ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ


Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական ԵԿԴ/0083/01/16
շրջանների ընդհանուր իրավասության
առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը
կայացրած դատարանի կազմը
նախագահող դատավոր` Գ.Պողոսյան


Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

24 հունվարի 2018թ. ք.Երևան

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ նաև`
Վերաքննիչ դատարան/ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ
Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Մ.ՆԱԼԲԱՆԴՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Լ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Ա.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ

դռնբաց դատական նիստում Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Մ.Նալբանդյանի և ամբաստանյալ Ա.Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա, վճռաբեկության կարգով քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արսեն Ասլանի Գրիգորյանի`ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Գեղամյանի 12.12.2014 թվականի որոշմամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով հարուցվել է թիվ 13828014 քրեական գործը:
Նախաքննական մարմնի 10.03.2016 թվականի որոշմամբ` Արսեն Ասլանի Գրիգորյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով այն բանի համար, որ <<նա գտնվելով ալկոհոլի ազդեցության տակ, կոպիտ կերպով խախտելով հասարակական կարգն ու բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք ցուցաբերելով հասարակության անդամների նկատմամբ, 2014 թվականի նոյեմբերի 29-ին` ժամը 16։15-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Նալբանդյան 106 հասցեում անհիմն վիճաբանության մեջ է մտել հարևանությամբ գործող բանջարեղենի վաճառակետի աշխատակից Վահրամ Համբարյանի հետ, որի ընթացքում որպես զենք գործադրվող առարկայով` ավտոմեքենայի անիվների մետաղյա բանալիով, հարվածել է վերջինիս, ինչպես նաև նրա մոր` Թառլան Համբարյանի գլխին` յուրաքանչյուրին պատճառելով առողջության տևական քայքայումով զուգորդված թեթև ծանրության վնաս։
Այսպես.
Արսեն Գրիգորյանը 2014թ.-ի նոյեմբերի 29-ին` ժամը 16։00-ի սահմաններում, որդու` տասնամյա Ալենի հետ միասին եկել է Երևան քաղաքի Թումանյան-Նալբանդյան փողոցների խաչմերուկի մոտակայքում գտնվող Նոր-Զովք սուպերմարկետի մոտ` կնոջ, նույն սուպերմարկետի աշխատակից Գեղեցիկ Էլլարյանի հետ միասին վերջինիս պատկանող <<OPEL CORSA>> մակնիշի <<34 QF 595>> համարանիշի ավտոմեքենայով ընտանյոք հանդերձ Արմավիրի մարզ ուղևորվելու նպատակով։
Ժամը 16։30-ի սահմաններում Ա.Գրիգորյանը որդու և կնոջ հետ միասին որոշել է դուրս բերել կայանումից Նալբանդյան 106 հասցեի մոտակայքում կայանված կնոջ ավտոմեքենան և հանձնարարել է որդուն անել դա, իսկ ինքն ու կինը կանգնել են դրսում։ Սակայն Ա.Գրիգորյանի մանկահասակ որդին հետնթաց կատարելիս ավտոմեքենայի հետևամասով հպվել է հետևում կայանված, Նալբանդյան 106 շենքի բնակիչ Հրաչյա Միքայելյանին պատկանող <<OPEL CORSA>> մակնիշի <<34 DC 595>> համարանիշի ավտոմեքենայի առաջամասին։ Այդ ժամանակ Ա.Գրիգորյանը ավտոմեքենան տեղաշարժելու և կայանումից դուրս բերելու վերաբերյալ որդուն ցուցումներ է տվել։
Նույն ժամանակ այդ հատված է դուրս եկել հարևանությամբ գործող բանջարեղենի վաճառակետի աշխատակից Վահրամ Համբարյանը, ով տեսնելով կատարված վարչական իրավախախտումը և հասկանալով, որ այն կատարած անձը ցանկանում է լքել դեպքի վայրը, կատարելով իր քաղաքացիական պարտքը, տեղին արված դիտողությամբ պահանջել է չլքել վթարի վայրը և սպասել ավտոմեքենայի սեփականատիրոջ ժամանելուն։ Ի պատասխան Վ.Համբարյանի պահանջի` Ա.Գրիգորյանը, գտնվելով 0,80 մլ. ծավալի ալկոհոլային ազդեցության տակ, հակադարձել է վերջինիս, որն արտահայտվել է հետևյալ արտահայտություններով` <<Հանգիստ խոսի, մենք չենք փախնում>>։ Այնուհետև, ավտոմեքենային պատճառված վնասի վերաբերյալ խոսակցություն է ծավալվել Վ.Համբարյանի և Ա.Գրիգորյանի միջև, որին միջամտել է նաև վերջինիս կինը` Գ.Էլլարյանը, և հայտնել, որ իր մեքենայի վրա առկա վնասվածքը մեկ տարվա վաղեմության է։
Վ.Համբարյանն այդ կապակցությամբ պահանջել է Գ.Էլլարյանից չմիջամտել տղամարդկանց զրույցին։
Դրանից հետո Ա.Գրիգորյանը, անտեսելով հասարակության կողմից ընդունելի վարքագծի կանոնները, օգտագործելով վիճաբանության համար ստեղծված չնչին շարժառիթը, տեղին արված դիտողություններն ընդունելու փոխարեն տարված լինելով իր անձի առավելությունը ընդգծելու մոլուցքով, դրսևորելով հասարակության, բարոյական և իրավական նորմերի նկատմամբ անթաքույց արհամարհանք և շրջապատին հակադրվելու ցանկություն` անհիմն վիճաբանության է բռնվել Վ.Համբարյանի հետ, որի ժամանակ կատարել է սեռական բնույթի հայհոյանքներով զուգորդված բռնի գործողություններ նախ վերջինիս, ապա նրա մոր` ստեղծված իրավիճակը հարթելու և խուլիգանական գործողությունները խաթարելու նպատակով վիճաբանությանը միջամտած Թառլան Համբարյանի նկատմամբ, որի ընթացքում Ա.Գրիգորյանը նախ իր կնոջ ավտոմեքենայի բեռնախցիկից վերցրած, որպես զենք գործադրվող առարկայի` անիվների մետաղյա բանալիով մեկ անգամ հարվածել է Վ.Համբարյանի, ապա մեկ անգամ էլ Թ.Համբարյանի գլխի շրջաններին` պատճառելով առողջությանը թեթև վնասի հատկանիշներ պարունակող մարմնական վնասվածքներ։ Ստեղծված իրավիճակի արդյունքում նշված վայրում հավաքվել են բազմաթիվ քաղաքացիներ` անցորդներ, շենքի բնակիչներ, հարևանությամբ գործող օբյեկտների աշխատակիցներ։
Այնուհետև, Ա.Գրիգորյանը, շարունակելով արհամարական վերաբերմունք դրսևորել Երևանի կենտրոնական փողոցներից մեկում գտնվող հասարակության անդամների նկատմամբ, չի դադարեցրել իր հակաօրինական և հակահասարակական վարքագծի դրսևորումները, ավելին` րոպեներ շարունակ տվել է սեռական բնույթի հայհոյանքներ, և միայն ահազանգի հիման վրա ժամանած ոստիկանության աշխատակիցների գործողությունների արդյունքում է հնարավոր եղել հանդարտեցնել Ա.Գրիգորյանին և բերման ենթարկել ոստիկանության Կենտրոնական բաժին։
Արսեն Գրիգորյանի կողմից կատարած խուլիգանական գործողությունները տևել են շուրջ 10 րոպե, որի հետևանքով խախտվել է վերը նշված հատվածում տիրող հասարակական կարգը, քաղաքացիների անդորրը, որի արդյունքում նշված դեպքի վերաբերյալ ոստիկանությունում տարբեր քաղաքացիներից ստացվել է երկու ահազանգ, ովքեր խնդրել են միջոցներ ձեռնարկել հասարակական կարգի խախտումը դադարեցնելու ուղղությամբ>>։
Նախաքննական մարմնի 10.03.2016 թվականի որոշմամբ` Ա.Գրիգորյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին։
04.04.2016 թվականին թիվ 13828014 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ նաև` Դատարան) ըստ էության քննելու համար։
Դատարանի 03.06.2017 թվականի որոշմամբ` Արսեն Ասլանի Գրիգորյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով և դատապարտվել է ազատազրկման` 4 (չորս) տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ Ա.Գրիգորյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան` 2 (երկու) տարի ժամկետով։
Ա.Գրիգորյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատարանի 03.07.2017 թվականի դատավճռի դեմ 24.07.2017 թվականին վերաքննիչ բողոք է բերել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Մ.Նալբանդյանը, իսկ 02.08.2017 թվականին` ամբաստանյալ Ա.Գրիգորյանը:
Վերաքննիչ բողոքների կապակցությամբ գրավոր պատասխան չեն ներկայացվել:
Թիվ ԵԿԴ/0083/01/16 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանի դատավոր Մ.Պետրոսյանին և կոլեգիալ կազմում ընդգրկված դատավորներին է հանձնվել 01.08.2017 թվականին, Վերաքննիչ դատարանի 07.08.2017 թվականի որոշմամբ` վերաքննիչ բողոքներն ընդունվել են վարույթ, և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արսեն Ասլանի Գրիգորյանի`ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, նշանակվել է քննության` ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով:

2.Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, փաստարկներն ու պահանջները.
