Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ


Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը.

նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,

մասնակցությամբ`

մեղադրողներ,
Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/
գլխավոր դատախազության ՀՀ ազգային
անվտանգության մարմիններում քննվող,
թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության
հետ կապված և կիբեռհանցագործությունների
գործերով վարչության դատախազներ Հ. Ենոքյանի,
Է. Արսենյանի,

պաշտպան Ա. Ղարիբյանի,

տուժողներ Ս. Դրմոյանի,
Մ. Հակոբյանի,

տուժող Մ. Հակոբյանի ներկայացուցիչ Գ. Այվազյանի,



2016թ. օգոստոսի 12-ին Երևանում,


դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի

Գագիկ Հրանտի Սաֆարյանի`
ծնված 1961թ. փետրվարի 10-ին Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության Ճարտար գյուղում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին մեկ անչափահաս զավակ, չի աշխատել, նախկինում դատված`
(1. Թիվ 1-116 քրեական գործով, Երևանի Մալաթիա-Սեբաստիա համայնքի առաջին ատյանի դատարանի 2002թ. հունիսի 26-ի դատավճռով, ՀՀ նախորդ քրեական օրենսգրքի 90-րդ հոդվածի 4-րդ մասով դատապարտվել է ազատազրկման` 6 /վեց/ տարի ժամկետով, անձնական գույքի 25 տոկոսի բռնագրավմամբ, ՀՀ նախորդ քրեական օրենսգրքի 41-րդ հոդվածի կիրառմամբ նրա նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան 2 /երկու/ տարի ժամկետով։
2. Թիվ 1-183/2005 քրեական գործով, ՀՀ Տավուշի մարզի առաջին ատյանի դատարանի 2005թ. դեկտեմբերի 14-ի դատավճռով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է ազատազրկման 1 /մեկ/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ նրա նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել` սահմանվելով փորձաշրջան 2 /երկու/ տարի ժամկետով։ Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք համայնքների առաջին ատյանի դատարանի 2006թ. օգոստոսի 10-ի որոշմամբ պատժի կրումից ազատվել է` «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 15-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի 2006թ. հուլիսի 07-ի որոշման 1-ին կետի «բ» ենթակետի կիրառմամբ։
3. ԵԱՆԴ/0029/01/10 քրեական գործով, Երևանի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2010թ. մայիսի 13-ի դատավճռով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով դատապարտվել է ազատազրկման 3 /երեք/ տարի ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ նրա նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել` սահմանվելով փորձաշրջան 2 /երկու/ տարի ժամկետով։
4. ԵԱՔԴ/0064/01/11 քրեական գործով, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012թ. ապրիլի 10-ի դատավճռով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, նույն օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 6-րդ մասի կիրառմամբ դատապարտվել է ազատազրկման 5 /հինգ/ տարի ժամկետով։ Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2013թ. հունիսի 06-ի որոշմամբ պայմանական վաղաժամկետ ազատվել է պատժի մնացած մասի կրումից), բնութագրվում է դրական, հաշվառված է ՀՀ Կոտայքի մարզի Հատիս գյուղի 4-րդ փողոցի թիվ 10 տանը, բնակվել է Երևան քաղաքի Ավան վարչական շրջանի Թումանյան թաղամասի թիվ 13/1 շենքի թիվ 16 բնակարանում, կալանքի տակ է 2015թ. մայիսի 7-ից, մեղադրվում է երկու դրվագներով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և մեկ դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով։


