադեպ տեղի չի ունեցել Դ.Վարդանյանի և «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի միջև։
Պնդել է, որ ստեղծված իրավիճակում հայհոյանքներ չեն հնչել, թեև Դ.Վարդանյանը և «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդ Խ.Հովհաննիսյանը միմյանց նկատմամբ դրսևորել են ագրեսիվ վարքագիծ, սակայն այլ հարվածներ վերջիններիս կողմից չեն եղել։ Ավելին, անցորդներ ևս չեն եղել, կողմնակի անձինք չեն միջամտել ստեղծված իրավիճակին։ Դ.Վարդանյանի և Խ.Հովհաննիսյանի միջև վիճաբանությունը ծագել է բացառապես վթարի հետևանքով, վերջիններիս գործողությունները որևէ անձի դեմ ուղղված չեն եղել։
/տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Աշոտ Սարգսյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտում՝ որպես հրամանատար։
Հայտնել է, որ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ անցել է բավական ժամանակ, դեպքի օրը տեղի ունեցած իրադարձությունները մանրամասն չի մտաբերում։ Այնդուամենայնիվ նշել է, որ ծառայություն է իրականացրել Երևան քաղաքի Հյուսիսյաին պողոտայում, երբ երեկոյան մի քաղաքացի ահազանգել և հայտնել է, որ «Նիվա» մակնիշի ավոտմեքենայի վարորդի հետ տեղի է ունեցել ընդհարում, որի ժամանակ ծեծի են ենթարկել նրան։ Այդ կապակցությամբ մոտեցել է մարմնական վնասվածք ստացած քաղաքացուն և ավտոմեքենայով հրավիրել ոստիկանության բաժին՝ դեպքի հանգամանքները և իրողությունը ներկայացնելու նպատակով։ Չի մտաբերում, թե ինչ ավտոմեքենայով են հրավիրել՝ ոստիկանության, թե տուժողի։
Մտաբերում է, որ երբ հանդիպել է տուժողին, վերջինս դեմքի հատվածում ունեցել է վնասվածքներ, ավելին, նրա ձեռքում գտնվել է հագուստ, որով մշակել է դեմքի վնասվածքները։ Չի մտաբերում, թե ինչ եղանակով է այդ քաղաքացին ահազանգել՝ 1-02 ծառայության միջոցով, թե տեղեկացվել են գործընկերոջ՝ Ա.Օհանյանի միջոցով։ Չի տեսել որևէ անձի, ով հարվածել է տուժողին։ Ավտոմեքենայի համարանիշները չի մտաբերում։
Ա.Օհանյանի հետ իրենք բազմիցս են իրականացրել ծառայություն, սակայն չի մտաբերում, արդյոք դեպքի օրը նրա հետ ծառայության եղել է, թե ոչ։
Տուժող անձի ավտոմեքենան չի նկատել, ավելին, չի մտաբերում թե ինչ մակնիշի, գույնի ավտոմեքենա է վարել նա։ Նմանատիպ դեպքեր լինում են հազվադեպ, սակայն դրա վերաբերյալայլ մանրամասներ չի մտաբերում։
/տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/
Դատարանում հրապարակվել և հետազոտվել են ներքոհիշյալ ապացույցներն ու գործին վերաբերելի փաստաթղթերը`
Դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 1116 եզրակացությունը, համաձայն որի՝ «Խաչատուր Հովհաննիսյանի մարմնական վնասվածքները՝ ըստ բժշկական փաստաթղթերի և օբյեկտիվ զննության տվյալների՝ ձախ ակնակապճային շրջանի փափուկ հյուսվածքների արյունազեղման, արյունահավաքի, նույն շրջանի սալջարդ վերքի, ձախ ակնագնդի 1-ին աստիճանի սալջարդի, N 24 ատամի հոդախախտի և ձախ այտոսկրի բեկորային կոտրվածքի ձևով, որն ուղեկցել է ձախ հայմորյան խոռոչի հեմոսինուսիտով, պատճառվել են բութ, կոշտ առարկայով /ներով/, հնարավոր է որոշմամբ նշված հանգամանքներում, որոնք տարանջատման ենթակա չեն և իրենց համակցությամբ առողջությանը պատճառել են միջին ծանրության վնաս՝ առողջության տևական քայքայումով»։
/տես` գ.թ. 7-8, դատական նիստի արձանագրությունը/
Հաղորդում ընդունելու մասին արձանագրությունը /գթ.1/, թիվ 15103615 քրեական գործով օպերատիվ հանձնարարությունը՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 7-րդ կետի համաձայն /գթ.62-63/, ՀՀ Ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնի պետ Ա.Պողոսյանի կողմից 29.06.2015թ.-ին ուղարկված գրությունը, /գթ. 67/, թիվ 15103615 քրեական գործով օպերատիվ հանձնարարությունը՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 7-րդ կետի համաձայն /գթ.87/, ՀՀ Ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնի պետ Ա.Պողոսյանի կողմից 16.09.2015թ.-ին ուղարկված գրությունը, /գթ. 94/, թիվ 15103615 քրեական գործով օպերատիվ հանձնարարությունը՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 7-րդ կետի համաձայն /գթ.106/, ՀՀ Ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնի պետ Ա.Պողոսյանի կողմից 08.10.2015թ.-ին ուղարկված գրությունը /գ.թ.118/, թիվ 15103615 քրեական գործով օպերատիվ հանձնարարությունը՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 7-րդ կետի համաձայն /գթ.120-122/, ՀՀ Ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնի պետ Ա.Պողոսյանի կողմից 27.10.2015թ.-ին ուղարկված գրությունը /գ.թ.137/, թիվ 15103615 քրեական գործով օպերատիվ հանձնարարությունը՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 7-րդ կետի համաձայն /գթ.172-173/, ՀՀ Ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնի պետ Ա.Պողոսյանի կողմից 17.02.2016թ.-ին ուղարկված գրությունը /գ.թ.178/, ՀՀ Ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնի պետ Ա.Պողոսյանի կողմից 25.02.2016թ.-ին ուղարկված գրությունը /գ.թ.185/։
Դատարանում հրապարակվել և հետազոտվել է նաև Դավիթ Վարդանյանի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի կողմից տրված պահանջագիրը, նրա ընտանիքի կազմի վերաբերյալ և այլ փաստաթղթեր։
/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/
Այսպիսով, դատարանը հետազոտելով, համադրելով և գնահատելով դատաքննությամբ ձեռք բերված ապացույցները, արձանագրում է, որ ինչպես ամբաստանյալ Դավիթ Վարդանյանի, այնպես էլ տուժող Խաչատուր Հովհաննիսյանի /որոշ վերապահումներով/ դատաքննական ցուցմունքներն անարժանահավատ են և դրանք հետապնդում են մի դեպքում՝ քրեական պատասխանատվությունից և ակնկալվող խիստ պատժից խուսափելու, իսկ մյուս դեպքում՝ ամբաստանյալին քրեական պատասխանատվությունից և ակնկալվող խիստ պատժից խուսափելուն օգնելու նպատակ, քանի որ ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորվեց դատաքննությամբ՝ իրավական պատշաճ ընթացակարգի պահպանմամբ հետազոտված ներքոհիշյալ ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։
Այդ առումով դատարանը ստորև ցանկանում է վերլուծել, դրա արդյունքում գնահատել տուժող Խ.Հովհաննիսյանի դատաքննական ու նախաքննական ցուցմունքները, որոնք կազմում են ապացույց հանդիսացող փաստական տվյալների մասը, իսկ դրանց ամբողջական վերլուծությունն ու համադրումը հետազոտված ու հրապարակված մյուս ապացույցների հետ ունի կարևոր ապացուցողական նշանակություն` գործի արդարացի լուծման համար։
Այսպես.
Տուժող Հովհաննիսյանը նախաքննության ընթացքում հարցաքննվել մի քանի անգամ՝ այն էլ՝ տարբեր ժամանակահատվածներում։
Մասնավորապես, հարցաքննությունների ժամանակ տուժողը, մանրամասն ներկայացնելով դեպքի օրը Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկում տեղի ունացած իրադարձությունները, հանգամանորեն նշել է այդ իրադարձությունների հաջորդականությունն ու զարգացումը, ինչպես նաև՝ հստակ տեղեկություններ՝ վիճաբանությանը ներկա գտնվող անձանց գործողությունների վերաբերյալ։
Տուժողը 20.05.2015թ.-ին հարցաքննության ժամանակ ցուցմունք է տվել այն մասին, որ՝
«(...) Տերյան և Պուշկին խաչմերուկում ընկել է խցանման մեջ։ Այդ ժամանակ իր մեքենայի հետնամասին մոտեցել է սպիտակ գույնի «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենա՝ 90 VV 550 հաշվառման համարանիշերով և սկսել է երկար ազդանշան տալ։ Կարծում է, ազդանշանի պատճառ է հանդիսացել այն, որ այդ կերպ վարորդը ցանակացել է, որպեսզի ինքը նրան զիջեր ճանապարհը։ Այդուամենայնիվ, քանի որ ճանապարհը եղել է խցանված, չի զիջել վերջինիս։ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը մեքենանայով առաջացել է, կանգնել իր մեքենային զուգահեռ և, իջեցնելով կողային ապակին, սկսել է իր հասցեին տալ սեռական բնույթի հայհոյանքներ։ Այնուհետև, վերջինիս հարցրել է, թե ինչ է անում, իր հարցին պատասխանել է՝ «լավ է իջնի ավտոմեքենայից, իր համար ավելի վատ կլինի ։
(...)
Տեսնելով, որ իր ավտոմեքենային հարվածել է «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենան, անմիջապես դուրս է եկել մեքենայից։ Այդ ժամանակ իրեն է մոտեցել «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը և, բռնելով իր կրծքավանդակի հատվածից, ասել է, թե ինչու է հարվածում ավտոմեքենային։ Պատասխանել է, որ իրականում նա է հարվածել իր ավտոմեքեյանին, սակայն մեղքը գցում է իր վրա։ Միասին քայլել են դեպի իր ավտոմեքենայի ետնամասը, որտեղ կրկին նշել է, որ ինքը մեղավոր չէ։ Լսելով այդ արտահայտություն, տվյալ անձը հարվածել է իրեն։ Այնուհետև, կրկին բռնել է իր կրծքավանդակից և սկսել հայհոյել իր հասցեին (...)»։
Տուժողի ամբողջական նախաքննական ցուցմունքի վերլուծությունից դատարանը փաստում է, որ վերջինս, նկարագրելով Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկում տեղի ունեցած իրադարձությունների զարգացումը, նախ նշել է իր՝ մինչ մեքենայից դուրս գալու պահը տեղի ունեցած իրադարձությունները, այնուհետև՝ արդեն դրսում իր և Դ.Վարդանյանի գործողությունները։
Անդրադառնալով ամբաստանյալի վարքագծին՝ մինչ վթարը և ավտոմեքենայից դուրս գալը, դատարանը փաստում է, որ՝
դեռևս խցանման ժամանակ, երբ ինչպես տուժող Հովհաննիսյանը, այնպես էլ՝ ամբաստանյալ Դ.Վարդանյանը գտնվել են իրենց մեքենաներում, Դ.Վարդանյանը, իջեցնելով մեքենայի կողային ապակին, սկսել է տուժողի հասցեին հնչեցնել սեռական բնույթի հայհոյանքներ։
Այլ կերպ, դատարանն արձանագրում է, որ Դ.Վարդանյանը նախապես՝ խցնանման մեջ գտնվելու ընթացքում, ավտոմեքենայի միջից հայհոյել է Խ.Հովհաննիսյանի հասցեին։ Ավելին, ցուցմունքի վերլուծությամբ պարզ է դառնում, որ վերջինս հայհոյանք հնչեցնելուց հետո հորդորել է Հովհաննիսյանին իջնել ավտոմեքենայից՝ շեշտելով, որ «այլապես ավելի վատ կլինի»։
Նման պարագայում, դատարանն ընդգծում է, որ ամբաստանյալ Վարդանյանի՝ տուժողին ուղղված հակաօրինական գործողությունները, ծագել են դեռևս խցանման ժամանակ, երբ երկուսն էլ գտնվել են իրենց մեքենաներում։
Շարունակելով վերլուծել տուժողի ցուցմունքը, դատարանը փաստում է, որ վերջինս նկարագրել է նաև դեպքերի զարգացումը՝ արդեն ավտոմեքենայից դուրս գալուց հետո.
մասնավորապես՝
Տուժողը նկարագրելով խցանման ժամանակ տեղի ունեցած վթարը, ներկայացրել է Դ.Վարդանյանի կողմից դրսևորած վարքագիծը՝ պահվածքը։ Վերջինս մանրամասն նկարագրել է, թե ինչպես է Դ.Վարդանյանը նախ մոտեցել իրեն,ապաբռնել իր կրծքավանդակից, այնուհետև՝ կրկին հայհոյել է իրեն։ Նույնիսկ նշել է, որ վերջինս այդ ժամանակ հարվածել է իրեն։
Բացի այդ, տուժողը նկարագրել է «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի և նրա հետ գտնվող անձի ակտիվ գործողությունները, այն, որ նրանք մի քանի անգամ հարվածել են իրեն՝ պատճառելով ֆիզիկական ցավ։
Այլ խոսքով, դատարանը փաստում է, որ 20.05.2015թ.-ին հարցաքննության ժամանակ տուժողը հաստատապես հայտնել է գործի համար էական նշանակություն ունեցող առնվազն հետևյալ հանգամանքների մասին՝
- խցանման ժամանակ, երբ գտնվել է ավտոմեքենայի մեջ, Դ.Վարդանյանը հայհոյել է իրեն,
- արդեն դրսում Դ.Վարդանյանը մոտեցել է իրեն,բռնել իր կրծքավանդակի հատվածից, որից հետո կրկին հայհոյել է իրեն։ Ավելին, այդ այդ ժամանակ Վարդանյանը հարվածել է իրեն, ընդ որում, ինչ-որ կոշտ առարկայով, ենթադրում է, որ կռփազենքով,
- Դ.Վարդանյանի կողմից իրեն հարված հասցնելուց հետո ստիպված փակելով գլուխը, ստացել է ևս մի քանի հարված, սակայն չի կարող ասել, թե ում կողմից, քանի որ ֆիզիկապես չի կարողացել տեսնել իրեն հարվածողին։
Շարունակելով վերլուծել տուժողի ցուցմունքները, դատարանը փաստում է՝
02.12.2015թ.-ին վկա Դ.Վարդանյանի հետ առերես հարցաքննության ժամանակ կրկին նկարագրել է 2015թ-ի մայիսի 3-ին Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկում տեղի ունեցած իրադարձությունները։
Հատկանշականն այն է, որ այս անգամ արդեն Դ.Վարդանյանի ներկայությամբ, կրկին շարադրելով դեպքերի հանգամանքները, վերջինս հայտարարել է, որ Դ.Վարդանյանը վիճաբանության ընթացքում ձեռքով 2-3 անգամ հարվածել է իրեն՝ այն էլ՝ գլխի հատվածում։
Բացի այդ, հավելել է, որ եղել են այլ անձինք, ովքեր բաժանել են իրենց, որի արդյունքում էլվիճաբանությունն ավարտվել է։
02.12.2015թ.-ին վկա Դ.Վարդանյանի հետ առերես հարցաքննության ժամանակ կրկին նրա ներկայությամբ պնդել է, որ իրեն հարվածել է «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը։
08.02.2016թ.-ին տուժող Խ.Հովհաննիսյանը լրացուցիչ հարցաքննության ժամանակ ցուցմունք է տվել այն մասին, որ՝
«(...) Վիճաբանության պատճառ է հանդիսացել ավտովթարը, այն, որ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենան բախվել է իր ավտոմեքենային։ Այնուհետև, մեքենաների բախումից հետո ինքը և «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը դուրս են եկել մեքենաներից, զրուցել, թե ում մեղքով է տեղի ունեցել վթարը, այնուհետև, իրենց միջև սկսվել է քաշքշուկ և վիճաբանություն։ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը խցանման ժամանակ տվել է ձայնային ազդանշան, որպեսզի ինքը զիջեր ճանապարհը։
Միջադեպի ժամանակ հարվածել են մարմնի՝ գլխի հատվածին, ինչի հետևանքով աչքերի դիմաց սևացել է, ձեռքերով փակել է դեմքը։ Չի կարող ասել, թե ով քանի անգամ է հարվածել իրեն։ Այն ժամանակ, երբ բռնել էր գլուխը և գտնվում էր կռացած վիճակում, հարվածել են գլխի հատվածին, սակայն կրկին չի մտաբերում, թե քանի անգամ (...)»։
Վերը նշված ցուցմունքների վերլուծությանբ դատարանը հաստատված է համարում այն փաստը, որ խցանման մեջ գտնվելու ընթացքում Դ.Վարդանյանը՝ նախ ձայնային ազդանշան է տվել Խ.Հովհաննիսյանին՝ ճանապարհը չզիջելու նպատակով, այդ առիթով տվել նաև սեռական բնույթի անհիմն հայհոյանքներ, որից հետո սպառնալով նրան հաշվեհարդար տեսնել ճանապարհը չիզիջելու համար, արդեն դրսում հանդիսացել է նախաձեռնած վիճաբանության շարունակողն ու դրա ընթացքում Հովհաննիսյանին պատճառվել մարմնական վնասվածքներ։
25.02.2016թ.-ին տուժող Խ.Հովհաննիսյանը լրացուցիչ հարցաքննության ժամանակ ցուցմունք է տվել այն մասին, որ՝
«(...) Գտնում է, որ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը պատահական է հարվածել իր ավտոմեքենային, քանի որ փորձել է շրջանցել իրեն։ Վիճաբանության ընթացքում իրեն հարվածել է Դավիթ Վարդանյանը։
Երբ գտնվել է խցանման մեջ, իր մեքենայի աջ կողմում կանգնել է «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենան, որի վարորդը տվել է ձայնային ազդանշան՝ ճանապարհը զիջելու նպատակով։ Ինքը չի կարողացել զիջել ճանապարհը, որից հետո «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը ավտոմեքենան կանգնեցրել է իրեն զուգահեռ։ Այնուհետև, իջեցնելով կողային ապակին, հայհոյել է իրեն։ Ինքը նույնպես հայհոյանք է հնչեցրել նրահասցեին։ Հարցրել է, թե ինչ է անում, սակայն «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը պատասխանել է՝ «լավ եմ անում, իջի ավտոմեքենայից, ավելի վատ կլինի (...)»։
Դատարանը, վերլուծելով տուժողի նախաքննական բոլոր ցուցմունքները՝ այդ թվում՝ առերես հարցաքննության ընթացքում հայտնած տեղեկությունները, փաստում է հետևյալը՝
Տուժող Հովհաննիսյանը մինչդատական վարույթում հարցաքննության ժամանակ նախաքննական մարմնին մանրակրկիտ, հանգամանորեն շարադրել է 03.05.2015թ.-ի միջադեպը՝ Երևան քաղաքի Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկում տեղի ունեցած խցանումից ընդհուպ տվյալ օրը ոստիկանության բաժին գնալը։
Հատկանշականն այն է, որ յուրաքանչյուր հարցաքննության ժամանակ վերջինս պնդել է խցանման, այդ ժամանակ տրված ազդանշանի, իր հասցեին հնչեցված հայհոյանքների և իր՝ մեքենայից դուրս գալուց հետո տեղի ունեցած փաստական հանգամանքների մասին տեղեկությունները։ Ավելին, նկարագարել է նաև իրեն հարվածներ հասցնելու պահը, թեև այդ հարվածներից մի քանիսն անձամբ չի տեսել՝ գլուխը բռնելու և կռացած լինելու պատճառով։
Այլ կերպ, տուժողը նախաքննության ընթացքում պատմել, իսկ հետագայում հավաստել է ամբաստանյալի հակաօրինական վարքագիծը. խցանման ընթացքում ճանապարհը զիջելու համար տված ազդանշանը, հնչեցված հայոհանքերը, իրեն ֆիզիկական ցավ պատճառելը և անցորդների միջամտությունը։
Դատական քննության ընթացքում, սակայն, տուժողը հղում կատարելով «... դեպքից հետո բավականին ժամանականցնելու, ավելին, միջադեպից հետո հիվանդանոցում բուժում ստանալու և դրանով պայմանավորված շատ հանգամանքներ չմտաբերելու...» պատճառաբանության վրա, այդուամենայնիվ հայտարարել է, որ՝ «... եթե նախաքննության ժամանակ այդպես է գրել, ուրմեն համապատասխանում է իրականությանը...»։
Հիշյալ հանգամանքի վերլուծությամբ դատարանը հաստատված է համարում հետևյալը՝ Երևան քաղաքի Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկում գտնվելով խցանման մեջ, Վարդանյանը դրսևորել է հետևյալ վարքագիծը՝
- ձայնային ազդանշան է տվել Հովհաննիսյանին՝ ճանապարհը զիջելու նպատակով,
- նույն խաչմերուկում իջեցրել է կողային ապակին՝ վերջինիս հասցեին հնչեցնելով հայհոհանքներ,
- դուրս գալով ավտոմեքենայից, բռնել է տուժող Հովհաննիսյանի կրծքավանդակից, կրկին հայհեյել է նրան,
- ծագած վիճաբանության ժամանակ հարվածել է վերջինիս։
Այլ կերպ, վերը շարադրված գործողությունները հանդիսանում են Դ.Վարդանյանի՝ թե՛ նախքան հանցանքի կատարումը և թե՛ դրա կատարման բուն ընթացքում դրսևորած վարքագիծը։
Ինչպես նշվեց վերևում, տուժող Հովհաննիսյանը դատական քննության ընթացքում հարցաքննության ժամանակ դատարանին հայտնել է փոքր-ինչ այլ հանգամանքներ՝ պատճառաբանելով, որ դեպքը ներկայումս չի մտաբերում, քանի որ անցել է բավականին ժամանակ, բացի այդ, բուժում է ստացել հիվանդանոցում։ Այդուամենայնիվ, չհերքելով Դ.Վարդանյանի կողմից իրեն հարվածելու հանգամանքը, հավաստիացրել է, որ վիճաբանության ընթացքում ինչպես իր, այնպես էլ ամբաստանյալ Դ.Վարդանյանի կողմից հայհոյանքներ չեն հնչել, ավելին, ստեղծված իրավիճակին որևէ անձ չի միջամտել, անցորդներ չեն եղել։ Ընդհանուր առմամբ իրենց խոսակությունը տևել է 1-2 րոպե, որի ժամանակ հասարակությանը անհանգստություն չի պատճառվել։
Ինչ վերաբերում է վիճաբանության առիթին, նշել է, որ վիճաբանության առիթ է հանդիսացել ավտոմեքենաների բախումը։ Տուժողը հավաստիացրել է, որ Դ.Վարդանյանի գործողություններն ուղղված են եղել բացառապես իրեն, քանի որ ավտոմեքենաների բախման հետևանքով վիճաբանել է միայն իր հետ։
Այդուամենայնիվ, նախաքննական ցուցմունքների հրապարակումից հետո տուժողը հայտնել է, որ իրականում Դ.Վարդանյանը հայհոյանքներ հնչեցրել է։
Տուժողի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքների համադրության արդյունքում վերջինիս տրված հարցերի ու դրանց պատասխանների կապակցությամբ, դատարանը փաստում է, որ Խ.Հովհաննիսյանը չկարողացավ դատարանին ներկայացնել հիմնավոր պատճառաբանություններ առ այն, թե ինչու է նախաքննության ընացքում, հատկապես նախաքննության սկզբնական շրջանում, ընդ որում, մի քանի անգամ, տվել նմանատիպ ցուցմունքներ, իսկ նախաքննության ավարտին և հատկապես դատարանում հայտնում դրանցից տարբերվող այլ տեղեկություններ։
Դատարանը, տուժող Հովհաննիսյանի դատաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքը դիտում է անարժանահավատ և մտացածին։ Այդ մասին են վկայում ոչ միայն նախաքննության ժամանակ վերջինիս հայտնած դեպքի իրական, ճշմարիտ և մանրամասնորեն հայտնած հանգամանքները, այլ նաև այն, որ վերջինս հաշտվել է ամբաստանյալի հետ, ինչի մասին է վկայում այն փաստը, որ նրա նկատմամբ բողոքչի ներկայացրել, հայտարարելով, որ հաշտվում է ամբաստանյալի հետ ցանկացած մեղադրանքի պարագայում։ Ավելին, պնդել է, որ ցանկանում է, որպեսզի նրա նկատմամբ հարուցված քրեական գործի վարույթը կարճվի, իսկ քրեական հետապնդումը դադարեցվի։Այս փաստը ևս վկայում է այն մասին, որ տուժողը դատարանում ոչ միայն խեղաթյուրել է դեպքի իրական հանգամանքները, այլ նաև՝ փորձել է ամբաստանյալի համար տալ բարենպաստ ցուցմունքներ։
Վերը նշվածից զատ, դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով տուժող Հովհաննիսյանի նախաքննական ցուցմունքները միակը չեն, որոնք ապացուցում են ամբաստանյալին մեղսագրված հանցանքի կատարումը, այլ դրանք զուգորդվում են ինչպես մյուս վկաների ցուցմունքներով, այնպես էլ տուժողի դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությամբ։
Դատարանն, անդրադառնալով Դ.Վարդանյանի՝ նախաքննության ընթացքում որպես վկա տրված և դատարանում հետազոտված ու հրապարակված ցուցմունքներն օգտագործելու և դրանք վերջինիս մեղադրանքի հիմքում դնելու հարցին,փաստում է հետևյալը՝
Դ.Վարդանյանը նախաքննության ընթացքում՝ 15.06.2015թ.-ին, վարույթն իրականացնող մարմնի մոտ հարցաքննվել է վկայի դատավարական կարգավիճակում։ Մինչ հարցաքննությունը՝ վերջինիս պարզաբանվել են տվյալ կարգավիճակից բխող նրա իրավունքներն ու պարտականությունները և նախազգուշացվել է սուտ ցուցմունք տալու և ցուցմունք տալուց հրաժարվելու համար ՀՀ քրեական օրենքով սահմնաված քրեական պատասխանատվության մասին։ Դ.Վարդանյանը հարուցված քրեական գործի շրջանակներում, նախազգուշացված լինելով սուտ ցուցմունք տալու և ցուցմունք տալուց հրաժարվելու համար ՀՀ քրեական օրենքով սահմնաված քրեական պատասխանատվության մասին, հարցաքննվել և ցուցմունք է տվել՝ նկարագրելով 03.05.2015թ.-ին Երևան քաղաքի Տերյան և Պուշկին փողոցներում տեղի ունեցած իրադարձությունները։ Այսինքն, դատավարության տվյալ փուլում վերջինս ներգրավված է եղել որպես վկա և օգտվել տվյալ դատավարական սուբյեկտի իրավունքներից և պարտականություններից։
Հետագայում Դ.Վարդանյանի կարգավիճակը փոխվել է և վերջինս հարուցված քրեական գործի շրջանակներում ներգրավվել է որպես մեղադրյալ՝ օգտվելով տվյալ դատավարական սուբյեկտի դատավարական իրավունքներից և պարտականություններից։
Նման պարագայում, դատարանն ընդգծում է, որ նկատի ունենալով, որ «վկան» և «մեղադրյալը» հանդիսանում են դատավարական միանգամայն տարբեր սուբյեկտներ՝ օժտված միմյանցից տրամագշորեն տարբերվող իրավունքներով և պարտականություններով, ուստի այդ դատավարական կարգավիճակներում տրված ցուցմունքները ևս ունեն ապացուցողական տարբեր կատեգորիաներ։
Վերը շարադրվածի կապակցությամբ դատարանը փաստում է, որ թեև դատարանում հրապարակվել են Դ. Վարդանյանի՝ որպես վկա տրված ցուցմունքները, սակայն ներկայումս, հաշվի առնելով նրա դատավարական կարգավիճակը, դրանք չեն կարող դրվել մեղադրաքնի հիմքում՝ ընդհանուր ապացույցների համատեքստում։
Ինչ վերաբերում է պաշտպան Կ.Գրիգորյանի դիրքորոշմանը՝ կապված տուժողի, վկաների և ամբաստանյալի կողմից տրված ցուցմունքներում առկա հակասությունների, ինչպես նաև՝ դեպքը տեղի ունենալու և հանցագործության մասին հաղորդում տալու ժամերի տարբերության հետ, դատարանը փաստում է, որ հիշյալ հակասությունները կամ ժամայինտարբերությունը սույն պարագայում որևէ էական կամ ապացուցողական նշանակություն չի կարող ունենալ, քանի որ սույն դատավճռով լուծման ենթակա հարցերը առնչվում են Դ.Վարդանյանի մեղավորությանը կամ անմեղության հարցին, իսկ հիշյալ հանգամանքերը չեն կարող ազդեցություն ունենալ գործի օբյեկտիվ լուծման համար։
3.Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Սույն բաժնում դատարանը ցանկանում է անդրադառնալ ամբաստանյալ Դ.Վարդանյանի արարքներում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի հանցակազմի առկայությանն ընդհանրապես և խուլիգանական դրդումներով կատարելուն։
Մասնավորապես՝
Դիտավորությամբ առողջությանը միջին ծանրության վնաս պատճառելը բնորոշվում է հետևյալ կերպ՝
Դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք կամ առողջությանը որևէ այլ վնաս պատճառելը, որը վտանգավոր չէ կյանքի համար և չի առաջացրել սույն օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքներ, բայց առաջացրել է առողջության տևական քայքայում կամ ընդհանուր աշխատունակության մեկ երրորդից պակաս զգալի կայուն կորուստ։
Դատարանն արձանագրում է, որ առողջությանտևականքայքայումը վնասվածքիկամայլվնասիհետ անմիջականորենկապակցվածայնհետևանքներն են/հիվանդություններ, օրգանների գործառույթների խանգարումներ և այլն/, որոնց տևողությունըգերազանցում է 3 շաբաթյա (21-օրյա) ժամկետը։
Ընդհանուր աշխատունակության մեկ երրորդից պակաս զգալի կայուն կորուստ հասկացությունը բնորոշվում էնմանաշխատունակության կորստով՝ 10-33 տոկոսով ներառյալ։
Քննարկվող հանցագործության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է դիտավորությամբ, որըկարողէլինել ինչպեսուղղակի, այնպեսէլանուղղակի։
Նշված հանցագործության նպատակներն ու շարժառիթները բազմազան են։ Դրանցից մի քանիսի առկայությունը հիմք է հանդիսանում արաքը ՀՀ քրեական հոդվածի 113-իերկրորդմասովորակելուհամար։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2016թ.-ին հունիսի 24-ին թիվ ԵԱԴԴ/0002/01/15 նախադեպային որոշմամբ վերլուծելով խուլիգանական դրդումների հատկանիշները, այդ մասին տալով պարզաբանումներ, միասնական դատական պրակտիկա ապահովելու նպատակով, իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ`
«(...)13.1. Վերահաստատելով և զարգացնելով Ա.Մաթևոսյանի վերաբերյալ որոշմամբ վերն արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը արձանագրում է, որ հիշյալ նախադեպային որոշմամբ վերլուծված՝ խուլիգանական դրդումներով կատարված սպանության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի հատկանիշ հանդիսացող խուլիգանական դրդումների` որպես հանցագործության կատարման շարժառիթի էությունը վերաբերելի մասով կիրառելի է նաև խուլիգանական դրդումներով առողջությանը ծանր վնաս պատճառելուն։ Մասնավորապես՝ խուլիգանական դրդումներով անձի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու հանցավորի կամքի ձևավորման հիմքում ընկած է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի այնպիսի դրսևորումներ, ինչպիսիք են հասարակության և բարոյականության համընդհանուր ճանաչում ստացած նորմերին նետված բացահայտ մարտահրավերը, իրեն հասարակությանը և շրջապատին հակադրելու ու հակազդելու ցանկությունը, իր անձի «առավելությունները» ընդգծելու մոլուցքը, ցինիզմը, սանձարձակությունը, «ինքնահաստատման» պահանջը, եսամոլությունը, անպարկեշտ վարքագիծը և այլն։
Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ «խուլիգանական դրդումները»՝ որպես դիտավորությամբ առողջությանը ծանր մարմնական վնաս պատճառելու հանցակազմը որակյալ դարձնող հանգամանք, արտացոլված են կատարված հանցագործության սուբյեկտիվ կողմի հատկանիշներում, ուստի դրա լիարժեք բացահայտումը հնարավոր է միայն գործի բոլոր հանգամանքներն իրենց ամբողջության մեջ գնահատելու դեպքում։ Այլ կերպ՝ խուլիգանական դրդումները` որպես հանցագործության կատարման շարժառիթ, հանցավորի մոտ կարող են դրսևորվել ոչ միայն բուն հանցավոր արարքը կատարելիս, այլև մինչ այդ կամ դրանից հետո։ Հետևաբար, արարքին քրեաիրավական գնահատական տալիս անհրաժեշտ է համակողմանի վերլուծության ենթարկել հանցանք կատարած անձի՝ թե՛ նախքան հանցանքի կատարումը, թե՛ դրա կատարման բուն ընթացքում և թե՛ հանցանքի կատարումից հետո դրսևորած վարքագիծը, այդ թվում՝ հանցավորի և տուժողի գործողությունների բնույթը, նրանց փոխհարաբերությունները և այլն։ Այդ առումով Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հանցագործության հանգամանքներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կատարված արարքին սխալ քրեաիրավական որակում տալուն։
13.2. Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել նաև, որ հանցագործության հանգամանքների ոչ լրիվ, տարանջատված գնահատման արդյունքում հնարավոր է առանձին դեպքերում հիմնավորվի հանցանք կատարելու այս կամ այն շարժառիթի առկայությունը, սակայն դրանց ամբողջական վերլուծությունը, հանցավորի և տուժողի գործողությունների հաջորդականության հանգամանալի հետազոտությունը հանգեցնի այդ շարժառիթի ընդհանրապես բացառմանը կամ դրա չնչին, երկրորդական նշանակություն ունենալուն և մեկ այլ՝ հանցագործությունը կատարելու գերակա, առաջնային շարժառիթի բացահայտմանը։ Հետևաբար յուրաքանչյուր դեպքում անհրաժեշտ է գործի օբյեկտիվ, լրիվ և բազմակողմանի քննության, հետազոտված ապացույցների պատշաճ գնահատման արդյունքում պարզել այն հիմնական մղումը, որն ընկած է եղել օրենքով արգելված արարքի կատարման հիմքում։
Վերոգրյալի համատեքստում Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ եթե հանցավորի և տուժողի գործողությունների, գործի այլ հանգամանքների ամբողջական վերլուծության արդյունքում պարզվում է, որ տուժողի գործողությունը ոչ թե պատճառ, այլ միայն «առիթ» է հանդիսացել, նպաստել է, որպեսզի հանցավորն իր ի սկզբանե դրսևորած հակաօրինական կամ հակաբարոյական վարքագիծն արդեն հանցանքի կատարմամբ ավարտին հասցնի, ապա արարքը, որպես կանոն, ենթակա է որակման որպես խուլիգանական դրդումներով կատարված։ Այլ կերպ՝ այն դեպքում, երբ տուժողի գործողությունը հանցավորի սանձարձակ, անպարկեշտ, ցինիկ վարքագծի արդյունք է, ապա այն, նույնիսկ եթե դրսևորված է լինում ֆիզիկական ուժի գործադրմամբ, ինքնին չի կարող բացառել հանցավորի արարքում խուլիգանական դրդումների առկայությունը(...)»։
Գործի քննությամբ դատարանը հաստատված համարեց, որ ամբաստանյալըչնչին առիթով վիճաբանել է տուժողի հետ, հնչեցրել հայհոյանքներ, ինչը չէր կարող հիմնավոր պատճառ հանդիսանալ վերջինիս դեմ նման վարքագիծ դրսևորելու համար։ Հետևաբար, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Վարդանյանի կողմից տուժողին միջին ծանրության մարմնական վնասվածք պատճառելը զուգորդվել է խուլիգանական դրդումներով։
Այլ կերպ, դատարանը հաստատված է համարում նաև այն հանգամանքը, որ տուժողի գործողությունը ոչ թե պատճառ, այլ միայն «առիթ»են հանդիսացել, նպաստել է, որպեսզի Վարդանյանն իր ի սկզբանե դրսևորած հակաօրինական կամ հակաբարոյական վարքագիծն արդեն հանցանքի կատարմամբ ավարտին հասցնի։
Այսպիսով, քննվող քրեական գործով դատարանը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգքրի 127-րդ հոդվածի դրույթներին համապատասխան, հետազոտելով և գնահատելով գործով ձեռք բերված ապացույցներն իրենց համակցությամբ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, ապացուցված է համարում այն, որ Դ.Վարդանյանը 2015 թվականի մայիսի 03-ին ժամը 22։00-ի սահմաններում, իրեն պատկանող «Նիվա» մակնիշի 90 VV 550 հ/հ-ի ավտոմեքենայով Երևան քաղաքի Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկի մոտ ընկել է խցանման մեջ։ Հաշվիչառնելով խցանմանհանգամանքը՝ խուլիգանական մղումներով, այն է՝ ինքնահաստատման, անպարկեշտ վարքագծով, իր անձը տուժողին հակադրելու, վերջինիս հանդեպ իր գերակայությունն ի ցույց դնելու մղումով՝ ճանապարհը զիջելու նպատակով ձայնային տևական ազդանշան է տվել առջևում խցանման մեջ գտնվող «Օպել» մակնիշի 35 ՍՍ 005 հ/հ-ով ավտոմեքենայի վարորդ Խաչատուր Հրաչի Հովհաննիսյանին։ Տեսնելով, որ վերջինս ճանապարհը չի զիջում, բացի այդ զրկված է ճանապարհըզիջելուհնարավորությունից, ճանապարհիաջհատվածովմիպահհավասարվելէվերջինիսավտոմեքենայինևչնչինառիթովսկսելէսպառնալ ուսեռականբնույթիհայհոյանքներտալԽաչատուրՀովհաննիսյանիհասցեին, ապաշուրջ 5 րոպետևողությամբհիշյալվայրում՝ շարունակել է հայհոյել և վիճաբանել Խաչատուր Հովհաննիսյանի հետ, որի ընթացքում խուլիգանական դրդումներով, մարմնական վնասվածքներ հասցնելու դիտավորության ձեռքերով հարվածներ է հասցրել Խ.Հովհաննիսյանի գլխի տարբեր մասերին՝ վերջինիս առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով միջին ծանրության վնաս՝ ձախ ակնակապճային շրջանի հյուսվածքների արյունազեղման, արյունահավաքի, նույն շրջանի սալջարդ վերքի, ձախ ակնագնդի 1-ին աստիճանի սալջարդի, N 24 ատամի հոդախախտի և ձախ այտոսկրի բեկորային կոտրվածքի ձևերով, որն ուղեկցվել է ձախ հայմորյան խոռոչի հեմոսինուսիտով։
Այսինքն, դատարանն արձանագրում է, որ Դ.Վարդանյանը կատարել է հանցավոր արարք` նախատեսված ՀՀ քրեականօրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով, ուստի, վերջինս կատարած հանցավոր արարքի համար ենթակա է պատժի։
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում ինչպես ամբաստանյալի կողմից կատարած հանցագործության բնույթն ու դրա հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
Որպես ամբաստանյալ Դավիթ Գագիկի Վարդանյանի անձը դրականորեն բնութագրող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում այն, որ նա ՀՀ Ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի հաշվառումներով չի անցնում, նախկինում դատված կամ որևէ այլ կերպ արատավորված չի եղել։
/տես` քրեական գործի նյութերը և դատական նիստի արձանագրությունը/
Դատարանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետի համաձայն` որպես ամբաստանյալԴավիթ Գագիկի Վարդանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում՝ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի խնամքի տակ մանկահասակ երեխայի՝ 30.03.2016թ.-ին ծնված Գագիկ Դավիթի Վարդանյանի, առկայությունը։
Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Դավիթ Գագիկի Վարդանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ գործում առկա չեն։
/տես` քրեական գործի նյութերը և դատական նիստի արձանագրությունը/
Ելնելով գործի հանգամանքներից, հիմք ընդունելով ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին կետի դրույթը, համաձայն որի` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատաuխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար», ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ կետի դրույթը, համաձայն որի` «Պատժի նպատակն է վերականգնել uոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպեu նաև կանխել հանցագործությունները» և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասը` համաձայն որի` «Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով», դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Դավիթ Գագիկի Վարդանյանիկողմից կատարված հանցավոր արարքի համար նրա նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակվի ազատազրկման ձևով՝ որպիսի պատիժը նա պետք է կրի։
Անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվելիք պատժաչափի ընտրության հարցին, դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք կամ առողջությանը որևէ այլ վնաս պատճառելը, որը վտանգավոր չէ կյանքի համար և չի առաջացրել սույն օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքներ, բայց առաջացրել է առողջության տևական քայքայում կամ ընդհանուր աշխատունակության մեկ երրորդից պակաս զգալի կայուն կորուստ՝ պատժվում է կալանքով՝մեկիցերեքամիսժամկետով, կամազատազրկմամբ՝առավելագույնըերեքտարիժամկետով։
2. Նույն արարքը, որը կատարվել է՝
1) երկու կամ ավելի անձանց նկատմամբ,
2) անձի կամ նրա մերձավորի նկատմամբ՝կապվածայդանձիկողմիցիրծառայողականգործունեությանկամհասարակականպարտքիկատարմանհետ,
3) մի խումբ անձանց կամ կազմակերպված խմբի կողմից,
4) շահադիտական դրդումներով,
5) առանձին դաժանությամբ,
6) խուլիգանական դրդումներով,
7) ազգային, ռասայական կամ կրոնական ատելության կամ կրոնական մոլեռանդության շարժառիթով՝
պատժվում է ազատազրկմամբ՝առավելագույնըհինգտարիժամկետով»։
Ինչպես նշվեց վերևում, դատարանն անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների պահանջներով` հաշվի առնելով ինչպես օրենսդրական, այնպես էլ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորված նախադեպային մի շարք մոտեցումներ։
Մասնավորապես, իր ՎԲ-142/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08 որոշումներում քննարկվող հարցի առումով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է ներքոհիշյալ իրավական դիրքորոշումները.
«ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածն ամրագրել է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքը։ Պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով նույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն՝ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժն արդարացի է, եթե համապատասխանում է հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը անհրաժեշտ և բավարար է անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։
Միևնույն ժամանակ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։
Պատիժ նշանակելիս հանցավորի նկատմամբ անհատական մոտեցումն անհրաժեշտ է, որպեսզի դատարանը պատժի տեսակն ու չափը ընտրելիս համոզվի, որ դրանով կհասնի պատժի վերը նշված նպատակներին, որոնք փոխկապակցված և փոխհամաձայնեցված են (մեկ նպատակը ենթադրում է մյուսները և յուրաքանչյուրի ինքնուրույն իրականացումն օժանդակում է մյուսներին)։ Այսինքն՝ պատժի նպատակներին հասնելու երաշխիք է հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ արդարացի, արարքի ծանրությանը և հասարակական վտանգավորությանը համապատասխան պատիժ նշանակելը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները, որոշիչ հանգամանքներ են պատժի տեսակը և չափը որոշելու հարցում։
Այլ կերպ` դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրության համար վտանգավորության աստիճանի վրա (հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, վնասի չափը և այլն)։
Սույն գործով պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում ինչպես ամբաստանյալի կողմից կատարած հանցագործության բնույթն ու դրա հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
Դատարանն, անդրադառնալով Դավիթ Վարդանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի՝ չհեռանալու մասին ստորագրության, հարցին, գտնում է, որ այնպետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը՝ հաշվի առնելով, որ վերջինս ինչպես նախաքննության ընթացքում, այնպես էլ դատարանում մշտապես դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ, իսկնրա նկատմամբ նշանակված պատժի կրման սկիզբը պետք է հաշվարկվի նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։
4. Եզրափակիչ մաս
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360, 365, 369-373-րդ հոդվածներով, դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Դավիթ Գագիկի Վարդանյանին մեղավորճանաչել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 1 /մեկ/ տարի ժամկետով։
Դավիթ Գագիկի Վարդանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը, նշանակված պատժի կրման սկիզբը հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան՝ հրապարակման օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։
Դ Ա Տ Ա Վ Ո Ր Մ. Մ Ա Կ Յ Ա Ն
ԵԿԴ/0115/01/16
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԿԵՆՏՐՈՆ ԵՎ ՆՈՐՔ-ՄԱՐԱՇ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
,,23,, նոյեմբերի 2016թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը
/այսուհետև` դատարան/
Նախագահությամբ դատավոր Մ. Մակյանի
Քարտուղարությամբ Թ. Խաչատրյանի
Մասնակցությամբ՝
Մեղադրող Տ. Պողոսյանի
Տուժող Խ.Հովհաննիսյանի
Պաշտպան Կ.Գրիգորյանի
դռնբաց դատական նիստերում, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Դավիթ Գագիկի Վարդանյանի` ծնված
26.05.1992թ.-ին, Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ,
ՀՀ քաղաքացի, նախկինում չդատված, թերի
բարձրագույն կրթությամբ, աշխատում է «Գրանդ
Քենդի» ՓԲԸ-ում՝ որպես առաքիչ, հաշվառված և
բնակվում է` քաղաք Երևան, Արզումանյան 16/3 շենքի
4-րդ բնակարանում, մեղադրվում է ՀՀ քրեական
օրենսգրքի113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով,
որպես խափանման միջոց է ընտրված` չհեռանալու
մասին ստորագրությունը։
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը
Ըստ դատարան ուղարկված քրեական գործի նյութերի և մեղադրական եզրակացության.
«Դավիթ Գագիկի Վարդանյանը մեղադրվում է այն բանի համար, որ նա 2015 թվականի մայիսի 03-ին ժամը 22։00-ի սահմաններում, իրեն պատկանող «Նիվա» մակնիշի 90 VV 550 հ/հ-ի ավտոմեքենայով Երևան քաղաքի Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկի մոտ ընկել է խցանման մեջ։ Հաշվիչառնելով խցանմանհանգամանքը՝ խուլիգանական մղումներով, այն է՝ ինքնահաստատման, անպարկեշտ վարքագծով, իր անձը հասարակությանըհակադրելու, իր գերակայությունն ի ցույց դնելու մղումով՝ ճանապարհը զիջելու նպատակով ձայնային տևական ազդանշան է տվել առջևում խցանման մեջ գտնվող «Օպել» մակնիշի 35 ՍՍ 005 հ/հ-ով ավտոմեքենայի վարորդ Խաչատուր Հրաչի Հովհաննիսյանին։ Տեսնելով, որ վերջինս ճանապարհը չի զիջում, բացի այդ, զրկված է ճանապարհըզիջելուհնարավորությունից, ճանապարհիաջհատվածովմիպահհավասարվելէվերջինիսավտոմեքենայինևչնչինառիթովսկսելէսպառնալ ուսեռականբնույթիհայհոյանքներտալԽաչատուրՀովհաննիսյանիհասցեին, ապաշուրջ 5 րոպետևողությամբհիշյալվայրում՝քաղաքացիների ներկայությամբ, շարունակել է հայհոյել և վիճաբանել Խաչատուր Հովհաննիսյանի հետ, որի ընթացքում խուլիգանական դրդումներով, մարմնական վնասվածքներ հասցնելու դիտավորության ձեռքերով հարվածներ է հասցրել Խ.Հովհաննիսյանի գլխի տարբեր մասերին՝ վերջինիս առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով միջին ծանրության վնաս՝ ձախ ակնակապճային շրջանի հյուսվածքների արյունազեղման, արյունահավաքի, նույն շրջանի սալջարդ վերքի, ձախ ակնագնդի 1-ին աստիճանի սալջարդի, N 24 ատամի հոդախախտի և ձախ այտոսկրի բեկորային կոտրվածքի ձևերով, որն ուղեկցվել է ձախ հայմորյան խոռոչի հեմոսինուսիտով»։
Դեպքի առթիվ 2016 թվականի մայիսի 18-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի կողմից հարուցվել է քրեական գործ։
13.04.2016թ.-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի կողմից կայացվել է որոշում` Դավիթ Գագիկի Վարդանյանինորպես մեղադրյալներգրավելումասին և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 6-րդ կետով։ Նույն օրը վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը։
Քրեական գործը Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի աշխատակազմի գրասենյակ է ստացվել և մուտքագրվել 06.05.2016թ.-ին։
2.Ապացույցների հետազոտում և գնահատում
Դատարանում, ամբաստանյալԴավիթ Վարդանյանն իրեն առաջադրված մեղադրանքում մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ընկերոջ հետ միասին իրեն պատկանող ավտոմեքենայով երթևեկել է Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական շրջանի փողոցներով։ Երեկոյան ժամը 19։00-ի սահմաններում, հասնելով Երևան քաղաքի Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկ, ընկել են խցանման մեջ։ Ճանապարհի այդ հատվածը եղել է բավականին նեղ, ինքն այդ ժամանակ ընթացել է փողոցի աջ հատվածով՝ ներքևի հատվածով բարձրանալով դեպի վերև։ Փողոցի ձախ հատվածով իր մեքենային հավասար ընթացել է «Օպել» մակնիշի մի ավտոմեքենա։ Քանի որ փողոցի ձախ հատվածը եղել է նեղ, ձախ կողմից երթևեկով «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենան ցանկացել է մտնել, սակայն, առաջանալով, մեքենայի ետևի մասով հարվածել է իր մեքենայի դիմացի հատվածին։ Այնուհետև, ինքը և «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը իջել են ավտոմեքենաներից, «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդին հարցրել է «չտեսար որ խփեցիր», սակայն վերջինս պատասխանել է՝ «դու խփեցիր»։ Լսելով այդ արտահայտությունը, փոքր-ինչ նյարդայնացել է, ինչի հետևանքով տեղի է ունեցել քաշքշուկ։ Այդ՝ քաշքշուկի, ժամանակ ձեռքով հարվածել է վերջինիս։ Այնուհետև, այդ հարվածից հետո միջամտել է ընկերը և փորձել է բաժանել իրենց։ Ընկերոջ կողմից միջամտելուց հետո այլևս որևէ հարված չի հասցրել «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդին։
Ամբաստանյալը հավաստիացրել է, որ միջադեպին բացառապես ներկա են գտվել ինքը, ընկերը և «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը։ Ականատես այլ անձինք չեն եղել, ավելին, որևէ անձ չի միջամտել առաջացած քաշքշուկին։ Ստեղծված իրավիճակում ինչպես ինքը, այնպես էլ «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը հայոհանքներ չեն հնչեցրել։ Մեքենայի բախման հետևանքով քերծվել էր մեքենայի ձախ անվաթևի հատվածը։
Նախաքննության ժամանակ վարույթն իրականացնող մարմնի մոտ հարցաքննվել է մի քանի անգամ, յուրաքնաչյուր հարցաքննությունն անցել է նորմալ իրավիճակում, իր նկատմամբ որևէ բռնություն չի գործադրվել։ Համակարգչային տարբերակով գրված ցուցմունքը կարդացել է սկզբի և վերջին հատվածները, այնուհետև ստորագրել է։ Չի կարծում, որ քննիչը կարող էլ այլ բան ավելացնել։
Պնդել է, որ հնարավոր է, որ տվել է ձայնային ազդանշան, սակայն ինքը որևէ անձի հասցեին հայհոյանք չի հնչեցրել։
Ինչ վերաբերում է տուժողի կողմից դատարանում տրված ցուցմունքին, նշել է, որ դատարանում վերջինիս կողմից տրված ցուցմունքը իրականությանը չի համապատասխանում, չգիտի, թե ինչու է նման ցուցմունք տվել։
Ամբաստայալը ընդունել է այն հանգամանքը, որ մեկ անգամ հարվածել է տուժող Խ.Հովհաննիսյանին, սակայն գտնում է, որ վերջինիս ստացած մարմնական վնասվածքները չէին կարող առաջանալ իր մեկ հարվածից։
Դատարանն արձանագրելով, որ ամբաստանյալի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքների միջև առկա ենէական հակասություներ որոշում է կայացրել հրապարակել նրա նախաքննական ցուցմունքները։
Հրապարակվել են ամբաստանյալ Վարդանյանի կողմից վկայի կարգավիճակում 15.06.2016թ.-ինև 02.12.2015թ.-ին տրված նախաքննական ցուցմունքները։
(Տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը)
Նախաքննական ցուցմունքների հրապարակումից հետ ամբաստանյալ Վարդանյանը հայտնել է, որ իրականում դեպքի օրը հայհոյանքներ չեն հնչել։ Ինչ վերաբերում է նախաքննական ցուցմունքում նշված պատահական անցորդներին, նշել է, որ այդ ժամանակ դեպքի վայրում գտնվող ավտոմեքենաների մեջ եղել են անձինք, անցորդներ չեն եղել։ Միայն մեկ անձ է ավտոմեքենայի միջից հորդորել դադարեցնել վիճաբանությունը, սակայն վերջինս «ամոթ» է արտահայտություն չի կատարել։ Խ.Հովհաննիսյանին հարվածել է մեկ անգամ։ Այն պահին, երբ նա կեղտոտ ձեռքերով ցանկացել է մոտենալ իրեն, պարզապես հրել է վերջինիս, որպեսզի նա մոտ չգար իրեն։
Ամբաստանյալը, նկարագրելով դեպքի հանգամանքները, նշել է, որ երբ ինքը և «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը դուրս են եկել մեքենաներից, «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի խոսքերից նյարդայնացել է, որից հետո իրենց միջև ծագել է քաշքշուկ, ապա հարվածել է նրան։ Չի կարողնում բացատրել, թե նախաքննության ժամանակ ինչու է նման ցուցմունք տվել։ Մասնավորապես, հարցաքննության ժամանակ իր հետ ներկա է գտնվել փաստաբանը, վերջինս կարդացել է գրված ցուցմունքը, հայտնել, որ նորմալ է, իսկ ինքը պարզապես ստորագրել է այն։
Պնդել է, որ Խ.Հովհաննիսյանին հարվածել է մեկ անգամ, չի կարող ասել, թե վերջինիս մարմնական վնասվաքներնինչպես են առաջացել։
Ինչ վերաբերում է այն հանգամանքին, որ ցուցմունքում նշել է, որ զղջում է կատարվածի համար, հայտնել է, որ զղջացել է այն պատճառով, որ «այսքան պատմության մեջ է ընկել», քանի որ աշխատում է մի քանի տեղ։
Ինքը նախաքննության ժամանակ ասել է, որ մեկ անգամ հարվածել է դեմքի հատվածին և քաշքշել են միմյանց։ Վիճաբանությունը տեղի է ունեցել 2015թ.-ի մայիսի 3-ին ժամը 19։00-ի սահմաններում, իսկ ժամը 22։00-ի սահմաններում գտվել է տանը։ Չի բացառում, որ տուժողի իր հետ վիճաբանելուց հետո նա այլ անձի հետ վիճաբանած լինի, որից հետո նոր ներկայացած լինի ոստիկանությանը։
/Տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/
Տուժող Խաչատուր Հովհաննիսյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2015թ.-ի մայիս ամսին երթևեկել է Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկով, որի ժամանակ ընկել է խցանման մեջ։ Ճանապարհի տվյալ հատվածը եղել է միակողմանի և բավականին նեղ։ Այնուհետև, վթար է տեղի ունեցել իր և «Նիվա» մակնիշի ավոտմեքենաների միջև։ Ինչպես ինքը, այնպես էլ «Նիվա» մակնիշի ավոտմեքենայի վարորդը, ով հանդիսանում է ամբաստանյալ Վարդանյանը, դուրս են եկել ավտոմեքենաներից, զրուցել, որի ընթացքում վիճաբանություն է ծագել իր և Դ.Վարդանյանի միջև։ Վիճաբանության ժամանակ քաշքշել են միմյանց, որի ժամանակ Դ.Վարդանյանը հարվածել է իրեն, այնուհետև` հեռացել։ Ինքը նույնպես հեռացել է, զգացել է, որ փոքր-ինչ լավ չի զգում իրեն, ավելին, աչքն արնահոսում է։ Երբ դրսում փորձել է լվացվել, իրեն են մոտեցել ոստիկանության աշխատակիցները և հրավիրել ոստիկանության բաժին։ Այնուհետև, գնացել է դատական բժիշկի մոտ, հետազոտվել, որից հետո գնացել է զինվորական հոսպիտալ։
Հավաստիացրել է, որ վիճաբանության ընթացքում ինչպես իր, այնպես էլ ամբաստանյալ Դ.Վարդանյանի կողմից հայհոյանքներ չեն հնչել, ավելին, ստեղծված իրավիճակին որևէ անձ չի միջամտել, անցորդներ չեն եղել։ Ընդհանուր առմամբ իրենց խոսակությունը տևել է 1-2 րոպե, որի ժամանակ հասարակությանն անհանգստություն չի պատճառվել։ Վիճաբանությանը ներկա է գտնվել միայն Դ.Վարդանյանի ընկերը։ Վիճաբանության ընթացքում իր մոտից որևէ իր չեն հափշտակվել։
Պնդել է, որ Դ.Վարդանյանն իրեն հարվածել մեկ անգամ, ավելին, մինչ վթարը, վերջինիս հետ որևէ շփում, խոսակցություն չի ունեցել։ Ինչ վերաբերում է վիճաբանության առիթին, նշել է, որ վիճաբանության առիթ է հանդիսացել ավտոմեքենաների բախումը։ Դ.Վարդանյանի գործողություններն ուղղված են եղել բացառապես իրեն, քանի որ ավտոմեքենաների բախման հետևանքով վիճաբանել է իր հետ։ Քանի որ անցել է բավականին երկար ժամանակ, հնարավոր է, որ շատ հանգամանքներ ներկայումս չի մտաբերում։ Նախաքննության ընթացքում հարցաքննվել է մի քանի անգամ, որոնց ժամանակ իր նկատմամբ որևէ ճնշում չի գործադրվել։
Հայտնել է, որ ամբաստանյալ Դ.Վարդանյանի դեմ բողոք կամ որևէ այլ պահանջ չունի, ավելին, թշնամական հարաբերությունների մեջ չի գտնվում։ Գտնում է, որ ամբաստանյալը երիտասարդ է, ուստի դրսևորել է «տաքարյուն» վարքագիծ։ Հավելել է, որ բուժման ծախեր չի կատարել, ուստի գույքային պահանջ նրա նկատմամբ ևս չունի։
Դատարանն արձանագրելով, որ տուժողի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքների միջև առկա ենէական հակասություներ, որոշում է կայացրել հրապարակել նրա նախաքննական ցուցմունքները։
20.05.2015թ.-ին տուժող Խ.Հովհաննիսյանը հարցաքննության ժամանակ ցուցմունք է տվել այն մասին, որ՝
«(...) Շուրջ 9 տարի է, ինչ աշխատում է ՀՀ ՊՆ 15166 զորամասում՝ որպես վարորդ։ 2015թ.-ի մայիսի 3-ին անձնական գործերով գնացել է Երևան քաղաքի Կենտրոն թաղամաս։ Ժամը 22։00-ի սահմաններում իրեն պատկանող «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայով երթևեկել է Երևան քաղաքի Տերյան փողոցով դեպի վերև։ Տերյան և Պուշկին խաչմերուկում ընկել է խցանման մեջ։ Այդ ժամանակ իր մեքենայի հետնամասին է մոտեցել սպիտակ գույնի «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենա՝ 90 VV 550 հաշվառման համարանիշերով և սկսել է երկար ազդանշան տալ։ Կարծում է, ազդանշանի պատճառ է հանդիսացել այն, որ այդ կերպ վարորդը ցանակացել է, որպեսզի ինքը նրան զիջեր ճանապարհը։ Այդուամենայնիվ, քանի որ ճանապարհը եղել է խցանված, չի զիջել վերջինիս։ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը մեքենայով առաջացել է, կանգնել իր մեքենային զուգահեռ և, իջեցնելով կողային ապակին, սկսել է իր հասցեին տալ սեռական բնույթի հայհոյանքներ։ Այնուհետև, վերջինիս հարցրել է, թե ինչ է անում. իր հարցին պատասխանել է՝ «լավ է իջնի ավտոմեքենայից, իր համար ավելի վատ կլինի»։ Դրանից հետո նա բարձրացրել է իր ավտոմեքենայի կողային ապակին, ինքը նույնպես բարձրացրել է ավտոմեքենայի կողային ապակին, ապա մի փոքր ընթացել է առաջ։ Իր մեքենայի հետնամասում հարված է զգացել և տեսել է, որ դա նույն «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենան է։ Տեսնելով, որ իր ավտոմեքենային հարվածել է «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենան, անմիջապես դուրս է եկել մեքենայից։ Այդ ժամանակ իրեն է մոտեցել «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը և, բռնելով իր կրծքավանդակի հատվածից, ասել է, թե ինչու է հարվածում ավտոմեքենային։ Պատասխանել է, որ իրականում նա է հարվածել իր ավտոմեքենային, սակայն մեղքը գցում է իր վրա։ Միասին քայլել են դեպի իր ավտոմեքենայի ետնամասը, որտեղ կրկին նշել է, որ ինքը մեղավոր չէ։ Լսելով այդ արտահայտությունը, տվյալ անձը հարվածել է իրեն։ Այնուհետև, կրկին բռնել է իր կրծքավանդակից և սկսել հայհոյել իր հասցեին։ Չցանկանալով վերջինիս հետ վիճաբանել, նրա հնչեցրած հայհոյանքներին չի պատասխանել և ձեռքով հրել է, որպեսզի ազատվի նրանից։ Այնուհետև, քայլել է դեպի իր ավտոմեքենան, քանի որ ցանկացել է հեռանալ։ Միջադեպի ժամանակ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի հետ եղել է մի տղա, ով, մինչ այդ, որևէ գործողություն չի կատարել՝ չի հայհոյել, չի հարվածել։ Նախկինում այդ անձանց չի ճանաչել, նրանց տեսնում էր առաջին անգամ։ Ավտոմեքենայի մոտ քայլելու ժամանակ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի հետ գտնվող անձը իր հասցեին հնչեցրել է սեռական բնույթի հայհոյանք՝ վիրավորելով իր հարազատներին։ Լսելով այդ ամենը, թեքվել է, սակայն, իր հասցեին հայոհանք հնչեցրած անձը բռունցքով հարվածել է իր դեմքին, մասնավորապես՝ այտի հատվածին։ Այդ հարվածից հասկացել է, որ հարվածող անձի ձեռքում առկա է երկաթյա առարկա՝ կռփազենք։ Հարվածի հետևանքով աչքերի դիմաց սևացել է, ուստի ձեռքերով փակել է դեմքը։ Զգացել է, թե ինչպես են «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը և նրա հետ գտնվող անձը բռունցքներով հարվածում իրեն։ Մասնավորապես, հարվածել են մարմնի տարբեր հատվածներին՝ պատճառելով ֆիզիկական ցավ։ Չի կարող նշել, թե նրանցից ով քանի անգամ է հարվածել իրեն, քանի որ այդ պահին ձեռքերով փակել էր դեմքը, ոչինչ չէր տեսնում։ Նրանք երկուսն էլ հարվածել են իրեն, հարվածները եղել են տարբեր ուղղություններից։ Չի կարող նշել, արդյոք հարվածել են կռփազենքով, թե ոչ, քանի որ այդ պահին ոչինչ չի զգացել։ Իրեն հարվածելու ժամանակ միջամտել են պատահական անցորդներ, փորձել բաժանել իրենց։ Վերջիններիս չի ճանաչում։ Այնուհետև, բաժանելուց հետո նստել է իր ավտոմեքենան և գնացել Հյուսիսային պողոտա՝ «Մոսկվիչկա» սուպերմարկետի մոտ, իսկ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը և նրա հետ գտնվող աձը հեռացել են՝ իրեն անհայտ ուղղությամբ։ Հասնելով «Մոսկվիչկա» սուպերմարկետի մոտ, զանգահարել է ընկերոջը՝ Արտյոմին, և պատմել դեպքի մասին։ Քանի որ Արտյոմը հանդիսանում է ոստիկանության աշխատակից, իրեն ասել է, որ միջադեպի մասին կտեղեկացնի հերթապահ աշխատակիցներին, նրանք կուղեկցեն ոստիկանության բաժին։ Մոտ 5 րոպե անց իրեն են մոտեցել ոստիկանության աշխատակիցներ և ուղեկցել ոստիկանության Կենտրոնական բաժին՝ միջադեպի վերաբերյալ հաղորդում տալու նպատակով։
Պնդել է, որ դեպի օրը գնացել էր Երևան քաղաքի Կենտրոն թաղամաս՝ ծանոթին տեսնելու նպատակով, սակայն հանդիպումը չի կայացել, ուստի Տերյան փողոցով գնացել է տուն։ Մինչ նկարագրված միջադեպը տեղի ունենալը, որևէ անձի հետ չի վիճաբանել։ Կարծում է, որ միջադեպի պատճառ է դարձել խցանումը, իսկ մեքենաների բախումից իր մեքենան չի վնասվել։ Նկարագրելով «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդին, նշել է, որ նա եղել է կարճահասակ, փոքրամարմին, մոտ 23 տարեկան, կարճ կտրած մազերով՝ փոքր-ինչ բաց գույնի, փոքր քթով, բարակ հոնքերով։ Նրա ուղևորը եղել է փոքր-ինչ թիկնեղ, մոտ 165 սմ հասակով, կարճ կտրած սև գույնի մազերով, նորմալ քթով, միջին հաստության հոնքերով, մոտ 25 տարեկան։ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը կրել է կարճաթև բաց գույնի շապիկ, իսկ մյուս անձը՝ սև գույնի հագուստ, սակայն մանրամասն չի մտաբերում, թե ինչ հագուստ է կրել։ Նրանց տեսնելու դեպքում կճանաչի։ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենան եղել է սպիտակ գույնի՝ 90 VV 550 հաշվառման համարանիշերով։ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը և նրա հետ գտնվող անձը գլխի հատվածին հարվածել են 4-5 անգամ, սակայն չի կարող ասել, թե նրանցից ով քանի անգամ է հարվածել։ Նախապես «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի հետ գտնվող անձն իրեն հարվածել է կռփազենքով։ Հարվածելու ընթացքում հնչեցրել են սեռական բնույթի հայհոյանքներ։ Իրեն հարվածելու ժամանակ նրանց չի հայհոյել և չի հարվածել, սակայն նախապես հնչեցրած հայհոյանքներին ի պատասխան՝ հայհոյել է նրանց։ Միջադեպը տևել է մոտ 5 րոպե, որին միջամտել են պատահական անցորդեր, ովքեր փորձել են բաժանել իրենց։ Վիճաբանության ընթացքում իր պարանոցից անհետացել է ոսկյա շղթան՝ 35 գրամ քաշով, որի վրա եղել է խաչ։ Տվյալ շղթան ժառանգություն էր ստացել հորից, այն գնելու վերաբերյանլ որևէ փաստաթուղթ չունի։ Խաչի և շղթայի ընդհանուր արժեքը կլինի մոտ 470.000 ՀՀ դրամին համարժեք 1000 ԱՄՆ դոլար։ Խաչի բացակայությունը նկատել է տանը՝ միջադեպից հետո։ Կարծում է, որ միջադեպի ժամանակ հնարավոր է պոկված լինի շղթան, որի հետո նրանք վերցրել են այն։ Այդուամենայնիվ, տվյալ հանգամանքը հստակ չի կարող նշել, քանի որ անձամբ չի տեսել։ Վիճաբանության ընթացում տվյալ անձինք իրեն չեն սպառնացել։ Ծառայակիցների հետ գտնվում է նորմալ հարաբերությունների մեջ, տվյալ օրը նրանց հետ որևէ վիճաբանություն տեղի չի ունեցել։
Պնդել է, որ վիճաբանության սկզբում «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի ուղևորը նախապես հարվածել է կռփազենքով։ Հասցված վնասվածքների առումով ներկայումս քաղաքացիական հայցի պահանջ չի ներկայացնում, այն կներկայացնի հետագայում։ Իրեն ծեծի ենթարկած անձանց դեմ բողոք չունի, պարզապես ցանկանում է, որպեսզի իրեն վերադարձնեն իր շղթան և խաչը (...)»։
14.10.2015թ.-ին տուժող Խ.Հովհաննիսյանը լրացուցիչ հարցաքննության ժամանակ ցուցմունք է տվել այն մասին, որ՝
«(...) Աշխատում է թիվ 15166 զորամասում՝ որպես պայմանագրային վարորդ։ Նախկինում իր կողմից տրված ցուցմունքում նշել է, որ իրեն մարմնական վնասվածքներ հասցրած անձանց նկատմամբ բողոքի պահանջ չունի։ Բացի այդ, նշել է, որ չի տեսել, թե ինչ հանգամանքներում է կորել իր ոսկյա շղթան և խաչը։ Գտնում է, եթե նույնիսկ դրանք հափշտակել են այդ անձինք, ապա տվյալ պարագայում ևս վերջիններիս նկատմամբ բողոքի պահանջ չունի։ Այն ժամանակ, երբ քննիչը զանգահարել է իրեն և իր հեռախոսահամարը եղել է անհասանելի, ինքը գտնվել է Լեռնային Ղարաբաղում, այդ պատճառով չի կարողացել կապ հաստատել իր հետ։ Բացի այդ, անծանոթ համարների չի պատասխանում։ Բողոք չունենալու վերաբերյալ դիրքորոշումը կայացրել է ինքը, այն իր ցանկությունն է, որևէ մեկն իրեն այդ առումով չի ստիպել ունենալու նման դիրքորոշում (...)»։
02.12.2015թ.-ին վկա Դ.Վարդանյանի հետ առերես հարցաքննության ժամանակ ցուցմունք է տվել այն մասին, որ՝
«(...) 2015թ.-ի մայիսի 03-ին ժամը 19։00-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկում տեղի է ունեցել ավտովթար, որի ժամանակ վիճաբանել է իր հետ առերեսվող Դ.Վարդանյանի հետ։ Վիճաբանության ընթացքում նա ձեռքով հարվածել է իրեն։ Այնուհետև, բաժանել են իրենց և ավարտվել է վիճաբանությունը։ Վիճաբանությանը, բացի Դ.Վարդանյանից, մասնակցել է նաև նրա հետ գտնվող մի անձ։ Դ.Վարդանյանն իրեն հարվածել է 2-3 անգամ՝ այն էլ՝ գլխի հատվածում։ Նախկինում տրված ցուցմունքում շփոթմունքի հետևանքով նշել է, որ իրեն հարվածել է «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի ուղևորը, սակայն, տեսնելով իր հետ առերեսվողին, մտաբերում է, որ հենց նա է հարվածել դեմքի՝ այտի, հատվածին, որից հետո ձեռքով փակել է դեմքը։ Այնուհետև, հարվածել են գլխի տարբեր հատվածներին, սակայն չի մտաբերում, թե քանի անգամ։ Այդ ժամանակ աչքերի առաջ սևացել է, չի տեսել, թե այդ հարվածները հասցրել են երկուսով, թե ոչ։ Պնդել է, որ իրեն հարվածել է իր հետ առերեսվող անձը՝ Դավիթը։ Ինչ վերաբերում է մյուս հարվածներին, ապա, դրանք ստացել է այն պահին, երբ բռնել էր գլուխը և գտնվում էր կռացած վիճակում։ Չի կարող հայտնել, թե այդ ժամանակ նրանցից ով է իրեն հարվածել։ Այլ կերպ, առաջին հարվածից հետո դեմքը փակել է և չի նկատել, թե ով է իրեն հարվածել, սակայն ստացել է 2-3 հարված։ Դ.Վարդանյանի հետ գտնվող անձի գործողությունները չի կարող նկարագրել, քանի որ մի պահ բռնել էր գլուխը և ոչինչ չէր տեսնում։ Մտաբերում է, որ նա հայհոյել է իրեն։ Նախկինում նշել է, որ իրեն հարվածել են կռփազենքով, այդ հանգամանքը հայտնել է նաև դատական բժշկին։ Այդ հարվածի ժամանակ զգացել է կոշտ առարկայի հպում, սակայն չի բացառում, որ դա եղել է պարզապես ձեռքով հարված։ Պարզապես հարվածը եղել է ուժեղ և զգացել է կոշտ առարկայի հպում իր դեմքի հատվածին։ Միջադեպի ժամանակ հնչել են հայհոյանքեր, սակայն չի մտաբերում, թե քանի անգամ։ Չի բացառում, որ քաշքշուկի ժամանակ կարող էր պոկված լինել շղթան, որը վերցրել են իր հետ վիճող անձինք, սակայն տվյալ փաստը ինքն անձամբ չի տեսել։ Միջադեպից հետո այն անհետացել է (...)»։
02.12.2015թ.-ին վկա Դ.Վարդանյանի հետ առերես հարցաքննության ժամանակ ցուցմունք է տվել այն մասին, որ՝
«(...) 2015թ.-ի մայիսի 03-ին ժամը 19։00-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկում տեղի է ունեցել ավտովթար, ինչի հետևանքով որպես «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդ՝ ճանաչում է իր հետ առերեսվող Դ.Վարդանյանին։ Տեսնելով իր հետ առերեսվողին, նշել է, որ իրեն հարվածել է «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը։ Ստացել է մի քանի հարված, սակայն չի կարող նշել, իր հետ առերեսվողը հարվածել է իրեն, թե ոչ, քանի որ բռնել էր գլուխը։ Պնդում է իր կողմից նախկինում հայտնած ցուցմունքը։ Իր պարանոցին դեպքի օրը եղել է ոսկյա շղթա, սակայն, միջադեպից հետո այն անհետացել է, չգիտի, թե ինչ հանգամանքերում (...)»։
08.02.2016թ.-ին տուժող Խ.Հովհաննիսյանը լրացուցիչ հարցաքննության ժամանակ ցուցմունք է տվել այն մասին, որ՝
«(...) Վիճաբանության պատճառ է հանդիսացել ավտովթարը, այն որ, «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենան բախվել է իր ավտոմեքենային։ Այնուհետև, մեքենաների բախումից հետո ինքը և «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը դուրս են եկել մեքենաներից, զրուցել, թե ում մեղքով է տեղի ունեցել վթարը, այնուհետև, իրենց միջև սկսվել է քաշքշուկ և վիճաբանություն։ Ճանապարհային ոստիկանություն և ապահովագրական ընկերություն չեն դիմել։ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը խցանման ժամանակ տվել է ձայնային ազդանշան, որպեսզի ինքը զիջեր ճանապարհը։ Կարծում է, որ նա պարզապես շտապելիս է եղել։
Ստեղծված իրավիճակի ընթացքում դեմքի հատվածում ստացել է կոշտ հարված, այդ պատճառով նախկինում իր ցուցմունքներում նշել է, որ իրեն հարվածել են կռփազենքով։
Միջադեպի ժամանակ հարվածել են մարմնի՝ գլխի հատվածին, ինչի հետևանքով աչքերի դիմաց սևացել է, ձեռքերով փակել է դեմքը։ Չի կարող ասել, թե ով քանի անգամ է հարվածել իրեն։ Այն ժամանակ, երբ բռնել էր գլուխը և գտնվում էր կռացած վիճակում, հարվածել են գլխի հատվածին, սակայն կրկին չի մտաբերում, թե քանի անգամ են։ Նախապես, առաջին անգամ հարվածել են իր դեմքի հատվածին։ Այդ ժամանակ որևէ մեկն իրենից հափշտակության փորձ չի կատարել, բացի այդ, չի եղել նաև սպառնալիք։ Վիճաբանությունից հետո անհետացել է իր ոսկյա շղթան։ Չի նկատել, որ այն վերցրել են իր հետ վիճաբանող անձինք, չգիտի, արդյոք նրանք են հափշտակել այն, թե ոչ։ Այդ իսկ պատճառով չի ցանկանում ներկայացնել հաղորդում, քանի որ չի տեսել, թե ով է այն հափշտակել։ Իրեն հարվածող անձի դեմ բողոքի պահանջ չունի, հաշտվել է նրա հետ և չի ցանկանում, որպեսզի նա ենթարկվի քրեական պատասխանատվության (...)»։
25.02.2016թ.-ին տուժող Խ.Հովհաննիսյանը լրացուցիչ հարցաքննության ժամանակ ցուցմունք է տվել այն մասին, որ՝
«(...) Գտնում է, որ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը պատահական է հարվածել իր ավտոմեքենային, քանի որ փորձել է շրջանցել իրեն։ Վիճաբանության ընթացքում իրեն հարվածել է Դավիթ Վարդանյանը։ Վթարի հետևանքով իր ավտոմեքենան չի վնասվել, դեպքից հետո ավտոմեքենան տվել է վարձակալության։
Երբ գտնվել է խցանման մեջ, իր մեքենայի աջ կողմում կանգնել է «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենան, որի վարորդը տվել է ձայնային ազդանշան՝ ճանապարհը զիջելու նպատակով։ Ինքը չի կարողացել զիջել ճանապարհը, որից հետո «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը ավտոմեքենան կանգնեցրել է իրեն զուգահեռ։ Այնուհետև, իջեցնելով կողային ապակին, հայհոյել է իրեն։ Ինքը նույնպես հայհոյանք է հնչեցրել նրա հասցեին։ Հարցրել է, թե ինչ է անում, սակայն «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը պատասխանել է՝ «լավ եմ անում, իջի ավտոմեքենայից, ավելի վատ կլինի»։ Այնուհետև, իջել են ավտոմեքենաներից, զրուցել վթարի վերաբերյալ, թե իրականում ում մեղքով է վթարը առաջացել։ Մինչ վիճաբանությունը՝ փողոցի տվյալ հատվածում եղել է խցանում։ Իրեն հարվածող անձի դեմ բողոքի պահանջ չունի, չի ցանկանում, որպեսզի նա ենթարկվի քրեական պատասխանատվության։ Հաշտվել է վերջինիս հետ և ցանկանում է, որ հարուցված քրեական գործը կարճվի (...)»։
Նախաքննական ցուցմուքնների հրապարակումից հետո տուժողը դատարանում հայտնել է, որ դեպքից հետո անցել է բավականին ժամանակ, ավելին, միջադեպից հետո բուժում է ստացել հիվանդանոցում, ուստի շատ հանգամանքներ չի մտաբերում։ Միջադեպի ժամանակ բռնել էր գլուխը, ինչի հետևանքով չի տեսել, թե ով է իրեն հարվածել։ Ինչ վերաբերում է հայհոյանքներին, նշել է, որ ինքն անձամբ չի հայհոյել։ Հայհոյանքներ հնչեցրել է Դավիթ Վարդանյանը։ Չի մտաբերում, արդյոք անցորդներ եղել են, թե ոչ, ովքեր միջամտել են իրենց գործողություններին, սակայն եթե նախաքննության ժամանակ այդպես է գրել, ուրմեն համապատասխանում է իրականությանը։ Ճանապարհի հատվածը եղել է նեղ, միակողմանի, հնարավոր չէր վազանց կատարել։ Դ.Վարդանյանը պատահական մեքենայով հարվածել է իր մեքենային։ Պնդել է, որ ինքը Դ.Վարդանյանին չի հայհոյել, վերջինս երիտասարդ է, նա է հայհոյել։ Վիճաբանությունը տևել է մի քանի րոպե։ Իրականում, դեպքից հետո կորել էր իր շղթան, սակայն չգիտի, թե ինչ հանգամանքներում։ Վիճաբանության առիթ է հանդիսացել ավտովթարը։ Խցանման ժամանակ բոլոր մեքենաները հնչեցրել են ձայնային ազդանշաններ։ Նախաքննության ժամանակ հայտնել է իրականությունը, սակայն ներկայումս շատ հանգամաներ չի մտաբերում։
Տուժողը հավելել է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ բողոք կամ այլ տեսակի պահանջ չունի, ավելին, ցանկացած հանցակազմի պարագայում հաշտվել է նրա հետ և չի ցանկանում, որ նա ենթարկվի քրեական պատասխանատվության։
/տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Արտյոմ Օհանյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտում՝ որպես ոստիկան։
Մտաբերում է, որ դեպքի օրը իրեն է զանգահարել Խաչատուր Հովհաննիսյանը, ով հանդիսանում է տաքսի ավտոմեքենայի վարորդ, և հայտնել, որ վիճաբանություն է տեղի ունեցել։ Խ.Հովհաննիսյանը մանրամասնել է, որ 2-3 անձ քաշքշել են իրեն, հարվածել դեմքի հատվածին, այնուհետև, տարել են ոսկյա շղթան։ Չի մտաբերում, թե դեպքի օրը որտեղ է ծառայություն իրականացնել, որտեղ է գտնվել։ Նույնիսկ չի մտաբերում արդյոք ինքն է գնացել դեպքի վայր, թե ոչ։
Ամբաստանյալ Դ.Վարդանյանին ներկա պահին չի մտաբերում, սակայն չի բացառում, որ տեսած լինի նրան։
/տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Դավիթ Մխիթարյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2015թ-ի մայիս ամսին ժամը 20։00-ի սահմաններում ընկերոջ՝ Դավիթ Վարդանյանին, պատկանող «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայով երթևեկել են Երևան քաղաքի Տերյան փողոցով։ Հասնելով Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկ, ընկել են խցանման մեջ, որի ժամանակ «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի մասնակցությամբ վթար է տեղի է ունեցել։ Վթարի հետ կապված հարցերը պարզաբանելու նպատակով ինչպես Դ.Վարդանյանը, այնպես էլ «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը իջել են ավտոմեքենաներից, իսկ ինքը մնացել է ավտոմեքենայի մեջ։ Վերջիններս զրուցել են միմյանց հետ, որից հետո խոսակցության ընթացքում Դ.Վարդանյանի և «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի միջև ծագել վիճաբանություն։ Վիճաբանության ժամանակ Դ.Վարդանյանը հարվածել է «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդին։ Այուհետև, նկատելով է, որ երկուսն էլ փոքր-ինչ «տաքացել» են։ Իջել է ավտոմեքենայից և փորձել բաժանել նրանց։
