Հիմնական
Գործի համար:
ԵԿԴ/0065/01/16
Վիճակագրական տողի համար :
6.3
Պատասխանող
Վաղարշակ Գալստյան
Վաղարշակ Գալստյան Մանվելի
Վաղարշակ Գալստյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Արշակ Խաչատրյան
Մանուշակ Պետրոսյան
Սեվակ Համբարձումյան
Գրիշա Մելիք-Սարգսյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Մնացական Մարտիրոսյան
Հոդվածներ
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
ՀՀ Քրեական օրենսգիրք
Հոդված 177 Մաս 2
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Արշակ Խաչատրյան
Մանուշակ Պետրոսյան
Սեվակ Համբարձումյան
Գրիշա Մելիք-Սարգսյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Մնացական Մարտիրոսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2016-11-18 | 12:00 | 4 | Կայացվել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2016-07-06 | 11:00 | 4 | Կայացել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2016-06-23 | 10:00 | 4 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2016-06-13 | 11:30 | 4 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2016-05-31 | 10:00 | 4 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2016-05-13 | 10:00 | 4 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2016-05-04 | 10:30 | 4 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2016-04-18 | 10:00 | 4 | Կայացել է |
Գործ հ.
ԵԿԴ/0065/01/16
Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն
Վ Ե Ր Ա Ք Ն Ն Ի Չ Ք Ր Ե Ա Կ Ա Ն Դ Ա Տ Ա Ր Ա Ն
Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների ընդհանուր
իրավասության դատարանի դատավճիռ,
գործ թիվ ԵԿԴ/0065/01/16
դատավոր` Մ.Մարտիրոսյան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
/այսուհետ նաև`Վերաքննիչ դատարան/ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
նախագահությամբ` դատավոր Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
մասնակցությամբ` դատավորներ Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆԻ
Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ` Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
մեղադրող Ռ.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆԻ
ամբաստանյալ Վ.ԳԱԼՍՏՅԱՆԻ
պաշտպան Մ.ՖԱՐՄԱՆՅԱՆԻ
2016 թվականի նոյեմբերի 18-ին, Երևան քաղաքում,
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ` սույն գործով մեղադրող Ռ.Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքը` բերված Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի /այսուհետ նաև` Դատարան/ 2016 թվականի հուլիսի 06-ի դատավճռի դեմ, քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
Թիվ 13816615 քրեական գործը ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում հարուցվել է 2015թ. սեպտեմբերի 19-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով։
2015թ. նոյեմբերի 02-ի որոշումներով Վ. Գալստյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրվել է չհեռանալու մասին ստորագրությունը և հայտարարվել է նրա հետախուզումը։
2015թ. նոյեմբերի 11-ի որոշմամբ քրեական գործով վարույթը կասեցվել է` մեղադրյալ Վ. Գալստյանի գտնվելու վայրը հայտնի չլինելու պատճառաբանությամբ։
2016թ. մարտի 06-ին Վ. Գալստյանը հայտնաբերվել է և քննիչի նույն օրվա որոշմամբ թիվ 13816615 քրեական գործով վարույթը վերսկսվել է։
Այդ օրը Վ.Գալստյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով:
2016 թվականի մարտի 25-ին թիվ 13816615 քրեական գործը հսատատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան:
Դատարանի 2016 թվականի հուլիսի 06-ի դատավճռով ճանաչվել և հռչակվել է ամբաստանյալ Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանի անմեղությունը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ, ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվել է և նա արդարացվել` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ։
Ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, վերացվել է։
Դատավճռի դեմ մեղադրող Ռ.Գևորգյանը բերել է վերաքննիչ բողոք, որով խնդրել է այն բեկանել, ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ` ՀՀ-ում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հազարապատիկի չափով:
Վերաքննիչ բողոքի առթիվ գրավոր պատասխան չի ստացվել:
Վերաքննիչ դատարանի /նախագահող դատավոր Գ.Մելիք-Սարգսյան, դատավորներ` Ա.Ազարյան, Մ.Պապոյան/ 2016 թվականի սեպտեմբերի 01-ի որոշմամբ մեղադրող Ռ.Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և գործը նշանակվել է քննության` Վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով:
Դատավոր Գ.Մելիք-Սարգսյանի զեկուցագրի հիման վրա թիվ ԵԿԴ/0065/01/16 քրեական գործը և մեղադրող Ռ.Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքը 27.09.2016 թվականին վերամակագրվել է նախագահող դատավոր Ա.Խաչատրյանին:
Վերաքննիչ դատարանի 2016 թվականի հոկտեմբերի 03-ի որոշմամբ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և գործը նշանակվել է քննության` ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով` /ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 48-րդ գլուխ/` պահպանելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 391-րդ հոդվածի դրույթները:
Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստի ընթացքում մեղադրողի վերաքննիչ բողոքի առթիվ ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանի շահերի պաշտպան Մ.Ֆարմանյանը ներկայացրել է առարկություններ, որով խնդրել է այն մերժել, Դատարանի դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ:
2.Գործի փաստական հանգամանքները.
Նախաքննության մարմինը հիմնավորված է համարել հետևյալը.
