/
ԵԿԴ/0107/01/16


ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով.

նախագահող դատավոր` Ռ.Մխիթարյան
դատավորներ` Ս.Չիչոյան
Մ.Արղամանյան

քարտուղարությամբ` Հ.Հակոբյանի

մասնակցությամբ`
ամբաստանյալ Գ.Սաֆարյանի
պաշտպան Տ.Հայրապետյանի
մեղադրող Վ.Դոլմազյանի


2017 թվականի հունիսի 29-ին, Երևան քաղաքում,

դռնբաց դատական նիստում, ամբաստանյալ Գևորգ Սաֆարյանի և պաշտպան Տիգրան Հայրապետյանի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Գևորգ Վիտալիկի Սաֆարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով.

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2016 թվականի հունվարի 1-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 13100116 քրեական գործը:
Նույն օրը՝ 2016 թվականի հունվարի 1-ին, Գեղամ Սմբատի Խաչատրյանը գործով ճանաչվել է տուժող, իսկ Գևորգ Վիտալիկի Սաֆարյանը ձերբակալվել է:
2016 թվականի հունվարի 3-ին Գ.Սաֆարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2016 թվականի հունվարի 3-ի որոշմամբ Գ.Սաֆարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը:
2016 թվականի հունվարի 12-ին ՀՀ գլխավոր դատախազի կողմից քրեական գործը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 190-րդ հոդվածի 6-րդ մասով նախատեսված՝ գործի փաստական հանգամանքներով պայմանավորված բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննությունը երաշխավորելու անհրաժեշտության հիմքով հանձնվել է ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությանը:
2016 թվականի հունվարի 14-ին քրեական գործը ընդունվել է ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության ՀԿԳ ավագ քննիչ Լ.Մելքոնյանի վարույթ:
ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության ընդհանուր բնույթի հանցագործությունների քննության վարչության պետի` 2016 թվականի փետրվարի 18-ի որոշմամբ քրեական գործով նախաքննության կատարումը հանձնարարվել է քննչական խմբի, որի կազմում ընդգրկվել են նույն վարչության ՀԿԳ ավագ քննիչներ Լ.Մելքոնյանը, Ս.Առաքելյանը, ՀԿԳ քննիչներ Ս.Մխիթարյանը և Վ.Մինասյանը: Քննչական խմբի ղեկավարումը հանձնարարվել է ՀԿԳ ավագ քննիչ Լ.Մելքոնյանին:
2016 թվականի փետրվարի 23-ին նախաքննության մարմինը որոշում է կայացրել Գ.Սաֆարյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և լրացնելու մասին, որի արդյունքում 2016 թվականի փետրվարի 24-ին Գ.Սաֆարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրվել է նոր մեղադրանք:
2016 թվականի փետրվարի 25-ին նախաքննության մարմինը որոշում է կայացրել Գագիկ Եղիազարյանի, Վահրամ Պետրոսյանի, Վահագն Ղումաշյանի, Սևակ Մանուկյանի, Սերգեյ Կյուրեղյանի, Սմբատ Բարսեղյանի, Հովհաննես Ղազարյանի, Արմեն Միքայելյանի, ինչպես նաև ոստիկան Լևոն Գրիգորյանի թիկունքին հարվածելու մասով Գ.Սաֆարյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին` նրանց գործողություններում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմերի բացակայության հիմքով:
2016 թվականի մարտի 1-ին կազմվել է մեղադրական եզրակացություն, որը քրեական գործի հետ մեկտեղ նույն օրն ուղարկվել է ՀՀ գլխավոր դատախազություն:
2016 թվականի մարտի 9-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության հատկապես կարևոր գործերով քննության վարչության դատախազ Վ.Դոլմազյանը որոշումներ է կայացրել քրեական գործը լրացուցիչ քննություն կատարելու համար քննիչին վերադարձնելու, ինչպես նաև նախաքննության մարմնի՝ 2016 թվականի փետրվարի 25-ի քրեական գործով Գ.Եղիազարյանի, Վ.Պետրոսյանի, Վ.Ղումաշյանի, Ս.Մանուկյանի, Ս.Կյուրեղյանի, Ս.Բարսեղյանի, Հ.Ղազարյանի, Ա.Միքայելյանի, իսկ ոստիկան Լ.Գրիգորյանի թիկունքին հարվածելու մասով Գ.Սաֆարյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում չիրականացնելու որոշումը վերացնելու մասին:
2016 թվականի մարտի 14-ին քրեական գործն ընդունվել է ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության ՀԿԳ ավագ քննիչ Լ.Մելքոնյանի վարույթ:
ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության ընդհանուր բնույթի հանցագործությունների քննության վարչության պետի` 2016 թվականի մարտի 15-ի որոշմամբ քրեական գործով նախաքննության կատարումը հանձնարարվել է քննչական խմբի, որի կազմում ընդգրկվել են նույն վարչության ՀԿԳ ավագ քննիչներ Լ.Մելքոնյանը, Ս.Առաքելյանը, ՀԿԳ քննիչներ Ս.Մխիթարյանը, Վ.Մինասյանը և Հ.Մուշեղյանը: Քննչական խմբի ղեկավարումը հանձնարարվել է ՀԿԳ ավագ քննիչ Լ.Մելքոնյանին:
2016 թվականի մարտի 15-ին ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության ՀԿԳ ավագ քննիչ Լ.Մելքոնյանը որոշում է կայացրել նախաքննության կատարումը քննչական խմբին հանձնարարված քրեական գործը վարույթ ընդունելու մասին:
2. ՀՀ գլխավոր դատախազության հատկապես կարևոր գործերով քննության վարչության դատախազ Վ.Դոլմազյանի` 2016 թվականի մարտի 18-ի որոշմամբ ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության ՀԿԳ ավագ քննիչ Լ.Մելքոնյանը հեռացվել է քրեական գործով դատավարությանը մասնակցելուց:
Նույն օրը` 2016 թվականի մարտի 18-ին, քրեական գործն ընդունվել է ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության ընդհանուր բնույթի հանցագործությունների քննության վարչության ՀԿԳ ավագ քննիչ Դ.Կոստանդյանի վարույթ:
ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության ընդհանուր բնույթի հանցագործությունների քննության վարչության պետի` 2016 թվականի մարտի 18-ի որոշմամբ քրեական գործով նախաքննության կատարումը հանձնարարվել է քննչական խմբի, որի կազմում ընդգրկվել են նույն վարչության ՀԿԳ ավագ քննիչներ Դ.Կոստանդյանը, Ս.Առաքելյանը, ՀԿԳ քննիչներ Ս.Մխիթարյանը, Վ.Մինասյանը և Հ.Մուշեղյանը: Քննչական խմբի ղեկավարումը հանձնարարվել է ՀԿԳ ավագ քննիչ Դ.Կոստանդյանին:
Նույն օրը ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության ՀԿԳ ավագ քննիչ Դ.Կոստանդյանը որոշում է կայացրել նախաքննության կատարումը քննչական խմբին հանձնարարված քրեական գործը վարույթ ընդունելու մասին:
2016 թվականի մարտի 21-ին ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության ՀԿԳ ավագ քննիչ Դ.Կոստանդյանը որոշում է կայացրել Գ.Սաֆարյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և լրացնելու մասին, որի արդյունքում նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2016 թվականի ապրիլի 18-ին ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության ՀԿԳ ավագ քննիչ Դ.Կոստանդյանը որոշում է կայացրել Գ.Եղիազարյանի, Վ.Պետրոսյանի, Վ.Ղումաշյանի, Ս.Մանուկյանի, Ս.Կյուրեղյանի, Ս.Բարսեղյանի, Հ.Ղազարյանի, Ա.Միքայելյանի և քաշքշուկին մասնակցություն ունեցած մյուս անձանց, ինչպես նաև ոստիկան Լ.Գրիգորյանի թիկունքին հարվածելու մասով Գ.Սաֆարյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին` նրանց արարքներում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմերի բացակայության հիմքով:
2016 թվականի ապրիլի 29-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան):
3. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի հունվարի 16-ի դատավճռով ամբաստանյալ Գ.Սաֆարյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ, և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով: Պատժի սկիզբը հաշվվել է 2016 թվականի հունվարի 1-ից, իսկ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
2017 թվականի փետրվարի 14-ին Առաջին ատյանի դատարանի՝ վերը նշված դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ամբաստանյալ Գ.Սաֆարյանը:
Վերաքննիչ դատարանի` 2017 թվականի փետրվարի 27-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Գ.Սաֆարյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ:
2017 թվականի մարտի 3-ին Առաջին ատյանի դատարանի նույն դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել նաև ամբաստանյալ Գ.Սաֆարյանի պաշտպան Տ.Հայրապետյանը:
Վերաքննիչ դատարանի` 2017 թվականի մարտի 3-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Գ.Սաֆարյանի պաշտպան Տ.Հայրապետյանի վերաքննիչ բողոքը ևս ընդունվել է վարույթ:

Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքների քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
4. Ամբաստանյալ Գ.Սաֆարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ. «[Ն]ա առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն է գործադրել իր ծառայողական պարտականությունները կատարող իշխանության ներկայացուցչի նկատմամբ:
Այսպես, 2016թ. հունվարի 1-ին` ժամը 01:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Ազատության հրապարակում հասարակական կարգի պահպանությունն ապահովող ոստիկանության ծառայողների կողմից իրենց պարտականությունների կատարման ժամանակ նույն վայրում անցկացվող հավաքի մի շարք մասնակիցների կողմից ոստիկանության ծառայողների հետ հրահրված վիճաբանության և քաշքշուկի ընթացքում հավաքի մասնակից Գևորգ Սաֆարյանը բռունցքով հարվածել է իր ծառայողական պարտականությունները կատարող` ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության պարեկապահակակետային ծառայության ոստիկանության գնդի ոստիկանության չորրորդ (հատուկ) գումարտակի հրամանատար, ոստիկանության մայոր, իշխանության ներկայացուցիչ Գեղամ Խաչատրյանի աջ քունքային հատվածին` պատճառելով թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող աջ հոնքային շրջանի պատռվածք վերքի ձևով մարմնական վնասվածք, այնուհետև ոտքով հարվածել է նրա սրունքին, գցել գետնին` այդպիսով Գեղամ Խաչատրյանի նկատմամբ գործադրելով առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն»:
5. Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Գ.Սաֆարյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ 2015 թվականի դեկտեմբերի 31-ին, «Նոր Հայաստան» միավորման աջակիցներով, ընկերներով հավաքվել են Երևան քաղաքի Ազատության հրապարակում` Նոր տարին դիմավորելու նպատակով։ Կեսգիշերին մոտ Ազատության հրապարակ է մտել «Նոր Հայաստան» միավորման աջակիցներից Կարո Եղնուկյանը` Ձմեռ պապի հանդերձանքով։ Նրա ձեռքին եղել է տոնածառ, սակայն Ազատության հրապարակում գտնվող ոստիկանության ծառայողները հարձակվել են նրա և վերջինիս շուրջ հավաքված քաղաքացիների վրա, քաշքշել, վիրավորել են նրանց, վնասել և կոտրել են տոնածառը։ Ինքը և ոստիկանների գործողություններից դժգոհ մյուս քաղաքացիները ոստիկանության աշխատակիցներից պահանջել են դադարեցնել քաշքշուկը, ինչին ի պատասխան` ոստիկանները միայն հայտնել են, որ տոնածառ տեղադրելն արգելված է, սակայն որևէ իրավական հիմք չեն ներկայացրել։ Տոնածառը վնասելուց հետո ոստիկանության աշխատակիցները հեռացել են հրապարակի կենտրոնից և իրենց միջոցառումը շարունակվել է։ Նկատի ունենալով, որ հրապարակ տոնածառ բերելու` ոստիկանների արգելքն ապօրինի է եղել` իրենք չեն հրաժարվել իրենց իրավունքների իրացումից և Ազատության հրապարակում գտնվող երեխաներին ուրախացնելու համար հրապարակ են բերել «քայլող տոնածառ»։ Մասնավորապես` միջադեպից մոտ 40 րոպե անց` արդեն 2016 թվականի հունվարի 1-ին` ժամը 01։00-ի սահմաններում, Հովհաննես Ղազարյանը հագել է տոնածառի հանդերձանք և իրենց ուղեկցությամբ, Սայաթ-Նովա փողոցի կողմից ցանկացել են մուտք գործել Ազատության հրապարակ։ Հրապարակի մուտքի մոտ իրենց դիմավորել են ոստիկանության մի քանի աշխատակիցներ և խոչընդոտել են իրենց ազատ տեղաշարժը։ Չներկայացնելով որևէ օրինական հիմք` ոստիկանները հարձակվել են տոնածառի հանդերձանք կրող Հ.Ղազարյանի վրա, պատառոտել նրա հանդերձանքը և թույլ չեն տվել մուտք գործել Ազատության հրապարակ։ Իրենք բացականչել են, որ յուրաքանչյուր քաղաքացի իրավունք ունի հագնելու ցանկացած հագուստ և այդ կերպ արտահայտելու իր մտքերը` իրացնելով ազատ արտահայտման իրավունքը, սակայն ոստիկանները շարունակել են քաշքշել իրենց, իսկ տոնածառի հանդերձանքով Հ.Ղազարյանը քայլել է Ազատության հրապարակի կենտրոնի ուղղությամբ։ Նույն ժամանակ նրան մոտեցել է ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ գնդի հատուկ գումարտակի հրամանատար, մայոր Գեղամ Խաչատրյանը և ոտքի հարվածով գետնին է տապալել Հ.Ղազարյանին, ինչից հետո հարձակմանը միացել են ոստիկանության մյուս ծառայողները։ Ինքը մի խումբ քաղաքացիների հետ մոտեցել է Հովհաննեսին, որպեսզի դադարեցնեն ոստիկանական բռնությունները, սակայն ոստիկանները սկսել են հարվածել նաև իրենց։ Երբ մոտեցել է գետնին ընկած Հ.Ղազարյանին` Գ.Խաչատրյանը հեռվից հայացքով փնտրել է իրեն և գտնելուց հետո մոտեցել ու բռունցքով հարվածել է իր դեմքին, ինչի հետևանքով շրթունքի շրջանում վնասվածք է ստացել։ Ինքը բացատրություն է պահանջել նման պահվածքի համար, սակայն Գ.Խաչատրյանը պատասխանել է, որ լավ է արել ու շարունակել է ձեռքերով և ոտքերով հարվածներ հասցնել իրեն և մյուս քաղաքացիներին, ապա նրան հետևել են ոստիկանության մյուս աշխատակիցները։ Տեսնելով, որ ոստիկանները դուրս են եկել իրենց լիազորությունների շրջանակից` վերջիններիս կարգի հրավիրելու պահանջով դիմել է նրանց վերադասին, սակայն ոստիկանության ծառայողների կողմից որևէ միջոց չի ձեռնարկվել։ Գ.Խաչատրյանի և մյուս ոստիկանների հարվածների հետևանքով իր հագուստի վրա մնացել են հետքեր, դեպքի ժամանակ իր հագին եղած տաբատը հետագայում քննիչն առգրավվել է։ Ոստիկանների ապօրինի գործողությունների հետևանքով մի քանի քաղաքացիներ նույնպես մարմնական վնասվածքներ են ստացել, իսկ նրանցից երկուսը հոսպիտալացվել են։ Այնուհետև կրքերը հանդարտեցնելու նպատակով բարձրացել է հրապարակի բեմահարթակ և բարձրախոսով կոչեր արել քաղաքացիներին` հանգստություն պահպանելու ու սադրանքներին չենթարկվելու վերաբերյալ։ Այդ ժամանակ ոստիկանների մի խումբ իրեն շրջապատել և ուժի կիրառմամբ բերման է ենթարկել ոստիկանության բաժին։
Իրեն առաջադրված մեղադրանքն անհիմն է, ինքը Գ.Խաչատրյանին չի հարվածել, նրա նկատմամբ բռնություն չի գործադրել։ Միջադեպին նախորդող ժամերին` ժամը 22-ից 23-ի սահմաններում, քաղաքացիների թիվը եղել է մոտավորապես հիսունից վաթսուն հոգի, իսկ ոստիկանների թիվը` հարյուր հիսունից երկու հարյուր հոգի։ Նրանք գտնվել են Ազատության հրապարակի հատվածում։ Ազատության հրապարակի մոտ տեսել է առնվազն հիսուն կարմիր բերետավորների և ևս շուրջ հիսուն ոստիկանների, ովքեր պահեստային կարգով կուտակված են եղել Ազատության հրապարակից դեպի Սայաթ-Նովա հատվածում և գտնվել են ալկոհոլի ազդեցության տակ։ Ազատության հրապարակից քիչ հեռու, բակերում ոստիկանները միշտ կուտակված են եղել և իր կարծիքով նրանց թիվը եղել է հազարից ավել։
Գ.Խաչատրյանը բացասական վերաբերմունք է ունեցել հավաքների մասնակիցների և իր նկատմամբ։ Նա իր ֆեյսբուքյան էջում գրառել է, որ գնում են Ազատության հրապարակ` կապիկներին ցրելու նպատակով, ինչը վկայում է այն մասին, որ Գ.Խաչատրյանը հավաքի մասնակիցների նկատմամբ ունի թշնամական վերաբերմունք ։
Տեղի ունեցած միջադեպերը նկարահանվել են ոստիկանության բազմաթիվ տեսախցիկներով։ Ինքն առնվազն երեքից չորս ոստիկանների է տեսել, ովքեր իրականացրել են նկարահանումներ։ Եթե ոստիկանությունը ներկայացներ այդ բոլոր տեսագրությունները, ապա պարզ կդառնար, որ ոստիկանությունը կատարել է մի շարք քրեական հանցագործություններ և պարզ կդառնար, որ ինքը Գ.Խաչատրյանին չի հարվածել։
Միջադեպից հետո շուրջ երեսուն րոպե ինքը գտնվել է ոստիկանների առաջ, պարզապես նրանք այլ բան են զեկուցել իրենց վերադասին, որպեսզի թույլտվություն ստանան իրեն ձերբակալելու համար։
Գ.Խաչատրյանի, ինչպես նաև բոլոր ոստիկանների նկատմամբ ինքն ունի սովորական վերաբերմունք։
Ոստիկանների կողմից բարձրախոսով հայտարարություն չի եղել այն մասին, որ տոնածառ չի կարելի բերել Ազատության հրապարակ, իսկ գնդապետ Օսիպյանն այդ մասին հավաքի մասնակիցներին չի ասել, այլ ասել է անձամբ Գարեգին Չուքասզյանին։
Ոստիկանությունն անընդհատ խոչընդոտել է հավաքը։ Ոստիկանության նկատմամբ այդ օրը որևէ բռնություն տեղի չի ունեցել, այդ թվում` նաև իր կողմից։
Նախաքննության ժամանակ գրած իր ցուցմունքները համապատասխանում են իրականությանը։ Իր վրա բռնություն չի գործադրվել, միայն քննիչն է փորձել իրեն ուղղորդել, սակայն դա նրան չի հաջողվել։
Գ.Խաչատրյանը միջադեպից շուրջ մեկ ժամ հետո է գնացել հիվանդանոց (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, քրեական գործի 1-ին հատորի 69-71-րդ, 81-84-րդ, 250-252-րդ, 253-257-րդ, 3-րդ հատորի 92-93-րդ, 196-201-րդ, 202-203-րդ, 247-256-րդ և 4-րդ հատորի 3-9-րդ, 10-15-րդ, 60-64-րդ, 65-68-րդ թերթերը):
6. Դատաքննության արդյունքում Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավորված է համարել, որ 2015 թվականի դեկտեմբերի 31-ի` լույս 2016 թվականի հունվարի 1-ի գիշերը, Երևանի Ազատության հրապարակում, բազմաթիվ անձինք նշել են Ամանորը և զվարճացել։ Այդտեղ հասարակական կարգի պահպանությունն իրականացվել է ՀՀ ոստիկանության տարբեր ստորաբաժանումների կողմից, ինչին ներգրավված է եղել նաև ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության պարեկապահակակետային ծառայության ոստիկանության գնդի ոստիկանության չորրորդ գումարտակը և այդ գումարտակի հրամանատար, տուժող Գ.Խաչատրյանը։
2016 թվականի հունվարի 1-ին` ժամը 1։00-ի սահմաններում, ամբաստանյալ Գ.Սաֆարյանը մի խումբ անձանց հետ միասին դեպի Ազատության հրապարակ է ուղեկցել տոնածառի նմանվող հանդերձ կրող և դրա արդյունքում այդ հանդերձով ամբողջությամբ ծածկված անձին և փորձել է ապահովել նրա անարգել մուտքը հրապարակի կենտրոն։ Երբ տվյալ վայրում ծառայություն իրականացնող ոստիկաններ Պավլիկ Գաբրիելյանը և Արթուր Հեքիմյանը մոտեցել են տոնածառի նմանվող հանդերձով ծածկված անձին և իրականացնելով իրենց ծառայողական պարտականությունները` անհրաժեշտ պարզաբանումներ կատարելու նպատակով պահանջել են կանգ առնել, նրա անարգել տեղաշարժն ապահովող անձինք, այդ թվում ամբաստանյալ Գ.Սաֆարյանը փակել են ոստիկանների ճանապարհը և մի կողմ հրել նրանց, ինչի արդյունքում ոստիկան Պ.Գաբրիելյանը վայր է ընկել։
Տոնածառի նմանվող հանդերձով ծածկված անձը շրջանցել է ոստիկաններին և մուտք գործելով Ազատության հրապարակ` առաջ է շարժվել, սակայն տուժող Գ.Խաչատրյանը խոչընդոտել և վայր է գցել նրան։ Ամբաստանյալ Գ.Սաֆարյանը մի խումբ անձանց հետ միասին վիճաբանություն և քաշքշուկ է հրահրել ՀՀ ոստիկանության` իրենց ծառայողական պարտականությունները կատարող աշխատակիցների հետ, ինչի ընթացքում բռունցքով հարվածել է իր ծառայողական պարտականությունները կատարող, իշխանության ներկայացուցիչ հանդիսացող` ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության պարեկապահակակետային ծառայության ոստիկանության գնդի ոստիկանության չորրորդ գումարտակի հրամանատար, տուժող Գ.Խաչատրյանին` նրան պատճառելով աջ հոնքային շրջանի պատռված վերքի ձևով, առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածք։ Այդ հարվածի հետևանքով Գ.Խաչատրյանը վայր է ընկել, սակայն անմիջապես ոտքի է կանգնել։ Միջադեպը տևել է շուրջ երկու րոպե, ինչի ընթացքում Գ.Սաֆարյանը ևս մեկ անգամ առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն է գործադրել ծառայողական պարտականությունները կատարող իշխանության ներկայացուցչի` տուժող Գ. Խաչատրյանի նկատմամբ` ոտքով հարվածելով նրա սրունքին, ինչի հետևանքով տուժող Գ. Խաչատրյանը կրկին վայր է ընկել:
7. Նախորդ կետում արձանագրվածն Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել ստորև ներկայացվող ապացույցներով.
1) Տուժող Գեղամ Խաչատրյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ ծառայում է ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության պարեկապահակակետային ծառայության ոստիկանության գնդի 4-րդ գումարտակի հրամանատարի պաշտոնում։ 2015 թվականի դեկտեմբերի 31-ին` ժամը 08։30-ից, իր ղեկավարած 4-րդ գումարտակը շուրջօրյա ծառայություն է կատարել Երևան քաղաքի Ազատության հրապարակում, որտեղ «Նոր Հայաստան» քաղաքացիական միավորման ակտիվիստներն անցկացրել են հավաք-նստացույց, իսկ այնուհետև Ազատության հրապարակում նշել են Ամանորը։ Ոստիկանության ստորաբաժանումներն իրականացրել են հասարակական կարգի և քաղաքացիների անվտանգության ապահովմանն ուղղված ծառայություն և տեղակայվել են հրապարակի տարբեր հատվածներում։
Ամանորը դիմավորելուց հետո` ժամը 01։00-ի սահմաններում, երբ իր ղեկավարած գումարտակի ծառայողների հետ գտնվել է Ազատության հրապարակի` Հ.Թումանյանի և Ա.Սպենդիարյանի հուշարձանների միջանկյալ հատվածում` նկատել է, որ Ազատության հրապարակի` Սայաթ-Նովա փողոցին հարակից հատվածում գտնվող ակումբի մոտից հրապարակին է մոտեցել տոնածառի հանդերձանքով մի անձ, որին ուղեկցել են շուրջ յոթ այլ անձինք։ Հետագայում պարզվել է, որ տոնածառի հանդերձանքովը եղել է Հովհաննես Ղազարյանը։ Նրա մեջքին փայտ է ամրացված եղել, իսկ փայտին` եղևնու ճյուղեր և փայլուն շղթաներ, ինչի պատճառով նա չի երևացել։
Հեռվից նկատել է, որ տոնածառի հանդերձանքով քաղաքացուն մոտեցել են ոստիկանության պարեկապահակակետային ծառայության ոստիկանության գնդի 1-ին վաշտի երկու ծառայողներ, ովքեր փորձել են խոսել նրա հետ, սակայն վերջինիս ուղեկցողները, այդ թվում` Գևորգ Սաֆարյանը, ում հագին եղել է կապույտ բաճկոն և սպիտակ կամ բաց մոխրագույն տաբատ, ոստիկաններին հրելով` Հ.Ղազարյանի համար ճանապարհ են բացել։ Երբ ոստիկանները փորձել են Հ.Ղազարյանի հագուստից բռնել և թույլ չտալ առաջ գնալ` Գ.Սաֆարյանն ու մյուսները ոստիկաններին հրել են հրապարակի մոտ գտնվող ծառերի կողմ` այդ ընթացքում ոստիկաններից մեկին գցելով գետնին։ Տոնածառի հանդերձանքով Հ.Ղազարյանը խուսափելով ոստիկաններից` վազքով մոտեցել է հրապարակին, իսկ նրան ուղեկցող քաղաքացիները վազել են նրա հետևից։ Երբ քաղաքացիների խումբը մտել է հրապարակ, նրանց հետապնդող ոստիկաններից մեկը փորձել է ձեռքով բռնել Հ.Ղազարյանի հանդերձանքից, սակայն Գ.Սաֆարյանը և նրա ընկերներից մեկը կրկին բռնել են ոստիկանի թևերից, խանգարել և խոչընդոտել են իրականացնել իր ծառայողական պարտականությունները։ Նկատելով ոստիկանության աշխատակիցներից փախչող, կասկածելի հանդերձանքով քաղաքացուն` գումարտակի ծառայողներ Վաղինակ Մինասյանի և Վարդան Ապրեսյանի հետ մոտեցել է Հ.Ղազարյանին և փակելով նրա ճանապարհը` ձեռնամարտի ոտնակ տեսակի հնարք է կիրառել, ինչի արդյունքում Հ.Ղազարյանը վայր է ընկել։ Անմիջապես ցանկացել է Հ.Ղազարյանին բարձրացնել գետնից, սակայն շուրջ տաս անձինք հայհոյանքներ հնչեցնելով հարձակվել են իրենց վրա և ձեռքերով ու ոտքերով հարվածներ հասցրել։ Երբ գետնին ընկած Հ.Ղազարյանի հանդերձանքի եղևնու ճյուղերից իր ոտքերն ազատելու համար քիչ կռացել է` ամբաստանյալ Գ.Սաֆարյանը ձախ ձեռքի բռունցքով հարվածել է իր դեմքի աջ հատվածին` հոնքի շրջանում, ինչից հետո նրա ընկերներն ավելի ագրեսիվ են դարձել և շարունակել են հարվածներ հասցնել իրենց։ Գ.Սաֆարյանի հարվածից հետ է շպրտվել, ընկել ձյան մեջ, բայց անմիջապես ոտքի է կանգնել և գնացել նրա ուղղությամբ։ Գ.Սաֆարյանին չի հասել, քանի որ ճանապարհն անընդհատ փակել են մյուս քաղաքացիները, ովքեր խանգարել և քաշքշել են իրեն։
Քաշքշուկի թեժ պահին ենթականերից մեկը գրկախառնվել և իրեն հեռացրել է, քանի որ նկատել է դեմքի վնասվածքը, սակայն մոտ չորս մետր հեռավորությունից տեսնելով, որ Գ.Սաֆարյանն ու նրա կողմնակիցները շարունակում են հարվածել իր ենթականերին` նետվել է այդ ուղղությամբ։ Այդ ժամանակ հարված է զգացել ձախ ոտքի սրունքի շրջանում։ Հարվածն ուժգին չի եղել, սակայն դրա հետևանքով հավասարակշռությունը կորցրել և վայր է ընկել։ Հետագայում ծառայակիցներից տեղեկացել է, որ իր ոտքին հարվածել է Գ.Սաֆարյանը։ Ընդհանուր առմամբ քաշքշուկը տևել է մոտ երկու րոպե, որից հետո օգնության հասած ոստիկանության լրացուցիչ ուժերի միջամտությամբ հաջողվել է քաղաքացիներին սթափեցնել և վիճաբանությունը դադարեցնել։ Այդ ընթացքում հոնքի շրջանի ցավն ուժեղացել է։ Ծառայակիցների ուղեկցությամբ գնացել է Երևանի թիվ 1 հիվանդանոց, որտեղ իրեն բուժօգնություն են ցուցաբերել և հոնքի շրջանում առաջացած վերքի վրա երկու կար են դրել (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, քրեական գործի 1-ին հատորի 59-60-րդ, 81-84-րդ, 90-91-րդ, 183-187-րդ, 3-րդ հատորի 70-րդ, 204-205-րդ, 219-222-րդ, 227-229-րդ, 236-238-րդ, 239-241-րդ, 4-րդ հատորի 95-96-րդ թերթերը):
2) Վկա Վարդան Ապրեսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ ծառայում է ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության պարեկապահակակետային ծառայության ոստիկանության գնդի 4-րդ գումարտակում որպես ավագ ոստիկան։ 2015 թվականի դեկտեմբերի 31-ին` ժամը 08։30-ից սկսած, ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության պարեկապահակակետային ծառայության ոստիկանության գնդի 4-րդ գումարտակը նույն գնդի այլ ստորաբաժանումների հետ ծառայություն են կատարել Երևան քաղաքի Ազատության հրապարակում, որտեղ «Նոր Հայաստան» քաղաքացիական միավորման ակտիվիստները մի քանի օր անցկացրել են շուրջօրյա հավաք-նստացույց և պատրաստվել են այնտեղ նշել նաև Ամանորը։ Ազատության հրապարակում իրենք իրականացրել են հասարակական կարգի պահպանությանն ու քաղաքացիների անվտանգության ապահովմանն ուղղված ծառայություն։ Ոստիկանական ստորաբաժանումները տեղակայված են եղել Ազատության հրապարակի տարբեր մասերում։
Նոր տարին դիմավորելուց հետո` ժամը 00։45-ի սահմաններում, նկատել է, որ Սայաթ- Նովա փողոցի կողմից Ազատության հրապարակին է մոտեցել տոնածառի հանդերձանքով մի անձնավորություն` այլ անձանց ուղեկցությամբ։ Վերջիններիս թվում է եղել նաև բազմաթիվ ակցիաներին մասնակցած Գ.Սաֆարյանը։ Ճանապարհի կեսից նրանց են մոտեցել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության պարեկապահակակետային ծառայության ոստիկանության գնդի 1-ին վաշտի երկու ծառայողներ և ինչ-որ բան են ասել։ Տոնածառի հանդերձանքով անձին ուղեկցողները, այդ թվում` Գ.Սաֆարյանը, ում հագին եղել է մյուսների հագուստից տարբերվող կապույտ բաճկոն` սպիտակ և կարմիր գծանախշերով, սպիտակ տաբատ և մուգ բոթասներ, սկսել են ոստիկաններին հրել, որպեսզի ճանապարհ բացեն այդ անձի համար։ Հրելով` նրանք ոստիկաններին տեղափոխել են ծառերի մոտ և նրանցից մեկին գցել են ձյան մեջ։ Տոնածառի հանդերձանքով անձը, որն ինչպես հետագայում պարզվել է` Հ.Ղազարյանն է եղել, ոստիկաններից ազատվելով` արագ քայլերով մոտեցել է հրապարակին։ Նրան հետապնդող ոստիկաններից մեկը փորձել է բռնել նրա հանդերձանքից, սակայն Գ.Սաֆարյանն ու մյուսները ոստիկաններին ավելի ուժգին են հրել, կախվել են նրանց ձեռքերից, խոչընդոտել, ինչից օգտվելով` Հ.Ղազարյանը շրջանցել է ոստիկաններին և վազելով մտել հրապարակ, իսկ նրա հետևից վազել են նաև մյուս քաղաքացիները։ Երբ նրանք մտել են Ազատության հրապարակ` գումարտակի հրամանատար Գ.Խաչատրյանը նրանց ընդառաջ է գնացել, իսկ ինքը և Վաղինակ Մինասյանը հետևել են նրան։ Հ.Ղազարյանի ճանապարհը փակելով` Գ.Խաչատրյանը ձեռնամարտի հնարք` ոտնակ է կիրառել և Հ.Ղազարյանին գցել է գետնին։ Երբ երեքով մոտեցել և ցանկացել են Հ.Ղազարյանին ոտքի կանգնեցնել` իրենց շրջապատել են Հ.Ղազարյանի հետևից վազող շուրջ ութ անձինք և հայհոյելով` միանգամից սկսել են իրենց քաշքշել ու հարվածել։ Այդ ընթացքում, երբ գտնվել է Գ.Խաչատրյանի կողքին` տեսել է, թե ինչպես Գ.Սաֆարյանը քիչ կքանստելով և թեքվելով` ձախ ձեռքը վրա է բերել և բռունցքով ուղիղ հարված է հասցրել Գ.Խաչատրյանին։ Նույն պահին նկատելով հարվածը` ձեռքի կտրուկ շարժումով փորձել է Գ.Սաֆարյանի հարվածը կանխել, սակայն չի հասցրել, քանի որ հարվածն ուժգին և շեշտակի է եղել։ Գ.Սաֆարյանի հարվածը կպել է Գ.Խաչատրյանի դեմքին` աջ աչքի վերևի հոնքային հատվածին, որից վերջինս տապալվել է գետնին` ձյան մեջ, բայց անմիջապես իրեն թափ տալով` ոտքի է կանգնել և նետվել Գ.Սաֆարյանի ուղղությամբ։ Գ.Խաչատրյանին հարվածելուց հետո Գ.Սաֆարյանը փախել է հրապարակի մոտ գտնվող ծառերի ուղղությամբ։ Քաշքշուկը տևել է մեկից երկու րոպե և դադարեցվել է այն ժամանակ, երբ օգնության են հասել ոստիկանության լրացուցիչ ուժեր, ինչի պայմաններում ոստիկանների քանակն արդեն գերազանցել է քաղաքացիներին և միայն այդ ժամանակ է հնարավոր դարձել կրքերը հանդարտեցնել։ Այդ ժամանակ իրենց գումարտակի հրամանատար Գ.Խաչատրյանի աջ հոնքի շրջանում վերք և արյան հետք են նկատել ու նա հրապարակից հեռացել է (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, քրեական գործի 1-ին հատորի 232-237-րդ, 250-252-րդ, 258-259-րդ, 3-րդ հատորի 193-194-րդ, 206-207-րդ, 214-216-րդ, 217-218-րդ և 231-235-րդ թերթերը):
3) Վկա Վաղինակ Մինասյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ ծառայում է ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության պարեկապահակակետային ծառայության ոստիկանության գնդի 4-րդ գումարտակում որպես ավագ ոստիկան։ 2015 թվականի դեկտեմբերի 31-ի ժամը 08:30-ից ծառայություն է կատարել Երևան քաղաքի Ազատության հրապարակում, որտեղ «Նոր Հայաստան» շարժման աջակիցներն անցկացրել են շուրջօրյա հանրահավաք-նստացույց և պատրաստվել են այնտեղ նշել Ամանորը։
Նոր տարին դիմավորելուց հետո` ժամը 00:30-ի սահմաններում, երբ գումարտակի ծառայողներով գտնվել են Հ.Թումանյանի և Ա.Սպենդիարյանի հուշարձանների միջև ընկած հատվածում, հեռվում նկատել են, որ Սայաթ-Նովա փողոցին հարակից հատվածից Ազատության հրապարակին մոտեցել է տոնածառի հանդերձանքով մի անձնավորություն, որի հանդերձանքի պատճառով այդ պահին չի հասկացվել` նա տղամարդ է, թե կին։ Հետագայում պարզվել է, որ նա Հ.Ղազարյանն է։ Վերջինս հրապարակին է մոտեցել մի խումբ անձանց ուղեկցությամբ։ Անմիջապես նրան են մոտեցել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության պարեկապահակակետային ծառայության ոստիկանության գնդի 1-ին վաշտի երկու ծառայողներ, ինչպես հետագայում է իմացել` Արթուր Հեքիմյանն ու Պավլիկ Գաբրիելյանը։ Վերջիններս Հ.Ղազարյանի հետ զրույցի են բռնվել, սակայն նրան ուղեկցող անձինք, այդ թվում` Գ.Սաֆարյանը, սկսել են հրել ոստիկաններին, որպեսզի ճանապարհ բացեն Հ.Ղազարյանի համար։ Այդպես հրելով` նրանք ոստիկաններին տարել են ծառերի տակ, ինչի հետևանքով ոստիկաններից մեկն ընկել է ձյան մեջ, իսկ Հ.Ղազարյանը շարժվել է դեպի հրապարակի կենտրոնական մաս։ Հ.Ղազարյանին հետապնդող ոստիկաններից մեկը փորձել է բռնել նրա հագուստից, սակայն Գ.Սաֆարյանն ու մյուսները խոչընդոտել են։ Հ.Ղազարյանը վազքով մոտեցել է հրապարակին, իսկ նրա հետևից վազել են ուղեկցողները։ Երբ խումբը մտել է հրապարակ` գումարտակի հրամանատար Գ.Խաչատրյանը շարժվել է Հ.Ղազարյանին ընդառաջ, իսկ ինքը և Վ.Ապրեսյանը հետևել են նրան։ Կտրելով Հ.Ղազարյանի ճանապարհը` Գ.Խաչատրյանը ոտնակ է կիրառել, որի արդյունքում Հ.Ղազարյանը հայտնվել է գետնին։ Երբ իրենք մոտեցել և ցանկացել են ձյան մեջ ընկած Հ.Ղազարյանին բարձրացնել` նույն պահին շրջապատվել են շուրջ տաս անձանց կողմից, ովքեր հայհոյելով` միանգամից սկսել են քաշքշել և հարվածել իրենց։
Տեսել է, թե այդ ժամանակ ինչպես է Գ.Սաֆարյանը քիչ կռանալով` ձախ ձեռքի բռունցքով ուղիղ հարված հասցրել Գ.Խաչատրյանի դեմքին։ Հարվածից վերջինս ընկել է ձյան մեջ, բայց անմիջապես իրեն թափ տալով` ոտքի է կանգնել և նետվել է Գ.Սաֆարյանի հետևից, քանի որ վերջինս Գ.Խաչատրյանին հարվածելուց հետո փախել է հրապարակի ծառերի ուղղությամբ։ Գ.Սաֆարյանի ընկերները խանգարել են, հարվածել և քաշքշել են Գ.Խաչատրյանին։ Քաշքշուկը շարունակվել է շուրջ 2 րոպե` մինչև այն պահը, երբ մոտեցել են ոստիկանության լրացուցիչ ուժերը։ Գումարտակի հրամանատար Գ.Խաչատրյանի աջ հոնքի շրջանում նկատել է վերք` արյան հետքով։ Այդ պատճառով նա քիչ հետո գնացել է հիվանդանոց` բուժօգնություն ստանալու (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, քրեական գործի 1-ին հատորի 219-224-րդ, 253-257-րդ և 260-261-րդ թերթերը):
4) Վկա Գագիկ Թոմասյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ ծառայում է ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության պարեկապահակակետային ծառայության ոստիկանության գնդի 4-րդ գումարտակում որպես ավագ ոստիկան։ 2015 թվականի դեկտեմբերի 31-ին ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության պարեկապահակակետային ծառայության ոստիկանության գնդի մի քանի ստորաբաժանումներ, այդ թվում նաև 4-րդ գումարտակը` հրամանատար Գ.Խաչատրյանի գլխավորությամբ, ծառայություն են կատարել Երևան քաղաքի Ազատության հրապարակում։
2016 թվականի հունվարի 1-ին՝ ժամը 0030-ից մինչև 0045-ն ընկած ժամանակահատվածում, գտնվել է Հ.Թումանյանի և Ա.Սպենդիարյանի հուշարձանների միջանկյալ հատվածում, երբ նկատել են, որ «Աստրալ» ակումբի մոտից հրապարակին է մոտեցել տոնածառի հանդերձանքով մի տղամարդ։ Հետագայում պարզվել է, որ նա Հովհաննես Ղազարյանն է։ Տոնածառի հանդերձանքի տակից նրա դեմքը չի երևացել։ Հ.Ղազարյանին ուցեկցել են մի խումբ անձինք, այդ թվում` տարբեր ակցիաների ակտիվ մասնակից Գևորգ Սաֆարյանը, ում հագին եղել է կապույտ բաճկոն և բաց գույնի տաբատ։ Հեռվից նկատել է, որ Հ.Ղազարյանին մոտեցել են իրենց գնդի 1-ին վաշտի երկու ծառայողներ, սակայն ուղեկցող անձինք հրել են ոստիկաններին և տոնածառի հանդերձանքով անձի համար ճանապարհ են բացել։ Ոստիկաններին հրել են դեպի ծառերի կողմ։ Այդ պահին ոստիկաններից մեկը վայր է ընկել, ինչից օգտվելով` Հ.Ղազարյանը վազքով մոտեցել է հրապարակին, իսկ նրա հետևից վազել են նրան ուղեկցող անձինք։ Երբ նրանք մտել են հրապարակ` ոստիկաններից մեկը փորձել է ձեռքով բռնել տոնածառի հանդերձանքից, սակայն Գ.Սաֆարյանն ու մյուսները խանգարել են նրան։ Այդ ժամանակ 4-րդ գումարտակի հրամանատար Գ.Խաչատրյանը, գումարտակի ծառայողներ Վաղինակ Մինասյանի ու Վարդան Ապրեսյանի հետ միասին վազել են Հ.Ղազարյանի ուղղությամբ` կտրելով նրա ճանապարհը։ Վայրկյանների տարբերությամբ նրանց հետևել են նաև իրենք։ Նկատել է, թե ինչպես Գ.Խաչատրյանը մոտենալով տոնածառի հանդերձանքով Հ.Ղազարյանին` ոտնակ հնարքն է կիրառել, իսկ հաջորդ պահին Գ.Խաչատրյանին, Վ.Ապրեսյանին և Վ.Մինասյանին շրջապատել են Գ.Սաֆարյանը և նրա խմբի տղաները, ովքեր սեռական բնույթի հայհոյանքներ հնչեցնելով` սկսել են ոստիկաններին քաշքշել և հարվածել։ Հավաքվել են նաև այլ անձինք։ Հ.Ղազարյանը դեռ գետնին է եղել և քաշքշուկն ընթացել է նրա շուրջ։ Այդ ժամանակ Գ.Սաֆարյանը կռանալով` բռունցքով հարվածել է Գ.Խաչատրյանի դեմքի աջ հատվածին, որից վերջինս հետ-հետ է գնացել, ընկել գետնին, ապա ոտքի կանգնելով` գնացել է Գ.Սաֆարյանի ուղղությամբ, քանի որ նա գնացել է դեպի հրապարակի եզրին գտնվող ծառերը։ Քաշքշուկը տևել է մոտ 2 րոպե (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, քրեական գործի 3-րդ հատորի 43-47-րդ, 202-203-րդ և 243-246-րդ թերթերը):
5) Վկա Լևոն Մզրոխյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ ծառայում է ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության պարեկապահակակետային ծառայության ոստիկանության գնդի 4-րդ գումարտակում որպես ավագ ոստիկան։ 2015 թվականի դեկտեմբերի 31-ին` ժամը 08:30-ից սկսած, ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության պարեկապահակակետային ծառայության ոստիկանության գնդի մի քանի ստորաբաժանումների աշխատակիցներին հանձնարարվել է ծառայություն իրականացնել Երևան քաղաքի Ազատության հրապարակում, որտեղ «Նոր Հայաստան» քաղաքացիական միավորման ակտիվիստներն անցկացրել են շուրջօրյա հանրահավաք-նստացույց և պատրաստվել են այնտեղ նշել Ամանորը։
Նոր տարին դիմավորելուց հետո, 2016 թվականի հունվարի 1-ի ժամը 00։45-ի սահմաններում, երբ իրենց գնդի 4-րդ գումարտակի հրամանատար Գ.Խաչատրյանի և մյուս ծառայողների հետ գտնվել է Հ.Թումանյանի և Ա.Սպենդիարյանի հուշարձանների միջանկյալ հատվածում` նկատել է, որ «Աստրալ» ակումբի մոտից քայլելով Ազատության հրապարակի տարածքին է մոտեցել տոնածառի հանդերձանքով մի անձ` ակտիվիստ Գևորգ Սաֆարյանի և մեկ այլ տղայի ուղեկցությամբ։ Նրանց հետևից քայլել են չորսից հինգ անձինք։ Հետագայում իմացել է, որ տոնածառի հանդերձանքով անձնավորությունը Հ.Ղազարյանն է։ Նկատել է, որ տոնածառի հանդերձանքով անձին և նրան ուղեկցողներին մոտեցել են ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության պարեկապահակակետային ծառայության ոստիկանության գնդի մեկ այլ վաշտի երկու ծառայողներ, ովքեր խոսակցության են բռնվել նրանց հետ։ Վայրկյաններ անց տեսել է, որ վերջիններիս և ոստիկանների միջև քաշքշոց է սկսվել։ Ոստիկանության երկու աշխատակիցները փորձել են Հ.Ղազարյանի տոնածառի հանդերձանքից բռնել ու թույլ չտալ նրան առաջանալ, սակայն Գ.Սաֆարյանը և մյուսները հրել են նրանց, ինչից հետո Հ.Ղազարյանը վազել է դեպի Ազատության հրապարակի տարածք, իսկ ոստիկանները հետապնդել են նրան։ Գ.Սաֆարյանը և տոնածառի հանդերձանքով անձին ուղեկցող մյուսները խանգարել են ոստիկաններին` բռնել են նրանց, հրել և թույլ չեն տվել, որպեսզի վերջիններս կատարեն իրենց ծառայողական պարտականությունները։ Այդ ամենը տեսնելով` 4-րդ գումարտակի հրամանատար Գ.Խաչատրյանը, նույն գումարտակի ծառայողներ Վաղինակ Մինասյանի և Վարդան Ապրեսյանի հետ միասին, վազելով` առջևից փակել են ոստիկաններից փախչող Հ.Ղազարյանի ճանապարհը և մոտենալով նրան` Գ.Խաչատրյանը ոտնակի հնարք է կիրառել։ Ինքը և գումարտակի ևս երեք ծառայողներ` Վահագն Ղազարյանը, Գագիկ Թոմասյանը և Լևոն Գրիգորյանը, վազելով մոտեցել են նրանց և նույն պահին շրջապատվել են մոտ տաս քաղաքացիների կողմից։ Նրանց թվում են եղել Հ.Ղազարյանին ուղեկցողները և նրանց միացած այլ անձինք, ովքեր սկսել են իրենց քաշքշել։ Քաղաքացիներից ամենաակտիվը Գ.Սաֆարյանն է եղել, ով իրենց վրա հարձակվելով` կարծես ոգևորել է մյուսներին։ Իրենք փորձել են քաղաքացիներին կարգի հրավիրել և նրանց քաշելով` հեռացնել մի կողմ, հանդարտեցնել, սակայն չեն կարողացել։ Քաշքշուկի ընթացքում նկատել է, որ Գ.Սաֆարյանը ձախ ձեռքի բռունցքով հարվածել է քիչ կռացած դիրքում գտնվող Գ.Խաչատրյանի դեմքի աջ շրջանին, ինչի հետևանքով վերջինս ընկել է գետնին։ Անմիջապես ոտքի կանգնելով` Գ.Խաչատրյանը վազել է փախչող Գ.Սաֆարյանի ետևից, սակայն նրա ճանապարհը փակել են այլ քաղաքացիներ և թույլ չեն տվել հետապնդել Գ.Սաֆարյանին։ Դրանից հետո քաշքշուկը շարունակվել է։ Գ.Սաֆարյանի կողմից Գ.Խաչատրյանի դեմքին բռունցքով հարվածելուց հետո վերջինիս աջ հոնքի շրջանը պատռվել է, ինչի պատճառով էլ նրան հրելով հեռացրել է քաշքշուկի վայրից, իսկ միջադեպից հետո նկատել է, որ նրա վերքն արյունահոսում է։ Ընդհանուր առմամբ միջադեպը տևել է երկուսից երեք րոպե և դադարել է, քանի որ օգնության են հասել ոստիկանության այլ ստորաբաժանումների ծառայողներ, որոնց հաջողվել է հանդարտեցնել քաղաքացիներին։ Միջադեպից անմիջապես հետո ծառայողական ավտոմեքենայով Գ.Խաչատրյանին տեղափոխել է Երևանի թիվ 1 հիվանդանոց, որտեղ նրան ցուցաբերել են բուժօգնություն և հոնքի վերքին երկու կար են դրել (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, քրեական գործի 3-րդ հատորի 48-51-րդ և 257-261-րդ թերթերը):