Մինչ մեքենաների բախումը՝ որևէ միջադեպ տեղի չի ունեցել Դ.Վարդանյանի և «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի միջև։
Պնդել է, որ ստեղծված իրավիճակում հայհոյանքներ չեն հնչել, թեև Դ.Վարդանյանը և «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդ Խ.Հովհաննիսյանը միմյանց նկատմամբ դրսևորել են ագրեսիվ վարքագիծ, սակայն այլ հարվածներ վերջիններիս կողմից չեն եղել։ Ավելին, անցորդներ ևս չեն եղել, կողմնակի անձինք չեն միջամտել ստեղծված իրավիճակին։ Դ.Վարդանյանի և Խ.Հովհաննիսյանի միջև վիճաբանությունը ծագել է բացառապես վթարի հետևանքով, վերջիններիս գործողությունները որևէ անձի դեմ ուղղված չեն եղել։
/տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Աշոտ Սարգսյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտում՝ որպես հրամանատար։
Հայտնել է, որ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ անցել է բավական ժամանակ, դեպքի օրը տեղի ունեցած իրադարձությունները մանրամասն չի մտաբերում։ Այնդուամենայնիվ նշել է, որ ծառայություն է իրականացրել Երևան քաղաքի Հյուսիսյաին պողոտայում, երբ երեկոյան մի քաղաքացի ահազանգել և հայտնել է, որ «Նիվա» մակնիշի ավոտմեքենայի վարորդի հետ տեղի է ունեցել ընդհարում, որի ժամանակ ծեծի են ենթարկել նրան։ Այդ կապակցությամբ մոտեցել է մարմնական վնասվածք ստացած քաղաքացուն և ավտոմեքենայով հրավիրել ոստիկանության բաժին՝ դեպքի հանգամանքները և իրողությունը ներկայացնելու նպատակով։ Չի մտաբերում, թե ինչ ավտոմեքենայով են հրավիրել՝ ոստիկանության, թե տուժողի։
Մտաբերում է, որ երբ հանդիպել է տուժողին, վերջինս դեմքի հատվածում ունեցել է վնասվածքներ, ավելին, նրա ձեռքում գտնվել է հագուստ, որով մշակել է դեմքի վնասվածքները։ Չի մտաբերում, թե ինչ եղանակով է այդ քաղաքացին ահազանգել՝ 1-02 ծառայության միջոցով, թե տեղեկացվել են գործընկերոջ՝ Ա.Օհանյանի միջոցով։ Չի տեսել որևէ անձի, ով հարվածել է տուժողին։ Ավտոմեքենայի համարանիշները չի մտաբերում։
Ա.Օհանյանի հետ իրենք բազմիցս են իրականացրել ծառայություն, սակայն չի մտաբերում, արդյոք դեպքի օրը նրա հետ ծառայության եղել է, թե ոչ։
Տուժող անձի ավտոմեքենան չի նկատել, ավելին, չի մտաբերում թե ինչ մակնիշի, գույնի ավտոմեքենա է վարել նա։ Նմանատիպ դեպքեր լինում են հազվադեպ, սակայն դրա վերաբերյալայլ մանրամասներ չի մտաբերում։
/տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/
Դատարանում հրապարակվել և հետազոտվել են ներքոհիշյալ ապացույցներն ու գործին վերաբերելի փաստաթղթերը`
Դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 1116 եզրակացությունը, համաձայն որի՝ «Խաչատուր Հովհաննիսյանի մարմնական վնասվածքները՝ ըստ բժշկական փաստաթղթերի և օբյեկտիվ զննության տվյալների՝ ձախ ակնակապճային շրջանի փափուկ հյուսվածքների արյունազեղման, արյունահավաքի, նույն շրջանի սալջարդ վերքի, ձախ ակնագնդի 1-ին աստիճանի սալջարդի, N 24 ատամի հոդախախտի և ձախ այտոսկրի բեկորային կոտրվածքի ձևով, որն ուղեկցել է ձախ հայմորյան խոռոչի հեմոսինուսիտով, պատճառվել են բութ, կոշտ առարկայով /ներով/, հնարավոր է որոշմամբ նշված հանգամանքներում, որոնք տարանջատման ենթակա չեն և իրենց համակցությամբ առողջությանը պատճառել են միջին ծանրության վնաս՝ առողջության տևական քայքայումով»։
/տես` գ.թ. 7-8, դատական նիստի արձանագրությունը/
Հաղորդում ընդունելու մասին արձանագրությունը /գթ.1/, թիվ 15103615 քրեական գործով օպերատիվ հանձնարարությունը՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 7-րդ կետի համաձայն /գթ.62-63/, ՀՀ Ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնի պետ Ա.Պողոսյանի կողմից 29.06.2015թ.-ին ուղարկված գրությունը, /գթ. 67/, թիվ 15103615 քրեական գործով օպերատիվ հանձնարարությունը՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 7-րդ կետի համաձայն /գթ.87/, ՀՀ Ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնի պետ Ա.Պողոսյանի կողմից 16.09.2015թ.-ին ուղարկված գրությունը, /գթ. 94/, թիվ 15103615 քրեական գործով օպերատիվ հանձնարարությունը՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 7-րդ կետի համաձայն /գթ.106/, ՀՀ Ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնի պետ Ա.Պողոսյանի կողմից 08.10.2015թ.-ին ուղարկված գրությունը /գ.թ.118/, թիվ 15103615 քրեական գործով օպերատիվ հանձնարարությունը՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 7-րդ կետի համաձայն /գթ.120-122/, ՀՀ Ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնի պետ Ա.Պողոսյանի կողմից 27.10.2015թ.-ին ուղարկված գրությունը /գ.թ.137/, թիվ 15103615 քրեական գործով օպերատիվ հանձնարարությունը՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 7-րդ կետի համաձայն /գթ.172-173/, ՀՀ Ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնի պետ Ա.Պողոսյանի կողմից 17.02.2016թ.-ին ուղարկված գրությունը /գ.թ.178/, ՀՀ Ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնի պետ Ա.Պողոսյանի կողմից 25.02.2016թ.-ին ուղարկված գրությունը /գ.թ.185/։
Դատարանում հրապարակվել և հետազոտվել է նաև Դավիթ Վարդանյանի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի կողմից տրված պահանջագիրը, նրա ընտանիքի կազմի վերաբերյալ և այլ փաստաթղթեր։
/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/
Այսպիսով, դատարանը հետազոտելով, համադրելով և գնահատելով դատաքննությամբ ձեռք բերված ապացույցները, արձանագրում է, որ ինչպես ամբաստանյալ Դավիթ Վարդանյանի, այնպես էլ տուժող Խաչատուր Հովհաննիսյանի /որոշ վերապահումներով/ դատաքննական ցուցմունքներն անարժանահավատ են և դրանք հետապնդում են մի դեպքում՝ քրեական պատասխանատվությունից և ակնկալվող խիստ պատժից խուսափելու, իսկ մյուս դեպքում՝ ամբաստանյալին քրեական պատասխանատվությունից և ակնկալվող խիստ պատժից խուսափելուն օգնելու նպատակ, քանի որ ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորվեց դատաքննությամբ՝ իրավական պատշաճ ընթացակարգի պահպանմամբ հետազոտված ներքոհիշյալ ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։
Այդ առումով դատարանը ստորև ցանկանում է վերլուծել, դրա արդյունքում գնահատել տուժող Խ.Հովհաննիսյանի դատաքննական ու նախաքննական ցուցմունքները, որոնք կազմում են ապացույց հանդիսացող փաստական տվյալների մասը, իսկ դրանց ամբողջական վերլուծությունն ու համադրումը հետազոտված ու հրապարակված մյուս ապացույցների հետ ունի կարևոր ապացուցողական նշանակություն` գործի արդարացի լուծման համար։
Այսպես.
Տուժող Հովհաննիսյանը նախաքննության ընթացքում հարցաքննվել մի քանի անգամ՝ այն էլ՝ տարբեր ժամանակահատվածներում։
Մասնավորապես, հարցաքննությունների ժամանակ տուժողը, մանրամասն ներկայացնելով դեպքի օրը Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկում տեղի ունացած իրադարձությունները, հանգամանորեն նշել է այդ իրադարձությունների հաջորդականությունն ու զարգացումը, ինչպես նաև՝ հստակ տեղեկություններ՝ վիճաբանությանը ներկա գտնվող անձանց գործողությունների վերաբերյալ։
Տուժողը 20.05.2015թ.-ին հարցաքննության ժամանակ ցուցմունք է տվել այն մասին, որ՝
«(...) Տերյան և Պուշկին խաչմերուկում ընկել է խցանման մեջ։ Այդ ժամանակ իր մեքենայի հետնամասին մոտեցել է սպիտակ գույնի «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենա՝ 90 VV 550 հաշվառման համարանիշերով և սկսել է երկար ազդանշան տալ։ Կարծում է, ազդանշանի պատճառ է հանդիսացել այն, որ այդ կերպ վարորդը ցանակացել է, որպեսզի ինքը նրան զիջեր ճանապարհը։ Այդուամենայնիվ, քանի որ ճանապարհը եղել է խցանված, չի զիջել վերջինիս։ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը մեքենանայով առաջացել է, կանգնել իր մեքենային զուգահեռ և, իջեցնելով կողային ապակին, սկսել է իր հասցեին տալ սեռական բնույթի հայհոյանքներ։ Այնուհետև, վերջինիս հարցրել է, թե ինչ է անում, իր հարցին պատասխանել է՝ «լավ է իջնի ավտոմեքենայից, իր համար ավելի վատ կլինի ։
(...)
Տեսնելով, որ իր ավտոմեքենային հարվածել է «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենան, անմիջապես դուրս է եկել մեքենայից։ Այդ ժամանակ իրեն է մոտեցել «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը և, բռնելով իր կրծքավանդակի հատվածից, ասել է, թե ինչու է հարվածում ավտոմեքենային։ Պատասխանել է, որ իրականում նա է հարվածել իր ավտոմեքեյանին, սակայն մեղքը գցում է իր վրա։ Միասին քայլել են դեպի իր ավտոմեքենայի ետնամասը, որտեղ կրկին նշել է, որ ինքը մեղավոր չէ։ Լսելով այդ արտահայտություն, տվյալ անձը հարվածել է իրեն։ Այնուհետև, կրկին բռնել է իր կրծքավանդակից և սկսել հայհոյել իր հասցեին (...)»։
Տուժողի ամբողջական նախաքննական ցուցմունքի վերլուծությունից դատարանը փաստում է, որ վերջինս, նկարագրելով Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկում տեղի ունեցած իրադարձությունների զարգացումը, նախ նշել է իր՝ մինչ մեքենայից դուրս գալու պահը տեղի ունեցած իրադարձությունները, այնուհետև՝ արդեն դրսում իր և Դ.Վարդանյանի գործողությունները։
Անդրադառնալով ամբաստանյալի վարքագծին՝ մինչ վթարը և ավտոմեքենայից դուրս գալը, դատարանը փաստում է, որ՝
դեռևս խցանման ժամանակ, երբ ինչպես տուժող Հովհաննիսյանը, այնպես էլ՝ ամբաստանյալ Դ.Վարդանյանը գտնվել են իրենց մեքենաներում, Դ.Վարդանյանը, իջեցնելով մեքենայի կողային ապակին, սկսել է տուժողի հասցեին հնչեցնել սեռական բնույթի հայհոյանքներ։
Այլ կերպ, դատարանն արձանագրում է, որ Դ.Վարդանյանը նախապես՝ խցնանման մեջ գտնվելու ընթացքում, ավտոմեքենայի միջից հայհոյել է Խ.Հովհաննիսյանի հասցեին։ Ավելին, ցուցմունքի վերլուծությամբ պարզ է դառնում, որ վերջինս հայհոյանք հնչեցնելուց հետո հորդորել է Հովհաննիսյանին իջնել ավտոմեքենայից՝ շեշտելով, որ «այլապես ավելի վատ կլինի»։
Նման պարագայում, դատարանն ընդգծում է, որ ամբաստանյալ Վարդանյանի՝ տուժողին ուղղված հակաօրինական գործողությունները, ծագել են դեռևս խցանման ժամանակ, երբ երկուսն էլ գտնվել են իրենց մեքենաներում։
Շարունակելով վերլուծել տուժողի ցուցմունքը, դատարանը փաստում է, որ վերջինս նկարագրել է նաև դեպքերի զարգացումը՝ արդեն ավտոմեքենայից դուրս գալուց հետո.
մասնավորապես՝
Տուժողը նկարագրելով խցանման ժամանակ տեղի ունեցած վթարը, ներկայացրել է Դ.Վարդանյանի կողմից դրսևորած վարքագիծը՝ պահվածքը։ Վերջինս մանրամասն նկարագրել է, թե ինչպես է Դ.Վարդանյանը նախ մոտեցել իրեն,ապաբռնել իր կրծքավանդակից, այնուհետև՝ կրկին հայհոյել է իրեն։ Նույնիսկ նշել է, որ վերջինս այդ ժամանակ հարվածել է իրեն։
Բացի այդ, տուժողը նկարագրել է «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի և նրա հետ գտնվող անձի ակտիվ գործողությունները, այն, որ նրանք մի քանի անգամ հարվածել են իրեն՝ պատճառելով ֆիզիկական ցավ։
Այլ խոսքով, դատարանը փաստում է, որ 20.05.2015թ.-ին հարցաքննության ժամանակ տուժողը հաստատապես հայտնել է գործի համար էական նշանակություն ունեցող առնվազն հետևյալ հանգամանքների մասին՝
- խցանման ժամանակ, երբ գտնվել է ավտոմեքենայի մեջ, Դ.Վարդանյանը հայհոյել է իրեն,
- արդեն դրսում Դ.Վարդանյանը մոտեցել է իրեն,բռնել իր կրծքավանդակի հատվածից, որից հետո կրկին հայհոյել է իրեն։ Ավելին, այդ այդ ժամանակ Վարդանյանը հարվածել է իրեն, ընդ որում, ինչ-որ կոշտ առարկայով, ենթադրում է, որ կռփազենքով,
- Դ.Վարդանյանի կողմից իրեն հարված հասցնելուց հետո ստիպված փակելով գլուխը, ստացել է ևս մի քանի հարված, սակայն չի կարող ասել, թե ում կողմից, քանի որ ֆիզիկապես չի կարողացել տեսնել իրեն հարվածողին։
Շարունակելով վերլուծել տուժողի ցուցմունքները, դատարանը փաստում է՝
02.12.2015թ.-ին վկա Դ.Վարդանյանի հետ առերես հարցաքննության ժամանակ կրկին նկարագրել է 2015թ-ի մայիսի 3-ին Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկում տեղի ունեցած իրադարձությունները։
Հատկանշականն այն է, որ այս անգամ արդեն Դ.Վարդանյանի ներկայությամբ, կրկին շարադրելով դեպքերի հանգամանքները, վերջինս հայտարարել է, որ Դ.Վարդանյանը վիճաբանության ընթացքում ձեռքով 2-3 անգամ հարվածել է իրեն՝ այն էլ՝ գլխի հատվածում։
Բացի այդ, հավելել է, որ եղել են այլ անձինք, ովքեր բաժանել են իրենց, որի արդյունքում էլվիճաբանությունն ավարտվել է։
02.12.2015թ.-ին վկա Դ.Վարդանյանի հետ առերես հարցաքննության ժամանակ կրկին նրա ներկայությամբ պնդել է, որ իրեն հարվածել է «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը։
08.02.2016թ.-ին տուժող Խ.Հովհաննիսյանը լրացուցիչ հարցաքննության ժամանակ ցուցմունք է տվել այն մասին, որ՝
«(...) Վիճաբանության պատճառ է հանդիսացել ավտովթարը, այն, որ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենան բախվել է իր ավտոմեքենային։ Այնուհետև, մեքենաների բախումից հետո ինքը և «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը դուրս են եկել մեքենաներից, զրուցել, թե ում մեղքով է տեղի ունեցել վթարը, այնուհետև, իրենց միջև սկսվել է քաշքշուկ և վիճաբանություն։ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը խցանման ժամանակ տվել է ձայնային ազդանշան, որպեսզի ինքը զիջեր ճանապարհը։
Միջադեպի ժամանակ հարվածել են մարմնի՝ գլխի հատվածին, ինչի հետևանքով աչքերի դիմաց սևացել է, ձեռքերով փակել է դեմքը։ Չի կարող ասել, թե ով քանի անգամ է հարվածել իրեն։ Այն ժամանակ, երբ բռնել էր գլուխը և գտնվում էր կռացած վիճակում, հարվածել են գլխի հատվածին, սակայն կրկին չի մտաբերում, թե քանի անգամ (...)»։
Վերը նշված ցուցմունքների վերլուծությանբ դատարանը հաստատված է համարում այն փաստը, որ խցանման մեջ գտնվելու ընթացքում Դ.Վարդանյանը՝ նախ ձայնային ազդանշան է տվել Խ.Հովհաննիսյանին՝ ճանապարհը չզիջելու նպատակով, այդ առիթով տվել նաև սեռական բնույթի անհիմն հայհոյանքներ, որից հետո սպառնալով նրան հաշվեհարդար տեսնել ճանապարհը չիզիջելու համար, արդեն դրսում հանդիսացել է նախաձեռնած վիճաբանության շարունակողն ու դրա ընթացքում Հովհաննիսյանին պատճառվել մարմնական վնասվածքներ։
25.02.2016թ.-ին տուժող Խ.Հովհաննիսյանը լրացուցիչ հարցաքննության ժամանակ ցուցմունք է տվել այն մասին, որ՝
«(...) Գտնում է, որ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը պատահական է հարվածել իր ավտոմեքենային, քանի որ փորձել է շրջանցել իրեն։ Վիճաբանության ընթացքում իրեն հարվածել է Դավիթ Վարդանյանը։
Երբ գտնվել է խցանման մեջ, իր մեքենայի աջ կողմում կանգնել է «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենան, որի վարորդը տվել է ձայնային ազդանշան՝ ճանապարհը զիջելու նպատակով։ Ինքը չի կարողացել զիջել ճանապարհը, որից հետո «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը ավտոմեքենան կանգնեցրել է իրեն զուգահեռ։ Այնուհետև, իջեցնելով կողային ապակին, հայհոյել է իրեն։ Ինքը նույնպես հայհոյանք է հնչեցրել նրահասցեին։ Հարցրել է, թե ինչ է անում, սակայն «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը պատասխանել է՝ «լավ եմ անում, իջի ավտոմեքենայից, ավելի վատ կլինի (...)»։
Դատարանը, վերլուծելով տուժողի նախաքննական բոլոր ցուցմունքները՝ այդ թվում՝ առերես հարցաքննության ընթացքում հայտնած տեղեկությունները, փաստում է հետևյալը՝
Տուժող Հովհաննիսյանը մինչդատական վարույթում հարցաքննության ժամանակ նախաքննական մարմնին մանրակրկիտ, հանգամանորեն շարադրել է 03.05.2015թ.-ի միջադեպը՝ Երևան քաղաքի Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկում տեղի ունեցած խցանումից ընդհուպ տվյալ օրը ոստիկանության բաժին գնալը։
Հատկանշականն այն է, որ յուրաքանչյուր հարցաքննության ժամանակ վերջինս պնդել է խցանման, այդ ժամանակ տրված ազդանշանի, իր հասցեին հնչեցված հայհոյանքների և իր՝ մեքենայից դուրս գալուց հետո տեղի ունեցած փաստական հանգամանքների մասին տեղեկությունները։ Ավելին, նկարագարել է նաև իրեն հարվածներ հասցնելու պահը, թեև այդ հարվածներից մի քանիսն անձամբ չի տեսել՝ գլուխը բռնելու և կռացած լինելու պատճառով։
Այլ կերպ, տուժողը նախաքննության ընթացքում պատմել, իսկ հետագայում հավաստել է ամբաստանյալի հակաօրինական վարքագիծը. խցանման ընթացքում ճանապարհը զիջելու համար տված ազդանշանը, հնչեցված հայոհանքերը, իրեն ֆիզիկական ցավ պատճառելը և անցորդների միջամտությունը։
Դատական քննության ընթացքում, սակայն, տուժողը հղում կատարելով «... դեպքից հետո բավականին ժամանականցնելու, ավելին, միջադեպից հետո հիվանդանոցում բուժում ստանալու և դրանով պայմանավորված շատ հանգամանքներ չմտաբերելու...» պատճառաբանության վրա, այդուամենայնիվ հայտարարել է, որ՝ «... եթե նախաքննության ժամանակ այդպես է գրել, ուրմեն համապատասխանում է իրականությանը...»։
Հիշյալ հանգամանքի վերլուծությամբ դատարանը հաստատված է համարում հետևյալը՝ Երևան քաղաքի Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկում գտնվելով խցանման մեջ, Վարդանյանը դրսևորել է հետևյալ վարքագիծը՝
- ձայնային ազդանշան է տվել Հովհաննիսյանին՝ ճանապարհը զիջելու նպատակով,
- նույն խաչմերուկում իջեցրել է կողային ապակին՝ վերջինիս հասցեին հնչեցնելով հայհոհանքներ,
- դուրս գալով ավտոմեքենայից, բռնել է տուժող Հովհաննիսյանի կրծքավանդակից, կրկին հայհեյել է նրան,
- ծագած վիճաբանության ժամանակ հարվածել է վերջինիս։
Այլ կերպ, վերը շարադրված գործողությունները հանդիսանում են Դ.Վարդանյանի՝ թե՛ նախքան հանցանքի կատարումը և թե՛ դրա կատարման բուն ընթացքում դրսևորած վարքագիծը։
Ինչպես նշվեց վերևում, տուժող Հովհաննիսյանը դատական քննության ընթացքում հարցաքննության ժամանակ դատարանին հայտնել է փոքր-ինչ այլ հանգամանքներ՝ պատճառաբանելով, որ դեպքը ներկայումս չի մտաբերում, քանի որ անցել է բավականին ժամանակ, բացի այդ, բուժում է ստացել հիվանդանոցում։ Այդուամենայնիվ, չհերքելով Դ.Վարդանյանի կողմից իրեն հարվածելու հանգամանքը, հավաստիացրել է, որ վիճաբանության ընթացքում ինչպես իր, այնպես էլ ամբաստանյալ Դ.Վարդանյանի կողմից հայհոյանքներ չեն հնչել, ավելին, ստեղծված իրավիճակին որևէ անձ չի միջամտել, անցորդներ չեն եղել։ Ընդհանուր առմամբ իրենց խոսակությունը տևել է 1-2 րոպե, որի ժամանակ հասարակությանը անհանգստություն չի պատճառվել։
Ինչ վերաբերում է վիճաբանության առիթին, նշել է, որ վիճաբանության առիթ է հանդիսացել ավտոմեքենաների բախումը։ Տուժողը հավաստիացրել է, որ Դ.Վարդանյանի գործողություններն ուղղված են եղել բացառապես իրեն, քանի որ ավտոմեքենաների բախման հետևանքով վիճաբանել է միայն իր հետ։
Այդուամենայնիվ, նախաքննական ցուցմունքների հրապարակումից հետո տուժողը հայտնել է, որ իրականում Դ.Վարդանյանը հայհոյանքներ հնչեցրել է։
Տուժողի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքների համադրության արդյունքում վերջինիս տրված հարցերի ու դրանց պատասխանների կապակցությամբ, դատարանը փաստում է, որ Խ.Հովհաննիսյանը չկարողացավ դատարանին ներկայացնել հիմնավոր պատճառաբանություններ առ այն, թե ինչու է նախաքննության ընացքում, հատկապես նախաքննության սկզբնական շրջանում, ընդ որում, մի քանի անգամ, տվել նմանատիպ ցուցմունքներ, իսկ նախաքննության ավարտին և հատկապես դատարանում հայտնում դրանցից տարբերվող այլ տեղեկություններ։
Դատարանը, տուժող Հովհաննիսյանի դատաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքը դիտում է անարժանահավատ և մտացածին։ Այդ մասին են վկայում ոչ միայն նախաքննության ժամանակ վերջինիս հայտնած դեպքի իրական, ճշմարիտ և մանրամասնորեն հայտնած հանգամանքները, այլ նաև այն, որ վերջինս հաշտվել է ամբաստանյալի հետ, ինչի մասին է վկայում այն փաստը, որ նրա նկատմամբ բողոքչի ներկայացրել, հայտարարելով, որ հաշտվում է ամբաստանյալի հետ ցանկացած մեղադրանքի պարագայում։ Ավելին, պնդել է, որ ցանկանում է, որպեսզի նրա նկատմամբ հարուցված քրեական գործի վարույթը կարճվի, իսկ քրեական հետապնդումը դադարեցվի։Այս փաստը ևս վկայում է այն մասին, որ տուժողը դատարանում ոչ միայն խեղաթյուրել է դեպքի իրական հանգամանքները, այլ նաև՝ փորձել է ամբաստանյալի համար տալ բարենպաստ ցուցմունքներ։
Վերը նշվածից զատ, դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով տուժող Հովհաննիսյանի նախաքննական ցուցմունքները միակը չեն, որոնք ապացուցում են ամբաստանյալին մեղսագրված հանցանքի կատարումը, այլ դրանք զուգորդվում են ինչպես մյուս վկաների ցուցմունքներով, այնպես էլ տուժողի դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությամբ։
Դատարանն, անդրադառնալով Դ.Վարդանյանի՝ նախաքննության ընթացքում որպես վկա տրված և դատարանում հետազոտված ու հրապարակված ցուցմունքներն օգտագործելու և դրանք վերջինիս մեղադրանքի հիմքում դնելու հարցին,փաստում է հետևյալը՝
Դ.Վարդանյանը նախաքննության ընթացքում՝ 15.06.2015թ.-ին, վարույթն իրականացնող մարմնի մոտ հարցաքննվել է վկայի դատավարական կարգավիճակում։ Մինչ հարցաքննությունը՝ վերջինիս պարզաբանվել են տվյալ կարգավիճակից բխող նրա իրավունքներն ու պարտականությունները և նախազգուշացվել է սուտ ցուցմունք տալու և ցուցմունք տալուց հրաժարվելու համար ՀՀ քրեական օրենքով սահմնաված քրեական պատասխանատվության մասին։ Դ.Վարդանյանը հարուցված քրեական գործի շրջանակներում, նախազգուշացված լինելով սուտ ցուցմունք տալու և ցուցմունք տալուց հրաժարվելու համար ՀՀ քրեական օրենքով սահմնաված քրեական պատասխանատվության մասին, հարցաքննվել և ցուցմունք է տվել՝ նկարագրելով 03.05.2015թ.-ին Երևան քաղաքի Տերյան և Պուշկին փողոցներում տեղի ունեցած իրադարձությունները։ Այսինքն, դատավարության տվյալ փուլում վերջինս ներգրավված է եղել որպես վկա և օգտվել տվյալ դատավարական սուբյեկտի իրավունքներից և պարտականություններից։
Հետագայում Դ.Վարդանյանի կարգավիճակը փոխվել է և վերջինս հարուցված քրեական գործի շրջանակներում ներգրավվել է որպես մեղադրյալ՝ օգտվելով տվյալ դատավարական սուբյեկտի դատավարական իրավունքներից և պարտականություններից։
Նման պարագայում, դատարանն ընդգծում է, որ նկատի ունենալով, որ «վկան» և «մեղադրյալը» հանդիսանում են դատավարական միանգամայն տարբեր սուբյեկտներ՝ օժտված միմյանցից տրամագշորեն տարբերվող իրավունքներով և պարտականություններով, ուստի այդ դատավարական կարգավիճակներում տրված ցուցմունքները ևս ունեն ապացուցողական տարբեր կատեգորիաներ։
Վերը շարադրվածի կապակցությամբ դատարանը փաստում է, որ թեև դատարանում հրապարակվել են Դ. Վարդանյանի՝ որպես վկա տրված ցուցմունքները, սակայն ներկայումս, հաշվի առնելով նրա դատավարական կարգավիճակը, դրանք չեն կարող դրվել մեղադրաքնի հիմքում՝ ընդհանուր ապացույցների համատեքստում։
Ինչ վերաբերում է պաշտպան Կ.Գրիգորյանի դիրքորոշմանը՝ կապված տուժողի, վկաների և ամբաստանյալի կողմից տրված ցուցմունքներում առկա հակասությունների, ինչպես նաև՝ դեպքը տեղի ունենալու և հանցագործության մասին հաղորդում տալու ժամերի տարբերության հետ, դատարանը փաստում է, որ հիշյալ հակասությունները կամ ժամայինտարբերությունը սույն պարագայում որևէ էական կամ ապացուցողական նշանակություն չի կարող ունենալ, քանի որ սույն դատավճռով լուծման ենթակա հարցերը առնչվում են Դ.Վարդանյանի մեղավորությանը կամ անմեղության հարցին, իսկ հիշյալ հանգամանքերը չեն կարող ազդեցություն ունենալ գործի օբյեկտիվ լուծման համար։
3.Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Սույն բաժնում դատարանը ցանկանում է անդրադառնալ ամբաստանյալ Դ.Վարդանյանի արարքներում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի հանցակազմի առկայությանն ընդհանրապես և խուլիգանական դրդումներով կատարելուն։
Մասնավորապես՝
Դիտավորությամբ առողջությանը միջին ծանրության վնաս պատճառելը բնորոշվում է հետևյալ կերպ՝
Դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք կամ առողջությանը որևէ այլ վնաս պատճառելը, որը վտանգավոր չէ կյանքի համար և չի առաջացրել սույն օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքներ, բայց առաջացրել է առողջության տևական քայքայում կամ ընդհանուր աշխատունակության մեկ երրորդից պակաս զգալի կայուն կորուստ։
Դատարանն արձանագրում է, որ առողջությանտևականքայքայումը վնասվածքիկամայլվնասիհետ անմիջականորենկապակցվածայնհետևանքներն են/հիվանդություններ, օրգանների գործառույթների խանգարումներ և այլն/, որոնց տևողությունըգերազանցում է 3 շաբաթյա (21-օրյա) ժամկետը։
Ընդհանուր աշխատունակության մեկ երրորդից պակաս զգալի կայուն կորուստ հասկացությունը բնորոշվում էնմանաշխատունակության կորստով՝ 10-33 տոկոսով ներառյալ։
Քննարկվող հանցագործության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է դիտավորությամբ, որըկարողէլինել ինչպեսուղղակի, այնպեսէլանուղղակի։
Նշված հանցագործության նպատակներն ու շարժառիթները բազմազան են։ Դրանցից մի քանիսի առկայությունը հիմք է հանդիսանում արաքը ՀՀ քրեական հոդվածի 113-իերկրորդմասովորակելուհամար։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2016թ.-ին հունիսի 24-ին թիվ ԵԱԴԴ/0002/01/15 նախադեպային որոշմամբ վերլուծելով խուլիգանական դրդումների հատկանիշները, այդ մասին տալով պարզաբանումներ, միասնական դատական պրակտիկա ապահովելու նպատակով, իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ`
«(...)13.1. Վերահաստատելով և զարգացնելով Ա.Մաթևոսյանի վերաբերյալ որոշմամբ վերն արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը արձանագրում է, որ հիշյալ նախադեպային որոշմամբ վերլուծված՝ խուլիգանական դրդումներով կատարված սպանության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի հատկանիշ հանդիսացող խուլիգանական դրդումների` որպես հանցագործության կատարման շարժառիթի էությունը վերաբերելի մասով կիրառելի է նաև խուլիգանական դրդումներով առողջությանը ծանր վնաս պատճառելուն։ Մասնավորապես՝ խուլիգանական դրդումներով անձի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու հանցավորի կամքի ձևավորման հիմքում ընկած է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի այնպիսի դրսևորումներ, ինչպիսիք են հասարակության և բարոյականության համընդհանուր ճանաչում ստացած նորմերին նետված բացահայտ մարտահրավերը, իրեն հասարակությանը և շրջապատին հակադրելու ու հակազդելու ցանկությունը, իր անձի «առավելությունները» ընդգծելու մոլուցքը, ցինիզմը, սանձարձակությունը, «ինքնահաստատման» պահանջը, եսամոլությունը, անպարկեշտ վարքագիծը և այլն։
Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ «խուլիգանական դրդումները»՝ որպես դիտավորությամբ առողջությանը ծանր մարմնական վնաս պատճառելու հանցակազմը որակյալ դարձնող հանգամանք, արտացոլված են կատարված հանցագործության սուբյեկտիվ կողմի հատկանիշներում, ուստի դրա լիարժեք բացահայտումը հնարավոր է միայն գործի բոլոր հանգամանքներն իրենց ամբողջության մեջ գնահատելու դեպքում։ Այլ կերպ՝ խուլիգանական դրդումները` որպես հանցագործության կատարման շարժառիթ, հանցավորի մոտ կարող են դրսևորվել ոչ միայն բուն հանցավոր արարքը կատարելիս, այլև մինչ այդ կամ դրանից հետո։ Հետևաբար, արարքին քրեաիրավական գնահատական տալիս անհրաժեշտ է համակողմանի վերլուծության ենթարկել հանցանք կատարած անձի՝ թե՛ նախքան հանցանքի կատարումը, թե՛ դրա կատարման բուն ընթացքում և թե՛ հանցանքի կատարումից հետո դրսևորած վարքագիծը, այդ թվում՝ հանցավորի և տուժողի գործողությունների բնույթը, նրանց փոխհարաբերությունները և այլն։ Այդ առումով Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հանցագործության հանգամանքներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կատարված արարքին սխալ քրեաիրավական որակում տալուն։
13.2. Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել նաև, որ հանցագործության հանգամանքների ոչ լրիվ, տարանջատված գնահատման արդյունքում հնարավոր է առանձին դեպքերում հիմնավորվի հանցանք կատարելու այս կամ այն շարժառիթի առկայությունը, սակայն դրանց ամբողջական վերլուծությունը, հանցավորի և տուժողի գործողությունների հաջորդականության հանգամանալի հետազոտությունը հանգեցնի այդ շարժառիթի ընդհանրապես բացառմանը կամ դրա չնչին, երկրորդական նշանակություն ունենալուն և մեկ այլ՝ հանցագործությունը կատարելու գերակա, առաջնային շարժառիթի բացահայտմանը։ Հետևաբար յուրաքանչյուր դեպքում անհրաժեշտ է գործի օբյեկտիվ, լրիվ և բազմակողմանի քննության, հետազոտված ապացույցների պատշաճ գնահատման արդյունքում պարզել այն հիմնական մղումը, որն ընկած է եղել օրենքով արգելված արարքի կատարման հիմքում։
Վերոգրյալի համատեքստում Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ եթե հանցավորի և տուժողի գործողությունների, գործի այլ հանգամանքների ամբողջական վերլուծության արդյունքում պարզվում է, որ տուժողի գործողությունը ոչ թե պատճառ, այլ միայն «առիթ» է հանդիսացել, նպաստել է, որպեսզի հանցավորն իր ի սկզբանե դրսևորած հակաօրինական կամ հակաբարոյական վարքագիծն արդեն հանցանքի կատարմամբ ավարտին հասցնի, ապա արարքը, որպես կանոն, ենթակա է որակման որպես խուլիգանական դրդումներով կատարված։ Այլ կերպ՝ այն դեպքում, երբ տուժողի գործողությունը հանցավորի սանձարձակ, անպարկեշտ, ցինիկ վարքագծի արդյունք է, ապա այն, նույնիսկ եթե դրսևորված է լինում ֆիզիկական ուժի գործադրմամբ, ինքնին չի կարող բացառել հանցավորի արարքում խուլիգանական դրդումների առկայությունը(...)»։
Գործի քննությամբ դատարանը հաստատված համարեց, որ ամբաստանյալըչնչին առիթով վիճաբանել է տուժողի հետ, հնչեցրել հայհոյանքներ, ինչը չէր կարող հիմնավոր պատճառ հանդիսանալ վերջինիս դեմ նման վարքագիծ դրսևորելու համար։ Հետևաբար, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Վարդանյանի կողմից տուժողին միջին ծանրության մարմնական վնասվածք պատճառելը զուգորդվել է խուլիգանական դրդումներով։
Այլ կերպ, դատարանը հաստատված է համարում նաև այն հանգամանքը, որ տուժողի գործողությունը ոչ թե պատճառ, այլ միայն «առիթ»են հանդիսացել, նպաստել է, որպեսզի Վարդանյանն իր ի սկզբանե դրսևորած հակաօրինական կամ հակաբարոյական վարքագիծն արդեն հանցանքի կատարմամբ ավարտին հասցնի։
Այսպիսով, քննվող քրեական գործով դատարանը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգքրի 127-րդ հոդվածի դրույթներին համապատասխան, հետազոտելով և գնահատելով գործով ձեռք բերված ապացույցներն իրենց համակցությամբ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, ապացուցված է համարում այն, որ Դ.Վարդանյանը 2015 թվականի մայիսի 03-ին ժամը 22։00-ի սահմաններում, իրեն պատկանող «Նիվա» մակնիշի 90 VV 550 հ/հ-ի ավտոմեքենայով Երևան քաղաքի Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկի մոտ ընկել է խցանման մեջ։ Հաշվիչառնելով խցանմանհանգամանքը՝ խուլիգանական մղումներով, այն է՝ ինքնահաստատման, անպարկեշտ վարքագծով, իր անձը տուժողին հակադրելու, վերջինիս հանդեպ իր գերակայությունն ի ցույց դնելու մղումով՝ ճանապարհը զիջելու նպատակով ձայնային տևական ազդանշան է տվել առջևում խցանման մեջ գտնվող «Օպել» մակնիշի 35 ՍՍ 005 հ/հ-ով ավտոմեքենայի վարորդ Խաչատուր Հրաչի Հովհաննիսյանին։ Տեսնելով, որ վերջինս ճանապարհը չի զիջում, բացի այդ զրկված է ճանապարհըզիջելուհնարավորությունից, ճանապարհիաջհատվածովմիպահհավասարվելէվերջինիսավտոմեքենայինևչնչինառիթովսկսելէսպառնալ ուսեռականբնույթիհայհոյանքներտալԽաչատուրՀովհաննիսյանիհասցեին, ապաշուրջ 5 րոպետևողությամբհիշյալվայրում՝ շարունակել է հայհոյել և վիճաբանել Խաչատուր Հովհաննիսյանի հետ, որի ընթացքում խուլիգանական դրդումներով, մարմնական վնասվածքներ հասցնելու դիտավորության ձեռքերով հարվածներ է հասցրել Խ.Հովհաննիսյանի գլխի տարբեր մասերին՝ վերջինիս առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով միջին ծանրության վնաս՝ ձախ ակնակապճային շրջանի հյուսվածքների արյունազեղման, արյունահավաքի, նույն շրջանի սալջարդ վերքի, ձախ ակնագնդի 1-ին աստիճանի սալջարդի, N 24 ատամի հոդախախտի և ձախ այտոսկրի բեկորային կոտրվածքի ձևերով, որն ուղեկցվել է ձախ հայմորյան խոռոչի հեմոսինուսիտով։
Այսինքն, դատարանն արձանագրում է, որ Դ.Վարդանյանը կատարել է հանցավոր արարք` նախատեսված ՀՀ քրեականօրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով, ուստի, վերջինս կատարած հանցավոր արարքի համար ենթակա է պատժի։