Ըստ մեղադրող Մ.Նալբանդյանի վերաքննիչ բողոքի` ամբաստանյալ Ա.Գրիգորյանի նկատմամբ 4 տարի ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու մասով Դատարանի 03.07.2017 թվականի դատավճիռն անհիմն է, չի համապատասխանում կատարված արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանին, ամբաստանյալի` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող տվյալներին, հետևաբար դատավճիռը ենթակա է բեկանման` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Բողոքաբերը` վկայակոչելով ՀՀ վճռաբեկ դատարայի Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ գործով 17.02.2009 թվականի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետում արտահայտված իրավական դիրքորոշումը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ հոդվածների դրույթները, նշել է, որ Դատարանը, որպես ամբաստանյալ Ա.Գրիգորյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ հաշվի է առել, որ վերջինս խոստովանել է կատարած հանցանքն ու նրա խնամքին են գտնվում մինչև 14 տարեկան` 14 ամյա և 1 տարեկան երեներն ու չաշխատող կինը:
Բողոքաբերն անընդունել է համարել Դատարանի վերը նշված պնդումը, նկատի ունենալով, որ նախաքննության և դատաքննության ընթացքում առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալն իրեն մեղավոր չի ճանաչել, չի զղջացել կատարածի համար և չի տվել դեպքի իրական հանգամանքները նկարագրող ցուցմունքներ, այլ նշել է, թե իբր ինքն ու իր ընտանիքի անդամներն են Վահրամ Համբարյանի ագրեսիվ ու անվայել վարքագծի զոհ հանդիսացել և իր կողմից վերջինիս արված դիտողությունները չընդունելու և վիրավորական արտահայտությունները շարունակելու հետևանքով է խոսակցությունը վերաճել վեճի ու ծեծկռտուքի։
Գտել է, որ նկարագրված պայմաններում Դատարանն ամբաստանյալ Ա.Գրիգորյանի գործողություններն իրավացիորեն որակելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ մասի 4-րդ մասով` որպես զենք գործադրված առարկայով կատարված խուլիգանություն, չէր կարող վերջինիս ցուցմունքները գնահատել որպես խոստովանական և նշված հանգամանքը դիտարկել որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք։
Դատարանը եկել է նաև այն համոզման, որ ամբաստանյալն իրեն մեղսագրվող արարքը` խուլիգանությունը, կատարել է այն բանից հետո, երբ Վ.Համբարյանը վիրավորել է նրան ու նրա կնոջը` վերջինիցս պահանջելով չմիջամտել իր և ամբաստանյալի խոսակցությունն ու ասելով. <<դու ձայնդ կտրի, չեմ հասկանում ով է ձեր տան տղամարդը>>:
Դատարանը դատաքննությամբ հաստատված համարելով, որ ամբաստանյալի կատարած հանցագործությունը մեծապես պայմանավորվել է կնոջ ներկայությամբ ամբաստանյալի արժանապատվությունը նսեմացնող տուժող Վ.Համբարյանի վարքագծով, վերոգրյալը գնահատել է որպես տուժողի կողմից հակաբարոյական վարքագիծ և դիտել է որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող ևս մեկ հանգամանք։
Ըստ բողոքաբերի` Դատարանի նշված մոտեցումը ևս անընդունելի է, քանի որ Դատարանն ըստ էության հակասում է ինքն իրեն. նախ հիմնավորված է համարում ամբաստանյալի մեղավորությունը խուլիգանություն կատարելու մեջ, ապա միաժամանակ հիմնավորված է համարում նաև տուժողի կողմից բուն վեճին ու ծեծկռտուքին նախորդող ժամանակահատվածում ակնհայտ հակաբարոյական վարքագիծ դրսևորելն ու ամբաստանյալին և նրա կնոջն այն աստիճանի կոպիտ վիրավորանք հասցնելու հանգամանքը, որը պատճառ է հանդիսացել ամբաստանյալի կողմից ավտոմեքենաների անիվների պտուտակները քանդելու համար նախատեսված բանալիի գործադրմամբ տուժող Վահրամ Համբարյանին և նրա տարեց մոր` տուժող Թառլան Համբարյանին հարվածներ հասցնելով` մարմնական վնասվածքներ պատճառելուն:
Այսինքն` Դատարանի պնդումներն առ այն, որ տուժողի կողմից դրսևորած հակաբարոյական վարքագիծն է վեճի և հետագա ծեծկռտուքի պատճառ հանդիսացել ու որ այդ հանգամանքը պետք է դիտվի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող, ևս ճիշտ չէ։
Դատարանը եկել է նաև այն համոզման, որ վկա Հրաչյա Միքայելյանի ավտոմեքենային վթարի արդյունքում չնչին վնաս է պատճառվել և նման պայմաններում ողջամիտ չէ տուժող Վահրամ Համբարյանի այն պնդումը, որ ամբաստանյալի գործողությունների արդյունքում իր մոտ տպավորություն է առաջացել, որ նա ցանկանում է փախչել դեպքի վայրից, ուստի ըստ Դատարանի` ամբաստանյալի և տուժող Վ.Համբարյանի վիճաբանության և դրան հետևած ծեծկռտուքի ու կատարված հանցագործության շարժառիթը եղել է վերը նշված չնչին առիթն ու տուժող Վ.Համբարյանի դրսևորած վարքագիծը։
Դատարանի սույն համոզմունքը ևս անհասկանալի և անըդունելի է, քանի որ որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք` Դատարանն արդարացիորեն հաշվի է առել այն, որ ամբաստանյալը հանցանքը կատարել է ալկոհոլի ազդեցության տակ։ Միաժամանակ Դատարանի կողմից հիմնավորված փաստ է համարվել նաև ամբաստանյալի անչափահաս որդու կողմից նրա կնոջ մեքենան վարելու և մեկ այլ մեքենային վթարվելու հանգամանքը, ինչն ինքնին վկայում է տուժողի խոսքերի հավաստիության մասին և ոգելից խմիչքի ազդեցության տակ գտնվող ամբաստանյալի կողմից իր անչափահաս որդուն վթարից հետո մեքենան տեղաշարժելու ցուցումներ տալու և դեպքի վայրից փախչելու մասին տուժողի պնդումներն առավել քան ողջամիտ են և հիմնավորված, իսկ կատարված հանցագործության շարժառիթն էլ եղել է ալկոհոլի ազդեցության տակ գտնվող ամբաստանյալ Ա.Գրիգորյանի մոտ` տեղին արված դիտողությունից առաջ եկած շրջապատին հակադրվելու, հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու, իր անձի ենթադրյալ առավելությունն ընդգծելու ցանկությունը։
Որպես ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալներ` Դատարանը հաշվի է առել, որ նա առաջին անգամ է դատապարտվում, սովորել է Երևանի պետական էլեկտրատեխնիկական քոլեջում, 09.11.2014թ–ին սովորել և ավարտել է համացանցային ծրագրի բոլոր մոդուլները, բնակության վայրում բնութագրվում է դրական, աշխատանքի հիմնական ցուցանիշների գերակատարման, գործընկերների ու հաճախորդների բարձր սպասարկման, 5 տարվա նվիրված աշխատանքի և ընկերության զարգացման մեջ մեծ ներդրման համար արժանացել է շնորհակալագրերի։
Դատարանը, հաշվի առնելով տուժողների առողջությանը պատճառված վնասի աստիճանը, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքը, նպատակներն ու շարժառիթը, նկատի ունենալով, որ առողջության և կյանքի համար վտանգ ներկայացնող վնասի համեմատությամբ այդպիսի վտանգ չներկայացնող վնասի պատճառումը, որպես կանոն, իրենից ոչ բարձր հանրային վտանգավորություն է ներկայացնում, ու փաստելով, որ հանցագործության կատարման պահից անցել է շուրջ 2 տարի 7 ամիս և տվյալներ ձեռք չեն բերվել, որ ամբաստանյալը կատարել է հանրորեն վտանգավոր նոր արարք, գտել է, որ հանրության համար էականորեն նվազել է ամբաստանյալի անձի վտանգավորությունը և նման դեպքերում օբյեկտիվորեն բարձր չէ կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։