6) Վկա Վահագն Ղազարյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ զբաղեցնում է ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության պարեկապահակակետային ծառայության ոստիկանության գնդի 4-րդ գումարտակի ծառայության տեսուչի պաշտոնը։ 2015 թվականի դեկտեմբերի 31-ի ժամը 08:00-ից ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության պարեկապահակակետային ծառայության ոստիկանության գնդի 4-րդ գումարտակը ծառայություն է կատարել Երևան քաղաքի Ազատության հրապարակում, որտեղ «Նոր Հայաստան» միավորման աջակիցներն անցկացրել են շուրջօրյա նստացույց և պատրաստվել են Նոր տարին այնտեղ նշելուն։ Գումարտակի հրամանատար Գ.Խաչատրյանի ղեկավարությամբ իրենք Ազատության հրապարակում իրականացրել են հասարակական կարգի ապահովմանն ուղղված ծառայություն։ Ժամը 00։30-ի սահմաններում, երբ գումարտակի ծառայողներով գտնվել են Հ.Թումանյանի արձանի մոտ` նկատել է, որ Սայաթ-Նովա փողոցից Ազատության հրապարակին են մոտեցել երկու անձինք, որոնք երկու կողմից բռնած տոնածառով շարժվել են Ազատության հրապարակի ուղղությամբ։ Հետագայում պարզվել է, որ տոնածառը հանդերձանք է, որը կրողը հրապարակին է մոտեցել մի քանի անձանց ուղեկցությամբ։ Այդ ժամանակ նրանց են մոտեցել 1-ին վաշտի երկու ծառայողներ, ովքեր խոսել են նրանց հետ, սակայն այդ անձինք, որոնց թվում է եղել նաև ակտիվիստ Գևորգ Սաֆարյանը, ոստիկանների ծառայությանը խոչընդոտելով` նրանց հրելով, տոնածառի հանդերձանքով քաղաքացու համար ճանապարհ են բացել։ Տոնածառի հանդերձանքով տղամարդը, ազատվելով ոստիկաններից` վազքով մոտեցել է Ազատության հրապարակին, իսկ հետևից վազել են նրան ուղեկցողները։ Այդ ժամանակ իրենց գումարտակի հրամանատար Գ.Խաչատրյանը գումարտակի ծառայողներ Վ.Մինասյանի և Վ.Ապրեսյանի հետ միասին փակել են տոնածառի հանդերձանքով տղամարդու ճանապարհը, իսկ տոնածառի հանդերձանքով տղամարդը հայտնվելով գետնին ձյան մեջ` բռնել է Գ.Խաչատրյանի ոտքերից։ Վերջինիս ուղեկցողները և նրանց միացած անձինք շրջապատել են իրենց, սկսել են քաշքշել և սեռական բնույթի հայհոյանքներ հնչեցնել։ Նկատել է, որ Գ.Սաֆարյանը ձախ բռունցքով հարվածել է Գ.Խաչատրյանի դեմքին և խառը հրմշտոց ու կռիվ է սկսվել։ Նույն պահին Գ.Խաչատրյանի թևատակից բռնել ու նրան մի կողմ է տարել, որպեսզի նորից չհարվածեն։ Այնուհետև տեսել է, թե ինչպես են քաղաքացիները ոստիկաններին անկանոն հարվածել։ Երբ մոտեցել է հավաքվածներին` ինչ-որ մեկը ոտքով հետևից հարվածել է իր աջ ոտքին` սրունքից մի փոքր վերևի հատվածին։ Շրջվելով` տեսել է մոտ հինգ անձանց, ովքեր մեկ մետր հեռավորության վրա սեռական բնույթի լկտի հայհոյանքներ են տվել ոստիկանության աշխատակիցների հասցեին։ Գ.Սաֆարյանի հետ գտնվող մյուս անձինք իրենց աջ ու ձախ են քաշքշել, հրել և հարվածել (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, քրեական գործի 3-րդ հատորի 38-42-րդ, 247-256-րդ և 4-րդ հատորի 16-17-րդ թերթերը):
7) Վկա Լևոն Գրիգորյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ ծառայում է ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության պարեկապահակակետային ծառայության ոստիկանության գնդի 4-րդ գումարտակում որպես ծառայության տեսուչ։ 2015 թվականի դեկտեմբերի 31-ին` ժամը 08:30-ից սկսած, իրենց գումարտակը ծառայություն է կատարել Երևան քաղաքի Ազատության հրապարակում։
Ամանորը դիմավորելուց հետո` ժամը 00։45-ի սահմաններում, երբ 4-րդ գումարտակի ծառայողներով գտնվել են Հ.Թումանյանի և Ա.Սպենդիարյանի հուշարձանների միջև ընկած հատվածում` հեռվից նկատել են, որ Սայաթ-Նովա փողոցի կողմից, մի խումբ քաղաքացիների ուղեկցությամբ Ազատության հրապարակին է մոտեցել տոնածառի հանդերձանքով մի անձնավորություն։ Նրանց են մոտեցել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության պարեկապահակակետային ծառայության ոստիկանության գնդի երկու ծառայողներ, ինչ-որ բան են խոսել, բայց նույն ժամանակ քաղաքացիները սկսել են հրել ոստիկաններին, որպեսզի ճանապարհ բացեն։ Այդպես նրանք ոստիկաններին հրել են մինչև ծառերի մոտ, նրանցից մեկին գցել են ձյան մեջ, իսկ տոնածառի հանդերձանքով քաղաքացին արագ քայլերով` շարժվել է հրապարակի կենտրոնական հատվածի ուղղությամբ։ Ոստիկաններից մեկը փորձել է բռնել նրա թիկունքից, սակայն նրան ուղեկցողները, այդ թվում` Գևորգ Սաֆարյանը, ում ինքը ճանաչել է, ոստիկաններին հրել են, կախվել նրանց ձեռքերից և խոչընդոտել են նրանց գործողություններին։ Դրանից օգտվելով` տոնածառի հանդերձանքով երիտասարդը վազելով մտել է հրապարակ, իսկ ուղեկցող շուրջ յոթ ութ անձինք վազել են նրա հետևից։ Երբ նրանք մտել են հրապարակի տարածք` գումարտակի հրամանատար Գ.Խաչատրյանը, ով մինչ այդ ոստիկաններ Վ.Ապրեսյանի և Վ.Մինասյանի հետ արդեն իսկ մի փոքր առաջացած է եղել` շարժվել է նրանց ընդառաջ, իսկ ինքը, Լ.Մզրոխյանը, Վ.Ղազարյանը և Գ.Թոմասյանը քիչ հետ են մնացել։ Տոնածառի հանդերձանքով երիտասարդի ճանապարհը կտրելով` Գ.Խաչատրյանը ձեռնամարտի ոտնակ տեսակի հնարքով նրան գցել է գետնին, ապա կռանալով` ցանկացել է նրան բարձրացնել գետնից, սակայն նույն պահին Գ.Խաչատրյանին և տղաներին շրջապատել են Գ.Սաֆարյանը և մյուսները, ովքեր միանգամից սկսել են նրանց քաշքշել։ Անմիջապես վազել է նրանց մոտ և մոտենալուն պես տեսել, թե ինչպես է սև սպորտային գլխարկով և վերարկույով մի քաղաքացի ոտքի հարված հասցրել Գ.Խաչատրյանի աճուկին, որից հետո նրանք բոլորով հարձակվել են ոստիկանների վրա։ Նման պայմաններում ստիպված պաշտպանվել են, հրել նրանց, բայց իրենց շրջապատած քաղաքացիները սկսել են հարվածել իսկական փողոցային կռվի նման։ Երբ իրենք ու քաղաքացիները հայտնվել են ուղիղ իրար դիմաց` ինքը գտնվել է հրամանատար Գ.Խաչատրյանի ձախ կողքին, իսկ ձյան մեջ ընկած երիտասարդի մեջքին ամրացված փայտին կցված եղևնու ճյուղերն իր ոտքերին են խառնվել։ Երբ Գ.Խաչատրյանը կռացել ու փորձել է ոտքերն ազատել եղևնու ճյուղերից, նրա դիմաց գտնվող Գ.Սաֆարյանն օգտվելով հարմար պահից` ձախ ձեռքով ուժգին հարված է հասցրել Գ.Խաչատրյանի դեմքին։ Տեսել է նաև, որ Գ.Խաչատրյանը ձեռքն առաջ պարզած, ցատկով նետվել է կռվողների խմբի մեջ, բայց ոչ ոքի չի հարվածել, իսկ հաջորդ պահին Գ.Սաֆարյանը ոտքի հարվածով Գ.Խաչատրյանին գցել է գետնին։ Այդ ժամանակ կրկին փորձել է չեզոքացնել ակտիվություն դրսևորող քաղաքացիներին ու նրանց մի կողմ է հրել, փորձել է այդտեղից հեռացնել։ Բռնել է նրանցից մեկի թիկունքից և հրել դեպի հրապարակի կենտրոն։ Միջադեպի ավարտից հետո ոստիկանության ծառայողներն առավել ակտիվ մասնակիցներին բերման են ենթարկել, իսկ Գ.Սաֆարյանին, ով քաշքշուկը հրահրողն է եղել, համեմատաբար երկար ժամանակ չեն գտել, քանի որ նա հրապարակից բացակայել է։ Նույն ժամանակ գումարտակի հրամանատար Գ.Խաչատրյանի աջ հոնքի շրջանում վերք և արյան հետք է նկատել (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը և քրեական գործի 3-րդ հատորի 34-37-րդ, 196-201-րդ թերթերը):
8) Վկա Պավլիկ Գաբրիելյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ ծառայում է ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության պարեկապահակակետային ծառայության ոստիկանության գնդի 1-ին վաշտի 1-ին դասակում որպես ոստիկան։ 2016 թվականի հունվարի 1-ի ժամը 00։30-ից ծառայություն է կատարել Երևանի Ազատության հրապարակում գործընկերոջ` Արթուր Հեքիմյանի հետ միասին, և իրենց պահակետը գտնվել է Ազատության հրապարակի` Սայաթ-Նովա փողոցին հարակից տարածքում։ Ժամը 01։00-ի սահմաններում նկատել է, որ Սայաթ-Նովա փողոցի կողմից Ազատության հրապարակին են մոտեցել վեցից յոթ քաղաքացիներ, որոնց մոտ տոնածառ է եղել։ Ա.Հեքիմյանի հետ գնացել են այդ քաղաքացիներին ընդառաջ և մոտենալով` հասկացել է, որ դա ոչ թե տոնածառ է, այլ տոնածառի հանդերձանքով մարդ, որի հագուստը բրգաձև` վերից վար այնպես է ծածկել մարմինը, որ նրա արտաքինը չի երևացել, նույնիսկ չի հասկացվել թե նա ով է` տղամարդ, թե կին։ Տոնածառի հանդերձանքով քաղաքացուն ուղեկցել է նաև Գևորգ Սաֆարյանը, ում նախկինում չի ճանաչել։ Գ.Սաֆարյանի հագին եղել է կապույտ բաճկոն և սպիտակ տաբատ։ Երբ Ա.Հեքիմյանի հետ մոտեցել են քաղաքացիներին և ցանկացել են պարզել, թե տոնածառի հանդերձանքով անձնավորության հանդերձանքի տակ որևէ արգելված առարկա չի պահվում` Գ.Սաֆարյանը և մյուսները սկսել են իրենց հրել, քաշքշել և այդ կերպ ճանապարհ բացել, որպեսզի տոնածառի հանդերձանքով մարդը մտնի Ազատության հրապարակ։ Քաշքշուկի արդյունքում իրեն գցել են գետնին, իսկ տոնածառի հանդերձանքով քաղաքացին արագ մտել է Ազատության հրապարակ։ Անմիջապես ոտքի է կանգնել և միացել նրան հետապնդող ոստիկան Ա.Հեքիմյանին, սակայն Գ.Սաֆարյանը և մյուսները թույլ չեն տվել, որ իրենք մոտենան ու փորձեն պարզել, թե նա հանդերձանքի տակ որևէ բան թաքցրել է, թե ոչ։ Քաղաքացիները կախվել են Արթուրի թևերից, իսկ նրանցից մեկը կանգնել է իր դիմաց և այդ կերպ թույլ չեն տվել մոտենալ իրենցից փախչող, կասկածելի հանդերձանքով անձին։ Իրենց օրինական պահանջը չկատարած քաղաքացիներից մի քանիսը եղել են ոգելից խմիչք օգտագործած վիճակում։ Ինքը և Ա.Հեքիմյանը շարունակել են հետապնդել տոնածառի հանդերձանքով անձին, որի ընթացքում նրա հանդերձանքը քանդվել է և իրենք նկատել են, որ նա տղամարդ է, որին, ի վերջո, հաջողվել է մտնել Ազատության հրապարակի կենտրոնական հատված։ Այնուհետև նկատել է, որ այդ տղամարդու ճանապարհը փակել է գումարտակի հրամանատար Գ.Խաչատրյանը և ոտնակի կիրառմամբ նրան գցել է ձյան մեջ։ Այդ պահին Գ.Խաչատրյանը եղել է երկու ոստիկանների հետ, իսկ մի քանի ոստիկաններ կանգնած են եղել քիչ հեռու` հրապարակի կենտրոնում։ Տոնածառի հանդերձանքով երիտասարդի վազքը խափանելուց հետո Գ.Խաչատրյանը կանգնել է նրա կողքին և ցանկացել օգնել նրան ոտքի կանգնել։ Նույն ժամանակ Գ.Սաֆարյանը և մյուս քաղաքացիները հարձակվել են մյուս ոստիկանների վրա, շրջապատել են Գ.Խաչատրյանին և նրա ենթականերին ու քաշքշուկ, խառնաշփոթ է սկսվել։ Քաղաքացիներն առանց ինչ-որ պահանջ ներկայացնելու, հայհոյանքներ տալով միանգամից սկսել են ոստիկաններին հրել և հարվածել։ Նկատել է, որ քաղաքացիներից ինչ-որ մեկի հարվածից Գ.Խաչատրյանն ընկել է գետնին, ապա ոտքի կանգնելով և իրեն թափ տալով` նետվել խմբի մեջ։ Քաշքշուկը շարունակվել է ևս մեկ-երկու րոպե, որի ընթացքում ոստիկանները ֆիզիկական ուժ են գործադրել` քաղաքացիներից պաշտպանվելու համար, քանի որ վերջիններս են հարձակվել ոստիկանների վրա, թվով ավելի շատ են եղել, իսկ ոստիկանները նույնիսկ հատուկ միջոցներ չեն ունեցել։ Օգնության հասած ստորաբաժանումների ծառայողները բոլորին հանդարտեցրել են, իսկ քաշքշուկի ավարտից հետո ինքը և Ա.Հեքիմյանը վերադարձել են իրենց պահակետ (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, քրեական գործի 3-րդ հատորի 31-33-րդ, 114-115-րդ, 170-171-րդ և 4-րդ հատորի 60-64-րդ թերթերը):
9) Վկա Արթուր Հեքիմյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ ծառայում է ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության պարեկապահակակետային ծառայության ոստիկանության գնդի 1-ին վաշտի 1-ին դասակում որպես ոստիկան։ 2016 թվականի հունվարի 1-ին` ժամը 00։30-ից սկսած, նույն գնդի ոստիկան Պավլիկ Գաբրիելյանի հետ միասին ծառայություն է կատարել Երևան քաղաքի Ազատության հրապարակում։ Իրենց պահակետը գտնվել է Ազատության հրապարակի` Սայաթ-Նովա փողոցին հարակից տարածքում, «Աստրալ» ակումբի հարևանությամբ։ Պահակետն ընդունելուց քիչ հետո Սայաթ-Նովա փողոցի կողմից Ազատության հրապարակին են մոտեցել վեցից յոթ հոգի, որոնցից մեկը տոնածառի հանդերձանքով է եղել։ Վերջինիս անձը ճշտելու և հանդերձանքի տակ հնարավոր արգելված իրերի առկայությունը ստուգելու նպատակով ինքը և Պ.Գաբրիելյանը մոտեցել են քաղաքացիների խմբին, որոնց մեջ եղել են ոգելից խմիչք օգտագործած անձինք, ինչն էլ ավելի է կասկածի տեղիք տվել։ Այդ քաղաքացիներին չի ճանաչել և հետագայում է տեղեկացել, որ նրանցից մեկը, ով եղել է կապույտ բաճկոնով և սպիտակ տաբատով, հանդիսանում է Գևորգ Սաֆարյանը։ Տոնածառի հանդերձանքով երիտասարդին ուղեկցողները հրել են իրեն ու Պ.Գաբրիելյանին, քաշքշել, մոտեցրել են ծառերին, որտեղ քաշքշուկի հետևանքով Պ.Գաբրիելյանն ընկել է գետնին։ Քաշքշուկի ընթացքում տոնածառի հանդերձանքով երիտասարդն ամեն կերպ ցանկացել է փախչել, իսկ երբ իրենք փորձել են բռնել նրա հագուստից` նրան ուղեկցողները կախվել են իրենց թևերից, հրել ու խանգարել են բոլոր հնարավոր միջոցներով։ Այդ ժամանակ ինքը կանգնել է տոնածառի հանդերձանքի եղևնու ճյուղերին` կասեցնելով փախչողի վազքը, սակայն հաջորդ պահին մի քանի հոգի հրել են իրեն, ինչի պատճառով ոտքի տակից ճյուղերը սողոսկել են։ Տոնածառի հանդերձանքով երիտասարդին հաջողվել է մտնել Ազատության հրապարակի կենտրոնական հատված։ Նույն ժամանակ նկատել է, որ նրա ճանապարհը փակել է 4-րդ գումարտակի հրամանատար Գ.Խաչատրյանը և այդ երիտասարդին ոտնակ հնարքով գցել է ձյան մեջ։ Այդ ժամանակ Գ.Խաչատրյանի հետ եղել են ևս երկու ոստիկաններ, իսկ մի քանի ոստիկան եղել են նրանցից քիչ հեռու։ Գ.Խաչատրյանը փորձել է օգնել տոնածառի հանդերձանքով երիտասարդին բարձրանալ, բայց վերջինիս ուղեկցող քաղաքացիները շրջապատել են Գ.Խաչատրյանին և մյուս երկու ոստիկաններին։ Նրանց մոտենալուն պես քաշքշուկ է առաջացել` քաղաքացիները հայհոյելով սկսել են հրել և քաշքշել ոստիկաններին։ Երբ գտնվել է Գ.Խաչատրյանի թիկունքի կողմում` նկատել է, որ նա կռացել է գետնին ընկած տոնածառի ճյուղերի ուղղությամբ և նույն պահին նրա դիմաց կանգնած Գ.Սաֆարյանը ձախ ձեռքով ուժեղ հարված է հասցրել Գ.Խաչատրյանի գլխի շրջանին, որից վերջինս վայր է ընկել։ Դրանից հետո կրքերն էլ ավելի են բորբոքվել, վիճաբանողների խումբը տեղաշարժվել և մոտեցել է հրապարակի մոտ գտնվող ծառերին, բայց ինքը և Պ.Գաբրիելյանը նրանց չեն մոտեցել, այլ ռադիոկապով օգնություն են կանչել։ Քաշքշուկը շարունակվել է ևս մեկ-երկու րոպե (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, քրեական գործի 1-ին հատորի 75-77-րդ, 262-265-րդ, 3-րդ հատորի 223-226-րդ և 4-րդ հատորի 97-98-րդ թերթերը):
10) Վկա Սուրեն Ալեքսանյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ աշխատում է ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության պարեկապահակակետային ծառայության ոստիկանության գնդի 4-րդ գումարտակում որպես ծառայության տեսուչ։ 2015 թվականի դեկտեմբերի 31-ին` ժամը 15:`00-ից սկսած, ոստիկանության այլ ստորաբաժանումների աշխատակիցների հետ ծառայության է եղել Երևան քաղաքի Ազատության հրապարակում, որտեղ «Նոր Հայաստան» շարժման աջակիցները ամանորյա տոնակատարություններ են կազմակերպել։ Կեսգիշերն անց, արդեն 2016թ. հունվարի 1-ի ժամը 01։00-ի սահմաններում, երբ որպես ռեզերվային ուժ գտնվել է Ազատության հրապարակի ծառայողական մուտքի մոտ` կապի միջոցով տեղեկացել է, որ Ազատության հրապարակի հարևանությամբ գտնվող «Աստրալ» ակումբի մոտ քաշքշուկ է։ Անմիջապես շարժվել է այդ ուղղությամբ և հեռվից նկատել, որ 4-րդ գումարտակի հրամանատար Գ.Խաչատրյանը մոտեցել է արտասովոր հանդերձանքով դեպի Ազատության հրապարակ վազող քաղաքացուն և ոտնակ հնարքի կիրառմամբ նրան գցել գետնին, ապա մոտեցել են այլ ոստիկաններ ու քաղաքացիներ և նրանց միջև քաշքշուկ է սկսվել։ Մինչ քաշքշուկի մասնակիցներին հասնելը` նկատել է, որ «Նոր Հայաստան» միավորման ակտիվիստ Գևորգ Սաֆարյանը, ով եղել է սպիտակ տաբատով և կապույտ բաճկոնով, բռունցքով հարվածել է Գ.Խաչատրյանի դեմքին, ինչի հետևանքով նա ընկել է գետնին։ Ընդհանուր խառնաշփոթ վիճակ է եղել։
Երբ մոտեցել է հավաքվածներին` փորձել է հանդարտեցնել քաղաքացիներին, ովքեր հրել, քաշքշել են ոստիկանության ծառայողներին, սակայն միայն լրացուցիչ ոստիկանական ուժերի ժամանումից հետո են կարողացել դադարեցնել միջադեպը։
Քաշքշուկից անմիջապես հետո, Ազատության հրապարակի ծառայողական մուտքում կայանված մեքենաների մոտ նկատել է Գ.Խաչատրյանին, ում աջ հոնքը պատռված է եղել և արյունահոսել է (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, քրեական գործի 1-ին հատորի 72-74-րդ և 4-րդ հատորի 56-58-րդ, 65-68-րդ թերթերը):
11) Վկա Արտյոմ Քոչարյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ աշխատում է «Երևանտրանս» ՓԲ ընկերությանը պատկանող, Երևան քաղաքի Ազատության հրապարակի ստորգետնյա ավտոկայանատեղիում՝ որպես օպերատոր։ 2015 թվականի դեկտեմբերի 31-ի ժամը 21:00-ին ընդունել է հերթափոխը։ Իր հետ նույն օրը հերթապահել են անվտանգության տեսուչներ Արմեն Վարդանյանը և Կարեն Հովհաննիսյանը։ 2015 թվականի դեկտեմբերի 31-ին` ժամը 23:30-ի սահմաններում, գտնվելով աշխատավայրում, տեսել է ավտոկայանատեղից դեպի Ազատության հրապարակ բարձրացող, Ձմեռ պապի հանդերձանքով մի տղամարդու, ում ուղեկցել են երկու-երեք հոգի։ Դրանից կես ժամ անց, Կարենի և Արմենի հետ միասին, անվտանգության աշխատակիցների աշխատասենյակում նշել են Ամանորը։ Ժամը 00։30-ի սահմաններում վերևից` ավտոկայանատեղիի օդափոխիչ համակարգի անցքերից ձայներ են լսվել։ Հետաքրքրությունից դրդված, նաև մաքուր օդ շնչելու նպատակով բարձրացել են Ազատության հրապարակ։ Դուրս գալով «Ռիչ» սրճարանի մոտ` տեսել են, որ հեռվից հրապարակի կենտրոնի ուղղությամբ վազել է տոնածառի հանդերձանքով մի տղա, ում հետապնդել են ոստիկաններ, որոնց խանգարել են մի քանի քաղաքացիներ։ Կարենի հետ միասին քայլելով անցել են հրապարակի կենտրոնական մուտքի ճանապարհով և հայտնվել ծառերի տակ, որտեղ գտնվելու ժամանակ տեսել են, թե ինչպես է տոնածառի հանդերձանքով երիտասարդը մտել հրապարակ։ Նույն պահին նրա ճանապարհը կտրել է մի ոստիկան, ով համազգեստով է եղել, բայց սպորտային գլխարկով։ Վերջինս բռնել է փախչող տղային և նրան գցել գետնին, ինչից հետո նրան շրջապատել են հինգից վեց քաղաքացիներ։ Միաժամանակ մոտեցել են նաև երեք-չորս ոստիկաններ։ Նրանց միջև քաշքշուկ է առաջացել, որի ընթացքում միմյանց հրել են, իսկ տոնածառի հագուստով տղան մնացել է նրանց արանքում` ոտքերի տակ։ Քաղաքացիներից ամենաակտիվը եղել է սպիտակ տաբատով և մուգ կապույտ բաճկոնով մի երեսուն տարեկան տղամարդ, ում չեն ճանաչել։ Վերջինս քաշքշուկի առաջին շարքերում է եղել և բարձրաձայն հայհոյել է։ Երբ ոստիկանների և քաղաքացիների միջև հրմշտոց է սկսվել` նրանք իրար հրել, ոտքերով հարվածել են։ Մի պահ նկատել է, որ կապույտ բաճկոնով և սպիտակ տաբատով այդ տղան մի փոքր թեքվելով` ձախ ձեռքի բռունցքով հարվածել է դիմացը կանգնած ոստիկանի գլխին, որը սպորտային գլխարկով ոստիկան է եղել, ով մինչ այդ կանգնեցրել էր տոնածառի հագուստով տղային։ Հարվածից ոստիկանն ընկել է գետնին` ձյան մեջ, ապա արագ ոտքի է կանգնել, թափ տվել իրեն և նետվել հարվածողի ուղղությամբ։ Դրանից հետո քաշքշուկն ավելի է թեժացել, ինչին մասնակցել են յոթից ութ ոստիկաններ և տասից տասներկու քաղաքացիներ։ Քաշքշուկը տևել է երկուսից երեք րոպե։
Դեռ լսվել են հայհոյանքները և բարձր աղմուկը` երբ ինքը և Կարենը վերադարձել են ավտոկայանատեղ, քանի որ երկար ժամանակ բացակայելու իրավունք չեն ունեցել։ Իջնելով կայանատեղի` հանդիպել են Արմեն Վարդանյանին։ Նա իրենց հայտնել է, որ հրապարակում տեսել է քաշքշուկ, սակայն մանրամասները չի նկատել, քանի որ հեռու է կանգնած եղել և չի մոտեցել։ Արմենին պատմել են քաշքշուկի մանրամասները` նշելով, որ թեժ կռիվը սկսվել է մի քաղաքացու կողմից ոստիկանին հարվածելուց հետո։
Ոստիկանին հարվածած տղամարդուն չի ճանաչել, կարողացել է նկարագրել միայն նրա հագուստը` սպիտակ, գուցե ջինսի կտորից տաբատ և մուգ կապույտ բաճկոն, որի հետնամասում` օձիքից ներքև եղել է սպիտակ գիծ, իսկ բաճկոնի վրա եղել են սպիտակ ու կարմիր գծեր` նախշեր։ Ոստիկանը եղել է միջին հասակի, ամուր կազմվածքով, մոտ երեսուն տարեկան տղամարդ, ում հագին եղել է նաև սպորտային գլխարկ։ Նրա կոչումը չի նկատել և նրան նույնպես չի ճանաչել։ Կապույտ բաճկոնով տղայի կողմից ոստիկանին հարվածելու պահն ինքը տեսել է տասնհինգից քսան մետր հեռավորությունից։ Քաղաքացու կողմից ոստիկանին հարվածելու պահն իր մոտ տպավորվել է, քանի որ արտասովոր է եղել, ընդ որում քաղաքացին այնպես է հարվածել ոստիկանին, որ նա ընկել է գետնին։
Հարվածողի տարիքն ինքը մոտավորապես է ասել։ Քննիչն իրեն ոչ մեկի տարիքը չի ասել։ Հարված ստացողին մատնացույց չի արել, քանի որ դեմքը չի տեսել։ Իր համար բոլոր ոստիկանները նույնն են, զուտ հիշում է, որ հարված ստացած ոստիկանի գլխարկը եղել է ոչ ոստիկանական։
Այժմ չի կարող հիշել` ձայներ լսելու պահին Կարեն Հովհաննիսյանի հետ միասին են բարձրացել վերև, թե ոչ։
Գլխի և հիշողության հետ կապված խնդիրներ ունի, ինչի պատճառով որոշ բաներ չի հիշում։
Դատարանում տրված և նախաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքների հակասությունները պայմանավորված են իր չհիշելով։
Նախաքննության ընթացքում իր վրա ոչ մի ճնշում չի գործադրվել և ոչ մեկն իրեն չի ասել` ինչպիսի ցուցմունք տալ (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, քրեական գործի 1-ին հատորի 177-181-րդ և 4-րդ հատորի 84-85-րդ, 92-93-րդ թերթերը):
12) Վկա Կարեն Հովհաննիսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ աշխատում է «Երևանտրանս» ՓԲ ընկերությանը պատկանող, Երևան քաղաքի Ազատության հրապարակի ստորգետնյա ավտոկայանատեղիում՝ որպես անվտանգության տեսուչ։ 2015 թվականի դեկտեմբերի 31-ի ժամը 09։00-ին ընդունել է հերթափոխը։ Այդ օրն իր հետ աշխատել է նաև տեսուչ Արմեն Վարդանյանը, իսկ նույն օրվա երեկոյան ժամը 21։00-ից աշխատանքի է անցել նաև օպերատոր Արտյոմ Քոչարյանը։
2015 թվականի դեկտեմբերի 31-ին` ժամը 23։30-ի սահմաններում գտնվելով աշխատավայրում` տեսել է, թե ինչպես է ավտոկայանատեղիից դեպի Ազատության հրապարակ տանող ելքով վերև բարձրացել Ձմեռ պապի հանդերձանքով մի տղամարդ, ում ուղեկցել են մի քանի անձինք։ Դրանից քիչ հետո ինքը, Ա.Վարդանյանը և Ա.Քոչարյանը հավաքվել են աշխատասենյակում, որտեղ սեղան են գցել և պատրաստվել Ամանորը դիմավորելուն։ Մոտավորապես կես ժամ հետո ինքը և Ա.Վարդանյանը շրջել են կայանատեղիի տարածքով։ Ժամը 00։30-ի սահմաններում Ազատության հրապարակից լսվել են աղմուկի և վեճի ձայներ։ Այդ պատճառով մոտեցել է արգելափակողի մոտ նստած Ա.Քոչարյանին և առաջարկել բարձրանալ վերև` մաքուր օդ շնչելու։ Կենտրոնական մուտքով բարձրացել են Ազատության հրապարակ և դուրս եկել «Ռիչ» բառի մոտ։ Հեռվում` «Աստրալ» ակումբի մոտակայքում նկատել են տոնածառին նմանվող հագուստով մի տղայի, ով այդտեղից վազքով մոտեցել է հրապարակին։ Այդ տղային հետապնդել են երկու կամ երեք ոստիկաններ, ովքեր ցանկացել են նրան կանգնեցնել, բայց մյուս` չորս կամ հինգ տղաները թույլ չեն տվել և խանգարել են նրանց։ Հետաքրքրությունից դրդված` ինքը և Ա.Քոչարյանը գնացել են հրապարակի շուրջ գտնվող ծառերի մոտ, կանգնել երկաթե նստարանների հետևում և այնտեղից շարունակել են դիտել, թե ինչպես է տոնածառին նմանվող հանդերձանքով տղան ձյան միջով մտնում հրապարակի կենտրոնական մաս։ Նույն ժամանակ նրա ճանապարհին հայտնվել է մի ոստիկան, ով ոստիկանական համազգեստով է եղել, թիկունքին գրված է եղել «Փոլիս» (Police), սակայն եղել է սպորտային գլխարկով։ Վերջինս բռնել է փախչող տղայի հագուստներից և նրան գցել գետնին, որից հետո նրանց շրջապատել են քաղաքացիական հագուստով հինգից վեց հոգի։ Այդ ժամանակ նրանց են մոտեցել երեքից չորս ոստիկաններ։ Ոստիկանների և քաղաքացիների միջև քաշքշուկ է առաջացել, որի ընթացքում միմյանց հրել, քաշքշել են, իսկ տոնածառի հագուստով տղան մնացել է գետնին ընկած։ Քաշքշողների մեջ ակտիվությամբ աչքի է ընկել սպիտակ տաբատով և մուգ կապույտ բաճկոնով մի տղա, ով եղել է մոտ երեսուն տարեկան, միջահասակ։ Հրմշտոցի ընթացքում նկատել է, որ կապույտ բաճկոնով և սպիտակ տաբատով այդ տղան թեքվելով` ձախ ձեռքի բռունցքով հարվածել է իր դիմաց կանգնած, սև գույնի սպորտային գլխարկով ոստիկանի գլխին։ Վերջինս հարվածից ընկել է գետնին` ձյան մեջ, ապա շատ արագ ոտքի է կանգնել և նետվել կռվողների մեջ։ Այդ պահին ինքն ու Արտյոմը կանգնած են եղել հրապարակի ծառերի տակ և հարվածելու պահը տեսել են քսանից քսանհինգ մետրից։ Կռիվը տևել է մեկից երկու րոպե։ Հետո մոտեցել են բազմաթիվ ոստիկաններ ու քաղաքացիներ և կռիվը դադարեցրել են։ Դեռ լսվել են հայհոյանքներ և աղմուկի ձայներ, երբ Արտյոմի հետ իջել են ներքև։ Հանդիպելով Ա.Վարդանյանին` տեղեկացել են, որ նա նույնպես բարձրացել է հրապարակ, բայց հեռու չի գնացել, ինչի պատճառով միմյանց չեն հանդիպել։ Արմենին պատմել են կռվի մանրամասները` նշելով, որ կռիվը սկսվել է մի քաղաքացու կողմից ոստիկանին հարվածելուց հետո։
Ոստիկանին հարվածած տղամարդուն չի ճանաչել և նրան նկարագրելով` կարող է նշել միայն, որ վերջինս միջին հասակի, միջին կազմվածքով, մոտ երեսուն տարեկան տղամարդ է եղել, մուգ կապույտ բաճկոնով և սպիտակ գույնի տաբատով, իսկ ոստիկանը` նույնպես միջին հասակի, ամուր կազմվածքով, մոտ երեսուն տարեկան տղամարդ է եղել, ով կրել է սպորտային գլխարկ։
Իր նախաքննական ցուցմունքներում գրվել են իր պատմածները։ Քննիչը հարցերը տվել է և գրել է իր պատասխանները։ Նախաքննական ցուցմունքը դատարանում հարապարակելուց հետո որոշ բաներ վերհիշեց։ Քաղաքացիները և ոստիկաններն իրար են հարվածել։ Ինքը տուժող ոստիկանի դեմքը չի տեսել, սակայն նա տարբերվել է մյուս ոստիկաններից (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, քրեական գործի 1-ին հատորի 208-212-րդ և 4-րդ հատորի 90-91-րդ թերթերը):
13) Վկա Արմեն Վարդանյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ աշխատում է «Երևանտրանս» ՓԲ ընկերությունում՝ որպես Երևան քաղաքի Ազատության հրապարակի ստորգետնյա ավտոկայանատեղի անվտանգության տեսուչ։ 2015 թվականի դեկտեմբերի 31-ին՝ ժամը 23։30-ի սահմաններում, ավտոկայանատեղիի տեսախցիկների միջոցով տեսել է, թե ինչպես է երկու-երեք անձանց ուղեկցությամբ Ազատության հրապարակ բարձրացել Ձմեռ պապի հանդերձանքով տղամարդ։ Այնուհետև իրենց կոլեկտիվով նստել են աշխատասենյակում և նշել Ամանորը։ Մոտ քառասուն րոպե անց, երբ գործերով են զբաղված եղել և շրջել է ավտոկայանատեղի տարածքով` Ազատության հրապարակից մարդկանց ձայներ և հայհոյանքներ են լսվել։ Հասկանալով, որ աղմուկն ավտոկայանատեղիի տարածքից չէ` կենտրոնական մուտքով բարձրացել է հրապարակ։ Նկատել է Ա.Սպենդիարյանի հուշարձանի դիմացի հատվածում հավաքված մարդկանց բազմություն` տասնհինգից քսան հոգու, ովքեր անկանոն շարժումներ են կատարել և բղավել։ Քանի որ տեսողության խնդիր ունի` չի նկատել, թե ինչ է կատարվել։ Ընդամենը հասկացել է, որ հրապարակում քաշքշուկ է, որին մասնակցողները քաղաքացիներ և ոստիկաններ են եղել։ Լսվել են սեռական բնույթի բարձր հայհոյանքներ, որոնք քաղաքացիներն են հնչեցրել ոստիկանների հասցեին։ Ձայներից հասկացել է, որ քաշքշուկը տեղափոխվել է Ա.Սպենդիարյանի հուշարձանի դիմաց գտնվող ծառերի տակ։ Ինքն արդեն ոչինչ չի տեսել և միայն ձայներն է լսել։ Երկու-երեք րոպեից իջել է ավտոկայանատեղի, որտեղ հանդիպել է Արտյոմ Քոչարյանին և Կարեն Հովհաննիսյանին։ Լսել է նրանց խոսակցություններն այն մասին, որ աղմուկի ձայների վրա բարձրացել են հրապարակ ու տեսել, թե ինչպես են հրապարակում քաղաքացիները կռվել ոստիկանների հետ։ Կարենը և Արտյոմը հատկապես նշել են, որ կապույտ բաճկոն և սպիտակ տաբատ հագած քաղաքացին քաշքշուկի սկզբնամասում ուժեղ հարված է հասցրել ոստիկաններից մեկի դեմքին, որի պատճառով կրքերը բորբոքվել են և քաշքշուկը թեժացել է։ Ինքն ընկերներին ասել է, որ այդ միջադեպը չպատմեն և նոր տարին նշեն, իսկ ընկերները միևնույն է` նորից խոսել են այդ միջադեպից և ասել են, որ ոստիկանների հետ կռիվ անող անձի հագին եղել է սպիտակ տաբատ և կապույտ բաճկոն (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը և քրեական գործի 1-ին հատորի 172-175-րդ թերթերը):
14) Վկա Արթուր Պետրոսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ աշխատում է «Արմմոբիլ» ընկերությունում։ 2015 թվականի դեկտեմբերի 31-ի` լույս 2016 թվականի հունվարի 1-ի գիշերը, որպես անվտանգության աշխատակից ծառայություն է իրականացրել Ազատության հրապարակի հարակից հատվածում գտնվող «Օպիում» գիշերային ակումբում։ 2016 թվականի հունվարի 1-ին՝ ժամը 01։00-ի սահմաններում, մաքուր օդ շնչելու նպատակով դուրս է եկել ակումբից, տասից տասնհինգ մետր քայլել Ազատության հրապարակի կենտրոնական հատվածի ուղղությամբ, որից հետո քսանհինգից երեսուն մետր հեռավորությունից նկատել է, որ վիճաբանել և միմյանց հետ քաքշուկի մեջ են մտել քաղաքացիական հագուստով անձինք և ոստիկանության ծառայողներ։ Նկատել է, որ տասից քսան քաղաքացիներ հայհոյանքներ են տվել ոստիկանների հասցեին և անկանոն հարվածներ հասցրել նրանց, իսկ քանակությամբ քաղաքացիներին զիջող ոստիկանները փորձել են միջադեպը հնարավորինս հարթել և հանդարտվելու կոչեր են արել։ Որոշ ժամանակ ականատես է եղել միջադեպին, սակայն քաշքշուկին չի միջամտել` համոզված լինելով, որ ոստիկանական լրացուցիչ ուժեր կժամանեն և քանի որ անձամբ ծառայության մեջ է եղել` վերադարձել է ակումբ (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, քրեական գործի 1-ին հատորի 114-115-րդ և 4-րդ հատորի 75-77-րդ թերթերը):
15) Դատաբժշկական փորձաքննության վերաբերյալ 2016 թվականի հունվարի 22-ի թիվ 0002 եզրակացությամբ, համաձայն որի` Գ.Խաչատրյանի ստացած մարմնական վնասվածքը` ըստ բժշկական փաստաթղթի տվյալների աջ հոնքային շրջանի պատռված վերքի ձևով, հետևանք է բութ առարկայի ազդեցության, հնարավոր է նշված ժամկետում, որը առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չի պարունակում (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը և քրեական գործի 1-ին հատորի 193-194-րդ թերթերը):
16) Գ.Սաֆարյանի՝ գործով առգրավված և իրեղեն ապացույց ճանաչված տաբատի առկայությամբ և «տաբատի զննության մասին» 2016 թվականի ապրիլի 19-ի արձանագրությամբ, համաձայն որի` ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունում զննվել է Գ.Սաֆարյանից առգրավված, 2015 թվականի դեկտեմբերի 31-ի` լույս 2016 թվականի հունվարի 1-ի գիշերը նրա հագին եղած տաբատը, և պարզվել է, որ այն կաթնագույն է, սպիտակի երանգներով (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, քրեական գործի 1-ին հատորի 79-80-րդ և 4-րդ հատորի 135-137-րդ էջերը):
17) Գործով որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, տեսագրություններ պարունակող լազերային սկավառակներով և դրանց զննության մասին 2016 թվականի փետրվարի 8-ի արձանագրությունը, որոնցով պարզվել են 2015 թվականի դեկտեմբերի 31-ի` լույս 2016 թվականի հունվարի 1-ի գիշերը Երևան քաղաքի Ազատության հրապարակում տեղի ունեցած միջադեպի հանգամանքները: Մասնավորապես, Ազատության հրապարակում տեղի ունեցած իրադարձությունների վերաբերյալ համացանցում հրապարակված տեսագրության զննությամբ պարզվել է, որ 2016 թվականի հունվարի 1-ին` ժամը մոտավորապես 01:00-ի սահմաններում, Գ.Սաֆարյանը և այլ անձինք, տոնածառի հանդերձանքով անձի հետ քայլել են Ազատության հրապարակի ուղղությամբ, ապա կադրում հայտնվել են երկու ոստիկաններ։ Նրանցից մեկը, մոտենալով տոնածառի հանդերձանքով անձին, ինչ-որ բան է ասել, ինչից մի քանի վայրկյան անց տոնածառի հագուստով անձին ուղեկցող քաղաքացիները սկսել են ոստիկաններին հրել, քաշել մի կողմ և այդպես հրելով` տարել են ծառերի մոտ, որտեղ ոստիկաններից մեկն ընկել է գետնին, իսկ տոնածառի հագուստով անձն արագ քայլերով մտել է հրապարակ։ Ոստիկանության աշխատակիցներից մեկը հետապնդել է նրան, փորձել եղևնու ճյուղերից բռնելով` կանգնեցնել նրան, սակայն Գ.Սաֆարյանը և մյուսները քաշել են ոստիկանի թևերից, հրել և ամեն կերպ խոչընդոտել են նրան։ Մյուս ոստիկանի ճանապարհը փակել է մեկ այլ անձ։ Այդ ժամանակ տոնածառի հանդերձանք կրող անձն արդեն մտել է Ազատության հրապարակի կենտրոնական հատված։
Տեսագրության 31:35-րդ վայրկյանին կադրում երևում է տուժող, ոստիկանի ծառայողական համազգեստ կրող Գ.Խաչատրյանը, ով տոնածառի հանդերձով անձին՝ մոտենում է թեքությամբ և հավասարվելով նրան` վերջինիս գցում է ձյան մեջ։ Նույն պահին կադրում են հայտնվում ոստիկանության երկու ծառայողներ և կռանում գետնին ընկած տոնածառի հանդերձով անձի ուղղությամբ։ Այդ պահին տեսագրությունն ընդհատվում է։ Ապա երևում է խառնաշփոթ իրավիճակ, աջ կողմում ոստիկանության ծառայողներ են, իսկ ձախ կողմում` Գ.Սաֆարյանը և մի խումբ քաղաքացիներ։ Տեսագրության 31։37-րդ րոպեի կադրերից պարզ է դառնում, որ ոստիկաններն ու քաղաքացիները դեմ առ դեմ կանգնած` միմյանց քաշքշում և հարվածում են։ Նրանց մեջտեղում գտնվող անձի մեջքին ամրացված է եղևնու ճյուղերով պատված փայտի կտոր։ Այնուհետև Գ.Սաֆարյանը հայտնվում է անմիջապես տուժող Գ.Խաչատրյանի առջևում և նրանք որոշակի հեռավորության վրա միմյանց ձեռքերից քաշքշում են և այլ ակտիվ շարժումներ են կատարում։ Տեսագրության 31։48-րդ վայրկյանին, միմյանց քաշքշողների մեջտեղում երևում է Գ.Խաչատրյանը, ով գետնին ընկած դիրքից ոտքի է կանգնում և մոտենում քաշքշողներին։ Ոստիկանների և քաղաքացիների խումբը միմյանց հրելով` տեղափոխվում է ծառերի մոտ, որտեղ շարունակվում են հարվածներ հասցնել միմյանց։ Այնուհետև բաց գույնի տաբատ կրող անձը ոտքով հարվածում է ոստիկանի սրունքին, ինչի հետևանքով վերջինս ընկնում է ձյան մեջ (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, քրեական գործի 1-ին հատորի 90-րդ, 225-231-րդ, 4-րդ հատորի 99-րդ, 201-206-րդ էջերը):
18) Գործով որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված` ՀՀ ոստիկանության ծառայողների կողմից 2015 թվականի դեկտեմբերի 31-ին իրականացված դիտարկմամբ կատարված տեսագրությունների լազերային սկավառակով և այդ սկավառակը զննելու մասին 2016 թվականի ապրիլի 5-ի արձանագրությամբ, համաձայն որոնց` դեպքի ժամանակ հավաքի մասնակից Գ.Սաֆարյանը ձեռքը մեկնելով ոստիկանության ծառայողների ուղղությամբ` վերջիններիս հասցեին բարձրաձայն հայհոյանքներ է հնչեցնում (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, քրեական գործի 1-ին հատորի 108-րդ, 4-րդ հատորի 35-37-րդ, 201-206-րդ էջերը):
19) Գործով որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված` տուժող Գ.Խաչատրյանի կողմից ներկայացված, դեպքի վերաբերյալ համացանցում առկա` «https: //www.youtube.com/watch?v=Yj1Fnji2ZeY» հղումով տեսագրությունը զննելու մասին 2016 թվականի մարտի 23-ի արձանագրությամբ, համաձայն որի՝ միջադեպի սկզբից ոստիկանության ծառայողները հարձակման են ենթարկվել քաղաքացիների կողմից և քաղաքացիական հագուստով անձը ոտքով հարված է կատարել ոստիկանի ուղղությամբ (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, քրեական գործի 3-րդ հատորի 68-րդ, 116-119-րդ և 4-րդ հատորի 201-206-րդ էջերը):
20) Գործով որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված` Երևանի քաղաքապետարանից ստացված թիվ 07/1226-Ն գրության և դրան կից` Վարուժան Ավետիսյանի` հանրային հավաքների անցկացման մասին իրազեկումների դիմումների լրացման վերաբերյալ Երևանի քաղաքապետի լիազոր ներկայացուցչի 2015 թվականի դեկտեմբերի 28-ի թիվ 308 որոշման, արձանագրության և Վ.Ավետիսյանի` հանրային հավաքների անցկացման մասին իրազեկման դիմումների լրացման վերաբերյալ գրության պատճեններով, համաձայն որոնց՝ հավաքի կազմակերպիչ Վ.Ավետիսյանի կողմից Երևանի քաղաքապետին ներկայացվել են 2015 թվականի դեկտեմբերի 31-ից մինչև 2016 թվականի հունվարի 8-ը Երևանի Ազատության հրապարակում հանրային հավաքներ անցկացնելու մասին իրազեկման վերաբերյալ դիմումներ և քաղաքապետի լիազոր ներկայացուցչի կողմից քննարկվել ու համապատասխան որոշումներ են կայացվել իրազեկումներն ի գիտություն ընդունելու մասին։ Այնուհետև՝ 2015 թվականի դեկտեմբերի 23-ին, հավաքի կազմակերպիչ Վ.Ավետիսյանն ի լրումն իրազեկման դիմումների` ներկայացրել է լրացում, որով տեղեկացրել է, որ հիշյալ հավաքների ընթացքում, որպես տոնական մշակութային բաղադրիչ, նախատեսվում է տեղադրել տոնածառ։ Հավաքների իրազեկման դիմումների լրացման կապակցությամբ քաղաքապետի լիազոր ներկայացուցչի կողմից 2015 թվականի դեկտեմբերի 26-ին անցկացվել է քննարկում, որին մասնակցել է նաև Վ.Ավետիսյանը։ Լսումների արդյունքում, 2015 թվականի դեկտեմբերի 28-ին ընդունվել է թիվ 308 որոշումը, որով լրացումը թողնվել է առանց քննարկման` նկատի ունենալով, որ այն պատշաճ ընթացակարգով չի ներկայացվել, ինչի մասին տեղեկացվել է իրազեկման հեղինակ Վ.Ավետիսյանը (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, քրեական գործի 1-ին հատորի 109-112-րդ և 4-րդ հատորի 159-165-րդ թերթերը):
21) Գեղամ Սմբատի Խաչատրյանին պաշտոնի նշանակելու վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պետի՝ 2012 թվականի սեպտեմբերի 26-ի թիվ 3758-Ա հրամանի քաղվածքով և ՀՀ ոստիկանության կողմից նրան տրված թիվ 01422 ծառայողական վկայականով, համաձայն որոնց` ՀՀ ոստիկանության պետի 2012 թվականի սեպտեմբերի 26-ի թիվ 3758-Ա հրամանով Գ.Խաչատրյանը նշանակվել և ծառայում է ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության պարեկապահակակետային ծառայության ոստիկանության գնդի 4-րդ (հատուկ) գումարտակի հրամանատարի պաշտոնում, ոստիկանության մայոր է (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, քրեական գործի 4-րդ հատորի 39-րդ և 107-րդ թերթերը):
22) ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության պետի տեղակալի 2016 թվականի ապրիլի 15-ի թիվ 8/3-920 գրությամբ տրամադրված ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության պարեկապահակակետային ծառայության ոստիկանության գնդի 4-րդ (հատուկ) գումարտակի 1-ին և 2-րդ վաշտերի վերակարգերի ծառայության մատյանների քաղվածքներով, որոնց համաձայն` 2015 թվականի դեկտեմբերի 31-ից 2016 թվականի հունվարի 1-ն ընկած ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի Ազատության հրապարակում ծառայություն են իրականացրել ոստիկանության ծառայողներ Գ.Խաչատրյանը, Վ.Ապրեսյանը, Վ.Մինասյանը, Լ.Գրիգորյանը, Վ.Ղազարյանը, Լ.Մզրոխյանը, Գ.Թոմասյանը և այլ ծառայողներ (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը և քրեական գործի 4-րդ հատորի 108-114-րդ թերթերը):
23) Երևան քաղաքի Ազատության հրապարակում 2015 թվականի դեկտեմբերի 31-ին և 2016 թվականի հունվարի 1-ին ծառայություն իրականացրած ոստիկանության ստորաբաժանումների տվյալների վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության պետի տեղակալի 2016 թվականի փետրվարի 2-ի թիվ 8/3-225 գրությամբ, համաձայն որի` 2015 թվականի դեկտեմբերի 31-ի լույս 2016 թվականի հունվարի 1-ի գիշերը Երևան քաղաքի Ազատության հրապարակում ծառայությանն ընդգրկված են եղել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության պարեկապահակակետային ծառայության ոստիկանության գնդի 1-ին, 2-րդ գումարտակների, 3-րդ, 4-րդ 5-րդ (հատուկ) գումարտակների և 1-ին, 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ, 5-րդ և 6-րդ վաշտերի ծառայողները (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը և քրեական գործի 4-րդ հատորի 167-րդ թերթը):
24) Վկա Կ.Հովհաննիսյանի մասնակցությամբ զննում կատարելու մասին 2016 թվականի ապրիլի 13-ի արձանագրությամբ, համաձայն որի՝ վկա Կ.Հովհաննիսյանը, դիտելով տեսագրությունը, մատնացույց է արել 2016 թվականի հունվարի 1-ին տոնածառի հանդերձանքով անձի ուղեկցությամբ Ազատության հրապարակ մտնող Գ.Սաֆարյանին և հայտարարել, որ կապույտ բաճկոնով և սպիտակ տաբատով տղան իր նկարագրած երիտասարդն է, ով Ազատության հրապարակում տեղի ունեցած քաշքուկի ընթացքում ձեռքով «զամախ» է արել և բռունցքով հարվածել ոստիկանի դեմքին, ինչի արդյունքում ոստիկանն ընկել է գետնին (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը և քրեական գործի 4-րդ հատորի 88-89-րդ թերթերը):
25) Վկա Ա.Քոչարյանի մասնակցությամբ զննում կատարելու մասին 2016 թվականի ապրիլի 13-ի արձանագրությամբ, համաձայն որի՝ վկա Ա.Քոչարյանը, դիտելով տեսագրությունը, մատնացույց է արել 2015 թվականի դեկտեմբերի 31-ին Ազատության հրապարակում քաղաքացիների հետ վիճաբանող, ապա` 2016 թվականի հունվարի 1-ին տոնածառի հանդերձանքով անձի ուղեկցությամբ Ազատության հրապարակ մտնող Գ.Սաֆարյանին և հայտարարել, որ կադրում երևացող տղան, ով հագել է կապույտ բաճկոն և սպիտակ տաբատ, հանդիսանում է այն երիտասարդը, ով քաշքուկի ընթացքում հարվածել է ոստիկանության ծառայողին, ինչի մասին նշել է իր ցուցմունքում (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը և քրեական գործի 4-րդ հատորի 84-85-րդ թերթերը):
26) Դատաքննությամբ հետազոտվել են նաև քննվող միջադեպին առնչվող հանգամանքների վերաբերյալ հարուցված թիվ 62200216 քրեական գործով նախաքննությամբ ձեռք բերված տեղեկություններ պարունակող դատավարական փաստաթղթեր, այդ թվում նաև՝ ՀՀ ոստիկանության ծառայողներ Գ.Խաչատրյանի և մյուսների նկատմամբ հանցակազմի բացակայության հիմքով քրեական հետապնդում չիրականացնելու և գործով վարույթը կարճելու մասին որոշումն առ այն, որ 2016 թվականի հունվարի 8-ին ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունում ստացվել են Սմբատ Բարսեղյանի, Սևակ Մանուկյանի, Գագիկ Եղիազարյանի, Աղասի Ավագիմյանի, Վահրամ Պետրոսյանի և Գևորգ Սաֆարյանի հաղորդումներն այն մասին, որ 2015 թվականի դեկտեմբերի 31-ի ժամը 23։30-ից մինչև 2016 թվականի հունվարի 1-ի ժամը 01։00-ն ընկած ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի Ազատության հրապարակում կազմակերպված և անցկացվող Ամանորյա միջոցառման ընթացքում ոստիկանության ծառայողների կողմից իրենց և մյուս քաղաքացիների նկատմամբ բռնություն է գործադրվել, ոստիկաններն իրենց հարվածել և մարմնական վնասվածքներ են պատճառել։
Վարույթն իրականացնող մարմինը նկատի ունենալով, որ վերը նշված հաղորդումներն առերևույթ պարունակել են պետական հատուկ ծառայություն իրականացնող անձանց կողմից բռնություն գործադրելով զուգորդված պաշտոնեական լիազորություններն անցնելու` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքի հատկանիշներ` 2016 թվականի հունվարի 12-ին որոշում է կայացրել քրեական գործ հարուցելու և վարույթ ընդունելու մասին։
2016 թվականի ապրիլի 19-ին ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության ՀԿԳ ավագ քննիչ Դ.Կոստանդյանը քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին որոշում է կայացրել, որում մասնավորապես նշվել է. «1. Բռնություն գործադրելով զուգորդված պաշտոնեական լիազորություններն անցնելու դեպքով հարուցված թիվ 62200216 քրեական գործով ՀՀ ոստիկանության ծառայողներ Գեղամ Խաչատրյանի, Լևոն Գրիգորյանի, Գագիկ Թոմասյանի, Վահագն Ղազարյանի, Լևոն Մզրոխյանի, Վարդան Ապրեսյանի, Պավլիկ Գաբրիելյանի, Արթուր Հեքիմյանի և որոշման նկարագրական-պատճառաբանական մասում նկարագրված միջադեպին առնչություն ունեցող ոստիկանության մյուս ծառայողների նկատմամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Գևորգ Սաֆարյանի, Սմբատ Բարսեղյանի, Գագիկ Եղիազարյանի, Սևակ Մանուկյանի, Աղասի Ավագիմյանի և Վահրամ Պետրոսյանի նկատմամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածով քրեական հետապնդում չիրականացնել և քրեական գործով վարույթը կարճել` նրանց արարքներում հանցակազմի բացակայության հիմքով։ (…)»:
Դատաքննությամբ հետազոտվել է նաև ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության ՀԿԳ ավագ քննիչ Դ.Կոստանդյանի` 2016 թվականի ապրիլի 18-ին քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին որոշումը, համաձայն որի` սույն քրեական գործի շրջանակներում քննության առարկա է դարձել նաև հավաքի մասնակից մյուս քաղաքացիների վարքագիծը, որի արդյունքում որոշվել է. «(…) թիվ 13100116 քրեական գործով Գագիկ Եղիազարյանի, Վահրամ Պետրոսյանի, Վահագն Ղումաշյանի, Սևակ Մանուկյանի, Սերգեյ Կյուրեղյանի, Սմբատ Բարսեղյանի, Հովհաննես Ղազարյանի, Արմեն Միքայելյանի, քաշքշուկին մասնակցություն ունեցած մյուս անձանց, ինչպես նաև ոստիկան Լևոն Գրիգորյանի թիկունքին հարվածելու մասով` Գևորգ Սաֆարյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում չիրականացնել` նրանց արարքներում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 258-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմերի բացակայության հիմքով։ (…)» (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, քրեական գործի 4-րդ հատորի 118-131-րդ և 141-200-րդ թերթերը):
8. Առաջին ատյանի դատարանի դատաքննությամբ նաև հարցաքննվել են պաշտպանության կողմի նախաձեռնությամբ կանչված վկաներ Վահրամ Պետրոսյանը, Սուսաննա Սիմոնյանը, Սևակ Մանուկյանը, Արմեն Միքայելյանը, Վահագն Ղումաշյանը, ինչպես նաև հետազոտվել են վերը նշված և պաշտպանության կողմի մյուս վկաների՝ Աղասի Ավագիմյանի, Հովհաննես Ղազարյանի, Սերգեյ Կյուրեղյանի, Գագիկ Եղիազարյանի, Սմբատ Բարսեղյանի և Վարուժան Ավետիսյանի՝ ստորև ներկայացվող նախաքննական ցուցմունքները:
1) Վկա Վահրամ Պետրոսյանը ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ հանդիսանում է «Նոր Հայաստան» քաղաքացիական միավորման աջակիցը։ 2016 թվականի հունվարի 1-ին` ժամը 01:00-ի սահմաններում, երբ Երևանի Ազատության հրապարակում իր համախոհների հետ միասին նշել են Ամանորը` իրենց ընկեր Հովհաննես Ղազարյանը տոնածառի հանդերձանքով մտել է Ազատության հրապարակ, որպեսզի միանա իրենց և զվարճացնի երեխաներին, սակայն նրա ճանապարհը փակվել է ոստիկանների կողմից։ Ինքը մոտեցել է այն պահին, երբ Հովհաննեսը գետնին ընկած է եղել, իսկ ոստիկանները հարվածել են քաղաքացիներին, որոնց թվում եղել է նաև Գ.Սաֆարյանը։ Այդ պահից սկսել է նկարահանել իր տեսախցիկով։ Տեսել է, թե ինչպես է Գ.Խաչատրյանը բռունցքով հարվածել Գ.Սաֆարյանի դեմքին, բայց այդ պահը տեսագրությունում չի տեսել։ Ամբողջ միջադեպի ընթացքում Գ.Սաֆարյանը գտնվել է իր տեսադաշտում և Գ.Խաչատրյանին չի հարվածել (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը և քրեական գործի 3-րդ հատորի 173-176-րդ թերթերը):
2) Վկա Սևակ Մանուկյանը դատաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ դեպքի օրը գտնվել է Ազատության հրապարակում։ Տեսել է Հովհաննես Ղազարյանին Սայաթ-Նովա փողոցի կողմից Ազատության հրապարակին մոտենալիս և այդ պահից մինչև նրա վայր ընկնելն ուշադիր հետևել է նրան ու Գ.Սաֆարյանին։ Նախաքննության ընթացքում այդ հանգամանքի վերաբերյալ տվել է ցուցմունք այն մասին, որ նկատել է ընդամենը, որ Հ.Ղազարյանը ցանկացել է մուտք գործել Սայաթ-Նովա փողոցի կողմից Ազատության հրապարակ, ինչից հետո նրան տեսել է արդեն վայր ընկնելու պահին։ Միջանկյալ հատվածի վերաբերյալ գրել է, որ ուշադիր չի եղել և չի նայել այդ կողմ։
Դեպքից հետո Գ.Խաչատրյանին հիվանդանոցում տեսել է և նրա վրա վնասվածք չի եղել։
Այդ մասին հայտնել է նաև իր նախաքննական ցուցմունքում, իսկ թե ինչու գործում նման ցուցմունք առկա չէ` չգիտի:
Նախաքննության ընթացքում վկա Ս.Մանուկյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ միջադեպի օրը՝ ժամը 1։00-ի սահմաններում, իրենց ընկեր Հ.Ղազարյանը տոնածառի հանդերձանքով փորձել է մտնել Ազատության հրապարակ` իրենց ուրախացնելու համար։ Նրան ուղեկցել են Գ.Սաֆարյանն ու Վահագը։ Նկատվել է, որ տոնածառի տակ մարդ կա, քանի որ երևացել են նրա ոտքերը։ Այդ ժամանակ ինքը գտնվել է Ազատության հրապարակում և իր մտքով չի անցել, որ ոստիկանները կարող են խոչընդոտել նրան։ Այդ պատճառով էլ նրան ուշադիր, սկզբից մինչև վերջ չի նայել և մեկ էլ նկատել է, որ նա հանդերձանքը պատռված վիճակում վազում է դեպի Ազատության հրապարակ։ Ոստիկաններից մեկը նրան վայր է գցել, իսկ մինչ նրա վայր ընկնելը թե նրա հետևից ովքեր են եկել` չի նկատել։ Այնուհետև բռնության է ենթարկվել ոստիկանների կողմից, ուշագնաց է եղել և տեղափոխվել է հիվանդանոց։ Այդ պատճառով չի կարող ասել, թե ոստիկանները կամ շարժման մասնակիցներն ինչ են կատարել։
Դիտելով տեսագրությունը` չի կարող ասել, թե քաղաքացիներից ով է ոտքով հարված կատարողը (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը և քրեական գործի 3-րդ հատորի 131-135-րդ թերթերը):
3) Վկա Արմեն Միքայելյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ 2016 թվականի հունվարի 1-ին՝ ժամը 01:00-ի սահմաններում, Ազատության հրապարակի մոտ, «Նոր Հայաստան» միավորման աջակիցներից Հ.Ղազարյանը կրելով տոնածառի հանդերձանք` իրենց ընկերների, այդ թվում Գ.Սաֆարյանի ուղեկցությամբ փորձել է մուտք գործել Ազատության հրապարակ, սակայն Գ.Խաչատրյանը հարվածելով Հ.Ղազարյանի ոտքերին` վայր է գցել նրան, իսկ ոստիկաններից մեկը մոտեցել և հարվածել է նրան։ Դա տեսնելով` Գ.Սաֆարյանի և մյուս տղաների հետ մոտեցել և բացատրություն են պահանջել։ Դրանից հետո քաշքշուկ է սկսվել, ինչի ժամանակ Գ.Խաչատրյանը հարվածներ է հասցրել Գ.Սաֆարյանին։
Վերակարգի մեջ եղած ոստիկաններին իրենք չեն հրել ու գցել գետնին, այլ փակել են նրանց ճանապարհը` կասեցնելով նրանց անօրինական գործողությունները, քանի որ ոստիկաններից պահանջել են օրինական հիմնավորում, թե ինչու թույլ չեն տալիս տոնածառի հանդերձով անձին մուտք գործել Ազատության հրապարակ, սակայն որևէ պատասխան չեն ստացել։
Իր նախաքննական ցուցմունքը ճիշտ է, պարզապես դրանում ավելի մանրամասն է գրել, ուստի գտնում է, որ իր ցուցմունքներում որևէ հակասություն առկա չէ (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը և քրեական գործի 3-րդ հատորի 181-185-րդ, 214-216-րդ, 227-230-րդ թերթերը):
4) Վկա Սուսաննա Սիմոնյանը դատաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ միջադեպը սկսվել է Ազատության հրապարակի աջ եզրում, Սայաթ-Նովա փողոցի կողմից, որտեղ հարվածել են Սևակ անունով երիտասարդին։ Ինքն օգնություն է ցուցաբերել Սևակին, որից հետո չի հիշում, թե որ կողմ է գնացել։ Գ.Սաֆարյանը տպավորվել է իր հիշողության մեջ նրանով, որ գնդապետ Օսիպյանին բողոքել է ոստիկանների կողմից քաղաքացիներին հարվածելու մասին, իսկ Օսիպյանն ասել է, որ նման բան չի եղել։ Տոնածառի հանդերձանքով տղային տեսել է այն ժամանակ, երբ մտել է հրապարակ, սակայն մեկը մոտեցել և վայր է գցել նրան։ Դրանից հետո հավաքվածները խառը հարվածներ են հասցրել միմյանց։ Բացառում է, որ այդտեղ Գ.Սաֆարյանը որևէ մեկին հարվածած լինի, քանի որ նա միշտ եղել է իր ուշադրության կենտրոնում։ Ընդհանրապես բոլոր երիտասարդներն են եղել իր ուշադրության կենտրոնում և քանի որ Գ.Սաֆարյանի վերաբերյալ գործի դատավարությունն է, այդ պատճառով նրա մասին է տեղեկություններ հայտնում։ Գ.Սաֆարյանի կողմից հայհոյանք չի լսել, իսկ ոստիկանների կողմից հայհոյանքներ լսել է։ Գ.Խաչատրյանի կողմից Գ.Սաֆարյանին հարվածելու պահի ականատես չի եղել (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը):
5) Վկա Վահագն Ղումաշյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ «Հիմնադիր Խորհրդարան» և «Նոր Հայաստան» դաշինքների համակիրներից է։ Որոշել են Նոր տարին դիմավորել Երևանի Ազատության հրապարակում։ 2016 թվականի հունվարի 1-ին՝ ժամը 00։30-ի սահմաններում, իր ընկերներ Գ.Սաֆարյանի, Հ.Ղազարյանի, Վ.Պետրոսյանի, Ս.Կյուրեղյանի և Գ.Եղիազարյանի հետ միասին գնացել են «Հիմնադիր խորհրդարանի» շենք, տոնածառի հանդերձանք են հագցրել Հ.Ղազարյանին և վերադարձել Ազատության հրապարակի մոտ։ Այդտեղ իրենց ընդառաջ են եկել իրենց ընկերներից Արմեն Միքայելյանը և Սմբատ Բարսեղյանը, որոնց հետ քայլելով ցանկացել են մուտք գործել Ազատության հրապարակ։ Ոստիկաններն արգելել են տոնածառ մտցնել հրապարակ, իսկ իրենք բացատրել են, որ իրականում դա մարդ է։ Որոշելով այդ հարցով այլևս չխոսել ոստիկանների հետ, առանց նրանց տեղյակ պահելու, որ պետք է մտնեն հրապարակ` շարժվել են հրապարակի կողմ։ Ոստիկանները փորձել են կանգնեցնել Հ.Ղազարյանին, իսկ իր ընկերները տեսնելով, որ ոստիկանները չեն լսում` բռնել են նրանց թևերից և ասել, որ դա տոնածառի համազգեստ է, որպեսզի չվնասեն։
Իր նախաքննական ցուցմունքում նշելով, որ քաշքշուկ է առաջացել` դա է նկատի ունեցել։
Այնուհետև ոտիկանները հարվածել են իրեն և իր ընկերներին, այդ թվում` Գ.Սաֆարյանին։ Այնուհետև վիճաբանությունը դադարել է և իրենք, այդ թվում նաև՝ Գ.Սաֆարյանը գնացել են հրապարակ, ինչից հետո ինքը բացակայել է և երբ վերադարձել է` իմացել է, որ Գ.Սաֆարյանին բերման են ենթարկել ոստիկանություն։
Քննիչի մոտ իր համար անսովոր իրավաճակ է եղել, դրա համար է ինքը գրել է, որ քաղաքացիները քաշքշել են ոստիկաններին։ Ինքը նկատի է ունեցել այն, որ իր ընկերները տեսնելով, որ ոստիկանները չեն լսում իրենց ասածն այն մասին, որ կանգնեք` վնասում եք, բռնել են ոստիկանի թևերից և ասել են, որ դա տոնածառ չի, այլ տոնածառի համազգեստ է, մեջն էլ մարդ է, որպեսզի չվնասեն նրան (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը և քրեական գործի 3-րդ հատորի 186-189-րդ, 193-194-րդ թերթերը):
6) Վկա Աղասի Ավագիմյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2016 թվականի հունվարի 1-ին՝ ժամը 01։00-ի սահմաններում, երբ եկել է Ազատության հրապարակ` արտառոց ոչինիչ չի կատարվել։ Միայն տեսել է, թե ինչպես են ոստիկանները Գ.Սաֆարյանին բերման ենթարկում։
Ընկերների պատմածից իմացել է, որ իր բացակայության ժամանակ ոստիկանների և իր ընկերների միջև բախում է տեղի ունեցել և իբրև թե Գ.Սաֆարյանը հարվածել է ոստիկան Գ.Խաչատրյանին, ում ինքը չի ճանաչել։ Ընկերներն ասել են նաև, որ իրականում ոստիկաններն են իրենց քաշքշել և ծեծի ենթարկել։ Այդ վիճաբանությանն ինքը ներկա չի գտնվել, չգիտի, թե ինչպես է այն եղել և ով ում է հարվածել, նույնիսկ չի հետաքրքրվել այդ հարցով (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը և քրեական գործի 3-րդ հատորի 178-179-րդ թերթերը):
7) Վկա Հովհաննես Ղազարյանը նախաքննության ընթացքում տրված իր ցուցմունքով հայտնել է, որ 2016 թվականի հունվարի 1-ին՝ ժամը 01։00-ի սահմաններում, կրել է տոնածառի հանդերձանք և իր ընկերներ Գ.Սաֆարյանի և Վ.Ղումաշյանի հետ միասին, Սայաթ-Նովա փողոցից ցանկացել են մտնել Ազատության հրապարակ։ Հեռվից չի երևացել, որ տոնածառի տակ ինքն է կամ ինչ-որ մարդ կա։ Իրենց են մոտեցել երկու կամ երեք ոստիկաններ և արգելել իր մուտքը` ասելով, որ Ազատության հրապարակ տոնածառ մտցնել չի կարելի, սակայն չեն պատճառաբանել, թե ինչու։ Նրանց այդ պահանջն իրենք անտեսել է և շրջանցելով ոստիկաններին` վազել է դեպի հրապարակի կողմը, որի ընթացքում իրեն ոստիկանները վայր են գցել։ Դրա հետևանքով կորցրել է օպտիկական ակնոցը և քանի որ կարճատես է` առանց ակնոց շատ դժվարությամբ է տեսել։ Ակնոցը գտել է կռիվը և քաշքշուկն ավարտվելուց հետո։
Ինքը չի տեսել, որ իր ընկերներից որևէ մեկը ոստիկանի հարվածի կամ հայհոյի և բացառում է, որ նման բան եղած լինի, քանի որ այդ դեպքում կտեսներ։ Ոստիկանների կողմից ևս հայհոյանքներ չի լսել։
Իրեն Գ.Խաչատրյանը չի հարվածել ու գետնին գցել, այլ` մեկ ուրիշ ոստիկան (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը և քրեական գործի 3-րդ հատորի 208-213-րդ, 219-226-րդ թերթերը):
8) Վկա Սերգեյ Կյուրեղյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2016 թվականի հունվարի 1-ին՝ ժամը 00։30-ի սահմաններում, տոնածառի հանդերձանք կրող Հ.Ղազարյանին Սայաթ-Նովա փողոցից ուղեկցել են Ազատության հրապարակ։ Ոստիկանության երկու աշխատակիցներ արգելել են Հ.Ղազարյանի մուտքը և պատճառների վերաբերյալ իրենց հարցին չեն պատասխանել, ինչի պատճառով Հ.Ղազարյանը փորձել է առաջ գնալ։ Ոստիկանները բռնել են Հ.Ղազարյանին և պոկել նրա վրայի հանդերձանքը։ Դա տեսնելով` ինքը, Գ.Սաֆարյանը և իրենց շարժման մյուս մասնակիցները փորձել են ոստիկաններին հետ պահել Հ.Ղազարյանից և թույլ չտալ, որ պատռեն հանդերձանքը։ Հ.Ղազարյանը շարունակել է առաջ գնալ, սակայն ոստիկաններից մեկը հարվածել է նրա ոտքին և վայր է գցել։ Ինքն ու մյուսներն այդ ոստիկանին մի կողմ են քաշել և հենց այդ պահին ոստիկանները սկսել են հարվածել իրենց։ Կարող է նշել, որ այդ ժամանակ ոստիկան Գ.Խաչատրյանը երկու անգամ աջ և ձախ բռունցքներով հարվածել է Գ.Սաֆարյանի դեմքին։ Վերջինս որևէ մեկի չի հարվածել, քանի որ նրան անընդհատ պահել է իր տեսադաշտում։ Հայհոյանքներն եղել են փոխադարձ։ Միջադեպի մասնակիցները, այդ թվում նաև Գ.Սաֆարյանը` մի կողմ են քաշել կամ հրել են իրենց հարվածող ոստիկաններին (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը և քրեական գործի 3-րդ հատորի 167-171-րդ, 239-241-րդ թերթերը):
9) Վկա Գագիկ Եղիազարյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2016 թվականի հունվարի 1-ին տեղի ունեցած միջադեպերի ժամանակ իր ընկերները, այդ թվում նաև՝ Գ.Սաֆարյանը, ոստիկանների նկատմամբ բռնություն չեն գործադրել, նրանց չեն հայհոյել և չեն հարվածել։ Ընդամենը, որոշ դրվագներում պաշտպանական նկատառումներով, հնարավոր է, որ հրած լինեն իրենց հարվածող ոստիկաններին, չնայած նման դեպք չի հիշում։ Գ.Սաֆարյանը Գ.Խաչատրյանին չի հարվածել, այլ ընդհակառակը` նա է հարվածել Գ.Սաֆարյանին։ Գ.Սաֆարյանը միջադեպի ժամանակ կրել է սպիտակ տաբատ և կապույտ գույնի, սպիտակ գծերով բաճկոն (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, քրեական գործի 1-ին հատորի 121-125-րդ և 3-րդ հատորի 29-30-րդ, 191-192-րդ թերթերը):
10) Վկա Սմբատ Բարսեղյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2016 թվականի հունվարի 1-ին՝ ժամը 01:00-ի սահմաններում, Երևանի Ազատության հրապարակում Ամանորը դիմավորելուց հետո, իրենց ընկեր Հ.Ղազարյանը տոնածառի հանդերձանքով փորձել է մտնել Ազատության հրապարակ, որպեսզի բարձրացնի իրենց տրամադրությունը։ Նրան ուղեկցել են ինքը, Գ.Սաֆարյանը, Ա.Միքայելյանը, Գ.Եղիազարյանը, Ս.Կյուրեղյանը, Վ.Ղումաշյանը և գուցե այլ տղաներ, հստակ չի հիշում։ Այդ ժամանակ իրենց ընդառաջ են դուրս եկել երկու ոստիկաններ և պահանջել են կանգ առնել, որպեսզի զեկուցեն, սակայն Հ.Ղազարյանը փորձել է նրանց շրջանցելով առաջ գնալ։ Ոստիկանները բռնել են նրա հագուստներից, քաշքշել և պատառոտել են հանդերձանքը։ Ոստիկաններից մեկը սայթաքել և վայր է ընկել, Հ.Ղազարյանն ազատվելով ոստիկաններից` վազել է դեպի հրապարակ, իսկ ոստիկանները հետապնդել են նրան։ Ինքն ու տղաները փորձել են խանգարել, որպեսզի ճանապարհ բացեն Հ.Ղազարյանի համար, ինչի ընթացքում մի փոքր քաշքշուկ է առաջացել, սակայն Հ.Ղազարյանը կարողացել է վազելով մտնել հրապարակ, որտեղ Գ.Խաչատրյանը նրան վայր է գցել։ Գ.Սաֆարյանը բացատրություն է պահանջել ոստիկաններից։ Ոստիկանները սկսել են հարվածել իրեն և իր ընկերներին։ Գ.Սաֆարյանը Գ.Խաչատրյանին միանշանակ չի հարվածել (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը և քրեական գործի 3-րդ հատորի 162-165-րդ, 231-238-րդ թերթերը):
11) Վկա Վարուժան Ավետիսյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2016 թվականի հունվարի 1-ին Երևանի Ազատության հրապարակում Ամանորը նշելու ընթացքում՝ ժամը 00։45-ի սահմաններում, իրենց երիտասարդ ընկեր Հ.Ղազարյանը ցանկացել է մուտք գործել Ազատության հրապարակ։ Նրա հագին եղել է տոնածառի հանդերձանք, այսինքն թիկունքին ամրացված փայտի վրա կախված են եղել փայլով և եղևնու ճյուղերին նմանվող շղթաներ։ Այդ ժամանակ նրան են մոտեցել երկու ոստիկաններ և սկսել են նրան քաշքշել, սակայն տղաների միջամտությամբ Հ.Ղազարյանին հաջողվել է նրանցից անջատվել և վազքով մտնել հրապարակ, որտեղ նրան գցել են գետնին։ Երբ բեմահարթակից տեսնելով դա` մոտեցել է նրան, տեսել է, թե ինչպես են այդտեղ հավաքված բազմաթիվ ոստիկաններ քաշքշում և հարվածում այդտեղ գտնվող քաղաքացիներին։ Գ.Խաչատրյանն իրեն շատ ագրեսիվ է դրսևորել, հարվածներ է հասցրել քաղաքացիներին, այդ թվում Գ.Սաֆարյանին, բայց վերջինս Գ.Խաչատրյանին չի հարվածել։ Համենայն դեպս ինքը նման բան չի տեսել և համոզված է, որ Գևորգը նման հնարավորություն չի ունեցել, քանի որ քաշքշուկի մեջ գտնվողները շատ խիտ են եղել, մարդիկ անընդհատ տեղաշարժվել են և ահավոր խառնաշփոթ վիճակ է եղել (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը և քրեական գործի 1-ին հատորի 140-144-րդ թերթերը):
9. Առաջին ատյանի դատարանն իր՝ 2017 թվականի հունվարի 17-ի դատավճռի «Դատարանի իրավական վերլուծությունները» վերտառությամբ բաժնում նշել է. «Վերլուծելով ամբաստանյալի և պաշտպանության կողմի վկաների նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները, համադրելով դրանք քրեական գործի դատական քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցների հետ, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, իրենց համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գ.Սաֆարյանի և պաշտպանության կողմի վկաների նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները` Գ.Սաֆարյանին առաջադրված մեղադրանքն անհիմն լինելու, Գ.Սաֆարյանի կողմից տուժողին չհարվածելու և նրա նկատմամբ բռնություն չգործադրելու, ինչպես նաև առաջադրված մեղադրանքն այլ կերպ հերքելու վերաբերյալ իրականությանը չեն համապատասխանում, արժանահավատ չեն, քրեական պատասխանատվությունից և պատժից խուսափելու հարցում Գ.Սաֆարյանին աջակցելու նպատակ են հետապնդում և հերքվում են վերոհիշյալ ապացույցներով։
Քննարկելով պաշտպանության կողմի պատճառաբանություններն այն մասին, որ ամբաստանյալ Գ.Սաֆարյանին վերագրվող արարքի հիմքում դրված ապացույցներով չի հաստատվում այդ արարքը նրա կողմից դիտավորությամբ կատարելը, ոստիկանության ծառայողների գործողություններին չի տրվել համապատասխան իրավական գնահատական` անհիմն են, քանի որ այդ պատճառաբանությունները հիմնավորող ապացույցներ քրեական գործով ձեռք չեն բերվել և դրանք հիմնավորող բավարար փաստարկներ չեն ներկայացվել։ 2015թ. դեկտեմբերի 31-ի` լույս 2016թ. հունվարի 1-ի գիշերը Երևանի Ազատության հրապարակում տեղի ունեցած միջադեպի վերաբերյալ ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունում հարուցված թիվ 62200216 քրեական գործով ՀՀ ոստիկանության ծառայողներ Գ.Խաչատրյանի և մյուսների նկատմամբ հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ քրեական հետապնդում չի իրականացվել և գործով վարույթը կարճվել է։ Բացի այդ, սույն քրեական գործով քննության առարկա է դարձել նաև հավաքի մասնակից մյուս քաղաքացիների վարքագիծը և գործով ձեռք բերված փաստական տվյալների հիման վրա, 2016թ. ապրիլի 18-ին որոշում է կայացվել հավաքի մասնակիցներ Գագիկ Եղիազարյանի, Վահրամ Պետրոսյանի, Վահագն Ղումաշյանի, Սևակ Մանուկյանի, Սերգեյ Կյուրեղյանի, Սմբատ Բարսեղյանի, Հովհաննես Ղազարյանի, Արմեն Միքայելյանի և մյուսների, ինչպես նաև ոստիկան Լևոն Գրիգորյանի թիկունքին հարվածելու մասով` Գևորգ Սաֆարյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին` նրանց արարքներում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ և 316-րդ հոդվածներով նախատեսված հանցակազմերի բացակայության պատճառաբանությամբ։ Բացի այդ, գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի սահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ հոդված)։
Գ. Սաֆարյանի` որպես քաղաքական գործչի գործունեության սահմանափակման, միջադեպն արհեստականորեն ստեղծված լինելու, պաշտպանության կողմի ներկայացրած տեսանյութում տուժողի մարմնական վնասվածքը նկատելի չլինելու, դրանով նրա մարմնական վնասվածք ստացած լինելու հանգամանքը հերքվելու, ինչպես նաև այդ բնույթի այլ հանգամանքների մասին պաշտպանության կողմի պատճառաբանություններն ընդամենը պաշտպանության կողմի կարծիքն են հանդիսանում և գործի քննությամբ չեն հիմնավորվում։
Այսպիսով, ստուգելով ամբաստանյալի, տուժողի և վկաների ցուցմունքները, համադրելով դրանք քրեական գործի դատական քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցների հետ, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, իրենց համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գ.Սաֆարյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, իշխանության ներկայացուցչի նկատմամբ առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելը` կապված իշխանության ներկայացուցչի կողմից իր ծառայողական պարտականությունները կատարելու հետ, ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
(…)»:

Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքները քննվում են հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
10. Ամբաստանյալ Գ.Սաֆարյանն իր վերաքննիչ բողոքում փաստարկել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը ակնհայտ անհիմն է:
Ի հիմնավորումն իր վերոնշյալ փաստարկի՝ բողոքի հեղինակը մասնավորապես նշել է, որ դատավճիռը պետք է հիմնավորվի բացառապես դատաքննությամբ բացահայտված հանգամանքներով, այնինչ դատավճռում նշված մի շարք հանգամանքներ չեն համապատասխանում դատաքննության ընթացքում բացահայտված հանգամանքների հետ: Մասնավորապես, դատավճռում նշված է, որ Գ.Խաչատրյանը ոստիկանություն ներկայացրած հաղորդման մեջ նշել է, որ Գ.Սաֆարյանը չի ենթարկվել իր օրինական պահանջին: Դատարանում Գ.Խաչատրյանն իր ցուցմունքում նշել է, որ ինքը Գևորգ Սաֆարյանին պահանջ չի ներկայացրել:
Դատավճռում նշված է, որ Վ.Ապրեսյանը նկատել է Գ.Խաչատրյանի վնասվածքը ոստիկանության ուժերի մոտենալուց հետո: Դատարանում Վ.Ապրեսյանը նշել է, որ ինքը Գ.Խաչատրյանի վնասվածքը տեսել է ենթադրյալ հարվածից անմիջապես հետո և նրան մի կողմ քաշել:
Դատավճռում նշված է, որ Գ.Թովմասյանը նշել է, որ Հ.Ղազարյանին մոտեցել են երկու ոստիկաններ, սակայն նրան ուղեկցող քաղաքացիները հրել են նրանց և մի ոստիկանի գցել գետնին: Դատարանում Գ.Թովմասյանը նշել է, որ չգիտի, թե ինչ պատճառով է երկու ոստիկաններից մեկն ընկել:
Դատավճռում նշված է, որ Ա.Հեքիմյանը ցուցմունք է տվել, որ քաղաքացիները հրել են իրենց, ինչի արդյունքում Պ.Գաբրիելյանն ընկել է գետնին: Դատարանում Ա.Հեքիմյանը նշել է, որ քաղաքացիները փորձել են շրջանցել իրենց, իսկ Պ.Գաբրիելյանը քաշքշելով Հ.Ղազարյանին, նրան գրկել է և միասին ընկել են գետնին:
Դատավճռում նշված է, որ Ս.Ալեքսանյանը կապի միջոցով լսելով բախման մասին, անմիջապես քայլել է դեպի այդ ուղղությամբ: Դատարանում Ս.Ալեքսանյանը նշել է, որ կապի միջոցով բախման մասին լսելուց 3-4 րոպե հետո քայլել է դեպի միջադեպի վայր:
Դատավճռում նշված է, որ Ա.Քոչարյանը հարված հասցնող քաղաքացուն չի ճանաչել: Դատարանում Ա.Քոչարյանը նշել է, որ ինքը հարված հասցնողի և հարված ստացողի դեմքերը չի տեսել:
Դատավճռում նշված է, որ Կ.Հովհաննիսյանը ոստիկանին հարված հասցրած մարդուն չի ճանաչում: Դատարանում Կ.Հովհաննիսյանը նշել է, որ ինքը ոստիկանին հարվածողի դեմքը չի տեսել:
Դատավճռում նշված է, որ Ա.Վարդանյանը հայհոյանքներ լսելու պահին շրջել է ավտոկայանատեղիի տարածքում: Դատարանում Ա.Վարդանյանը նշել է, որ հայհոյանքներ լսելու պահին եղել է անվտանգության սենյակի դիմաց իր գործընկերների հետ կանգնած:
Դատավճռում նշված է, որ Կ.Հովհաննիսյանը տեսանյութում մատնացույց է արել Գ.Սաֆարյանին և ասել, որ դա հարվածող քաղաքացին է: Դատարանում Կ.Հովհաննիսյանը նշել է, որ ինքը տեսագրության մեջ ոչ մեկի մատնացույց չի արել:
Դատավճռում նշված է, որ Ա.Քոչարյանը տեսագրության մեջ մատնացույց է արել Գ.Սաֆարյանին և ասել, որ նա ոստիկանին հարվածող քաղաքացին է: Դատարանում Ա.Քոչարյանը նշել է, որ ինքը տեսագրության մեջ ոչ մեկի մատնացույց չի արել:
Դատավճռում նշված է, որ Լ.Մզրոխյանը միջադեպից անմիջապես հետո Գ.Խաչատրյանին տարել է թիվ 1 հիվանդանոց: Քրեական գործի նյութերում առկա է թիվ 1 հիվանդանոցի գրանցամատյանից արված արձանագրություն, ըստ որի՝ Գ.Խաչատրյանը հիվանդանոց է դիմել 2016 թվականի հունվարի 1-ին` ժամը 0205-ին:
Դատավճռում նշված է, որ Պ.Գաբրիելյանը նշել է, որ Գ.Սաֆարյանը և մյուսները հրել, քաշքշել են իրենց և իրեն գցել գետնին: Դատարանում Պ.Գաբրիելյանը նշել է, որ քաղաքացիները փորձել են իրենց շրջանցել և իրենք են փորձել նրանց խանգարել և քաշքշել:
Բողոքի հեղինակը նաև նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը չի անդրադարձել նախաքննության բացթողումներին, որոնք թույլ չեն տալիս, որ դատավճիռը լինի օբյեկտիվ, բազմակողմանի և լրիվ: Մասնավորապես, նախաքննության ընթացքում ինքը տեղեկացրել է քննիչին, որ իր տաբատի վրա առկա են բազմաթիվ հետքեր, որոնք մնացել են ոստիկանների հասցրած հարվածներից: Քննիչն առգրավել է այդ տաբատը` պատճառաբանելով, որ այն պետք է ուղարկի փորձաքննության: Նախաքննության ընթացքում այդ տաբատը չի ենթարկվել փորձաքննության, ինչով կապացուցվեր, որ ոստիկանները իրեն հասցրել են բազմաթիվ հարվածներ, այդ թվում նաև ետևից:
Նախաքննության առաջին իսկ օրն ինքը տեղեկացրել է քննիչին, որ մի քանի ոստիկան նկարահանել են միջադեպը, և պահանջել է, որ քննիչն առգրավի այդ տեսագրությունները: Նախաքննության ընթացքում մի քանի անգամ գրավոր տեղեկացրել է քննիչին, որ ոստիկանները նկարահանել են միջադեպը, և որ օպերատոր ոստիկանները երևում են գործում առկա տեսագրության մեջ: Քննիչը ոչ միայն չի առգրավել ոստիկանների կատարած բազմաթիվ տեսագրությունները, այլ անգամ չի իրականացրել քննչական գործողություն իր մասնակցությամբ, որի ժամանակ ինքը տեսագրության մեջ մատնացույց կաներ օպերատոր ոստիկաններին:
Նախաքննության ընթացքում գրավոր տեղեկացրել է քննիչին, որ Օպերայի շենքին ամրացված են մոտ 10 տեսախցիկներ, որոնք նկարահանում են Ազատության հրապարակի տարածքը: Քննիչը ոչ միայն չի առգրավել այդ տեսագրությունները, այլ նաև չի իրականացրել քննչական գործողություն իր մասնակցությամբ, որի ընթացքում ինքը մատնացույց կաներ իր կողմից նշված տեսախցիկները: Այդ տեսագրությունների առկայությունը կապացուցեր, որ ինքը չի կատարել իրեն վերագրվող հանցանքը, և որ մեղադրական կողմի դատակոչած վկաները տվել են ակնհայտ սուտ ցուցմունքներ:
Առաջին ատյանի դատարանի իրավական վերլուծություններում առկա են մի շարք անհիմն և իրականությանը չհամապատասխանող պնդումներ: Մասնավորապես, նշվել է, որ ոստիկանների կատարած գործողություններին տրվել են իրավական գնահատականներ, քանի որ տվյալ միջադեպի շրջանակներում եղել է հարուցված մեկ այլ քրեական գործ և դրա շրջանակներում դատախազն իրավական գնահատական է տվել ոստիկանների գործողություններին: Դատարանը կաշկանդված է եղել դատախազի մեկ այլ քրեական գործով կայացված որոշմամբ, որի հիմքերը չեն ներկայացվել և Առաջին ատյանի դատարանը դրանք չի ուսումնասիրել: Միևնույն ժամանակ, դատախազի տվյալ որոշումը վիճարկվել է դատական կարգով և գտնվում է դատական քննության փուլում:
Առաջին ատյանի դատարանը նշել է, որ տվյալ քրեական գործի շրջանակներում դատարանը չպետք է իրավական գնահատական տա ոստիկանների գործողություններին, քանի որ գործի քննությունը ընթանում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն մեղադրանքի շրջանակներում: Մինչդեռ իրեն մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով, համաձայն որի` պետք է բռնություն կատարվի ծառայողական պարտականությունները կատարող իշխանության ներկայացուցչի նկատմամբ: Ուստի պետք է գնահատվեր՝ ոստիկանները գտնվել են իրենց ծառայողական պարտականությունների սահմաններում, թե դուրս են եկել այդ սահմաններից: Դատարանը նշել է, որ Գ.Խաչատրյանը կատարել է իր ծառայողական պարտականությունները, սակայն չի ներկայացրել որևէ հիմք նման պնդման համար: Թե տեսագրություններով, և թե վկաների ցուցմունքներով ապացուցվել է, որ Գ.Խաչատրյանը շեշտակի հարվածներ է հասցրել քաղաքացիներին: Դատարանը չի հիմնավորել, թե տվյալ բռնություններն ինչպես են մտնում ոստիկանի ծառայողական պարտականությունների մեջ: Գ.Խաչատրյանը դատարանում հայտարարել է, որ միջադեպի ժամանակ հայհոյանքներ է հասցրել իրեն: Հետևապես՝ Առաջին ատյանի դատարանը համարել է, որ քաղաքացիներին հայհոյելը մտնում է ոստիկանի ծառայողական պարտականությունների մեջ:
Առաջին ատյանի դատարանը համարել է, որ պաշտպանական կողմի հրավիրած վկաների ցուցմունքներն արժանահավատ չեն, սակայն չի ներկայացրել որևիցե հիմք նման եզրակացության համար՝ անտեսելով այն հանգամանքը, որ պաշտպանական կողմի վկաների ցուցմունքները հաստատվել են նաև տեսագրություններով և գործում առկա այլ հանգամանքներով:
Փոխարենը արժանահավատ է համարել մեղադրողի հրավիրած վկաների ցուցմունքները, որոնք ակնհայտ հակասության մեջ են ներկայացված տեսագրությունների հետ, ինչպես նաև կան բազմաթիվ հակասություններ այդ վկաների տված ցուցմունքների միջև: Վերոհիշյալ հակասությունների մասին ինքը մանրամասն նշել է իր ճառում, սակայն դատավճռում այդ հանգամանքներին անդրադարձ չի կատարվել: Միևնույն ժամանակ, վկաներից միայն ոստիկաններն են ցուցմունքներ տվել, որ ինքն իբրև հարվածել է Գ.Խաչատրյանին, և այդ վկաները հանդիսանում են Գ.Խաչատրյանից ածանցյալ անձինք: Իսկ համաձայն ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշման՝ ամբաստանյալի մեղքը չի կարող ապացուցված համարվել տուժողի և նրանից ածանցյալ անձանց ցուցմունքներով:
Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել պաշտպանական կողմին դատարանում հարցաքննել մի շարք վկաների, ինչի հետևանքով պաշտպանական կողմը չի կարողացել բացահայտել գործին վերաբերող մի շարք հանգամանքներ: Մասնավորապես, Հ.Ղազարյանին, Ս.Կյուրեղյանին, Գ.Եղիազարյանին, Ս.Բարսեղյանին և Վ.Ավետիսյանին դատաքննության ընթացքում հարցաքննելն արգելվել է այն հիմքով, որ նրանց նկատմամբ հարուցված է քրեական գործ և գործը վարող քննիչ Էդ.Հակոբյանը դեմ է, որ նրանք բերվեն դատարան և հարցաքննվեն: Դատարանը կաշկանդված է եղել քննիչի որոշմամբ և, բացի այդ, նշված վկաներից Հ.Ղազարյանի նկատմամբ հարուցված քրեական գործը գտնվել է այլ քննչական մարմնի և այլ քննիչի վարույթում, ուստի նրա մասով Էդ.Հակոբյանը կարծիք հայտնելու իրավունք չի ունեցել:
Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել տեսագրություններում առկա անհերքելի փաստերը և այն հանգամանքը, որ այդ փաստերն ապացուցում են, որ մեղադրողի դատակոչած վկաները տվել են ակնհայտ սուտ ցուցմունքներ: Նաև անտեսվել է, որ դատաքննության ընթացքում մեղադրողի դատակոչած վկաները տվել են իրարամերժ ցուցմունքներ, իսկ պաշտպանական կողմի հրավիրած վկաները տվել են իր անմեղությունը հաստատող ցուցմունքներ, որոնք հաստատվել են նաև տեսագրություններով: Նշված հանգամանքները ցույց են տալիս, որ ինչպես նախաքննությունը, այնպես էլ դատաքննությունը չեն եղել օբյեկտիվ, լրիվ և բազմակողմանի, դատաքննության ընթացքում ոտնահարվել են պաշտպանական կողմի վկաներին հարցաքննելու և արդար դատավարության իրավունքները:
Վերը շարադրվածի հիման վրա ամբաստանյալ Գ.Սաֆարյանը խնդրել է Առաջին ատյանի դատավճիռը բեկանել և կայացնել արդարացման որոշում:
11. Ամբաստանյալ Գ.Սաֆարյանի պաշտպան Տ.Հայրապետյանն իր վերաքննիչ բողոքում փաստարկել է, որ բողոքարկվող դատական ակտը պատճառաբանված չէ, Առաջին ատյանի դատարանն անտեսել է պաշտպանական կողմի ներկայացրած հիմնավորումները, առարկությունները, փաստարկումները, պատճառաբանությունները և ներկայացված ապացույցները, պաշտպանության կողմի մատնանշած բոլոր հանգամանքները, որոնցով ապացուցվում է ամբաստանյալ Գ.Սաֆարյանի անմեղությունը, չեն հերքվել և ընդհանրապես քննության առարկա չեն դարձել, ինչը նշանակում է, որ խախտվել են ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ, «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-9-րդ, 17-19-րդ, 23-րդ և 25-րդ հոդվածները:
Ի հիմնավորումն իր վերոշարադրյալ փաստարկի` բողոքի հեղինակը բառացիորեն (verbatim) նշել է հետևյալը.