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում ինչպես ամբաստանյալի կողմից կատարած հանցագործության բնույթն ու դրա հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
Որպես ամբաստանյալ Դավիթ Գագիկի Վարդանյանի անձը դրականորեն բնութագրող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում այն, որ նա ՀՀ Ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի հաշվառումներով չի անցնում, նախկինում դատված կամ որևէ այլ կերպ արատավորված չի եղել։
/տես` քրեական գործի նյութերը և դատական նիստի արձանագրությունը/
Դատարանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետի համաձայն` որպես ամբաստանյալԴավիթ Գագիկի Վարդանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում՝ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի խնամքի տակ մանկահասակ երեխայի՝ 30.03.2016թ.-ին ծնված Գագիկ Դավիթի Վարդանյանի, առկայությունը։
Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Դավիթ Գագիկի Վարդանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ գործում առկա չեն։
/տես` քրեական գործի նյութերը և դատական նիստի արձանագրությունը/
Ելնելով գործի հանգամանքներից, հիմք ընդունելով ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին կետի դրույթը, համաձայն որի` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատաuխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար», ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ կետի դրույթը, համաձայն որի` «Պատժի նպատակն է վերականգնել uոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպեu նաև կանխել հանցագործությունները» և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասը` համաձայն որի` «Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով», դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Դավիթ Գագիկի Վարդանյանիկողմից կատարված հանցավոր արարքի համար նրա նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակվի ազատազրկման ձևով՝ որպիսի պատիժը նա պետք է կրի։
Անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվելիք պատժաչափի ընտրության հարցին, դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք կամ առողջությանը որևէ այլ վնաս պատճառելը, որը վտանգավոր չէ կյանքի համար և չի առաջացրել սույն օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքներ, բայց առաջացրել է առողջության տևական քայքայում կամ ընդհանուր աշխատունակության մեկ երրորդից պակաս զգալի կայուն կորուստ՝ պատժվում է կալանքով՝մեկիցերեքամիսժամկետով, կամազատազրկմամբ՝առավելագույնըերեքտարիժամկետով։
2. Նույն արարքը, որը կատարվել է՝
1) երկու կամ ավելի անձանց նկատմամբ,
2) անձի կամ նրա մերձավորի նկատմամբ՝կապվածայդանձիկողմիցիրծառայողականգործունեությանկամհասարակականպարտքիկատարմանհետ,
3) մի խումբ անձանց կամ կազմակերպված խմբի կողմից,
4) շահադիտական դրդումներով,
5) առանձին դաժանությամբ,
6) խուլիգանական դրդումներով,
7) ազգային, ռասայական կամ կրոնական ատելության կամ կրոնական մոլեռանդության շարժառիթով՝
պատժվում է ազատազրկմամբ՝առավելագույնըհինգտարիժամկետով»։
Ինչպես նշվեց վերևում, դատարանն անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների պահանջներով` հաշվի առնելով ինչպես օրենսդրական, այնպես էլ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորված նախադեպային մի շարք մոտեցումներ։
Մասնավորապես, իր ՎԲ-142/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08 որոշումներում քննարկվող հարցի առումով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է ներքոհիշյալ իրավական դիրքորոշումները.
«ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածն ամրագրել է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքը։ Պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով նույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն՝ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժն արդարացի է, եթե համապատասխանում է հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը անհրաժեշտ և բավարար է անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։
Միևնույն ժամանակ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։
Պատիժ նշանակելիս հանցավորի նկատմամբ անհատական մոտեցումն անհրաժեշտ է, որպեսզի դատարանը պատժի տեսակն ու չափը ընտրելիս համոզվի, որ դրանով կհասնի պատժի վերը նշված նպատակներին, որոնք փոխկապակցված և փոխհամաձայնեցված են (մեկ նպատակը ենթադրում է մյուսները և յուրաքանչյուրի ինքնուրույն իրականացումն օժանդակում է մյուսներին)։ Այսինքն՝ պատժի նպատակներին հասնելու երաշխիք է հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ արդարացի, արարքի ծանրությանը և հասարակական վտանգավորությանը համապատասխան պատիժ նշանակելը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները, որոշիչ հանգամանքներ են պատժի տեսակը և չափը որոշելու հարցում։
Այլ կերպ` դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրության համար վտանգավորության աստիճանի վրա (հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, վնասի չափը և այլն)։
Սույն գործով պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում ինչպես ամբաստանյալի կողմից կատարած հանցագործության բնույթն ու դրա հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
Դատարանն, անդրադառնալով Դավիթ Վարդանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի՝ չհեռանալու մասին ստորագրության, հարցին, գտնում է, որ այնպետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը՝ հաշվի առնելով, որ վերջինս ինչպես նախաքննության ընթացքում, այնպես էլ դատարանում մշտապես դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ, իսկնրա նկատմամբ նշանակված պատժի կրման սկիզբը պետք է հաշվարկվի նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։
4. Եզրափակիչ մաս
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360, 365, 369-373-րդ հոդվածներով, դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Դավիթ Գագիկի Վարդանյանին մեղավորճանաչել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 1 /մեկ/ տարի ժամկետով։
Դավիթ Գագիկի Վարդանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը, նշանակված պատժի կրման սկիզբը հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան՝ հրապարակման օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։
Դ Ա Տ Ա Վ Ո Ր Մ. Մ Ա Կ Յ Ա Ն
ԵԿԴ/0115/01/16
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Հայաստանի Հանրապետության
վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում
Գործ թիվ ԵԿԴ/0115/01/16
Նախագահող դատավոր՝ Ա.Ազարյան
դատավորներ՝ Տ.Սահակյան
Ա.Խաչատրյան
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան)
նախագահությամբ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ դատավորներ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
ամբաստանյալ Դ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆԻ դատախազ Տ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
2017 թվականի դեկտեմբերի 20-ին ք.Երևանում
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով ամբաստանյալ Դավիթ Գագիկի Վարդանյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2017 թվականի ապրիլի 14-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանի վճռաբեկ բողոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում 2015 թվականի մայիսի 18-ի որոշմամբ հարուցվել է թիվ 15103615 քրեական գործը։
2016 թվականի ապրիլի 13-ին Դավիթ Գագիկի Վարդանյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով, և նրա նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը։
2016 թվականի մայիսի 6-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան)։
2. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2016 թվականի նոյեմբերի 23-ի դատավճռով Դ.Վարդանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով, և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 1 տարի ժամկետով։ Դ.Վարդանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, թողնվել է անփոփոխ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Վերոհիշյալ դատական ակտի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ամբաստանյալ Դ.Վարդանյանը։
3. ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նաև Վերաքննիչ դատարան) 2017 թվականի ապրիլի 14-ին որոշել է Դ.Վարդանյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել մասնակիորեն, Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2016 թվականի նոյեմբերի 23-ի դատավճիռը պատժի մասով փոփոխել, Դ.Վարդանյանի նկատմամբ դատավճռով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան` 1 տարի ժամկետով։
4. Վերաքննիչ դատարանի՝ 2017 թվականի ապրիլի 14-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանը բերել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 1-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ։
Վճռաբեկ բողոքի պատասխաններ են ներկայացրել ամբաստանյալ Դ.Վարդանյանը և տուժող Խ.Հովհաննիսյանը՝ խնդրելով Վերաքննիչ դատարանի որոշումը թողնել անփոփոխ։
Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
5. Նախաքննության մարմինը Դավիթ Վարդանյանին մեղադրանք է առաջադրել այն բանի համար, որ նա «(...) 2015 թվականի մայիսի 03-ին, ժամը 22։00-ի սահմաններում, իրեն պատկանող «Նիվա» մակնիշի 90 VV 550 պ/հ-ի ավտոմեքենայով Երևան քաղաքի Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկի մոտ ընկել է խցանման մեջ։ Հաշվի չառնելով խցանման հանգամանքը` խուլիգանական մղումներով, այն է` ինքնահաստատման, անպարկեշտ վարքագծով իր անձը հասարակությանը հակադրելու, իր գերակայությունն ի ցույց դնելու մղումով` ճանապարհը զիջելու նպատակով ձայնային տևական ազդանշան է տվել առջևում խցանման մեջ գտնվող «Օպել» մակնիշի 35 ՍՍ 005 պ/հ ավտոմեքենայի վարորդ Խաչատուր Հրաչի Հովհաննիսյանին և տեսնելով, որ վերջինս ճանապարհը չի զիջում, բացի այդ, զրկված է ճանապարհը զիջելու հնարավորությունից` ճանապարհի աջ հատվածով մի պահ հավասարվել է վերջինիս ավտոմեքենային և չնչին առիթով սկսել է սպառնալ ու սեռական բնույթի հայհոյանքներ տալ Խ.Հովհաննիսյանի հասցեին։ Ապա, շուրջ 5 րոպե տևողությամբ, հիշյալ վայրում, քաղաքացիների ներկայությամբ շարունակել է հայհոյել և վիճաբանել Խաչատուր Հովհաննիսյանի հետ, որի ընթացքում խուլիգանական դրդումներով, մարմնական վնասվածքներ հասցնելու դիտավորությամբ ձեռքերով հարվածներ է հասցրել Խ.Հովհաննիսյանի գլխի տարբեր մասերին՝ վերջինիս առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով միջին ծանրության վնաս` ձախ ակնակապճային շրջանի հյուսվածքների արյունազեղման, արյունահավաքի, նույն շրջանի սալջարդ վերքի, ձախ ակնագնդի 1-ին աստիճանի սալջարդի, N 24 ատամի հոդախախտի և ձախ այտոսկրի բեկորային կոտրվածքի ձևերով, որն ուղեկցվել է ձախ հայմորյան խոռոչի հեմոսինուսիտով» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1, թերթեր 195-196)։
6. Առաջին ատյանի դատարանը դատավճռում արձանագրել է. «(...) Դ.Վարդանյանը կատարել է հանցավոր արարք` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով, ուստի, վերջինս կատարած հանցավոր արարքի համար ենթակա է պատժի։
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում ինչպես ամբաստանյալի կողմից կատարած հանցագործության բնույթն ու դրա հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
Որպես ամբաստանյալ Դավիթ Գագիկի Վարդանյանի անձը դրականորեն բնութագրող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում այն, որ նա ՀՀ Ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի հաշվառումներով չի անցնում, նախկինում դատված կամ որևէ այլ կերպ արատավորված չի եղել։
(...)
Դատարանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետի համաձայն` որպես ամբաստանյալ Դավիթ Գագիկի Վարդանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում՝ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի խնամքի տակ մանկահասակ երեխայի՝ 30.03.2016թ.-ին ծնված Գագիկ Դավիթի Վարդանյանի, առկայությունը։
Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Դավիթ Գագիկի Վարդանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ գործում առկա չեն։
(...) [Դ]ատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Դավիթ Գագիկի Վարդանյանի կողմից կատարված հանցավոր արարքի համար նրա նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակվի ազատազրկման ձևով՝ որպիսի պատիժը նա պետք է կրի» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 3, թերթեր 1-25)։
7. Վերաքննիչ դատարանն իր որոշման մեջ արձանագրել է հետևյալը՝ «(...) Առաջին ատյանի դատարանը եկել է ճիշտ եզրահանգման, որ ամբաստանյալ Դավիթ Վարդանյանի կատարած արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետին։
(...)
(...) Առաջին ատյանի դատարանը Դավիթ Վարդանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պատշաճ գնահատականի չի արժանացրել կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես`
ա) վերլուծության չի ենթարկել այն հանգամանքը, որ Դավիթ Վարդանյանը Խաչատուր Հովհաննիսյանին հարվածել է ձեռքերով,
բ) չի գնահատել հանցավորի հոգեբանական վերաբերմունքն իր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ, մասնավորապես` այն, որ ամբաստանյալը գիտակցել է, որ իր գործողություններով տուժողի առողջությանը պատճառում է միջին ծանրության վնաս, չի նախատեսել իր արարքի և հետևանքների միջև առկա անմիջական պատճառական կապը,
գ) հաշվի չի առել խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը` այն, որ չնայած ամբաստանյալը ոտնձգել է այնպիսի հասարակական հարաբերության դեմ, որի խախտումը բացասաբար է անդրադարձել տուժողի առողջական վիճակի վրա, սակայն այն չէր կարող առաջ բերել ավելի ծանր հետևանքներ։
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, վերոհիշյալ հանգամանքներն օբյեկտիվորեն նվազեցնում են ամբաստանյալի կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։
Հաշվի առնելով կատարված հանցագործության բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, Դավիթ Վարդանյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ուստի նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պետք է պայմանականորեն չկիրառել։
(...)
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը չի համապատասխանում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածով սահմանված՝ դատական ակտին ներկայացվող օրինականության, հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության պահանջներին։ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտում Դավիթ Վարդանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ արված հետևությունը հիմնված չէ դատական քննության ժամանակ հետազոտված ապացույցների վրա (...)» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 4, թերթեր 60-71)։
Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
8. Բողոքի հեղինակի կարծիքով Վերաքննիչ դատարանի որոշումն օրինական և հիմնավորված չէ, կայացվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ, 70-րդ հոդվածների խախտումներով։
Մասնավորապես Վերաքննիչ դատարանն անտեսել է Դ.Վարդանյանի կատարած արարքի բնույթը, դրա վտանգավորության աստիճանն ու կատարման հանգամանքները, անձի առողջության պահպանությանն ուղղված հասարակական հարաբերությունների կարևորությունը, Դ.Վարդանյանի կողմից հասցված հարվածների հետևանքով տուժողի ստացած վնասվածքների բնույթը և առավել վտանգավոր հետևանքների առաջացման իրական հնարավորությունը, ամբաստանյալի վարքագծի խուլիգանական շարժառիթը, ակնհայտ արհամարհանքը համակեցության կանոնների նկատմամբ։
8.1. Անդրադառնալով Վերաքննիչ դատարանի այն պատճառաբանությանը, որ տուժողի գլխին հարվածներ հասցնելիս ամբաստանյալը գիտակցել է նրան միջին ծանրության վնաս պատճառելու հանգամանքը, բողոքաբերը նշել է, որ Դ.Վարդանյանը գործել է չկոնկրետացված դիտավորությամբ, որն ընդգրկել է նրա գործողությունների հետևանքով առաջացող բոլոր հնարավոր հետևանքները, հետևաբար այդ փաստարկը ողջամիտ չէ։ Բողոք բերած անձն անընդունելի է համարել նաև ստորադաս դատարանի այն հետևությունը, որ Դ.Վարդանյանի գործողությունների արդյունքում առավել վտանգավոր հետևանքներ չէին կարող առաջանալ` ընդգծելով, որ այդ հանգամանքի վերաբերյալ կանխատեսական դատողություններ չեն արվում նաև դատական բժշկության բնագավառում։
Բողոքաբերի կարծիքով ամբաստանյալ Դ.Վարդանյանի արարքին կամ նրա անձին դրական բնութագիր չի տալիս նաև տուժողի կարծիքն առ այն, որ նա երիտասարդ է, դրսևորել է «տաքարյուն» վարքագիծ և նրա նկատմամբ գույքային պահանջ չունի։
9. Վերոգրյալի հիման վրա բողոք բերած անձը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2017 թվականի ապրիլի 14-ի որոշումը և օրինական ուժ տալ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2016 թվականի նոյեմբերի 23-ի դատավճռին։
Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
10. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. հիմնավոր են արդյոք ամբաստանյալ Դ.Վարդանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին Վերաքննիչ դատարանի հետևությունները։
11. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին։
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (...)»։
Սույն քրեաիրավական նորմերը Վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության են ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա (հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ, ի թիվս այլ որոշումների, մանրամասն տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Գարուշ Մադաթյանի գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, Արմեն Շահբազյանի գործով 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13, Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումները)` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (տե՛ս թիվ ԵԿԴ/0039/01/15, ԱՐԴ/0031/01/15, ԵԱԴԴ/0038/01/15, ԵԿԴ/0130/01/15, ՍԴ/0094/01/15, ՍԴ3/0201/01/15 գործերով որոշումները)։
11.1. Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ հանցագործության կատարման հանգամանքները յուրաքանչյուր քրեական գործով պետք է գնահատման ենթարկվեն հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի համատեքստում։ Մասնավորապես գնահատման արդյունքում դատարանը պետք է պարզի հանցավոր վարքագծի դրսևորմանը նախորդող և ուղեկցող հանգամանքները, հանցավոր վարքագծի դրսևորման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը և այլն (տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Հրանտ Պարանյանի գործով 2014 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ԵԷԴ/0132/01/13 որոշման 13-րդ կետը)։
12. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Դ.Վարդանյանը, անտեսելով խցանման հանգամանքը, սկսել է տևական ազդանշան արձակել առջևում խցանման մեջ գտնվող «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդ Խ.Հովհաննիսյանին։ Տեսնելով, որ վերջինս ճանապարհը չի զիջում (զրկված է ճանապարհը զիջելու հնարավորությունից), աջ հատվածով հավասարվել է Խ.Հովհաննիսյանի ավտոմեքենային և սկսել սպառնալ ու սեռական բնույթի հայհոյանքներ տալ նրա հասցեին։ Քաղաքացիների ներկայությամբ Դ.Վարդանյանը շուրջ հինգ րոպե շարունակել է հայհոյանքն ու վիճաբանությունը, որի ընթացքում խուլիգանական դրդումներով ձեռքերով հարվածներ է հասցրել Խ.Հովհաննիսյանի գլխի տարբեր մասերին՝ վերջինիս առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով միջին ծանրության վնաս (տե՛ս սույն որոշման 5-րդ կետը)։
12.1. Մեջբերված փաստական տվյալները գնահատելով սույն որոշման 11-11.1-րդ կետերում վկայակոչված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Վերաքննիչ դատարանը, ամբաստանյալ Դ.Վարդանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով, հանցագործության հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի համատեքստում պատշաճ վերլուծության չի ենթարկել հանցագործությանը նախորդող և ուղեկցող հանգամանքները, հանցագործության շարժառիթը, ինչպես նաև վնասված հասարակական հարաբերության բնույթը և հանցանքի կատարման եղանակը, այն է` տուժողի գլխի տարբեր մասերին ձեռքերով հարվածներ հասցնելը և վերջինիս առողջությանը ձախ այտոսկրի բեկորային կոտրվածքի ձևով միջին ծանրության վնաս պատճառելը։ Վերոնշյալ հանգամանքներն ակնհայտորեն վկայում են հանցավորի և նրա կատարած արարքի բարձր հանրային վտանգավորության մասին։
13. Միևնույն ժամանակ, Առաջին ատյանի դատարանը, պատշաճ վերլուծելով կատարված հանցանքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, գնահատման ենթարկելով առկա մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, պատիժ է նշանակել մեկ տարի ժամկետով ազատազրկում և եկել իրավաչափ եզրահանգման, որ Դ.Վարդանյանի կողմից նշանակված պատիժը կրելու պայմաններում է հնարավոր հասնել պատժի նպատակների իրագործմանը (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը)։
Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Դ.Վարդանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին Վերաքննիչ դատարանի հետևությունները հիմնավոր չեն։
14. Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում անդրադառնալ նաև Վերաքննիչ դատարանի կողմից որպես Դ.Վարդանյանի արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն օբյեկտիվորեն նվազեցնող գնահատված հանգամանքներին, այն է` տուժողին միայն ձեռքերով հարվածելուն, վերջինիս առողջությանը միջին ծանրության վնաս պատճառելու հանգամանքը գիտակցելուն, սակայն իր արարքի և հետևանքների միջև առկա անմիջական պատճառական կապը չնախատեսելուն և հանցավորի արարքի արդյունքում ավելի ծանր հետևանքների առաջացումը բացառելուն (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը)։ Մասնավորապես Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ տուժողի գլխին միայն ձեռքերով հարվածելը դեռևս հիմք չէ եզրահանգելու, որ հանցավորի կատարած արարքը իրենից նվազ վտանգավորություն է ներկայացնում։
Անդրադառնալով Վերաքննիչ դատարանի այն պատճառաբանությանը, որ ամբաստանյալը գիտակցել է, որ իր գործողություններով տուժողի առողջությանը պատճառում է միջին ծանրության վնաս, չի նախատեսել իր արարքի և հետևանքների միջև առկա անմիջական պատճառական կապը, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ այն իր մեջ հակասություն է պարունակում, քանի որ ստորադաս դատարանը մի կողմից` արձանագրել է, որ ամբաստանյալը գիտակցել է իր գործողություններով տուժողի առողջությանը հենց միջին ծանրության վնաս պատճառելու հանգամանքը, մյուս կողմից` ընդգծել, որ Դ.Վարդանյանը չի նախատեսել իր արարքի և հետևանքների միջև առկա անմիջական պատճառական կապը։ Վճռաբեկ դատարանը գործի փաստական տվյալների վերլուծության արդյունքում գտնում է, որ ամբաստանյալը տուժողի առողջությանը միջին ծանրության վնաս պատճառելիս գործել է չկոնկրետացված դիտավորությամբ, որի պարագայում նախատեսել է ցանկացած հետևանքի առաջացման հնարավորությունը և դրանցից յուրաքանչյուրի առաջացումը նրա համար եղել է ցանկալի, ուստի և այն չի կարող դիտարկվել որպես կատարված արարքի հանրային վտանգավորությունը նվազեցնող հանգամանք։
Ինչ վերաբերում է Վերաքննիչ դատարանի այն դատողությանը, որ չնայած ամբաստանյալը ոտնձգել է այնպիսի հասարակական հարաբերության դեմ, որի խախտումը բացասաբար է անդրադարձել տուժողի առողջական վիճակի վրա, սակայն այն չէր կարող առաջ բերել ավելի ծանր հետևանքներ, ապա այն ընդամենը ենթադրություն է, հիմնված չէ գործի նյութերից բխող որևէ փաստական տվյալի վրա, հետևաբար նույնպես չի կարող գնահատվել որպես կատարված արարքի վտանգավորությունը նվազեցնող հանգամանք։
15. Ամփոփելով վերոշարադրյալը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ և 70-րդ հոդվածների պահանջների խախտումներ, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածի իմաստով քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում է և հանգեցրել է նաև նույն օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացմանը։ Այսինքն՝ թույլ են տրվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-398-րդ հոդվածներով նախատեսված նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումներ, ինչը հիմք է Վերաքննիչ դատարանի որոշումը բեկանելու համար։
Միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը կայացրել է գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, ուստի անհրաժեշտ է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 419-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի հիման վրա բեկանել Վերաքննիչ դատարանի որոշումը և օրինական ուժ տալ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռին։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության (2005 թվականի նոյեմբերի 27-ի փոփոխություններով) 91-րդ, 92-րդ հոդվածներով, Հայաստանի Հանրապետութ¬յան քրեական դատավարության օրենսգրքի 16-րդ, 39-րդ, 43-րդ, 3611-րդ, 419-րդ, 422-423-րդ հոդվածներով և Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգրքի 20-րդ հոդվածով` Վճռաբեկ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Վճռաբեկ բողոքը բավարարել։ Ամբաստանյալ Դավիթ Գագիկի Վարդանյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2017 թվականի ապրիլի 14-ի որոշումը բեկանել և օրինական ուժ տալ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2016 թվականի նոյեմբերի 23-ի դատավճռին։
2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում դատական նիստերի դահլիճում հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման։
Նախագահող՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Դատավորներ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Հայաստանի Հանրապետության
վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում
Գործ թիվ ԵԿԴ/0115/01/16
Նախագահող դատավոր՝ Ա.Ազարյան
դատավորներ՝ Տ.Սահակյան
Ա.Խաչատրյան
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան)
նախագահությամբ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ դատավորներ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
ամբաստանյալ Դ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆԻ դատախազ Տ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
2017 թվականի դեկտեմբերի 20-ին ք.Երևանում
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով ամբաստանյալ Դավիթ Գագիկի Վարդանյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2017 թվականի ապրիլի 14-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանի վճռաբեկ բողոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում 2015 թվականի մայիսի 18-ի որոշմամբ հարուցվել է թիվ 15103615 քրեական գործը։
2016 թվականի ապրիլի 13-ին Դավիթ Գագիկի Վարդանյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով, և նրա նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը։
2016 թվականի մայիսի 6-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան)։
2. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2016 թվականի նոյեմբերի 23-ի դատավճռով Դ.Վարդանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով, և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 1 տարի ժամկետով։ Դ.Վարդանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, թողնվել է անփոփոխ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Վերոհիշյալ դատական ակտի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ամբաստանյալ Դ.Վարդանյանը։
3. ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նաև Վերաքննիչ դատարան) 2017 թվականի ապրիլի 14-ին որոշել է Դ.Վարդանյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել մասնակիորեն, Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2016 թվականի նոյեմբերի 23-ի դատավճիռը պատժի մասով փոփոխել, Դ.Վարդանյանի նկատմամբ դատավճռով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան` 1 տարի ժամկետով։
4. Վերաքննիչ դատարանի՝ 2017 թվականի ապրիլի 14-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանը բերել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 1-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ։
Վճռաբեկ բողոքի պատասխաններ են ներկայացրել ամբաստանյալ Դ.Վարդանյանը և տուժող Խ.Հովհաննիսյանը՝ խնդրելով Վերաքննիչ դատարանի որոշումը թողնել անփոփոխ։
Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
5. Նախաքննության մարմինը Դավիթ Վարդանյանին մեղադրանք է առաջադրել այն բանի համար, որ նա «(...) 2015 թվականի մայիսի 03-ին, ժամը 22։00-ի սահմաններում, իրեն պատկանող «Նիվա» մակնիշի 90 VV 550 պ/հ-ի ավտոմեքենայով Երևան քաղաքի Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկի մոտ ընկել է խցանման մեջ։ Հաշվի չառնելով խցանման հանգամանքը` խուլիգանական մղումներով, այն է` ինքնահաստատման, անպարկեշտ վարքագծով իր անձը հասարակությանը հակադրելու, իր գերակայությունն ի ցույց դնելու մղումով` ճանապարհը զիջելու նպատակով ձայնային տևական ազդանշան է տվել առջևում խցանման մեջ գտնվող «Օպել» մակնիշի 35 ՍՍ 005 պ/հ ավտոմեքենայի վարորդ Խաչատուր Հրաչի Հովհաննիսյանին և տեսնելով, որ վերջինս ճանապարհը չի զիջում, բացի այդ, զրկված է ճանապարհը զիջելու հնարավորությունից` ճանապարհի աջ հատվածով մի պահ հավասարվել է վերջինիս ավտոմեքենային և չնչին առիթով սկսել է սպառնալ ու սեռական բնույթի հայհոյանքներ տալ Խ.Հովհաննիսյանի հասցեին։ Ապա, շուրջ 5 րոպե տևողությամբ, հիշյալ վայրում, քաղաքացիների ներկայությամբ շարունակել է հայհոյել և վիճաբանել Խաչատուր Հովհաննիսյանի հետ, որի ընթացքում խուլիգանական դրդումներով, մարմնական վնասվածքներ հասցնելու դիտավորությամբ ձեռքերով հարվածներ է հասցրել Խ.Հովհաննիսյանի գլխի տարբեր մասերին՝ վերջինիս առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով միջին ծանրության վնաս` ձախ ակնակապճային շրջանի հյուսվածքների արյունազեղման, արյունահավաքի, նույն շրջանի սալջարդ վերքի, ձախ ակնագնդի 1-ին աստիճանի սալջարդի, N 24 ատամի հոդախախտի և ձախ այտոսկրի բեկորային կոտրվածքի ձևերով, որն ուղեկցվել է ձախ հայմորյան խոռոչի հեմոսինուսիտով» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1, թերթեր 195-196)։
6. Առաջին ատյանի դատարանը դատավճռում արձանագրել է. «(...) Դ.Վարդանյանը կատարել է հանցավոր արարք` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով, ուստի, վերջինս կատարած հանցավոր արարքի համար ենթակա է պատժի։
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում ինչպես ամբաստանյալի կողմից կատարած հանցագործության բնույթն ու դրա հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
Որպես ամբաստանյալ Դավիթ Գագիկի Վարդանյանի անձը դրականորեն բնութագրող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում այն, որ նա ՀՀ Ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի հաշվառումներով չի անցնում, նախկինում դատված կամ որևէ այլ կերպ արատավորված չի եղել։
(...)
Դատարանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետի համաձայն` որպես ամբաստանյալ Դավիթ Գագիկի Վարդանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում՝ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի խնամքի տակ մանկահասակ երեխայի՝ 30.03.2016թ.-ին ծնված Գագիկ Դավիթի Վարդանյանի, առկայությունը։
Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Դավիթ Գագիկի Վարդանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ գործում առկա չեն։
(...) [Դ]ատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Դավիթ Գագիկի Վարդանյանի կողմից կատարված հանցավոր արարքի համար նրա նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակվի ազատազրկման ձևով՝ որպիսի պատիժը նա պետք է կրի» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 3, թերթեր 1-25)։
7. Վերաքննիչ դատարանն իր որոշման մեջ արձանագրել է հետևյալը՝ «(...) Առաջին ատյանի դատարանը եկել է ճիշտ եզրահանգման, որ ամբաստանյալ Դավիթ Վարդանյանի կատարած արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետին։
(...)