Դատարանը հարկ է համարել նշել նաև, որ հանցագործության կատարումից հետո` 21.05.2016թ–ին, ծնվել է ամբաստանյալի երրորդ երեխան, իսկ մինչ հանցագործության կատարումը` 17.03.2014թ–ին, ամբաստանյալը վարկավորմամբ գնած է եղել բնակարան և դեռևս ամբողջությամբ չի վճարել վարկի գումարը, ինչը ըստ Դատարանի, նշանակում է, որ նշանակվելիք պատիժն ամբաստանյալի կողմից փաստացի կրելու դեպքում նրա ընտանիքը կհայտնվի անելանելի վիճակում` կորցնելով բնակարանը, նկատի ունենալով, որ ամբաստանյալն ընտանիքի միակ աշխատողն ու կերակրողն է և ազատազրկվելու դեպքում չի կարող հոգալ ընտանիքի կարիքներն ու վճարել վարկի գումարները։
<<Կրպակ>> ՍՊ ընկերության կողմից տրված հ.71 տեղեկանքի համաձայն` Գ.Էլլարյանը 12.08.2016թ-ից մինչև 21.05.2018թ.-ը գտնվում է մինչև 3 տարեկան երեխայի խնամքի համար տրամադրվող արձակուրդում:
Ըստ բողոքաբերի` Դատարանը պարտավոր էր նաև պատշաճ գնահատաման ենթարկել ամբաստանյալ Ա.Գրիգորյանի կողմից հանցանքի կատարման եղանակը, իրադրությունը, օգտագործվող գործիքները, միջոցները, դրսևորած վարքագիծը, մասնավորապես, կատարված խուլիգանության ընթացքում նրա կողմից դրսևորած ակտիվ վարքագիծը, նաև այն, որ վերջինս տևական ժամանակ շարունակել է խուլիգանական գործողությունները` աղմկել է, տվել է սեռական բնույթի հայհոյանքներ, որպես զենք օգտագործված առարկայով նախ հարվածել է տուժող Վահրամ Համբարյանի գլխին` պատճառելով մարմնական վնասվածք, ապա նաև վերջինիս տարեց մորը` Թառլան Համբարյանի գլխին` վերջինիս ևս պատճառելով մարմնական վնասվածք և հանդարտվել է միայն պատահական անցորդների միջամտության արդյունքում։
Բողոքաբերի կարծիքով սույն գործի փաստական տվյալները վկայում են այն մասին, որ ալկոհոլի ազդեցությունը հանդիսացել է Ա.Գրիգորյանի կողմից նշված հանցանքը կատարելուն նպաստող պայման, մասնավորապես, չնչին առիթից նրա մոտ առաջ է եկել շրջապատին հակադրվելու, հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու, իր անձի ենթադրյալ առավելությունն ընդգծելու ցանկություն։
Ամփոփելով վերոգրյալը` բողոքաբերը գտել է, որ Դատարանն ամբաստանյալ Ա.Գրիգորյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս բավարար չափով հաշվի չի առել նրա կողմից կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով և 2 տարի փորձաշրջան սահմանելով` չի եկել ճիշտ եզրահանգման` արդյունքում նշանակելով ոչ արդարացի և կատարած արարքին ոչ համաչափ պատիժ։
Հաշվի առնելով վերոհիշյալը, գտել է, որ անհրաժեշտ է խստացման առումով ամբաստանյալ Ա.Գրիգորյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը և նրա նկատմամբ 2 տարի փորձաշրջան նշանակելը փոփոխել` պատժի ենթարկված անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցագործությունների կատարումը կանխելու համար:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 52-րդ, 53-րդ, 376-376.1-րդ, 378-379-րդ, 380.1-րդ, 381-րդ, 395-րդ, 399-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է.
<<Սույն վերաքննիչ բողոքը ընդունել վարույթ:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի թիվ ԵԿԴ/0083/01/16 գործով 2017 թվականի հուլիսի 3-ին կայացված դատավճիռը բեկանել մասնակի` նշանակված պատժի մասով, և ամբաստանյալ Արսեն Ասլանի Գրիգորյանի նկատմամբ նշանակել մեղսագրված հանցանքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանին և բնույթին համաչափ, առավել խիստ պատիժ` ազատազրկում 4 տարի ժամկետով>>:
Ըստ ամբաստանյալ Ա.Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքի` Դատարանի 03.07.2017 թվականի թիվ ԵԿԴ/0083/01/16 դատավճռով իր նկատմամբ 4 տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը խիստ է:
Ի հիմնավորում վերոգրյալի` նշել է, որ ինքն իրեն մեղսագրվող արարքը կատարել է անգիտակցաբար, առանց հասկանալու իր արարքի վտանգավորությունը, ունի մշտական բնակության վայր, նա խոստովանել է կատարած հանցանքը, խնամքին են գտնվում մինչև 14 տարեկան` 14-ամյա, 12-ամյա և 1 տարեկան երեխաներն ու չաշխատող կինը, առաջին անգամ է դատապարտվում, սովորել է Երևանի պետական էլեկտրատեխնիկական քոլեջում, 09.11.2014թ–ին սովորել և ավարտել է համացանցային ծրագրի բոլոր մոդուլները, բնակության վայրում բնութագրվում է դրական, աշխատանքի հիմնական ցուցանիշների գերակատարման, գործընկերների ու հաճախորդների բարձր սպասարկման, 5 տարվա նվիրված աշխատանքի և ընկերության զարգացման մեջ մեծ ներդրման համար արժանացել է շնորհակալագրերի։
Բողոքաբերը` վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի դրույթները, գտել է, որ իր նկատմամբ կիրառելի է նշված հոդվածի ուժող օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու հիմքերը:
Ի հիմնավորում վերոգրյալի` նշել է, որ Դատարանի կողմից իր նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելու տեսանկյունից անտեսվել և պատշաճ գնահատման չեն արժանացել պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող մի շարք հանգամանքներ, և իր անձը բնութագրող այլ հանգամանքներ:
Մասնավորապես` օգնել և օժանդակել է քննությանը` գործով օբյեկտիվ ճշմարտության բացահայտմանը, անկեղծորեն զղջացել է կատարած հանցանքի համար, առաջին անգամ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ է հանցանք կատարել, նախկինում դատապարտված, արատավորված չի եղել, որևէ հակաօրինական արարք թույլ չի տվել, հայտնի է նրա անձը, ունի մշտական բնակության վայր, բնութագրվում է դրական:
Նշել է, որ բացի արարքն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելու հանգամանքից, ամբաստանյալ Ա.Գրիգորյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող այլ հանգամանքներ չկան:
Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և իր ուղղվելու մասին է վկայում հանցագորխությունից հետո իր դրսևորած վարքագիծը, մասնավորապես` կատարածի համար զղջալը, առաջին անգամ հանցանք կատարելը, նախկինում դատված չլինելը, կատարած արարքի հետևանքները հասկանալը և գիտակցելը, քրեական պտասխանատվությունից չխուսափելը, մինչդատական վարույթում և դատարանում գործի քննությանը չխոչընդոտելը, ուղղման և վերադաստիարակման ճանապարհին կանգնելը և ազնվիրաբար հայրենիքին ծառայելը:
Բողոքաբերի կարծիքով, եթե շարադրված հանգամանքները գնահատվեին Դատարանի կողմից, ապա Դատարանը կհանգեր ճիշտ, օբյեկտիվ և արդարացի հետևության, որ իր նկատմամբ ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու միջոցով հնարավոր էր հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և նոր հանցագործությունների կանխմանը, ինչպես նաև ապահովել ՀՀ քրեական օրենգրքի 5-րդ, 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին:
Վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի դրույթները, գտել է, որ իր կողմից թվարկված վերը նշված հանգամանքների առկայության պայմաններում, հնարավոր է իր նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376-րդ, 377-րդ, 378-րդ և 381-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է.