Գործի դատավարական նախապատմությունը

2015թ. մայիսի 6-ին ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ /այսուհետ` կառավարությանն առընթեր ազգային անվտանգության ծառայություն/ քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով հարուցվել է թիվ 58205515 քրեական գործը, իսկ 2015թ. մայիսի 07-ին ընդունվել է նույն վարչության քննիչի վարույթ։
Այդ օրը Գ. Սաֆարյանը 8 /ութ/ դրվագով, զգալի չափերով` 60.000-150.000 ՀՀ դրամ գումարի հափշտակություն կատարելու, 4 /չորս/ դրվագով, զգալի չափերով 50.000-150.000 ՀՀ դրամ գումարի հափշտակության փորձ կատարելու և 1 /մեկ/ դրվագով, առանձնապես խոշոր չափերով` 5.000.000 /հինգ միլիոն/ ՀՀ դրամ գումարի հափշտակության փորձ կատարելու կասկածանքով ձերբակալվել է։
2015թ. մայիսի 8-ին Գ. Սաֆարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել 1 /մեկ/ դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, 1 /մեկ/ դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 8 /ութ/ դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Նույն օրը Գ. Սաֆարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է կալանավորումը` կալանքի սկիզբը հաշվելով 2015թ. մայիսի 07-ից։
Այնուհետև դատարանի համապատասխան որոշումներով Գ. Սաֆարյանին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարացվել է։
2016թ. մարտի 30-ին նախաքննության մարմինը որոշում է կայացրել քրեական գործով վարույթի մաս կարճելու և քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին, որով որոշվել է.
«1. Թիվ 58205515 քրեական գործով վարույթի մասը` Գագիկ Սաֆարյանի կողմից Էդվարդ Օհանյանից, Ջիվան Գյուլումյանից, Արամ Դանիելյանից, Միքայել Ղարաքեշիշյանից, Հակոբ Շահգալդյանից, Խաչիկ Խարատրյանից խաբեության եղանակով զգալի չափերով գումարներ հափշտակելու դեպքերի վերաբերյալ, ինչպես նաև Կարապետ Գուլոյանից, Նորայր Սարգսյանից, Սամվել Դարբինյանից, Վարդան Ղալումյանից, Գագիկ Սահակյանից, Գագիկ Մուրադյանից, Էդգար Արշակյանից խաբեության եղանակով զգալի չափերով գումարներ հափշտակելու փորձ կատարելու դեպքերի վերաբերյալ կարճել` տուժողի բողոքի բացակայության հիմքով, նախատեսված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով (…)»։
Նախաքննության մարմնի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ Գ. Սաֆարյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել։ 2016թ. մարտի 31-ի որոշմամբ Գ. Սաֆարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ հետևյալ արարքների համար. «որ նա, նպատակ ունենալով խարդախությամբ` խաբեության եղանակով, տարբեր քաղաքացիներից, տեղական ինքնակառավարման մարմինների և մասնավոր կազմակերպությունների ղեկավարներից գումարներ հափշտակել, պլանավորելով և մանրակրկիտ նախապատրաստելով հանցավոր գործունեությունը, վերջիններիս հիմնականում ներկայանալով որպես ՀՀ Նախագահի աշխատակազմի աշխատակից, Հայոց Ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի կապակցությամբ իրականացվող միջոցառումների անցկացմանն աջակցելու և գրքեր, բուկլետներ հրատարկելու պատրվակով պահանջել և հափշտակել է տարբեր չափերի գումարներ։
Այսպես.