(...) Առաջին ատյանի դատարանը Դավիթ Վարդանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պատշաճ գնահատականի չի արժանացրել կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես`
ա) վերլուծության չի ենթարկել այն հանգամանքը, որ Դավիթ Վարդանյանը Խաչատուր Հովհաննիսյանին հարվածել է ձեռքերով,
բ) չի գնահատել հանցավորի հոգեբանական վերաբերմունքն իր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ, մասնավորապես` այն, որ ամբաստանյալը գիտակցել է, որ իր գործողություններով տուժողի առողջությանը պատճառում է միջին ծանրության վնաս, չի նախատեսել իր արարքի և հետևանքների միջև առկա անմիջական պատճառական կապը,
գ) հաշվի չի առել խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը` այն, որ չնայած ամբաստանյալը ոտնձգել է այնպիսի հասարակական հարաբերության դեմ, որի խախտումը բացասաբար է անդրադարձել տուժողի առողջական վիճակի վրա, սակայն այն չէր կարող առաջ բերել ավելի ծանր հետևանքներ։
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, վերոհիշյալ հանգամանքներն օբյեկտիվորեն նվազեցնում են ամբաստանյալի կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։
Հաշվի առնելով կատարված հանցագործության բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, Դավիթ Վարդանյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ուստի նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պետք է պայմանականորեն չկիրառել։
(...)
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը չի համապատասխանում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածով սահմանված՝ դատական ակտին ներկայացվող օրինականության, հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության պահանջներին։ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտում Դավիթ Վարդանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ արված հետևությունը հիմնված չէ դատական քննության ժամանակ հետազոտված ապացույցների վրա (...)» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 4, թերթեր 60-71)։
Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
8. Բողոքի հեղինակի կարծիքով Վերաքննիչ դատարանի որոշումն օրինական և հիմնավորված չէ, կայացվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ, 70-րդ հոդվածների խախտումներով։
Մասնավորապես Վերաքննիչ դատարանն անտեսել է Դ.Վարդանյանի կատարած արարքի բնույթը, դրա վտանգավորության աստիճանն ու կատարման հանգամանքները, անձի առողջության պահպանությանն ուղղված հասարակական հարաբերությունների կարևորությունը, Դ.Վարդանյանի կողմից հասցված հարվածների հետևանքով տուժողի ստացած վնասվածքների բնույթը և առավել վտանգավոր հետևանքների առաջացման իրական հնարավորությունը, ամբաստանյալի վարքագծի խուլիգանական շարժառիթը, ակնհայտ արհամարհանքը համակեցության կանոնների նկատմամբ։
8.1. Անդրադառնալով Վերաքննիչ դատարանի այն պատճառաբանությանը, որ տուժողի գլխին հարվածներ հասցնելիս ամբաստանյալը գիտակցել է նրան միջին ծանրության վնաս պատճառելու հանգամանքը, բողոքաբերը նշել է, որ Դ.Վարդանյանը գործել է չկոնկրետացված դիտավորությամբ, որն ընդգրկել է նրա գործողությունների հետևանքով առաջացող բոլոր հնարավոր հետևանքները, հետևաբար այդ փաստարկը ողջամիտ չէ։ Բողոք բերած անձն անընդունելի է համարել նաև ստորադաս դատարանի այն հետևությունը, որ Դ.Վարդանյանի գործողությունների արդյունքում առավել վտանգավոր հետևանքներ չէին կարող առաջանալ` ընդգծելով, որ այդ հանգամանքի վերաբերյալ կանխատեսական դատողություններ չեն արվում նաև դատական բժշկության բնագավառում։
Բողոքաբերի կարծիքով ամբաստանյալ Դ.Վարդանյանի արարքին կամ նրա անձին դրական բնութագիր չի տալիս նաև տուժողի կարծիքն առ այն, որ նա երիտասարդ է, դրսևորել է «տաքարյուն» վարքագիծ և նրա նկատմամբ գույքային պահանջ չունի։
9. Վերոգրյալի հիման վրա բողոք բերած անձը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2017 թվականի ապրիլի 14-ի որոշումը և օրինական ուժ տալ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2016 թվականի նոյեմբերի 23-ի դատավճռին։
Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
10. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. հիմնավոր են արդյոք ամբաստանյալ Դ.Վարդանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին Վերաքննիչ դատարանի հետևությունները։
11. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին։
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (...)»։
Սույն քրեաիրավական նորմերը Վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության են ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա (հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ, ի թիվս այլ որոշումների, մանրամասն տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Գարուշ Մադաթյանի գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, Արմեն Շահբազյանի գործով 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13, Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումները)` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (տե՛ս թիվ ԵԿԴ/0039/01/15, ԱՐԴ/0031/01/15, ԵԱԴԴ/0038/01/15, ԵԿԴ/0130/01/15, ՍԴ/0094/01/15, ՍԴ3/0201/01/15 գործերով որոշումները)։
11.1. Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ հանցագործության կատարման հանգամանքները յուրաքանչյուր քրեական գործով պետք է գնահատման ենթարկվեն հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի համատեքստում։ Մասնավորապես գնահատման արդյունքում դատարանը պետք է պարզի հանցավոր վարքագծի դրսևորմանը նախորդող և ուղեկցող հանգամանքները, հանցավոր վարքագծի դրսևորման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը և այլն (տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Հրանտ Պարանյանի գործով 2014 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ԵԷԴ/0132/01/13 որոշման 13-րդ կետը)։
12. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Դ.Վարդանյանը, անտեսելով խցանման հանգամանքը, սկսել է տևական ազդանշան արձակել առջևում խցանման մեջ գտնվող «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդ Խ.Հովհաննիսյանին։ Տեսնելով, որ վերջինս ճանապարհը չի զիջում (զրկված է ճանապարհը զիջելու հնարավորությունից), աջ հատվածով հավասարվել է Խ.Հովհաննիսյանի ավտոմեքենային և սկսել սպառնալ ու սեռական բնույթի հայհոյանքներ տալ նրա հասցեին։ Քաղաքացիների ներկայությամբ Դ.Վարդանյանը շուրջ հինգ րոպե շարունակել է հայհոյանքն ու վիճաբանությունը, որի ընթացքում խուլիգանական դրդումներով ձեռքերով հարվածներ է հասցրել Խ.Հովհաննիսյանի գլխի տարբեր մասերին՝ վերջինիս առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով միջին ծանրության վնաս (տե՛ս սույն որոշման 5-րդ կետը)։
12.1. Մեջբերված փաստական տվյալները գնահատելով սույն որոշման 11-11.1-րդ կետերում վկայակոչված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Վերաքննիչ դատարանը, ամբաստանյալ Դ.Վարդանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով, հանցագործության հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի համատեքստում պատշաճ վերլուծության չի ենթարկել հանցագործությանը նախորդող և ուղեկցող հանգամանքները, հանցագործության շարժառիթը, ինչպես նաև վնասված հասարակական հարաբերության բնույթը և հանցանքի կատարման եղանակը, այն է` տուժողի գլխի տարբեր մասերին ձեռքերով հարվածներ հասցնելը և վերջինիս առողջությանը ձախ այտոսկրի բեկորային կոտրվածքի ձևով միջին ծանրության վնաս պատճառելը։ Վերոնշյալ հանգամանքներն ակնհայտորեն վկայում են հանցավորի և նրա կատարած արարքի բարձր հանրային վտանգավորության մասին։
13. Միևնույն ժամանակ, Առաջին ատյանի դատարանը, պատշաճ վերլուծելով կատարված հանցանքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, գնահատման ենթարկելով առկա մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, պատիժ է նշանակել մեկ տարի ժամկետով ազատազրկում և եկել իրավաչափ եզրահանգման, որ Դ.Վարդանյանի կողմից նշանակված պատիժը կրելու պայմաններում է հնարավոր հասնել պատժի նպատակների իրագործմանը (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը)։
Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Դ.Վարդանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին Վերաքննիչ դատարանի հետևությունները հիմնավոր չեն։
14. Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում անդրադառնալ նաև Վերաքննիչ դատարանի կողմից որպես Դ.Վարդանյանի արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն օբյեկտիվորեն նվազեցնող գնահատված հանգամանքներին, այն է` տուժողին միայն ձեռքերով հարվածելուն, վերջինիս առողջությանը միջին ծանրության վնաս պատճառելու հանգամանքը գիտակցելուն, սակայն իր արարքի և հետևանքների միջև առկա անմիջական պատճառական կապը չնախատեսելուն և հանցավորի արարքի արդյունքում ավելի ծանր հետևանքների առաջացումը բացառելուն (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը)։ Մասնավորապես Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ տուժողի գլխին միայն ձեռքերով հարվածելը դեռևս հիմք չէ եզրահանգելու, որ հանցավորի կատարած արարքը իրենից նվազ վտանգավորություն է ներկայացնում։
Անդրադառնալով Վերաքննիչ դատարանի այն պատճառաբանությանը, որ ամբաստանյալը գիտակցել է, որ իր գործողություններով տուժողի առողջությանը պատճառում է միջին ծանրության վնաս, չի նախատեսել իր արարքի և հետևանքների միջև առկա անմիջական պատճառական կապը, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ այն իր մեջ հակասություն է պարունակում, քանի որ ստորադաս դատարանը մի կողմից` արձանագրել է, որ ամբաստանյալը գիտակցել է իր գործողություններով տուժողի առողջությանը հենց միջին ծանրության վնաս պատճառելու հանգամանքը, մյուս կողմից` ընդգծել, որ Դ.Վարդանյանը չի նախատեսել իր արարքի և հետևանքների միջև առկա անմիջական պատճառական կապը։ Վճռաբեկ դատարանը գործի փաստական տվյալների վերլուծության արդյունքում գտնում է, որ ամբաստանյալը տուժողի առողջությանը միջին ծանրության վնաս պատճառելիս գործել է չկոնկրետացված դիտավորությամբ, որի պարագայում նախատեսել է ցանկացած հետևանքի առաջացման հնարավորությունը և դրանցից յուրաքանչյուրի առաջացումը նրա համար եղել է ցանկալի, ուստի և այն չի կարող դիտարկվել որպես կատարված արարքի հանրային վտանգավորությունը նվազեցնող հանգամանք։
Ինչ վերաբերում է Վերաքննիչ դատարանի այն դատողությանը, որ չնայած ամբաստանյալը ոտնձգել է այնպիսի հասարակական հարաբերության դեմ, որի խախտումը բացասաբար է անդրադարձել տուժողի առողջական վիճակի վրա, սակայն այն չէր կարող առաջ բերել ավելի ծանր հետևանքներ, ապա այն ընդամենը ենթադրություն է, հիմնված չէ գործի նյութերից բխող որևէ փաստական տվյալի վրա, հետևաբար նույնպես չի կարող գնահատվել որպես կատարված արարքի վտանգավորությունը նվազեցնող հանգամանք։
15. Ամփոփելով վերոշարադրյալը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ և 70-րդ հոդվածների պահանջների խախտումներ, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածի իմաստով քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում է և հանգեցրել է նաև նույն օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացմանը։ Այսինքն՝ թույլ են տրվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-398-րդ հոդվածներով նախատեսված նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումներ, ինչը հիմք է Վերաքննիչ դատարանի որոշումը բեկանելու համար։
Միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը կայացրել է գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, ուստի անհրաժեշտ է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 419-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի հիման վրա բեկանել Վերաքննիչ դատարանի որոշումը և օրինական ուժ տալ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռին։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության (2005 թվականի նոյեմբերի 27-ի փոփոխություններով) 91-րդ, 92-րդ հոդվածներով, Հայաստանի Հանրապետութ¬յան քրեական դատավարության օրենսգրքի 16-րդ, 39-րդ, 43-րդ, 3611-րդ, 419-րդ, 422-423-րդ հոդվածներով և Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգրքի 20-րդ հոդվածով` Վճռաբեկ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Վճռաբեկ բողոքը բավարարել։ Ամբաստանյալ Դավիթ Գագիկի Վարդանյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2017 թվականի ապրիլի 14-ի որոշումը բեկանել և օրինական ուժ տալ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2016 թվականի նոյեմբերի 23-ի դատավճռին։
2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում դատական նիստերի դահլիճում հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման։
Նախագահող՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Դատավորներ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0115/01/16
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 06-05-2016 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 15103615 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Դավիթ Վարդանյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա իրեն պատկանող <<Նիվա>> մակնիշի ավտոմեքենայով Տերյան և պուշկին փողոցնեևրի խաչրմերուկի մոտ ընկել է խցանման մեջ: Հաշվի չառնելով խցանման հանգամանքը` խուլիգանական մղումներով, այն է ինքնահաստատման, անպարկեշտ վարքագծով, իր անձը հասարակությանը հակադրելու, իր գերակայությունն ի ցույց դնելու մղումով` ճանապարհը զիջելու նպատակով ձայնային տևական ազդանշան է տվել առջևում խցանման մեջ գտնվող <<Օպել>> մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդ խաչատուր Հովհաննիսյանին:Վիճաբանել է նրա հետ և վերջինիս առողջությանը դիտավորությամբ պատճառել միջին ծանրության վնաս: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Դավիթ |
| Ազգանուն | Վարդանյան |
| Հայրանուն | Գագիկի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 1.10 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 06-05-2016 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մեսրոպ |
| Ազգանուն | Մակյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 10-05-2016 |
|---|---|
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 10-05-2016 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 03-06-2016 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Տ. |
| Ազգանուն | Պողոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Դավիթ |
| Ազգանուն | Վարդանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Կրոմվել |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Խաչատուր |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 04-07-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 21-07-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 04-08-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 06-09-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 03-10-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 13-10-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 20-10-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 02-11-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 22-11-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 23-11-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 23-11-2016 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Դավիթ |
| Ազգանուն | Վարդանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ամսաթիվ | 23-11-2016 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Որոշակի ժամկետով ազատազրկում |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | Գործ ԵԿԴ/0115/01/16 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԿԵՆՏՐՈՆ ԵՎ ՆՈՐՔ-ՄԱՐԱՇ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ,,23,, նոյեմբերի 2016թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը /այսուհետև` դատարան/ Նախագահությամբ դատավոր Մ. Մակյանի Քարտուղարությամբ Թ. Խաչատրյանի Մասնակցությամբ՝ Մեղադրող Տ. Պողոսյանի Տուժող Խ.Հովհաննիսյանի Պաշտպան Կ.Գրիգորյանի դռնբաց դատական նիստերում, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Դավիթ Գագիկի Վարդանյանի` ծնված 26.05.1992թ.-ին, Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, նախկինում չդատված, թերի բարձրագույն կրթությամբ, աշխատում է «Գրանդ Քենդի» ՓԲԸ-ում՝ որպես առաքիչ, հաշվառված և բնակվում է` քաղաք Երևան, Արզումանյան 16/3 շենքի 4-րդ բնակարանում, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով, որպես խափանման միջոց է ընտրված` չհեռանալու մասին ստորագրությունը։ 1.Գործի դատավարական նախապատմությունը Ըստ դատարան ուղարկված քրեական գործի նյութերի և մեղադրական եզրակացության. «Դավիթ Գագիկի Վարդանյանը մեղադրվում է այն բանի համար, որ նա 2015 թվականի մայիսի 03-ին ժամը 22։00-ի սահմաններում, իրեն պատկանող «Նիվա» մակնիշի 90 VV 550 հ/հ-ի ավտոմեքենայով Երևան քաղաքի Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկի մոտ ընկել է խցանման մեջ։ Հաշվիչառնելով խցանմանհանգամանքը՝ խուլիգանական մղումներով, այն է՝ ինքնահաստատման, անպարկեշտ վարքագծով, իր անձը հասարակությանըհակադրելու, իր գերակայությունն ի ցույց դնելու մղումով՝ ճանապարհը զիջելու նպատակով ձայնային տևական ազդանշան է տվել առջևում խցանման մեջ գտնվող «Օպել» մակնիշի 35 ՍՍ 005 հ/հ-ով ավտոմեքենայի վարորդ Խաչատուր Հրաչի Հովհաննիսյանին։ Տեսնելով, որ վերջինս ճանապարհը չի զիջում, բացի այդ, զրկված է ճանապարհըզիջելուհնարավորությունից, ճանապարհիաջհատվածովմիպահհավասարվելէվերջինիսավտոմեքենայինևչնչինառիթովսկսելէսպառնալ ուսեռականբնույթիհայհոյանքներտալԽաչատուրՀովհաննիսյանիհասցեին, ապաշուրջ 5 րոպետևողությամբհիշյալվայրում՝քաղաքացիների ներկայությամբ, շարունակել է հայհոյել և վիճաբանել Խաչատուր Հովհաննիսյանի հետ, որի ընթացքում խուլիգանական դրդումներով, մարմնական վնասվածքներ հասցնելու դիտավորության ձեռքերով հարվածներ է հասցրել Խ.Հովհաննիսյանի գլխի տարբեր մասերին՝ վերջինիս առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով միջին ծանրության վնաս՝ ձախ ակնակապճային շրջանի հյուսվածքների արյունազեղման, արյունահավաքի, նույն շրջանի սալջարդ վերքի, ձախ ակնագնդի 1-ին աստիճանի սալջարդի, N 24 ատամի հոդախախտի և ձախ այտոսկրի բեկորային կոտրվածքի ձևերով, որն ուղեկցվել է ձախ հայմորյան խոռոչի հեմոսինուսիտով»։ Դեպքի առթիվ 2016 թվականի մայիսի 18-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի կողմից հարուցվել է քրեական գործ։ 13.04.2016թ.-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի կողմից կայացվել է որոշում` Դավիթ Գագիկի Վարդանյանինորպես մեղադրյալներգրավելումասին և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 6-րդ կետով։ Նույն օրը վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը։ Քրեական գործը Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի աշխատակազմի գրասենյակ է ստացվել և մուտքագրվել 06.05.2016թ.-ին։ 2.Ապացույցների հետազոտում և գնահատում Դատարանում, ամբաստանյալԴավիթ Վարդանյանն իրեն առաջադրված մեղադրանքում մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ընկերոջ հետ միասին իրեն պատկանող ավտոմեքենայով երթևեկել է Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական շրջանի փողոցներով։ Երեկոյան ժամը 19։00-ի սահմաններում, հասնելով Երևան քաղաքի Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկ, ընկել են խցանման մեջ։ Ճանապարհի այդ հատվածը եղել է բավականին նեղ, ինքն այդ ժամանակ ընթացել է փողոցի աջ հատվածով՝ ներքևի հատվածով բարձրանալով դեպի վերև։ Փողոցի ձախ հատվածով իր մեքենային հավասար ընթացել է «Օպել» մակնիշի մի ավտոմեքենա։ Քանի որ փողոցի ձախ հատվածը եղել է նեղ, ձախ կողմից երթևեկով «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենան ցանկացել է մտնել, սակայն, առաջանալով, մեքենայի ետևի մասով հարվածել է իր մեքենայի դիմացի հատվածին։ Այնուհետև, ինքը և «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը իջել են ավտոմեքենաներից, «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդին հարցրել է «չտեսար որ խփեցիր», սակայն վերջինս պատասխանել է՝ «դու խփեցիր»։ Լսելով այդ արտահայտությունը, փոքր-ինչ նյարդայնացել է, ինչի հետևանքով տեղի է ունեցել քաշքշուկ։ Այդ՝ քաշքշուկի, ժամանակ ձեռքով հարվածել է վերջինիս։ Այնուհետև, այդ հարվածից հետո միջամտել է ընկերը և փորձել է բաժանել իրենց։ Ընկերոջ կողմից միջամտելուց հետո այլևս որևէ հարված չի հասցրել «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդին։ Ամբաստանյալը հավաստիացրել է, որ միջադեպին բացառապես ներկա են գտվել ինքը, ընկերը և «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը։ Ականատես այլ անձինք չեն եղել, ավելին, որևէ անձ չի միջամտել առաջացած քաշքշուկին։ Ստեղծված իրավիճակում ինչպես ինքը, այնպես էլ «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը հայոհանքներ չեն հնչեցրել։ Մեքենայի բախման հետևանքով քերծվել էր մեքենայի ձախ անվաթևի հատվածը։ Նախաքննության ժամանակ վարույթն իրականացնող մարմնի մոտ հարցաքննվել է մի քանի անգամ, յուրաքնաչյուր հարցաքննությունն անցել է նորմալ իրավիճակում, իր նկատմամբ որևէ բռնություն չի գործադրվել։ Համակարգչային տարբերակով գրված ցուցմունքը կարդացել է սկզբի և վերջին հատվածները, այնուհետև ստորագրել է։ Չի կարծում, որ քննիչը կարող էլ այլ բան ավելացնել։ Պնդել է, որ հնարավոր է, որ տվել է ձայնային ազդանշան, սակայն ինքը որևէ անձի հասցեին հայհոյանք չի հնչեցրել։ Ինչ վերաբերում է տուժողի կողմից դատարանում տրված ցուցմունքին, նշել է, որ դատարանում վերջինիս կողմից տրված ցուցմունքը իրականությանը չի համապատասխանում, չգիտի, թե ինչու է նման ցուցմունք տվել։ Ամբաստայալը ընդունել է այն հանգամանքը, որ մեկ անգամ հարվածել է տուժող Խ.Հովհաննիսյանին, սակայն գտնում է, որ վերջինիս ստացած մարմնական վնասվածքները չէին կարող առաջանալ իր մեկ հարվածից։ Դատարանն արձանագրելով, որ ամբաստանյալի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքների միջև առկա ենէական հակասություներ որոշում է կայացրել հրապարակել նրա նախաքննական ցուցմունքները։ Հրապարակվել են ամբաստանյալ Վարդանյանի կողմից վկայի կարգավիճակում 15.06.2016թ.-ինև 02.12.2015թ.-ին տրված նախաքննական ցուցմունքները։ (Տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը) Նախաքննական ցուցմունքների հրապարակումից հետ ամբաստանյալ Վարդանյանը հայտնել է, որ իրականում դեպքի օրը հայհոյանքներ չեն հնչել։ Ինչ վերաբերում է նախաքննական ցուցմունքում նշված պատահական անցորդներին, նշել է, որ այդ ժամանակ դեպքի վայրում գտնվող ավտոմեքենաների մեջ եղել են անձինք, անցորդներ չեն եղել։ Միայն մեկ անձ է ավտոմեքենայի միջից հորդորել դադարեցնել վիճաբանությունը, սակայն վերջինս «ամոթ» է արտահայտություն չի կատարել։ Խ.Հովհաննիսյանին հարվածել է մեկ անգամ։ Այն պահին, երբ նա կեղտոտ ձեռքերով ցանկացել է մոտենալ իրեն, պարզապես հրել է վերջինիս, որպեսզի նա մոտ չգար իրեն։ Ամբաստանյալը, նկարագրելով դեպքի հանգամանքները, նշել է, որ երբ ինքը և «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը դուրս են եկել մեքենաներից, «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի խոսքերից նյարդայնացել է, որից հետո իրենց միջև ծագել է քաշքշուկ, ապա հարվածել է նրան։ Չի կարողնում բացատրել, թե նախաքննության ժամանակ ինչու է նման ցուցմունք տվել։ Մասնավորապես, հարցաքննության ժամանակ իր հետ ներկա է գտնվել փաստաբանը, վերջինս կարդացել է գրված ցուցմունքը, հայտնել, որ նորմալ է, իսկ ինքը պարզապես ստորագրել է այն։ Պնդել է, որ Խ.Հովհաննիսյանին հարվածել է մեկ անգամ, չի կարող ասել, թե վերջինիս մարմնական վնասվաքներնինչպես են առաջացել։ Ինչ վերաբերում է այն հանգամանքին, որ ցուցմունքում նշել է, որ զղջում է կատարվածի համար, հայտնել է, որ զղջացել է այն պատճառով, որ «այսքան պատմության մեջ է ընկել», քանի որ աշխատում է մի քանի տեղ։ Ինքը նախաքննության ժամանակ ասել է, որ մեկ անգամ հարվածել է դեմքի հատվածին և քաշքշել են միմյանց։ Վիճաբանությունը տեղի է ունեցել 2015թ.-ի մայիսի 3-ին ժամը 19։00-ի սահմաններում, իսկ ժամը 22։00-ի սահմաններում գտվել է տանը։ Չի բացառում, որ տուժողի իր հետ վիճաբանելուց հետո նա այլ անձի հետ վիճաբանած լինի, որից հետո նոր ներկայացած լինի ոստիկանությանը։ /Տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/ Տուժող Խաչատուր Հովհաննիսյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2015թ.-ի մայիս ամսին երթևեկել է Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկով, որի ժամանակ ընկել է խցանման մեջ։ Ճանապարհի տվյալ հատվածը եղել է միակողմանի և բավականին նեղ։ Այնուհետև, վթար է տեղի ունեցել իր և «Նիվա» մակնիշի ավոտմեքենաների միջև։ Ինչպես ինքը, այնպես էլ «Նիվա» մակնիշի ավոտմեքենայի վարորդը, ով հանդիսանում է ամբաստանյալ Վարդանյանը, դուրս են եկել ավտոմեքենաներից, զրուցել, որի ընթացքում վիճաբանություն է ծագել իր և Դ.Վարդանյանի միջև։ Վիճաբանության ժամանակ քաշքշել են միմյանց, որի ժամանակ Դ.Վարդանյանը հարվածել է իրեն, այնուհետև` հեռացել։ Ինքը նույնպես հեռացել է, զգացել է, որ փոքր-ինչ լավ չի զգում իրեն, ավելին, աչքն արնահոսում է։ Երբ դրսում փորձել է լվացվել, իրեն են մոտեցել ոստիկանության աշխատակիցները և հրավիրել ոստիկանության բաժին։ Այնուհետև, գնացել է դատական բժիշկի մոտ, հետազոտվել, որից հետո գնացել է զինվորական հոսպիտալ։ Հավաստիացրել է, որ վիճաբանության ընթացքում ինչպես իր, այնպես էլ ամբաստանյալ Դ.Վարդանյանի կողմից հայհոյանքներ չեն հնչել, ավելին, ստեղծված իրավիճակին որևէ անձ չի միջամտել, անցորդներ չեն եղել։ Ընդհանուր առմամբ իրենց խոսակությունը տևել է 1-2 րոպե, որի ժամանակ հասարակությանն անհանգստություն չի պատճառվել։ Վիճաբանությանը ներկա է գտնվել միայն Դ.Վարդանյանի ընկերը։ Վիճաբանության ընթացքում իր մոտից որևէ իր չեն հափշտակվել։ Պնդել է, որ Դ.Վարդանյանն իրեն հարվածել մեկ անգամ, ավելին, մինչ վթարը, վերջինիս հետ որևէ շփում, խոսակցություն չի ունեցել։ Ինչ վերաբերում է վիճաբանության առիթին, նշել է, որ վիճաբանության առիթ է հանդիսացել ավտոմեքենաների բախումը։ Դ.Վարդանյանի գործողություններն ուղղված են եղել բացառապես իրեն, քանի որ ավտոմեքենաների բախման հետևանքով վիճաբանել է իր հետ։ Քանի որ անցել է բավականին երկար ժամանակ, հնարավոր է, որ շատ հանգամանքներ ներկայումս չի մտաբերում։ Նախաքննության ընթացքում հարցաքննվել է մի քանի անգամ, որոնց ժամանակ իր նկատմամբ որևէ ճնշում չի գործադրվել։ Հայտնել է, որ ամբաստանյալ Դ.Վարդանյանի դեմ բողոք կամ որևէ այլ պահանջ չունի, ավելին, թշնամական հարաբերությունների մեջ չի գտնվում։ Գտնում է, որ ամբաստանյալը երիտասարդ է, ուստի դրսևորել է «տաքարյուն» վարքագիծ։ Հավելել է, որ բուժման ծախեր չի կատարել, ուստի գույքային պահանջ նրա նկատմամբ ևս չունի։ Դատարանն արձանագրելով, որ տուժողի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքների միջև առկա ենէական հակասություներ, որոշում է կայացրել հրապարակել նրա նախաքննական ցուցմունքները։ 20.05.2015թ.-ին տուժող Խ.Հովհաննիսյանը հարցաքննության ժամանակ ցուցմունք է տվել այն մասին, որ՝ «(...) Շուրջ 9 տարի է, ինչ աշխատում է ՀՀ ՊՆ 15166 զորամասում՝ որպես վարորդ։ 2015թ.-ի մայիսի 3-ին անձնական գործերով գնացել է Երևան քաղաքի Կենտրոն թաղամաս։ Ժամը 22։00-ի սահմաններում իրեն պատկանող «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայով երթևեկել է Երևան քաղաքի Տերյան փողոցով դեպի վերև։ Տերյան և Պուշկին խաչմերուկում ընկել է խցանման մեջ։ Այդ ժամանակ իր մեքենայի հետնամասին է մոտեցել սպիտակ գույնի «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենա՝ 90 VV 550 հաշվառման համարանիշերով և սկսել է երկար ազդանշան տալ։ Կարծում է, ազդանշանի պատճառ է հանդիսացել այն, որ այդ կերպ վարորդը ցանակացել է, որպեսզի ինքը նրան զիջեր ճանապարհը։ Այդուամենայնիվ, քանի որ ճանապարհը եղել է խցանված, չի զիջել վերջինիս։ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը մեքենայով առաջացել է, կանգնել իր մեքենային զուգահեռ և, իջեցնելով կողային ապակին, սկսել է իր հասցեին տալ սեռական բնույթի հայհոյանքներ։ Այնուհետև, վերջինիս հարցրել է, թե ինչ է անում. իր հարցին պատասխանել է՝ «լավ է իջնի ավտոմեքենայից, իր համար ավելի վատ կլինի»։ Դրանից հետո նա բարձրացրել է իր ավտոմեքենայի կողային ապակին, ինքը նույնպես բարձրացրել է ավտոմեքենայի կողային ապակին, ապա մի փոքր ընթացել է առաջ։ Իր մեքենայի հետնամասում հարված է զգացել և տեսել է, որ դա նույն «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենան է։ Տեսնելով, որ իր ավտոմեքենային հարվածել է «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենան, անմիջապես դուրս է եկել մեքենայից։ Այդ ժամանակ իրեն է մոտեցել «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը և, բռնելով իր կրծքավանդակի հատվածից, ասել է, թե ինչու է հարվածում ավտոմեքենային։ Պատասխանել է, որ իրականում նա է հարվածել իր ավտոմեքենային, սակայն մեղքը գցում է իր վրա։ Միասին քայլել են դեպի իր ավտոմեքենայի ետնամասը, որտեղ կրկին նշել է, որ ինքը մեղավոր չէ։ Լսելով այդ արտահայտությունը, տվյալ անձը հարվածել է իրեն։ Այնուհետև, կրկին բռնել է իր կրծքավանդակից և սկսել հայհոյել իր հասցեին։ Չցանկանալով վերջինիս հետ վիճաբանել, նրա հնչեցրած հայհոյանքներին չի պատասխանել և ձեռքով հրել է, որպեսզի ազատվի նրանից։ Այնուհետև, քայլել է դեպի իր ավտոմեքենան, քանի որ ցանկացել է հեռանալ։ Միջադեպի ժամանակ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի հետ եղել է մի տղա, ով, մինչ այդ, որևէ գործողություն չի կատարել՝ չի հայհոյել, չի հարվածել։ Նախկինում այդ անձանց չի ճանաչել, նրանց տեսնում էր առաջին անգամ։ Ավտոմեքենայի մոտ քայլելու ժամանակ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի հետ գտնվող անձը իր հասցեին հնչեցրել է սեռական բնույթի հայհոյանք՝ վիրավորելով իր հարազատներին։ Լսելով այդ ամենը, թեքվել է, սակայն, իր հասցեին հայոհանք հնչեցրած անձը բռունցքով հարվածել է իր դեմքին, մասնավորապես՝ այտի հատվածին։ Այդ հարվածից հասկացել է, որ հարվածող անձի ձեռքում առկա է երկաթյա առարկա՝ կռփազենք։ Հարվածի հետևանքով աչքերի դիմաց սևացել է, ուստի ձեռքերով փակել է դեմքը։ Զգացել է, թե ինչպես են «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը և նրա հետ գտնվող անձը բռունցքներով հարվածում իրեն։ Մասնավորապես, հարվածել են մարմնի տարբեր հատվածներին՝ պատճառելով ֆիզիկական ցավ։ Չի կարող նշել, թե նրանցից ով քանի անգամ է հարվածել իրեն, քանի որ այդ պահին ձեռքերով փակել էր դեմքը, ոչինչ չէր տեսնում։ Նրանք երկուսն էլ հարվածել են իրեն, հարվածները եղել են տարբեր ուղղություններից։ Չի կարող նշել, արդյոք հարվածել են կռփազենքով, թե ոչ, քանի որ այդ պահին ոչինչ չի զգացել։ Իրեն հարվածելու ժամանակ միջամտել են պատահական անցորդներ, փորձել բաժանել իրենց։ Վերջիններիս չի ճանաչում։ Այնուհետև, բաժանելուց հետո նստել է իր ավտոմեքենան և գնացել Հյուսիսային պողոտա՝ «Մոսկվիչկա» սուպերմարկետի մոտ, իսկ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը և նրա հետ գտնվող աձը հեռացել են՝ իրեն անհայտ ուղղությամբ։ Հասնելով «Մոսկվիչկա» սուպերմարկետի մոտ, զանգահարել է ընկերոջը՝ Արտյոմին, և պատմել դեպքի մասին։ Քանի որ Արտյոմը հանդիսանում է ոստիկանության աշխատակից, իրեն ասել է, որ միջադեպի մասին կտեղեկացնի հերթապահ աշխատակիցներին, նրանք կուղեկցեն ոստիկանության բաժին։ Մոտ 5 րոպե անց իրեն են մոտեցել ոստիկանության աշխատակիցներ և ուղեկցել ոստիկանության Կենտրոնական բաժին՝ միջադեպի վերաբերյալ հաղորդում տալու նպատակով։ Պնդել է, որ դեպի օրը գնացել էր Երևան քաղաքի Կենտրոն թաղամաս՝ ծանոթին տեսնելու նպատակով, սակայն հանդիպումը չի կայացել, ուստի Տերյան փողոցով գնացել է տուն։ Մինչ նկարագրված միջադեպը տեղի ունենալը, որևէ անձի հետ չի վիճաբանել։ Կարծում է, որ միջադեպի պատճառ է դարձել խցանումը, իսկ մեքենաների բախումից իր մեքենան չի վնասվել։ Նկարագրելով «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդին, նշել է, որ նա եղել է կարճահասակ, փոքրամարմին, մոտ 23 տարեկան, կարճ կտրած մազերով՝ փոքր-ինչ բաց գույնի, փոքր քթով, բարակ հոնքերով։ Նրա ուղևորը եղել է փոքր-ինչ թիկնեղ, մոտ 165 սմ հասակով, կարճ կտրած սև գույնի մազերով, նորմալ քթով, միջին հաստության հոնքերով, մոտ 25 տարեկան։ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը կրել է կարճաթև բաց գույնի շապիկ, իսկ մյուս անձը՝ սև գույնի հագուստ, սակայն մանրամասն չի մտաբերում, թե ինչ հագուստ է կրել։ Նրանց տեսնելու դեպքում կճանաչի։ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենան եղել է սպիտակ գույնի՝ 90 VV 550 հաշվառման համարանիշերով։ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը և նրա հետ գտնվող անձը գլխի հատվածին հարվածել են 4-5 անգամ, սակայն չի կարող ասել, թե նրանցից ով քանի անգամ է հարվածել։ Նախապես «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի հետ գտնվող անձն իրեն հարվածել է կռփազենքով։ Հարվածելու ընթացքում հնչեցրել են սեռական բնույթի հայհոյանքներ։ Իրեն հարվածելու ժամանակ նրանց չի հայհոյել և չի հարվածել, սակայն նախապես հնչեցրած հայհոյանքներին ի պատասխան՝ հայհոյել է նրանց։ Միջադեպը տևել է մոտ 5 րոպե, որին միջամտել են պատահական անցորդեր, ովքեր փորձել են բաժանել իրենց։ Վիճաբանության ընթացքում իր պարանոցից անհետացել է ոսկյա շղթան՝ 35 գրամ քաշով, որի վրա եղել է խաչ։ Տվյալ շղթան ժառանգություն էր ստացել հորից, այն գնելու վերաբերյանլ որևէ փաստաթուղթ չունի։ Խաչի և շղթայի ընդհանուր արժեքը կլինի մոտ 470.000 ՀՀ դրամին համարժեք 1000 ԱՄՆ դոլար։ Խաչի բացակայությունը նկատել է տանը՝ միջադեպից հետո։ Կարծում է, որ միջադեպի ժամանակ հնարավոր է պոկված լինի շղթան, որի հետո նրանք վերցրել են այն։ Այդուամենայնիվ, տվյալ հանգամանքը հստակ չի կարող նշել, քանի որ անձամբ չի տեսել։ Վիճաբանության ընթացում տվյալ անձինք իրեն չեն սպառնացել։ Ծառայակիցների հետ գտնվում է նորմալ հարաբերությունների մեջ, տվյալ օրը նրանց հետ որևէ վիճաբանություն տեղի չի ունեցել։ Պնդել է, որ վիճաբանության սկզբում «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի ուղևորը նախապես հարվածել է կռփազենքով։ Հասցված վնասվածքների առումով ներկայումս քաղաքացիական հայցի պահանջ չի ներկայացնում, այն կներկայացնի հետագայում։ Իրեն ծեծի ենթարկած անձանց դեմ բողոք չունի, պարզապես ցանկանում է, որպեսզի իրեն վերադարձնեն իր շղթան և խաչը (...)»։ 14.10.2015թ.-ին տուժող Խ.