<<1. Վերաքննիչ բողոքը ընդունել վարույթ:
2.Բեկանել ՀՀ Երևան քաղաքի Կենտրոն և նորք Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի ԵԿԴ/0083/01/16 դատավճիռը:
Արսեն Ասլանի Գրիգորյանի նկատմամբ 64-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակել նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով և դատապարտել ազատազրկման 2 (երկու) տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ Ա.Գրիգորյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան 1 (մեկ) տարի ժամկետով:>>:

3.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը` ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով մեղադրողի և ամբաստանյալի վերաքննիչ բողոքների հիմնավորումները, պաշտպանական կողմի պատասխան առարկությունները մեղադրողի վերաքննիչ բողոքի դեմ, մեղադրողի պատասխան առարկությունները` ամբաստանյալի վերաքննիչ բողոքի դեմ, ներկայացված վերաքննիչ բողոքների հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է այն հետևության, որ մեղադրող Մ.Նալբանդյանի և ամբաստանյալ Ա.Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքները պետք է բավարարել մասնակիորեն` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Վերաքննիչ դատարանը վերաքննիչ բողոքներում բարձրացված և վերլուծման ենթակա հարցերին անդրադառնալուց առաջ անհրաժեշտ է համարում արձանագրել հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
<<Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում>>:
Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն`
<<Վերաքննիչ դատարանում բողոքի քննության ժամանակ առաջին ատյանի դատարանում հաստատված փաստական հանգամանքներն ընդունվում են որպես հիմք, բացառությամբ այն դեպքի, երբ բողոքում վիճարկվում է որևէ փաստական հանգամանք և վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն եզրակացության, որ տվյալ փաստական հանգամանքի վերաբերյալ եզրակացության հանգելիս առաջին ատյանի դատարանն այն ճիշտ չի գնահատել>>:
Ամբաստանյալ Արսեն Ասլանի Գրիգորյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցանքը կատարելը և նրա մեղքը դատավարության որևէ մասնակցի կողմից չի վիճարկվում:
Չի վիճարկվում նաև առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով հաստատված ճանաչված որևէ փաստական հանգամանք:
Մեղադրողը` պատճառաբանելով, որ ամբաստանյալ Ա.Գրիգորյանի ուղղվելը հնարավոր չէ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով, խնդրել է վերջինիս նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելը` վերացնել:
Ամբաստանյալ Ա.Գրիգորյանը` պատճառաբանելով, որ սույն գործի շրջանակներում առկա են իր նկատմամբ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու և նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքեր, Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառմամբ իր նկատմամբ նշանակել օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ և նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել:
Նկատի առնելով վերոգրյալը` Վերաքննիչ դատարանն ամբաստանյալ Արսեն Ասլանի Գրիգորյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով մեղսագրված հանցանքի հիմնավորվածությունը` քննության առարկա չի դարձնում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
<<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`
(…)
5) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը.
6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար/
7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
8) ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
(…)>>:
Նշված իրավադրույթից երևում է, որ կոնկրետ պատժաչափով կոնկրետ պատժատեսակի նշանակումը և արդեն իսկ նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտության հարցի լուծումն իրենցից ներկայացնում են պատժի հարցերի դատական լուծման գործընթացի ինքնուրույն և հաջորդական փուլեր:
Այսինքն` դատարանը նախ և առաջ որոշում է ամբաստանյալի` պատժի ենթակա լինելու հարցը, այնուհետև` դրա տեսակը և չափը:
Սույն գործով Վերաքննիչ դատարանի առջև բարձրացված առաջին իրավական հարցը հետևյալն է. ամբաստանյալ Ա.Գրիգորյանի ուղղվելը հնարավո՞ր է արդյոք ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն` եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
Այսինքն` դատարանը կայացնելով մեղադրական դատավճիռ, ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում թվարկված պատժատեսակներից (կալանք, ազատազրկում կամ կարգապահական գումարտակում պահելը) որևէ մեկը` սահմանելով դրա չափը, այնուհետև համոզված լինելով, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը փաստացի կրելու որոշում է դատապարտյալի վրա որոշակի պարտականություններ դնելով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները և չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների տեսակների, հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, այնպես էլ անձանց շրջանակի հետ կապված հատուկ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, կատարելով իրավունքի զարգացմանը նպաստելու և օրենքի միատեսակ կիրառումն ապահովելու իր սահմանադրական գործառույթը, իր բազմաթիվ նախադեպային որոշումներով իրավական դիրքորոշում է ձևավորել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու թույլատրելիության վերաբերյալ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով ամրագրված իրավադրույթները ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ՀՅՔՐԴ3/0109/01/08, ԵՔՐԴ/0571/01/08, ԱՎԴ/0100/01/08, ԱՐԴ/0117/01/08, ԱՐԱԴ/0050/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԼԴ2/0019/01/09, ՍԴ/0226/01/09, ԵԱՔԴ/0120/01/09, ԵԷԴ/0138/01/09, ԳԴ1/0003/01/10, ՍԴ/0085/01/10, ԵԿԴ/0126/01/10, ԵԱՆԴ/0091/01/09, ԵԷԴ/0201/01/11, ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12 և այլ նախադեպային որոշումներում:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը նշված նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու։ Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին, ու թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն:
Վերոգրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումների համատեքստում անդրադառնալով սույն գործի փաստական հանգամանքներին` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
Քրեական գործի նյութերով հաստատված է հետևյալը.
Նախաքննական մարմնի կողմից Արսեն Գրիգորյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով այն բանի համար, որ <<նա գտնվելով ալկոհոլի ազդեցության տակ, կոպիտ կերպով խախտելով հասարակական կարգն ու բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք ցուցաբերելով հասարակության անդամների նկատմամբ, 2014 թվականի նոյեմբերի 29-ին` ժամը 16։15-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Նալբանդյան 106 հասցեում անհիմն վիճաբանության մեջ է մտել հարևանությամբ գործող բանջարեղենի վաճառակետի աշխատակից Վահրամ Համբարյանի հետ, որի ընթացքում որպես զենք գործադրվող առարկայով` ավտոմեքենայի անիվների մետաղյա բանալիով, հարվածել է վերջինիս, ինչպես նաև նրա մոր` Թառլան Համբարյանի գլխին` յուրաքանչյուրին պատճառելով առողջության տևական քայքայումով զուգորդված թեթև ծանրության վնաս։
Այսպես.