Գագիկ Սաֆարյանը, նպատակ ունենալով խաբեությամբ խոշոր չափերով գումարներ հափշտակել, 2015 թվականի ապրիլի սկզբին, զանգահարել է «Պղնձամոլիբդենային կոմբինատ» ՓԲ ընկերության խորհրդի նախագահ Մաքսիմ Հակոբյանին և ներկայանալով որպես ՀՀ Նախագահի աշխատակազմի «Վարդան» անունով աշխատակից, Հայոց Ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի կապակցությամբ` իբրև Զորի Բալայանի հրավերով ՀՀ-ում գտնվող գիտնականին շտապ ճանապարհելու նպատակով ավիատոմսեր ձեռք բերելու պատրվակով, վերջինիցս խնդրել է 1.200.000 դրամ գումար, որից հետո ստանալով դրական պատասխան, իր ծանոթ` Հայկազ Մակարյանի միջոցով, Երևան քաղաքի Կենտրոն համայնքի տարածքում, վարորդ Արթուր Համբարձումյանից ստացել է Մաքսիմ Հակոբյանի տրամադրած անձնական գումարներից 1.200.000 դրամ և հափշտակել այն։
Այսպիսով, Գագիկ Սաֆարյանը, խարդախությամբ` խաբեության եղանակով, Մաքսիմ Հակոբյանից հափշտակել է խոշոր չափերով 1.200.000 ՀՀ դրամ գումար, այսինքն` կատարել է արարք, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։
Բացի այդ, Գագիկ Սաֆարյանը, 2015 թվականի ապրիլ ամսի կեսին, զանգահարելով «Պղնձամոլիբդենային կոմբինատ» ՓԲ ընկերության խորհրդի նախագահ` Մաքսիմ Հակոբյանին և կրկին ներկայանալով որպես ՀՀ Նախագահի աշխատակազմի «Վարդան» անունով աշխատակից, հայտնել է, թե իբր ՀՀ «Առաջին Տիկինը» Ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի կապակցությամբ միջոցառումներ է կազմակերպում, ինչի կապակցությամբ նախ խնդրել է տարամադրել 1.500.000 դրամ, այնուհետև` 3.000.000 դրամ գումար։ Մաքսիմ Հակոբյանը հավաստիանալու, ինչպես նաև նշված գումարը բանկային փոխանցմամբ տրամադրելու համար, նրանից պահանջել է ներկայացնել հիշյալ գումարը պահանջելու վերաբերյալ պաշտոնական գրություն։ Գագիկ Սաֆարյանը այն ներկայացրել է, սակայն արդեն գրությամբ պահանջել է տրամադրել ոչ թե 3.000.000, այլ 5.000.000 դրամ գումար, սակայն հանցագործությունն ավարտին չի հասցրել իր կամքից անկախ հանգամանքներով, քանի որ Մաքսիմ Հակոբյանի մոտ կասկածներ են առաջացել խնդրանքի իսկության վերաբերյալ, ուստի նա մերժել է և գումար չի տրամադրել՝ պահանջելով հետ վերցնել ներկայացված գրությունը։
Այսպիսով Գագիկ Սաֆարյանը խարդախությամբ` խաբեության եղանակով, փորձել է Մաքսիմ Հակոբյանից հափշտակել առանձնապես խոշոր չափերով 5.000.000 ՀՀ դրամ գումար, այսինքն` կատարել է արարք, նախատեսված` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով։
Բացի այդ, Գագիկ Սաֆարյանը, նպատակ ունենալով խաբեությամբ զգալի չափերով գումար հափշտակել, 2015 թվականի ապրիլի 17-ին զանգահարել է ՀՀ Կոտայքի մարզի Ծաղկաձորի համայնքապետ` Արթուր Հարությունյանին և ներկայանալով որպես ՀՀ Նախագահի աշխատակազմի լրատվական ծառայության` Մայիս անունով լուսանկարիչ, Հայոց Ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի կապակցությամբ գիրք հրատարակելու պատրվակով, խնդրել է 100.000 դրամ գումար։ Այնուհետև, ստանալով դրական պատասխան, նույն օրը, Հայկազ Մակարյանի միջոցով փոխանցել է հաշվեհամար, որին Արթուր Հարությունյանը համայնքապետարանի բյուջեից փոխանցել է պահանջված գումարը, որը հափշտակվել է Գագիկ Սաֆարյանի կողմից։