Հովհաննիսյանը լրացուցիչ հարցաքննության ժամանակ ցուցմունք է տվել այն մասին, որ՝ «(...) Աշխատում է թիվ 15166 զորամասում՝ որպես պայմանագրային վարորդ։ Նախկինում իր կողմից տրված ցուցմունքում նշել է, որ իրեն մարմնական վնասվածքներ հասցրած անձանց նկատմամբ բողոքի պահանջ չունի։ Բացի այդ, նշել է, որ չի տեսել, թե ինչ հանգամանքներում է կորել իր ոսկյա շղթան և խաչը։ Գտնում է, եթե նույնիսկ դրանք հափշտակել են այդ անձինք, ապա տվյալ պարագայում ևս վերջիններիս նկատմամբ բողոքի պահանջ չունի։ Այն ժամանակ, երբ քննիչը զանգահարել է իրեն և իր հեռախոսահամարը եղել է անհասանելի, ինքը գտնվել է Լեռնային Ղարաբաղում, այդ պատճառով չի կարողացել կապ հաստատել իր հետ։ Բացի այդ, անծանոթ համարների չի պատասխանում։ Բողոք չունենալու վերաբերյալ դիրքորոշումը կայացրել է ինքը, այն իր ցանկությունն է, որևէ մեկն իրեն այդ առումով չի ստիպել ունենալու նման դիրքորոշում (...)»։ 02.12.2015թ.-ին վկա Դ.Վարդանյանի հետ առերես հարցաքննության ժամանակ ցուցմունք է տվել այն մասին, որ՝ «(...) 2015թ.-ի մայիսի 03-ին ժամը 19։00-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկում տեղի է ունեցել ավտովթար, որի ժամանակ վիճաբանել է իր հետ առերեսվող Դ.Վարդանյանի հետ։ Վիճաբանության ընթացքում նա ձեռքով հարվածել է իրեն։ Այնուհետև, բաժանել են իրենց և ավարտվել է վիճաբանությունը։ Վիճաբանությանը, բացի Դ.Վարդանյանից, մասնակցել է նաև նրա հետ գտնվող մի անձ։ Դ.Վարդանյանն իրեն հարվածել է 2-3 անգամ՝ այն էլ՝ գլխի հատվածում։ Նախկինում տրված ցուցմունքում շփոթմունքի հետևանքով նշել է, որ իրեն հարվածել է «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի ուղևորը, սակայն, տեսնելով իր հետ առերեսվողին, մտաբերում է, որ հենց նա է հարվածել դեմքի՝ այտի, հատվածին, որից հետո ձեռքով փակել է դեմքը։ Այնուհետև, հարվածել են գլխի տարբեր հատվածներին, սակայն չի մտաբերում, թե քանի անգամ։ Այդ ժամանակ աչքերի առաջ սևացել է, չի տեսել, թե այդ հարվածները հասցրել են երկուսով, թե ոչ։ Պնդել է, որ իրեն հարվածել է իր հետ առերեսվող անձը՝ Դավիթը։ Ինչ վերաբերում է մյուս հարվածներին, ապա, դրանք ստացել է այն պահին, երբ բռնել էր գլուխը և գտնվում էր կռացած վիճակում։ Չի կարող հայտնել, թե այդ ժամանակ նրանցից ով է իրեն հարվածել։ Այլ կերպ, առաջին հարվածից հետո դեմքը փակել է և չի նկատել, թե ով է իրեն հարվածել, սակայն ստացել է 2-3 հարված։ Դ.Վարդանյանի հետ գտնվող անձի գործողությունները չի կարող նկարագրել, քանի որ մի պահ բռնել էր գլուխը և ոչինչ չէր տեսնում։ Մտաբերում է, որ նա հայհոյել է իրեն։ Նախկինում նշել է, որ իրեն հարվածել են կռփազենքով, այդ հանգամանքը հայտնել է նաև դատական բժշկին։ Այդ հարվածի ժամանակ զգացել է կոշտ առարկայի հպում, սակայն չի բացառում, որ դա եղել է պարզապես ձեռքով հարված։ Պարզապես հարվածը եղել է ուժեղ և զգացել է կոշտ առարկայի հպում իր դեմքի հատվածին։ Միջադեպի ժամանակ հնչել են հայհոյանքեր, սակայն չի մտաբերում, թե քանի անգամ։ Չի բացառում, որ քաշքշուկի ժամանակ կարող էր պոկված լինել շղթան, որը վերցրել են իր հետ վիճող անձինք, սակայն տվյալ փաստը ինքն անձամբ չի տեսել։ Միջադեպից հետո այն անհետացել է (...)»։ 02.12.2015թ.-ին վկա Դ.Վարդանյանի հետ առերես հարցաքննության ժամանակ ցուցմունք է տվել այն մասին, որ՝ «(...) 2015թ.-ի մայիսի 03-ին ժամը 19։00-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկում տեղի է ունեցել ավտովթար, ինչի հետևանքով որպես «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդ՝ ճանաչում է իր հետ առերեսվող Դ.Վարդանյանին։ Տեսնելով իր հետ առերեսվողին, նշել է, որ իրեն հարվածել է «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը։ Ստացել է մի քանի հարված, սակայն չի կարող նշել, իր հետ առերեսվողը հարվածել է իրեն, թե ոչ, քանի որ բռնել էր գլուխը։ Պնդում է իր կողմից նախկինում հայտնած ցուցմունքը։ Իր պարանոցին դեպքի օրը եղել է ոսկյա շղթա, սակայն, միջադեպից հետո այն անհետացել է, չգիտի, թե ինչ հանգամանքերում (...)»։ 08.02.2016թ.-ին տուժող Խ.Հովհաննիսյանը լրացուցիչ հարցաքննության ժամանակ ցուցմունք է տվել այն մասին, որ՝ «(...) Վիճաբանության պատճառ է հանդիսացել ավտովթարը, այն որ, «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենան բախվել է իր ավտոմեքենային։ Այնուհետև, մեքենաների բախումից հետո ինքը և «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը դուրս են եկել մեքենաներից, զրուցել, թե ում մեղքով է տեղի ունեցել վթարը, այնուհետև, իրենց միջև սկսվել է քաշքշուկ և վիճաբանություն։ Ճանապարհային ոստիկանություն և ապահովագրական ընկերություն չեն դիմել։ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը խցանման ժամանակ տվել է ձայնային ազդանշան, որպեսզի ինքը զիջեր ճանապարհը։ Կարծում է, որ նա պարզապես շտապելիս է եղել։ Ստեղծված իրավիճակի ընթացքում դեմքի հատվածում ստացել է կոշտ հարված, այդ պատճառով նախկինում իր ցուցմունքներում նշել է, որ իրեն հարվածել են կռփազենքով։ Միջադեպի ժամանակ հարվածել են մարմնի՝ գլխի հատվածին, ինչի հետևանքով աչքերի դիմաց սևացել է, ձեռքերով փակել է դեմքը։ Չի կարող ասել, թե ով քանի անգամ է հարվածել իրեն։ Այն ժամանակ, երբ բռնել էր գլուխը և գտնվում էր կռացած վիճակում, հարվածել են գլխի հատվածին, սակայն կրկին չի մտաբերում, թե քանի անգամ են։ Նախապես, առաջին անգամ հարվածել են իր դեմքի հատվածին։ Այդ ժամանակ որևէ մեկն իրենից հափշտակության փորձ չի կատարել, բացի այդ, չի եղել նաև սպառնալիք։ Վիճաբանությունից հետո անհետացել է իր ոսկյա շղթան։ Չի նկատել, որ այն վերցրել են իր հետ վիճաբանող անձինք, չգիտի, արդյոք նրանք են հափշտակել այն, թե ոչ։ Այդ իսկ պատճառով չի ցանկանում ներկայացնել հաղորդում, քանի որ չի տեսել, թե ով է այն հափշտակել։ Իրեն հարվածող անձի դեմ բողոքի պահանջ չունի, հաշտվել է նրա հետ և չի ցանկանում, որպեսզի նա ենթարկվի քրեական պատասխանատվության (...)»։ 25.02.2016թ.-ին տուժող Խ.Հովհաննիսյանը լրացուցիչ հարցաքննության ժամանակ ցուցմունք է տվել այն մասին, որ՝ «(...) Գտնում է, որ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը պատահական է հարվածել իր ավտոմեքենային, քանի որ փորձել է շրջանցել իրեն։ Վիճաբանության ընթացքում իրեն հարվածել է Դավիթ Վարդանյանը։ Վթարի հետևանքով իր ավտոմեքենան չի վնասվել, դեպքից հետո ավտոմեքենան տվել է վարձակալության։ Երբ գտնվել է խցանման մեջ, իր մեքենայի աջ կողմում կանգնել է «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենան, որի վարորդը տվել է ձայնային ազդանշան՝ ճանապարհը զիջելու նպատակով։ Ինքը չի կարողացել զիջել ճանապարհը, որից հետո «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը ավտոմեքենան կանգնեցրել է իրեն զուգահեռ։ Այնուհետև, իջեցնելով կողային ապակին, հայհոյել է իրեն։ Ինքը նույնպես հայհոյանք է հնչեցրել նրա հասցեին։ Հարցրել է, թե ինչ է անում, սակայն «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը պատասխանել է՝ «լավ եմ անում, իջի ավտոմեքենայից, ավելի վատ կլինի»։ Այնուհետև, իջել են ավտոմեքենաներից, զրուցել վթարի վերաբերյալ, թե իրականում ում մեղքով է վթարը առաջացել։ Մինչ վիճաբանությունը՝ փողոցի տվյալ հատվածում եղել է խցանում։ Իրեն հարվածող անձի դեմ բողոքի պահանջ չունի, չի ցանկանում, որպեսզի նա ենթարկվի քրեական պատասխանատվության։ Հաշտվել է վերջինիս հետ և ցանկանում է, որ հարուցված քրեական գործը կարճվի (...)»։ Նախաքննական ցուցմուքնների հրապարակումից հետո տուժողը դատարանում հայտնել է, որ դեպքից հետո անցել է բավականին ժամանակ, ավելին, միջադեպից հետո բուժում է ստացել հիվանդանոցում, ուստի շատ հանգամանքներ չի մտաբերում։ Միջադեպի ժամանակ բռնել էր գլուխը, ինչի հետևանքով չի տեսել, թե ով է իրեն հարվածել։ Ինչ վերաբերում է հայհոյանքներին, նշել է, որ ինքն անձամբ չի հայհոյել։ Հայհոյանքներ հնչեցրել է Դավիթ Վարդանյանը։ Չի մտաբերում, արդյոք անցորդներ եղել են, թե ոչ, ովքեր միջամտել են իրենց գործողություններին, սակայն եթե նախաքննության ժամանակ այդպես է գրել, ուրմեն համապատասխանում է իրականությանը։ Ճանապարհի հատվածը եղել է նեղ, միակողմանի, հնարավոր չէր վազանց կատարել։ Դ.Վարդանյանը պատահական մեքենայով հարվածել է իր մեքենային։ Պնդել է, որ ինքը Դ.Վարդանյանին չի հայհոյել, վերջինս երիտասարդ է, նա է հայհոյել։ Վիճաբանությունը տևել է մի քանի րոպե։ Իրականում, դեպքից հետո կորել էր իր շղթան, սակայն չգիտի, թե ինչ հանգամանքներում։ Վիճաբանության առիթ է հանդիսացել ավտովթարը։ Խցանման ժամանակ բոլոր մեքենաները հնչեցրել են ձայնային ազդանշաններ։ Նախաքննության ժամանակ հայտնել է իրականությունը, սակայն ներկայումս շատ հանգամաներ չի մտաբերում։ Տուժողը հավելել է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ բողոք կամ այլ տեսակի պահանջ չունի, ավելին, ցանկացած հանցակազմի պարագայում հաշտվել է նրա հետ և չի ցանկանում, որ նա ենթարկվի քրեական պատասխանատվության։ /տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/ Վկա Արտյոմ Օհանյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտում՝ որպես ոստիկան։ Մտաբերում է, որ դեպքի օրը իրեն է զանգահարել Խաչատուր Հովհաննիսյանը, ով հանդիսանում է տաքսի ավտոմեքենայի վարորդ, և հայտնել, որ վիճաբանություն է տեղի ունեցել։ Խ.Հովհաննիսյանը մանրամասնել է, որ 2-3 անձ քաշքշել են իրեն, հարվածել դեմքի հատվածին, այնուհետև, տարել են ոսկյա շղթան։ Չի մտաբերում, թե դեպքի օրը որտեղ է ծառայություն իրականացնել, որտեղ է գտնվել։ Նույնիսկ չի մտաբերում արդյոք ինքն է գնացել դեպքի վայր, թե ոչ։ Ամբաստանյալ Դ.Վարդանյանին ներկա պահին չի մտաբերում, սակայն չի բացառում, որ տեսած լինի նրան։ /տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/ Վկա Դավիթ Մխիթարյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2015թ-ի մայիս ամսին ժամը 20։00-ի սահմաններում ընկերոջ՝ Դավիթ Վարդանյանին, պատկանող «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայով երթևեկել են Երևան քաղաքի Տերյան փողոցով։ Հասնելով Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկ, ընկել են խցանման մեջ, որի ժամանակ «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի մասնակցությամբ վթար է տեղի է ունեցել։ Վթարի հետ կապված հարցերը պարզաբանելու նպատակով ինչպես Դ.Վարդանյանը, այնպես էլ «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը իջել են ավտոմեքենաներից, իսկ ինքը մնացել է ավտոմեքենայի մեջ։ Վերջիններս զրուցել են միմյանց հետ, որից հետո խոսակցության ընթացքում Դ.Վարդանյանի և «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի միջև ծագել վիճաբանություն։ Վիճաբանության ժամանակ Դ.Վարդանյանը հարվածել է «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդին։ Այուհետև, նկատելով է, որ երկուսն էլ փոքր-ինչ «տաքացել» են։ Իջել է ավտոմեքենայից և փորձել բաժանել նրանց։ Մինչ մեքենաների բախումը՝ որևէ միջադեպ տեղի չի ունեցել Դ.Վարդանյանի և «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի միջև։ Պնդել է, որ ստեղծված իրավիճակում հայհոյանքներ չեն հնչել, թեև Դ.Վարդանյանը և «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդ Խ.Հովհաննիսյանը միմյանց նկատմամբ դրսևորել են ագրեսիվ վարքագիծ, սակայն այլ հարվածներ վերջիններիս կողմից չեն եղել։ Ավելին, անցորդներ ևս չեն եղել, կողմնակի անձինք չեն միջամտել ստեղծված իրավիճակին։ Դ.Վարդանյանի և Խ.Հովհաննիսյանի միջև վիճաբանությունը ծագել է բացառապես վթարի հետևանքով, վերջիններիս գործողությունները որևէ անձի դեմ ուղղված չեն եղել։ /տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/ Վկա Աշոտ Սարգսյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտում՝ որպես հրամանատար։ Հայտնել է, որ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ անցել է բավական ժամանակ, դեպքի օրը տեղի ունեցած իրադարձությունները մանրամասն չի մտաբերում։ Այնդուամենայնիվ նշել է, որ ծառայություն է իրականացրել Երևան քաղաքի Հյուսիսյաին պողոտայում, երբ երեկոյան մի քաղաքացի ահազանգել և հայտնել է, որ «Նիվա» մակնիշի ավոտմեքենայի վարորդի հետ տեղի է ունեցել ընդհարում, որի ժամանակ ծեծի են ենթարկել նրան։ Այդ կապակցությամբ մոտեցել է մարմնական վնասվածք ստացած քաղաքացուն և ավտոմեքենայով հրավիրել ոստիկանության բաժին՝ դեպքի հանգամանքները և իրողությունը ներկայացնելու նպատակով։ Չի մտաբերում, թե ինչ ավտոմեքենայով են հրավիրել՝ ոստիկանության, թե տուժողի։ Մտաբերում է, որ երբ հանդիպել է տուժողին, վերջինս դեմքի հատվածում ունեցել է վնասվածքներ, ավելին, նրա ձեռքում գտնվել է հագուստ, որով մշակել է դեմքի վնասվածքները։ Չի մտաբերում, թե ինչ եղանակով է այդ քաղաքացին ահազանգել՝ 1-02 ծառայության միջոցով, թե տեղեկացվել են գործընկերոջ՝ Ա.Օհանյանի միջոցով։ Չի տեսել որևէ անձի, ով հարվածել է տուժողին։ Ավտոմեքենայի համարանիշները չի մտաբերում։ Ա.Օհանյանի հետ իրենք բազմիցս են իրականացրել ծառայություն, սակայն չի մտաբերում, արդյոք դեպքի օրը նրա հետ ծառայության եղել է, թե ոչ։ Տուժող անձի ավտոմեքենան չի նկատել, ավելին, չի մտաբերում թե ինչ մակնիշի, գույնի ավտոմեքենա է վարել նա։ Նմանատիպ դեպքեր լինում են հազվադեպ, սակայն դրա վերաբերյալայլ մանրամասներ չի մտաբերում։ /տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/ Դատարանում հրապարակվել և հետազոտվել են ներքոհիշյալ ապացույցներն ու գործին վերաբերելի փաստաթղթերը` Դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 1116 եզրակացությունը, համաձայն որի՝ «Խաչատուր Հովհաննիսյանի մարմնական վնասվածքները՝ ըստ բժշկական փաստաթղթերի և օբյեկտիվ զննության տվյալների՝ ձախ ակնակապճային շրջանի փափուկ հյուսվածքների արյունազեղման, արյունահավաքի, նույն շրջանի սալջարդ վերքի, ձախ ակնագնդի 1-ին աստիճանի սալջարդի, N 24 ատամի հոդախախտի և ձախ այտոսկրի բեկորային կոտրվածքի ձևով, որն ուղեկցել է ձախ հայմորյան խոռոչի հեմոսինուսիտով, պատճառվել են բութ, կոշտ առարկայով /ներով/, հնարավոր է որոշմամբ նշված հանգամանքներում, որոնք տարանջատման ենթակա չեն և իրենց համակցությամբ առողջությանը պատճառել են միջին ծանրության վնաս՝ առողջության տևական քայքայումով»։ /տես` գ.թ. 7-8, դատական նիստի արձանագրությունը/ Հաղորդում ընդունելու մասին արձանագրությունը /գթ.1/, թիվ 15103615 քրեական գործով օպերատիվ հանձնարարությունը՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 7-րդ կետի համաձայն /գթ.62-63/, ՀՀ Ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնի պետ Ա.Պողոսյանի կողմից 29.06.2015թ.-ին ուղարկված գրությունը, /գթ. 67/, թիվ 15103615 քրեական գործով օպերատիվ հանձնարարությունը՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 7-րդ կետի համաձայն /գթ.87/, ՀՀ Ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնի պետ Ա.Պողոսյանի կողմից 16.09.2015թ.-ին ուղարկված գրությունը, /գթ. 94/, թիվ 15103615 քրեական գործով օպերատիվ հանձնարարությունը՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 7-րդ կետի համաձայն /գթ.106/, ՀՀ Ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնի պետ Ա.Պողոսյանի կողմից 08.10.2015թ.-ին ուղարկված գրությունը /գ.թ.118/, թիվ 15103615 քրեական գործով օպերատիվ հանձնարարությունը՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 7-րդ կետի համաձայն /գթ.120-122/, ՀՀ Ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնի պետ Ա.Պողոսյանի կողմից 27.10.2015թ.-ին ուղարկված գրությունը /գ.թ.137/, թիվ 15103615 քրեական գործով օպերատիվ հանձնարարությունը՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 7-րդ կետի համաձայն /գթ.172-173/, ՀՀ Ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնի պետ Ա.Պողոսյանի կողմից 17.02.2016թ.-ին ուղարկված գրությունը /գ.թ.178/, ՀՀ Ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնի պետ Ա.Պողոսյանի կողմից 25.02.2016թ.-ին ուղարկված գրությունը /գ.թ.185/։ Դատարանում հրապարակվել և հետազոտվել է նաև Դավիթ Վարդանյանի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի կողմից տրված պահանջագիրը, նրա ընտանիքի կազմի վերաբերյալ և այլ փաստաթղթեր։ /տես` դատական նիստի արձանագրությունը/ Այսպիսով, դատարանը հետազոտելով, համադրելով և գնահատելով դատաքննությամբ ձեռք բերված ապացույցները, արձանագրում է, որ ինչպես ամբաստանյալ Դավիթ Վարդանյանի, այնպես էլ տուժող Խաչատուր Հովհաննիսյանի /որոշ վերապահումներով/ դատաքննական ցուցմունքներն անարժանահավատ են և դրանք հետապնդում են մի դեպքում՝ քրեական պատասխանատվությունից և ակնկալվող խիստ պատժից խուսափելու, իսկ մյուս դեպքում՝ ամբաստանյալին քրեական պատասխանատվությունից և ակնկալվող խիստ պատժից խուսափելուն օգնելու նպատակ, քանի որ ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորվեց դատաքննությամբ՝ իրավական պատշաճ ընթացակարգի պահպանմամբ հետազոտված ներքոհիշյալ ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։ Այդ առումով դատարանը ստորև ցանկանում է վերլուծել, դրա արդյունքում գնահատել տուժող Խ.Հովհաննիսյանի դատաքննական ու նախաքննական ցուցմունքները, որոնք կազմում են ապացույց հանդիսացող փաստական տվյալների մասը, իսկ դրանց ամբողջական վերլուծությունն ու համադրումը հետազոտված ու հրապարակված մյուս ապացույցների հետ ունի կարևոր ապացուցողական նշանակություն` գործի արդարացի լուծման համար։ Այսպես. Տուժող Հովհաննիսյանը նախաքննության ընթացքում հարցաքննվել մի քանի անգամ՝ այն էլ՝ տարբեր ժամանակահատվածներում։ Մասնավորապես, հարցաքննությունների ժամանակ տուժողը, մանրամասն ներկայացնելով դեպքի օրը Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկում տեղի ունացած իրադարձությունները, հանգամանորեն նշել է այդ իրադարձությունների հաջորդականությունն ու զարգացումը, ինչպես նաև՝ հստակ տեղեկություններ՝ վիճաբանությանը ներկա գտնվող անձանց գործողությունների վերաբերյալ։ Տուժողը 20.05.2015թ.-ին հարցաքննության ժամանակ ցուցմունք է տվել այն մասին, որ՝ «(...) Տերյան և Պուշկին խաչմերուկում ընկել է խցանման մեջ։ Այդ ժամանակ իր մեքենայի հետնամասին մոտեցել է սպիտակ գույնի «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենա՝ 90 VV 550 հաշվառման համարանիշերով և սկսել է երկար ազդանշան տալ։ Կարծում է, ազդանշանի պատճառ է հանդիսացել այն, որ այդ կերպ վարորդը ցանակացել է, որպեսզի ինքը նրան զիջեր ճանապարհը։ Այդուամենայնիվ, քանի որ ճանապարհը եղել է խցանված, չի զիջել վերջինիս։ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը մեքենանայով առաջացել է, կանգնել իր մեքենային զուգահեռ և, իջեցնելով կողային ապակին, սկսել է իր հասցեին տալ սեռական բնույթի հայհոյանքներ։ Այնուհետև, վերջինիս հարցրել է, թե ինչ է անում, իր հարցին պատասխանել է՝ «լավ է իջնի ավտոմեքենայից, իր համար ավելի վատ կլինի ։ (...) Տեսնելով, որ իր ավտոմեքենային հարվածել է «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենան, անմիջապես դուրս է եկել մեքենայից։ Այդ ժամանակ իրեն է մոտեցել «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը և, բռնելով իր կրծքավանդակի հատվածից, ասել է, թե ինչու է հարվածում ավտոմեքենային։ Պատասխանել է, որ իրականում նա է հարվածել իր ավտոմեքեյանին, սակայն մեղքը գցում է իր վրա։ Միասին քայլել են դեպի իր ավտոմեքենայի ետնամասը, որտեղ կրկին նշել է, որ ինքը մեղավոր չէ։ Լսելով այդ արտահայտություն, տվյալ անձը հարվածել է իրեն։ Այնուհետև, կրկին բռնել է իր կրծքավանդակից և սկսել հայհոյել իր հասցեին (...)»։ Տուժողի ամբողջական նախաքննական ցուցմունքի վերլուծությունից դատարանը փաստում է, որ վերջինս, նկարագրելով Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկում տեղի ունեցած իրադարձությունների զարգացումը, նախ նշել է իր՝ մինչ մեքենայից դուրս գալու պահը տեղի ունեցած իրադարձությունները, այնուհետև՝ արդեն դրսում իր և Դ.Վարդանյանի գործողությունները։ Անդրադառնալով ամբաստանյալի վարքագծին՝ մինչ վթարը և ավտոմեքենայից դուրս գալը, դատարանը փաստում է, որ՝ դեռևս խցանման ժամանակ, երբ ինչպես տուժող Հովհաննիսյանը, այնպես էլ՝ ամբաստանյալ Դ.Վարդանյանը գտնվել են իրենց մեքենաներում, Դ.Վարդանյանը, իջեցնելով մեքենայի կողային ապակին, սկսել է տուժողի հասցեին հնչեցնել սեռական բնույթի հայհոյանքներ։ Այլ կերպ, դատարանն արձանագրում է, որ Դ.Վարդանյանը նախապես՝ խցնանման մեջ գտնվելու ընթացքում, ավտոմեքենայի միջից հայհոյել է Խ.Հովհաննիսյանի հասցեին։ Ավելին, ցուցմունքի վերլուծությամբ պարզ է դառնում, որ վերջինս հայհոյանք հնչեցնելուց հետո հորդորել է Հովհաննիսյանին իջնել ավտոմեքենայից՝ շեշտելով, որ «այլապես ավելի վատ կլինի»։ Նման պարագայում, դատարանն ընդգծում է, որ ամբաստանյալ Վարդանյանի՝ տուժողին ուղղված հակաօրինական գործողությունները, ծագել են դեռևս խցանման ժամանակ, երբ երկուսն էլ գտնվել են իրենց մեքենաներում։ Շարունակելով վերլուծել տուժողի ցուցմունքը, դատարանը փաստում է, որ վերջինս նկարագրել է նաև դեպքերի զարգացումը՝ արդեն ավտոմեքենայից դուրս գալուց հետո. մասնավորապես՝ Տուժողը նկարագրելով խցանման ժամանակ տեղի ունեցած վթարը, ներկայացրել է Դ.Վարդանյանի կողմից դրսևորած վարքագիծը՝ պահվածքը։ Վերջինս մանրամասն նկարագրել է, թե ինչպես է Դ.Վարդանյանը նախ մոտեցել իրեն,ապաբռնել իր կրծքավանդակից, այնուհետև՝ կրկին հայհոյել է իրեն։ Նույնիսկ նշել է, որ վերջինս այդ ժամանակ հարվածել է իրեն։ Բացի այդ, տուժողը նկարագրել է «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի և նրա հետ գտնվող անձի ակտիվ գործողությունները, այն, որ նրանք մի քանի անգամ հարվածել են իրեն՝ պատճառելով ֆիզիկական ցավ։ Այլ խոսքով, դատարանը փաստում է, որ 20.05.2015թ.-ին հարցաքննության ժամանակ տուժողը հաստատապես հայտնել է գործի համար էական նշանակություն ունեցող առնվազն հետևյալ հանգամանքների մասին՝ - խցանման ժամանակ, երբ գտնվել է ավտոմեքենայի մեջ, Դ.Վարդանյանը հայհոյել է իրեն, - արդեն դրսում Դ.Վարդանյանը մոտեցել է իրեն,բռնել իր կրծքավանդակի հատվածից, որից հետո կրկին հայհոյել է իրեն։ Ավելին, այդ այդ ժամանակ Վարդանյանը հարվածել է իրեն, ընդ որում, ինչ-որ կոշտ առարկայով, ենթադրում է, որ կռփազենքով, - Դ.Վարդանյանի կողմից իրեն հարված հասցնելուց հետո ստիպված փակելով գլուխը, ստացել է ևս մի քանի հարված, սակայն չի կարող ասել, թե ում կողմից, քանի որ ֆիզիկապես չի կարողացել տեսնել իրեն հարվածողին։ Շարունակելով վերլուծել տուժողի ցուցմունքները, դատարանը փաստում է՝ 02.12.2015թ.-ին վկա Դ.Վարդանյանի հետ առերես հարցաքննության ժամանակ կրկին նկարագրել է 2015թ-ի մայիսի 3-ին Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկում տեղի ունեցած իրադարձությունները։ Հատկանշականն այն է, որ այս անգամ արդեն Դ.Վարդանյանի ներկայությամբ, կրկին շարադրելով դեպքերի հանգամանքները, վերջինս հայտարարել է, որ Դ.Վարդանյանը վիճաբանության ընթացքում ձեռքով 2-3 անգամ հարվածել է իրեն՝ այն էլ՝ գլխի հատվածում։ Բացի այդ, հավելել է, որ եղել են այլ անձինք, ովքեր բաժանել են իրենց, որի արդյունքում էլվիճաբանությունն ավարտվել է։ 02.12.2015թ.-ին վկա Դ.Վարդանյանի հետ առերես հարցաքննության ժամանակ կրկին նրա ներկայությամբ պնդել է, որ իրեն հարվածել է «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը։ 08.02.2016թ.-ին տուժող Խ.Հովհաննիսյանը լրացուցիչ հարցաքննության ժամանակ ցուցմունք է տվել այն մասին, որ՝ «(...) Վիճաբանության պատճառ է հանդիսացել ավտովթարը, այն, որ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենան բախվել է իր ավտոմեքենային։ Այնուհետև, մեքենաների բախումից հետո ինքը և «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը դուրս են եկել մեքենաներից, զրուցել, թե ում մեղքով է տեղի ունեցել վթարը, այնուհետև, իրենց միջև սկսվել է քաշքշուկ և վիճաբանություն։ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը խցանման ժամանակ տվել է ձայնային ազդանշան, որպեսզի ինքը զիջեր ճանապարհը։ Միջադեպի ժամանակ հարվածել են մարմնի՝ գլխի հատվածին, ինչի հետևանքով աչքերի դիմաց սևացել է, ձեռքերով փակել է դեմքը։ Չի կարող ասել, թե ով քանի անգամ է հարվածել իրեն։ Այն ժամանակ, երբ բռնել էր գլուխը և գտնվում էր կռացած վիճակում, հարվածել են գլխի հատվածին, սակայն կրկին չի մտաբերում, թե քանի անգամ (...)»։ Վերը նշված ցուցմունքների վերլուծությանբ դատարանը հաստատված է համարում այն փաստը, որ խցանման մեջ գտնվելու ընթացքում Դ.Վարդանյանը՝ նախ ձայնային ազդանշան է տվել Խ.Հովհաննիսյանին՝ ճանապարհը չզիջելու նպատակով, այդ առիթով տվել նաև սեռական բնույթի անհիմն հայհոյանքներ, որից հետո սպառնալով նրան հաշվեհարդար տեսնել ճանապարհը չիզիջելու համար, արդեն դրսում հանդիսացել է նախաձեռնած վիճաբանության շարունակողն ու դրա ընթացքում Հովհաննիսյանին պատճառվել մարմնական վնասվածքներ։ 25.02.2016թ.-ին տուժող Խ.Հովհաննիսյանը լրացուցիչ հարցաքննության ժամանակ ցուցմունք է տվել այն մասին, որ՝ «(...) Գտնում է, որ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը պատահական է հարվածել իր ավտոմեքենային, քանի որ փորձել է շրջանցել իրեն։ Վիճաբանության ընթացքում իրեն հարվածել է Դավիթ Վարդանյանը։ Երբ գտնվել է խցանման մեջ, իր մեքենայի աջ կողմում կանգնել է «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենան, որի վարորդը տվել է ձայնային ազդանշան՝ ճանապարհը զիջելու նպատակով։ Ինքը չի կարողացել զիջել ճանապարհը, որից հետո «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը ավտոմեքենան կանգնեցրել է իրեն զուգահեռ։ Այնուհետև, իջեցնելով կողային ապակին, հայհոյել է իրեն։ Ինքը նույնպես հայհոյանք է հնչեցրել նրահասցեին։ Հարցրել է, թե ինչ է անում, սակայն «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը պատասխանել է՝ «լավ եմ անում, իջի ավտոմեքենայից, ավելի վատ կլինի (...)»։ Դատարանը, վերլուծելով տուժողի նախաքննական բոլոր ցուցմունքները՝ այդ թվում՝ առերես հարցաքննության ընթացքում հայտնած տեղեկությունները, փաստում է հետևյալը՝ Տուժող Հովհաննիսյանը մինչդատական վարույթում հարցաքննության ժամանակ նախաքննական մարմնին մանրակրկիտ, հանգամանորեն շարադրել է 03.05.2015թ.-ի միջադեպը՝ Երևան քաղաքի Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկում տեղի ունեցած խցանումից ընդհուպ տվյալ օրը ոստիկանության բաժին գնալը։ Հատկանշականն այն է, որ յուրաքանչյուր հարցաքննության ժամանակ վերջինս պնդել է խցանման, այդ ժամանակ տրված ազդանշանի, իր հասցեին հնչեցված հայհոյանքների և իր՝ մեքենայից դուրս գալուց հետո տեղի ունեցած փաստական հանգամանքների մասին տեղեկությունները։ Ավելին, նկարագարել է նաև իրեն հարվածներ հասցնելու պահը, թեև այդ հարվածներից մի քանիսն անձամբ չի տեսել՝ գլուխը բռնելու և կռացած լինելու պատճառով։ Այլ կերպ, տուժողը նախաքննության ընթացքում պատմել, իսկ հետագայում հավաստել է ամբաստանյալի հակաօրինական վարքագիծը. խցանման ընթացքում ճանապարհը զիջելու համար տված ազդանշանը, հնչեցված հայոհանքերը, իրեն ֆիզիկական ցավ պատճառելը և անցորդների միջամտությունը։ Դատական քննության ընթացքում, սակայն, տուժողը հղում կատարելով «... դեպքից հետո բավականին ժամանականցնելու, ավելին, միջադեպից հետո հիվանդանոցում բուժում ստանալու և դրանով պայմանավորված շատ հանգամանքներ չմտաբերելու...» պատճառաբանության վրա, այդուամենայնիվ հայտարարել է, որ՝ «... եթե նախաքննության ժամանակ այդպես է գրել, ուրմեն համապատասխանում է իրականությանը...»։ Հիշյալ հանգամանքի վերլուծությամբ դատարանը հաստատված է համարում հետևյալը՝ Երևան քաղաքի Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկում գտնվելով խցանման մեջ, Վարդանյանը դրսևորել է հետևյալ վարքագիծը՝ - ձայնային ազդանշան է տվել Հովհաննիսյանին՝ ճանապարհը զիջելու նպատակով, - նույն խաչմերուկում իջեցրել է կողային ապակին՝ վերջինիս հասցեին հնչեցնելով հայհոհանքներ, - դուրս գալով ավտոմեքենայից, բռնել է տուժող Հովհաննիսյանի կրծքավանդակից, կրկին հայհեյել է նրան, - ծագած վիճաբանության ժամանակ հարվածել է վերջինիս։ Այլ կերպ, վերը շարադրված գործողությունները հանդիսանում են Դ.Վարդանյանի՝ թե՛ նախքան հանցանքի կատարումը և թե՛ դրա կատարման բուն ընթացքում դրսևորած վարքագիծը։ Ինչպես նշվեց վերևում, տուժող Հովհաննիսյանը դատական քննության ընթացքում հարցաքննության ժամանակ դատարանին հայտնել է փոքր-ինչ այլ հանգամանքներ՝ պատճառաբանելով, որ դեպքը ներկայումս չի մտաբերում, քանի որ անցել է բավականին ժամանակ, բացի այդ, բուժում է ստացել հիվանդանոցում։ Այդուամենայնիվ, չհերքելով Դ.Վարդանյանի կողմից իրեն հարվածելու հանգամանքը, հավաստիացրել է, որ վիճաբանության ընթացքում ինչպես իր, այնպես էլ ամբաստանյալ Դ.Վարդանյանի կողմից հայհոյանքներ չեն հնչել, ավելին, ստեղծված իրավիճակին որևէ անձ չի միջամտել, անցորդներ չեն եղել։ Ընդհանուր առմամբ իրենց խոսակությունը տևել է 1-2 րոպե, որի ժամանակ հասարակությանը անհանգստություն չի պատճառվել։ Ինչ վերաբերում է վիճաբանության առիթին, նշել է, որ վիճաբանության առիթ է հանդիսացել ավտոմեքենաների բախումը։ Տուժողը հավաստիացրել է, որ Դ.Վարդանյանի գործողություններն ուղղված են եղել բացառապես իրեն, քանի որ ավտոմեքենաների բախման հետևանքով վիճաբանել է միայն իր հետ։ Այդուամենայնիվ, նախաքննական ցուցմունքների հրապարակումից հետո տուժողը հայտնել է, որ իրականում Դ.Վարդանյանը հայհոյանքներ հնչեցրել է։ Տուժողի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքների համադրության արդյունքում վերջինիս տրված հարցերի ու դրանց պատասխանների կապակցությամբ, դատարանը փաստում է, որ Խ.Հովհաննիսյանը չկարողացավ դատարանին ներկայացնել հիմնավոր պատճառաբանություններ առ այն, թե ինչու է նախաքննության ընացքում, հատկապես նախաքննության սկզբնական շրջանում, ընդ որում, մի քանի անգամ, տվել նմանատիպ ցուցմունքներ, իսկ նախաքննության ավարտին և հատկապես դատարանում հայտնում դրանցից տարբերվող այլ տեղեկություններ։ Դատարանը, տուժող Հովհաննիսյանի դատաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքը դիտում է անարժանահավատ և մտացածին։ Այդ մասին են վկայում ոչ միայն նախաքննության ժամանակ վերջինիս հայտնած դեպքի իրական, ճշմարիտ և մանրամասնորեն հայտնած հանգամանքները, այլ նաև այն, որ վերջինս հաշտվել է ամբաստանյալի հետ, ինչի մասին է վկայում այն փաստը, որ նրա նկատմամբ բողոքչի ներկայացրել, հայտարարելով, որ հաշտվում է ամբաստանյալի հետ ցանկացած մեղադրանքի պարագայում։ Ավելին, պնդել է, որ ցանկանում է, որպեսզի նրա նկատմամբ հարուցված քրեական գործի վարույթը կարճվի, իսկ քրեական հետապնդումը դադարեցվի։Այս փաստը ևս վկայում է այն մասին, որ տուժողը դատարանում ոչ միայն խեղաթյուրել է դեպքի իրական հանգամանքները, այլ նաև՝ փորձել է ամբաստանյալի համար տալ բարենպաստ ցուցմունքներ։ Վերը նշվածից զատ, դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով տուժող Հովհաննիսյանի նախաքննական ցուցմունքները միակը չեն, որոնք ապացուցում են ամբաստանյալին մեղսագրված հանցանքի կատարումը, այլ դրանք զուգորդվում են ինչպես մյուս վկաների ցուցմունքներով, այնպես էլ տուժողի դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությամբ։ Դատարանն, անդրադառնալով Դ.Վարդանյանի՝ նախաքննության ընթացքում որպես վկա տրված և դատարանում հետազոտված ու հրապարակված ցուցմունքներն օգտագործելու և դրանք վերջինիս մեղադրանքի հիմքում դնելու հարցին,փաստում է հետևյալը՝ Դ.Վարդանյանը նախաքննության ընթացքում՝ 15.06.2015թ.-ին, վարույթն իրականացնող մարմնի մոտ հարցաքննվել է վկայի դատավարական կարգավիճակում։ Մինչ հարցաքննությունը՝ վերջինիս պարզաբանվել են տվյալ կարգավիճակից բխող նրա իրավունքներն ու պարտականությունները և նախազգուշացվել է սուտ ցուցմունք տալու և ցուցմունք տալուց հրաժարվելու համար ՀՀ քրեական օրենքով սահմնաված քրեական պատասխանատվության մասին։ Դ.Վարդանյանը հարուցված քրեական գործի շրջանակներում, նախազգուշացված լինելով սուտ ցուցմունք տալու և ցուցմունք տալուց հրաժարվելու համար ՀՀ քրեական օրենքով սահմնաված քրեական պատասխանատվության մասին, հարցաքննվել և ցուցմունք է տվել՝ նկարագրելով 03.05.2015թ.-ին Երևան քաղաքի Տերյան և Պուշկին փողոցներում տեղի ունեցած իրադարձությունները։ Այսինքն, դատավարության տվյալ փուլում վերջինս ներգրավված է եղել որպես վկա և օգտվել տվյալ դատավարական սուբյեկտի իրավունքներից և պարտականություններից։ Հետագայում Դ.Վարդանյանի կարգավիճակը փոխվել է և վերջինս հարուցված քրեական գործի շրջանակներում ներգրավվել է որպես մեղադրյալ՝ օգտվելով տվյալ դատավարական սուբյեկտի դատավարական իրավունքներից և պարտականություններից։ Նման պարագայում, դատարանն ընդգծում է, որ նկատի ունենալով, որ «վկան» և «մեղադրյալը» հանդիսանում են դատավարական միանգամայն տարբեր սուբյեկտներ՝ օժտված միմյանցից տրամագշորեն տարբերվող իրավունքներով և պարտականություններով, ուստի այդ դատավարական կարգավիճակներում տրված ցուցմունքները ևս ունեն ապացուցողական տարբեր կատեգորիաներ։ Վերը շարադրվածի կապակցությամբ դատարանը փաստում է, որ թեև դատարանում հրապարակվել են Դ. Վարդանյանի՝ որպես վկա տրված ցուցմունքները, սակայն ներկայումս, հաշվի առնելով նրա դատավարական կարգավիճակը, դրանք չեն կարող դրվել մեղադրաքնի հիմքում՝ ընդհանուր ապացույցների համատեքստում։ Ինչ վերաբերում է պաշտպան Կ.Գրիգորյանի դիրքորոշմանը՝ կապված տուժողի, վկաների և ամբաստանյալի կողմից տրված ցուցմունքներում առկա հակասությունների, ինչպես նաև՝ դեպքը տեղի ունենալու և հանցագործության մասին հաղորդում տալու ժամերի տարբերության հետ, դատարանը փաստում է, որ հիշյալ հակասությունները կամ ժամայինտարբերությունը սույն պարագայում որևէ էական կամ ապացուցողական նշանակություն չի կարող ունենալ, քանի որ սույն դատավճռով լուծման ենթակա հարցերը առնչվում են Դ.Վարդանյանի մեղավորությանը կամ անմեղության հարցին, իսկ հիշյալ հանգամանքերը չեն կարող ազդեցություն ունենալ գործի օբյեկտիվ լուծման համար։ 3.Դատարանի իրավական վերլուծությունները Սույն բաժնում դատարանը ցանկանում է անդրադառնալ ամբաստանյալ Դ.Վարդանյանի արարքներում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի հանցակազմի առկայությանն ընդհանրապես և խուլիգանական դրդումներով կատարելուն։ Մասնավորապես՝ Դիտավորությամբ առողջությանը միջին ծանրության վնաս պատճառելը բնորոշվում է հետևյալ կերպ՝ Դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք կամ առողջությանը որևէ այլ վնաս պատճառելը, որը վտանգավոր չէ կյանքի համար և չի առաջացրել սույն օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքներ, բայց առաջացրել է առողջության տևական քայքայում կամ ընդհանուր աշխատունակության մեկ երրորդից պակաս զգալի կայուն կորուստ։ Դատարանն արձանագրում է, որ առողջությանտևականքայքայումը վնասվածքիկամայլվնասիհետ անմիջականորենկապակցվածայնհետևանքներն են/հիվանդություններ, օրգանների գործառույթների խանգարումներ և այլն/, որոնց տևողությունըգերազանցում է 3 շաբաթյա (21-օրյա) ժամկետը։ Ընդհանուր աշխատունակության մեկ երրորդից պակաս զգալի կայուն կորուստ հասկացությունը բնորոշվում էնմանաշխատունակության կորստով՝ 10-33 տոկոսով ներառյալ։ Քննարկվող հանցագործության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է դիտավորությամբ, որըկարողէլինել ինչպեսուղղակի, այնպեսէլանուղղակի։ Նշված հանցագործության նպատակներն ու շարժառիթները բազմազան են։ Դրանցից մի քանիսի առկայությունը հիմք է հանդիսանում արաքը ՀՀ քրեական հոդվածի 113-իերկրորդմասովորակելուհամար։ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2016թ.