Արսեն Գրիգորյանը 2014թ.-ի նոյեմբերի 29-ին` ժամը 16։00-ի սահմաններում, որդու` տասնամյա Ալենի հետ միասին եկել է Երևան քաղաքի Թումանյան-Նալբանդյան փողոցների խաչմերուկի մոտակայքում գտնվող Նոր-Զովք սուպերմարկետի մոտ` կնոջ, նույն սուպերմարկետի աշխատակից Գեղեցիկ Էլլարյանի հետ միասին վերջինիս պատկանող <<OPEL CORSA>> մակնիշի <<34 QF 595>> համարանիշի ավտոմեքենայով ընտանյոք հանդերձ Արմավիրի մարզ ուղևորվելու նպատակով։
Ժամը 16։30-ի սահմաններում Ա.Գրիգորյանը որդու և կնոջ հետ միասին որոշել է դուրս բերել կայանումից Նալբանդյան 106 հասցեի մոտակայքում կայանված կնոջ ավտոմեքենան և հանձնարարել է որդուն անել դա, իսկ ինքն ու կինը կանգնել են դրսում։ Սակայն Ա.Գրիգորյանի մանկահասակ որդին հետնթաց կատարելիս ավտոմեքենայի հետևամասով հպվել է հետևում կայանված, Նալբանդյան 106 շենքի բնակիչ Հրաչյա Միքայելյանին պատկանող <<OPEL CORSA>> մակնիշի <<34 DC 595>> համարանիշի ավտոմեքենայի առաջամասին։ Այդ ժամանակ Ա.Գրիգորյանը ավտոմեքենան տեղաշարժելու և կայանումից դուրս բերելու վերաբերյալ որդուն ցուցումներ է տվել։
Նույն ժամանակ այդ հատված է դուրս եկել հարևանությամբ գործող բանջարեղենի վաճառակետի աշխատակից Վահրամ Համբարյանը, ով տեսնելով կատարված վարչական իրավախախտումը և հասկանալով, որ այն կատարած անձը ցանկանում է լքել դեպքի վայրը, կատարելով իր քաղաքացիական պարտքը, տեղին արված դիտողությամբ պահանջել է չլքել վթարի վայրը և սպասել ավտոմեքենայի սեփականատիրոջ ժամանելուն։ Ի պատասխան Վ.Համբարյանի պահանջի` Ա.Գրիգորյանը, գտնվելով 0,80 մլ. ծավալի ալկոհոլային ազդեցության տակ, հակադարձել է վերջինիս, որն արտահայտվել է հետևյալ արտահայտություններով` <<Հանգիստ խոսի, մենք չենք փախնում>>։ Այնուհետև, ավտոմեքենային պատճառված վնասի վերաբերյալ խոսակցություն է ծավալվել Վ.Համբարյանի և Ա.Գրիգորյանի միջև, որին միջամտել է նաև վերջինիս կինը` Գ.Էլլարյանը, և հայտնել, որ իր մեքենայի վրա առկա վնասվածքը մեկ տարվա վաղեմության է։
Վ.Համբարյանն այդ կապակցությամբ պահանջել է Գ.Էլլարյանից չմիջամտել տղամարդկանց զրույցին։
Դրանից հետո Ա.Գրիգորյանը, անտեսելով հասարակության կողմից ընդունելի վարքագծի կանոնները, օգտագործելով վիճաբանության համար ստեղծված չնչին շարժառիթը, տեղին արված դիտողություններն ընդունելու փոխարեն տարված լինելով իր անձի առավելությունը ընդգծելու մոլուցքով, դրսևորելով հասարակության, բարոյական և իրավական նորմերի նկատմամբ անթաքույց արհամարհանք և շրջապատին հակադրվելու ցանկություն` անհիմն վիճաբանության է բռնվել Վ.Համբարյանի հետ, որի ժամանակ կատարել է սեռական բնույթի հայհոյանքներով զուգորդված բռնի գործողություններ նախ վերջինիս, ապա նրա մոր` ստեղծված իրավիճակը հարթելու և խուլիգանական գործողությունները խաթարելու նպատակով վիճաբանությանը միջամտած Թառլան Համբարյանի նկատմամբ, որի ընթացքում Ա.Գրիգորյանը նախ իր կնոջ ավտոմեքենայի բեռնախցիկից վերցրած, որպես զենք գործադրվող առարկայի` անիվների մետաղյա բանալիով մեկ անգամ հարվածել է Վ.Համբարյանի, ապա մեկ անգամ էլ Թ.Համբարյանի գլխի շրջաններին` պատճառելով առողջությանը թեթև վնասի հատկանիշներ պարունակող մարմնական վնասվածքներ։ Ստեղծված իրավիճակի արդյունքում նշված վայրում հավաքվել են բազմաթիվ քաղաքացիներ` անցորդներ, շենքի բնակիչներ, հարևանությամբ գործող օբյեկտների աշխատակիցներ։
Այնուհետև, Ա.Գրիգորյանը, շարունակելով արհամարական վերաբերմունք դրսևորել Երևանի կենտրոնական փողոցներից մեկում գտնվող հասարակության անդամների նկատմամբ, չի դադարեցրել իր հակաօրինական և հակահասարակական վարքագծի դրսևորումները, ավելին` րոպեներ շարունակ տվել է սեռական բնույթի հայհոյանքներ, և միայն ահազանգի հիման վրա ժամանած ոստիկանության աշխատակիցների գործողությունների արդյունքում է հնարավոր եղել հանդարտեցնել Ա.Գրիգորյանին և բերման ենթարկել ոստիկանության Կենտրոնական բաժին։
Արսեն Գրիգորյանի կողմից կատարած խուլիգանական գործողությունները տևել են շուրջ 10 րոպե, որի հետևանքով խախտվել է վերը նշված հատվածում տիրող հասարակական կարգը, քաղաքացիների անդորրը, որի արդյունքում նշված դեպքի վերաբերյալ ոստիկանությունում տարբեր քաղաքացիներից ստացվել է երկու ահազանգ, ովքեր խնդրել են միջոցներ ձեռնարկել հասարակական կարգի խախտումը դադարեցնելու ուղղությամբ>>։
Դատարանն ամբաստանյալ Արսեն Գրիգորյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով պատիժ նշանակելու և ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու հարցերը քննելիս, արձանագրել է, որ հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարած հանցանքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները:
Դատարանը` որպես ամբաստանյալ Ա.Գրիգորյանի անձը բնութագրող տվյալներ հաշվի է առել այն, որ վերջինս առաջին անգամ է դատապարտվում, սովորել է Երևանի պետական էլեկտրատեխնիկական քոլեջում, 09.11.2014թ-ին սովորել և ավարտել է համացանցային ծրագրի բոլոր մոդուլները, բնակության վայրում բնութագրվում է դրական, աշխատանքի հիմնական ցուցանիշների գերակատարման, գործընկերների ու հաճախորդների բարձր սպասարկման, 5 տարվա նվիրված աշխատանքի և ընկերության զարգացման մեջ մեծ ներդրման համար արժանացել է շնորհակալագրերի։
Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ` հաշվի է առել այն, որ ամբաստանյալը խոստովանել է կատարած հանցանքն ու նրա խնամքին են գտնվում մինչև 14 տարեկան` 14-ամյա, 12-ամյա և 1 տարեկան երեխաներն ու չաշխատող կինը, և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք դիտելով ամբաստանյալի կողմից հանցանքն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասի սանկցիայի սահմաններում նշանակել 4 տարի ազատազրկման ձևով պատիժ:
Քննարկելով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Ա.Գրիգորյանի կողմից փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը, հանգել է այն հետևության, որ վերջինիս ուղղումը հնարավոր է նաև նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով:
Նշված եզրահանգման հանգելիս` Դատարանը հաշվի է առել, որ ամբաստանյալի կողմից կատարած հանցանքը պայմանավորված է եղել տուժողի վարքագծի հակաբարոյականությամբ, ինչը ևս դիտել է որպես ամբաստանյալ Ա.Գրիգորյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք:
Մատնանշված մեղմացնող հանգամանքի առկայությունը Դատարանը պայմանավորել է այն փաստարկներով, որ <<ամբաստանյալն իրեն մեղսագրվող արարքը կատարել է այն բանից հետո, երբ տուժող Վ.Համբարյանը դատարանի համոզմամբ վիրավորել է նրան ու նրա կնոջը` վերջինիցս պահանջելով չմիջամտել իր և ամբաստանյալի խոսակցությանն ու ասելով` դու ձայնդ կտրի, չեմ հասկանում ով է ձեր տան տղամարդը:
Նշված ու դրանից հետո միայն ամբաստանյալի վրդովվելու և որպես զենք օգտագործվող առարկաների գործադրմամբ խուլիգանություն կատարելու հանգամանքները հաստատվեցին ինչպես ամբաստանյալի և նրա կնոջ` վկա Գ.Էլլարյանի, այնպես էլ տուժող Վ.Համբարյանի և նրա եղբոր` վկա Վ.Համբարյանի ցուցմունքներով:
Այսինքն, դատաքննությամբ հաստատվեց, որ ամբաստանյալի կատարած հանցագործությունը մեծապես պայմանավորվել է կնոջ ներկայությամբ ամբաստանյալի արժանապատվությունը նսեմացնող տուժող Վ.Համբարյանի վարքագծով>>:
Ամբաստանյալ Ա.Գրիգորյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելիս, Դատարանը հաշվի է առել նաև տուժողներին պատճառված վնասի չափն ու մարմնական վնասվածքների աստիճանը` ընդգծելով, որ սույն գործի փաստական հանգամանքների շրջանակում վնաս պատճառելու համար թեև ամբաստանյալի կողմից գործադրվել է այնպիսի գործիք, որով անձանց առողջությանն առավել մեծ վնաս պատճառելու հավանականությունն ավելի մեծ է, սակայն ամբաստանյալի կողմից տուժողների առողջությանը պատճառվել են թեթև վնասներ, որոնց հետ անմիջական կապի մեջ գտնվող հետևանքների տևողությունը վեց օրից մինչև քսանմեկ օր է:
Դատարանը, հաշվի առնելով տուժողների առողջությանը պատճառված վնասի աստիճանը, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքը, նպատակներն ու շարժառիթը, նկատի ունենալով, որ առողջության և կյանքի համար վտանգ ներկայացնող վնասի համեմատությամբ այդպիսի վտանգ չներկայացնող վնասի պատճառումը, որպես կանոն, իրենից ոչ բարձր հանրային վտանգավորություն է ներկայացնում, ու փաստելով, որ հանցագործության կատարման պահից անցել է շուրջ 2 տարի 7 ամիս և տվյալներ ձեռք չեն բերվել, որ ամբաստանյալը կատարել է հանրորեն վտանգավոր նոր արարք, գտել է, որ հանրության համար էականորեն նվազել է ամբաստանյալի անձի վտանգավորությունը և նման դեպքերում օբյեկտիվորեն բարձր չէ կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։
Վերոգրյալից բացի` Դատարանը հաշվի է առել, որ հանցագործության կատարումից հետո` 21. 05.2016թ-ին, ծնվել է ամբաստանյալի երրորդ երեխան, իսկ մինչ հանցագործության կատարումը՝ 17.03.2014թ-ին, ամբաստանյալը վարկավորմամբ գնած է եղել բնակարան և դեռևս ամբողջությամբ չի վճարել վարկի գումարը, ինչը նշանակում է, որ նշանակվելիք պատիժն ամբաստանյալի կողմից փաստացի կրելու դեպքում նրա ընտանիքը կհայտնվի անելանելի վիճակում` կորցնելով բնակարանը, նկատի ունենալով, որ ամբաստանյալն ընտանիքի միակ աշխատողն ու կերակրողն է և ազատազրկվելու դեպքում չի կարող հոգալ ընտանիքի կարիքներն ու վճարել վարկի գումարները։
Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալ բոլոր հանգամանքներն իրենց համակցությամբ` Դատարանը հանգել է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Ա.Գրիգորյանի ուղղումը հնարավոր է նրա նկատմամբ նշանակվելիք պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով:
Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ Դատարանի կողմից մատնանշված վերոգրյալ հանգամանքներն իրենց համակցությամբ բավարար հիմք չեն հանդիսանում ամբաստանյալ Ա.Գրիգորյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու համար:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Դատարանն ամբաստանյալ Ա.Գրիգորյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու հարցը քննելիս, առանց ռեալ պատիժ կրելու ամբաստանյալի ուղղման հնարավորության վերաբերյալ հանգել է սխալ հետևության, քանի որ ըստ էության Դատարանի հետևությունները հիմնված չեն սույն գործով գոյություն ունեցող օբյեկտիվ տվյալների վերլուծության, մասնավորապես` հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա:
Այսպես. Դատարանն ընդհանրապես չի անդրադարձել և քննարկման առարկա չի դարձրել ամբաստանյալ Ա.Գրիգորյանի կողմից կատարած`
1) հանցագործության եղանակը և հանգամանքները` այն, որ.
ա. գտնվելով ոգելից խմիչքի ազդեցության տակ, սեռական բնույթի հայհոյանքներ է տվել տուժող Վ.Համբարյանի և նրա մոր` Թ.Համբարյանի հասցեին,
բ. որպես զենք գործադրվող առարկայի` անիվների մետաղյա բանալիով, մեկ անգամ հարվածել է Վ.Համբարյանի, ապա մեկ անգամ էլ Թ.Համբարյանի գլխի շրջաններին` պատճառելով առողջությանը թեթև վնասի հատկանիշներ պարունակող մարմնական վնասվածքներ,
2) նպատակներն ու շարժառիթը` այն, որ ամբաստանյալն ի սկզբանե նախատեսել է իր կողմից կատարած արարքի հանրորեն վտանգավոր հետևանքները, ինչի մասին է վկայում այն փաստը, որ վերջինս, անտեսելով հասարակական վայրերում վարքագծի ընդունված նորմերը, բացահայտ արհամարհանք ցուցաբերելով մարդկային համակեցության կանոնների նկատմամբ ու ակնհայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով հասարակության հանդեպ, Երևանի կենտրոնական փողոցներից մեկում գտնվող հասարակության անդամների նկատմամբ շուրջ 10 րոպե տվել է սեռական բնույթի հայհոյանքներ,
3) արարքի կատարման տևականությունը` այն, որ ամբաստանյալի կողմից կատարած խուլիգանական գործողությունները դադարել են միայն ահազանգի հիման վրա ժամանած ոստիկանության աշխատակիցների գործողությունների հետևանքով` վերջինիս ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին բերման ենթարկելուց հետո,
4) կատարված հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները` այն, որ ամբաստանյալ Ա.Գրիգորյանի հանցավոր գործողությունները կրել են շարունակական բնույթ, ինչի հետևանքով խախտվել է վերը նշված հատվածում տիրող հասարակական կարգը, քաղաքացիների անդորրը, որի արդյունքում նշված դեպքի վերաբերյալ ոստիկանությունում տարբեր քաղաքացիներից ստացվել է երկու ահազանգ, ովքեր խնդրել են միջոցներ ձեռնարկել հասարակական կարգի խախտումը դադարեցնելու ուղղությամբ:
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ վերոգրյալ հանգամանքներն իրենց համակցությամբ էականորեն բարձրացնում են ամբաստանյալ Ա.Գրիգորյանի կողմից կատարած հանցանքի` հանրային վտանգավորության աստիճանը, որի պայմաններում վերջինիս նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու նպատակահարմարության վերաբերյալ Դատարանի հետևություններն իրավաչափ չեն:
Ինչ վերաբերում է Դատարանի կողմից արձանագրված ամբաստանյալ Ա.Գրիգորյանի անձը բնութագրող տվյալներին, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներին, որոնք Դատարանը հաշվի առնելով` եկել է համոզման, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է նաև ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով, ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մատնանշված հանգամանքները սույն գործի շրջանակներում բավարար չեն հանգելու համոզման, որ ամբաստանյալ Ա.Գրիգորյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով:
Անդրադառնալով մեղադրողի վերաքննիչ բողքոքի փաստարկին այն մասին, որ Դատարանի կողմից որպես ամբաստանյալ Ա.Գրիգորյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի առնված <<կատարած հանցանքը խոստովանելը>> պետք է հանել վերջինիս պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների շարքից` նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ նախաքննության և դատաքննության ընթացքում առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալն իրեն մեղավոր չի ճանաչել, չի զղջացել կատարածի համար և չի տվել դեպքի իրական հանգամանքները նկարագրող ցուցմունքներ, այլ նշել է, թե իբր ինքն ու իր ընտանիքի անդամներն են Վահրամ Համբարյանի ագրեսիվ ու անվայել վարքագծի զոհ հանդիսացել և իր կողմից վերջինիս արված դիտողությունները չընդունելու և վիրավորական արտահայտությունները շարունակելու հետևանքով է խոսակցությունը վերաճել վեճի և ծեծկռտուքի, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ ամբաստանյալ Ա.Գրիգորյանն ընդհանուր առմամբ հարցաքննվել է 8 անգամ, որից 7-ը` նախաքննության ընթացքում:
Նախաքննության սկզբնական փուլում` 20.12.2014 թվականին` որպես վկա, 29.12.2014 թվականին` Վ.Համբարյանի, և 13.01.2015 թվականին` Թ.Համբարյանի հետ առերես հարցաքննվելիս, Ա.Գրիգորյանն ընդունել է իր կողմից տուժողներ Վ.Համբարյանի ու Թ.Համբարյանի հասցեին սեռական բնույթի հայհոյանքներ տալու հանգամանքը, իսկ անիվների մետաղյա բանալիով վերջիններիս գլխի շրջանում մեկական հարված հասցնելու հանգամանքի վերաբերյալ հայտնել է, որ չի հիշում, թե նման բան եղել է, թե ոչ:
09.02.2015 թվականի` որպես վկա լրացուցիչ հարցաքննվելիս, և դրանից հետո ընկած ժամանակահատվածում` 29.08.2015 թվականին, 05.10.2015 թվականին և 21.11.2015 թվականին` որպես վկա լրացուցիչ հարցաքննվելիս, ինչպես նաև առաջին ատյանի դատարանում իր ցուցմունքներով հայտնել է, որ վերհիշել է նշված վիճաբանության ընթացքում իր կողմից անիվների մետաղյա բանալիով Վ.Համբարյանի ու Թ.Համբարյանի գլխի շրջանում մեկական հարված հասցնելու հանգամանքը և այդ մասով ևս իրեն մեղավոր է ճանաչել:
Վերոգրյալ փաստական հանգամանքների առկայության պայմաններում` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Դատարանի կողմից որպես ամբաստանյալ Ա.Գրիգորյաի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի առնված <<կատարած հանցանքը խոստովանելը>> մեղմացնող հանգամանքն իրական է, գործով ձեռք բերված ապացույցները հաստատում են նշված մեղմացնող հանգամանքի առկայությունը, հետևաբար այն ամբաստանյալ Ա.Գրիգորյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների շարքից հանելու վերաբերյալ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքի փաստարկը հիմնազուրկ է:
Ինչ վերաբերում է մեղադրողի վերաքննիչ բողոքի փաստարկին այն մասին, որ Դատարանի կողմից որպես ամբաստանյալ Ա.Գրիգորյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի առնված <<տուժողի վարքագծի հակաբարոյականությունը, որով պայմանավորվել է հանցագործությունը>> պետք է հանել վերջինիս պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների շարքից` նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ միայն ամբաստանյալ Ա.Գրիգորյանը և նրա կինը` վկա Գ.Էլլարյանն են իրենց ցուցմունքներում նշում, որ տուժող կողմից դրսևորած հակաբարոյական վարքագիծն է վեճի և ծեծկռտուքի պատճառ հանդիսացել, որոնք գործի ելքով շահագրգռված անձինք են, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ բերված փաստարկը չի բխում սույն գործի փաստական հանգամանքներից` նկատի ունենալով հետևյալը.
Այն, որ ամբաստանյալ Ա.Գրիգորյանի կողմից մինչև տուժողներ Վ.Համբարյանին և Թ.Համբարյանին վիրավորանքներ հասցնելը և անիվների մետաղյա բանալիով վերջիններիս գլխի շրջանում հարվածելը պայմանավորված է եղել ամբաստանյալի կնոջ ներկայությամբ ամբաստանյալի արժանապատվությունը նսեմացնող տուժող Հ.Համբարյանի վարքագծի հետևանքով, ամբաստանյալ Ա.Գրիգորյանի և նրա կնոջ` Գ.Էլլարյանի ցուցմունքներից բացի, իրենց հաստատումն են գտել նաև տուժող Վահրամ Համբարյանի և նրա եղբոր` վկա Վահագն Համբարյանի ցուցմունքներում այն մասին, որ Վահրամ Համբարյանի և Արսեն Գրիգորյանի միջև տեղի ունեցած խոսակցության ընթացքում Վահրամ Համբարյանը նկատողություն է արել ամբաստանյալի կնոջը` ասելով, թե <<ով է նրանցից տղամարդը, ամբաստանյալը, թե նրա կինը>>, որից հետո միայն ամբաստանյալը կատարել է իրեն առաջադրված մեղադրանքում մատնանշված գործողությունները:
Այսինքն` տուժող Վահրամ Համբարյանը դրսևորել է հակաբարոյական վարքագիծ և դրանով է պայմանավորված եղել ամբաստանյալ Արսեն Գրիգորյանի հետագա հանցավոր գործողությունները:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանն ամբաստանյալ Ա.Գրիգորյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը քննելիս, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրացվելիության հարցը քննարկելով արդարության և պատասխանատվության անհատականացման քրեաիրավական սկզբունքին համապատասխան, հիմնվելով վերջինիս կողմից կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի փաստական հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների բազմակողմանի ստուգման և օբյեկտիվ գնահատման վրա, գալիս է հետևության, որ սույն գործի շրջանակներում առկա են նրա նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու ռեալ և օբյեկտիվ հիմքեր, որի պայմաններում սույն գործով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակներին, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Վերաքննիչ դատարանի առջև բարձրացված երկրորդ իրավական հարցը հետևյալն է. առկա՞ են արդոք ամբաստանյալ Ա.Գրիգորյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառմամբ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու օբյեկտիվ հիմքեր:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
<<Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար>>:
Նույն օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
<<Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները>>։
Նույն օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն`
<<1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Հանցանքի շարժառիթների ու նպատակների, հանցավորի դերի, հանցանքը կատարելիս ու դրանից հետո նրա վարքագծի և այլ հանգամանքների հետ կապված բացառիկ հանգամանքների առկայության դեպքում, որոնք էականորեն նվազեցնում են հանցանքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև խմբակային հանցագործության մասնակցի կողմից խմբի կատարած հանցանքը բացահայտելուն ակտիվորեն աջակցելու դեպքում կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված պատժի նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ, քան նախատեսված է այդ հոդվածով, կամ չկիրառել որպես պարտադիր նախատեսված լրացուցիչ պատիժ։
2. Բացառիկ կարող են ճանաչվել ինչպես առանձին մեղմացնող հանգամանքները, այնպես էլ այդ հանգամանքների համակցությունը>>։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության է ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված որոշումներում (ՎԲ-55/07, ՎԲ-145/07, ՎԲ-185/07, ՎԲ-11/08, ՎԲ-13/08, ՎԲ-25/08, ՎԲ-ԵՔՐԴ/0057/01/08, ՏԴ/0094/01/09, ԱՎԴ2/0057/01/09, ԵԱՔԴ/0164/01/09, ԵԱՔԴ/0195/01/09 և այլն), և կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորվել այն մասին, որ քննարկվող նորմը կարող է կիրառվել հետևյալ երկու պայմաններից առնվազն մեկի առկայության պարագայում` գործի բացառիկ հանգամանքների և խմբակային հանցագործության մասնակցի կողմից խմբի կատարած հանցանքի բացահայտմանն ակտիվորեն աջակցելու դեպքում։
Մասնավորապես ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Գ.Գեղամյանի վերաբերյալ գործով կայացված նախադեպային որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ <<(...) Օրենքում օգտագործվող <<բացառիկ>> բառը ենթադրում է, որ նշված հոդվածի կիրառման համար հիմք հանդիսացող մեղմացնող հանգամանքը կամ մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը դուրս են սովորականի շրջանակներից և այն աստիճան առանձնահատուկ են, որ վերածվում են բացառության։ Մասնավորապես, դրանք կարող են կապված լինել հանցագործության շարժառիթների ու նպատակների, հանցավորի դերի, հանցանքը կատարելիս ու դրանից հետո նրա վարքագծի, ինչպես նաև այլ հանգամանքների հետ, որոնք էականորեն նվազեցնում են հանցանքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը։ Ընդ որում, կարևորը ոչ թե պատիժը մեղմացնող տվյալների քանակն է, այլ այն, թե ինչքանով են դրանք էականորեն ազդել արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի նվազեցման վրա։
11.1. Վճռաբեկ դատարանը հատկանշական է համարում նաև այն հանգամանքը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածը կարող է կիրառվել բոլոր այն դեպքերում, երբ առանձին մեղմացնող հանգամանքները կամ դրանց համակցությունը ճանաչվում են որպես բացառիկ, կամ, երբ խմբակային հանցագործության մասնակիցն ակտիվորեն աջակցում է խմբի կատարած հանցանքի բացահայտմանը։ Ուստի ակնհայտ է, որ նշված նորմն ունի դիսպոզիտիվ բնույթ, և դատարանն այս հարցում օժտված է հայեցողական լիազորությամբ։>> (տե՛ս Գեղամ Գեղամյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2017 թվականի հունիսի 22-ի ԵԱՔԴ/0132/01/15 որոշման 11-11.1 կետերը)։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումների և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի իրավական վերլուծությունից ակնհայտ է դառնում, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածը չի բովանդակում հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն էականորեն նվազեցնող բացառիկ հանգամանքների ցանկը, և դատարանը իրավունք ունի բացառիկ ճանաչել ինչպես առանձին մեղմացնող հանգամանքները, այնպես էլ այդ հանգամանքների համակցությունը: Ընդ որում, օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու համար ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ հատուկ սահմանափակում չի նախատեսել:
Դատավճռի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Դատարանն ամբաստանյալ Ա.Գրիգորյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, հաշվի առնելով վերջինիս կողմից կատարած հանցանքի` հանրային վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, դատական ակտով չի անդրադարձել ամբաստանյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառմամբ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու հարցին:
Վերաքննիչ դատարանը ՀՀ քրեական օրենսդրության` պատժի նշանակումը կանոնակարգող իրավադրույթների համատեքստում քննության առնելով ամբաստանյալ Ա.Գրիգորյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը և հաշվի առնելով սույն քրեական գործում առկա վերջինիս կողմից կատարած հանցանքի բնույթը, հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքը, ինչպես նաև գործի կոնկրետ հանգամանքները, գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառմամբ` հաշվի առնելով ներքոհիշյալ հետևյալ հանգամանքները.