«(...)
Փաստորեն ամբողջ դատավճռում դատարանը անդրադարձել է պաշտպանական կողմից բերված 100-ից ավելի պատճառաբանություններից ընդամենը չորսին և այդ պատճառաբանություններից փորձել է հերքել միայն մեկը: Ընդ որում, դատարանը աղավաղել է պաշտպանական կողմի պատճառաբանությունները, ինչը ըստ էության կեղծիք է և հեղինակազրկում է Հայաստանի Հանրապետության անունից կայացվող դատական ակտը։ Դատարանը անդրադարձել է միայն հետևյալ պատճառաբանություններին.
1.1. Սաֆարյանին վերագրվող արարքի հիմքում դրված ապացույցներով չի հաստատվում այղ արարքը նրա կողմից դիտավորությամբ կատարելը։ Նման պատճառաբանություն ընդհանրապես չի բերվել ոչ պաշտպանի, ոչ Սաֆարյանի կողմից։ Սա փաստերի աղավաղում է և կեղծիք։ Ոչ մի անգամ պաշտպանական կողմը չի ասել, որ ապացույցներով չի հաստատվում, որ Սաֆարյանը արարքը դիտավորությամբ է կատարել։ Սա նշանակում է, որ պաշտպանական կողմը ընդունում է, որ Սաֆարյանի կողմից արարք է կատարվել, սակայն այն չի եղել դիտավորյալ։ Սա ակնհայտ սուտ հանգամանք է, և հեղինակազրկում է դատական ակտը։ Ամբողջ դատաքննության ընթացքում պաշտպանական կողմը շեշտադրել է, որ Սաֆարյանի կողմից ընդհանրապես որևէ բռնություն ոստիկանների նկատմամբ չի եղել, որևէ հարված չի եղել, որևէ հպում չի եղել ոչ դիտավորյալ, ոչ էլ անզգույշ։ Դատարանը այս դեպքում էժանագին «հնարքի» է դիմել` դատական ակտը դարձնելով անօրինական։
1.2. Երկրորդ պատճառաբանությունը, որին դատարանը անդրադարձել է այն է, որ ոստիկանության ծառայողների գործողություններին չի տրվել համապատասխան իրավական գնահատական։ Այս առումով դատարանը իբրև թե հերքել է այս պատճառաբանությունը այն հանգամանքով, որ գործում առկա է որոշում, որով ոստիկանների նկատմամբ քրեական հետապնդում չի իրականացվել։ Սակայն հենց այս առումով դատարանը խուսափել է պատասխանել պաշտպանական կողմի բարձրացված մի շարք հարցերի։ Դրանք են.
ա) Քննչական մարմինը գտել է, որ Գեղամ Խաչատրյանը երկու անգամ հարված է ստացել մի անգամ իր աչուկին Ս.Բարսեղյանի կողմից, իսկ մյուս անգամ իր գոտկատեղին այլ անձի կողմից, երրորդ անգամ Ս.Բարսեղյանը ցանկացել է կրկին Գեղամին հարվածել և նա այդ հարվածը չեզոքացնելու համար բռունցքով հարվածել է Ս.Բարսեղյանին, չորրորդ դրվագում Գեղամին ցանկացել է հարվածել Սաֆարյանը, սակայն Գեղամը ոտքով հարվածել է Սաֆարյանին չեզոքացնելով նաև այդ հարվածը (տես տեսանյութը զննելու արձանագրությունը և Գեղամ Խաչատրյանի ցուցմունքը)։ Այսինքն առնվազն չորս դրվագով պետք է մեղադրանքներ առաջադրվեր քաղաքացիների նկատմամբ, քանի որ թե ոստիկանին հարվածելը, թե հարվածելու սպառնալիքը քրեորեն պատժելի արարքներ են։ Եթե նման հարվածներ եղել են. ապա ինչու մեղադրանքներ չեն առաջադրվել այս չորս դրվագներով։ Իսկ եթե այս չորս հարվածները չեն եղել, ապա Գեղամ Խաչատրյանը դուրս է եկել իր լիազորություններից և առանց հիմքի ինքն է բռնություն գործադրել հավաքի մասնակիցների նկատմամբ։ Այս հանգամանքին պետք է հստակ պատասխան տրվեր, հակառակ դեպքում չի կարելի նշել, որ Գեղամ Խաչատրյանը կատարել է իր պաշտոնեական պարտականությունները։ Այս հարցը բազմաթիվ անգամներ բարձրացվել է դատարանի առջև, այն վկայակոչվել է թե պաշտպանի, և թե Սաֆարյանի ճառերում, սակայն դատարանը խուսափել է անդրադառնալ և որևէ ձևով մեկնաբանել այս հանգամանքը։ Փաստորեն հենց միայն այս դրվագով հաստատվում է, որ դատարանը չի անդրադարձել պաշտպանական կողմի բերված առարկություններին և ի պաշտպանություն Սաֆարյանին բերված հիմնավորումներին։ Այսպիսով, դատարանը այս առումով իրավական գնահատականներ չի տվել ոստիկանների գործողություններին։
բ) Քննչական մարմինը գտել է, որ մնացած ոստիկանների կողմից հավաքի մասնակիցների նկատմամբ կիրառված բռնությունները ունեցել են ինքնապաշտպանական բնույթ, և այդ իսկ պատճառով էլ նրանց նկատմամբ քրեական հետապնդում չի իրականացվել։ Սա նշված է նաև դատավճռում։ Պաշտպանական կողմը կրկին բազմաթիվ անգամ հայտնել է, որ նույն այդ որոշմամբ քննչական մարմինը գտել է, որ քաղաքացիների կողմից հարվածներ չի եղել ոստիկաններին, հետևաբար ոստիկանները չէին կարող ինքնապաշտպանական հարվածներ հասցնել քաղաքացիներին։ Այսինքն ոստիկանների կողմից կատարված հարվածները չեն եղել իրենց պաշտոնեական պարտականությունները կատարելու հետևանք, ինչը կրկին հաստատում է, որ տվյալ դեպքում 316 հոդվածը կիրառելի չէ։ Այս պատճառաբանությանը ևս չի անդրադարձել դատարանը, դրանով իսկ իր դատական ակտը դարձնելով չպատճառաբանված։ Այսպիսով, դատարանը այս առումով իրավական գնահատականներ չի տվել ոստիկանների գործողություններին։
գ) Պաշտպանական կողմը նշել էր նաև, որ որևէ պահանջ չի եղել ուղղված հավաքի մասնակիցներին և այդ իսկ պատճառով էլ, հնարավոր չէր ենթարկվել ոստիկանների օրինական պահանջներին։ Ընդ որում հենց ոստիկանները սա հաստատեցին, որպես վկա ցուցմունք տալով։ Հետևաբար 316 հոդվածը այս առումով ևս կիրառելի չէ։ Պաշտպանական կողմի այս պատճառաբանությունը ևս չի հերքվել, դրանով իսկ դատական ակտը դարձնելով չպատճառաբանված։ Մինչդեռ, թե այս հանգամանքը, թե վերևում նշված հանգամանքները բավականին կարևորություն ունեցող հանգամանքներ են, և դրանցով արդարացվում էր Սաֆարյանը։ Այսպիսով, դատարանը այս առումով իրավական գնահատականներ չի տվել ոստիկանների գործողություններին։
դ) Պաշտպանական կողմը մատնանշել էր նաև այն հանգամանքը, որ ոստիկանների կողմից տոնածառ հավաքի վայր մտցնել արգելելը, ինչպես նաև տոնածառի համազգեստով անձի մուտքը արգելելը եղել են անօրինական արարքներ, իսկ միջադեպը ծագել է հենց այդ արարքներից։ Հետևաբար այս հիմքով ևս 316 հոդվածը կիրառելի չէ։ Սակայն այս դեպքում ևս դատարանը խուսափել է հաստատել կամ հերքել այս հիմնավորումը, կրկին դատական ակտը դարձնելով անհիմն և անօրինական։ Այսպիսով, դատարանը այս առումով իրավական գնահատականներ չի տվել ոստիկանների գործողություններին։
ե) Պաշտպանական կողմից ամբողջ դատաքննության ընթացքում բերվել են բազմաթիվ հիմնավորումներ, որ ոստիկանների գործողությունները չեն համապատասխանել հավաքների ազատության մասին ՀՀ օրենքի դրույթներին, որ ոստիկանները դուրս են եկել իրենց լիազորություններից և իրենց գործողություններով խափանել են հավաքը, ինչպես նաև չեն ենթարկվել հավաքի կազմակերպիչների պահանջներին, այլ ընդհակառակը ծեծել են նրանց։ Այսպիսով, դատարանը այս առումով ևս իրավական գնահատականներ չի տվել ոստիկանների գործողություններին։
Այսպիսով, դատարանի միակ պատճառաբանությունը, որով իբրև թե հերքել է պաշտպանական կողմի փաստարկը հիմնավոր չէ, քանի որ դատարանը նույն հանգամանքի հետ կապված չի պատասխանել պաշտպանական կողմի բերած առնվազն հինգ կարևոր հիմնավորումների, որոնցից յուրաքանչյուրի հաստատման դեպքում Սաֆարյանի նկատմամբ պետք է կայացվեր արդարացման դատավճիռ։ Այսպիսով, այսքանը բավարար է դատական ակտը բեկանելու և արդարացման դատավճիռ կայացնելու համար։ Հետևաբար դատավճիռը պետք է բեկանվի և հռչակվի Սաֆարյանի անմեղությունը։
1.3. Պաշտպանական կողմի երրրորդ պատճառաբանությունը, որին իբրև թե անդրադարձել է դատարանը դա այն է, որ միջադեպն արհեստականորեն է ստեղծված եղել, դատարանը առանց պատճառաբանելու հերքել է այս հետևությունը։ Մինչդեռ դատարանը պարտավոր էր պատճառաբանել իր հետևությունը։ Պաշտպանական կողմը այս առումով բերել էր մանրամասն հիմնավորումներ՝ մատնանշելով գործից կոնկրետ փաստեր, սակայն դատարանը այս փաստերը ոչ ընդունել ոչ էլ հերքել էր։ Այս դեպքում պաշտպանական կողմը զրկվում է դատավճիռը բողոքարկելու իր իրավունքից, քանի որ պաշտպանական կողմը չի կարող պատճառաբանություններ ներկայացնել, թե ինչու է դատարանի փաստարկները անհիմն, այն պարզ պատճառով, որ նման փաստարկներ ուղղակի չկան։
ա) Այս առումով պաշտպանական կողմը մատնանշել էր, որ ոստիկանների բռնությունների պատճառով հավաքի մասնակիցներից մեկը կորցրել էր գիտակցությունը, ստացել էր ուղեղի ցնցում և երկար ժամանակ նա ուշքի չէր գալիս։ Այս քաղաքացուն միջադեպից բավականին ուշ, ժամը 01.30-ին են տեղափոխել հիվանդանոց, որտեղ նա հայտարարել է, որ իրեն ծեծել են ոստիկանները։ Սա արձանագրել էր հիվանդանոցը և հայտնել համապատասխան մարմիններին։ Ծեծվածին որոշակի զննություն անցկացնելուց հետո, ժամը 02.05 թույլատրել են գնալ տուն, քանի որ քաղաքացին հրաժարվել է վճարել գլխի հետազոտության համար պահանջվող ահռելի գումարները։ (Տես 1-ին հատորի գ.թ. 8, 9, 10)։ Մյուս կողմից, ոստիկանների ցուցմունքներով Գեղամ Խաչատրյանին հենց միջադեպի ժամանակ, այսինքն ժամը 12.45-ից մինչև 01.00-ն են տեղափոխել հիվանդանոց բժշկական օգնություն ստանալու համար։ Սակայն այս ցուցմունքները հակասության մեջ են գործի մնացած նյութերի հետ և չեն հաստատվում դրանցով։ (Տես 1-ին հատորի գ.թ. 8, 9, 10)։ Հետևաբար ոստիկանների ցուցմունքները չեն համապատասխանում իրականությանը։ Բնականաբար այս հանգամանքը պետք է գնահատականի արժանացներ դատարանը և որևէ ձևով մեկնաբաներ այն։
բ) Պաշտպանական կողմը նշել էր նաև, որ ըստ ոստիկանների ցուցմունքների` Գեղամ Խաչատրյանի աչքից արյուն է հոսել միջադեպի ժամանակ, հետագայում նրան տարել են ծառերի տակ և բժշկական օգնություն ցուցաբերել, որից հետո նրան տեղափոխել են ծառայողական մեքենա և կրկին օգնություն ցուցաբերելով` տարել են բժշկական կենտրոն։ Սակայն գործում որևէ արյան հետք չկար։ Ավելին, լինելով ոստիկաններ` նրանք քրեական գործի համար նման կարևորություն ունեցող հետքերը չէին պահպանել, և արյան նմուշ չէր պահպանվել։ Բացի այդ, եթե օգնություն է ցուցաբերվել Գեղամ Խաչատրյանին, ապա պետք է լինեին բամբակներ, անձեռոցիկներ կամ այլ իրեր, որտեղ պետք է լինեին տուժողի արյան հետքերը, սակայն նման իրեղեն ապացույցներ չեն պահպանվել։ Մյուս կողմից որևէ լուսանկար չկար, որտեղ որ երևար, որ ոստիկանի հոնքից արյուն է գալիս։ Նա երկու անգամ ենթարկվել է բուժզննության և փորձաքննության, սակայն կրկին որևէ լուսանկար չկա, որ ոստիկանի հոնքից արյուն է եկել կամ այն պատռվել է։ Դատարանը առանց թեկուզև մեկ նախադասությամբ հերքելու պաշտպանական կողմի փաստարկները, գտել է, որ դրանք անհիմն են։ Այս դեպքում ևս դատական ակտը պատճառաբանված չէ և պաշտպանական կողմը զրկված է դատական ակտը արդյունավետորեն բողոքարկելու իրավունքից:
գ) Պաշտպանական կողմը մատնանշել էր առնվազն երկու տեսանյութ, որոնցում հստակ երևում էր, որ միջադեպի վերջում Գեղամ Խաչատրյանի աչքը շատ լավ երևում է, որ այն այտուցված չէ, որ հոնքը բացված չէ, և հոնքից արյուն չի գալիս, ինչպես նշված էր ոստիկանների ցուցմունքներում։ Այս առումով ևս դատարանի մեկնաբանությունները բացակայում են։ Դատարանր չի նշում, թե տեսանյութում երևում են այդ վնասվածքները, թե դրանք իսպառ բացակայում են։ Այսպիսով առանց հաստատելու կամ հերքելու այս հանգամանքը դատարանը գտել է, որ պաշտպանական կողմի մատնանշված հիմնավորումները, դրանք պաշտպանական կողմի կարծիքն են։ Այս դեպքում ևս դատական ակտը պատճառաբանված չէ և պաշտպանական կողմը զրկված է դատական ակտը արդյունավետորեն բողոքարկելու իրավունքից։
1.4. Պաշտպանական կողմի չորրորդ պատճառաբանությանը, որին իբրև թե անդրադարձել է դատարանը, դա այն է, որ Սաֆարյանը քաղաքական գործիչ չէ, որ նրա գործունեությունը չի սահմանափակվել և դրանք զուտ պաշտպանական կողմի կարծիքն է։ Այս հետևությունը ևս դատարանը որևէ ձևով չի պատճառաբանել: Այս դեպքում ևս դատական ակտը պատճառաբանված չէ, և պաշտպանական կողմը զրկված է դատական ակտը արդյանավետորեն բողոքարկելու իրավունքից։ Գևորգ Սաֆարյանի քաղաքական գործչի հետ կապված դեռևս կնշվի սույն բողոքում։
1.5. Չնայած Դատարանը այլ պատճառաբանությունների չի անդրադարձել, սակայն դատավճռում թվարկելով վերը նշված չորս հիմնավորումները դատարանը բառացիորեն նշել է հետևյալը.
«... ինչպես նաև այդ բնույթի այլ հանգամանքների մասին պաշտպանության կողմի կարծիքն են հանդիսանում և գործի քննությամբ չեն հիմնավորվում»։
Ամենայն հավանականությամբ դատարանը պաշտպանական կողմի բոլոր հիմնավորումները և պատճառաբանությունները ներառել է «այդ բնույթի այլ հանգամանքների մասին պաշտպանության կողմի պատճառաբանություններ» բառակապակցության մեջ և միանգամից չցանկանալով դրանք անգամ թվարկել` գտել է, որ դրանք անհիմն են։ Այսպիսով, դատարանի պատճառաբանությունները այսքանով ավարտվում են, կապված պաշտպանական կողմի 100-ից ավել Սաֆարյանին արդարացնող փաստարկումների հետ։ Հետևաբար, ընդամենր այս չորս հանգամանքի վերաբերյալ հիշատակում անելուց հետո դատարանը ավարտել է պաշտպանական կողմի պատճառաբանությունները անգամ թվարկելը և մեկ ընդհանրական բառակապակցությամբ հերքել է պաշտանական կողմի բոլոր հիմնավորումերը: Գտնում [է], որ նման ձևով դատավճիռը պատճառաբանելը հեռու է պատճառաբանված դատական ակտ համարվելուց։ Բնականաբար սա ավելի քան հաստատում է դատական ակտի չպատճառաբանված լինելու հանգամանքը։
2. Գործի ողջ դատաքննության ընթացքում պաշտպանական կողմը բարձրացրել է այն հարցը, որ տվյալ դեպքում մենք գործ ունենք քաղաքական հայացքների համար անձի քաղաքական գործունեությունը սահմանափակելու հանգամանքի հետ, ինչը հաստատում էր, որ Սաֆարյանը քաղաքական բանտարկյալ է։
ա) Նախ ամբողջ մամուլը, այդ թվում գրեթե բոլոր լրատվամիջոցները, անդրադառնալով այս միջադեպին, համարում են, որ միջադեպը արհեստական ստեղծված է Սաֆարյանի քաղաքական գործունեությունը սահմանափակելու համար։ Համաձայն մամուլի բազմաթիվ լուսաբանումների` Սաֆարյանը քաղաքական բանտարկյալ է։ Ցանկանում [է] հիշեցնել, որ մամուլը հասարակության հայելին է, և ավելի լավ անկախ դիտորդ հնարավոր չէ գտնել։ Սաֆարյանի քաղբանտարկյալ լինելու հարցը բազմաթիվ անգամներ շեշտվել է նաև այլ բարձրաստիճան պետական պաշտոնյաների կողմից, այդ թվում նաև` մի շարք Աժ պատգամավորների կողմից։ Դատարանին այս առումով ներկայացվել են մամուլից բազմաթիվ հրապարակումներ, որոնք կցվել են քրեական գործին և հետազոտվել դատաքննության ընթացքում։
Այդ նյութերով հիմնավորվում է, որ Սաֆարյանը վերջին տարիներին զբաղվել է քաղաքական ակտիվ գործունեությամբ։ Սաֆարյանը ընդդիմադիր քաղաքական գործիչ է, նրա գործունեությունը վերջին տարիներին ուղղված է եղել իշխանություններին պաշտոնաթող անելու կամ նրանց շուտափույթ հրաժարականը ստանալու ուղղությամբ։ Նա ոչ թե այն գործիչներից է, որ ժամանակ առ ժամանակ են զբաղվում քաղաքականությամբ, այլ իր ողջ ժամանակը վերջին հինգ տարիներին նա տրամադրել է ընդդիմադիր գործունեությանը։ Սաֆարյանը վայելել է մեծ հեղինակություն հատկապես երիտասարդության միջավայրում։ Մյուս կողմից լինելով երիտասարդ` նա նաև հանդիսանում է հիմնադիր խորհրդարանի անդամ, որտեղ հիմնականում ընդգրկված են երկար քաղաքական ուղի անցած հեղինակավոր անձիք: 2015թ. ապրիլ ամսին մեղադրանք է առաջադրվել հիմնադիր խորհրդարանի հինգ անդամների, այդ թվում նաև Սաֆարյանի նկատմամբ։ Մեղադրանքի բնույթը կայանում էր նրանում, որ Սաֆարյանը պարբերաբար հասարակության լայն շրջաններում դժգոհություն առաջացնելու, հասարակական անհնազանդության մթնոլորտ ստեղծելու, զանգվածային անկարգությունների կատարմանը մարդկանց հոծ զանգվածներ ներգրավելու մղումով, զանգվածային լրատվամիջոցների, ասուլիսների, ելույթների և հասարակական վայրերում տարբեր պատրվակներով կազմակերպված հավաքների ու երթերի ընթացթում տարաբնույթ սադրիչ ելույթներով, կոչերով մարդկանց տրամադրել, նախապատրաստել է զանգվածային անհնազանդության և իշխանությունների նկատմամբ բռնությունների կատարմանը։ Ավելի քաղաքականացված մեղադրանք հնարավոր չէ պատկերացնել։ Ի դեպ այս գործով նախաքննությունը ավարտվել է, և գործը գտնվում է դատաքննության փուլում։
բ) Դատաքննության ընթացքում ապացույցներ ձեռք բերվեցին, որ Սաֆարյանի նկատմամբ իր գործունեության հետ կապված վերջին տարիներին բազմաթիվ բռնություններ են գործադրվել, դրանք են՝
-Երևանի կենտրոնում, կանգառում նրա նկատմամբ մահափորձ է կատարվել՝ անհայտ անձը երկաթյա ձողով հետևից հարվածել է Գևորգի գլխին, ինչից հետո նա գիտակցությունը կորցրել է, և նրան տեղափոխել են հիվանդանոց։ Փաստի առթիվ հարուցվել է քրեական գործ, սակայն այդպես էլ չեն բացահայտվել արարք կատարողները։ Ավելին քրեական գործով չեն առգրավել անգամ այն տեսախցիկների տեսանկարահանումները, որոնք հնարավոր է ֆիքսած լինեին հանցագործությունը կատարողին:
- 2015թ. փետրվար ամսին իրավապահ մարմինների կողմից առանց որևէ պատճառի արգելվեց Հիմնադիր խորհրդարանի անդամների ուղևորությունը դեպի Արցախ, և բազմաթիվ քաղաքացիներ դաժանորեն ծեծի ենթարկվեցին, այդ թվում` նաև Սաֆարյանը։ Այդ օրը իրավապահ մարմինների կողմից ջարդվեցին հիմնադիր խորհրդարանի բազմաթիվ մեքենաներ։
- 2015թ. դեկտեմբերի 2-ին հենց «Ազատության» հրապարակում ՀՀ ոստիկանության երկու ծառայակից, առանց որևէ պատճառի հարձակվել են ՍաՖարյանի վրա, գցել են նրան գետնին և սկսել հարվածներ հասցնել նրան։ Դեպքի առթիվ ՀՔԾ-ում հարուցվում է քրեական գործ, սակայն որևէ մեկը այդ թվում` նույն ոստիկանը չի ենթարկվել պատասխանատվության։
Այսպիսով, այս բոլոր հանգամանքների հետ կապված դատարան ներկայացվել են նյութեր։ Բացի այդ այս մասին դատարանում ցուցմունքներ են տվել թե Սաֆարյանը, և թե բազմաթիվ վկաներ։ Դատարանը գտել է, որ Սաֆարյանի քաղաքական գործունեությունը չի սահմանափակվել, և դրանք պաշտպանական կողմի կարծիքն է։ Մինչդեռ եթե դատարանը կասկածներ ուներ այս առթիվ, ապա բացի պաշտպանական կողմի վկաներից դատարանին են ներկայացվել նաև մամուլից տպված բազմաթիվ հոդվածներ, որոնք, լինելով անկախ, դիտորդի տեսանկյունից հաստատել էին պաշտպանական կողմի հիմնավորումները։
Դատարանը պարտավոր էր իր հետևությունը պատճառաբանել, ինչը չի կատարել, և առանց որևէ պատճառաբանության հերքել է պաշտպանական կողմի հիմնավորումները։ Այս դեպքում ևս պաշտպանական կողմը զրկված է դատական ակտը արդյունավետորեն բողոքարկելու իրավունքից, քանի որ դատական ակտը պատճառաբանված չէ։
3. 2012թ. հոկտեմբերին ԵԽԽՎ-ն սահմանել է «քաղաքական բանտարկյալ» տերմինի բնորոշումը և Եվրոպայի խորհրդի երկրներին խնդրել է այսուհետև իրավաբանական որակումների ընթացքում հաշվի առնել այն։ «Քաղաքական բանտարկյալ» տերմինը Եվրոպայի Խորհրդում մշակել են գլխավոր քարտուղարի անկախ փորձագետները, և նրանց առաջարկած ընդհանուր չափանիշները բոլոր շահագրգիռ կողմերի, այդ թվում Եվրոպայի խորհրդի նախարարների կոմիտեի և խորհրդարանական վեհաժողովի հավանությանն են արժանացել։
Ըստ այդ չափանիշների` քաղաքական բանտարկյալ պետք է համարել անձնական ազատությունից զրկված անձին, եթե ազատազրկումը կիրառվել է Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայով և կից արձանագրություններով երաշխավորված հիմնական իրավունքներից որևէ մեկի, մասնավորապես մտածելու, խղճի և դավանանքի ազատության, կարծիք արտահայտելու և տեղեկատվություն հաղորդելու, ինչպես նաև հավաքների և միավորումների ազատության ոտնահարմամբ։
Քաղբանտարկյալ է համարվում նաև անձնական ազատությունից զրկված անձը, երբ «ազատազրկումը կիրառվել է ակնհայտորեն քաղաքական դրդապատճառներով, օրինախախտման հետ առանց որևէ առնչության»։ Նման բանտարկյալներ են համարվում նաև այն անձինք, «որոնց կալանքի տևողությունը և պայմաններն ակնհայտորեն անհամաչափ են այն իրավախախտմանը, որով տվյալ անձը մեղավոր կամ կասկածյալ է ճանաչվել»։ Բացի այդ, քաղաքական բանտարկյալ է համարվում նաև այն անձը, որն ազատությունից զրկվել է «այլ անձանց համեմատ՝ խտրական վերաբերմունքի հիման վրա»։
Վեհաժողովը Եվրոպայի խորհրդի բոլոր պետությունների իրավասու մարմիններին առաջարկել է «վերը նշված չափանիշների կիրառմամբ վերանայել բոլոր այն գործերը, որտեղ, հնարավոր է, խոսքը վերաբերում է քաղաքական բանտարկյալներին, և կախված արդյունքներից կամ ազատ արձակել նման կալանավորներին, կամ էլ կրկնակի դատաքննություն անցկացնել»։ Այսպիսով այս չափանիշները ավելի քան հաստատում են Սաֆարյանի քաղբանտարկյալ լինելու հանգամանքը։
4. Դատարանում բացահայտվեց, որ ոստիկանության աշխատակիցները և հատկապես տուժողը թշնամաբար են տրամադրված եղել Գևորգ Սաֆարյանի նկատմամբ։
Դատարան էին ներկայացվել նյութեր, որոնք հետազոտվեցին դատաքննության ընթացքում, որ մինչև ամանորյա գիշերը ծառայությունը սկսելը Գեղամ Խաչատրյանը իր «Ֆեյսբուքյան» էջում տեղադրել է մի գրառում այն մասին, որ իրենք գնում են իրենց հայրենասիրական պարտականությունը կատարելու` «հրապարակում զվռնող կապիկներին հրապարակից քշելու»։ Գեղամ Խաչատրյանը 31.12.2016թ. իր ֆեյսբուքյան էջում տառացիորեն արել էր հետևյալ գրառումը.
«Շնորհավորում եմ և հպարտանում իմ ծառայակից ընկերներով` այս ցրտին և ձյանը ծառայություն են իրականացնում Երևանի փողոցներում` պահպանելով հասարակական կարգն ու կանոնը, թողնելով իրենց ընտանիքներին մենակ՝ առանց իրենց, որպեսզի մեր քաղաքացիները անվտանգ և ուրախ դիմավորեն ամանորը տանը և թե դրսում։ Սա մեր ծառայությունն է, մենք այն իրականացնում ենք գիտակցաբար և պատվով։ Գիտակցաբար պահպանում ենք հասարակական կարգն ու կանոնը կապիկներից, որոնք զվռնում են հրապարակում (կարծում եմ հասկացաք, որ հրապարակի մասին է խոսքը), իսկ պատվով այն հրապարակում, որտեղ ընտանիքներ են գալիս երեխաներին ուրախացնելու ու ուրախանալու նպատակով: Պատիվ ունեմ» :
Փաստորեն արդեն ծառայությունը սկսելուց առաջ Գեղամ Խաչատրյանը Գևորգ Սաֆարյանին և հավաքի այլ մասնակիցներին դիտարկել է որպես «կապիկների»:
Միջադեպից մի քանի ամիս առաջ էլ, Գեղամ Խաչատրյանը ոստիկանին ոչ վայել արտահայտություններով՝ այդ թվում նաև հայհոյանքներով իր ֆեյսբուքյան էջում վիրավորել էր նույն Սաֆարյանին և նրա հարազատներին։ Այս հանգամանքը ավելի քան հաստատում է, որ Գեղամ Խաչատրյանը ունեցել է ընդգծված թշնամական մոտեցում Գևորգ Սաֆարյանի նկատմամբ։ Եթե հաշվի առնենք, որ նա հանդիսանում է չորրորդ հատուկ գումարտակի հրամանատար, ում և քաղաքացինեիի միջև էլ սկսել է միջադեպը, ապա ավելի քան կասկածելի է, որ ոստիկանության ծառայակիցները միջադեպի ընթացքում իրենց պաշտոնեական պարտականություններն են կատարել։ Գտնում [է], որ դատարանը պարտավոր էր գնահատական տալ պաշտպանական կողմի այս հիմնավորմանը, սակայն դատարանը շրջանցել է այս հանգամանքը։ Մինչդեռ դատաքննության ընթացքում բազմաթիվ վկաներ, ամբաստանյալը, ինչպես նաև տուժող Գեղամ Խաչատրյանը ցուցմունքներ տվեցին այս մասին։ Դատարան ներկայացվեցին նաև այս հանգամանքը հաստատող գրավոր փաստաթղթեր, որոնք հետազոտվեցին դատաքննության ընթացքում։ Այս ամենից հետո դատարանը գնահատական չտվեց այս հանգամանքին, մինչդեռ սա բավականին կարևոր հանգամանք է և այն արդարացնում էր Սաֆարյանին։ Փաստորեն այս դեպքում ևս դատական ակտը պատճառաբանված չէ։
5. Դատարանը դատաքննության ընթացքում բավարարեց պաշտպանական կողմի միջնորդությունը և որոշում կայացրեց որպես վկա ներգրավել տասներեք քաղաքացիների, ովքեր միջադեպի ժամանակ անմիջական մասնակցություն են ունեցել միջադեպին։ Չնայած դատարանը որոշում էր կայացրել այդ անձանց հարցաքննելու վերաբերյալ, սակայն դատաքննության կեսից դատարանը փոխեց իր որոշումը և հրաժարվեց որպես վկա կանչեյ և հարցաքննել այդ վկաների մեծ մասին։ Դատարանը իր որոշումը պատճառաբանեց այն հանգամանքով, որ մեկ այլ քրեական գործով նախաքննություն իրականացնող քննիչը գրություն էր ուղարկել դատարանին, որ մտավախություն կա, որ այդ վկաները կարող են հաղորդակցվել այլ անձանց հետ, սակայն նրանց հաղորդակցությունը քննիչի կողմից սահմանափակվել էր։ Պաշտպանական կողմը դատարանին հայտնեց, որ այս վկաները պետք է այնպիսի հանգամանքների մասին ցուցմունքներ տային, ինչի մասին նրանք չէին հարցաքննվել նախաքննության ընթացքում, սակայն դատարանը չթույլատրեց վկաների հարցաքննությունը:
Գտնում [է], որ դատարանը խախտել է հավասարության և մրցակցության սկզբունքները, զրկել է պաշտպանական կողմին ապացույցներ ներկայացնելու հնարավորությունից, ինչի արդյունքում պաշտպանական կողմը չի կարողացել մի շարք հանգամանքներ բացահայտել դատաքննության ընթացքում։ Ավելին, քննիչը նախաքննություն էր կատարում ոչ բոլոր վկաների մասով, սակայն դատարանը հիմնվելով քննիչի գրության վրա, արգելեց նաև Հովհաննես Ղազարյանին որպես վկա հարցաքննելը, ինչը մեկ անգամ ևս հաստատում է, որ դատարանի որոշումը անհիմն է և անօրինական։ Բացի այդ դատարանը խախտեց Սահմանադրության 61 և 63, Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի առաջին կետը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 8, 17, 19, 23, 342 հոդվածները և այդ խախտումները ազդել են գործի ելքի վրա։
Այս մասին պաշտպանական կողմը բազմաթիվ հայտարարություններ էր կատարել, սակայն դատարանը այս հանգամանքը ևս շրջանցել էր։
6. Դատարանը, չթույլատրելով դատաքննության ընթացքում հարցաքննել պաշտպանական կողմի վկաներին, խախտել է նաև Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 3-րդ կետի «դ» ենթակետը, համաձայն որի` Քրեական հանցագործություն կատարելու մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր ոք ունի հետևյալ նվազագույն իրավունքները... դ) հարցաքննելու իր դեմ ցուցմունք տվող վկաներին կամ իրավունք ունենալու, որ այդ վկաները ենթարկվեն հարցաքննության, և իրավունք ունենալու` իր վկաներին կանչելու և հարցաքննելու միևնույն պայմաններով, ինչ իր դեմ ցուցմունք տված վկաները:
Հետևաբար դատարանը չէր կարող զրկել Սաֆարյանին այս հիմնարար իրավունքից առավել ևս, երբ դատարանը մեղադրանքի կողմի բոլոր վկաներին հարցաքննել էր դատաքննության ընթացքում, իսկ պաշտպանական կողմի վկաներին` ոչ։ Այսպիսով դատարանը խախտել է Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 3-րդ կետի «դ» ենթակետը և այս խախտումը ազդել է գործի ելքի վրա։
7. Գտնում [է], որ նախաքննությունը անցկացվել է կոպիտ խախտումներով, ինչը զգալի ներգործություն է ունեցել նաև դատաքննության վրա։ Ավելին խախտումների բնույթը այնպիսին են եղել, որ պաշտպանական կողմը չէր կարող դրանք ուղղել դատաքննության ընթացքում։ Այսպես.
7.1. Քննիչը չէր առգրավել Ազատության հրապարակում առկա բազմաթիվ տեսախցիկների տեսաձայնագրությունները կամ այդ տեսագրությունները ֆիքսող էլեկտրոնային կրիչները։ Ազատության հրապարակում առկա էին քաղաքապետարանի կողմից տեղադրված տեսախցիկները, Օպերայի շենքի վրա տեղադրված տեսախցիկները, ստորգետնյա ավտոկայանատեղիի տեսախցիկները և մոտակայքի սրճարանների տեսախցիկները։ Ավելին գործի նյութերի ուսումնասիրությունից հստակ երևում է, որ միջադեպը տեսանկարահանվել է առնվազն երեք ոստիկանների կողմից։ Այսպիսով առնվազն երեք ոստիկաններ տեսանկարահանել են երեք տարբեր տեսախցիկներով։ Սակայն գործում առկա է ընդամենը մեկ տեսախցիկի տեսագրություն, այն էլ 40 վայրկյան տևողությամբ, այն էլ, երբ արդեն միջադեպը ավարտված է եղել։
Քննիչը չէր պարզել այդ տեսագրությունների ճակատագիրը և չէր հայտնաբերել դրանք։ Մինչդեռ այդ տեսագրությունները ավելի քան կարևոր էին գործի ճիշտ լուծման համար։ Այս ոստիկանները գտնվել են իրենց ծառայական պարտականությունները կատարելու մեջ, և նրանք չէին կարող չկատարել իրենց պարտականությունները և առանց կոնկրետ հրամանի` նկարահանել միջադեպը։ Եթե անգամ այդ ոստիկանները ինքնագլուխ էին նկարահանել միջադեպը, ապա առնվազն պետք է քննիչների կողմից հայտնաբերվեին այդ ոստիկանները, հարցաքննվեին և հայտնեին, թե ինչու չեն կատարել իրենց պարտականությունները, այլ տեսանկարահանել են միջադեպը։ Իսկ եթե այդ երեք ոստիկանները տեսանկարահանել են միջադեպը ծառայության բերումով, ապա այդ տեսագրությունները պետք է առգրավվեր և զննվեր գործի շրջանակներում, մինչդեռ սա նույնպես չի կատարվել։ Սա կրկին հաստատում է, որ չի եղել գործի բազմակողմանի և օբյեկտիվ նախաքննություն։
7.2 Քննչական խումբը չի եղել օբյեկտիվ, հետևաբար քննչական խումբը նման կազմով չէր կարող օբյեկտիվ գնահատականներ տալ գործի ապացույցներին և Սաֆարյանի գործողություններին։ Քրեական գործով քննչական խմբին բացարկ էր հայտնվել և միջնորդություն էր ներկայացվել նախաքննությունը այլ քննչական խմբի հանձնարարելու մասին, սակայն միջնորդությունը մերժվել էր։
Ինչպես հայտնի է եվրոպական դատարանի դիրքորոշումներից, Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետը տարածվում է նաև գործի նախաքննության ընթացքում թույլ տրված խախտումների վրա, եթե այդ խախտումները ազդում են գործի ելքի վրա։ Այս առումով ցանկանում [է] մատնանշել այն հանգամանքը, որ գործի նյութերից պարզվում է, որ այս նույն քննչական խումբը քննել է նաև նույն միջադեպի հետ կապված մեկ այլ քրեական գործ, որտեղ տուժող է հանդիսացել Գևորգ Սաֆարյանը, իսկ քրեական գործը հարուցվել է Գեղամ Խաչատրյանի և նրա ենթակաների կողմից իրենց լիազորությունները չարաշահելու և քաղաքացիների՝ այդ թվում նաև Սաֆարյանի նկատմամբ ենթադրյալ բռնություն ցուցաբերելու փաստերով։ Այս գործով ըստ էության հարցաքննվել են նույն անձիք, և այս գործով նույն այս քննչական խումբը գնահատական է տվել այդ գործում էական ապացույցներին, այդ թվում նաև հարցաքննված անձանց ցուցմունքներին։ Այդ գործով ավարտելով նախաքննությունը` քննչական խմբի մոտ կարծիք է ձևավորվել, որ ոստիկանների գործողությունները եղել են իրավաչափ, որ Գեղամ Խաչատրյանը իր ծառայողական պարտականությունները չի գերազանցել և գործել է օրենքի շրջանակներում։
Այդ եզրահանգմանը գալուց հետո այս նույն քննչական խումբը այլևս չի կարող օբյեկտիվ գնահատականներ տալ նույն այդ անձանց գործողություններին, նույն այդ անձանց տրված ցուցմունքներին և այդ անձանց մասնակցությամբ կատարված այլ քննչական գործողություններին։ Այսպիսով այս ձևավորված մոտեցումը խանգարել է քննչական կազմին օբյեկտիվ գնահատականներ տալուց և զրկել է գործի քննությունը օբյեկտիվ համարելուց։ Այսպիսով խախտվել է նաև Կոնվենցիայի 6.1 հոդվածով երաշխավորված արդար դատաքննության իրավունքը։ Բնականաբար այս խախտումները ազդել են գործի ելքի վրա։
8. Ինչպես հայտնի է դատական պաշտպանության իրավունքը անձի հիմնարար իրավունքներից է։ ՀՀ Սահմանադրության 63 հոդվածի համաձայն յուրաքանչյուր ոք անի անկախ և անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդարացի քննության իրավունք։ Բնականաբար գործի արդարացի քննությունը նշանակում է, որ գործը քննող դատարանը, այսինքն նախագահող դատավորը պետք է անկախ և անաչառ քննություն իրականացնի։ Սա իր հերթին ենթադրում է, որ դատավորը ինքն ամեն դեպքում պետք է լինի թե անկախ և թե անաչառ։
Ընդ որում, նախագահող դատավորը նախ պետք է անաչառ համարվի հենց ամբաստանյալի կողմից։ Ամբաստանյալի ընկալմամբ դատավորը պետք է դիտվի որպես անաչառ և անկողմնակալ։ Ամբաստանյալի համար չպետք է կասկածներ լինեն, որ նախագահող դատավորը կողմնակալ է, հակառակ դեպքում խախտվում է արդար դատաքննության իրավունքը։ Այսպես օրինակ.