Այսպիսով` Գագիկ Սաֆարյանը, խարդախությամբ` խաբեության եղանակով, ՀՀ Կոտայքի մարզի Ծաղկաձորի համայնքապետարանի բյուջեից հափշտակել է զգալի չափերով` 100.000 ՀՀ դրամ գումար, այսինքն` կատարել է արարք, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Բացի այդ, Գագիկ Սաֆարյանը, նպատակ ունենալով խարդախությամբ գումար հափշտակել, 2015 թվականի ապրիլի 17-ին զանգահարելով ՀՀ Տավուշի մարզի Դիլիջանի համայնքապետ` Արմեն Սանթրոսյանին և ներկայանալով որպես ՀՀ Նախագահի աշխատակազմի մամլո ծառայության` «Արման Սահակյան» անունով աշխատակից, Հայոց Ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի կապակցությամբ գիրք հրատարակելու պատրվակով խնդրել է 100.000 դրամի ֆինանսական օգնություն և սատանալով համաձայնություն՝ հեռախոսային հաղորդագրությամբ նրան է ուղարկել իր անձնական տվյալները, որոնց հիման վրա Արմեն Սանթրոսյանի հանձնարարությամբ ՀՀ Տավուշի մարզի Դիլիջանի համայնքապետարանի բյուջեից փոխանցվել է պահանջված գումարը, որը հափշտակվել է Գագիկ Սաֆարյանի կողմից։
Այսպիսով` Գագիկ Սաֆարյանը, խարդախությամբ` խաբեության եղանակով, Դիլիջանի համայնքապետարանի բյուջեից հափշտակել է զգալի չափերով` 100.000 ՀՀ դրամ գումար, այսինքն` կատարել է արարք, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Բացի այդ, Գագիկ Սաֆարյանը, խաբեությամբ խոշոր չափերով գումար հափշտակելու դիտավորությամբ, իրեն դիմած ՀՀ քաղաքացի Սերգեյ Դրմոյանի որդու` Արմեն Դրմոյանի պարտադիր ժամկետային զինվորական ծառայությունը ՀՀ տարածքում կազմակերպելու հարցով զբաղվելու և այն կարգավորելու պատրվակով, 2014 թվականի ապրիլից մինչև նույն թվականի սեպտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում պահանջել և Երևան քաղաքի Կենտրոն համայնքի տարածքում մի քանի փուլերով ստացել է 2.436.000 դրամին համարժեք 6.000 ԱՄՆ դոլար, ապա արդեն իսկ ԼՂՀ զինված ուժեր զորակոչված Արմեն Դրմոյանին ԼՂՀ Հադրութի զորամասից ԼՂՀ ՊԲ-ի Ստեփանակերտի զորամաս տեղափոխելու պատրվակով` խաբեությամբ պահանջել և նույն վայրում ստացել է 406.000 դրամին համարժեք 1.000 ԱՄն դոլար, սակայն խոստումները չի կատարել և հափշտակել է ընդհանուր 2.842.000 դրամին համարժեք 7.000 ԱՄՆ դոլար գումար։
Այսպիսով, Գագիկ Սաֆարյանը խարդախությամբ` խաբեության եղանակով, Սերգեյ Դրմոյանից հափշտակել է խոշոր չափերով 2.842.000 ՀՀ դրամին համարժեք 7.000 ԱՄՆ դոլար գումար, այսինքն` կատարել է արարք, նախատեսված` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։»։
2016թ. ապրիլի 08-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2016թ. ապրիլի 11-ին ստացվել, 2016թ. ապրիլի 12-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2016թ. ապրիլի 26-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2016թ. մայիսի 05-ին նշանակելու մասին։
Դատարանի 2016թ. հունիսի 08-ի որոշմամբ, ամբաստանյալ Գագիկ Հրանտի Սաֆարյանի կողմից խարդախությամբ, ՀՀ Կոտայքի մարզի Ծաղկաձորի համայնքապետարանի բյուջեից զգալի չափերով գումար հափշտակելու վերաբերյալ դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ Տավուշի մարզի Դիլիջանի համայնքապետարանի բյուջեից զգալի չափերով գումար հափշտակելու վերաբերյալ դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով, քրեական գործի վարույթը կարճվել և ամբաստանյալ Գագիկ Սաֆարյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվել է` ամբաստանյալի հետ տուժողներից յուրաքանչյուրի հաշտվելու պատճառաբանությամբ։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել։ Գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել։