Վերաքննիչ դատարանը` որպես ամբաստանյալ Ա.Գրիգորյանի անձը բնութագրող տվյալներ հաշվի է առնում, որ վերջինս նախկինում դատապարտված չի եղել, 16.06.2003 թվականին ավարտել է Երևանի պետական էլեկտրատեխնիկական քոլեջը <<Մեխանիկական չափումներ>> մասնագիտությամբ, 2009 թվականից մինչ օրս աշխատում է <<Կոկա-Կոլա ՀԲՔ Արմենիա>> ՓԲԸ-ում` որպես վարորդ-առաքիչ, հիշյալ ընկերության կողմից տրված տեղեկանքի համաձայն` Արսեն Գրիգորյանը 09.11.2014 թվականին սովորել և ավարտել է ALERT DRIVING համացանցային ծրագրի բոլոր մոդուլները, <<աշխատանքի հիմնական ցուցանիշների գերակատարման գործընկերների և հաճախորդների բարձր սպասարկման>>, <<5 տարվա նվիրված աշխատանքի և ընկերության զարգացման մեջ ներդրման համար>> նույն ընկերության գլխավոր տնօրենի կողմից արժանացել է շնորհակալագրերի, <<Նորք 7/1>> համատիրության նախագահի 20.04.2016 թվականին տրված և թվով 26 հարևանների ստորագրությամբ հաստատված բնութագրի համաձայն` Արսեն Գրիգորյանը բնութագրվում է դրական:
Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ` Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում, որ վերջինս ընդունել է մեղքը, դեպքի կապակցությամբ ի սկզբանե տվել է ճշմարտացի, ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, հանցանքի կատարումը պայմանավորված է եղել տուժողի վարքագծի հակաբարոյականությամբ, հանդիսանում է ընտանիքի միակ կերակրողը, խնամքին են գտնվում կինը և երեք անչափահաս երեխաները` Ալեն Արսենի Գրիգորյանը (ծնված` 11.06.2003 թվականին), Շուշան Արսենի Գրիգորյանը (ծնված` 25.03.2005 թվականին) և Տաթև Արսենի Գրիգորյանը (ծնված` 21.05.2016 թվականին), ամբաստանյալի կինը` Գեղեցիկ Էլլարյանը, չի աշխատում, 12.08.2016 թվականից մինչև 21.05.2018 թվականը գտնվում է մինչև 3 տարեկան երեխայի խնամքի համար տրամադրվող արձակուրդում, ինչը հաստատված է <<Կրպակ>> ՍՊԸ-ի տնօրեն Ս.Խաչատրյանի կողմից 03.05.2017 թվականին տրված տեղեկանքով:
Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք` Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում հանցանքն ալկոհոլի (0,80 մլ. ծավալի) ազդեցության տակ կատարելը:
Վերաքննիչ դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման տեսանկյունից կարևորում է նաև հանցավորի դրսևորած վարքագիծը` կատարած հանցագործությունից հետո, այն, որ ամբաստանյալ Ա.Գրիգորյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով իրեն մեղսագրված հանցանքը կատարել է 2014 թվականի նոյեմբերի 19-ին, և դեպքից հետո մինչ այսօր` շուրջ 3 տարի 2 ամիս, գտնվելով ազատության մեջ, դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ և զերծ է մնացել որևէ հակաօրինական արարք կատարելուց:
Այսպիսով, ՀՀ քրեական օրենսդրության վերը նշված պահանջների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերոգրյալ նախադեպային որոշումների համատեքստում քննության առնելով ամբաստանյալ Արսեն Գրիգորյանի կատարած արարքի բնույթն ու հասարակական վտանգավորության աստիճանը, ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքի առկայությունը, հանցանքի կատարման շարժառիթներն ու նպատակները, հանցավորի դերը, հանցանքը կատարելիս ու դրանից հետո նրա դրսևորած վարքագծը, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ սույն գործի շրջանակներում ամբաստանյալ Ա.Գրիգորյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող վերոշարադրյալ հանգամանքների համակցությունը դուրս են սովորականի շրջանակներից և այն աստիճան առանձնահատուկ են, որ վերածվում են բացառության և իրենց համակցության մեջ դիտարկելիս բավարար են վերջինիս նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառմամբ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու համար:
Ինչ վերաբերում է ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ ամբաստանյալի վերաքննիչ բողոքի փաստարկներին, ապա Վերաքննիչ դատարանը` հաշվի առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելն անթույլատրելի ճանաչելու վերաբերյալ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում հաստատված փաստական տվյալները, գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա.Գրիգորյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով, սույն գործով հնարավոր չէ հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում ամրագրված պատժի նպատակներին, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Վերոգրյալ հիմքերի առկայության պայմաններում Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործի նախորդ փուլում թույլ են տրվել նյութական իրավունքի նորմերի այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ, 397-րդ և 399-րդ հոդվածների հիման վրա, հիմք են հանդիսանում Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2017 թվականի հուլիսի 03-ի դատավճիռն ամբաստանյալ Ա.Գրիգորյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով փոփոխելու համար:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ, 394-րդ, 395-րդ, 397-րդ, 399-րդ և 402-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ, գործով մեղադրող Մ.Նալբանդյանի և ամբաստանյալ Ա.Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքները բավարարել մասնակիորեն:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2017 թվականի հուլիսի 03-ի դատավճիռը` Արսեն Ասլանի Գրիգորյանի վերաբերյալ`ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, փոփոխել Ա.Գրիգորյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով:
Արսեն Ասլանի Գրիգորյանի նկատմամբ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2017 թվականի հուլիսի 03-ի դատավճռով 4 (չորս) տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելը` վերացնել:
Արսեն Ասլանի Գրիգորյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով և նույն օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառմամբ դատապարտել ազատազրկման` 1 (մեկ) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով, որպիսի պատիժը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում` պատժի կրման սկիզբը հաշվելով վերջինիս փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից:
Ա.Գրիգորյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, պահպանել` մինչև սույն որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանին` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ


ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ


Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