Եվրոպական դատարանը Պերսակը ընդդեմ Բելգիայի գործով նշել է «Չնայած այն բանին, որ անկողմնակալությանը որպես կանոն նշանակում է նախապես համոզվածության և կողմնակալության բացակայություն, սակայն Կոնվենցիայի 6 հոդվածի 1-ին կետին համապատասխան կողմնակալության բացակայությունը կամ ընդհակառակը, նրա առկայությունը կարող է ստուգվել տարբեր եղանակներով։ Այս ենթատեքստում կարելի է տարբերակել սուբյեկտիվ մոտեցում, որը արտահայտվում է տվյալ դատավորի անձնական համոզվածությամբ և օբյեկտիվ մոտեցման միջև, որն արտահայտվում է այն բանում, որ գոյություն ունեցել են արդյոք բավարար երաշխիքներ, որպեսզի բացառվի այս առումով որևէ տեսակի կասկածների գոյությունը։ Այս առումով նույնիսկ արտաքին գործոնները կարող են ունենալ որոշակի նշանակության։ Տվյալ դեպքում ամենակարևորը այն վստահությունն է, որը ժողովրդավարական հասարակությունում դատարանները պետք է առաջացնեն հանրության մոտ, և ամենից առաջ քրեական դատավարությունում մեղադրյալների մոտ։ ԵԴ-ն որոշել է, որ ցանկացած դատավոր, ում անկողմնակալության մեջ առկա են հիմնավոր /օրինական/ կասկածներ, պետք է դատավորների կազմից հեռացվի։
Այսպիսով դատարանի անկողմնակալության առաջին գործոնը վերաբերում է ամբաստանյալի մոտ նախագահող դատավորի նկատմամբ վստահության ձևավորմանը։ Այսինքն հենց Գևորգ Սաֆարյանի մոտ չպետք է լինեն կասկածներ, որ նախագահող դատավոր Մ.Մարտիրոսյանը կողմնակալ է։
Անկողմնակալության երկրորդ գործոնը վերաբերում է անկողմնակալ դիտորդին։ Այսինքն անկողմնակալ դիտորդի տեսանկյունից ևս չպետք է որևէ կասկածներ լինեն, դատավորի կողմնակալության մեջ։ Այս դեպքում ևս ԵԴ-ն, երբ խոսքը գնում է դատարանի անկախության մասին, հաշվի է առնում ոչ միայն դատարանի փաստացի անկախությունը, այլ եվրոպական դատարանը հաշվի է առնում նաև այսպես կոչված անկախության արտաքին, կամ երևացող էլեմենտը։ Այս մոտեցումը նշանակում է, որ անհրաժեշտ է, որ սովորական քաղաքացու, կամ դիտորդի տեսանկյունից չլինի որևէ կասկած դատավորի անկախության վերաբերյալ։ Երբ առկա են այդպիսի կասկածները, ապա առկա է նաև կոնվեցիայի 6/1/ հոդվածի խախտում։
Այսպիսով, տվյալ դեպքում անկախ և անաչառ դատաքննության իրավունքը ենթադրում է, որ թե Գևորգ Սաֆարյանի տեսանկյունից և թե սովորական քաղաքացու կամ դիտորդի տեսանկյունից չլինեն որևէ կասկածներ դատավորի անկախության և անկողմնակալության վերաբերյալ։ Սակայն առկա էին մի շարք հանգամանքները, որոնք պաշտպանական կողմի համար ողջամիտ կասկածներ էին հարուցում դատավորի անկախության և անկողմնակալության հարցում, և այդ իսկ պատճառով նախագահող դատավորին ինքնաբացարկ հայտնելու միջնորդություն ներկայացվեց, սակայն դատարանը այն մերժեց։
Ամբաստանյալ Գևորգ Սաֆարյանը իրեն համարում է քաղբանտարկյալ։ Նա բազմաթիվ անգամներ հայտարարել է, որ իշխանությունները հաշվեհարդար են տեսնում իր նկատմամբ կապված իր քաղաքական հայացքների հետ։ Մի կողմ թողնենք այն հանգամանքը, թե իրականում Սաֆարյանը քաղբանտարկյալ է, թե ոչ։ Եկեք քննարկենք այն իրողությունը, թե արդյոք առկա են նախադրյալներ, որ Սաֆարյանը կարող է մտածել, որ ինքը քաղբանտարկյալ է։ Այս առումով կարևորը այն իրողությունն է, որ արդյոք ողջամիտ են Սաֆարյանի կասկածները և կան արդյոք հանգամանքներ, որոնք կարող էին հանգեցնել նման կասկածների։
Վերևում արդեն նշել ենք քաղբանտարկյալ համարվելու հանգամանքները և ԵԽԽՎ-ի մոտեցումը այդ մասին։ Այսպիսով, ըստ այդ սահմանման` եթե ոտնահարել են անձի մտածելու, արտահայտվելու կամ հավաքների մասնակցելու ազատությունները և անձին զրկել են անձնական ազատությունից, ապա համաձայն ԵԽԽՎ-ի բնորոշման այդ անձը քաղբանտարկյալ է։ Եթե զուգահեռներ ենք անցկացնում ամանորյա միջադեպերից հետո Սաֆարյանին ազատությունից զրկելու հանգամանքի և այս սահմանման միջև, ապա ավելի քան հիմնավորվում է Սաֆարյանի հավաքներին մասնակցելու և խոսքի ազատության իրավունքների խախտումները։
Ի դեպ, ոչ միայն Սաֆարյանը, այլև հասարակությունը, այդ թվում շատ լրագրողներ, հասարակական կազմակերպությունների ներկայացուցիչներ, արտասահմանյան բարձրաստիճան պաշտոնյաներ կիսել են Սաֆարյանի հետ այդ կարծիքը։ Ցանկանում եմ շեշտադրել միայն «Human Rights Watch» միջազգային հեղինակավոր հասարակական կազմակերպության դիրքորոշումը։ «Human Rights Watch» կազմակերպության` ՀՀ գլխավոր դատախազին ուղղված դիմումի մեջ նշված է հետևյալը.
«... Հաշվի առնելով միջադեպի ոչ նշանակալի բնույթը, որը նշված է ձերբակալման հիմքում, մենք կարծում ենք, որ Սաֆարյանը պետք է ազատ արձակվի մինչև քննությունը։ Երկու ամսով ազատազրկումը լուրջ սահմանափակում է հանդիսանում Սաֆարյանի նկատմամբ, որն ամբողջությամբ չարդարացված է փաստերի կամ միջազգային չափանիշների տեսանկյունից և անհամաչափ` հաշվի առնելով նրա կողմից հետաքննությանը սպառնացող որևէ իրական ռիսկերի բացակայությունը։ «Human Rights Watch» –ո մտահոգված է, որ իրականում իշխանությունները Սաֆարյանին որպես թիրախ են ընտրել ընդդիմադիր քաղաքական խմբում իր անդամակցության և նրա խաղաղ քաղաքական համոզմունքների համար, և որ սահմանված խափանման միջոցր միտված է միջամտելու նրա մտքի, խոսքի և հավաքների ազատության իրավունքին, որոնք պաշտպանվում են ՔՔԻՄԴ-ով:
Այսպիսով, թե հանրության, և թե Սաֆարյանի տեսանկյունից ավելի քան ողջամիտ է այն իրողությունը, որ Սաֆարյանին մեղադրանք են առաջադրել և կալանավորել իր քաղաքական ընդդիմադիր հայացքների համար, հետևաբար այս տեսանկյունից ավելի քան կարևորվում է նախագահող դատավորի անաչառությունը և անկախությունը։ Բերենք մի քանի օբյեկտիվ նախադրյալներ, որոնք մեր կարծիքով կասկած են հարուցում դատավոր Մարտիրոսյանի անաչառության և անկախության չափանիշների շուրջ։
ա) Դատավոր Մնացական Մարտիրոսյանը ամենաշատ քաղաքական հնչեղություն ունեցող գործեր քննող դատավորն է։ Կարծում [է] չափազանցություն չի լինի, եթե անգամ ասենք, որ նա այն եզակի դատավորներից է, ովքեր քննում են նմանատիպ գործեր։ Այս առումով հասարակության մեջ ձևավորվել է մոտեցում, որ նա իշխանությունների անօրինությունները արդարացնող բացառիկ կարողություններ ունեցող դատավոր է։ Այս առումով ցանկանում [է] մատնանշել մի քանի նմանատիպ գործեր։ Օրինակ նա քննել է մարտի մեկի դեպքերով բազմաթիվ գործեր, այդ թվում նաև հանրահայտ «Յոթի գործը», քննել է Ժիրայր Սեֆիլյանի, Շանթի, Նիկոլ Փաշինյանի, ՀԱԿ–ի ակտիվիստների, հանրաքվեի ընթացքում այլ անձանց փոխարեն քվեարկողների գործերը, Միրոնովի գործը և շատ այլ գործեր։ (Այս առումով գործի նյութերում առկա են մամուլից տպված 6 հոդվածներ, որոնք հաստատում են վերը նշվածը)։
Այսպիսով այս հանգամանքը պաշտպանական կողմի համար բավարար էր նշելու, որ եթե գործը քններ դատավոր Մարտիրոսյանը, ապա նա թե Սաֆարյանի, և թե հանրության տեսանկյունից չի համարվի անկողմնակալ դատավոր, քանի որ թե հանրությունը, և թե Սաֆարյանը համարում են, որ գործը քաղաքական է, հետևաբար նա չի կարող քննել սույն գործը։
ա) Ցանկանում [է] նշել մի բանի սուբյեկտիվ նախադրյալներ, որոնք ևս կասկած են հարուցում դատավոր Մնացական Մարտիրոսյանի անկողմնակալության մեջ։
Գևորգ Սաֆարյանի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրել էր նույն դատարանի դատավոր Գ.Խանդանյանը։ Նա կալանքի որոշումը պատճառաբանել էր հղում կատարելով 1994թ. հունիսի 30-ի ԵԽԽՎ-ի կողմից ընդունված «Դատական քննության ընթացքում նախնական կալանքի մասին» թիվ 1245 /1994/ հանձնարարականի 6-րդ կետի վրա և նշել. «1994թ. հունիսի 30-ի ԵԽ ԽՎ-ի կողմից ընդունված «Դատական քննության ընթացքում նախնական կալանքի մասին» թիվ 1245 /1994/ հանձնարարականի 6-րդ կետում նշված է, որ դատաքննության փուլում նախնական կալանքը, որը միշտ պետք է լինի հայեցողական և բացառիկ միջոց, պետք է կիրառվի միայն այն դեպքում, երբ մեղադրվող արարքի համար նախատեսված պատժաչափը էական է կամ մեծ է օրենքով չթույլատրվող այլ արարք կատարելու հավանականությունը»։
Մինչդեռ նշված պնդումը կեղծ էր, և այն րնդհանրապես չէր համապատասխանում իրականությանը։ Մասնավորապես նման հանձնարարական իրոք առկա է, սակայն նշված հանձնարարականի 6-րդ կետում նշում չկա այն մասին, որ նախնական կալանքը պետք է կիրառվի միայն այն դեպքում, երբ մեղադրվող արարքի համար նախատեսված պատժաչափը էական է կամ մեծ է օրենքով չթույլատրվող այլ արարք կատարելու հավանականությունը:
Ոչ միայն 6-րղ կետում, այլև ողջ հանձնարարականում որևէ կերպ ամրագրված չէ, որ նախնական կալանքը կարող է կիրառվել օրենքով չթույլատրվող այլ արարք կատարելու հավանականության առկայության դեպքում։ Այս առումով դատավոր Խանդանյանի կողմից նշվել էր ակնհայտ կեղծ տեղեկություն, նա կեղծել էր միջազգային պայմանագրի բովանդակությունը և այն հարմարեցրել իր որոշմանը, դրանով իսկ հիմնավոր որոշման պատրանք ստեղծել։ Այսպիսով Սաֆարյանի նկատմամբ անօրինական կերպով կալանք էր կիրառվել, ընդ որում, որպեսզի կալանքը հիմնավոր լիներ դատավորը կեղծել էր միջազգային պայմանագրի բովանդակությունը և գոյություն չունեցող նախադասություններ էր մտցրել իր ցանկալի արդյունքը ստանալու համար։ Ավելին, եթե դատարանը առաջնորդվեր այդ միջազգային պայմանագրի իրական բովանդակությամբ, ապա նա պետք է անհապաղ ազատ արձակեր Սաֆարյանին, քանի որ բանաձևը հենց ազատ արձակման օգտին էր։ Այսպիսով դատավոր Խանդանյանը կայացրել էր ակնհայտ անօրինական դատական ակտ։
Սաֆարյանի պաշտպանը արդարադատության խորհուրդ բողոք էր ներկայացրել դատավոր Խանդանյանին պատասխանատվության ենթարկելու համար։ Արդարադատության խորհուրդը պաշտպանի բողոքը ուղարկել էր ՀՀ դատավորների ընդհանուր ժողովի էթիկայի և կարգապահական հարցերի հանձնաժողովին, որի նախագահը հենց նույն դատավոր Մնացական Մարտիրոսյանն էր։ Էթիկայի հանձնաժողովը, քննելով Սաֆարյանի պաշտպանի բողոքը, գտել էր, որ դատավորի կողմից խախտումներ թույլ չեն տրվել և դատավորին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու հիմքեր չկան։ Փաստորեն դատավոր Մնացական Մարտիրոսյանը օրենքից բարձր իրավաբանական ուժ ունեցող միջազգային պայմանագրի բովանդակությունը կեղծելը չէր դիտել նյութական կամ դատավարական իրավունքի կոպիտ խախտում: Ավելին, դատավորը ոչ միայն կեղծել էր, այլև նոր գաղափարներ էր ավելացրել այդ միջազգային պայմանագրին։ Եթե մի պահ համարենք, որ նորմի բառերը փոփոխելը կարող է անփութությամբ կատարվել, ապա նորմի մեջ մի քանի նախադասություններ ավելացնելը անկասկած դիտավորյալ հանցագործություն է, և հնարավոր չէ այն անփութությամբ կատարել։ Փաստորեն տվյալ դեպքում առկա էր ակնհայտ անօրինական դատական ակտ և դատական իշխանության յուրացում, որի համար ոչ թե դատավորին պետք է կարգապահական, այլ քրեական պատասխանատվության ենթարկեին, սակայն դատավոր Մնացական Մարտիրոսյանը որևէ խախտում չէր նկատել դատավորի վարքագծում։
Հարց է առաջանում ինչպես կարող էր դատավոր Մարտիրոսյանն արդարացնել դատավորի նման վարքագիծը։ Ինչպես կարող էր դատավորը խախտում չհայտնաբերեր այդ պարագայում։ Այս հանգամանքը անհասկանալի հանգամանք է։ Հնարավոր չէ պատկերացնել, որ նման փորձառու դատավորը կարող էր այդքան անվայել վարքագիծը արդարացնել և որևէ բացասական բան չնկատել Դատավորի վարքագծում։ Ողջամիտ պատասխանը միակն է, որ իշխանությունները և դատավոր Մարտիրոսյանը ընդգծված վերաբերմունք ունեն Սաֆարյանի նկատմամբ, որը ՀՀ քրեական դատավարության 90 հոդվածի համաձայն դատավորին բացարկ հայտնելու հիմք էր։
Փաստորեն տվյալ դեպքում դատավոր Մնացական Մարտիրոսյանի համար ամենևին կարևոր չեն, թե ինչ օրենքներ կամ նորմեր են կիրառվում անձի նկատմամբ, կարևոր չեն այդ նորմերի բովանդակությունը. կարևոր չեն, թե օբյեկտիվ իրականության մեջ նշված նորմերը իրականում գոյություն ունեն, թե ոչ։ Ամենևին կարևոր չէ, որ դատավորը ճիշտ օրենքի վրա հղում կատարի, կարևոր չէ, թե այն օրենքը, որի վրա հղում կատարվում է արդարացնում է մեղադրյալին, թե հակառակը մեղադրում նրան։ Սրանք կարևոր հանգամանքներ չեն։ Մեղմ ասած` սա չի կարելի արդարադատության իրականացում ընկալել։ Սա անգամ աչքակապություն չէ։ Ստացվում է, որ թե Սահմանադրությունը, թե օրենքները ստեղծված են ոչ թե դրանք կատարելու համար, այլ ստեղծված են այլ նկատառումների համար, մասնավորապես դրանք ստեղծված են որպես զենք պաշտոնյաների կամայականությունները արդարացնելու համար, իսկ եթե հանկարծ պարզվում է, որ տվյալ պահին նորմերը չեն կարող արդարացնել վարքագիծը, ապա կարելի է նաև ձեռքի հետ նոր միջազգային պայմանագիր ստեղծել մեկանգամյա օգտագործման համար և առաջնորդվել դրանով։
Այսպիսով դատավոր Մնացական Մարտիրոսյանը առանց որևէ պատճառաբանության 04.04.2016 թվականին որոշում էր կայացրել, որ Սաֆարյանի կալանքի որոշումը հիմնավոր է, իսկ դատավոր Խանդանյանի վարքագիծը անպատժելի։ Ավելին դատավոր Մարտիրոսյանը իր այդ որոշումը գոնե մեկ նախադասությամբ չէր պատճառաբանել։ Հնարավոր է պաշտպանական կողմը լավ չի պատկերացնում իրավիճակը և մոլորության մեջ է, երբ կարծում է, որ նորմի բովանդակությունը կեղծելը և նոր նորմ հորինելը պարսավելի արարք է։ Սակայն դատավորների ընդհանուր ժողովի էթիկայի և կարգապահական հարցերով հանձնաժողովի նախագահը, երբ մերժում էր պաշտպանի բողոքը գոնե մեկ կիսատ նախադասությամբ չի պատճառաբանել իր այդ որոշումը։ Մինչդեռ պատճառաբանված դատական ակտ ստանալը արդար դատաքննության մեկ այլ կոպիտ խախտում է։ Եթե այս հասարակ հարցերում պաշտպանական կողմը չի կարողանում արդարության հասնել և պատճառաբանված դատական ակտ ստանալ, ապա ինչպես կարող է ավելի նուրբ հարցերում հասնել արդարադատության իրականացմանը։ (Փաստորեն հետագայում պարզվեց, որ Մնացական Մարտիրոսյանը, հավատարիմ մնալով իր ոճին, չպատճառաբանեց նաև մեղադրական դատավճիռը, ինչը և նախապես պաշտպանական կողմը նշել էր)։
գ) Սաֆարյանի պաշտպանը դատավոր Խանդանյանի այս որոշումը բողոքարկել էր վերաքննիչ քրեական դատարան։ Բողոքը քննել էր դատավոր Մելիք-Սարգսյանը։ Դատավոր Մելիք-Սարգսյանը գոնե մեկ նախադասությամբ չէր պատճառաբանել իր որոշումը։ Մեղադրյալը իրավունք ուներ, որ դատարանը ստուգի դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը իր կողմից բերված վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների շրջանակներում։ Սակայն դատավորը որևէ ձևով չէր ստուգել դատական ակտը այդ առումով։ Գոնե մեկ նախադասությամբ Մելիք-Սարգսյանը չէր մատնանշել, թե ինչու վերաքննիչ բողոքի փաստարկները հիմք չեն դատական ակտը բեկանելու համար։ Մինչդեռ վերաքննիչ բողոքներ էր ներկայացվել բազմաթիվ հիմնավորումներով, այդ թվում նաև այն հիմքով, որ առաջին ատյանի դատարանը կեղծել է միջազգային պայմանագիրը։ Փաստորեն դատական ակտը բողոքարկելու իրավունքը նսեմացվել էր, իսկ դատավոր Մելիք-Սարգսյանը հրաժարվել է արդարադատություն իրականացնելուց, յուրացրել էր դատական իշխանությունը և կայացրել էր ակնհայտ անօրինական և չպատճառաբանված դատական ակտ։ Սաֆարյանի պաշտպանը այս առումով ևս բողոք էր ներկայացրել արդարադատության խորհուրդ և բողոքը կրկին քննել էր դատավոր Մնացական Մարտիրոսյանը, ով կրկին, առանց կես նախադասությամբ պատճառաբանության, գտել էր, որ դատավորի գործողություններում կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու որևէ հանգամանք չկա։ Փաստորեն այս դեպքում ևս դատավոր Մնացական Մարտիրոսյանը արդարացրել էր դատավորի ակնհայտ անօրինական վարքագիծը։ Փաստորեն ստացվում է, որ դատավորը պարտավոր չէ ընդհանրապես պատճառաբանել իր դատական ակտը։ Այդ դեպքում հարց է առաջանում, ինչ պետք է անի դատավորը, որն է արդարադատության իրականացման նրա գործառույթը։ Ինչու դատավորը պետք է իրավաբանական կրթություն ունենա, եթե նա չպետք է իրավական հիմնավորումներ ներկայացնի։ Ավելի «դեգրադացնել» և հեղինակազրկել արդարադատության բուն բովանդակությունը հնարավոր չէ։
Համոզված [է], որ դժվար թե աշխարհում գտնվի մի երկիր, որտեղ նման չափանիշ սահմանվի արդարադատության իրականացման հարցում։ Պաշտպանական կողմի համար Հայաստանի Հանրապետության անունից նման հակաօրինական և նսեմացված որոշումը հեղինակազրկում էր թե Հայաստանի Հանրապետությանը, և թե արդարադատության իրականացմանը։ Փաստորեն այս բոլոր ակնհայտ անօրինական և անհեթեթ դատական ակտերը կայացվել էին հենց Սաֆարյանի նկատմամբ, և հենց դատավոր Մարտիրոսյանի արդարացմամբ։ Այսքանից հետո ինչպես կարող էր Սաֆարյանի մոտ չձևավորվել մոտեցում, որ դատավոր Մարտիրոսյանը կանխակալ վերաբերմունք ունի իր նկատմամբ։ Մյուս հանգամանքը ևս պաշտպանական կողմի մոտ կասկած էր հարուցում դատավոր Մարտիրոսյանի անկողմնակալության մեջ։
դ) Նույն այս դատարանի մեկ այլ դատավոր Գայանե Մազմանյանը, քննելով Սաֆարյանի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց գրավով փոխարինելու մասին պաշտպանի միջնորդությունը, մերժել էր այն։ Նախագահող դատավորը միջնորդությունը քննելիս դուրս էր եկել իր լիազորություններից և ոչ թե գրավի կիրառման գործ էր քննել, այլ ըստ էության նոր հիմքով կալանք էր ընտրել Սաֆարյանի նկատմամբ։ Բացի այդ, նա իր որոշումը պատճառաբանել էր ուժը կորցրած սահմանադրական նորմով։ Դատավորի այս վարքագիծը ևս բողոքարկվել էր արդարադատության խորհուրդ և վերջում բողոքը հասել էր դատավոր Մարտիրոսյանին։ Դատավոր Մարտիրոսյանը կրկին խախտում չէր հայտնաբերել և արդարացրել էր դատավորի որոշումը։ Կրկին դատավոր Մարտիրոսյանի որոշումը չուներ որևէ հիմնավորում։
ե) Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Դավիթ Գրիգորյանը բավարարել էր Սաֆարյանին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարացնելու մասին քննիչի միջնորդությունը, իսկ գրավի կիրառումը թույլատրելի ճանաչելու մասին պաշտպանի միջնորդությունը մերժել։ Դատավորը կալանքի անհրաժեշտությունը բառացիորեն հիմնավորել է հետևյալ կերպ. «Առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում սահմանված հիմքերից մի քանիսը», և վերջ, որևէ այլ պատճառաբանություն չէր նշվել։ Դատավոր Գրիգորյանը անգամ չէր մատնանշել, թե որ հիմքերով է կալանքը կիրառում։ Բացի այդ դատավոր Գրիգորյանը կալանքի կիրառումը հիմնավորել էր այն հանգամանքով, որ Սաֆարյանը մշտական գրանցման վայրում չի բնակվում։ Ինչ վերաբերում է գրավի միջնորդությունը մերժելուն, դատավոր Գրիգորյանը նշել էր. «Վճռաբեկ դատարանը սահմանել է, որ գրավը մերժելու համար լրացուցիչ փաստարկում չներկայացնելն ինքնին ոչ իրավաչափ չէ, ուստի սույն միջնորդության քննարկման շրջանակներում դատարանը լրացուցիչ փաստարկումներ և հիմնավորումներ չի ներկայացնում»։ Այսպիսով, դատավոր Գրիգորյանը հրաժարվել էր արդարադատություն իրականացնելուց, չէր պատճառաբանել դատական ակտը, օրենքով չնախատեսված հիմքով կիրառել էր կալանքը Սաֆարյանի նկատմամբ կայացնելով ակնհայտ անօրինական դատական ակտ։ Այս դեպքում ևս պաշտպանի բողոքը արդարադատության խորհուրդ ուղարկվել էր դատավոր Մարտիրոսյանին, ով կրկին որևէ խախտում չէր հայտնաբերել դատավորի գործողություններում։ Այս դեպքում ևս դատավոր Մարտիրոսյանը արդարացրել էր դատական ակտը չպատճառաբանելը, նման ձևով կալանքի ընտրելը և օրենքով չնախատեսված հիմքով անձին ազատությունից գրկելը։
զ) 10.05.2016թ. Դատավոր Մնացական Մարտիրոսյանը որոշում էր կայացրել Սաֆարյանի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրել կալանավորումը։ Մարտիրոսյանը կալանքը հիմնավորել էր այն հանգամանքով, որ Սաֆարյանը չի բնակվում իր հաշվառման վայրում։ Փաստորեն այս հիմքը վերցված է դատավոր Գրիգորյանի որոշումից և դրվել է կալանքի հիմքում։ Դատավոր Մարտիրոսյանը օրենքով չնախատեսված հիմքով Սաֆարյանին զրկել է ազատությունից։ Նա նույնպես գտել էր, որ գրանցման վայրում չբնակվելը հիմք է կալանքը կիրառելու համար։ Դատավորի այս եզրահանգումը ոչ միայն անհիմն էր, այլ այն ընդհանրապես հասկանալի չէ։ Ինչ կապ ուներ այն, թե անձը ապրում է իր հաշվառման վայրում, թե ոչ։ ՀՀ քր. դատ. օրենսգիրքը կարևորում է այն հանգամանքը, թե անձը ունի մշտական բնակության վայր, թե ոչ։ Ինչ ձևով գրանցման վայրում չբնակվելը կարող էր ազդել Սաֆարյանի կողմից պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու հանգամանքին, ընդհանրապես պարզ չէր։ Ինչու համար Սաֆարյանը, բնակվելով Երևան քաղաքի տանը, կարող էր ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորել կրկին անհասկանալի էր։ Մինչդեռ դատական ակտի հիմնավորումները պետք է պարզ, հասկանալի և ողջամիտ լինեն։ Այս դեպքում ուղղակի հնարավոր չէ հասկանալ դատական ակտը։ Տվյալ դեպքում Մարտիրոսյանի որոշումը ոչ միայն պատճառաբանված չէր, այլ նաև անհասկանալի։ Մինչդեռ այս հիմնավորումը միակ հիմքն էր, որի պատճառով Սաֆարյանը գտնվում է կալանքի տակ։ Դատավոր Մարտիրոսյանը գտել է, որ Սաֆարյանը, չունենալով մշտական բնակության վայր, կարող է թաքնվել դատարանից։ Գործի նյութերում առկա էին բազմաթիվ հեղինակավոր անձանց երաշխավորություններ, ովքեր անձամբ երաշխավորել են Սաֆարյանի պատշաճ վարքագիծը։ Հենց այնպես առանց որևէ հիմնավորման նշել, որ Սաֆարյանը կարող է թաքնվել վարույթն իրականացնող մարմնից, և կալանավորել Սաֆարյանին, նշանակում է առանց որևէ հիմքի ինչ որ բան նշել։ Դատավոր Մարտիրոսյանը հաշվի չէր առել ավելի քան մեկ տասնյակ ԱԺ պատգամավորների և հեղինակավոր անձանց երաշխավորությունները։
Սաֆարյանը և նրա պաշտպանը դիմել էին Արդարադատության խորհուրդ դատավոր Մնացական Մարտիրոսյանին վերը նշված հանգամանքների շուրջ պատասխանատվության ենթարկելու համար։ Բնականաբար այդ հանգամանքը ևս կարող էր տրամադրվածություն ձևավորել դատավորի մոտ պաշտպանական կողմի վերաբերյալ և իր հերթին ևս հիմք է դատավորին բացարկ հայտնելու համար:
Դատելով այս հանգամանքներից` կարելի էր հանգել միայն մի հետևության, որ նախագահող դատավորը նման պայմաններում հակված չէր լինելու արդարացի, անկողմնակալ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի գործի քննություն իրականացնելու, իսկ դատաքննությունը կրելու էր ձևական բնույթ և անհրաժեշտ էր համարվելու ուղղակի արդարացի գործի քննության պատրանք ստեղծելու համար։
Համաձայն ՀՀ դատական օրենսգրքի 87 և 88 հոդվածների՝ դատավորի վարքագծի կանոնները պարտադիր են բոլոր դատավորների համար, և դատավորը պետք է ձգտի իր գործունեությամբ և վարքագծով ապահովել դատարանի անկախությունն ու անկողմնակալությունը, ինչպես նաև նպաստել դատարանի նկատմամբ վստահության և հարգանքի ձևավորմանը։ Համաձայն 90 հոդվածի 3-րդ կետի 6-րդ ենթակետի` դատավորը պարտավոր է իր պարտականություններն իրականացնել անկողմնակալ, դատավորն ի պաշտոնե գործելիս պարտավոր է զերծ մնալ խոսքով կամ վարքով կողմնակալություն ցուցաբերելուց, ինչպես նաև նման տպավորություն ստեղծելուց։ Այսպիսով խախտվել են վերը նշված բոլոր նորմերը, ինչպես նաև Սահմանադրության 63 և Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետը, և այս խախտումները ազդել են գործի ելքի վրա:
9. Դատարանը ոչ միայն չի պատճառաբանել դատավճիռր, այլև կիրառել է իրավաբանական հնարքներ, որոնցով դատարանը, մատնանշելով գործի ապացույցները, չի հիմնավորել, թե որ ապացույցը ինչ հանգամանք է հաստատում, և արդյոք այդ ապացույցը հիմնավորում է Գևորգ ՍաՖարյանի անմեղությունը, թե հաստատում է նրան առաջադրված մեղադրանքը։ Դատարանը բազմաթիվ դրվագներով շեղվել է մեղադրականեզրակացությունից, և չի հաստատել մեղադրական եզրակացության մեջ հաստատված առանցքային հանգամանքները, որոնք իրենց ամբողության մեջ իբրև թե հիմնավորում էին Սաֆարյանի մեղքը:
Այդ առանցքային հանգամանքներից մեկը այն էր, թե ոստիկանները, չթույլատրելով ամանորյա գիշերը տոնածառ մտցնել Ազատության հրապարակ, իրավաչափ են գործել, թե ոչ: Բնականաբար, եթե ոստիկանների գործողությունները ոչ իրավաչափ են, ապա տվյալ դեպքում չի կարելի խոսել ոստիկանների կողմից իրենց պաշտոնեական պարտականությունները կատարելու մասին։ Սակայն այս առանցքային և կարևոր հանգամանքը դատարանը շրջանցել է, և որևէ նշում անգամ չի կատարել այն մասին, որ ոստիկանները արդյոք հրաման են ստացել չթույլատրել տոնածառի ներկրումը հրապարակ, թե ոչ, և արգելվել է արդյոք ամանորի գիշերը տոնածառի զարդերի նման համազգեստով անձանց մտնել հրապարակ։ Վերջին հաշվով բոլոր ոստիկանները ցուցմունք էին տվել այդ մասին, թե նախաքննության ընթացքում, թե դատաքննության ընթացքում։ Ավելին, վկաներին նման հարցեր էր ուղղում նաև նույն նախագահող դատավորը։ Հարց է առաջանում, եթե այդ հանգամանքները կարևոր չէին, ապա ինչու էր ոստիկան վկաներին նման հարցեր ուղղում դատավորը։
Ամեն դեպքում դատարանը պարտավոր էր անդրադառնալ այս առանցքային հարցին, սակայն դատարանը շրջանցել է այն։ Հետևաբար դատավճիռը այս առումով չի կարող համարվել հիմնավոր։ Ավելին, այս հարցը այնքան կարևոր էր, և այս հարցից էր կախված ոստիկանների գործողությունների իրավական գնահատականը, որ այս մասին հիշատակել էր նաև «Human Rights Watch» միջազգային կազմակերպությունը։ Ամեն դեպքում դատարանը խուսափել է այս առանցքային հանգամանքը մեկնաբանել, ինչը դատավճիռը դարձրել է չպատճառաբանված և անօրինական։
10. Գործի լուծման համար, հաջորդ առանցքային հանգամանքը, որ դատարանը չի պարզել, դա այն է, որ քաղաքապետի որոշումներով արդյոք արգելվել է տոնածառ մտցնելը հրապարակ, թե ոչ։ Ամբողջ մեղադրական եզրակացությունը հիմնված է մի հանգամանքի վրա, այն է, որ Նոր Հայաստան շարժման հաղորդումը տոնածառ տեղադրելու մասով ի գիտություն չի ընդունել։ Մեղադրական եզրակացությունը ամբողջովին հիմնված է այս հանգամանքի վրա, որպեսզի ինչ որ ձևով ողջամիտ բացատրություն տրվի և ինչ որ ձևով օրինականացվի ոստիկանների ամանորյա գործողությունները, քանի որ միայն այս դեպքում հնարավոր կլինի խոսել իշխանության ներկայացուցչի նկատմամբ բռնություն գործադրելու մասին՝ իր ծառայողական պարտականությունների ժամանակ։
Մեղադրական եզրակացության մեջ նշված է, որ տոնածառ տեղադրելու դիմումը ի գիտություն չի ընդունվել և իբրև թե այդ մասին անմիջապես հայտնվել է նախաձեռնողին` Վ.Ավետիսյանին, ով չի բողոքարկել որոշումը։ Այս պնդումը ակնհայտ կեղծ է, քանի որ «Ի գիտություն չընդունելու մասին» որոշում չի կայացվել, հետևաբար այդ որոշումը չէր կարող ուղարկվել Վ.Ավետիսյանին և Ավետիսյանը այն չէր կարող բողոքարկել։ Մեղադրական եզրակացության մեջ նշված է նաև, որ հավաքի մասնակիցները անտեսել են քաղաքապետի որոշումը, որը նույնպես չի համապատասխանում իրականությանը, քանի որ քաղաքապետի որոշմամբ որևէ բան չի պարտադրվել հավաքի մասնակիցներին։ Փաստորեն մեղադրանքը հիմնավորվել է բացառապես այս հանգամանքները հաստատված համարվելու պարագաներում։ Բնականաբար, եթե մեղադրական եզրակացության մեջ այս առանցքային հանգամանքը չհաստատվեր, ապա չէր կարող մեղադրանքը հիմնավոր համարվել։
Սակայն դատարանը մեղադրանքը հիմնավոր է համարել առանց մեղադրական եղրակացության մեջ նշված մի շարք առանցքային հանգամանքներ հաստատելուց հետո: Այս անելով` Դատարանը դուրս է եկել մեղադրանքի ծավալներից և չնայած գտնելով դրանց մեծ մասը ոչ հիմնավոր` միևնույնն է հաստատված է համարել Սաֆարյանի մեղքը:
Նախ ցանկանում [է] նշել, որ «հաղորդումը ի գիտություն չի ընդունվել», նման տերմին ընդհանրապես գոյություն չունի։ «Հավաքների ազատության մասին» ՀՀ օրենքում ի գիտություն ընդունելը նրա համար է, որ քաղաքապետարանը տեղյակ լինի, որ նման հավաք է տեղի ունենալու։ Այդ ակցիայի համար թույլտվություն տրամադրել չկա, քանի որ այս ազատությունը նախատեսված է Սահմանադրությամբ և միջազգային պայմանագրերով։ Լիազոր մարմինը ուղղակի տեղյակ է լինում և եթե ինչ որ խոչընդոտներ են առաջանում, ապա Լիազոր մարմինը կարող է արգելել հավաքի անցկացումը, եթե գտնի, որ հավաքի վայրը նպատակահարմար չէ, կամ լիազոր մարմինը կարող է նշել այն սահմանափակումները, որոնք պետք է պահեն հավաքի մասնակիցները։ Լիազոր մարմինը թույլտվություն տվող մարմին չէ, նա թույլտվություն չի տալիս, այլ միայն կարող է արգելել, կամ որոշ սահմանափակումներ մտցնել՝ օրինակ հավաքը անցկացնել առանց տոնածառ տեղադրելու, ինչը տվյալ դեպքում քաղաքապետը չի կատարել (ինչը սակայն ամեն կերպ փորձել է հիմնավորել վարույթն իրականացնող մարմինը) և հավաքի ժամանակ տոնածառ չտեղադրելու կամ տոնածառ հրապարակ չմտցնելու սահմանափակող որոշում չի կայացրել։
Հավաքների ազատության մասին օրենքը ընդունվել է հավաքների ազատության, հավաքներ կազմակերպելու և դրանց մասնակցելու իրավունքի իրականացումը ապահովելու համար /հոդված 1/։ Այս օրենքը երբեք չի կարելի մեկնաբանել այնպես, որ պետությունը ինչ որ ձևով սահմանափակում է հավաքի իրականացումը։ Ըստ Օրենքի 5-րդ հոդվածի 1-ին կետի` հավաքների ազատությունը կարող է սահմանափակվել միայն այն դեպքում, երբ վտանգ կա, որ կարող է խախտվել պետական անվտանգությունը, հասարակական կարգը, հանրության առողջությունը ու բարոյականությունը (հանրության շահեր), կամ այլոց սահմանադրական իրավունքները և ազատությունները։ Այսպիսով հավաքը կարող է արգելվել միայն այս հանգամանքներում, մնացած բոլոր դեպքերում հավաքը թույլատրված է համարվում, և հավաքի մասնակիցները միայն իրազեկում են հավաքի անցկացման մասին։
Քանի որ հավաքների ազատությունը սահմանված է Սահմանադրությամբ և միջազգային պայմանագրերով, հետևաբար համարվում է, որ հավաքի թույլտվությունը միշտ առկա է, եթե չկա արգելք կամ սահմանափակում։ Վերը նշվածը հաստատվում է Հավաքների ազատության մասին ՀՀ օրենքի 20 հոդվածով, համաձայն որի` լիազոր մարմինը երկու տիպի որոշում միայն կարող է կայացնել՝ կամ հավաքն արգելելու, կամ էլ հավաքն իր սահմանած սահմանափակումներով անցկացնելու մասին։ Այս երկու դեպքում էլ Լիազոր մարմինը պետք է գրավոր որոշում կայացնի և այն ուղարկի իրազեկում ներկայացնողին։ Եթե լիազոր մարմինը չի ընդունում այս երկու որոշումներից որևէ մեկը, ապա համարվում է, որ իրազեկումն ընդունված է ի գիտություն։ Այսպիսով անգամ չկա նման բան, ինչպիսին է որոշում կայացնել իրազեկումն ի գիտություն ընդունելու մասին, ինչպես նշված է մեղադրական եզրակացության և դատարանի դատավճռի մեջ։ Ավելին, հավաքների ազատության մասին օրենքը թույլ է տալիս հավաք անցկացնել առանց իրազեկելու լիազոր մարմնին, եթե մասնակիցների քանակը չի հասնում 100-ի։ Տվյալ դեպքում ամանորյա հավաքի մասնակիցների քանակը 100-ից պակաս է եղել և իրազեկում ընդհանրապես հարկավոր չի եղել։
Մյուս կողմից, քաղաքապետարանը ոչ միայն որոշում չի կայացրել իրազեկումը ի գիտություն չընդունելու մասին, այլ որոշում է կայացրել դիմումը առանց քննարկման թողնելու մասին` հղում կատարելով Երևան քաղաքում տեղական ինքնակառավարման մասին ՀՀ օրենքի 56.1 հոդվածի վրա։ Համաձայն այդ հոդվածի 4-րդ մասի` եթե ակնկալվում է, որ հանրային միջոցառման մասնակիցների թիվը չի գերազանցելու երեք հարյուրը, ապա տեղեկացում ընդհանրապես չի պահանջվում։ Այսինքն առանց որևէ թույլտվություն ստանալու օրենքով սահմանմած կարգով արդեն թույլատրված է եղել տոնածառի մուտքը Ազատության հրապարակ։ Մինչդեռ բոլոր ոստիկանները միաբերան պնդել են, որ իրենց հայտնել են, որ քաղաքապետարանը որոշում է կայացրել տոնածառի մուտքը ազատության հրապարակ արգելելու մասին։
Մեղադրական եզրակացության մեջ նման անհասկանալի և անհեթեթ տերմիններ կիրառվել է մի բանի համար, որպեսզի օրինական որակվի ամանորյա գիշերը ոստիկանների ծիծաղելի գործողությունները` կապված տոնածառի մուտքը հրապարակ արգելելու և տոնածառի նման համազգեստով անձի մուտքը արգելելու հետ։
Մ.Ե. նշված է նաև, որ ազատության հրապարակում ոստիկանության աշխատակիցները եկել էին հասարակական կարգի պահպանությունն ապահովելու նպատակով։ Այս հանգամանքը հաստատված է համարել նաև դատարանը դատավճռով։ Այս պնդումը ևս չի համապատասխանում իրականությանը, քանի որ ոստիկանության աշխատակիցները եկել էին հրապարակ հավաքի բնականոն ընթացքը ապահովելու համար, այլ ոչ թե հասարակական կարգի պահպանության համար։ Հավաքների ազատության մասին ՀՀ օրենքի համաձայն ոստիկանությունը հավաքներին մասնակցում է հավաքների բնականոն ընթացքը ապահովելու համար։ Մինչդեռ հասարակական կարգը պահպանելը բոլորովին այլ գործառույթ է:
Օրինակ հասարակական կարգը պահպանելու ժամանակ ոստիկանները կարող են չթույլատրել բարձրախոսով խոսել, երգել կամ բարձրաձայն աղաղակելով բացականչել և աղմկել, մինչդեռ հավաքի ժամանակ նրանք չեն կարող որևէ ձևով արձագանքել և խառնվել հավաքի անցկացմանը։ Հավաքների ազատության մասին ՀՀ օրենքը մանրամասն նկարագրում է ոստիկանների գործառույթները, նրանց իրավունքներն ու պարտականությունները, մինչդեռ հասարակական կարգի պահպանության գործառույթը կարգավորվում է ոստիկանության մասին ՀՀ օրենքով։
Տվյալ դեպքում ոստիկանության ծառայակիցները տեղյակ չեն եղել, որ այս օրենքով սահմանվում է մի շարք պարտավորություններ իրենց համար։ Ցավոք հենց այս անտեղյակության պատճառով էլ առաջացել է միջադեպը և հավաքը խափանվել է։
Մ.Ե. մեջ նշված է նաև, որ ոստիկանության ծառայողները նախապես հրահանգավորված են եղել կանխարգելել արգելված իրերի և առարկաների մուտքը Ազատության հրապարակ։ Ըստ մեղադրական եզրակացության` նման արգելված իր է եղել Ազատության հրապարակ տոնածառ տեղադրելը։ Այս մասին ցուցմունքներ տվեցին ոստիկանները։ Մի պահ անգամ եթե համարենք, որ նման հրահանգ եղել է, ապա ավելի քան պարզ է, որ ամանորյա գիշերը արհեստական եղևնի հրապարակ մտցնելը, կամ տոնածառի համազգեստով հրապարակ մտնելը չի կարող համարվել անօրինական գործողություն։ Սա ողջամիտ չէ, և ցանկացած պաշտոնյա պետք է հասկանար սա։ Այս հանգամանքը ևս հաստատում է, որ ոստիկանությունը գործել է օրենքից դուրս, նա չի կատարել օրենքով սահմանված իր պարտականությունները։ Հենց այս մտահոգությունն է հայտնել «Հյումն Ռաթս ոչ» հեղինակավոր միջազգային կազմակերպությունը ՀՀ գլխավոր դատախազին ուղղված իր գրությամբ։ Այնտեղ մասնավորապես նշված է հետևյալը, «Մենք նաև պահանջում ենք, որ Դուք առանձին ուսումնասիրություն առնեք ոստիկանությանը տրված հրահանգները միջոցառման ընթացքում ոստիկանների ներկայացվածության չափի, ներգրավվածության ժամկետների, միջոցառման մասնակիցների նկատմամբ սահմանված որևէ սահմանափակումների կամ պայմանների, այդ թվում կապված զարդերի և հանդերձների վերաբերյալ, և արդյոք այդ պայմանները ողջամիտ էին ու նախապես հստակ ներկայացված»։
Այսպիսով, այս առանցքային հարցը շրջանցել է դատարանը։ Դատարանը մեկ նախադասությամբ անգամ ոչ հաստատել, ոչ էլ հերքել է մեղադրական եզրակացության մեջ վերը նշված հանգամանքները։
Սակայն այս հանգամանքի վրա պաշտպանական կողմը կառուցել էր իր պաշտպանությունը, և սա առանցքային պահ էր նաև պաշտպանական կողմի համար։ Պաշտպանական կողմը պնդում էր, որ ոստիկանները չեն թույլատրել Ազատության հրապարակ մտնել տոնածառով հանդերձանքով քաղաքացուն, որ հենց այդ պատճառով են ոստիկանները տապալել գետնին տոնածառի հանդերձանքով քաղաքացուն, ինչը եղել է անօրինական և հենց դրանից էլ սկսվել է միջադեպը։ Եթե դատարանը գտնում էր, որ պաշտպանական կողմի փաստարկները հիմնավոր չեն, ապա գոնե պետք է նշում կատարեր այդ մասին, քանի որ դա թե օրենքի խստագույն պահանջն է, և թե անմեղության կանխավարկածը։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18 հոդվածի համաձայն մեղադրանքի ապացուցման և մեղադրյալին ի պաշտպանություն բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը կրում է մեղադրանքի կողմը։
Տվյալ դեպքում դատարանը պարտավոր էր եզրահանգումներ կատարել թե մեղաղրանքի, և թե պաշտպանական կողմի առանցքային համարվող հիմնավորումների առնչությամբ։ Ավելին, դատարանը չէր կարող մեղադրանքի կողմի հիմնական փաստարկները հաստատված չհամարվելու հանգամանքում մեղադրանքը հիմնավոր համարել։ Մինչդեռ դատավճռում դատարանը որպես մեղադրանքը հիմնավորող ապացույց մատնանշել է քաղաքապետի որոշումները, սակայն չի մանրամասնել, թե ինչ են հիմնավորում այս որոշումները։ Ավելին, այս որոշումների վրա հղում էր կատարել պաշտպանական կողմը և այս որոշումները պաշտպանական կողմի ապացույցներն են և այս ապացույցներով է հաստատվում ՍաՖարյանի անմեղությունր։ Այսպիսով դատարանը ոչ միայն իրավաբանական հնարք է կիրառել, այլ կայացրել է ակնհայտ անօրինական դատական ակտ։
11. Կարծում [է], որ խախտվել է օրինականության և արդարության սկզբունքները նաև այն առումով, որ ոստիկանների գործողությունները չեն եղել օրինական, հետևաբար մնացած բոլոր փաստերը հաստատվելու դեպքում էլ միևնույն է բացակայում է 316 հոդվածի հանցակազմը։ Այսպես.