Արագացված դատական քննություն

Մինչև դատաքննությունն սկսելն ամբաստանյալ Գ. Սաֆարյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով։ Այդ մասին նա դատարանին ներկայացրեց գրավոր միջնորդություն։ Նա հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, վերագրվող արարքներից յուրաքանչյուրով առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, ինքն համաձայն է այդ մեղադրանքների հետ։
Մեղադրողը հայտնեց, որ դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ չի առարկում։
Տուժող Ս. Դրմոյանը դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ չառարկեց և հայտնեց, որ ամբաստանյալն ամբողջությամբ վերականգնել է հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնասը, ուստի նրա նկատմամբ որևէ գույքային պահանջ չունի։
Տուժող Մ. Հակոբյանի ներկայացուցիչ Գ. Այվազյանը դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ չառարկեց և հայտնեց, որ տուժողն ամբաստանյալ Գ. Սաֆարյանից որևէ գույքային պահանջ չունի։
Դատարանը համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3751-րդ և 3752-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները` որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։
Դատարանը, հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները` գտնում է, որ ամբաստանյալ Գ. Սաֆարյանը կատարել է երկու դրվագ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և մեկ դրվագ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված արարքներ։
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալ Գ. Սաֆարյանը դատվածություն ունի նախկինում դիտավորությամբ կատարված միջին և ծանր հանցագործություններ կատարելու համար, այն է`
1. ԵԱՆԴ/0029/01/10 քրեական գործով, Երևանի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2010թ. մայիսի 13-ի դատավճռով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով դատապարտվել է ազատազրկման 3 /երեք/ տարի ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ նրա նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան 2 /երկու/ տարի ժամկետով։
2. ԵԱՔԴ/0064/01/11 քրեական գործով, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012թ. ապրիլի 10-ի դատավճռով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, նույն օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 6-րդ մասի կիրառմամբ դատապարտվել է ազատազրկման 5 /հինգ/ տարի ժամկետով։ Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2013թ. հունիսի 06-ի որոշմամբ պայմանական վաղաժամկետ ազատվել է պատժի մնացած մասի կրումից։
Պարզվել է նաև, որ ամբաստանյալ Գ. Սաֆարյանը բնութագրվում է դրական, խնամքին ունի մեկ անչափահաս զավակ, նախաքննության ընթացքում մասնակի խոստովանական ցուցմունքներ է տվել, վերագրվող արարքներից յուրաքանչյուրով իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, հայտնել է, որ անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար, տուժող Ս. Դրմոյանին պատճառված գույքային վնասն ամբողջությամբ վերականգնել է։