-ին հունիսի 24-ին թիվ ԵԱԴԴ/0002/01/15 նախադեպային որոշմամբ վերլուծելով խուլիգանական դրդումների հատկանիշները, այդ մասին տալով պարզաբանումներ, միասնական դատական պրակտիկա ապահովելու նպատակով, իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ` «(...)13.1. Վերահաստատելով և զարգացնելով Ա.Մաթևոսյանի վերաբերյալ որոշմամբ վերն արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը արձանագրում է, որ հիշյալ նախադեպային որոշմամբ վերլուծված՝ խուլիգանական դրդումներով կատարված սպանության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի հատկանիշ հանդիսացող խուլիգանական դրդումների` որպես հանցագործության կատարման շարժառիթի էությունը վերաբերելի մասով կիրառելի է նաև խուլիգանական դրդումներով առողջությանը ծանր վնաս պատճառելուն։ Մասնավորապես՝ խուլիգանական դրդումներով անձի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու հանցավորի կամքի ձևավորման հիմքում ընկած է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի այնպիսի դրսևորումներ, ինչպիսիք են հասարակության և բարոյականության համընդհանուր ճանաչում ստացած նորմերին նետված բացահայտ մարտահրավերը, իրեն հասարակությանը և շրջապատին հակադրելու ու հակազդելու ցանկությունը, իր անձի «առավելությունները» ընդգծելու մոլուցքը, ցինիզմը, սանձարձակությունը, «ինքնահաստատման» պահանջը, եսամոլությունը, անպարկեշտ վարքագիծը և այլն։ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ «խուլիգանական դրդումները»՝ որպես դիտավորությամբ առողջությանը ծանր մարմնական վնաս պատճառելու հանցակազմը որակյալ դարձնող հանգամանք, արտացոլված են կատարված հանցագործության սուբյեկտիվ կողմի հատկանիշներում, ուստի դրա լիարժեք բացահայտումը հնարավոր է միայն գործի բոլոր հանգամանքներն իրենց ամբողջության մեջ գնահատելու դեպքում։ Այլ կերպ՝ խուլիգանական դրդումները` որպես հանցագործության կատարման շարժառիթ, հանցավորի մոտ կարող են դրսևորվել ոչ միայն բուն հանցավոր արարքը կատարելիս, այլև մինչ այդ կամ դրանից հետո։ Հետևաբար, արարքին քրեաիրավական գնահատական տալիս անհրաժեշտ է համակողմանի վերլուծության ենթարկել հանցանք կատարած անձի՝ թե՛ նախքան հանցանքի կատարումը, թե՛ դրա կատարման բուն ընթացքում և թե՛ հանցանքի կատարումից հետո դրսևորած վարքագիծը, այդ թվում՝ հանցավորի և տուժողի գործողությունների բնույթը, նրանց փոխհարաբերությունները և այլն։ Այդ առումով Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հանցագործության հանգամանքներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կատարված արարքին սխալ քրեաիրավական որակում տալուն։ 13.2. Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել նաև, որ հանցագործության հանգամանքների ոչ լրիվ, տարանջատված գնահատման արդյունքում հնարավոր է առանձին դեպքերում հիմնավորվի հանցանք կատարելու այս կամ այն շարժառիթի առկայությունը, սակայն դրանց ամբողջական վերլուծությունը, հանցավորի և տուժողի գործողությունների հաջորդականության հանգամանալի հետազոտությունը հանգեցնի այդ շարժառիթի ընդհանրապես բացառմանը կամ դրա չնչին, երկրորդական նշանակություն ունենալուն և մեկ այլ՝ հանցագործությունը կատարելու գերակա, առաջնային շարժառիթի բացահայտմանը։ Հետևաբար յուրաքանչյուր դեպքում անհրաժեշտ է գործի օբյեկտիվ, լրիվ և բազմակողմանի քննության, հետազոտված ապացույցների պատշաճ գնահատման արդյունքում պարզել այն հիմնական մղումը, որն ընկած է եղել օրենքով արգելված արարքի կատարման հիմքում։ Վերոգրյալի համատեքստում Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ եթե հանցավորի և տուժողի գործողությունների, գործի այլ հանգամանքների ամբողջական վերլուծության արդյունքում պարզվում է, որ տուժողի գործողությունը ոչ թե պատճառ, այլ միայն «առիթ» է հանդիսացել, նպաստել է, որպեսզի հանցավորն իր ի սկզբանե դրսևորած հակաօրինական կամ հակաբարոյական վարքագիծն արդեն հանցանքի կատարմամբ ավարտին հասցնի, ապա արարքը, որպես կանոն, ենթակա է որակման որպես խուլիգանական դրդումներով կատարված։ Այլ կերպ՝ այն դեպքում, երբ տուժողի գործողությունը հանցավորի սանձարձակ, անպարկեշտ, ցինիկ վարքագծի արդյունք է, ապա այն, նույնիսկ եթե դրսևորված է լինում ֆիզիկական ուժի գործադրմամբ, ինքնին չի կարող բացառել հանցավորի արարքում խուլիգանական դրդումների առկայությունը(...)»։ Գործի քննությամբ դատարանը հաստատված համարեց, որ ամբաստանյալըչնչին առիթով վիճաբանել է տուժողի հետ, հնչեցրել հայհոյանքներ, ինչը չէր կարող հիմնավոր պատճառ հանդիսանալ վերջինիս դեմ նման վարքագիծ դրսևորելու համար։ Հետևաբար, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Վարդանյանի կողմից տուժողին միջին ծանրության մարմնական վնասվածք պատճառելը զուգորդվել է խուլիգանական դրդումներով։ Այլ կերպ, դատարանը հաստատված է համարում նաև այն հանգամանքը, որ տուժողի գործողությունը ոչ թե պատճառ, այլ միայն «առիթ»են հանդիսացել, նպաստել է, որպեսզի Վարդանյանն իր ի սկզբանե դրսևորած հակաօրինական կամ հակաբարոյական վարքագիծն արդեն հանցանքի կատարմամբ ավարտին հասցնի։ Այսպիսով, քննվող քրեական գործով դատարանը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգքրի 127-րդ հոդվածի դրույթներին համապատասխան, հետազոտելով և գնահատելով գործով ձեռք բերված ապացույցներն իրենց համակցությամբ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, ապացուցված է համարում այն, որ Դ.Վարդանյանը 2015 թվականի մայիսի 03-ին ժամը 22։00-ի սահմաններում, իրեն պատկանող «Նիվա» մակնիշի 90 VV 550 հ/հ-ի ավտոմեքենայով Երևան քաղաքի Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկի մոտ ընկել է խցանման մեջ։ Հաշվիչառնելով խցանմանհանգամանքը՝ խուլիգանական մղումներով, այն է՝ ինքնահաստատման, անպարկեշտ վարքագծով, իր անձը տուժողին հակադրելու, վերջինիս հանդեպ իր գերակայությունն ի ցույց դնելու մղումով՝ ճանապարհը զիջելու նպատակով ձայնային տևական ազդանշան է տվել առջևում խցանման մեջ գտնվող «Օպել» մակնիշի 35 ՍՍ 005 հ/հ-ով ավտոմեքենայի վարորդ Խաչատուր Հրաչի Հովհաննիսյանին։ Տեսնելով, որ վերջինս ճանապարհը չի զիջում, բացի այդ զրկված է ճանապարհըզիջելուհնարավորությունից, ճանապարհիաջհատվածովմիպահհավասարվելէվերջինիսավտոմեքենայինևչնչինառիթովսկսելէսպառնալ ուսեռականբնույթիհայհոյանքներտալԽաչատուրՀովհաննիսյանիհասցեին, ապաշուրջ 5 րոպետևողությամբհիշյալվայրում՝ շարունակել է հայհոյել և վիճաբանել Խաչատուր Հովհաննիսյանի հետ, որի ընթացքում խուլիգանական դրդումներով, մարմնական վնասվածքներ հասցնելու դիտավորության ձեռքերով հարվածներ է հասցրել Խ.Հովհաննիսյանի գլխի տարբեր մասերին՝ վերջինիս առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով միջին ծանրության վնաս՝ ձախ ակնակապճային շրջանի հյուսվածքների արյունազեղման, արյունահավաքի, նույն շրջանի սալջարդ վերքի, ձախ ակնագնդի 1-ին աստիճանի սալջարդի, N 24 ատամի հոդախախտի և ձախ այտոսկրի բեկորային կոտրվածքի ձևերով, որն ուղեկցվել է ձախ հայմորյան խոռոչի հեմոսինուսիտով։ Այսինքն, դատարանն արձանագրում է, որ Դ.Վարդանյանը կատարել է հանցավոր արարք` նախատեսված ՀՀ քրեականօրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով, ուստի, վերջինս կատարած հանցավոր արարքի համար ենթակա է պատժի։ Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում ինչպես ամբաստանյալի կողմից կատարած հանցագործության բնույթն ու դրա հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ Որպես ամբաստանյալ Դավիթ Գագիկի Վարդանյանի անձը դրականորեն բնութագրող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում այն, որ նա ՀՀ Ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի հաշվառումներով չի անցնում, նախկինում դատված կամ որևէ այլ կերպ արատավորված չի եղել։ /տես` քրեական գործի նյութերը և դատական նիստի արձանագրությունը/ Դատարանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետի համաձայն` որպես ամբաստանյալԴավիթ Գագիկի Վարդանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում՝ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի խնամքի տակ մանկահասակ երեխայի՝ 30.03.2016թ.-ին ծնված Գագիկ Դավիթի Վարդանյանի, առկայությունը։ Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Դավիթ Գագիկի Վարդանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ գործում առկա չեն։ /տես` քրեական գործի նյութերը և դատական նիստի արձանագրությունը/ Ելնելով գործի հանգամանքներից, հիմք ընդունելով ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին կետի դրույթը, համաձայն որի` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատաuխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար», ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ կետի դրույթը, համաձայն որի` «Պատժի նպատակն է վերականգնել uոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպեu նաև կանխել հանցագործությունները» և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասը` համաձայն որի` «Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով», դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Դավիթ Գագիկի Վարդանյանիկողմից կատարված հանցավոր արարքի համար նրա նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակվի ազատազրկման ձևով՝ որպիսի պատիժը նա պետք է կրի։ Անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվելիք պատժաչափի ընտրության հարցին, դատարանն արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք կամ առողջությանը որևէ այլ վնաս պատճառելը, որը վտանգավոր չէ կյանքի համար և չի առաջացրել սույն օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքներ, բայց առաջացրել է առողջության տևական քայքայում կամ ընդհանուր աշխատունակության մեկ երրորդից պակաս զգալի կայուն կորուստ՝ պատժվում է կալանքով՝մեկիցերեքամիսժամկետով, կամազատազրկմամբ՝առավելագույնըերեքտարիժամկետով։ 2. Նույն արարքը, որը կատարվել է՝ 1) երկու կամ ավելի անձանց նկատմամբ, 2) անձի կամ նրա մերձավորի նկատմամբ՝կապվածայդանձիկողմիցիրծառայողականգործունեությանկամհասարակականպարտքիկատարմանհետ, 3) մի խումբ անձանց կամ կազմակերպված խմբի կողմից, 4) շահադիտական դրդումներով, 5) առանձին դաժանությամբ, 6) խուլիգանական դրդումներով, 7) ազգային, ռասայական կամ կրոնական ատելության կամ կրոնական մոլեռանդության շարժառիթով՝ պատժվում է ազատազրկմամբ՝առավելագույնըհինգտարիժամկետով»։ Ինչպես նշվեց վերևում, դատարանն անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների պահանջներով` հաշվի առնելով ինչպես օրենսդրական, այնպես էլ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորված նախադեպային մի շարք մոտեցումներ։ Մասնավորապես, իր ՎԲ-142/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08 որոշումներում քննարկվող հարցի առումով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է ներքոհիշյալ իրավական դիրքորոշումները. «ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածն ամրագրել է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքը։ Պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով նույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն՝ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժն արդարացի է, եթե համապատասխանում է հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը անհրաժեշտ և բավարար է անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ Միևնույն ժամանակ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Պատիժ նշանակելիս հանցավորի նկատմամբ անհատական մոտեցումն անհրաժեշտ է, որպեսզի դատարանը պատժի տեսակն ու չափը ընտրելիս համոզվի, որ դրանով կհասնի պատժի վերը նշված նպատակներին, որոնք փոխկապակցված և փոխհամաձայնեցված են (մեկ նպատակը ենթադրում է մյուսները և յուրաքանչյուրի ինքնուրույն իրականացումն օժանդակում է մյուսներին)։ Այսինքն՝ պատժի նպատակներին հասնելու երաշխիք է հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ արդարացի, արարքի ծանրությանը և հասարակական վտանգավորությանը համապատասխան պատիժ նշանակելը։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները, որոշիչ հանգամանքներ են պատժի տեսակը և չափը որոշելու հարցում։ Այլ կերպ` դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրության համար վտանգավորության աստիճանի վրա (հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, վնասի չափը և այլն)։ Սույն գործով պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում ինչպես ամբաստանյալի կողմից կատարած հանցագործության բնույթն ու դրա հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ Դատարանն, անդրադառնալով Դավիթ Վարդանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի՝ չհեռանալու մասին ստորագրության, հարցին, գտնում է, որ այնպետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը՝ հաշվի առնելով, որ վերջինս ինչպես նախաքննության ընթացքում, այնպես էլ դատարանում մշտապես դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ, իսկնրա նկատմամբ նշանակված պատժի կրման սկիզբը պետք է հաշվարկվի նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։ 4. Եզրափակիչ մաս Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360, 365, 369-373-րդ հոդվածներով, դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Դավիթ Գագիկի Վարդանյանին մեղավորճանաչել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 1 /մեկ/ տարի ժամկետով։ Դավիթ Գագիկի Վարդանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը, նշանակված պատժի կրման սկիզբը հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։ Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան՝ հրապարակման օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։ Դ Ա Տ Ա Վ Ո Ր Մ. Մ Ա Կ Յ Ա Ն |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 23-11-2016 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 10-01-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 241, 129, 66 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 10-01-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 241, 129, 66 |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-361 |
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 12-03-2018 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 10-04-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-ին հատոր` 241 թերթից, 2-րդ հատոր` 129 թերթից, 3-րդ հատոր` 66 թերթից, 4-րդ հատոր` 179 թերթից |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 11-04-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատոր` 241 թերթից, 2-րդ հատոր` 129 թերթից, 3-րդ հատոր` 66 թերթից, 4-րդ հատոր` 179 թերթից |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0115/01/16
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 28-12-2016 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 28-12-2016 |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Դավիթ |
| Ազգանուն | Վարդանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Դավիթ Վարդանյան Բեկանել և փոփոխել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի` Դավիթ Գագիկի Վարդանյանի /ՀՀ քր. 113 հոդ. 2-րդ մասի 6-րդ կետով - ազատազրկում 1 տարի ժամկետով / վերաբերյալ 23.11.2016թ. դատավճիռը`կատարած արարքը որակել ՀՀ քր. 113 հոդ. 1-ին մասով , մեղմացնել նշանակված պատիժը : Իր նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քր.օր. 70 հոդվածի կարգով պայմանականորեն չկիրառել`սահմանելով փորձաշրջան : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 12-01-2017 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 12-01-2017 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Ալեքսանդր |
| Ազգանուն | Ազարյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Տիգրան |
| Ազգանուն | Սահակյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Արշակ |
| Ազգանուն | Խաչատրյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 19-01-2017 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 02-02-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 22-02-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 17-03-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 13:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 03-04-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 14-04-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է մասնակի
| Ամսաթիվ | 14-04-2017 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 14-04-2017 |
| Ստորադաս դատարանի ակտը բեկանվել է մասնակի | Մասնակի փոփոխվել է ստորադաս դատարանի դատական ակտը և պատիժը մասով մեղմացվել է |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Դավիթ |
| Ազգանուն | Վարդանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԿԴ/0115/01/16 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ ՈՐՈՇՈւՄ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ «14» ապրիլի 2017թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան) Նախագահող դատավոր Ա.Ազարյան դատավորներ Տ.Սահակյան Ա.Խաչատրյան քարտուղարությամբ՝ Ռ.Դավոյանի մասնակցությամբ՝ մեղադրող Տ.Պողոսյանի պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանի ամբաստանյալ Դ.Վարդանյանի ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննության առնելով ամբաստանյալ Դավիթ Գագիկի Վարդանյանի (ծնված` 1992թ. մայիսի 26-ին Երևանում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, թերի բարձրագույն կրթությամբ, չամուսնացած, աշխատում է «Գրանդ Քենդի» ՓԲ ընկերությունում՝ որպես առաքիչ, հաշվառված է Երևան քաղաքի Արզումանյան փողոցի 16/3 շենքի թիվ 4 բնակարանում) վերաբերյալ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. նոյեմբերի 23-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Դավիթ Վարդանյանի վերաքննիչ բողոքը` ՊԱՐԶԵՑ Գործի դատավարական նախապատմությունը. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Լ.Կարապետյանի 2015թ. մայիսի 18-ի որոշմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասով, հարուցվել է թիվ 15103615 քրեական գործը: 2016թ. ապրիլի 13-ին Դավիթ Վարդանյանի նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին 2016թ. ապրիլի 13-ին Դավիթ Վարդանյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն արարքի համար, որ նա «2015 թվականի մայիսի 03-ին, ժամը 22։00-ի սահմաններում, իրեն պատկանող «Նիվա» մակնիշի 90 VV 550 հ/հ-ի ավտոմեքենայով Երևան քաղաքի Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկի մոտ ընկել է խցանման մեջ։ Հաշվի չառնելով խցանման հանգամանքը՝ խուլիգանական մղումներով, այն է՝ ինքնահաստատման, անպարկեշտ վարքագծով, իր անձը հասարակությանը հակադրելու, իր գերակայությունն ի ցույց դնելու մղումով՝ ճանապարհը զիջելու նպատակով ձայնային տևական ազդանշան է տվել առջևում խցանման մեջ գտնվող «Օպել» մակնիշի 35 ՍՍ 005 հ/հ-ով ավտոմեքենայի վարորդ Խաչատուր Հրաչի Հովհաննիսյանին։ Տեսնելով, որ վերջինս ճանապարհը չի զիջում, բացի այդ, զրկված է ճանապարհը զիջելու հնարավորությունից՝ ճանապարհի աջ հատվածով մի պահ հավասարվել է վերջինիս ավտոմեքենային և չնչին առիթով սկսել է սպառնալ ու սեռական բնույթի հայհոյանքներ տալ Խաչատուր Հովհաննիսյանի հասցեին, ապա շուրջ 5 րոպե տևողությամբ հիշյալ վայրում՝ քաղաքացիների ներկայությամբ, շարունակել է հայհոյել և վիճաբանել Խաչատուր Հովհաննիսյանի հետ, որի ընթացքում խուլիգանական դրդումներով, մարմնական վնասվածքներ հասցնելու դիտավորության ձեռքերով հարվածներ է հասցրել Խ.Հովհաննիսյանի գլխի տարբեր մասերին՝ վերջինիս առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով միջին ծանրության վնաս՝ ձախ ակնակապճային շրջանի հյուսվածքների արյունազեղման, արյունահավաքի, նույն շրջանի սալջարդ վերքի, ձախ ակնագնդի 1-ին աստիճանի սալջարդի, N 24 ատամի հոդախախտի և ձախ այտոսկրի բեկորային կոտրվածքի ձևերով, որն ուղեկցվել է ձախ հայմորյան խոռոչի հեմոսինուսիտով»: 2016թ. մայիսի 6-ին Դավիթ Վարդանյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան): Առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. նոյեմբերի 23-ի դատավճռով Դավիթ Գագիկի Վարդանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 1 տարի ժամկետով: Դավիթ Վարդանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնվել է անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: 2016թ. դեկտեմբերի 28-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. նոյեմբերի 23-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Դավիթ Վարդանյանի վերաքննիչ բողոքը: Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում ամբաստանյալ Դավիթ Վարդանյանը նշել է, որ ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում ինքն ընդունել է, որ դեպքի օրը վիճաբանել է տուժող Խաչատուր Հովհաննիսյանի հետ, որի ժամանակ հարվածել է նրան ու պատճառել մարմնական վնասվածք: Կատարածի համար զղջացել է, ներողություն խնդրել տուժողից, հայցել նրա ներողամտությունը: Սակայն ինքը համաձայն չի եղել իր կատարած արարքը խուլիգանական դրդումներով որակելուն, քանի որ վիճաբանության միջոցով նպատակ չի ունեցել ինքնահաստատվելու, իր անձը հասարակությանը հակադրելու կամ իր գերակայությունն ի ցույց դնելու, հետևաբար, իր արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասին: Ամբաստանյալը նշել է նաև, որ իրեն վերագրվում է միջին ծանրության հանցագործություն, ինքը նախկինում դատապարտված և որևէ ձևով արատավորված չի եղել, բնութագրվում է բացառապես դրականորեն, զբաղվել է և շարունակում է զբաղվել հանրօգուտ աշխատանքով, իր խնամքի տակ են գտնվում 1936 թվականին ծնված տատիկը, առաջին խմբի հաշմանդամ հայրը, կինը և մանկահասակ երեխան, որոնք մշտական խնամքի կարիք ունեն, ինքը հանդիսանում է ընտանիքի միակ կերակրողը, տուժողի կողմից որևէ պահանջ չի ներկայացվել, ավելին՝ նա դատարանին խնդրել իր նկատմամբ մեղմ վերաբերվել: Բացի այդ, ամբաստանյալը նշել է, որ դեպքից հետո՝ տևական ժամանակ գտնվելով ազատության մեջ, զբաղվել է հանրօգուտ աշխատանքով, ընտանիքի խնամքով, դրսևորել է և կշարունակի դրսևորել միայն դրական վարքագիծ, որով կապացուցի, որ կարող է ուղղվել առանց հասարակությունից մեկուսացվելու: Ամբաստանյալը նշել է նաև, որ վերը նշվածից երևում է, որ իր դեպքում պատժի պայմանականորեն չկիրառելու հնարավորությունը որևէ ձևով չի խախտում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներով արտահայտած իրավական և բարոյա-դաստիրակչական չափանիշներին: Ելնելով վերոգրյալից, բողոքաբերը խնդրել է՝ «Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016թ. նոյեմբերի 23-ի դատավճիռը բեկանել և փոփոխել. կատարված արարքը որակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասով, և մեղմացնել իր նկատմամաբ նշանակված պատիժը: Անկախ իր կողմից կատարված արարքի որակումից, իր նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կարգով պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան»: Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները. Դատական նիստի ժամանակ ամբաստանյալ Դավիթ Վարդանյանը և նրա պաշտպան Ռուզաննա Սիրեկանյանը վերոհիշյալ հիմնավորումներով պնդեցին վերաքննիչ բողոքը և խնդրեցին այն բավարարել: Մեղադրող Տ.Պողոսյանն առարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ՝ նշելով, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտն օրինական է, հիմնավորված և փոփոխման ենթակա չէ: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում: Ուսումնասիրելով ամբաստանյալ Դավիթ Վարդանյանի վերաքննիչ բողոքը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է հետևյալը. Անդրադառնալով վերագրվող արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասով որակելու մասին ամբաստանյալի պնդմանը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այն անհիմն է՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք կամ առողջությանը որևէ այլ վնաս պատճառելը, որը վտանգավոր չէ կյանքի համար և չի առաջացրել սույն օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքներ, բայց առաջացրել է առողջության տևական քայքայում կամ ընդհանուր աշխատունակության մեկ երրորդից պակաս զգալի կայուն կորուստ՝ (…) 2. Նույն արարքը, որը կատարվել է՝ (…) 6) խուլիգանական դրդումներով, (…) պատժվում է ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով»: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ առողջության տևական քայքայումը վնասվածքի կամ այլ վնասի հետ անմիջականորեն կապակցված այն հետևանքներն են /հիվանդություններ, օրգանների գործառույթների խանգարումներ և այլն/, որոնց տևողությունը գերազանցում է 3 շաբաթյա (21-օրյա) ժամկետը։ Ընդհանուր աշխատունակության մեկ երրորդից պակաս զգալի կայուն կորուստ հասկացությունը բնորոշվում է նման աշխատունակության կորստով՝ 10-33 տոկոսով ներառյալ։ Քննարկվող հանցագործության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է դիտավորությամբ, որը կարող է լինել ինչպես ուղղակի, այնպես էլ անուղղակի։ Նշված հանցագործության նպատակներն ու շարժառիթները բազմազան են։ Դրանցից մի քանիսի առկայությունը հիմք է հանդիսանում արաքը ՀՀ քրեական հոդվածի 113-ի երկրորդ մասով որակելու համար։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Մ.Հարությունյանի գործով 2016թ. հունիսի 24-ի թիվ ԵԱԴԴ/0002/01/15 նախադեպային որոշմամբ վերլուծելով խուլիգանական դրդումների հատկանիշները, այդ մասին տալով պարզաբանումներ, միասնական դատական պրակտիկա ապահովելու նպատակով, իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ` «(...)13.1. Վերահաստատելով և զարգացնելով Ա.Մաթևոսյանի վերաբերյալ որոշմամբ վերն արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը արձանագրում է, որ հիշյալ նախադեպային որոշմամբ վերլուծված՝ խուլիգանական դրդումներով կատարված սպանության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի հատկանիշ հանդիսացող խուլիգանական դրդումների` որպես հանցագործության կատարման շարժառիթի էությունը վերաբերելի մասով կիրառելի է նաև խուլիգանական դրդումներով առողջությանը ծանր վնաս պատճառելուն։ Մասնավորապես՝ խուլիգանական դրդումներով անձի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու հանցավորի կամքի ձևավորման հիմքում ընկած է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի այնպիսի դրսևորումներ, ինչպիսիք են հասարակության և բարոյականության համընդհանուր ճանաչում ստացած նորմերին նետված բացահայտ մարտահրավերը, իրեն հասարակությանը և շրջապատին հակադրելու ու հակազդելու ցանկությունը, իր անձի «առավելությունները» ընդգծելու մոլուցքը, ցինիզմը, սանձարձակությունը, «ինքնահաստատման» պահանջը, եսամոլությունը, անպարկեշտ վարքագիծը և այլն։ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ «խուլիգանական դրդումները»՝ որպես դիտավորությամբ առողջությանը ծանր մարմնական վնաս պատճառելու հանցակազմը որակյալ դարձնող հանգամանք, արտացոլված են կատարված հանցագործության սուբյեկտիվ կողմի հատկանիշներում, ուստի դրա լիարժեք բացահայտումը հնարավոր է միայն գործի բոլոր հանգամանքներն իրենց ամբողջության մեջ գնահատելու դեպքում։ Այլ կերպ՝ խուլիգանական դրդումները` որպես հանցագործության կատարման շարժառիթ, հանցավորի մոտ կարող են դրսևորվել ոչ միայն բուն հանցավոր արարքը կատարելիս, այլև մինչ այդ կամ դրանից հետո։ Հետևաբար, արարքին քրեաիրավական գնահատական տալիս անհրաժեշտ է համակողմանի վերլուծության ենթարկել հանցանք կատարած անձի՝ թե՛ նախքան հանցանքի կատարումը, թե՛ դրա կատարման բուն ընթացքում և թե՛ հանցանքի կատարումից հետո դրսևորած վարքագիծը, այդ թվում՝ հանցավորի և տուժողի գործողությունների բնույթը, նրանց փոխհարաբերությունները և այլն։ Այդ առումով Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հանցագործության հանգամանքներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կատարված արարքին սխալ քրեաիրավական որակում տալուն։ 13.2. Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել նաև, որ հանցագործության հանգամանքների ոչ լրիվ, տարանջատված գնահատման արդյունքում հնարավոր է առանձին դեպքերում հիմնավորվի հանցանք կատարելու այս կամ այն շարժառիթի առկայությունը, սակայն դրանց ամբողջական վերլուծությունը, հանցավորի և տուժողի գործողությունների հաջորդականության հանգամանալի հետազոտությունը հանգեցնի այդ շարժառիթի ընդհանրապես բացառմանը կամ դրա չնչին, երկրորդական նշանակություն ունենալուն և մեկ այլ՝ հանցագործությունը կատարելու գերակա, առաջնային շարժառիթի բացահայտմանը։ Հետևաբար յուրաքանչյուր դեպքում անհրաժեշտ է գործի օբյեկտիվ, լրիվ և բազմակողմանի քննության, հետազոտված ապացույցների պատշաճ գնահատման արդյունքում պարզել այն հիմնական մղումը, որն ընկած է եղել օրենքով արգելված արարքի կատարման հիմքում։ Վերոգրյալի համատեքստում Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ եթե հանցավորի և տուժողի գործողությունների, գործի այլ հանգամանքների ամբողջական վերլուծության արդյունքում պարզվում է, որ տուժողի գործողությունը ոչ թե պատճառ, այլ միայն «առիթ» է հանդիսացել, նպաստել է, որպեսզի հանցավորն իր ի սկզբանե դրսևորած հակաօրինական կամ հակաբարոյական վարքագիծն արդեն հանցանքի կատարմամբ ավարտին հասցնի, ապա արարքը, որպես կանոն, ենթակա է որակման որպես խուլիգանական դրդումներով կատարված։ Այլ կերպ՝ այն դեպքում, երբ տուժողի գործողությունը հանցավորի սանձարձակ, անպարկեշտ, ցինիկ վարքագծի արդյունք է, ապա այն, նույնիսկ եթե դրսևորված է լինում ֆիզիկական ուժի գործադրմամբ, ինքնին չի կարող բացառել հանցավորի արարքում խուլիգանական դրդումների առկայությունը(...)»։ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ գործի քննությամբ Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել, որ ամբաստանյալ Դավիթ Վարդանյանը չնչին առիթով վիճաբանել է տուժողի հետ, հնչեցրել հայհոյանքներ, ինչը չէր կարող հիմնավոր պատճառ հանդիսանալ վերջինիս դեմ նման վարքագիծ դրսևորելու համար։ Հետևաբար, Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ ամբաստանյալ Դավիթ Վարդանյանի կողմից տուժող Խաչատուր Հովհաննիսյանին միջին ծանրության մարմնական վնասվածք պատճառելը զուգորդվել է խուլիգանական դրդումներով։ Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել նաև այն հանգամանքը, որ տուժողի գործողությունը ոչ թե պատճառ, այլ միայն առիթ է հանդիսացել, նպաստել է, որպեսզի Դավիթ Վարդանյանն իր ի սկզբանե դրսևորած հակաօրինական կամ հակաբարոյական վարքագիծն արդեն հանցանքի կատարմամբ ավարտին հասցնի։ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգքրի 127-րդ հոդվածի դրույթներին համապատասխան, հետազոտելով և գնահատելով գործով ձեռք բերված ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, հաստատված է համարել այն փաստական հանգամանքները, որ Դավիթ Վարդանյանը 2015թ. մայիսի 3-ին, ժամը 22։00-ի սահմաններում, իրեն պատկանող «Նիվա» մակնիշի 90 VV 550 համարանիշի ավտոմեքենայով Երևան քաղաքի Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկի մոտ ընկել է խցանման մեջ։ Հաշվի չառնելով խցանման հանգամանքը՝ խուլիգանական մղումներով, այն է՝ ինքնահաստատման, անպարկեշտ վարքագծով, իր անձը տուժողին հակադրելու, վերջինիս հանդեպ իր գերակայությունն ի ցույց դնելու մղումով՝ ճանապարհը զիջելու նպատակով ձայնային տևական ազդանշան է տվել առջևում խցանման մեջ գտնվող «Օպել» մակնիշի 35 ՍՍ 005 համարանիշի ավտոմեքենայի վարորդ Խաչատուր Հովհաննիսյանին։ Տեսնելով, որ վերջինս ճանապարհը չի զիջում, բացի այդ, զրկված է ճանապարհը զիջելու հնարավորությունից, ճանապարհի աջ հատվածով մի պահ հավասարվել է վերջինիս ավտոմեքենային և չնչին առիթով սկսել է սպառնալ ու սեռական բնույթի հայհոյանքներ տալ Խաչատուր Հովհաննիսյանի հասցեին, ապա, շուրջ 5 րոպե տևողությամբ հիշյալ վայրում՝ շարունակել է հայհոյել և վիճաբանել Խաչատուր Հովհաննիսյանի հետ, որի ընթացքում խուլիգանական դրդումներով, մարմնական վնասվածքներ հասցնելու դիտավորությամբ ձեռքերով հարվածներ է հասցրել Խաչատուր Հովհաննիսյանի գլխի տարբեր մասերին՝ վերջինիս առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով միջին ծանրության վնաս՝ ձախ ակնակապճային շրջանի հյուսվածքների արյունազեղման, արյունահավաքի, նույն շրջանի սալջարդ վերքի, ձախ ակնագնդի 1-ին աստիճանի սալջարդի, N 24 ատամի հոդախախտի և ձախ այտոսկրի բեկորային կոտրվածքի ձևերով, որն ուղեկցվել է ձախ հայմորյան խոռոչի հեմոսինուսիտով։ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ վերը նշված փաստական հանգամանքների առկայության պայմաններում Առաջին ատյանի դատարանը եկել է ճիշտ եզրահանգման, որ ամբաստանյալ Դավիթ Վարդանյանի կատարած արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեականօրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետին։ Անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցին, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է հետևյալը: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին։ 2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (...)»։ Սույն քրեաիրավական նորմերը Վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության են ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված որոշումներում, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա (հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ, ի թիվս այլ որոշումների, մանրամասն տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի` 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 գործով, Արմեն Շահբազյանի` 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 գործով, Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի՝ 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 գործով Վճռաբեկ դատարանի որոշումները)՝ հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԵԷԴ/0132/01/13, ԵԱՆԴ/0060/01/13, ԵԿԴ/0096/01/13, ԵԿԴ/0252/01/13, ԵՄԴ/0027/01/14, ԳԴ/0014/01/14, ՍԴ/0204/01/13, ՏԴ/0031/01/14, ՍԴ3/0174/01/14 և այլն)։ Հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վրա ազդող վերը նշված գործոններից մեղքի ձևի հետ կապված՝ Վճռաբեկ դատարանն իր նախադեպային իրավունքում նաև արձանագրել է. «(...) [Մ]եղքի դիտավորյալ ձևով կատարվող հանցագործությունների ժամանակ առավել բարձր հանրային վտանգավորություն ունեն ուղղակի դիտավորությամբ կատարվող արարքները, որոնք ենթադրում են հանցավորի կողմից հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության կամ իրական հնարավորության նախատեսում։ Ընդ որում, արարքի վտանգավոր հետևանքների առաջացումը նախատեսելն ընդգրկում է ոչ միայն ապագայում սպասվելիք փոփոխությունների փաստական բովանդակության գիտակցումը, այլև այդ փոփոխությունների սոցիալական նշանակության (հանրային վտանգավորության) գիտակցումը։ Բոլոր այն դեպքերում, երբ հանցանք կատարած անձի կողմից հստակ գիտակցվում է արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այսինքն՝ առկա է վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության նախատեսումը, օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։ Այս դեպքում հանցագործության սուբյեկտի պատրաստվածությունը, հանցանքի կատարման եղանակը, իրադրությունը, օգտագործվող գործիքները, միջոցներն իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը՝ հանցավորի մոտ միանշանակ վստահություն առաջացնելով իր նպատակների անխուսափելի իրագործման մեջ: 15. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն որոշման 14-րդ կետում արված դատողությունները կիրառելի են մարդու առողջության դեմ ուղղված դիտավորյալ հանցագործությունների դեպքում ընդհանրապես և դիտավորությամբ առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդված) դեպքում՝ մասնավորապես։ Նշված դիրքորոշման համար հիմք է հանդիսանում մարդու առողջության` որպես պետության կողմից առանձնահատուկ պահպանվող արժեքի կարևորությունը։ Քննարկվող հանրորեն վտանգավոր արարքների դեմ արդյունավետ պայքարը պահանջում է այս ոլորտում համապատասխան քրեական, այդ թվում` պատժողական քաղաքականության իրականացում։ Իսկ դա իր հերթին ենթադրում է ոչ միայն համապատասխան օրենսդրական հիմքերի առկայություն, այլև դրանց գործնական կիրառման հնարավորության ապահովում։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածը պատասխանատվություն է նախատեսում մարդու առողջության դեմ ուղղված հանցագործություններից ամենավտանգավորի` դիտավորությամբ առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու համար։ Քննարկվող հանցագործության հանրային առավել բարձր վտանգավորությունը պայմանավորված է ոչ միայն նրանով, որ համապատասխան հակաիրավական արարքի արդյունքում մարդուն պատճառվում է վնաս, որը խիստ բացասական է անդրադառնում նրա առողջական վիճակի վրա, այլև նրանով, որ կարող է առաջ բերել ավելի ծանր հետևանքներ՝ ընդհուպ մինչև տուժողի մահ։ Այս հանցագործության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է դիտավորությամբ, որը կարող է լինել ինչպես ուղղակի, այնպես էլ անուղղակի (…)։ (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարքը կարող է կատարվել տարբեր եղանակներով։ Մասնավորապես, հանցավորը տուժողի առողջությանը ծանր վնաս կարող է պատճառել՝ իր ֆիզիկական հնարավորությունները գործադրելով (ձեռքով կամ ոտքով հարվածելով, հրել-վայր գցելով, մարմնի որևէ մաս ջարդելով և այլն), տարբեր գործիքներ, իրեր կամ առարկաներ (դանակ, կացին, մուրճ, մետաղյա ձող, քար և այլն) օգտագործելով, զանազան մեխանիզմներ, միջոցներ կամ նյութեր (հրազեն, թույն, թմրանյութ և այլն) կիրառելով, տարերային աղետի իրադրությունը կամ առավել վտանգի աղբյուրն օգտագործելով և այլն։ Քննարկվող հանցագործության կատարման նշված եղանակները, ելնելով գործի փաստական հանգամանքների առանձնահատկություններից, տարբեր կերպ են բնորոշում հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության աստիճանը։ Այսպես՝ տուժողի կենսական կարևոր օրգանների շրջանում դանակով հարված հասցնելիս հանցավորը ոչ միայն նախատեսում է հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիությունը, այլև գիտակցում է կամ առնվազն պարտավոր է գիտակցել, որ իր գործողություններով տուժողին պատճառում է առողջության ծանր վնաս, որը վտանգավոր է կյանքի համար և անգամ կարող է հանգեցնել մահվան։ Այլ խոսքով՝ հանցավորը գործում է ուղղակի դիտավորությամբ և հստակ նախատեսում է իր արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այդ թվում՝ գիտակցում է կամ պարտավոր է գիտակցել, որ տուժողին կարող է պատճառել մահ, սակայն ինքնավստահությամբ կամ անփութությամբ հույս է ունենում, որ նշված ծանր հետևանքը չի առաջանա։ Վերոգրյալն ինքնին վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին, ուստի օբյեկտիվորեն պետք է գնահատվի և հաշվի առնվի դատարանների կողմից պատիժ նշանակելիս։ (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը ճիշտ գնահատելու և որպես արդյունք հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու համար դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն արարքի կատարման եղանակին, օգտագործված գործիքներին, միջոցներին, մարմնական վնասվածքների քանակին, բնույթին ու տեղակայմանը։ Համապատասխան գնահատականի պետք է արժանացվի նաև կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։ [Ա]ռանց նշված հանգամանքների գնահատման առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու վերաբերյալ գործերով հնարավոր չէ ճիշտ պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին։ Հետևաբար, նշանակված պատժով չի ապահովվի կատարված արարքի և կիրառված քրեաիրավական ներգործության միջոցի համաչափությունը, ինչպես նաև կխաթարվեն պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները» (տե՛ս Ա.Շահբազյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 որոշման 14-17-րդ կետերը)։ Վերահաստատելով Ա.Շահբազյանի որոշմամբ արտահայտված և վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը կրկնել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանք կատարելու դեպքում պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս, ի թիվս այլնի, հատկապես կարևոր է հաշվի առնել հանցանքի կատարման գործիքներն ու միջոցները, մարմնական վնասվածքների քանակը, բնույթը, տեղակայումը, անձի հոգեբանական վերաբերմունքն իր կատարած արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ։ Կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքների շրջանակներում վնաս պատճառելու համար օգտագործված տարատեսակ գործիքները, առարկաները կամ սարքավորումները, վնասվածք(ներ)ի տեղակայումը, հանցավորի պատրաստվածությունը, մեղքի դիտավորյալ ձևը (հատկապես` ուղղակի դիտավորությունը) իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը, մեծացնում հանցագործությունը հաջողությամբ ավարտին հասցնելու կամ ավելի մեծ վնաս պատճառելու հավանականությունը։ Հետևաբար նման դեպքերում օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։ (տե՛ս, mutatis mutandis, Ս.Խաչատրյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2015 թվականի մարտի 27-ի թիվ ՏԴ/0031/01/14 որոշման 14-րդ կետը)։ Սույն գործի նյութերից հետևում է, որ Դավիթ Վարդանյանը «2015 թվականի մայիսի 03-ին, ժամը 22։00-ի սահմաններում, իրեն պատկանող «Նիվա» մակնիշի 90 VV 550 հ/հ-ի ավտոմեքենայով Երևան քաղաքի Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկի մոտ ընկել է խցանման մեջ։ Հաշվի չառնելով խցանման հանգամանքը՝ խուլիգանական մղումներով, այն է՝ ինքնահաստատման, անպարկեշտ վարքագծով, իր անձը հասարակությանը հակադրելու, իր գերակայությունն ի ցույց դնելու մղումով՝ ճանապարհը զիջելու նպատակով ձայնային տևական ազդանշան է տվել առջևում խցանման մեջ գտնվող «Օպել» մակնիշի 35 ՍՍ 005 հ/հ-ով ավտոմեքենայի վարորդ Խաչատուր Հրաչի Հովհաննիսյանին։ Տեսնելով, որ վերջինս ճանապարհը չի զիջում, բացի այդ, զրկված է ճանապարհը զիջելու հնարավորությունից՝ ճանապարհի աջ հատվածով մի պահ հավասարվել է վերջինիս ավտոմեքենային և չնչին առիթով սկսել է սպառնալ ու սեռական բնույթի հայհոյանքներ տալ Խաչատուր Հովհաննիսյանի հասցեին, ապա շուրջ 5 րոպե տևողությամբ հիշյալ վայրում՝ քաղաքացիների ներկայությամբ, շարունակել է հայհոյել և վիճաբանել Խաչատուր Հովհաննիսյանի հետ, որի ընթացքում խուլիգանական դրդումներով, մարմնական վնասվածքներ հասցնելու դիտավորության ձեռքերով հարվածներ է հասցրել Խ.Հովհաննիսյանի գլխի տարբեր մասերին՝ վերջինիս առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով միջին ծանրության վնաս՝ ձախ ակնակապճային շրջանի հյուսվածքների արյունազեղման, արյունահավաքի, նույն շրջանի սալջարդ վերքի, ձախ ակնագնդի 1-ին աստիճանի սալջարդի, N 24 ատամի հոդախախտի և ձախ այտոսկրի բեկորային կոտրվածքի ձևերով, որն ուղեկցվել է ձախ հայմորյան խոռոչի հեմոսինուսիտով»: Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Դավիթ Վարդանյանի անձը բնութագրող տվյալներ է դիտել նախկինում դատված կամ որևէ կերպ արատավորված չլինելը և դրականորեն բնութագրվելը, իսկ պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք՝ խնամքի տակ գտնվող մանկահասակ երեխայի առկայությունը: Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրվել: Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությամբ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Դավիթ Վարդանյանի խնամքի տակ են գտնվում նաև 1936 թվականին ծնված տատը և առաջին խմբի հաշմանդամ հայրը: Բացի այդ, ամբաստանյալն աշխատում է և հանդիսանում է ընտանիքի միակ կերակրողը: Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Դավիթ Վարդանյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, Առաջին ատյանի դատարանը եկել է այն եզրահանգման, որ ամբաստանյալը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ վիճարկվող դատական ակտը կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել այն, որ հանցանքը կատարելու պահից անցել է մեկ ու կես տարուց ավել ժամանակ և նշված ժամանակահատվածում ամբաստանյալն իրեն դրսևորել է բացառապես դրական կողմերով. աշխատել է, ունի մանկահասակ երեխա, խնամքի տակ են գտնվում նաև տարեց տատին և առաջին խմբի հաշմանդամ հայրը, ընտանիքի միակ կերակրողն է, և պատիժը ռեալ կրելու պարագայում ընտանիքը կարող է հայտնվել սոցիալական ծանր կացության մեջ: Բացի այդ, տուժողը հայտարարել է, որ ամբաստանյալի դեմ բողոք կամ որևէ այլ պահանջ չունի, թշնամական հարաբերությունների մեջ չի գտնվում, նա երիտասարդ է, պարզապես դրսևորել է «տաքարյուն» վարքագիծ, նրա նկատմամբ գույքային պահանջ ևս չունի: Վերը նշված փաստական տվյալները գնահատելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերոհիշյալ որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Դավիթ Վարդանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պատշաճ գնահատականի չի արժանացրել կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես` ա) վերլուծության չի ենթարկել այն հանգամանքը, որ Դավիթ Վարդանյանը Խաչատուր Հովհաննիսյանին հարվածել է ձեռքերով, բ) չի գնահատել հանցավորի հոգեբանական վերաբերմունքն իր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ, մասնավորապես՝ այն, որ ամբաստանյալը գիտակցել է, որ իր գործողություններով տուժողի առողջությանը պատճառում է միջին ծանրության վնաս, չի նախատեսել իր արարքի և հետևանքների միջև առկա անմիջական պատճառական կապը, գ) հաշվի չի առել խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը՝ այն, որ չնայած ամբաստանյալը ոտնձգել է այնպիսի հասարակական հարաբերության դեմ, որի խախտումը բացասաբար է անդրադարձել տուժողի առողջական վիճակի վրա, սակայն այն չէր կարող առաջ բերել ավելի ծանր հետևանքներ։ Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, վերոհիշյալ հանգամանքներն օբյեկտիվորեն նվազեցնում են ամբաստանյալի կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը: Հաշվի առնելով կատարված հանցագործության բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, Դավիթ Վարդանյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ուստի նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պետք է պայմանականորեն չկիրառել։ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ Դավիթ Վարդանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը։ Տվյալ դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից։ Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը չի համապատասխանում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածով սահմանված՝ դատական ակտին ներկայացվող օրինականության, հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության պահանջներին։ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտում Դավիթ Վարդանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ արված հետևությունը հիմնված չէ դատական քննության ժամանակ հետազոտված ապացույցների վրա։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ, 361.1, 385-387-րդ, 390-րդ, 393-394-րդ, 398-րդ և 412-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը ՈՐՈՇԵՑ Ամբաստանյալ Դավիթ Վարդանյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել մասնակիորեն: Դավիթ Գագիկի Վարդանյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. նոյեմբերի 23-ի դատավճիռը պատժի մասով փոփոխել: Դավիթ Գագիկի Վարդանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկումը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել՝ 1 (մեկ) տարի փորձաշրջանով: Դավիթ Վարդանյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի պետական ծառայության վրա: Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԱԶԱՐՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 14-04-2017 |
| Ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելու և ... մասին դատական ակտ կայացրած դատավորների ցանկ | |
| Անուն | Ալեքսանդր |
| Ազգանուն | Ազարյան |
| Ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելու և ... մասին դատական ակտ կայացրած դատավորների ցանկ | |
| Անուն | Տիգրան |
| Ազգանուն | Սահակյան |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 08-06-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 4 հատորց.1-ին հատոր 241 թերթ,2-րդ հատոր 129 թերթ,3-րդ հատոր 66 թերթ, 4-րդ հատոր 92 թերթ |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 08-06-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 4 հատորց.1-ին հատոր 241 թերթ,2-րդ հատոր 129 թերթ,3-րդ հատոր 66 թերթ, 4-րդ հատոր 92 թերթ |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | Ե-16400/17 |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0115/01/16
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 06-06-2017 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Գլխավոր դատախազի տեղակալ |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Ա |
| Ազգանուն | Հարությունյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Դավիթ |
| Ազգանուն | Վարդանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Չափահաս | Այո |
| Բողոքը ստացվել է | Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ |
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 13-06-2017 |
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Մակագրվել է | 19-06-2017 |
| Դատավոր | |
| Անուն | Սամվել |
| Ազգանուն | Օհանյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 01-09-2017 |
|---|---|
| Որոշման առաքման ամսաթիվը | 01-09-2017 |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 01-09-2017 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Համլետ |
| Ազգանուն | Ասատրյան |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 20-12-2017 |
|---|---|
| Ուղարկվել է ծանուցագիր | 11-12-2017 |
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Վճռաբեկ բողոքը բավարարվել է ամբողջությամբ
| Ամսաթիվ | 20-12-2017 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 20-12-2017 |
| Ստորադաս դատարանի դատական ակտը բեկանվել է | Ամբողջությամբ բեկանվել է ստորադաս դատարանի դատական ակտը` օրինական ուժ տալով և պատճառաբանելով 1-ին ատյանի դատական ակտը |
| Հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԿԴ/0115/01/16 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում Գործ թիվ ԵԿԴ/0115/01/16 Նախագահող դատավոր՝ Ա.Ազարյան դատավորներ՝ Տ.Սահակյան Ա.Խաչատրյան ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան) նախագահությամբ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ քարտուղարությամբ Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ մասնակցությամբ` ամբաստանյալ Դ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆԻ դատախազ Տ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ 2017 թվականի դեկտեմբերի 20-ին ք.Երևանում դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով ամբաստանյալ Դավիթ Գագիկի Վարդանյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2017 թվականի ապրիլի 14-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանի վճռաբեկ բողոքը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում 2015 թվականի մայիսի 18-ի որոշմամբ հարուցվել է թիվ 15103615 քրեական գործը։ 2016 թվականի ապրիլի 13-ին Դավիթ Գագիկի Վարդանյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով, և նրա նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը։ 2016 թվականի մայիսի 6-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան)։ 2. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2016 թվականի նոյեմբերի 23-ի դատավճռով Դ.Վարդանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով, և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 1 տարի ժամկետով։ Դ.Վարդանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, թողնվել է անփոփոխ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։ Վերոհիշյալ դատական ակտի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ամբաստանյալ Դ.Վարդանյանը։ 3. ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նաև Վերաքննիչ դատարան) 2017 թվականի ապրիլի 14-ին որոշել է Դ.Վարդանյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել մասնակիորեն, Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2016 թվականի նոյեմբերի 23-ի դատավճիռը պատժի մասով փոփոխել, Դ.Վարդանյանի նկատմամբ դատավճռով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան` 1 տարի ժամկետով։ 4. Վերաքննիչ դատարանի՝ 2017 թվականի ապրիլի 14-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանը բերել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 1-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ։ Վճռաբեկ բողոքի պատասխաններ են ներկայացրել ամբաստանյալ Դ.Վարդանյանը և տուժող Խ.Հովհաննիսյանը՝ խնդրելով Վերաքննիչ դատարանի որոշումը թողնել անփոփոխ։ Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը. 5. Նախաքննության մարմինը Դավիթ Վարդանյանին մեղադրանք է առաջադրել այն բանի համար, որ նա «(...) 2015 թվականի մայիսի 03-ին, ժամը 22։00-ի սահմաններում, իրեն պատկանող «Նիվա» մակնիշի 90 VV 550 պ/հ-ի ավտոմեքենայով Երևան քաղաքի Տերյան և Պուշկին փողոցների խաչմերուկի մոտ ընկել է խցանման մեջ։ Հաշվի չառնելով խցանման հանգամանքը` խուլիգանական մղումներով, այն է` ինքնահաստատման, անպարկեշտ վարքագծով իր անձը հասարակությանը հակադրելու, իր գերակայությունն ի ցույց դնելու մղումով` ճանապարհը զիջելու նպատակով ձայնային տևական ազդանշան է տվել առջևում խցանման մեջ գտնվող «Օպել» մակնիշի 35 ՍՍ 005 պ/հ ավտոմեքենայի վարորդ Խաչատուր Հրաչի Հովհաննիսյանին և տեսնելով, որ վերջինս ճանապարհը չի զիջում, բացի այդ, զրկված է ճանապարհը զիջելու հնարավորությունից` ճանապարհի աջ հատվածով մի պահ հավասարվել է վերջինիս ավտոմեքենային և չնչին առիթով սկսել է սպառնալ ու սեռական բնույթի հայհոյանքներ տալ Խ.Հովհաննիսյանի հասցեին։ Ապա, շուրջ 5 րոպե տևողությամբ, հիշյալ վայրում, քաղաքացիների ներկայությամբ շարունակել է հայհոյել և վիճաբանել Խաչատուր Հովհաննիսյանի հետ, որի ընթացքում խուլիգանական դրդումներով, մարմնական վնասվածքներ հասցնելու դիտավորությամբ ձեռքերով հարվածներ է հասցրել Խ.Հովհաննիսյանի գլխի տարբեր մասերին՝ վերջինիս առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով միջին ծանրության վնաս` ձախ ակնակապճային շրջանի հյուսվածքների արյունազեղման, արյունահավաքի, նույն շրջանի սալջարդ վերքի, ձախ ակնագնդի 1-ին աստիճանի սալջարդի, N 24 ատամի հոդախախտի և ձախ այտոսկրի բեկորային կոտրվածքի ձևերով, որն ուղեկցվել է ձախ հայմորյան խոռոչի հեմոսինուսիտով» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1, թերթեր 195-196)։ 6. Առաջին ատյանի դատարանը դատավճռում արձանագրել է. «(...) Դ.Վարդանյանը կատարել է հանցավոր արարք` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով, ուստի, վերջինս կատարած հանցավոր արարքի համար ենթակա է պատժի։ Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում ինչպես ամբաստանյալի կողմից կատարած հանցագործության բնույթն ու դրա հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ Որպես ամբաստանյալ Դավիթ Գագիկի Վարդանյանի անձը դրականորեն բնութագրող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում այն, որ նա ՀՀ Ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի հաշվառումներով չի անցնում, նախկինում դատված կամ որևէ այլ կերպ արատավորված չի եղել։ (...) Դատարանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետի համաձայն` որպես ամբաստանյալ Դավիթ Գագիկի Վարդանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում՝ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի խնամքի տակ մանկահասակ երեխայի՝ 30.03.2016թ.-ին ծնված Գագիկ Դավիթի Վարդանյանի, առկայությունը։ Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Դավիթ Գագիկի Վարդանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ գործում առկա չեն։ (...) [Դ]ատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Դավիթ Գագիկի Վարդանյանի կողմից կատարված հանցավոր արարքի համար նրա նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակվի ազատազրկման ձևով՝ որպիսի պատիժը նա պետք է կրի» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 3, թերթեր 1-25)։ 7. Վերաքննիչ դատարանն իր որոշման մեջ արձանագրել է հետևյալը՝ «(...) Առաջին ատյանի դատարանը եկել է ճիշտ եզրահանգման, որ ամբաստանյալ Դավիթ Վարդանյանի կատարած արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետին։ (...) (...) Առաջին ատյանի դատարանը Դավիթ Վարդանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պատշաճ գնահատականի չի արժանացրել կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես` ա) վերլուծության չի ենթարկել այն հանգամանքը, որ Դավիթ Վարդանյանը Խաչատուր Հովհաննիսյանին հարվածել է ձեռքերով, բ) չի գնահատել հանցավորի հոգեբանական վերաբերմունքն իր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ, մասնավորապես` այն, որ ամբաստանյալը գիտակցել է, որ իր գործողություններով տուժողի առողջությանը պատճառում է միջին ծանրության վնաս, չի նախատեսել իր արարքի և հետևանքների միջև առկա անմիջական պատճառական կապը, գ) հաշվի չի առել խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը` այն, որ չնայած ամբաստանյալը ոտնձգել է այնպիսի հասարակական հարաբերության դեմ, որի խախտումը բացասաբար է անդրադարձել տուժողի առողջական վիճակի վրա, սակայն այն չէր կարող առաջ բերել ավելի ծանր հետևանքներ։ Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, վերոհիշյալ հանգամանքներն օբյեկտիվորեն նվազեցնում են ամբաստանյալի կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։ Հաշվի առնելով կատարված հանցագործության բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, Դավիթ Վարդանյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ուստի նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պետք է պայմանականորեն չկիրառել։ (...) Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը չի համապատասխանում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածով սահմանված՝ դատական ակտին ներկայացվող օրինականության, հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության պահանջներին։ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտում Դավիթ Վարդանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ արված հետևությունը հիմնված չէ դատական քննության ժամանակ հետազոտված ապացույցների վրա (...)» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 4, թերթեր 60-71)։ Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով. 8. Բողոքի հեղինակի կարծիքով Վերաքննիչ դատարանի որոշումն օրինական և հիմնավորված չէ, կայացվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ, 70-րդ հոդվածների խախտումներով։ Մասնավորապես Վերաքննիչ դատարանն անտեսել է Դ.Վարդանյանի կատարած արարքի բնույթը, դրա վտանգավորության աստիճանն ու կատարման հանգամանքները, անձի առողջության պահպանությանն ուղղված հասարակական հարաբերությունների կարևորությունը, Դ.Վարդանյանի կողմից հասցված հարվածների հետևանքով տուժողի ստացած վնասվածքների բնույթը և առավել վտանգավոր հետևանքների առաջացման իրական հնարավորությունը, ամբաստանյալի վարքագծի խուլիգանական շարժառիթը, ակնհայտ արհամարհանքը համակեցության կանոնների նկատմամբ։ 8.1. Անդրադառնալով Վերաքննիչ դատարանի այն պատճառաբանությանը, որ տուժողի գլխին հարվածներ հասցնելիս ամբաստանյալը գիտակցել է նրան միջին ծանրության վնաս պատճառելու հանգամանքը, բողոքաբերը նշել է, որ Դ.Վարդանյանը գործել է չկոնկրետացված դիտավորությամբ, որն ընդգրկել է նրա գործողությունների հետևանքով առաջացող բոլոր հնարավոր հետևանքները, հետևաբար այդ փաստարկը ողջամիտ չէ։ Բողոք բերած անձն անընդունելի է համարել նաև ստորադաս դատարանի այն հետևությունը, որ Դ.Վարդանյանի գործողությունների արդյունքում առավել վտանգավոր հետևանքներ չէին կարող առաջանալ` ընդգծելով, որ այդ հանգամանքի վերաբերյալ կանխատեսական դատողություններ չեն արվում նաև դատական բժշկության բնագավառում։ Բողոքաբերի կարծիքով ամբաստանյալ Դ.Վարդանյանի արարքին կամ նրա անձին դրական բնութագիր չի տալիս նաև տուժողի կարծիքն առ այն, որ նա երիտասարդ է, դրսևորել է «տաքարյուն» վարքագիծ և նրա նկատմամբ գույքային պահանջ չունի։ 9. Վերոգրյալի հիման վրա բողոք բերած անձը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2017 թվականի ապրիլի 14-ի որոշումը և օրինական ուժ տալ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2016 թվականի նոյեմբերի 23-ի դատավճռին։ Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. 10. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. հիմնավոր են արդյոք ամբաստանյալ Դ.Վարդանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին Վերաքննիչ դատարանի հետևությունները։ 11. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին։ 2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (...)»։ Սույն քրեաիրավական նորմերը Վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության են ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա (հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ, ի թիվս այլ որոշումների, մանրամասն տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Գարուշ Մադաթյանի գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, Արմեն Շահբազյանի գործով 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13, Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումները)` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (տե՛ս թիվ ԵԿԴ/0039/01/15, ԱՐԴ/0031/01/15, ԵԱԴԴ/0038/01/15, ԵԿԴ/0130/01/15, ՍԴ/0094/01/15, ՍԴ3/0201/01/15 գործերով որոշումները)։ 11.1. Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ հանցագործության կատարման հանգամանքները յուրաքանչյուր քրեական գործով պետք է գնահատման ենթարկվեն հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի համատեքստում։ Մասնավորապես գնահատման արդյունքում դատարանը պետք է պարզի հանցավոր վարքագծի դրսևորմանը նախորդող և ուղեկցող հանգամանքները, հանցավոր վարքագծի դրսևորման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը և այլն (տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Հրանտ Պարանյանի գործով 2014 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ԵԷԴ/0132/01/13 որոշման 13-րդ կետը)։ 12. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Դ.Վարդանյանը, անտեսելով խցանման հանգամանքը, սկսել է տևական ազդանշան արձակել առջևում խցանման մեջ գտնվող «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդ Խ.Հովհաննիսյանին։ Տեսնելով, որ վերջինս ճանապարհը չի զիջում (զրկված է ճանապարհը զիջելու հնարավորությունից), աջ հատվածով հավասարվել է Խ.Հովհաննիսյանի ավտոմեքենային և սկսել սպառնալ ու սեռական բնույթի հայհոյանքներ տալ նրա հասցեին։ Քաղաքացիների ներկայությամբ Դ.Վարդանյանը շուրջ հինգ րոպե շարունակել է հայհոյանքն ու վիճաբանությունը, որի ընթացքում խուլիգանական դրդումներով ձեռքերով հարվածներ է հասցրել Խ.Հովհաննիսյանի գլխի տարբեր մասերին՝ վերջինիս առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով միջին ծանրության վնաս (տե՛ս սույն որոշման 5-րդ կետը)։ 12.1. Մեջբերված փաստական տվյալները գնահատելով սույն որոշման 11-11.1-րդ կետերում վկայակոչված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Վերաքննիչ դատարանը, ամբաստանյալ Դ.Վարդանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով, հանցագործության հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի համատեքստում պատշաճ վերլուծության չի ենթարկել հանցագործությանը նախորդող և ուղեկցող հանգամանքները, հանցագործության շարժառիթը, ինչպես նաև վնասված հասարակական հարաբերության բնույթը և հանցանքի կատարման եղանակը, այն է` տուժողի գլխի տարբեր մասերին ձեռքերով հարվածներ հասցնելը և վերջինիս առողջությանը ձախ այտոսկրի բեկորային կոտրվածքի ձևով միջին ծանրության վնաս պատճառելը։ Վերոնշյալ հանգամանքներն ակնհայտորեն վկայում են հանցավորի և նրա կատարած արարքի բարձր հանրային վտանգավորության մասին։ 13. Միևնույն ժամանակ, Առաջին ատյանի դատարանը, պատշաճ վերլուծելով կատարված հանցանքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, գնահատման ենթարկելով առկա մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, պատիժ է նշանակել մեկ տարի ժամկետով ազատազրկում և եկել իրավաչափ եզրահանգման, որ Դ.Վարդանյանի կողմից նշանակված պատիժը կրելու պայմաններում է հնարավոր հասնել պատժի նպատակների իրագործմանը (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը)։ Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Դ.Վարդանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին Վերաքննիչ դատարանի հետևությունները հիմնավոր չեն։ 14. Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում անդրադառնալ նաև Վերաքննիչ դատարանի կողմից որպես Դ.Վարդանյանի արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն օբյեկտիվորեն նվազեցնող գնահատված հանգամանքներին, այն է` տուժողին միայն ձեռքերով հարվածելուն, վերջինիս առողջությանը միջին ծանրության վնաս պատճառելու հանգամանքը գիտակցելուն, սակայն իր արարքի և հետևանքների միջև առկա անմիջական պատճառական կապը չնախատեսելուն և հանցավորի արարքի արդյունքում ավելի ծանր հետևանքների առաջացումը բացառելուն (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը)։ Մասնավորապես Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ տուժողի գլխին միայն ձեռքերով հարվածելը դեռևս հիմք չէ եզրահանգելու, որ հանցավորի կատարած արարքը իրենից նվազ վտանգավորություն է ներկայացնում։ Անդրադառնալով Վերաքննիչ դատարանի այն պատճառաբանությանը, որ ամբաստանյալը գիտակցել է, որ իր գործողություններով տուժողի առողջությանը պատճառում է միջին ծանրության վնաս, չի նախատեսել իր արարքի և հետևանքների միջև առկա անմիջական պատճառական կապը, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ այն իր մեջ հակասություն է պարունակում, քանի որ ստորադաս դատարանը մի կողմից` արձանագրել է, որ ամբաստանյալը գիտակցել է իր գործողություններով տուժողի առողջությանը հենց միջին ծանրության վնաս պատճառելու հանգամանքը, մյուս կողմից` ընդգծել, որ Դ.Վարդանյանը չի նախատեսել իր արարքի և հետևանքների միջև առկա անմիջական պատճառական կապը։ Վճռաբեկ դատարանը գործի փաստական տվյալների վերլուծության արդյունքում գտնում է, որ ամբաստանյալը տուժողի առողջությանը միջին ծանրության վնաս պատճառելիս գործել է չկոնկրետացված դիտավորությամբ, որի պարագայում նախատեսել է ցանկացած հետևանքի առաջացման հնարավորությունը և դրանցից յուրաքանչյուրի առաջացումը նրա համար եղել է ցանկալի, ուստի և այն չի կարող դիտարկվել որպես կատարված արարքի հանրային վտանգավորությունը նվազեցնող հանգամանք։ Ինչ վերաբերում է Վերաքննիչ դատարանի այն դատողությանը, որ չնայած ամբաստանյալը ոտնձգել է այնպիսի հասարակական հարաբերության դեմ, որի խախտումը բացասաբար է անդրադարձել տուժողի առողջական վիճակի վրա, սակայն այն չէր կարող առաջ բերել ավելի ծանր հետևանքներ, ապա այն ընդամենը ենթադրություն է, հիմնված չէ գործի նյութերից բխող որևէ փաստական տվյալի վրա, հետևաբար նույնպես չի կարող գնահատվել որպես կատարված արարքի վտանգավորությունը նվազեցնող հանգամանք։ 15. Ամփոփելով վերոշարադրյալը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ և 70-րդ հոդվածների պահանջների խախտումներ, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածի իմաստով քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում է և հանգեցրել է նաև նույն օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացմանը։ Այսինքն՝ թույլ են տրվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-398-րդ հոդվածներով նախատեսված նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումներ, ինչը հիմք է Վերաքննիչ դատարանի որոշումը բեկանելու համար։ Միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը կայացրել է գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, ուստի անհրաժեշտ է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 419-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի հիման վրա բեկանել Վերաքննիչ դատարանի որոշումը և օրինական ուժ տալ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռին։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության (2005 թվականի նոյեմբերի 27-ի փոփոխություններով) 91-րդ, 92-րդ հոդվածներով, Հայաստանի Հանրապետութ¬յան քրեական դատավարության օրենսգրքի 16-րդ, 39-րդ, 43-րդ, 3611-րդ, 419-րդ, 422-423-րդ հոդվածներով և Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգրքի 20-րդ հոդվածով` Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Վճռաբեկ բողոքը բավարարել։ Ամբաստանյալ Դավիթ Գագիկի Վարդանյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2017 թվականի ապրիլի 14-ի որոշումը բեկանել և օրինական ուժ տալ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2016 թվականի նոյեմբերի 23-ի դատավճռին։ 2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում դատական նիստերի դահլիճում հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման։ Նախագահող՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Դատավորներ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 20-12-2017 |
Որոշումը ուղարկվել է կողմերին
| Ամսաթիվ | 26-02-2018 |
|---|
Գործի առաքում
| Գործի առաքման ամսաթիվ | 05-03-2018 |
|---|---|
| Դատարան | Երևան քաղաքի դատարան |
| Այլ նշումներ | 4 հատոր` 241, 129, 66, 174 թերթ |