Տվյալ դեպքում ոստիկանության գործողությունները չեն եղել օրինական, առավել ևս երբ նրանք տապալել են հրապարակ մտնող երիտասարդին, ում հանդերձները նմանվել է եղևնու։ Հենց այդ պատճառով էլ առաջացել է միջադեպը և ոստիկանները սկսել են ուժ կիրառել և բռնություններ գործադրել։ Բացի այդ այս իրավիճակում հիմնավոր չէ նշել ոստիկանների հատկապես Գեղամ Խաչատրյանի կողմից իր ծառայողական պարտավորությունները կատարելու հանգամանքի մասին։
ՀՀ Սահմանադրության 44 հոդվածի համաձայն` յուրաքանչյուր ոք ունի հավաքներին ազատորեն մասնակցելու և դրանք կազմակերպելու իրավունք։ Իսկ 42 հոդվածի համաձայն` յուրաքանչյուր ոք իրավունք ունի սեփական կարծիք ունենալու, այն ազատորեն արտահայտելու, գաղափարներ փնտրելու, ստանալու և տարածելու։ Այս ազատությունները սահմանված են նաև Կոնվենցիայի 10 և 11 հոդվածներով։ Ըստ Կոնվենցիայի 11 հոդվածի` յուրաքանչյուր ոք ունի խաղաղ հավաքների ազատության և այլոց հետ միավորվելու ազատության իրավունք, և այս իրավունքի իրականացումը ենթակա չէ որևէ սահմանափակման, բացի նրանցից, որոնք նախատեսված են օրենքով։
Այսպիսով այս իրավունքի իրականացումը և բնականոն ընթացքը ապահովելու համար ընդունվել է «Հավաքների ազատության մասին» ՀՀ օրենքը։ Այն մանրամասն կարգավորում է պետական մարմինների գործողությունները և նրանց պարտականությունները հավաքի կազմակերպման և անցկացման ընթացքում։ Օրենքի 6-րդ հոդվածից հետևում է, որ ոչ ոք իրավունք չունի խոչընդոտել անձի մասնակցությունը հավաքին։ Անգամ, եթե որևէ մեկը խախտի այս պահանջը, ապա պետական մարմինները պարտավոր են միջոցներ ձեռնարկել խոչընդոտը վերացնելու համար։ Ըստ Օրենքի 10–րդ հոդվածի պետությունը պետք է միջոցներ ձեռնարկի ապահովելու հավաքի բնականոն և խաղաղ ընթացքը։ Ավելին 18 հոդվածի 3-րդ կետից հետևում է, որ պետական մարմինները չեն կարող այնպիսի գործողություններ իրականացնել, որոնք կարող են նվազեցնել հավաքի ներգործությունը կազմակերպիչների նախընտրած հանրային լսարանի նախընտրած հանրային լսարանի վրա կամ որևէ այլ ձևով հանգեցնել հավաքի փաստացի արգելմանը։ Օրենքի 30 հոդվածի 1-ին մասը հնարավորություն է տալիս հավաքի կազմակերպիչների կողմից կարգ ու կանոն պահպանել և ապահովել հավաքի բնականոն ընթացքը։ Օրենքի 31 հոդվածի 1-ին մասը երաշխավորում է, որ հավաքի ընթացքում չի կարող բռնի գործողություններ կիրառվել, բռնություններ գործադրվել կամ ուժ կիրառվել։ Ավելին, եթե հավաքի մասնակիցների կողմից նման կոչեր են հնչում կամ գործողություններ կատարվում, ապա հավաքի ղեկավարն իրավունք ունի դիմելու ոստիկանության ծառայողներին հավաքի անցկացման վայրից հեռացնելու այն անձանց, ովքեր կոպտորեն խախտում են հավաքի խաղաղ և բնականոն ընթացքը։
Մինչդեռ տվյալ դեպքում պետական մարմինները ոչ միայն չեն կատարել հավաքի կազմակերպիչների և հավաքի ղեկավարի պահանջները, այլ հենց նրանց նկատմամբ են բռնություններ կիրառվել և հավաքը խափանել:
Օրենքի 32 հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն` ոստիկանությունը ... 3) պարտավոր է հավաքի անցկացման վայրից հեռացնել այն անձանց, ովքեր կոպտորեն խախտում են հավաքի խաղաղ և բնականոն ընթացքը ...Եթե հավաքը խաղաղ բնույթ ունի, ապա ոստիկանությունն իր իրավասությունների սահմաններում պարտավոր է աջակցել հավաքին։ Տվյալ դեպքում ոստիկանությունը ոչ միայն չի աջակցել հավաքին, այլ ինքն է անհիմն պատճառաբանություններով այնպես արել, որ հավաքը խափանվի։ Ըստ 33 հոդվածի «1. Ոստիկանությունը կարող է դադարեցնել հավաքը միայն այն դեպքում, եթե այլ կերպ հնարավոր չէ կանխել այլ անձանց սահմանադրական իրավունքների կամ հանրության շահերի անհամաչափ սահմանափակումը։ 2. Ոստիկանությունը հավաքը դադարեցնելու պահանջով դիմում է հավաքի ղեկավարին ... ոստիկանության պահանջը չկատարելու դեպքերում ոստիկանության ներկայացուցիչը ոչ պակաս, քան երկու անգամ բարձրախոսով մասնակիցներից պահանջում է դադարեցնել հավաքը` սահմանելով ողջամիտ ժամկետ։ Միաժամանակ ոստիկանության ներկայացուցիչը հավաքի մասնակիցներին նախազգուշացնում է ... հատուկ միջոցներ կիրառելու իր լիազորության մասին»։
Այս բոլոր նորմերը խախտվել են։ Պետական մարմինները հանրահավաքը պաշտպանելու, դրա բնականոն ընթացքը պահպանելու համար ոչ միայն միջոցներ չեն ձեռնարկել, այլ խախտելով վերը նշված բոլոր նորմերը` իրենք են խափանել այն։ Դատարանում հետազոտված տեսանյութից երևում է, թե ինչպես հենց հավաքի ժամանակ, երբ բարձրախոսով հավաքի անդամներից մեկը ելույթ է ունենում հավաքի մնացած մասնակիցները ցանկանում են հրապարակ մտցնել տոնածառի համազգեստով անձին, ինչը սակայն բռնություն գործադրելու հետևանքով խափանվում է ոստիկանների կողմից։ Բացի այդ թե Սաֆարյանը և թե վկաները ցուցմունք տվեցին, որ քայլող տոնածառը հավաքի անբաժանելի մասը պետք է լիներ, և այդ քայլող տոնածառի վրա պետք է քաղաքական մաղթանքներ փակցվեին, սակայն ապարդյուն։
Մյուս կողմից Ազատության հրապարակում եղել են բազմաթիվ ոստիկաններ, մինչդեռ Օրենքում նշված է, որ ոստիկանությունը պետք է ունենա ներկայացուցիչ, բայց ոչ այնքան ներկայացուցիչներ, որոնք հանրահավաքի մասնակիցներից ավելի շատ են, և որոնք ըստ էության հենց խանգարում են խաղաղ հավաքին, բռնություններ գործադրելով և ուժ կիրառելով ըստ էության խափանում են հավաքը։ Ըստ նույն օրենքի 4-րդ հոդվածի՝ պետական մարմիններն ... իրենց լիազորություններն իրականացնելիս պարտավոր են ղեկավարվել համաչափության և վարչարարության մյուս հիմնարար սկզբունքներով՝ «Վարչարարության հիմունքների և վարչական վարույթի մասին» ՀՀ օրենքին համապատասխան։ Այս օրենքում առկա են բազմաթիվ սկզբունքներ, որոնք խախտել են ոստիկանությունը։ Դրանք են՝
- ա/ վարչական մարմինները պարտավոր են հետևել օրենքների պահպանմանը,
- բ/ վարչական մարմինը պարտավոր է առաջնորդվել մարդու և քաղաքացու՝ ՀՀ Սահմանադրությամբ ամրագրված իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության անհրաժեշտությամբ,
- գ/ վարչարարությունը պետք է ուղղված լինի ՀՀ Սահմանադրությամբ և օրենքներով հետապնդվող նպատակին, և ղրան հասնելու միջոցները պետք է լինեն պիտանի, անհրաժեշտ և չափավոր։
Այս բոլոր սկզբունքները ոտնահարվել են ոստիկանության աշխատակիցների կողմից, ինչը իրենց գործողությունները դարձրել է անօրինական։ Քաղաքական միավորումը ցանկացել է իրականացնել հանրահավաք, որի ընթացքում իր դժգոհությունը հայտնի իշխանություններին, իրացնելով հավաքների իր իրավունքը։ Հավաքի պատասխանատուները դիմել են քաղաքապետարան և ստացել թույլտվություն։ Այսպիսով հանրահավաքը արտոնված է եղել։ Սակայն ոստիկանների գործողությունների արդյունքում հանրահավաքը խափանվել է։ Ոստիկանները տվյալ դեպքում պետք է գործեին «Հավաքների ազատության մասին» ՀՀ օրենքի շրջանակներում, և պետք է ձեռնպահ մնային այնպիսի գործողություններից, որոնք սահմանափակում են հավաքի մասնակիցների իրավունքները։ Այս դեպքում ոստիկանների գործողությունները ամբողջովին պետք է տեղավորվեր «Հավաքների ազատության մասին» ՀՀ օրենքի վերը նշված նորմերի շրջանակներում։ Ավելին այս դեպքում ոստիկանները իրենց սովորական գործառույթները չեն իրականացնում, այլև նրանք պետք է նպաստեին հավաքի անցկացմանը։
Այս բոլոր հիմնավորումները բերվել էին պաշտպանական կողմից, սակայն դատարանը ոչ հաստատել, ոչ էլ հերքել է դրանք։ Այս հանգամանքներըը վճռորոշ էին գործի լուծման համար, և դրանցով հաստատվում էր Սաֆարյանի անմեղությունը, սակայն այս կարևոր հանգամանքը կրկին անտեսվել էր դատարանի կողմից։ Դատական ակտը ակնհայտ չպատճառաբանված է, ինչը զրկում է նաև պաշտպանական կողմին արդյունավետորեն բողոքարկելու դատավճիռը։
12. «Human Rights Watch» միջազգային կազմակերպությունը դիմել էր ՀՀ գլխավոր դատախազին և իր մտահոգությունն էր հայտնել Սաֆարյանին միջադեպի հետ կապված։ Սասնավորապես նշվել էր հետևյալը.
«Սույն գրությամբ ցանկանում ենք բարձրաձայնել Նոր Հայաստան Շարժում, քաղաքական խմբավորման անդամ Գևորգ Սաֆարյանի նկատմամբ կիրառված նախնական կալանքի վերաբերյալ և կոչ անել Ձեր գրասենյակին քայլեր ձեռնարկել նրա իրավունքները պաշտպանելու ուղղությամբ։ Ինչպես գիտեք, «Human Rights Watch»-ը միջազգային, անկողմնակալ հասարակական կազմակերպության է, որն ամբողջ աշխարհում ջատագովում է հարգանք մարդու իրավունքների նկատմամբ։ Մենք աշխատել ենք մարդու իրավունքների հարցերի շուրջ Հայաստանում և ավելի քան երկու տասնամյակ, ՀՀ կառավարության հետ գտնվում ենք կանոնավոր երկխոսության մեջ։ Ոստիկանությունը Երևանում ձերբակալել է Սաֆարյանին 2016 թվականի հունվարի 1-ի ժամը 1:00-ի սահմաններում՝ Նոր Հայաստան շարժման անդամների կողմից կազմակերպված հրապարակային միջոցառման ընթացքում։ Կազմակերպիչները նախապես տեղեկացրել էին քաղաքային իշխանություններին Ազատության հրապարակում Ամանորյա տոնակատարություն անցկացնելու իրենց պլանների մասին։ Չնայած նրան, որ հավաքվել էին ընդամենը մի քանի տասնյակ մասնակիցներ, հրապարակում առկա էր իրավապահ մարմինների լուրջ ներկայություն։ Երբ մասնակիցները, ամանորյա հանդերձներով զգեստավորված, փորձել են հրապարակում տեղադրել փոքր տոնածառ, ոստիկանները միջ՚ամտել և առգրավվել են տոնածառը՝ ներկաներին ասելով, որ իրենց թույլ չէր տվել հրապարակ բերել այդպիսի ծառեր։ Երբ Սաֆարյանը և մի քանի ուրիշներ հրապարակ են վերադարձել տոնածառի տպավորություն թողնող զգեստով մի մարդու հետ, քաշքշուկ է բռնկվել ոստիկանության և միջոցառման որոշ մասնակիցների միջև, ոստիկանությունը ձերբակալել է Սաֆարյանին և մի քանի ուրիշների։
Ոստիկանությունը ձերբակալել է Սաֆարյանին և մեղադրանք առաջադրել ոստիկանի նկատմամբ բռնություն կիրառելու մասով (Քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մաս՝ իշխանության ներկայացուցչի նկատմամբ բռնություն գործադրելը), որը կարող է պատժվել մինչև հինգ տարվա ազատազրկմամբ։ Ոստիկանությունն ազատ է արձակել մյուս ձերբակալվածներին:
«Human Rights Watch»-ր մտահոգված է, որ նախաքննության ընթացքում ՍաՖարյանն ազատությունից զրկվել է երկու ամսով...
Ինչպես գիտեք, նախնական կալանքը պետք է դիտարկել որպես վերջին հանգրվան։ Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին միջազգային դաշնագրի (ՔՔԻՄԴ), որին միացել է նաև Հայաստանը, Հոդված 9 (3)–ը նշում է, որ «Դատական քննության սպասող անձին կալանքի տակ պահելը ընդհանուր կանոն չպետք է լինի»։ ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների կոմիտեն, որը ներկայացնում է դրույթի հեղինակավոր մեկնաբանությունը, սահմանում է, որ գրավը պետք է կիրառվի, բացառությամբ այն դեպքերի, որտեղ կա հավանականություն, որ մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի, ոչնչացնել ապացույցները կամ ազդեցություն գործել վկաների վրա։ Հաշվի առնելով միջադեպի ոչ նշանակալի բնույթը, որը նշված է ձերբակալման հիմքում, մենք կարծում ենք, որ ՍաՖարյանր պետք է ազատ արձակվի մինչև քննությունը:
Երկու ամսով ազատազրկումը լուրջ սահմանափակում է հանդիսանում Սաֆարյանի նկատմամբ, որն ամբողջությամբ չարդարացված է փաստերի կամ միջազգային չափանիշների տեսանկյունից և անհամաչափ` հաշվի առնելով նրա կողմից հետաքննությանը սպառնացող որևէ իրական ռիսկերի բացակայությւնը։
«Human Rights Watch»-մտահոգված է, որ իրականում իշխանությունները ՍաՖարյանին որպես թիրախ են ընտրել ընդդիմադիր քաղաքական խմբում իր անդամակցության և նրա խաղաղ քաղաքական համոզմունքների համար, և որ սահմանված խափանման միջոցը միտված է միջամտելու նրա մտքի, խոսքի և հավաքների ազատության իրավունքին, որոնք պաշտպանվում են ՔՔԻՄԴ-ով...
Մենք կոչ ենք անում Ձեզ ազատ արձակեք Սաֆարյանին, մինչև 2016թ. հունվարի 1-ի միջադեպի մեղադրանքների անհապաղ, անաչառ, և վստահելի քննության ավարտը: Մենք նաև պահանջում ենք, որ Դուք առանձին ուսումնասիրության առնեք ոստիկանությանը տրված հրահանգները միջոցառման ընթացքում իրավապահների ներկայացվածության չափի, ներգրավվածության ժամկետների, միջոցառման մասնակիցների նկատմամբ սահմանված որևէ սահմանափակումների կամ պայմանների, այդ թվում կապված զարդերի և հանդերձների վերաբերյալ, և արդյոք այդ պայմանները ողջամիտ էին ու նախապես հստակ ներկայացված։
Գտնում [է], որ խտրականություն է դրսևորվել Սաֆարյանի նկատմամբ և խտրականությունը դրսևորվել է բացառապես Սաֆարյանի քաղաքական ընդդիմադիր հայացքների համար։ Այդ օրը ըստ գործի նյութերի ոստիկանները բերման են ենթարկել ակցիայի առավել ակտիվ հինգ անդամների։ Նրանց բերման են ենթարկել ոստիկանության աշխատակիցների նկատմամբ բռնություն գործադրելու կասկածանքով։ Սակայն նրանց բոլորի նկատմամբ քննիչը կայացրել է քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին որոշում։ Սաֆարյանին բերման են ենթարկել 01.40 րոպեին, այսինքն մոտ 40 րոպե անց, սակայն միանգամից նրան ձերբակալել են։
Ըստ գործի նյութերի` Գեղամ Խաչատրյանը բուժօգնության է դիմել ժամը 02.00-ին և նա հիվանդանոցում հայտարարել է, որ ինքը վնասվածքը ստացել է ազատության հրապարակում քաղաքացիների կողմից։ Այսպիսով երբ ձերբակալել են Սաֆարյանին, դեռ չի եղել այն վարկածը, որ Սաֆարյանը բռնություն է գործադրել հենց Գեղամ Խաչատրյանի նկատմամբ։ Գեղամ Խաչատրյանը հստակ հայտարարել է, որ ինքը վնասվածքը ստացել է քաղաքացիների կողմից, այլ ոչ թե Գևորգ Սաֆարյանի կողմից։ Իսկ հաջորդ օրը, Գեղամ Խաչատրյանը, երբ բացատրություններ է տվել դատաբժշկին, նա արդեն հստակ հայտարարել է, որ վնասվածքը ստացել է Գևորգ Սաֆարյանի կողմից իրեն հարվածելու արդյունքում։ Հետաքրքիր է` այդ ինչ է փոխվել մեկ օրվա մեջ, որ Գեղամ Խաչատրյանը փոխել է իր ցուցմունքը։
Գտնում [է], որ տվյալ դեպքում իշխանությունները սահմանափակվել են Գևորգ Սաֆարյանի քաղաքական և հասարակական գործունեությունը, ոտնահարվել են նրա ՀՀ Սահմանադրությամբ և միջազգային պայմանագրերով երաշխավորված իրավունքները և ազատությունները։ Ավելին նրան նման արհեստական մեղադրանք առաջադրելը և կալանավորելը ըստ էության ուղղված են այն բանին, որ սահմանափավկեն նրա հասարակական և քաղաքական գործունեությունը։ Այս բոլոր հանգամանքները հաստատում են, որ Գևորգ ՍաՖարյանի նկատմամբ դրսևորվել է խտրական մոտեցում։ Արդյունքում խախտվել է Կոնվենցիայի 14 հոդվածը և թիվ 12 արձանագրության 1-ին հոդվածը:
13. Համաձայն 316 հոդվածի 3-րդ մասի սույն օրենսգրքում իշխանության ներկայացուցիչ է համարվում պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմիններում ծառայող այն անձը, ով ծառայողական ենթակայության տակ չգտնվող անձանց նկատմամբ սահմանված կարգով օժտված է կարգադրիչ լիազորություններով։ Գտնում [է], որ դատարանը պարտավոր էր ՀՀ օրենսդրության համաձայն հիմնավորումներ ներկայացներ, թե ինչու է տվյալ դեպքում Գեղամ Խաչատրյանը հանդիսանում իշխանության ներկայացուցիչ։ Գտնում [է], որ միայն ոստիականության որևէ գումարտակի հրամանատար լինելը անձին չի շնորհում իշխանության ներկայացուցչի լիազորություններով։ Ամեն դեպքում դատարանը պետք է ՀՀ օրենսդրության համաձայն նշի, որ օրենքի, (որ նորմի) որ դրույթով է 4-րդ հատուկ գումարտակի հրամանատարը ծառայողական ենթակայության տակ չգտնվող անձանց նկատմամբ սահմանված կարգով օժտված կարգադրիչ լիազորություններով։ Ավելին, դատարանը պարտավոր է հստակ նշել նաև, թե որ սահմանված կարգով է Գեղամ Խաչատրյանը օժտված կարգադրիչ լիազորություններով։
Գտնում [է], որ քննիչը խախտել է օրինականության սկզբունքը, նաև այն առումով, որ Սաֆարյանի նմեղադրում է այն բանում, որ նա բռնություն է գործադրել օրենքով սահմանված կարգով կարգադրիչ լիազորություններով օժտված անձի նկատմամբ, սակայն չի նշել` որն է օրենքով սահմանված կարգը, այսինքն այն կարգը, որով Գեղամ Խաչատրյանը հանդիսանում է իշխանության ներկայացուցիչ։
Այս հարցերը ևս կարևոր նշանակություն ունեին գործի լուծման համար և դրանք արմատական և վճռորոշ հանգամանքներ էին արարքը 316 հոդվածով որակելու համար։
14. Հաջորդ կարևոր և արմատական հանգամանքը գործի լուծման համար, դա տեսանյութերով հաստատված փաստերն էին։ Այս դեպքում ևս դատարանը հնարք է կիրառել։ Դատարանը կրկին շեղվել է առաջադրված մեղադրանքից, հիմնավոր չի համարել մեղադրական եզրակացության մեջ նշված վճռորոշ մի շարք եզրահանգումներ, սակայն միևնույն է մեղադրանքը հիմնավոր է համարել։
Դատական նիստում դատարանը հետազոտեց ամանորյա դեպքերի տեսագրությունը, որը ըստ մեղադրանքի կողմի ամբողջովին տեսանկարահանել է Սաֆարյանին մեղսագրվող երկու հարվածները Գեղամ Խաչատրյանին։ Մեղադրական եզրակացությունը բացառապես հիմնվում էր այս ապացույցի վրա և հիմնավոր էր համարում Սաֆարյանին առաջադրված մեղադրանքը։ Մեղադրանքի կողմը այս տեսանյութամ տեսել էր, թե ինչպես է Գևորգ Սաֆարյանը բռունցքով հարվածում Գեղամ Խաչատրյանին, նույն այս տեսանյութում մեդադրանքի կողմը տեսել է, թե ինչպես է Սաֆարյանը ոտքով հարվածում Գեղամ Խաչատրյանին։ Ավելին այս նույն տեսանյութը դիտելիս մեղադրանքի կողմը տեսել է, թե ինչպես է Սաֆարյանը իբրև թե մեկ ուրիշ անգամ էլ ձեռքով հարվածի նմանվող շարժում կատարել Գեղամ Խաչատրյանի ուղղությամբ, սակայն վերջինս ինքնապաշտպանվելու համար ոտքով հարվածել է ՍաՖարյանին։ Ի վերջո այս տեսանյութում իբրև թե երևացել է, թե ինչպես է Սաֆարյանը ձեռքով հարվածում նաև այլ ոստիկանի։
Բացի այդ, ոստիկան վկաների մեծամասնությունը նույնպես առանց վարանելու մատնանշում էին այն կադրերը, որտեղ իբրև թե երևում է, որ Սաֆարյանը մի անգամ բռունցքով, մյուս անգամ ոտքով հարվածում է Գեղամ Խաչատրյանին։
Մեղադրական եզրակացության մեջ նշված է.
«Տեսագրության 31:35-րդ վայրկյանին կադրում է հայտնվել 4-րդ (հատուկ) գումարտակի հրամանատար Գեղամ Խաչատրյանը, ով Հ.Ղազարյանին է մոտեցել թեքությամբ և, հավասարվելով նրան, ոտնակի հնարքով վերջինիս գցել է ձյան մեջ։ ... Ապա կադրերում երևացել է, որ խառնաշփոթ իրավիճակ է ... Տեսագրության 31:37-րդ վայրկյանին կադրերից պարզ է դարձել, որ ոստիկաններն ու քաղաքացիները դեմ առ դեմ կանգնած՝ միմյանց քաշքշել և հարվածել են։ Նրանց մեջտեղում ընկել է Հովհաննես Ղազարյանը, ում մեջքին ամրացվել է եղևնու ճյուղերով պատված փայտի կտորը։ Տեսագրության 31:41-րդ վայրկյանին ... Երևացել է, որ Գևորգ Աաֆարյանը հայտնվել է անմիջապես Գ.Խաչատրյսւնի առջևում, նրանք տարածության վրա միմյանց ձեռքերից քաշքշել են, ապա Գ Սաֆարյանի մարմինը թեքվել է և նույն պահին Գ.Խաչատրյանի աջ կողմում, իսկ Գ Սաֆարյանի համար՝ ձախ կողմից կանգնած ոստիկան Վարդան Ապրեսյանը կտրուկ շարժում է կատարել Գ.Սաֆարյանի ուղղությամբ և նույն վայրկյանին Գ Սաֆարյանի ձախ թևը վերևից ներքև՝ դեպի առաջ շարժում է կատարել: Գրեթե նույն պահին տեսագրության 31:48-րդ վայրկյանին, միմյանց քաշքշողների մեջտեղում երևացել է Գ.Խաչատրյանը, ով գետնին ընկած դիրքից ոտքի է կանգնել և մոտեցել քաշքշուկին։ ... Սերգեյ Կյուրեղյանը ծառերի տակ ձեռնամարտի է բռնվել ոստիկան Գ.Խաչատրյանի հետ, որին միջամտել է ոստիկան Լևոն Մզրոխյանը, ով փորձել է Ս.Կյուրեղյանին բաժանել Գ.Խաչատրյանից։ Նրան օգնության է հասել ոստիկան Վահագն Ղազարյանը, և երկուսով քաշքշել են Ս.Կյուրեղյանին։ Այդ նույն ժամանակ ձախ կողմից Գ.Խաչատրյանին է մոտեցել Գ. Սաֆարյանը, ու ձեռքի հարվածին նմանվող շարժում է կատարել Գ.Խաչատրյանի ուղղությամբ, վերջինս էլ ոտքով պատասխան հարված է հասցրել նրա ոտքին։ Գ.Սաֆարյանը հարվածին նմանվող շարժում է կատարել ոստիկան Լևոն Գրիգորյանի թիկունքի ողղությամբ ... Վահրամ Պետրոսյանն աջ ձեռքում գտնվող տեսախցիկով հարվածին նմանվող շարժում է կատարել ոստիկան Վ.Ապրեսյանի ուղղությամբ, որը, թերևս, նրան չի դիպչել։ Նույն պահին Գեղամ Խաչատրյանը ձախ ձեռքն առաջ մեկնած, ցատկով խառնվել է կռվողներին և աջ ձեռքով կտրուկ շարժում է կատարել դեպի առաջ, սակայն նրա հարվածը ոչ ոքի չի դիպչել: Կռվողների մեջտեղում է հայտնվել Վահրամ Պետրոսյանը, ով կռացած դիրքից գլուխը բարձրացրել է, նույն պահին ձախ կողմում կանգնած Գևոորգ ՍաՖարյանը աջ ոտքով հարվածել է ոստիկան Գ.Խաչատրյանի սրունքին, որի հետևանքով վերջինս ընկել է ձյան մեջ:
Այսպիսով ընդամենը մեկ րոպե տևած միջադեպի մեջ մեղադրանքի կողմը տեսել է Սաֆարյանի կողմից ոստիկանների նկատմամբ 4 բռնության դեպքեր, որոնցից երկուսի համար մեղադրանք է առաջադրվել Սաֆարյանին։ Մյուս կողմից նույն տեսանյութը դիտելիս մեղադրանքի կողմը որևէ անօրինական գործողություններ չի տեսել ոչ մի ոստիկանի գործողություններում։ Մեղադրանքի կողմը ոստիկանների բոլոր հարվածները ղիտել է ինքնապաշտպանական բնույթի հարվածներ, որոնք ծայրահեղ անհրաժեշտություն են եղել տվյալ իրավիճակում:
Հատկանշական է, որ հենց մեղադրանքի կողմն է գտել, որ հավաքի մնացած քաղաքացիների կողմից բռնության դեպքեր չեն գրանցվել ոստիկանների նկատմամբ, այդ դեպքում հարց է առաջանում ինչից և ումից էին պաշտպանվում ոստիկանները: Մյուս կորմից Գեղամ Խաչատրյանը ցուցմունք է տվել, որ ինքը մեկ անգամ հարված է ստացել կողքին, իսկ մեկ ուրիշ անգամ աճուկին և երրորդ հարվածը ստանալուց խուսափելու համար նա առաջինը ինքն է հարվածել Սմբատ Բարսեղյանին: Այս դեպքում կրկին հարց է առաջանում ինչու այս դեպքում մեղադրանքներ չեն առաջադրվել մնացած քաղաքացիներին, որոնք հարվածներ են հասցրել Գեղամ Խաչատրյանին:
Հատկանշական է, որ տեսանյութում հստակ ամրագրված Գեղամ Խաչատրյանի 10-ից ավել հարվածների մեծ մասը քննիչը դիտել է որպես ինքնապաշտպանական հարվածներ։ Գեղամ Խաչատրյանի կողմից կատարված որոշ հարվածներ էլ մեղադրանքի կողմը նկարագրել է այսպես. «Չնայած երևում է, ոո Գեղամ Խաչատրյանը հարվածներ է հասցնում, սակայն իրականում դրանք ոչ ոքի չեն կպնում և այդ հարվածները նպատակ չեն ունեցել որևէ մեկին դիպչելու, այլ կանխարգելող հարվածներ են, որպեսզի հավաքի մասնակիցները ուղղակի վախենան և ձեռնպահ մնան անօրինական գործողություններից»։
Ավելի անհեթեթ և ավելի անլուրջ հիմնավորում հնարավոր չէ նշել։ Ինչպես կարելի է ակնհայտ չեղած բաները այսքան համոզիչ տոնով նկարագրել։ Չէ որ տեսանյութը բոլորի աչքի առջև է, և յուրաքանչյուր անձ կարոդ է դիտել այն։ Մեղադրական եզրակացության մեջ նշված է, որ երևում է, թե ինչպես է Գևորգ Սաֆարյանի մարմինը թեքվում և իբրև թե Սաֆարյանը ձախ ձեռքով վերևից ներքև դեպի առաջ շարժում է կատարում։ Կարելի է հարյուր անգամ դանդաղացրած նայել այս կադրերը, միևնույն է նման բան չկա այդ կադրերում։
Դատարանը ևս հաստատված չէր համարել, որ այս դրվագր հաստատում է. որ ՍաՖարյանը բռունցքով հարվածում է Գեղամ Խաչատրյանին։ Այս դեպքում սակայն ղատարանը կրկին շրջանցել է այս դրվագի մասին եզրակացություններ կատարելը: Դատարանը չի մեկնաբանել մեղադրանքի կողմից ներկայացված ամենահիմնական փաստարկը. որ տեսանյութում հստակ երևում է ՍաՖարյանի հարվածը Գեղամ Խաչատրյանին։ Ավելին ոստիկան վկաները նույնպես հաստատում էին, որ հենց այս ղրվագում է Սաֆարյանը բռունցքով հարվածել Խաչատրյանին: Այսպիսով այս պահը ամենաառանցքային պահն էր գործի լուծման համար։
Մյուս կողմից այս պահը առանցքային էր նաև պաշտպանական կողմի համար, քանի որ պաշտպանական կողմը ևս, հղում անելով այս տեսանյութի վրա, եզրահանգում էր, որ տեսանյութը հաստատում է, որ Սաֆարյանը բռունցքով չի հարվածել Խաչատրյանին և մեղադրանքը այդ մասով անհիմն է։ Այսպիսով դատարանը ուղղակի պարտաղրված էր կամ հերքել կամ հաստատել մեղադրանքի կողմի և պաշտպանական կողմի եզրահանգումները:
Սակայն դատարանը կրկին շրջանցել է այս առանցքային հանգամանքը և որևէ հետևություններ չի կատարել: Մյուս կողմից ղատարանը դատավճռում հասատված չի համարել, որ Սաֆարյանը ձեռքով շարժումի նմանվող գործողություն է կատարել: Սա նշանակում է, որ դատարանր գտել է, որ նման հարված չի եղել, սակայն անհասկանալի ձևով դատարանը Սաֆարյանի մեղադրանքր հիմնավոր է համարել։
Ցանկանում [է] նշել, որ վկաների ցուցմունքներից պարզ դարձավ, որ քննիչը ըստ էության այնպիսի ցուցմունքներ էր շարադրել, որոնք չէին տվել վկաները, բացի այդ էլ քննիչը կեղծել էր նաև մի շարք հանգամանքներ, օրինակ նա չէր ցուցադրել տեսագրությունը, սակայն արձանագրության մեջ նշել էր, որ վկան, տեսնելով ձայնագրությունը, շեշտադրել է որոշ հանգամանքներ: Մեկ ուրիշ դեպքում քննիչը ինքն էր ցուցմունքը հավաքել, իսկ վկան գնացել էր երկու շաբաթ անց և ստորագրել էր իբրև թե իր ցուցմունքը։ Ի դեպ դատարանում այս մասին վկան հստակ ցուցմունք տվեց։ Ցանկանում [է] նշել, որ տեսանյութը տեղադրել են «Նոր Հայաստան» շարժման մասնակիցները, որի անդամը հանդիսանում է նաև Գևորգ Սաֆարյանը, և բնականաբար դժվար թե նրանք տեղադրեին կադրեր, որը կհիմնավորեր Սաֆարյանի մեղքը:
Ինչ վերաբերում է Սաֆարյանի մարմինը թեքվելուն և նրա ձախ ձեռքով վերևից ներքև դեպի առաջ կատարվող շարժմանը, ապա կադրերում հստակ երևում է, որ կտրուկ թեքվում է Սաֆարյանի գլուխը դեպի ձախ, ինչը կարող է պատահել միայն այն ժամանակ, երբ նա դեմքին ուժգին հարված ստանա։ Մյուս կողմից Սաֆարյանի ձախ ձեռքը ընդհանրապես չի երևում այս կադրում, և նշել որ նա ձախ ձեռքով վերևից ներքև դեպի առաջ շարժում է կատարում ակնհայտ սուտ հետևություն է։ Ավելին, եթե Սաֆարյանը ցանկանար ձախ ձեռքով շեշտակի հարված կատարեր, ապա նա պետք է մարմնով ոչ թե աջ թեքվեր, այլ ձախ։ Մինչդեռ կադրում հստակ երևում է, որ Սաֆարյանի դեմքը թեքվում է աջ։ Այսպիսով ոստիկանների կողմից Սաֆարյանին հասցված հարվածը մեղադրանքի կողմը ներկայացնում էր որպես Սաֆարյանի կողմից Գեղամ Խաչատրյանին հասցված հարված։ Այս հանգամանքը նկատել էր դատարանը և հիմնավոր էր համարել այդ պահը: Սա նշանակում է, որ առնվազն մեղադրանքը այդ մասով պետք է անհիմն համարվեր։ Սակայն ղատարանը մեղադրանքը այդ դրվագով գտել է հիմնավոր։
Այն, որ Սաֆարյանը ամենամեծ ցանկության դեպքում էլ չէր կարող Խաչատրյանին հարվածել, հաստատվում է նաև նրանց միջև գոյություն ունեցող ավելի քան երկուսուկես մետր տարածությամբ և նրանց միջև կանգնած երկու ոստիկանների առկայությամբ։ Ինչպես կարող էր Սաֆարյանը իր ձեռքով հարվածել երկուսուկես մետր հեռավորության վրա կանգնած Խաչատրյանին, այն էլ այն դեպքում, երբ նրանց միջև կանգնած է երկու այլ անձ։ Նշեմ, որ այս տեսանյութը տեղադրված է եղել համացանցում և մամուլը հեղեղված է այս տեսանյութի մասին մեկնաբանություններով։ Բոլոր լրատվամիջոցները, ովքեր դիտել են այս կադրերը միաբերան նշել են, որ կադրերից երևում է, թե ինչպես են ոստիկանները հաշվեհարդար տեսնում քաղաքացիների նկատմամբ։ Միայն մեղադրանքի կողմն է, որ այդ կադրերը դիտելիս այլ եզրահանգման է հանգել։
Այն, որ լրագրողները հասարակության հայելին են հայտնի է բոլորին, ավելի լավ անկախ դիտորդի հնարավոր չէ գտնել։ Այսպիսով անկախ դիտորդի տեսանկյունից ոստիկանները ծեծի են ենթարկում Սաֆարյանին, սակայն մեղադրանքի կողմին սա ընդհանրապես չի հուզում և մեղադրանքի կողմը այնպիսի դրվագներ է տեսնում, որ սովորական քաղաքացու համար հասու չէ։
Մյուս կողմից նույնը վերաբերում է այն պնդմանը, որ իբրև թե կադրերից երևում է, որ Սաֆարյանը ոտքով հարվածում է Գեղամ Խաչատրյանին։ Ի դեպ ղատարանր մեղադրանքի այս մասը հաստատված է համարել: Միայն գործի ելքով ակնհայտ շահագրգռված անձը կարող էր այս կադրերում տեսնել, որ Սաֆարյանը ոտքով հարվածում է Խաչատրյանին։ Այս կադրերում հստակ երևում է, թե ինչպես է Գեղամ Խաչատրյանը վազելով գալիս, թռչում և բռունցքով շեշտակի հարված կատարում, ինչից հետո ընկնում է գետնին։ Այս կադրերը դիտելիս մեղադրանքի կողմը մեկնաբանել է այսպես, Գեղամ Խաչատրյանը ցանկություն չի ունեցել որևէ մեկին հարված կատարել, այլ նա ուղղակի ցանկացել է օդի մեջ հարված կատարել, որպեսզի վախեցնի հավաքի մասնակիցներին։
Այս կադրերը կարելի է դիտել հազար անգամ, եթե որևէ մեկը կասի, որ Խաչատրյանը ցանկություն չի ունեցել հարվածել որևէ մեկին, ապա գոնե կարելի է ասել, որ մեղադրանքի կողմի ենթադրությունը ճշմարիտ համարվելու ինչ որ հավանականություն ունի։ Նման ձևով խեղաթյուրել իրականությունը և մատուցել դատարանին, սա անարգանք է, թե դատարանի և թե հանրության նկատմամբ։ Ինչպես կարելի է դիտել այս կադրերը և արդարացնել Խաչատրյանին, դեռ մի բան էլ ավել դիտել այս կադրերը և մեղադրել Սաֆարյանին։ Ի դեպ Գեղամ Խաչատրյանի կողմից օդի մեջ հարվածելու հանգամանքը ևս չի հաստատել դատարանը, սակայն չի էլ հերքել այն։ Մինչդեռ այս հանգամանքը կրկին առանցքային էր պաշտպանական կողմի համար, քանի որ պաշտպանական կողմը պնդում էր, որ այս դրվագում Խաչատրյանր ակնհայտորեն չի կատարել իր ծառայողական պարտավորությունները, հետևաբար այս դրվագում 316 հոդվածի կիրառելիության մասին խոսք անգամ չի կարող լինել։ Սաֆարյանին մեղադրանք էր առաջադրվել հենց այս դրվագում Խաչատրյանին ոտքով հարվածելու համար։ Սակայն դատարանը ինչպես միշտ գործի առանցքային պահերի մասին ձեռնպահ է մնացել եզրահանգում անելուց, ոչ հաստատելով, ոչ էլ հերքելով մեղադրական կողմի և պաշտպանական կողմի հիմնավորումները։
Եթե իրականում Սաֆարյանը ոտքով հարվածել էր Խաչատրյանին, ապա ինչու այդ մասին Խաչատրյանը չէր հայտնել նախաքննական մարմնին։ Ոտքով հարվածելու հանգամանքը ի հայտ եկավ դեպքից մոտ երկու ամիս հետո միայն։ Հարց է առաջանում, եթե Սաֆարյանը ոտքով հարվածել էր Խաչատրյանին, ապա ինչու այս հանգամանքը երկու ամիս գաղտնի է պահվել թե Գեղամ Խաչատրյանի, թե քննիչի կողմից։ Սա ևս հաստատում էր մեղադրանքի անհիմն լինելը։
Մյուս կողմից, եթե իրականում Գեղամ Խաչատրյանը ցանկություն չի ունեցել հարվածներ հասցնելու, ապա ինչու էին նրան իր ծառայակիցները ամեն կերպ բաժանում և հեռացնում քաղաքացիներին հարվածելուց։ Եթե իրականում Խաչատրյանը ցանկություն չի ունեցել հարվածներ հասցնելու, ապա ինչու էին նրա երկու ձեռքերը բռնում իր իսկ ենթականերր և ստիպողաբար հեռացնում քաղաքացիներից։ Եթե նայում ենք կադրերը մի բան ենք հիմնականում տեսնում, Գեղամ Խաչատրյանը զարհուրած հարձակվում է քաղաքացիների վրա, իսկ նրա ենթակաները, նրան հեռացնում են միջադեպի վայրից, սակայն նա կրկին ազատվում է նրանց ձեռքերից, գալիս և հարվածներ հասցնում քաղաքացիներին, սակայն նրան կրկին հեռացնում են դեպքի վայրից։
Այն, որ Գեղամ Խաչատրյանը թշնամաբար էր տրամադրված հավաքի մասնակիցների և հատկապես Գևորգ Սաֆարյանի նկատմամբ արդեն նշվել է։ Բնականաբար այս հանգամանքները հաստատում են, որ մեղադրանքում նշված մեկնաբանությունները անհիմն են։
Ավելին հենց դատական նիստում Խաչատրյանը ցուցմունք տվեց և չհերքեց, որ ինքը Գևորգ Սաֆարյանի հայհոյանքին պատասխանել է եռապատիկ ավելի հայհոյանքով։ Ինչպես կարելի է այս դեպքում համարել, որ Գեղամ Խաչատրյանը կատարել է իր ծառայողական պարտավորությունները։ Դատարանում հետազոտված մյուս տեսանյութում հստակ երևում է այն պահը, որտեղ Գևորգ Սաֆարյանր հայհոյում է Գեղամ Խաչատրյանին, և լսվում է, թե ինչպես է Գեղամ Խաչատրյանը հայհոյում Գևորգ Սաֆարյանին։ Ավելին, հենց այս դրվագի մասին հարց ուղղվեց Խաչատրյանին, և նա հաստատեց, որ ինքը եռապատիկ հայհոյանքով պատասխանել է Սաֆարյանին։ Տեսանյութում երևում է, որ Խաչատրյանի կողմից Սաֆարյանին հայհոյելու պահին այստեղ առկա են եղել կանայք և երիտասարդ աղջիկներ: Ստացվում է, որ դատարանը գտել է, որ ոստիկանի կողմից ամանորյա գիշերր ՀՀ քաղաքացիների, այդ թվում նաև կանանց և աղջիկների ներկայությամբ սարսափելի հայհոյանքներ հղելը մտնում է ոստիկանի ծառայողական պարտականությունների մեջ։
Հենց տեսանյութից է երևում, որ Գեղամ Խաչատրյանի կողմից այդ հարվածը կատարելու պահին, երբ նա վազելով գալիս է, թռչում և բռունցքով շեշտակի հարված կատարում, այդ պահին նրա դեմքին վնասվածք չկա, մինչդեռ ըստ մեղադրանքի` նրա հոնքը այդ պահին պետք է պատռված լիներ և արյունահոսեր։ Նաև մյուս տեսանյութը ևս հաստատեց, որ վնասվածք չկա:
Այսպիսով մեղադրանքը հիմնված էր այս տեսանյութի վրա և հիմնավորվում է բացառապես այս տեսանյութով և վկաների ցուցմունքներով, որտեղ վկաները բոլորը նույն կերպ պնդում են, որ այս կադրերում երևում է, որ Գևորգ Սաֆարյանի բռունցքով և ոտքով հարվածները Խաչատրյանին։ Մինչդեռ այս ապացույցը հետազոտելուց հետո պարզ է դառնում, որ Սաֆարյանը ամենամեծ ցանկության դեպքում էլ չէր կարող հարվածներ հասցնել Գեղամ Խաչատրյանին։ Այս տեսանյութով հստակ երևում է, թե ինչ գործողություններ է կատարել Սաֆարյանը, որոնց համար նրան մեղադրանք է առաջադրվել։ Այսպիսով դատավճիռը ավելի քան անհիմն է և Սաֆարյանը պետք է արդարացվի։
15. Վերը նշված հանգամանքները, այն, որ Գեղամ Խաչատրյանի գործողությունները չի կարելի համարել ծառայողական պարտականությունների կատարում հաստատվում է նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից 16.12.2014թ–ին թիվ ԱՎԴ/0038/01/13 գործով կայացված որոշմամբ։ Այս գործով վճռաբեկ դատարանը մանրամասն մեկնաբանել է այս նորմը և տվել այն չափորոշիչները համաձայն որի միայն պետք է ոստիկանի գործողությունները համարել իր պարտականությունների կատարում։ Համաձայն այդ որոշման 14 կետի.