Դատարանի իրավական վերլուծությունները

Վերագրվող արարքներից յուրաքանչյուրով առաջադրված մեղադրանքն ամբաստանյալ Գ. Սաֆարյանի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու պայմաններում` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գ. Սաֆարյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, նրան վերագրվող երկու դրվագներից յուրաքանչյուրով, խոշոր չափերով խարդախություն կատարելը հիմնավորված է, նրա այդ արարքներից յուրաքանչյուրը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ապացուցված է նաև ամբաստանյալ Գ. Սաֆարյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, նրան վերագրվող առանձնապես խոշոր չափերով խարդախության փորձ կատարելը, նրա այդ արարքը նույնպես ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ամբաստանյալ Գագիկ Սաֆարյանի կողմից կատարված յուրաքանչյուր հանցագործության համար պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն`
«2. Հանցագործությունների ռեցիդիվը վտանգավոր է համարվում`
1) դիտավորությամբ հանցանք կատարելու դեպքում, եթե անձը նախկինում երկու անգամից ոչ պակաս ազատազրկման է դատապարտվել դիտավորյալ հանցագործության համար.
2) ծանր հանցանք կատարելու դեպքում, եթե անձը նախկինում ազատազրկման է դատապարտվել ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցագործության համար։»։
Ամբաստանյալ Գ. Սաֆարյանը մինչև տվյալ քրեական գործով իրեն վերագրվող հանցանքները կատարելը` ազատազրկման է դատապարտվել դիտավորյալ միջին և ծանր հանցագործությունների կատարման համար, այսինքն` առկա է հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործությունների ռեցիդիվի, վտանգավոր և առանձնապես վտանգավոր ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում կատարված հանցագործությունների քանակը, բնույթը և ծանրությունը, այն հանգամանքները, որոնց հետևանքով նախկին պատիժը բավարար չի եղել մեղավորի ուղղման համար, ինչպես նաև նոր հանցագործության բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները (…)
Հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելագույն պատժի երկու երրորդից (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն`
«Դատարանը արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից, ապա առավել մեղմ պատիժ»։
Ալեք Գագիկի Պողոսյանի վերաբերյալ ՏԴ/0071/01/13 քրեական գործով 2014 թվականի մայիսի 31-ի որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «17. (…) արագացված դատաքննության պարագայում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասով նախատեսված պատիժ նշանակելու կարգը հանցանք կատարած անձանց համար ավելի նախընտրելի է ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածով նախատեսված կարգի համեմատությամբ, քանի որ օրենսդիրն ամբաստանյալի կողմից արագացված դատաքնություն կատարելուն համաձայնություն տալու և մեղսագրված արարքն ընդունելու պարագայում առանց որևէ սահմանափակումների պատժաչափի նշանակման հարցում արտոնյալ պայմաններ է նախատեսել (արագացված դատաքննության էության ու նշանակության վերաբերյալ mutatis mutandis տե՛ս ՀՀ սահմանադրական դատարանի թիվ ՍԴՈ-931 որոշումը)։
Մինչդեռ անձի արարքում հանցագործությունների ռեցիդիվի առկայության դեպքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածով նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի սանկցիայի շրջանակներում անձի նկատմամբ ավելի խիստ պատիժ նշանակելու կանոններ։
18. (…) Վերոգրյալի հիման վրա՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի հարաբերակցության իրավական կարգավորման անորոշությունը և դրանց միջև առկա հակասությունը պետք է լուծվի հօգուտ անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելու բարենպաստ պայմաններ նախատեսող նորմի, ինչը բխում է ՀՀ Սահմանադրությամբ և միջազգային իրավական ակտերով սահմանված մարդու իրավունքների պաշտպանության հիմնարար դրույթներից։ (…)
21. Վերոգրյալից բացի, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների համատեղ կիրառումը՝ պայմանավորված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասում առկա կարգավորմամբ, ըստ որի` «(...) եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա [դատարանը նշանակում է] առավել մեղմ պատիժը», գրեթե բոլոր դեպքերում հանգեցնում է բացարձակ որոշակի սանկցիայի, ինչը հակասում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի, 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների պահնաջներին և դրանց վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքին (…)։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների համատեղ կիրառման դեպքում վերջնական պատիժը միշտ առավել մեղմից փոքր է ստացվում, և դատարանը կարող է նշանակել միայն առավել մեղմ պատիժը։
Այլ խոսքով` հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների համատեղ կիրառումը բացառում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների կիրառման հնարավորությունը, և դատարանը զրկվում է կոնկրետ դեպքում կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորությունը, հանցավորի անձը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները գնահատելու և անձի նկատմամբ արդարացի պատիժ նշանակելու հնարավորությունից։ Բացի այդ, բացառվում է վերադաս դատական ատյանի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով սահմանված` դատական ակտի բեկանման կամ փոփոխման հիմքի կիրառման հնարավորությունը, որի համաձայն` դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը կամ ամբաստանյալի անձին։
Հետևաբար, գործի քննության արագացված կարգի կիրառման պայմաններում հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների միաժամանակյա կիրառությունն անթույլատրելի է (...)»։
Հաշվի առնելով վերոգրյալը, նկատի ունենալով, որ սույն գործի դատական քննությունն իրականացվել է արագացված կարգով և առկա է հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվ` դատարանը գտնում է, որ հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածով սահմանված կանոնները տվյալ դեպքում կիրառվել չեն կարող և կիրառման են ենթակա միայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասում ամրագրված` դատական քննության արագացված կարգի կիրառման դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ (…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիան անյլընտրանքային է` պատիժ է նախատեսում տուգանքի և ազատազրկման ձևով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի սանկցիան պատիժ է նախատեսում ազատազրկման ձևով` գույքի բռնագրավմամբ կամ առանց դրա։
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի վերաբերյալ ԵՇԴ/0029/01/08 քրեական գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի որոշման մեջ, որտեղ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«13. (…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա։
14. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։
15. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր մեկ այլ` Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման 39-րդ կետում արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա (…)
Նշված նորմի վերլուծության հիման վրա դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ հանցագործության վերաբերյալ գործերով պատժի անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից արարքի հանրային վտանգավորությունը որոշելիս դատարանը, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնի. (…)
դրա չափը (…),
արարքի կատարման նպատակն ու շարժառիթը (…)։
Վկայակոչված հանգամանքները, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս։
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ` գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն (…)»։
Ամբաստանյալ Գ. Սաֆարյանի նկատմամբ, իրեն վերագրվող յուրաքանչյուր հանցագործության կատարման համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Գ. Սաֆարյանի անձը` նախկինում դատված լինելը, դրական բնութագրվելը, խնամքին մեկ անչափահաս զավակ ունենալը, կատարված հանցագործությունների` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցագործությունների կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունները կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը, այն, որ Գ. Սաֆարյանը նախաքննության ընթացքում մասնակի խոստովանական ցուցմունքներ է տվել, իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և ընդունելով մեղքը` զղջացել է կատարած արարքների համար։
Հանցագործություններից յուրաքանչյուրով ամբաստանյալ Գ. Սաֆարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, որպես նրա պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում այդ դրվագներից յուրաքանչյուրով հանցանքը կատարելու ռեցիդիվը` առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածով սահմանված կանոնների կիրառման, իսկ որպես նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք` դատարանը հաշվի է առնում տուժող Ս. Դրմոյանից 2.842.000 ՀՀ դրամին համարժեք 7.000 ԱՄՆ դոլար ընդհանուր գումար հափշտակելու դրվագով վերջինիս պատճառված վնասն ամբողջությամբ փոխհատուցելը։
Ամբաստանյալ Գ. Սաֆարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում նաև այն, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված, տուժող Մ. Հակոբյանից 1.200.000 ՀՀ դրամ գումարի հափշտակության դրվագով` հափշտակված գումարն ավելի քան երկու անգամ գերազանցում է ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված, գույքի հափշտակության խոշոր չափի նվազագույն սահման հանդիսացող 500.000 /հինգ հարյուր հազար/ ՀՀ դրամը, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված, տուժող Ս. Դրմոյանից 2.842.000 ՀՀ դրամ գումարին համարժեք 7.000 ԱՄՆ դոլար հափշտակելու դրվագով` հափշտակված գումարն առավել մոտ է ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված, գույքի հափշտակության խոշոր չափի առավելագույն սահման հանդիսացող 3.000.000 /երեք միլիոն/ ՀՀ դրամին։
Վերոգրյալը հաշվի առնելով` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գ. Սաֆարյանն իր կատարած, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործություններից յուրաքանչյուրի համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված, նվազ խիստ պատժատեսակ տուգանքից ավելի խիստ պատժատեսակի` ազատազրկման ձևով, քանի որ այդ պատիժն է անհրաժեշտ և բավարար Գ. Սաֆարանին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար և դրա միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։ Պատժի նվազ խիստ տեսակ տուգանքը որպես պատիժ նշանակվել չի կարող, քանի որ այն չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության կատարման համար Գ. Սաֆարյանը ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով` առանց գույքի բռնագրավման։