«...արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 2-րդ մասով որակելու համար պարտադիր է, որ իշխանության ներակայացուցչի կամ նրա մերձավոր ազգականի նկատմամբ կյանքի կամ առողջության համար վտանգավոր բռնություն գործադրելը կապված լինի իշխանության ներկայացուցչի կողմից իր ծառայողական պարտականությունները կատարելու հետ։ Այդպիսի կապն առկա է այն դեպքերում, երբ հանցավորը իշխանության ներկայացուցչի կամ նրա մերձավորի նկատմամբ բռնություն գործադրելով ցանկանում է դադարեցնել իշխանության ներկայացուցչի ծառայողական գործունեությունը կամ վրեժ լուծել նրանից այդ գործունեության համար։
Եթե մենք ընթերցում ենք մեղադրական եզրակացությունը, ապա պարզ է դառնում, որ համաձայն մեղադրական եզրակացության Սաֆարյանի շարժառիթները ուղղված են եղել ամեն գնով տոնածառի հանդերձանքով մարդուն Ազատության հրապարակ մտցնելու հետ։ Թե Սաֆարյանի, և թե հավաքի մնացած մասնակիցների համար այս հարցը կարևոր նշանակություն է ունեցել և իրենց բոլոր գործողությունները ուղղված են եղել այս արարքը կատարելու համար։ Վերջին հաշվով տոնածառը հավաքի անբաժանելի բաղադրիչներից է եղել, և սա է վկայում նաև քաղաքապետին ուղղված դիմումը: Սակայն մեղադրական եզրակացությամբ մեղադրանքներ չեն առաջադրվել այն բոլոր քաղաքացիներին, ովքեր ըստ մեղադրանքի կողմի հրել են ոստիկաններին, քաշել են նրանց հանդերձներից, բռնել են ոստիկանների ձեռքերը և այլն։ Ընդ որում այս անձանց մեջ է եղել նաև Գևորգ Սաֆարյանը: Այսպիսով այս գործողությունները մեղադրանքի կողմը չի դիտել այնպիսի գործողություններ, որոնք ուղղված են ոստիկանների կողմից իրենց ծառայողական պարտականությունները կատարելուն, հակառակ պարագայում այս բոլոր քաղաքացիների նկատմամբ, այդ թվում նաև Գևորգ Սաֆարյանի նկատմամբ պետք է մեղադրանք առաջադրվեր, քանի որ նրանք ըստ մեղադրանքի կողմի նման բռնություններ էին գործադրել ոստիկանների նկատմամբ, այն աստիճան, որ ոստիկաններից մեկը ընկել էր գետնին։
Մյուս կողմից, Գեղամ Խաչատրյանը շարունակել է կատարել այն, ինչ մյուս ոստիկանները, ովքեր ցանկացել են կանգնեցնել տոնածառի հանդերձանքով անձին:
Հատկանշական է, որ Գեղամի դեմ կիրառված բռնությունը մեղադրանքի կողմը որակել է որպես ծառայողական պարտականությունները կատարելու ժամանակ կիրառված բռնություն, իսկ մյուս երկու ոստիկանների դեպքում` ոչ։ Սա ըստ մեղադրանքի կողմի երկու բան կարող է նշանակել, կամ առաջին ոստիկանների գործողությունները չեն եղել օրինական, իսկ Գեղամ Խաչատրյանինը օրինական է եղել, կամ էլ հավաքի մասնակիցների դիտավորությունն է փոփոխվել, սկզբում նրանց դիտավորությունը ուղղված չի եղել դադարեցնելու ծառայողական գործունեությունը, իսկ երկրորդ դեպքում եղել է հենց այդպիսին, այսինքն Գևորգ Սաֆարյանը բռունցքով և ոտքով հարվածելով ցանկացել է, որպեսզի դադարեցնի Գեղամ Խաչատրյանի կողմից իր ծառայողական գործունեությունը կամ ցանկացել է վրեժ լուծել Գեղամի ինչ որ արարքի համար։
Այն, որ Գեղամ Խաչատրյանին հարվածելուց հետո միևնույն է հրապարակում կային բազմաթիվ ոստիկաններ, ովքեր պետք է շարունակեին իրենց ծառայողական գործունեությունները պարզ էր բոլորի համար, հետևաբար անհեթեթ կլիներ, որ Գևորգ Սաֆարյանը նման նպատակ հետապնդեր Գեղամ Խաչատրյանին ենթադրյալ բռնությունը գործադրելու ժամանակ : Բացի այղ մեղադրական եզրակացության մեջ նման շարժառիթ կամ նպատակ չի մեղսագրվել Սաֆարյանին: Համաձայն վճռաբեկ դատարանի այս մեկնաբանման` մնում է միայն վրեժի պահը, այսինքն Սաֆարյանը պետք է վրեժից դրդված հարված հասցներ Խաչատրյանին: Մնում է դիտարկել` Խաչատրյանը ինչ գործողություններ էր կատարել, որ Սաֆարյանը կարող էր վրեժով լցված լինել Խաչատրյանի նկատմամբ: Այդ գործողությունները կարող էին լինել Խաչատրյանի կողմից Սաֆարյանին երկու անգամ վիրավորելը, տոնածառով հանդերձանքով քաղաքացուն գետին տապալելը, Սմբատ Բարսեղյանին բռունցքով հարվածելը, մյուս քաղաքացուն ոտքով հարվածելը և Վահրամ Պետրոսյանին բռունցքով հարվածելը: Եթե Սաֆարյանի շարժառիթները եղել են Խաչատրյանի այս գործողությունները, ապա պետք է դիտարկել, թե այս գործողությունները օրինական են եղել, թե ոչ: Եթե օրինական չեն եղել, ապա հարցը փակվում է:
Այսպիսով, դատարանը պարտավոր էր գնահատական տալ Գեղամ Խաչատրյանի գործողությունների օրինականությանը, ինչը չի կատարել։ Հետևաբար այս առումով հնարավոր չէ անձին մեղադրել 316 հոդվածով ըստ Վճռաբեկ դատարանի որոշման:
Մյուս կողմից այն, որ ոստիկանների գործողությունները չի կարելի համարել իրենց ծառայողական պարտականությունների կատարում, հաստատվել է նաև Մարդու իրավունքների պաշտպանի ՀՀ ոստիկանապետին ուղղված գրությամբ, համաձայն որի` նա պահանջել էր շատ սեղմ ժամանակում պատասխանել, թե ինչու էին ոստիկանները ծեծի ենթարկել քաղաքացիներին և արդյոք միջադեպի ընթացքում ոստիկանների բոլոր գործողությունները օրինական են եղել։ Այսպիսով դատավճիռը հակասության մեջ է գտնվում վճռաբեկ դատարանի այս նախադեպային որոշման հետ:
16. Թե նախաքննության ընթացքում, և թե Դատարանում Սաֆարյանը հայտարարեց, որ մեղադրանքի բնույթը և հիմքերը պարզ չէ իրեն։ Նա նշեց, որ պարզ չէ, թե Գեղամ Խաչատրյանը ինչ օրինական պահանջներ է ներկայացրել կամ կարգադրություններ է հղել իրեն, որին ինքը չի ենթարկվել։ Պարզ չէր նաև, թե ինքը ինչ շարժառիթներով է հարվածել Խաչատրյանին, ինչը բավականին կարևոր էր արարքի որակման համար, մինդեռ դատարանը առանց այդ շարժառիթի միևնույն է Սաֆարյանին մեղավոր էր ճանաչել։ Բնականաբար նման դեպքում խախտվում է պաշտպանության արդյունավետ միջոցներ ունենալու իրավունքը։ Բնականաբար, քանի դեռ պարզ չէ մեղադրանքի բնույթը և հիմքերը Սաֆարյանը չի կարող արդյունավետ իրականացնել իր իրավունքների պաշտպանությունը։
17. Դատարանը դատավճիռը հիմնավորել է իրեղեն ապացույց ճանաչված Սաֆարյանի տաբատով։ Նախ այս տաբատը դատարանում հետազոտելու ժամանակ պարզ դարձավ, որ նրա վրա առկա են բռնության բազմաթիվ հետքեր։ Հետքերը առկա էին նաև տաբատի հետևի կողմից, ինչը հաստատում էր, որ Սաֆարյանին ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ էին հասցվել։ Բացի այդ Սաֆարյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ տաբատը ինքն էր ներկայացրել քննիչին, որպես հաստատում այն հանգամանքի, որ ոստիկանության ծառայակիցները իրեն ծեծի են ենթարկել։ Այսպիսով այս ապացույցը պաշտպանական կողմի ապացույցն էր, և այն հաստատում էր Սաֆարյանի անմեղությունը։ Սակայն դատարանը անգամ կես նախադասությամբ չի նշել դատարանում հետազոտված այս իրեղեն ապացույցի վրա առկա բռնության բազմաթիվ հետքերի մասին։ Ընդհակառակը, առանց որևէ հիմնավորումների դատարանը հաստատված է համարել, որ այս ապացույցը հիմնավորում է մեղադրանքը։ Սաֆարյանի մտքով անգամ չէր կարող անցնել, որ բազմաթիվ բռնության հետքերով և պատռվածքներով տաբատը առգրավելուց հետո այն չպետք է ուղարկվեր փորձաքննության, այլ պետք է օգտագործվեր իր իսկ դեմ, որպես մեղադրանքը հիմնավորող ապացույց։ Այս դեպքում ևս անձին արդարացնող ապացույցը դատավորի հնարքների շնորհիվ դարձել է մեղադրանքը հիմնավորող ապացույց։ Բնականաբար դատարանի այս հետևությունը հիմնավոր չէ։
18.Դատարանը կրկին առանց պատճառաբանությունների հիմնավոր է համարել ոստիկանների ցուցմունքները և անարժանահավատ պաշտպանական կողմի վկաների ցուցմունքները։ Սակայն ոստիկանները ըստ Սահմանադրության և ըստ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի կարող էին իրականությանը չհամապատասխանող ցուցմունքներ տալ և չկրել որևէ պատասխանատվություն, քանի որ եթե ճիշտ ցուցմունքը իրենց մերկացնում էր հանցագործության կատարման մեջ, և նրանք իրականությունը հայտնելու դեպքում պետք է հայտնվեին մեղադրյալի կարգավիճակում, ապա նրանք օրենքի ուժով որպես մեղադրյալ կարող էին նաև իրականությանը չհամապատասխանող ցուցմունքներ տալ։ Մյուս կողմից, եթե դատարանը հանկարծ կգար այն հետևության, որ ոստիկան վկաները սուտ ցուցմունքներ են տվել, քանի որ իրենք անցել են հենց պաշտոնական պարտավորությունները և իրենց լիազորությունները անցնելը հանցագործություն է, միևնույն է որպես վկա սուտ ցուցմունքներ տալու համար ոստիկաննները չպետք է ենթարկվեին քրեական պատասխանատվության։ Մինչդեռ տվյալ դեպքում, բոլոր ոստիկանների գործողությունները եղել են այդպիսին, այսինքն նրանք անցնելով իրենց պաշտոնեական պարտականությունները անհիմն բռնությունններ են գործադրել քաղաքացիների նկատմամբ։ Այսպիսով, և տուժողի և ոստիկան վկաների ցուցմունքները արժանահավատ համարվել չեն կարող։ Մեծ հաշվով դրանք ոչինչ չարժեն, քանի որ սուտ ցուցմունք տալու դեպքում միևնույն է նրանց արարքը չէր կարող որակվել հանցագործություն։
Այսպիսով, Գեղամ Խաչատրյանի ենթակաների ցուցմունքները, ովքեր իշխանական ենթակայական կապերով չէին կարող իրենց անմիջական հրամանատարին և իրենց մերկացնող ցուցմունքներ տալ, դատարանը դիտել է արժանահավատ, սակայն բազմաթիվ հանրաճանաչ անձանց, այդ թվում նաև երկար ուղի անցած քաղաքական գործիչ վկաների ցուցմուքները ոչ արժանահավատ։ Ընդ որում դատարանը իր հետևությունը ոչնչով չի պատճառաբանել։ Պաշտպանական կողմի վկաների ցուցմունքների արժանահավատության հարցը դատարանը պատճառաբանել է հետևյալ մեկ ընդհանուր բնույթի դեկլարատիվ հայտարարությամբ. (…) Այս դեպքում ևս դատական ակտը անհիմն է և անօրինական։
19. Դատարանը դատավճռի հիմքում է դրել նաև վկա Կ.Հովհաննիսյանի մասնակցությամբ զննում կատարելու մասին 2016թ. ապրիլի 13-ի արձանագրությունը, որի համաձայն վկա Կ. Հովհաննիսյանը դիտելով տեսագրությունը՝ իբրև թե մատնացույց է արել 2016թ. հունվարի 1-ին տոնածառի հանդերձանքով անձի ուղեկցությամբ Ազատության հրապարակ մտնող Գևորգ Սաֆարյանին և հայտարարել, որ կապույտ բաճկոնով և սպիտակ տաբատով տղան իր նկարագրած երիտասարդն է, ով Ազատության հրապարակում տեղի ունեցած քաշքշուկի ընթացքում ձեռքով «զամախ» է արել և բռունցքով հարվածել ոստիկանի դեմքին, ինչի արդյունքում ոստիկանն ընկել է գետնին (հատոր 4, գ.թ. 88-89)։
Սակայն այս վկան դատարանում հայտարարեց, որ նա դիտելով տեսանյութը ընդհանրապես որևէ մեկին մատնացույց չի կատարել, ոչ ոստիկանին, ոչ էլ այսպես կոչված ոստիկանին հարվածող տղային (տես դատական նիստի արձանագրությունը)։ Փաստորեն այս դեպքում քննիչը կեղծել էր այս ապացույցը, սակայն դատարանը անհասկանալի կերպով անտեսել է վկայի այս ցուցմունքը և թույլատրելի է ճանաչել այս ապացույցը։ Բացի այդ դատարանը իր դատավճռում որևէ նշում չի կատարել այն մասին, որ այս վկան դատարանում հայտարարել է, որ ինքը ոչ մեկին մատնացույց չի արել։ Ավելին, եթե այս ամենին ավելացնենք նաև, որ այս վկան առերես չի հարցաքննվել Սաֆարյանի հետ, չնայած այն բանին, որ Սաֆարյանը միջնորդել էր քննիչին այս առումով, ավելի քան հաստատվում է, որ այս ապացույցը չի կարելի դնել մեղադրանքի հիմքում։ Տվյալ դեպքում դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105 հոդվածը և Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 3-րդ կետի «դ» ենթակետը:
20. Դատարանը դատավճռի հիմքում է դրել նաև վկա Ա. Քոչարյանի մասնակցությամբ զննում կատարելու մասին 2016թ. ապրիլի 13-ի արձանագրությունը, որի համաձայն վկա Ա. Քոչարյանը, դիտելով տեսագրությունը, մատնացույց է արել 2015թ. դեկտեմբերի 31-ին Ազատության հրապարակում քաղաքացիների հետ վիճաբանող, ապա՝ 2016թ. հունվարի 1-ին տոնածառի հանդերձանքով անձի ուղեկցությամբ Ազատության հրապարակ մտնող Գևորգ Սաֆարյանին և հայտարարել, որ կադրում երևացող տղան, ով հագել է կապույտ բաճկոն և սպիտակ տաբատ, հանդիսանում է այն երիտասարդը, ով քաշքուկի ընթացքում հարվածել է ոստիկանության ծառայողին, ինչի մասին նշել է իր ցուցմունքում (հատոր 4, գ.թ 84-85)։
Սակայն այս վկան ևս դատարանում հայտարարեց, որ նա, դիտելով տեսանյութը, ընդհանրապես որևէ մեկին մատնանցույց չի կատարել (տես դատական նիստի արձանագրությունը)։ Փաստորեն այս դեպքում ևս քննիչը կեղծել էր այս ապացույցը, սակայն դատարանը անհասկանալի կերպով անտեսել է վկայի նաև այս ցուցմունքը և թույլատրելի է ճանաչել այն։ Բացի այդ դատարանը իր դատավճռում որևէ նշում չի կատարել այն մասին, որ այս վկան դատարանում հայտարարել է, որ ինքը ոչ մեկին մատնացույց չի արել։ Ավելին, եթե այս ամենին ավելացնենք նաև, որ այս վկան առերես չի հարցաքննվել Սաֆարյանի հետ, չնայած այն բանին, որ Սաֆարյանը միջնորդել էր քննիչին այս առումով, ավելի քան հաստատվում է, որ այս ապացույցը չի կարելի դնել մեղադրանքի հիմքում։ Տվյալ դեպքում դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական դւստավարության օրենսգրքի 105 հոդվածը և Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 3-րդ կետի «դ» ենթակետը։
21.Դատարանը դատավճռի հիմքում է դրել նաև վկա Կարեն Ռոբերտի Հովհաննիսյանի ցուցմունքները, ընդ որում դատարանը դատավճռում մատնանշել է հիմնականում նրա նախաքննության ժամանակ տված ցուցմունքները, որոնք հատոր 1, գ.թ. 208-212-ում և հատոր 4, գ.թ. 90-91-ում են։ Մինչդեռ դատարանը չէր կարող այս վկայի նախաքննական ցուցմունքը դնել դատավճռի հիմքում, քանի որ այս վկան և Սաֆարյանը չեն առերեսվել։ Բացի այդ այս վկայի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքների միջև առկա էին բազմաթիվ հակասություններ:
Մյուս կողմից դատարանը դատավճռում չի նշել այս վկային դատաքննական ցուցմունքների այն մասը, որը ակնհայտ անարժանահավատ էին, կամ այդ ցուցմունքներով հերքվում էր մյուս վկաների և մեղադրական եզրակացության մեջ նշված փաստերը։ Այս մասին մանրամասն հիմնավորումներ ներկայացվեցին ողջ դատաքննության ընթացքում, սակայն դատարանը այդպես էլ ոչ հաստատել, ոչ էլ հերքել է դրանք։ Կրկին դատարանը գործի համար կարևոր նշանակության ունեցող հանգամանքին չի անդրադարձել։ Օրինակ այս վկան ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ինքը լսել է հայհոյանքի ձայներ, մոտեցել է իր գործընկեր կասիր Արտյոմին, և մոտ 1-2 րոպե հետո բարձրացել են ազատության հրապարակ, որտեղ արդեն հայհոյանքները դադարել են և իրենք չեն տեսել տոնածառով համազգեստով քաղաքացու մուտքը ազատության հրապարակ։
Փաստորեն այս վկայի ցուցմունքներից հետևում է, որ նա ամենամեծ ցանկության դեպքում էլ չէր կարող տեսնել ոստիկանին ենթադրյալ հարվածելու պահը, քանի որ ըստ մեղադրանքի և ըստ գործի նյութերի` այդ հարվածը եթե եղել է, ապա այն եղել է տոնածառի համազգեստով քաղաքացուն տապալելուց վայրկյաններ անց։
Բացի այդ, իր և իր մյուս գործընկերների ցուցմունքներում առկա էին հակասություններ, քանի որ նա նշել էր, որ երբ ինքը լսել է հայհոյանքի ձայները մյուս աշխատակիցները իր կողքին չեն եղել, Արտյոմը եղել է կասայի մոտ, իսկ Արմենը՝ առաջին հարկում, մինչդեռ Արմենը նշել է, որ հայհոյանքները լսելիս իրենք իրար հետ են եղել: Բնականաբար այս հանգամանքերին դատարանը պարտավոր էր անդրադառնալ և ինչ որ ձևով մեկնաբանել հակասությունները, սակայն դատարանը կրկին շրջանցել է այս հանգամանքը։
Այս վկան ցուցմունք տվեց, որ ոստիկանին հարվածող տղան եղել է գետնին ընկած, նա կանգնել է ու հարվածել է ոստիկանին (տես դատական նիստի ձայնագրության 12.27 րոպեն)։ Մինչդեռ մենք գիտենք, որ Սաֆարյանը երբեք գետնին չի ընկել: Վկան նաև հայտնել է, որ ոստիկանին հարվածող տղային ոստիկանները պատասխան հարվածներ են տվել, մինչդեռ կրկին դատարանը հաստատված չի համարել, որ ինչ որ մի ոստիկան հարվածել է Սաֆարյանին: Վկան նաև ցուցմունք է տվել, որ ոստիկանի և նրան հարվածողի տարիքները իրեն հուշել է քննիչը: Նա նշել է նաև, որ ինքը դիտել է միայն մեկ տեսանյութ, սակայն որևէ մեկին մատնանցույց չի կատարել։
Այսպիսով դատարանը աղավաղել է այս վկայի դատաքննական ցուցմունքները, չի մեկնաբանել ցուցմուքներում առկա հակասությունները, չի մեկնաբանել՜ հաստատել կամ հերքել գործի համար կարևոր նշանակություն ունեցող և Սաֆարյանին արդարացնող հանգամանքները, դատավճռի հիմքում է դրել վկայի նախաքննական ցուցմունքները այն պայմաններում, երբ վկայի և Սաֆարյանի միջև առերեսում չի եղել: Բնականաբար դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105 հոդվածը, Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 3-րդ կետի «դ» ենթակետը և 6-րդ հոդվածի 1-ին կետը, Սահմանադրության 63 հոդվածը և բնականաբար այս խախտումները ազդել են գործի ելքի վրա:
Դատարանը դատավճռի հիմքում է դրել նաև վկա Արտյոմ Տիգրանի Քոչարյանի ցուցմունքները. (…)
Այս դեպքում ևս դատարանը դատավճռում մատնանշել է հիմնականում այս վկայի նախաքննության ժամանակ տված ցուցմունքները։ Մինչդեռ դատարանը չէր կարող այս վկայի նախաքննական ցուցմունքը դնել դատավճռի հիմքում, քանի որ այս վկան և Սաֆարյանը չեն առերեսվել: Բացի այդ, այս վկայի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքների միջև առկա էին բազմաթիվ հակասություններ:
Մյուս կողմից դատարանը դատավճռում չի նշել այս վկայի դատաքննական ցուցմունքների այն մասը, որն ակնհայտ անարժանահավատ էին, կամ այդ ցուցմունքներով հերքվում էր Սաֆարյանի մեղադրանքը։ Այս վկան դատաքննության ժամանակ շատ հստակ ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ինքը լսել է հայհոյանքի ձայներ և իր գործընկերոջ հետ քննարկել են և որոշել բարձրանան մաքուր օդ, երբ բարձրացել են ազատության հրապարակ, տեսել են, թե ինչպես է տոնածառով համազգեստով քաղաքացին վազելով մտնում հրապարակ, որից հետո նոր նրան գցել են գետնին։ Մոտավորապես մեկ ժամ թե պաշտպանական կողմը, և թե դատարանը փորձում էր հասկանալ, թե ինչպես է եղել, որ սկզբում հայհոյանքների ձայները լսելուց հետո որոշ ժամանակ անց իրենք բարձրացել են հրապարակ և այնտեղ հայտնվել են այն պահին, երբ դեռ հայհոյանքները չէին սկսվել: Քանի որ ամբողջ գործի նյութերից հետևում է, որ հայհոյանքները կամ սկսել են տոնածառով համազգեստով անձի վայր ընկնելուց հետո, կամ էլ, մի քանի վայրկյան անց, երբ իբրև թե Սաֆարյանն է հարվածել տուժողին : Այսպիսով այս վկան նկարագրում էր անհավանական իրադարձություններ, սակայն միևնույն է սա չի խանգարել դատարանին այս պատմությունը հիմնավոր համարելու համար և այս ցուցմունքը դրվել է մեղադրական դատավճռի հիմքում:
Փաստորեն այս վկայի ցուցմունքներից ևս հետևում է, որ նա ամենամեծ ցանկության դեպքում էլ չէր կարող տեսնել ոչ տոնածառով համազգեստով քաղաքացու վայր ընկնելը, ոչ էլ ոստիկանին ենթադրյալ հարվածելու պահը, քանի որ ըստ մեղադրանքի և ըստ գործի նյութերի` այդ հարվածը եթե եղել է, ապա այն եղել է տոնածառի համազգեստով քաղաքացուն տապալելուց վայրկյաններ անց, որից հետո նոր սկսվել է հայհոյանքները հնչեցվել: Այս վկան հայտնեց, որ ինքը գլխի հետ կապված խնդիրներ ունի և այդ իսկ պատճառով ըստ էության չի կարող հարցերին պատասխանել: Նա ասաց նաև, որ տեսանյութ դիտելուց հետո որևէ մեկին մատնանցույց չի արել:
Այսպիսով դատարանը կրկին աղավաղել է այս վկայի դատաքննական ցուցմունքները, չի մեկնաբանել ցուցմուքներում առկա հակասությունները, չի մեկնաբանել հաստատել կամ հերքել գործի համար կարևոր նշանակություն ունեցող և Սաֆարյանին արդարացնող հանգամանքները, դատավճռի հիմքում է դրել վկայի նախաքննական ցուցմունքները այն պայմաններում, երբ վկայի և Սաֆարյանի միջև առերեսում չի եղել: Բնականաբար դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105 հոդվածը, Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 3-րդ կետի «դ» ենթակետը և 6-րդ հոդվածի 1-ին կետը, Սահմանադրության 63 հոդվածը և բնականաբար այս խախտումները ազդել են գործի ելքի վրա:
23.Դատարանը դատավճռի հիմքում է դրել նաև վկա Արմեն Լևոնի Վարդանյանի ցուցմունքները, ընդ որում դատարանը դատավճռում կրկին մատնանշել է հիմնականում նրա նախաքննության ժամանակ տված ցուցմունքները, որոնք հատոր 1, գ.թ, 172-175-ում են։ Մինչդեռ դատարանը չէր կարող այս վկայի նախաքննական ցուցմունքը դնել դատավճռի հիմքում, քանի որ այս վկան և Սաֆարյանը չեն առերսվել։ Չնայած այս վկայի ցուցմունքներով որևէ հանգամանք չէր բացահայտվում, սակայն միևնույն է այս դեպքում ևս դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105 հոդվածը, Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 3-րդ կետի «դ» ենթակետը և 6-րդ հոդվածի 1-ին կետը, Սահմանադրության 63 հոդվածը և բնականաբար այս խախտումները ազդել են գործի ելքի վրա։
24.Դատարանը աղավաղել է նաև վկա Սուրեն Սարգսի Ալեքսանյանի ցուցմունքները, քանի որ այս ցուցմունքները ևս անհավանական էին, և հնարավոր չէր, որ դրանք իրականում տեղի ունեցած լինեին։ Այսպես. Վկան նշել էր, որ ինքը գտնվել է մեքենայի մեջ նստած, երբ ռադիոկապով լսել է, որ բախում է տեղի ունեցել քաղաքացիների և ոստիկանների միջև և պետք էր միջադեպը հանդարտեցնել: Նա լսելուց հետո հավաքել է իր հատուկ հանդերձները, դուրս եկել մեքենայից, մեքենան փակել է և հետո քայլելով մոտեցել հրապարակին։ Ըստ վկայի` դա տևել է մոտ 3-4 րոպե: Մոտենալով Հրապարակին` տեսել է տոնածառով համազգեստով անձին, ով մուտք է գործել հրապարակ։ Բնականաբար եթե անգամ պատկերացնենք, որ այս վկան, ոչ թե 3-4 րոպե այլ նույն պահին հայտնվեր Ազատության հրապարակում, ապա միևնույն է նա չէր կարող տեսնել միջադեպը, քանի որ այն սկսել է տոնածառով հանդերձանքով քաղաքացուն գետին գցելուց հետո: Ուր մնաց, որ 3-4 րոպե հետո նա կարողանար դա տեսնել:
Դատարանը այս դեպքում աղավաղել է այս վկայի ցուցմունքը և նշել է, որ վկան հայտնել է, որ ռադիոկապով լուրը լսելուց հետո նա միանգամից գնացել է դեպքի վայր: Փաստորեն դատարանը լավ հասկանալով այս վկայի ցուցմունքների անհեթեթությունը, ստիպված թաքցրել է վկայի կողմից 3–4 րոպե հետո դեպքի վայրը հասնելու հանգամանքը, նշել է, որ վկան երբ տեղեկացել է, միջադեպի մասին անմիջապես շարժվել է այդ ուղղությամբ և հեռվից նկատել, որ Գեղամ Խաչատրյանը մոտեցել է արտասովոր հանդերձանքով դեպի Ազատության հրապարակ վազող տղային և ոտնակ հնարքի կիրառմամբ նրան գցել գետնին, հետո էլ նկատել, որ Գևորգ Սաֆարյանը, ով եղել է սպիտակ տաբատով և կապույտ բաճկոնով, բռունցքով հարվածել է Գեղամ Խաչատրյանի դեմքին։
25.Դատարանը հիմնվել է տուժողի ցուցմունքների վրա։ Սակայն Գեղամ Խաչատրյանը հետաքննության և նախաքննության ընթացքում տվել էր ցուցմունքներ, որոնք էական հակասությունների մեջ են նրա կողմից դատարանում տրված ցուցմունքների հետ։ Բացի այղ որոշ հանգամանքներ ակնհայտ անհամապատասխանության մեջ էին գործի մնացած նյութերի հետ, ինչը հաստատում էր Սաֆարյանի անմեղությունը և Գեղամ Խաչատրյանի ցուցմունքների անարժանահավատությունը։ Այսպես.
25.1 Քրեական գործի նյութերի 1-ին հատորի գ.թ. 12 տուժողը հայտնել էր հետևյալը. տոնածառի զարդարանքով անձը սկսեց վազել և սայթաքելով վայր ընկավ գետնին` այդ ընթացքում ես մոտեցա նրան, կռացա, փորձեցի բարձրացնել, որի ժամանակ մի խումբ այլ քաղաքացիներ վազելով մոտեցան մեզ, որի ընթացքում Գևորգ Սաֆարյանը, ով մոտեցողների թվում էր, բռունցքով հարվածեց ինձ, դրանից հետո սկսեց քաշքշուկ, որի րնթացքում հիշյալ քաղաքացիները չենթարկվելով մեզ, մեր օրինական պահանջներին, որ դադարեցնեն քաշքշուկր, սկսեցին անկանոն հարվածներ հասցնել մեզ։
Այստեղ տուժողը հայտնել է, որ Հովհաննես Ղազարյանը ինքն է սայթաքել և վայր ընկել։ (Սա հաստատում է, որ Գեղամ Խաչատրյանը քաջ գիտակցել է, որ իր կողմից կատարված հարվածը անօրինական է, և ցանկացել է ամեն կերպ թաքցնել իր հարվածը)։
Տուժողը նշել է, որ մի խումբ այլ քաղաքացիներ վազելով մոտեցան իրենց, որի ընթացքում Գևորգ Սաֆարյանը, ով մոտեցողների թվում էր, իբրև թե բռունցքով հարվածել է տուժողին։ Այսինքն այստեղ տուժողը նշում է, որ հենց ամենասկզբից Գևորգը եկել է և հարվածել է նրան, մինչդեռ ցուցմունքում նշեց, որ նա մինչև Գևորգի կողմից ենթադրյալ հարված ստանալը, իրեն հարվածել է այլ քաղաքացիներ, հետո քաղաքացիներից մեկը երկրորդ անգամ է փորձել հարվածել իրեն և նա բռունցքով ինքն է առաջինը հարված հասցրել այդ քաղաքացուն, որից հետո նոր միայն Գևորգի կողմից ենթադրյալ հարվածը տեղի է ունեցել։ Տուժողը նշել է, որ իրենք օրինական պահանջներ են ուղղել քաղաքացիներին, որոնք դրանց չեն ենթարկվել, մինչդեռ տուժողը դատարանում հայտարարեց, որ պահանջ չեն ներկայացրել քաղաքացիներին:
25.2. Քրեական գործի նյութերի 1-ին հատորի գ.թ. 59 տուժողը հարցաքննության ժամանակ հայտնել է հետևյալը`
«Մեր առաքելությունն է կայացել նրանում, որ մեր կողմից հսկվող տարածք չտեղափոխվեն և չտեղադրվեն արգելված իրեր կամ առարկաներ, ինչպես նաև կատարվեն բացառությամբ թույլատրելի գործողություններ... (Փաստորեն ստացվում է, որ հավաքի բնականոն ընթացքը պահպանելու փոխարեն ոստիկանները հսկել են տարածքը)։
Տոնածառի զարդարանքով երիտասարդը ազատության հրապարակ տոնածառ և արգելված իրեր մտցնելով շարժվում էր դեպի հրապարակի կողմ ... ես մոտեցա, որպեսզի կանխեմ նրա հակահասարակական վարքագիծը ... այդ ժամանակ իրավախախտ քաղաքացիներից մյուսը Գևորգ Սաֆարյանը հարվածեց ինձ։ ... Այղ ժամանակ նշված վայր եկան ոստիկանության այլ ստորաբաժանումների աշխատակիցներ և Գևորգ Սաֆարյանին և մի քանի անձանց բերման ենթարկեցին ոստիկանության կենտրոնական բաժին։ Ձեր հարցին պատասխանում եմ, որ ինձ, որքան հիշում եմ հարվածել է միայն Գևորգ Սաֆարյանը մեկ անգամ»։
Քրեական գործի նյութերի 1-ին հատորի գ.թ. 81-ում Գևորգ Սաֆարյանի հետ առերես հարցաքննության ժամանակ տուժողը բառացիորեն հայտնել է հետևյալը «Այդ ժամանակ մի խումբ քաղաքացիներ, այղ թվում նաև Գևորգ Սաֆարյանը վազեցին մեզ վրա սեռական բնույթի հայհոյանքներ հասցնելով անհնազանդություն ցուցաբերելով սկսեցին հրմշտել և չենթարկվել։ Այդ խառնաշփոթի ժամանակ ես հարված ստացա աջ քունքային հատվածիս, այսինքն աջ ունքիս, որի իրականացնողն էր Գևորգ Սաֆարյանը, նա էր, քանի որ կանգնած էր անմիջապես իմ դիմացը»։ Մինչդեռ տուժողը դատարանում այլ ցուցմունքներ տվեց:
Նույն առերես հարցաքննության ժամանակ, տուժողը լսելով Գևորգ Սաֆարյանի այն պնդումը, որ ոստիկանության աշխատակիցները ծեծի են ենթարկել հավաքի մասնակիցներին, տուժողը բառացիորեն հայտնել է հետևյալը. «Լսեցի ՍաՖարյանին, հայտնում եմ, որ իմ և իմ տղաների այսինքն ծառայողների կողմից չի եղել հարվածներ, մենք ուղղակի պաշտպանվել ենք և սթափության կոչեր արել»։ Փաստորեն այս դեպքում ևս Խաչատրյանը դեռևս չգիտեր, որ գոյություն ունի տեսանյութ, և որ միջադեպը ամբողջությամբ տեսանկարահանվել է, այդ իսկ պատճառով էլ, նա առանց վարանելու տվել է իրականությանը չհամապատասխանող ցուցմունքներ։
Նույն ցուցմունքում տուժողը հայտնել է, հետևյալը. «Նշեմ, որ ստացել ենք համապատասխան ցուցում վերադասության կարգով, որ ազատության հրապարակ թույլ չտալ ներս բերել այնպիսի իրեր և պարագաներ, որոնք չունեն համապատասխան թույլտվություն պատկան մարմինների կողմից»։ Դատարանը սակայն այս հիմնարար հանգամանքը շրջանցել է:
25.4. Քրեական գործի նյութերի 1-ին հատորի գ.թ. 183-187-ում տուժողի լրացուցիչ հարցաքննության ժամանակ տուժողը հայտնել է հետևյալը. «Նշեմ, որ ղեկավարությունից տեղեկացել էինք, որ հանրահավաքի մասնակիցներին Երևանի քաղաքապետարանը թույլ է տվել տոնական օրերին շարունակել ակցիան, սակայն միաժամանակ թույլ չի տվել Ազատության հրապարակ ներմուծել անթույլատրելի առարկաներ մասնավորապես տոնածառ։ Փաստորեն այստեղ Խաչատրյանը ընդունել է, որ իր և մնացած ոստիկանների դիտավորությունը ուղղված է եղել այն հանգամանքին, որ թույլ չտան տոնածառով հանդերձանքով քաղաքացու մուտքը ազատության հրապարակ։
Նշեմ, որ այս բոլոր հանգամանքները հերքվել են գործի նյութերով, սակայն դատարանը չի անդրադարձել այսքան հակասություններին և Խաչատրյանի ցուցմունքները համարել է արժանահավատ:
25.5. Քրեական գործի նյութերի 3-րդ հատորի գ.թ. 204-205-ում վկա Վահրամ Պետրոսյանի հետ առերես հարցաքննության ժամանակ տուժողը հայտնել է հետևյալը. (...):
Փաստորեն Գեղամ Խաչատրյանը հայհոյել է և հարվածներ հասցրել քաղաքացիներին, ինչը որակվել է որպես ծառայողական պարտականությունների կատարում:
25.6. Քրեական գործի նյութերի 3-րդ հատորի գ.թ. 236-238-ում վկա Սմբատ Բարսեղյանի հետ առերես հարցաքննության ժամանակ տուժողը հայտնել է հետևյալը.
Դատարանը պարտավոր էր մեկնաբանել այսքան տարաբնույթ ցուցմունքների արժանահավատության հարցը, որոնք ըստ էության հակասության մեջ են դատավճռում Գեղամ խաչատրյանի տված ցուցմունքների հետ:
26. Գտնում [է], որ տուժող Գեղամ խաչատրյանի դատարանում տված ցուցմունքները անարժանահավատ են հետևյալ պատճառաբանությամբ։
26.1 Գեղամը ցուցմունք է տվել, որ մի քաղաքացի, ով հարվածել էր իր աճուկին խառնաշփոթի ժամանակ կանգնած է եղել իր ղիմաց, և ոտքը ծնկում ծալելով պատրաստվել է կրկին հարվածել իրեն, սակայն Գեղամը բռունցքով հարվածել է նրա ծնոտին և այդպես չեզոքացրել սպասվելիք հարվածը։ Գտնում [է], որ այս մասով ցուցմունքը անհավանական է, քանի որ հնարավոր չէ գործնականում նման գործողություններ կատարել։
Եթե Գեղամի գլուխը կախված է եղել և նա տեսել է, թե քաղաքացին ինչպես է իր ոտքը ծնկում որպեսզի հարվածի, ապա որպեսզի Գեղամը հասցներ քաղաքացու դեմքին հարվածել, պետք է նախ գլուխը բարձրացներ, նայեր նրան, ձեռքը հետ տաներ, հետո առաջ բերեր, որը շատ ավելի երկար ժամանակ է պահանջում, քան քաղաքացու կողմից արդեն ծալած ոտքը ուղղելն է։ Բացի այդ դիտելով տեսանյութը պարզվում է, որ Գեղամը գլուխը չի կախել և հայացքը ներքև չի ուղղել, այլ շեշտակի հարված է հասցրել քաղաքացուն։
26.2. Գեղամը դատաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել, որ երբ իր դիմաց հայտնվել է Գևորգ Սաֆարյանը, նույն վայրկյանին իր ոտքերը խճճվել են գետնին պառկած Հովհաննես Ղազարյանի մեջքին ամրացված փայտի եղևնու ճյուղերին և Գեղամը մարմնով թեքվել է, որպեսզի ձեռքով ազատվի ճյուղերից և տեսնելով դա և պահը հարմարացնելով Գևորգ Սաֆարյանը մի փոքր կռացել է և ձախ ձեռքը վրա բերելով բռունցքով շեշտակի հարված է հասցրել Գեղամին։ Հարվածից Գեղամը ընկել է գետնին, սակայն հաջորդ պահին միանգամից ոտքի է կանգնել և վազել Գևորգի հետևից։
Այս ցուցմունքը ևս անարժանահավատ է, քանի որ եթե Գեղամը կռացել էր, որ ոտքը ազատի ճյուղերից, սա նշանակում է, որ նա գլուխը կախել է և հայացքը հառել ոտքերին, այսինքն գետնին, ինչպես նա կարող էր նկատել, թե հարվածի պահը, և անգամ նկատել նաև Գևորգի թեքվելու պահը։ Սա անհավանական հանգամանք է, հնարավոր չէ միաժամանակ փորձել ոտքերն ազատել, և նույն ժամանակ պարզ տեսնել, թե ինչ է կատարվում քո գլխավերևում, երբ գլուխը կախված է և հայացքը ուղղված է ներքև։ Մյուս կողմից եթե Գեղամի ոտքերը խճճված էին տոնածառի զարդերով, ապա նա ինչպես և երբ ազատվեց եղևնու ճյուղերից, որ բարձրանալով միանգամից վազել է Գևորգի հետևից: Ի վերջո տեսանյութի հետազոտությունից պարզվում է, որ ոչ թե Գևորգի մարմինը թեքվում է, այլ նրա գլուխը կտրուկ ցնցվում է, ինչը կարող է տեղի ունենալ բացառապես միայն գխին հարված ստանալու հետևանքով։ Բոլոր այս դրվագները անմիջականորեն վերաբերվում են Սաֆարյանին առաջադրված մեղադրանքին, և դատարանը պարտավոր էր իր գնահատականները տալ այս հակասություններին, քանի որ այս հիմնավորումներով պաշտպանական կողմը հաստատում էր, որ Սաֆարյանի կողմից չէր կարող նման հանգամանքներում հարված հասցնել Գեղամին, սակայն դատարանը ինչպես միշտ գործի հանգուցային պահերի հետ կապված որևէ գնահատականներ չի հնչեցրել։
26.3 Նախաքննության ընթացքում գործի նյութերի 1-ին հատորի գ.թ. 59-ում Գեղամը նշել է, որ իրեն հարվածել է միայն Գևորգ Սաֆարյանը մեկ անգամ։ Մինչդեռ դատաքննության ընթացքում նա ցուցմունք տվեց այն մասին, որ մինչև Գևորգի կողմից բռունցքով ենթադրյալ հարված կատարելը նրան հարվածել են առնվազն երկու քաղաքացիներ մեկը ոտքով իր ձախ կոնքին, մյուսը ոտքով իր աճուկային հատվածին։ Բացի այդ նա ասաց նաև, որ Գևորգը իրեն մեկ անգամ էլ հարվածել է ոտքով։ Այս հակասությունները ավելի քան հաստատում են, որ Գեղամը ուղղակի հորինում է ցուցմունքները, այլապես ինչպես կարելի է բացատրել այս հակասությունը: Ի դեպ հենց դատարանն էր պարտավոր գնահատականներ տալ այս հակասություններին, այլ ոչ թե այսպիսի ցուցմունքներով հիմնավորել դատավճիռը:
26.4. Սաֆարյանի հետ առերես հարցաքննության ժամանակ, լսելով Գևորգ Աաֆարյանի այն պնդումը, որ ոստիկանության աշխատակիցները ծեծի են ենթարկել հավաքի մասնակիցներին, նա բառացիորեն հայտնել է, որ իր և իր ծառայողների կողմից չի եղել հարվածներ, որ իրենք ուղղակի պաշտպանվել են և սթափության կոչեր արել։ Մինչդեռ հետագա ցուցմունքներում և դատաքննության ընթացքում, երբ բացահայտված էր արդեն տեսանյութը և ըստ էության հնարավոր չէր թաքցնել փաստերը նա արդեն այլ բովանդակության ցուցմունքներ է տվել: Բնականաբար դատարանը պարտավոր էր մեկնաբանել այս հակասությունը, քանի որ նա արժանահավատ է համարել Գեղամի ցուցմունքների մի մասը:
26.5. Քրեական գործի նյութերի 1-ին հատորի գ.թ. 185-ում տուժողի լրացուցիչ հարցաքննության ժամանակ Գեղամը նշել է, որ Գևորգի հարվածից հետո քաղաքացիների հարվածները դարձել են բացահայտ և շեշտակի, և նշել էր, որ իրեն հարվածել են Գևորգ Սաֆարյանը, Սևակ Սանուկյանը, Արմեն Միքայելյանը, Գագիկ Եղիազարյանը և ևս մի քանի հոգի, որոնց անունները չգիտեն։Եթե այս ցուցմունքը ճշմարտացի է, ապա ինչու Գեղամ Խաչատրյանը հաղորդում է տվել միայն Գևորգի հարվածի պահով։ Սա հաստատում է, որ Գեղամը ընդգծված թշնամական է տրամադրված եղել Գևորգի նկատմամբ և հաշվեհարդար է տեսել նրանից, իսկ մյուս քաղաքացիների կողմից ենթադրաբար կատարած հանցագործությունը կոծկել է: Դատարանը այս դրվագում ևս ջայլամի քաղաքականությանն է դիմել:
26.6 Քրեական գործի նյութերի 1-ին հատորի գ.թ. 185-ում տուժողի լրացուցիչ հարցաքննության ժամանակ Գեղամը հայտնել է նաև, որ տվյալ դեպքում իր կողմից կիրառվել են ինչպես ձեռնամարտի հնարքներ, այնպես էլ ֆիզիկական ուժ կիրառելու այլ ձևեր, այդ թվամ բռունցքներով հարվածելը, որը տվյալ իրավիճակում ալտերնատիվ չի ունեցել, քանի որ ոտնձգությունները այլ եղանակով կասեցնելը կամ խափանելն անհնար էր։ Սինչդեռ նա դատարանում հայտարարեց, որ բռունցքով չի հարվածել, այլ ցանկացել է հարվածի իմիտացիա ստեղծել, ուղղակի վախեցնելու համար։ Այս դեպքում ևս Գեղամը հրաժարվել է իր կողմից նախկինում տրված ցուցմունքներից։
26.7. Գեղամը 01.01.2016թ. տուժողի հարցաքննության ժամանակ ցուցմունք է տվել այն մասին, միջադեպի ավարտին նշված վայր եկան ոստիկանության այլ ստորաբաժանումների աշխատակիցներ և Գևորգ Սաֆարյանին և մի քանի անձանց բերման ենթարկեցին ոստիկանության կենտրոնական բաժին։ Մինչդեռ 02.02.2016թ. ցուցմունքում, այսինքն ավելի քան մեկ ամիս հետո նա փոխել է իր ցուցմունքը այն բանից հետո, երբ առերես հարցաքննության ժամանակ Գևորգի կողմից հստակ ապացուցվել էր, որ նրան հետո են բերման ենթարկել, որը հաստատվել էր նաև գործի նյութերով։ Մեկ ամիս հետո Գեղամը փոխել էր իր ցուցունքը, և նշել, որ Գևորգը քաշքշուկն ավարտվելուց հետո հրապարակում չէր, քանի որ թաքնվել էր։ Սակայն այս պնդումը ևս հերքվեց պաշտպանական կողմից դատարան ներկայացված տեսանյութով: Փաստորեն մի դրվագի հետ կապված Գեղամը երկու անգամ փոխել է իր ցուցմունքը, սակայն վերջում պարզվել է, որ նրա վերջին ցուցմունքը ևս սուտ է: Դատարան ներկայացված տեսանյութում երևում է, որ այն պահին երբ բերման են ենթարկում հավաքի հինգ քաղաքացիներին, այդ պահին Գեղամը և Գևորգը կանգնած են իրար առջև և խոսում են իրար հետ։ Մյուս տեսանյութում երևում է, որ միջադեպը ավարտվելուց հետո Սաֆարյանը ազատության հրապարակում է և օգնություն է ցույց տալիս ուշաթափված քաղաքացուն:
Մինչդեռ այս հանգամանքը ևս վճռորոշ հանգամանք էր գործի լուծման համար, քանի որ եթե Գևորգը հակաիրավական արարք էր դրսևորել, ապա նրան ևս պետք է բերման ենթարկեին, սակայն նրան որպես օրինապաշտ բերման չեն ենթարկել: Այս հանգամանքը վկայակոչում էր պաշտպանական կողմը, որպես Գևորգին արդարացնող հանգամանք, սակայն դատարանը այդպես էլ ոչ հերքել, ոչ էլ հաստատել էր պաշտպանական կողմի որպես արդարացում բերված փաստարկները։
27. Դատարանը հիմնվել է վկա Վարդան Ապրեսյանի ցուցմունքների վրա։ Սակայն Վարդան Ապրեսյանը հետաքննության և նախաքննության ընթացքում տվել էր ցուցմունքներ, որոնք էական հակասությունների մեջ են նրա կողմից դատարանում տրված ցուցմունքների հետ։ Բացի այդ որոշ հանգամանքներ ակնհայտ անհամապատասխանության մեջ էին գործի մնացած նյութերի հետ, ինչը հաստատում էր Սաֆարյանի անմեղությունը և Վարդան Ապրեսյանի ցուցմունքների անարժանահավատությունը։ Այսպես.