Դատարանը գտնում է, որ նշանակված պատիժը ամբաստանյալ Գ. Սաֆարյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցանքների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով։
(…)
3. Եթե հանցանքների համակցությունն ընդգրկում է միայն միջին ծանրության կամ միջին ծանրության և ոչ մեծ ծանրության հանցանքներ, ապա վերջնական պատիժը նշանակվում է պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով։ Ընդ որում, ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել տասը տարին։
4. Եթե հանցանքների համակցությունն ընդգրկում է ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցանքներ, ապա վերջնական պատիժը նշանակվում է պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով։ Ընդ որում, ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել քսանհինգ տարին։ Եթե համակցության մեջ մտնող հանցանքներից մեկի համար դատարանը նշանակում է ցմահ ազատազրկում, ապա վերջնական հիմնական պատիժը որոշվում է կլանելու միջոցով։
5. Հանցանքների համակցությամբ նշանակված հիմնական պատժին կարող են միացվել համակցությունը կազմող հանցանքների համար նշանակված լրացուցիչ պատիժները։ Լրացուցիչ պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու դեպքում վերջնական լրացուցիչ պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասով պատժի տվյալ տեսակի համար սահմանված առավելագույն ժամկետը կամ չափը։
(…)»։
Հաշվի առնելով, որ սույն գործով Գ. Սաֆարյանին մեղսագրված հանցավոր արարքների համակցությունն ընդգրկում է միջին ծանրության հանցանքներ և ծանր հանցանք` դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 3-րդ և 4-րդ մասերի կիրառմամբ, Գ. Սաֆարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նշանակված պատժին մասնակիորեն գումարման են ենթակա ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով երկու դրվագներից յուրաքանչյուրով նախատեսված արարքի համար նշանակվող պատիժները։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել, որևէ առարկա իրեղեն ապացույց չի ճանաչվել։
Քննելով գույքի վրա դրված կալանքի հարցը` դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, ամբաստանյալ Գագիկ Հրանտի Սաֆարյանի խուզարկությամբ հայտնաբերված, ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչությունում պահվող, 664.700 ՀՀ դրամ, 340 ԱՄՆ դոլար և 850 Եվրո գումարների վրա նախաքննության մարմնի 2016թ. մարտի 30-ի որոշմամբ դրված կալանքը պետք է վերացնել։
Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գ. Սաֆարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորումը հիմնավոր է ընտրված և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ ամբաստանյալի` ազատության մեջ գտնվելու դեպքում, պատիժը կրելուց խուսափելու հավանականությունը բարձրանում է` ազատազրկման ձևով պատժի դատապարտվելու պատճառաբանությամբ։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 238-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ և 3751-3754-րդ հոդվածներով` դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ամբաստանյալ Գագիկ Հրանտի Սաֆարյանին մեղավոր ճանաչել` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով` երկու դրվագներից յուրաքանչյուրով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքներում և դատապարտել.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով` առաջին դրվագով` ազատազրկման` 2 /երկու/ տարի ժամկետով,
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով` երկրորդ դրվագով` ազատազրկման` 2 /երկու/ տարի ժամկետով,
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով` ազատազրկման` 4 /չորս/ տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 3-րդ և 4-րդ մասերով սահմանված` պատիժների մասնակի գումարման սկզբունքի կիրառմամբ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նշանակված պատժին մասնակիորեն գումարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով երկու դրվագներից յուրաքանչյուրով նշանակված պատիժներից` ազատազրկում վեցական ամիս ժամկետով և ամբաստանյալ Գագիկ Հրանտի Սաֆարյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում` 5 /հինգ/ տարի ժամկետով, առանց գույքի բռնագրավման։
Պատիժը պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, պատժի սկիզբը հաշվելով 2015թ. մայիսի 07-ից։
Ամբաստանյալ Գագիկ Հրանտի Սաֆարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորումը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, ամբաստանյալ Գագիկ Հրանտի Սաֆարյանի խուզարկությամբ հայտնաբերված, ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչությունում պահվող, 664.700 ՀՀ դրամ, 340 ԱՄՆ դոլար և 850 Եվրո գումարների վրա նախաքննության մարմնի 2016թ. մարտի 30-ի որոշմամբ դրված կալանքը վերացնել։
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։
Դատավճիռը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով չի կարող բողոքարկվել։


ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