27.1 Վկան չէր ցանկանում նշել, որ ծառայության անցնելուց առաջ ղեկավարության կողմից գնդի անձնակազմը հրահանգավորվել էր, որ Երևանի քաղաքապետարանը որոշում է կայացրել և արգելել հավաքի ժամանակ օգտագործել տոնածառը։ Վկան դատաքննության ժամանակ բազմաթիվ անգամներ նշեց, որ իրենք հարվածներ չեն հասցրել հավաքի մասնակիցներին, մինչդեռ նախաքննության ընթացքում տվել էր հակառակ բովանդակությամբ ցուցմունքներ։ Բացի այդ նշված հանգամանքը հաստատվում է նաև տեսանյութով, որտեղ երևում է, որ Ապրեսյանը ինչպես է բռունցքով հուժկու հարվածներ հասցնում քաղաքացիներին։
27.2. Վկան դատարանում հայտարարեց, որ միջադեպը տևել է 15-20 րոպե, մինչդեռ նախաքննության ժամանակ նշել էր 1-2 րոպե։ Դատարանում վկան ասաց, որ Հովհաննեսի ընկնելուց հետո անցել է 5 րոպե, մինչև Գևորգի ենթադրյալ հարվածը, մինչդեռ առերեսման ժամանակ նշել էր մի քանի վայրկյան։ Վկան հայտարարեց, որ իրենք չեն փորձել օգնել Հովհաննես Ղազարյանին բարձրացնել գետնից, մինչդեռ հետո հերքեց իր իսկ տված ցուցմունքը և ասաց, որ իրենք փորձել են բարձրացնել Հովհաննեսին։
27.3. Վկան ասաց, որ իրենք տոնածառի համազգեստով քաղաքացուն կանգ առ հրահանգ են տվել, թե ինքը, թե Վաղինակը և թե Գեղամը, դա բարձր է եղել և հնարավոր չէ, որ Հովհաննեսը լսած չլիներ, մինչդեռ Գեղամը և մնացած ոստիկանները հերքեցին իրենց կողմից հրահանգ տալու հանգամանքը։ Վկան ասաց նաև, որ ինքն ու Վաղինակ Մինասյանը բարձրացրել են Գեղամին, երբ նա հարվածից ընկել է գետնին, մինչդեռ թե վկան նախաքննության ընթացքում, թե Գեղամը նշել են, որ Գեղամը ինքն է անմիջապես ոտքի կանգնել և վազել Գևորգի հետևից։ Վկան ասաց, որ Գեղամը չի հայհոյել քաղաքացիներին, քանի որ եթե հայհոյած լիներ, ապա ինքը միշտ նրա կողքին է եղել և անպայման կլսեր դա։ Մինչդեռ Գեղամը ընդունեց, որ հայհոյել է և եռակի անգամ ուժեղ հայհոյանքներով պատասխանել է քաղաքացիների հայհոյանքներին։
27.4 Վկան հայտնեց, որ ինքը իր ծառայությունը սկսել է գիշերը ժամը 12.30-ին և այդ պատճառով չի կարող նկարագրել դեպքերը, կապված մինչ այդ տոնածառի ներկրման հետ։ Մինչդեռ նախաքննության ընթացքում մանրամասն ցուցմունքներ էր տվել։ Բացի այդ վկան ծառայության անցնելու ժամը կրկին սխալ նշեց։ Վկան ասաց նաև, որ Արմեն Միքայելյանին հրելուց հետո նա վայր է ընկել, մինչդեռ նախաքննության ընթացքում նշել էր, որ չի տեսել վայր ընկել է, թե ոչ։
27.5 Վկան չէր հիշում, թե քանի հարված է ինքը ստացել։ Մինչդեռ նախաքննության ժամանակ նա նույն անձանց հարվածները նկարագրել էր տարբեր եղանակով։ Վկան նշել էր, որ իբրև թե Գագիկ Եղիազարյանը իրեն ոտքով ուժեղ հարվածել է, երբ նա ծառերի մոտ էր : Հետագայում նույն վկան նույն հարվածը նկարագրել է հետևյալ կերպ, «ինչ որ մեկը ոտքով ուժեղ հարված է հասցրել որովայնիս, որից շնչառությունը խախտվել է, հետ եմ գնացել, հազիվ եմ հավասարակշռությունս պահել ապա աչքերով գտնելով ինձ հարվածողին և նրան ճանաչելով, դա Վահրամ Պետրոսյանն էր, ում ձեռքին տեսախցիկ կար»։ Վկան հերքել է նաև իր դեմ առերես ցուցմունք տվող անձանց բոլոր մեղադրանքները, որոնք, որ նշել են, թե ինչպես է ինքը բռունցքով հարվածում Արմեն Միաքայելյանին, Սմբատ Բարսեղյանին, Վահրամ Պետրոսյանին, Վահագն Ղումուշյանին, Սևակ Մանուկյանին։
Այսքան բազմաթիվ հակասությունների պայմաններում դատարանը տարբեր ցուցմունքներից ծաղկաքաղ անելով մի հարմար ցուցմունք է ձևավորել և դրել մեղադրանքի հիմքում: Բնականաբար դատարանի նման մոտեցումը անօրինական է և անհիմն։
27.6 Բացի այդ վկան բազմաթիվ հարցերի չէր պատասխանում, այլ շեղվում էր հարցի բովանդակությունից և հարցի հետ ընդհանրապես կապ չունեցող հանգամանքներից էր խոսում։ Շատ պատասխաններ հաստատում էին, որ նա հորինում է ցուցմունքները։ Օրինակ պատասխանելով Սմբատ Բարսեղյանի այն հարցին, որ տեսանյութում պարզ երևում է, թե ինչպես են մյուս ոստիկանները Ձեզ և Գեղամ Խաչատրյանին մի կողմ տանում, եթե Դուք չէիք հարվածում քաղաքացիներին, ապա ինչու էին Ձեզ մի կողմ տանում։ Վարդան Ապրեսյանը պատասխանել է. Ես կորցրել էի բերետս, այն հետո եմ գտել, դրա համար ինձ հեռու էին տանում, նաև անդրավարտիքս էր պատռվել ամոթ էր, որ այդ տեսքով մնայի այնտեղ։ Մինչդեռ դատաքննությանը հստակ նշեց, որ իրեն մի կողմ չեն տարել, իսկ անդրավարտիքը ընղհանրապես կապ չունի իրեն մի կողմ տանելու հետ։
Այսպիսով դատարանը նման ցուցմունքներով է հիմնավորել դատավճիռը, իսկ պաշտպանական կողմի տրված անձանց ցուցմունքները, որոնցում ընդհանրապես անհամապատասխանություն չի եղել դատարանը համարել է կողմնակալ ցուցմունքներ:
28. Ինչ վերաբերվում է վկա Վահագն Ղազարյանի ցուցմունքների արժանահատությանը, ապա ցանկանում [է] մատնանշել հետևյալը. Նախ ցանկանում [է] նշել, որ պաշտպանական կողմի հարցերին երեսունից ավել անգամ՝ 32 անգամ վկան պատասխանեց, որ չեմ հիշում, չեմ հիշում, չեմ հիշում ... Որոշ հարցերի էլ վկան պատասխանում էր այսպես «չեմ հիշում, որ դա տեղի ունեցած լինի, իմ հիշելով երևի դա տեղի է ունեցել... Այսինքն նույն հարցին, նա տալիս էր թե դրական և թե բացասական պատասխան... Այսինքն այս վկայի ցուցմունքներից հնարավոր չէ ստույգ նշել իր նշած հանգամանքը տեղի է ունեցել, թե ոչ։
28.1. Վկան նշել էր, որ չի հիշում, տոնածառը արգելված եղել է, թե ոչ: Մինչդեռ վկա Վահագն Ղազարյանը 17.03.2016թ. դեպքից 77 օր հետո մանրամասն ցուցմունքներ է տվել և հայտնել հետևյալը՝ «Նշեմ, որ այդ հավաքների ժամանակ արգելված են եղել մի շարք առարկաներ, իսկ դեկտեմբերի 31-ին ծառայության անցնելուց առաջ ղեկավարության կողմից հրահանգավորման ժամանակ տեղեկացվել էինք, որ արգելվել է նաև ազատության հրապարակ ներմուծել այլ իրեր ևս, այդ թվում նաև տոնածառ»... (գ.թ. 3.38-3.42)։ Նույն ցուցմունքը վկան հաստատել է նաև գ.թ. 4.16-ում։
28.2. Նշելով մինչև ամանորի գիշերը տոնածառի միջադեպը վկան հայտնել է, որ գնացինք, թույլ չտվեցին տոնածառը մտցնել հրապարակ։ Մինչդեռ նույն դրվագի հետ կապված իր ցուցմունքում վկան նշել է. «Մոտավորապես ժամը 23:30 սահմաններում Ազատության հրապարակ ժամանած Ձմեռ պապի ձեռքին տոնածառ ունենալու պատճառով հանրահավաքի մասնակիցների և ոստիկանության ծառայողների միջև քաշքշուկ է տեղի ունեցել, որին մեր գումարտակի ծառայողներս առնչություն չենք ունեցել:
28.3. Վկան նշեց, որ Գևորգ Սաֆարյանի կողմից ենթադրյալ հարվածը հասցնելու պահին ինքը ետևում է եղել և դեռ մոտեցած չի եղել Գեղամ Խաչատրանին և մյուս երկու ոստիկաններին, մինչդեռ նույն ցուցմունքում գ.թ. 3.40 նույն դեպքի հետ կապված վկան նշել է ճիշտ հակառակը, նա նշել է. «Այս ամենը նկատելով ես և գումարտակի մի քանի այլ ոստիկաններ մոտեցել ենք իրենց։ Խառը հրմշտոցը կռվի վերածվեց և այդ ժամանակ, երբ նկատեցի, որ Գևորգ Սաֆարյանը ձախ բռունցքով հարվածեց Գեղամ Խաչատրյանի դեմքին, ես այդ պահին ինձ չկորցրեցի և շտապ ընկնելով Գեղամի թևատակից նրան մի կողմ տարա»...
28.4. Վկան ցուցմունք տվեց այն մասին, որ իրենք ֆիզիկական ուժ չեն գործադրել և որևէ անձի բերման չեն ենթարկել, մինչդեռ 3-րդ հատորի գ.թ. 41 ում նշել է. «սակայն ֆիզիկական ուժ օրենքի սահմաններում կիրառել ենք, նրանց կարգի հրավիրելու և իրավախախտներին ոստիկանություն բերման ենթարկելու համար» ...
28.5. Վկան դատարանում հայտնեց, որ ենթադրյալ հարվածի պահին Գևորգ Սաֆարյանը և Գեղամ խաչատրյանը եղել են կանգնած միմյանց դիմաց, սակայն նախաքննության ընթացքում Սաֆարյանի հետ առերես հարցաքննության ժամանակ նա 3-րդ հատորի գ.թ. 250-ում հայտնել է հետևյալը. «Գեղամ Խաչատրյանը և Գևորգ Սաֆարյանը կանգնած էին իրար դիմաց ստույգ չեմ կարող նշել, բայց այդ խփելու պահին Խաչատրյանը գտնվում էր կիսակռացած վիճակում»...
28.6. Վկան դատաքննության ընթացքում չնշեց, որ ենթադրյալ հարվածի պահին Գեղամ Խաչատրյանը վայր է ընկել, ավելին հայտնեց, որ չի հիշում, որ Գեղամը վայր ընկած լինի, մինչդեռ նույն առերեսման ժամանակ 3-րդ հատորի գ.թ. 255-ում հայտնել է հետևյալը. «Այն հարցին, թե Գևորգ Սաֆարյանի հարվածից հետո Գեղամը վայր է ընկել գետնին, թե ոչ, այս պահին ստույգ չեմ հիշում, բայց ինչքան որ հիշում եմ այո խփելուց հետո ընկել է» ...Նույն այս ցուցմունքը վկան հաստատել է 4–րդ հատորի գ.թ.17-ում։
28.7. Դատարանում վկան հայտարարեց, որ Գեղամ Խաչատրյանի հետ առջևում գտնվել են ոստիկաններ Վարդան Ապրեսյանը և Վաղինակ Մինասյանը, մինչդեռ Սաֆարյանի հետ առերեսման ժամանակ նա նշել է, որ Վարդան Ապրեսյանը և Լևոն Գրիգորյանը:
28.8. Դատարանում վկան հայտնեց, որ չի հիշում, թե ինքը Գեղամ Խաչատրյանի հետ միասին, ինչ որ մեկին ևս կողքի քաշած լինի, սակայն նախաքննության ընթացքում ապրիլի 4-ին այսինքն դեպքից 95 օր հետո մանրամասն նշել է, որ ինքը Գեղամի հետ միասին մի կողմ է տարել նաև Լևոն Գրիգորյանին, մինչդեռ տեսանյութում երևում է, որ դա Վարդան Ապրեսյանն է։
Այսպիսով նման ցուցմունքը, որտեղ վկան 32 անգամ չի կարողացել հարցերին պատասխանել, իսկ իր տված պատասխաններն էլ էական հակասությունների մեջ էին միմյանց հետ, դատարանը հիմնավոր է համարել, սակայն պաշտպանական կողմից վկաների ցուցմունքները համարել է ոչ արժանահավատ, առանց գոնե մեկ ցուցմունք հերքելու պայմաններում:
29. Դատարանը դատավճիռը հիմնավորել է վկա Պավլիկ Գաբրիելյանի և Արթուր Հեքիմյանի ցուցմունքներով: Այս դեպքում ևս դատարանը աղավաղել է ցուցմունքների բովանդակությունը: Դատարանը այս անձանց տարբեր ցուցմունքներից կրկին ծաղկաքաղ անելով երկու մեղադրական ցուցմունքներ է ստացել և դրել մեղադրանքի հիմքում: Դատարանը չի անդրադարձել այս անձանց կողմից տրված իրականությանը չհամապատասխանող ցուցմունքներին: Մինչդեռ, այս ոստիկանները ցուցմունք տվեցին, որ մոտենալով տոնածառի համազգեստով անձին և նրան ուղեկցողներին նրանք ներկայացել են, շնորհավորել ամանորը և խնդրել են բացել հանդերձները, որպեսզի տեսնեն, թե արգելված իրեր կա նրանց հանդերձանքի տակ, թե ոչ: Մինչդեռ պաշտպանական կողմը հետագայում տեսանյութ ներկայացրեց, որտեղ ձայնագրվել էին այս միջադեպը և պարզվել էր, որ մինչև տոնածառի համազգեստով անձը և նրան ուղեկցողները հասնեն ոստիկաններին, ոստիկանները արդեն հրահանգ են ստացել, որ նրանց չպետք է թողնել ազատության հրապարակ, և այդ իսկ պատճառով նրանք, մոտենալով քաղաքացիներին, միանգամից ասել են, տղերք չի կարելի: Այսպիսով պաշտպանական կողմի ներկայացրած տեսանյութը ավելի քան հաստատում է, այս ոստիկանների կողմից տված ցուցմունքների իրականությանը չհամապատասխանելը:
29.1 Բացի այդ Պ.Գաբրիելյանը հաստատեց, որ իրենց հրահանգավորել էին, որ չէր կարելի ոչ տոնածառով մտցնել հրապարակ, ոչ էլ տոնածառի հանդերձ մտցնել հրապարակ: Սա ավելի քան հաստատում է, որ ոստիկանները անօրինական կարգով չեն թույլատրել տոնածառի համազգեստով անձը մտնի հրապարակ, ինչից էլ առաջացել է միջադեպը, հետևաբար խոսել 316 հոդվածի մասին ավելորդ է: Բացի այդ, այս վկան հայտնեց նաև, որ քննիչի մոտ հարցաքննության ժամանակ քննիչը իրեն տեսանյութ է ցույց տվել, սակայն այդ մասին որևէ նշում չկա ցուցմունքի մեջ:
29.2 Արթուր Հեքիմյանի ցուցմունքներում ևս առկա են բազմաթիվ հակասություններ: Օրինակ այս վկան երեք անգամ նախաքննության ժամանակ նշել է, որ իրենք ասել են, որ չի կարելի տոնածառի հանդերձանքով մտնել ազատության հրապարակ, սակայն հետագայում փոխել է ցուցմունքը և նշել, որ իրենց հետաքրքրում էր, թե արդյոք արգելված իր կա հանդերձների տակ, թե ոչ: Նախաքննության ընթացքում նշել է, որ ճանաչել է Սաֆարյանին, սակայն դատարանում հերքեց սա, սակայն չկարողացավ պատասխանել, թե ինչու է նման բան գրել: Այս վկան նախաքննության ընթացքում ցուցմունք էր տվել այն մասին, որ իր գործընկերը Պավլիկը և տոնածառի համազգեստով անձը միասին ընկել են գետնին, որից հետո եկել է Գեղամը: Փաստորեն հենց սկզբից ցանկացել է կոծկել իրական փաստերը: Այս վկան ցուցմունք է տվել, որ Սաֆարյանի կողմից ենթադրաբար կատարված հարվածը եղել է այն ժամանակ, երբ Գեղամը մոտեցել է քաղաքացիներին, սակայն հետագայում ցուցմունքից հրաժարվել է, և չի կարողացել պատճառաբանել, թե ինչու է նման ձևով նշել փաստերը: Նշել է նաև, որ Սաֆարյանին այլ անձանց հետ են բերման ենթարկել, ինչը ակնհայտ չի համապատասխանում իրականությանը: Այս վկան նշել է նաև, որ ինքը քննիչի մոտ տեսանյութ է դիտել և իր դիրքորոշումը հայտնել այդ մասին, սակայն պարզվել է, որ քննիչը չի արձանագրել այդ հանգամանքը:
30. Մյուս ոստիկանների ցուցմունքներում ևս առկա են բազմաթիվ հակասություններ, այդ մասին պաշտպանական կողմը բազմաթիվ անգամներ բարձրաձայնել է, սակայն դատարանը անտեսել է բոլոր այս հակասությունները: Մյուս կողմից դատարանը գտել էր, որ պաշտպանական կողմի վկաների ցուցմունքները արժանահավատ չեն: Սակայն դատարանը չէր կարող նման եզրահանգման գալու, քանի որ հենց ինքն էր արգելել պաշտպանական կողմին իր վկաներին կանչելու և հարցաքննելու համար։ Այսպիսով, քանի որ դատարանը չէր ապահովել այս վկաներին հարցաքննելու գործընթացը, հետևաբար նա չէր կարող առանց այդ վկաներին անձամբ լսելու և նրանց հարցեր ուղղելու գտնել, որ այս վկաների ցուցմունքները արժանահավատ չեն»:
Վերոգրյալի հիման վրա պաշտպան Տ.Հայրապետյանը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի` 2017 թվականի հունվարի 16-ի դատավճիռը և կայացնել արդարացման դատավճիռ` հռչակելով Գ.Սաֆարյանի անմեղությունը։

Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.

12. Ամբաստանյալ Գ.Սաֆարյանը և պաշտպան Տ.Հայրապետյանը պնդել են վերաքննիչ բողոքները և խնդրել են դրանք բավարարել:
Մեղադրող Վ.Դոլմազյանն առարկել է վերաքննիչ բողոքների դեմ և խնդրել է դրանք մերժել՝ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը թողնելով օրինական ուժի մեջ:


Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
13. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն`
«Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը ներկայացվում են բացառապես վերաքննիչ բողոքում, և դրանք չեն կարող փոփոխվել և լրացվել գործի դատական քննության ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում»:
Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն որոշման 10-11-րդ կետերում ներկայացված վերաքննիչ բողոքների հիմքերն ու հիմնավորումները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ բողոքաբերների կողմից բարձրացվել են երկու խումբ հարցեր, որոնցից առաջինը վերաբերում է Առաջին ատյանի դատարանի կողմից արդար դատական քննության իրավունքի ենթադրյալ խախտումներ թույլ տրված լինելուն, իսկ երկրորդը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ ամբաստանյալ Գ.Սաֆարյանի մեղավորության մասին հետևության հիմնավորվածությանը:
14. Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ նախորդ կետում արձանագրված երկրորդ խմբի հարցերին հնարավոր է անդրադառնալ միայն արդար դատական քննության իրավունքի ենթադրյալ խախտումների վերաբերյալ դիրքորոշում հայտնելուց հետո, քանի որ դրանք կարող են ազդած լինել ամբաստանյալի նկատմամբ կայացված դատական ակտերի օրինականության վրա, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն գործով առաջին հերթին պետք է պատասխանել արդար դատական քննության իրավունքի առնչությամբ բարձրացված հարցերին:
Այսպես.
ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Յուրաքանչյուր ոք ունի անկախ և անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդարացի, հրապարակային և ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունք»:
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք: (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Յուրաքանչյուր ոք ունի արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ և անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր շահերին առնչվող քրեական գործի քննության իրավունք»:
Արդար դատական քննության իրավունքն ամրագրող միջազգային և ներպետական իրավանորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել Ա.Բաբայանի և Ս.Թումանյանի գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…) [Ա]րդար դատաքննության հիմնարար իրավունքի ապահովման անկյունաքարը, ի թիվս քրեական դատավարության այլ կարևորագույն սկզբունքների, մրցակցության սկզբունքն է:
Մրցակցության սկզբունքը կարող է երաշխավորվել երեք բաղադրատարրերի միաժամանակյա պահպանման դեպքում: Դրանք են`
ա) կողմերի դատավարական իրավահավասարություն` սեփական դիրքորոշումը հիմնավորելու և մյուս կողմի փաստարկները հերքելու համար,
բ) կողմերի միջև մեղադրանքի և պաշտպանության գործառույթների տարանջատում և դրանց սահմանազատում գործի լուծման գործառույթից,
գ) անկախ և անկողմնակալ դատարանի առկայություն:
Մրցակցային դատավարության ընթացքում դատարանի կարգավիճակի բնութագրական կողմերից մեկն էլ այն է, որ որպես քրեական գործը քննող անկախ և անկողմնակալ մարմին, դատարանը չի կարող հանդես գալ մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և պետք է արտահայտի միայն իրավունքի շահերը: Քրեական գործը քննող դատարանը, պահպանելով օբյեկտիվությունը և անկողմնակալությունը, մեղադրանքի և պաշտպանության կողմերի համար պետք է ստեղծի գործի հանգամանքների բազմակողմանի և լրիվ հետազոտման անհրաժեշտ պայմաններ՝ դրանով իսկ ապահովելով մրցակցության սկզբունքի կենսագործումը և հասնելով քրեական դատավարության առջև դրված խնդիրների իրագործմանը: (…)» (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 13-րդ կետը):
Դատարանի անաչառության առնչությամբ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը նշել է, որ ժողովրդավարական հասարակությունում հիմնարար նշանակություն ունի այն հանգամանքը, որ դատարանները վստահություն ներշնչեն հասարակությանը, իսկ քրեական վարույթի պարագայում՝ առաջին հերթին վստահություն ներշնչեն մեղադրյալին (տե՛ս Sander v. The United Kingdom, 2000 թվականի մայիսի 9-ի վճիռը, գանգատ թիվ 34129/96, կետ 22): Դատարանի անաչառության պահանջն ունի երկու կողմ, նախ` դատարանը պետք է զերծ լինի անձնական նախապաշարումներից կամ կողմնապահությունից: Երկրորդ` այն պետք է անաչառ լինի նաև օբյեկտիվ տեսանկյունից. այսինքն` պետք է բավարար երաշխիքներ ապահովի այս կապակցությամբ առաջացող որևէ օրինական կասկած բացառելու նպատակով (տե՛ս Findlay v. The United Kingdom, 1997 թվականի փետրվարի 25-ի վճիռը, գանգատ թիվ 22107/93, կետ 73):
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ դատավարության մասնակցի կամ հասարակության որևէ անդամի մոտ դատարանի հանդեպ վտահության ձևավորումը ոչ միայն պայմանավորված է դատարանի անաչառության հանգամանքով, այլ նաև այնպիսի սուբյեկտիվ գործոնով, ինչպիսին է, օրինակ, ամբաստանյալի կամ դատավարության այլ մասնակցի, հասարակության որևէ այլ անդամի կամ անդամների կողմից դատարանի անաչառության ընկալումը: Հետևապես` զուտ այն հանգամանքը, որ իր լիազորություններն իրացնելիս` դատարանը կարող է դատավարության մասնակցի կամ հասարակության այլ անդամի մոտ, պայմանավորված վերջինիս սուբյեկտիվ ընկալմամբ, այս կամ այն չափով վստահություն չներշնչել, չի կարող օբյեկտիվ հիմք հանդիսանալ դատարանի անաչառությունը կասկածի տակ դնելու և արդար դատական քննության իրավունքի խախտում արձանագրելու համար:
15. Նախորդ կետում մեջբերված իրավադրույթների, իրավական դիրքորոշումների և արձանագրված դատողության լույսի ներքո գնահատելով Առաջին ատյանի դատարանի կողմից արդար դատական քննության իրավունքի ենթադրյալ խախտումների առնչությամբ բողոքաբերների կողմից բերված փաստարկները (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 10-11-րդ կետերը)` Վերաքննիչ դատարանը նախ փաստում է, որ քրեական գործի նյութերի համաձայն` Առաջին ատյանի դատարանը, ապահովելով արդար դատաքննության իրավունքը և քրեական դատավարության մրցակցության սկզբունքը, պաշտպանության կողմի հարուցած միջնորդությունները, այդ թվում նաև` նախագահող դատավորի անաչառության վերաբերյալ սույն որոշման 11-րդ կետում ներկայացված նույնաբովանդակ փաստարկներով ինքնաբացարկի, ինչպես նաև բողոքաբերների մատնանշած վկաներին հարցաքննության հրավիրելու մասին, պատշաճ կերպով քննարկել է, լսել կողմերի կարծիքները և կայացրել պատճառաբանված որոշումներ (տե՛ս քրեական գործի նյութերը): Այս կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 3-րդ կետի «դ» ենթակետի իմաստով, որպես ընդհանուր կանոն, ներպետական դատարանների հայեցողությանն է թողնվում այն հարցի գնահատումը, թե արդյոք անհրաժեշտ է հրավիրել վկաներ, թե ոչ, և չի պահանջվում ամբաստանյալի կողմից հանդես եկող յուրաքանչյուր վկայի հրավիրումը և հարցաքննությունը (տե՛ս Բրիկմոնտն ընդդեմ Բելգիայի (BRICMOUNT v. BELGIUM) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1989 թվականի հուլիսի 7-ի որոշումը, գանգատ թիվ 10857/84, կետ 89): Միևնույն ժամանակ, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ թեև «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետը դատարաններին պարտավորեցնում է պատճառաբանել իր որոշումները, սակայն այն չի կարող մեկնաբանվել որպես կողմի ներկայացրած յուրաքանչյուր փաստարկին դատարանի կողմից մանրամասն պատասխան տալու պահանջ (տե՛ս Ռուիզ Տորեխան ընդդեմ Իսպանիայի (RUIZ TORIJA v. SPAIN) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի դեկտեմբերի 9-ի վճիռը, գանգատ թիվ 18390/91, կետ 29, Վան դե Հուրքն ընդդեմ Նիդեռլանդների (VAN DE HURK v. THE NETHERLANDS) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի ապրիլի 19-ի վճիռը, գանգատ թիվ 16034/90, կետ 61):
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի անաչառության հարցում պաշտպանության կողմի կասկածանքի առնչությամբ բերված պատճառաբանությունն առ այն, որ ամբաստանյալ Գ.Սաֆարյանն իրեն համարում է քաղբանտարկյալ, և որ տվյալ գործը քաղաքական է, իսկ դատավոր Մ.Մարտիրոսյանն ամենաշատ քաղաքական հնչեղություն ունեցող գործեր քննող դատավորն է և ամբաստանյալի ու հանրության տեսանկյունից չէր կարող համարվել անկողմնակալ, հիմնազուրկ դատողության արդյունք է և առարկայազուրկ պատճառաբանություն: Այն որևէ աղերս չունի ինչպես դատավորների միջև գործերի բաշխման ՀՀ դատական օրենսգրքի 11.1-րդ հոդվածով ամրագրված պատահականության սկզբունքի, այնպես էլ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածով ամրագրված «քրեական պատասխանատվության հիմք» հասկացության և նույն օրենսգրքի 6-րդ հոդվածով ամրագրված` օրենքի առջև հավասարության սկզբունքի հետ, համաձայն որոնց` քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն՝ այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները, և որ հանցանք կատարած անձինք հավասար են օրենքի առջև ու ենթակա են քրեական պատասխանատվության` անկախ սեռից, ռասայից, մաշկի գույնից, էթնիկական կամ սոցիալական ծագումից, գենետիկական հատկանիշներից, լեզվից, կրոնից, աշխարհայացքից, քաղաքական կամ այլ հայացքներից, ազգային փոքրամասնությանը պատկանելությունից, գույքային վիճակից, ծնունդից, հաշմանդամությունից կամ անձնական կամ սոցիալական բնույթի այլ հանգամանքներից:
Բերված պատճառաբանությունն առ այն, որ նախագահող դատավորը, որպես ՀՀ դատավորների ընդհանուր ժողովի էթիկայի և կարգապահական հարցերի հանձնաժողովի նախագահ`որոշումներ է կայացրել ամբաստանյալ Գ.Սաֆարյանի վերաբերյալ քրեական գործով դատական ակտեր կայացրած դատավորներին կարգապահական պատասխանատվության չենթարկելու մասին, դարձյալ անհիմն է և առարկայազուրկ, թերևս հենց միայն այն պատճառով, որ ՀՀ դատավորների ընդհանուր ժողովի էթիկայի և կարգապահական հարցերի հանձնաժողովի որոշումը կայացնում է ոչ թե տվյալ հանձնաժողովի նախագահը, այլ յոթ անդամից բաղկացած հանձնաժողովը (տե'ս ՀՀ դատական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 3-րդ մասը)` քվեարկությամբ:
Բերված մյուս պատճառաբանությունները, այդ թվում`ամբաստանյալ Գ.Սաֆարյանի նկատմամբ կալանավորում խափանման միջոց կիրառելու և նախագահող դատավորին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու համար պաշտպանության կողմի` ՀՀ արդարադատության խորհուրդ դիմած լինելու առնչությամբ, նույնպես անհիմն են, քանի որ ի պաշտոնե գործելիս` դատավորի կողմից իր լիազորությունների շրջանակներում որոշում կայացնելը կամ այդ որոշումների իրավաչափության հարցում կողմի անհամաձայնությունը և դրա առնչությամբ ՀՀ արդարադատության խորհրդին դիմելն ինքնին հիմք չի հանդիսանում դատավորի ինքնաբացարկի (տե'ս ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 90-րդ հոդվածը) և օբյեկտիվ հիմք չի կարող հանդիսանալ դատավորի անաչառության հարցում կասկածի ձևավորման համար:
16. Անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ ամբաստանյալ Գ.Սաֆարյանի մեղավորության մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևության հիմնավորվածությանն առնչվող հարցերին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ այդ հարցերի կապակցությամբ վերաքննիչ բողոքներում ներկայացված փաստարկներից յուրաքանչյուրի իրավական արժեքը, հետևապես՝ մանրամասն անդրադառնալու անհրաժեշտությունը որոշելու տեսանկյունից առանցքային նշանակություն ունի սույն գործով ապացուցման առարկան, որը պարզելու համար առաջին հերթին պետք է բացահայտել իշխանության ներկայացուցչի նկատմամբ բռնություն գործադրելու հանցակազմը:
Այսպես.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Իշխանության ներկայացուցչի կամ նրա մերձավոր ազգականի նկատմամբ կյանքի կամ առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելը կամ բռնություն գործադրելու սպառնալիքը՝ կապված նրա կողմից իր ծառայողական պարտականությունները կատարելու հետ՝ պատժվում է (...)։
(...)
3. Սույն օրենսգրքում իշխանության ներկայացուցիչ է համարվում պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմիններում ծառայող այն անձը, ով ծառայողական ենթակայության տակ չգտնվող անձանց նկատմամբ սահմանված կարգով օժտված է կարգադրիչ լիազորություններով»։
Մեջբերված նորմով նախատեսված հանցակազմի անմիջական օբյեկտը կառավարման բնականոն գործունեության, ինչպես նաև իշխանության ներկայացուցիչների կողմից կառավարման հետ կապված իրենց լիազորությունների իրականացման ապահովմանն ուղղված հասարակական հարաբերություններն են, իսկ որպես լրացուցիչ օբյեկտ հանդես են գալիս իշխանության ներկայացուցիչների (նրանց մերձավորների) առողջությունը, պատիվն ու արժանապատվությունը։
Նշված հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է իշխանության ներկայացուցչի կամ նրա մերձավոր ազգականի նկատմամբ կյանքի կամ առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելով կամ բռնություն գործադրելու սպառնալիքով` կապված իշխանության ներկայացուցչի կողմից իր ծառայողական պարտականությունները կատարելու հետ։
Ընդ որում, բռնություն գործադրելը կամ դրա սպառնալիքը պետք է կապված լինեն իշխանության ներկայացուցչի կողմից իր ծառայողական պարտականությունները կատարելու հետ, և որպես իշխանության ներկայացուցիչ հանդես եկող անձի գործողությունները պետք է լինեն օրինական: Այլապես նրա կամ նրա մերձավոր ազգականի նկատմամբ բռնություն գործադրելը, համապատասխան հանցակազմերի մնացած հատկանիշների առկայության դեպքում կարող է որակվել որպես անձի կյանքի կամ առողջության դեմ ուղղված հանցագործություն (mutatis mutandis տե՛ս Վահան Գևորգյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի դեկտեմբերի 16-ի թիվ ԱՐԴ/0038/01/13 որոշումը):
Սույն գործով ամբաստանյալ Գ.Սաֆարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել ծառայողական պարտականություններ կատարող իշխանության ներկայացուցչի՝ ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության պարեկապահակակետային ծառայության ոստիկանության գնդի ոստիկանության չորրորդ (հատուկ) գումարտակի հրամանատար Գ.Խաչատրյանի նկատմամբ առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելու համար: Հետևապես` ապացուցման ենթակա է ինչպես Գ.Սաֆարյանի կողմից Գ.Խաչատրյանի նկատմամբ առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրված լինելը, այնպես էլ Գ.Խաչատրյանի՝ իշխանության ներկայացուցիչ հանդիսանալը, վերջինիս՝ տվյալ պահին իր ծառայողական պարտականությունները կատարելը, նրա գործողությունների իրավաչափությունը և Գ.Սաֆարյանի կողմից բռնության գործադրումը Գ.Խաչատրյանի ծառայողական պարտականությունները կատարելու հետ կապված լինելը:
17. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Ապացուցումը` գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն`
«Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից»:
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ»:
«Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ինչպես նաև ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշներին ու դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագրին վերաբերող հարցերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից քննարկվել և վերլուծվել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում:
Մասնավորապես վկայակոչված որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ինչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ինչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար:
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը:
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև երբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե երբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը:
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները`
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշումը):
Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ անդրադառնալով անձի մեղավորության հաստատման համար հաղթահարման ենթակա անհրաժեշտ չափանիշներից մեկին` անմեղության կանխավարկածին, ՀՀ վճռաբեկ դատարանը շեշտել է, որ. «[Ա]պացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված` ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում` կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով` հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշումը):
Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին` ներքին համոզմունքին, ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ. «Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով, այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ: (…)» (տե’ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշումը):
Մեկ այլ` Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի վերաբերյալ որոշման մեջ վերահաստատելով և զարգացնելով նախկինում արտահայտած իր իրավական դիրքորոշումները՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նաև ընդգծել է, որ. «(…) [Ք]րեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած»:
Նույն որոշման մեջ անդրադառնալով ապացույցի արժանահավատության հարցին` ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. «Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ` փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ` վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ` բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները:
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա» (տե’ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը):
18. Նախորդ կետում մեջբերված իրավադրույթների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո վերլուծելով սույն որոշման 5-րդ կետում, 7-րդ կետի 1-26-րդ ենթակետերում և 8-րդ կետի 1-11-րդ ենթակետերում արձանագրված ապացույցները, դրանցից յուրաքանչյուրը գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, ինչպես նաև ստացման աղբյուրի և ձևավորման ընթացքի համատեքստում, այդ ապացույցներից յուրաքանչյուրը համադրելով մյուս աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ, ամբաստանյաի մեղավորության մասին չփարատված կասկածները մեկնաբանելով նրա օգտին` Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում ձեռք է բերվել փոխկապակցված ապացույցների այնպիսի բավարար համակցություն, որը, բացառելով հակառակի ողջամիտ հավանականությունը, հիմք է տալիս անվերապահ հետևություն անելու առ այն, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ ամբաստանյալ Գ.Սաֆարյանի մեղավորության մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը հիմնավորված է, իրավաչափ և բավարար չափով պատճառաբանված: Առաջին ատյանի դատարանն անհրաժեշտ խորությամբ վերլուծել և գնահատման է ենթարկել դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, արժանահավատության (նաև տե՛ս սույն որոշման 9-րդ կետը) և համակցության մեջ ամբաստանյալի մեղադրանքը գնահատելու համար դրանց բավարարության տեսանկյունից, ինչի արդյունքում հանգել է իրավաչափ ու հիմնավոր եզրահանգման:
Այն, որ Գ.Խաչատրյանը դեպքի պահին զբաղեցրել է ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության պարեկապահակակետային ծառայության ոստիկանության գնդի ոստիկանության չորրորդ (հատուկ) գումարտակի հրամանատարի պաշտոնը, և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 3-րդ մասի իմաստով հանդիսանալով իշխանության ներկայացուցիչ, դեպքի վայրում կատարել է ծառայողական պարտականություններ, ի թիվս այլնի, հիմնավորվում է կասկած չհարուցող այնպիսի փաստական տվյալներով, որպիսիք են սույն որոշման 7-րդ կետի 20-23-րդ ենթակետերում արձանագրվածները:
Այն, որ Գ.Խաչատրյանը տոնածառի հանդերձանքով անձի՝ վկա Հ.Ղազարյանի ընթացքը կասեցնելու համար վերջինիս նկատմամբ ֆիզիկական ուժ՝ ձեռնամարտի հնարքի գործադրմամբ նրան գետնին է գցել վերջինիս կողմից ամեն կերպ իրեն հետապնդող ոստիկաններից խույս տալու միջոցով փախչելու ժամանակ, հիմնավորվում է ոչ միայն տուժողի և մեղադրանքի կողմի վկաների ցուցմունքներով, այլ նաև պաշտպանության կողմի վկաներից առնվազն Արմեն Միքայելյանի, Վահագն Ղումաշյանի, Սերգեյ Կյուրեղյանի և Սմբատ Բարսեղյանի ցուցմունքներով (տե՛ս սույն որոշման 8-րդ կետի 3-րդ, 5-րդ, 8-րդ և 10-րդ ենթակետերը), ինչպես նաև այնպիսի ապացույցներով, որպիսիք են սույն որոշման 7-րդ կետի 17-րդ ենթակետում արձանագրվածները:
Նշվածն իր հերթին, «Ոստիկանության մասին» ՀՀ օրենքի 2-րդ, 12-13-րդ, 30-րդ հոդվածների, ինչպես նաև «Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր Հայաստանի Հանրապետության ոստիկանության պարեկապահակետային ծառայության կանոնագիրքը հաստատելու մասին» ՀՀ կառավարության 2007 թվականի հունվարի 11-ի թիվ 151-Ն որոշման 3-րդ, 82-83-րդ, 88-րդ, 101-րդ կետերում ամրագրված դրույթների լույսի ներքո հիմք է տալիս փաստելու, որ կոնկրետ Գ.Խաչատրյանի գործողությունները տվյալ դեպքում եղել են իրավիճակին համարժեք և իրավաչափ: Իսկ այն, որ վերը նշվածին հետևել է Գ.Սաֆարյանի կողմից Գ.Խաչատրյանի նկատմամբ բռնության գործադրում, և որ այն պայմանավորված է եղել վերջինիս ծառայողական պարտականությունների կատարման հետ, հիմնավորվում է սույն որոշման 7-րդ կետի 1-19-րդ ենթակետերում արձանագրված ապացույցների ամբողջությամբ, որնցում ներառված են ոչ միայն դեպքի վայրում ծառայություն կատարած ոստիկանների ցուցմունքներ, այլ նաև գործի ելքով որևէ կերպ չշահագրգռված քաղաքացիական անձանց ցուցմունքներ, վերջիններիս մասնակցությամբ կատարված քննչական գործողությունների վերաբերյալ արձանագրություններ, փորձագիտական եզրակացություն, իրեղեն ապացույցների հետազոտմամբ ձեռք բերված փաստական տվյալներ և այլն (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետի 1-19-րդ ենթակետերը):
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ վերը շարադրվածն արդեն իսկ բավարար է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ ամբաստանյալ Գ.Սաֆարյանի մեղավորության մասին անվերապահ հետևության հանգելու համար:
Ինչ վերաբերում է հավաքին մասնակից մյուս անձանց և ոստիկանների գործողություններին իրավական գնահատական տալ կամ չտալուն, տուժող Գ.Խաչատրյանի՝ սոցիալական ցանցում հաղորդում տեղադրելու առնչությամբ նրա վարքագծի և այլնի վերաբերյալ պաշտպանության կողմի դատողություններին ու պնդումներին, ապա հարկ է արձանագրել, որ այդպիսիք ընդհանուր առմամբ ոչ միայն դուրս են սույն գործով ապացուցման առարկայի, այլ նաև դատարաններում սույն գործի քննության շրջանակներից, քանի որ գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի սահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել (տե՛ս ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի 1-ին մասը), ինչն իրավացիորեն արձանագրել է նաև Առաջին ատյանի դատարանը:
Ինչ վերաբերում է բողոքաբերների՝ տուժող Գ.Խաչատրյանի և մեղադրանքի կողմի վկաների ցուցմունքների արժանահավատության, այդ ցուցմունքներում և դատավճռում արձանագրված փաստական տվյալների միջև անհամապատասխանությունների ու հակասությունների վերաբերյալ փաստարկներին (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 10-11-րդ կետերը), ապա դրանք դիտարկելով սույն կետում վերը շարադրված դատողությունների, սույն որոշման 17-րդ կետում մեջբերված իրավական դիրքորոշումների և 7-րդ կետի 1-21-րդ ենթակետերում վերարտադրվածի լույսի ներքո՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ բողոքի հեղինակների այդօրինակ փաստարկներն անհիմն են և առարկայազուրկ՝ չեն արտացոլում Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցների ամբողջական ու օբյեկտիվ պատկերն ու բովանդակությունը, կառուցված են գործի հանգամանքները միակողմանի ու բացառապես պաշտպանության կողմի համար նախընտրելի սուբյեկտիվ մեկնաբանումների վրա, և հիմք չեն տալիս կասկածի տակ դնելու Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները:
19. Ամփոփելով սույն որոշման 15-րդ և 18-րդ կետերում շարադրված դատողությունները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից սույն գործով արդար դատական քննության իրավունքի խախտում թույլ չի տրվել, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ ամբաստանյալ Գ.Սաֆարյանի մեղավորության մասին արվել է իրավաչափ, հիմնավորված և ճիշտ հետևություն, թույլ չեն տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի այնպիսի խախտումներ, որոնք կարող էին հիմք հանդիսանալ բողոքարկված դատական ակտը բեկանելու և ամբաստանյալ Գ.Սաֆարյանի ու վերջինիս պաշտպան Տ.Հայրապետյանի՝ սույն որոշման 10-11-րդ կետերում ներկայացված վերաքննիչ բողոքները բավարարելու համար: Ուստի, Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ դրա դեմ բերված վերաքննիչ բողոքները՝ մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Ամբաստանյալ Գևորգ Վիտալիկի Սաֆարյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2017 թվականի հունվարի 16-ի դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ դրա դեմ բերված վերաքննիչ բողոքները` մերժել:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս.ՉԻՉՈՅԱՆ

Մ.ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