«Գործով մեղադրյալ Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանը, ով հաշվառված է Երևան քաղաքի Լուսինյանց փողոցի թիվ 1 տանը, նախկինում չդատված, 01.01.2015 թվականին աշխատանքի է անցել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ում որպես օպերատոր։ 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 00։50-ին և 05։00-ին Վաղարշակ Գալստյանը, նախապես «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ տնօրինության կողմից բանավոր հարահանգավորված լինելով աշխատանքային ժամի ավարտից հետո` 24։00-ից բուքմեյքերական գրասենյակ մուտք գործելու իրավունք չունենալու մասին, ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ իրեն հատկացված բանալու միջոցով բացել է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող՝ «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակի մուտքի դուռը, ապա ապօրինի մուտք գործել գրասենյակի տարածք և միասնական դիտավորությամբ դրամարկղից գաղտնի հափշտակել զգալի չափի՝ ընդհանուրը 370.000 ՀՀ դրամ գումար։
Դեպքի առթիվ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում 19.09.2015թ.-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով հարուցվել է թիվ 13816615 քրեական գործը և կատարվել նախաքննություն»։
Նախաքննության մարմինը վերոհիշյալ արարքի կատարման համար Վ. Գալստյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով` հիմնավորված համարելով, որ նա. «ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 00։50-ին և 05։00-ին իրեն հատկացված բանալու միջոցով բացել է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող՝ «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակի մուտքի դուռը, ապա՝ զրկված լինելով ոչ աշխատանքային ժամերին գրասենյակի տարածք մուտք գործելու իրավունքից, ապօրինի մուտք է գործել գրասենյակի տարածք և միասնական դիտավորությամբ դրամարկղից գաղտնի հափշտակել է զգալի չափի՝ ընդհանուրը 370.000 ՀՀ դրամ գումար»։
Համաձայն մեղադրական եզրակացության` «Առաջադրված մեղադրանքում մեղադրյալ Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանն իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և ցուցմունք տվել այն մասին, որ 2015 թվականի օգոստոսին իրեն գումար է անհրաժեշտ եղել և ինքն էլ աշխատելով «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում ու ունենալով այնտեղի մուտքի դռան բանալին, որոշել է իրեն անհրաժեշտ գումարը վերցնել իր աշխատավայրից։ Այդ նպատակով 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, գիշերը երկու անգամ իր մոտ գտնվող բանալիով բացել է թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակի մուտքի դուռը, ներս մտել և դրամարկղից վերցրել ընդհանուրը՝ 370.000 ՀՀ դրամ գումար ու հեռացել, հաշվի չառնելով այն հանգամանքը, որ աշխատանքային ժամի ավարտից՝ 24։00-ից հետո, իրավունք չունի մուտք գործել գրասենյակի տարածք։ Հաջորդ օրը հեռախոսազրույց է ունեցել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի մենեջեր Գևորգ Ստեփանյանի հետ և հայտնել է, որ ինքն է վերցրել գումարը, մոտակա օրերին կվերադարձնի այն, սակայն չկարողանալով վերականգնել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող գումարը, մեկնել է ՌԴ՝ արտագնա աշխատանքների, որպեսզի աշխատի և հատուցի իր կողմից «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատճառված վնասը։ ՌԴ-ում գումար վաստակելով՝ 2015 թվականի հոկտեմբերի 8-ին գումար է ուղարկել և հատուցել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատճառած վնասը»։
/հատոր 1, գ.թ. 74, 85/
Մեղադրանքի կողմը Վ. Գալստյանին առաջադրված վերոհիշյալ մեղադրանքը հիմնավորված է համարել հետևյալ ապացույցներով.
«Տուժողի ներկայացուցիչ Գևորգ Միշայի Ստեփանյանի ցուցմունքով այն մասին, որ աշխատում է «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ում, որպես մենեջեր։ Իր պարտականությունների մեջ է մտնում ամեն օր ստուգայցեր կատարել իր կողմից սպասարկվող բուքմեյքերական գրասենյակներում, կատարել հաշվարկ և վերցնել դրամարկղերում առկա գումարները ու հանձնել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի գլխավոր գրասենյակ։
2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 12։00-ի սահմաններում, կատարելով իր աշխատանքային պարտականությունները` գնացել է իր կողմից սպասարկվող Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակ, որտեղ բացելով Վաղարշակ Գալստյանին ամրակցված դրամարկղը, տեսել է, որ այնտեղից բացակայում է գումարը։ Անմիջապես զանգահարել է նախորդ օրվա օպերատոր Նիկոլայ Ավետիսյանին, ով իրեն հայտնել է, որ դրամարկղում եղել է 370.000 ՀՀ դրամ գումար։ Դրանից հետո անմիջապես զանգահարել է Վաղարշակ Գալստյանին, ով հայտնել է, որ գումարն ինքն է վերցրել և խոստացել է այն վերադարձնել։ Այնուհետև դիտել է բուքմեյքերական գրասենյակում տեղադրված տեսախցիկներով կատարված տեսագրությունը, որից պարզ է դարձել, որ գործով Վաղարշակ Գալստյանը 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 00։50-ին և 05։00-ին իր մոտ գտնվող բանալիով բացել է գրասենյակի մուտքի դուռը և ներս մտնելով դրամարկղից վերցրել է այնտեղ առկա ամբողջ գումարը՝ ընդհանուրը 370.000 ՀՀ դրամ։
Հայտնել է նաև, որ «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի բոլոր աշխատակիցները, այդ թվում նաև Վաղարշակ Գալստյանը, ընկերության տնօրինության կողմից բանավոր հրահանգավորված է եղել, որ ժամը 24։00-ից հետո, այսինքն աշխատանքային ժամի ավարտից հետո, իրավունք չունեն մուտք գործել տարածքային գրասենյակներ։
Լրացուցիչ ցուցմունքով տուժողի ներկայացուցիչ Գևորգ Միշայի Ստեփանյանը հայտնել է նաև, որ գործով մեղադրյալ Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանի հարազատներից մեկը, ում չի ճանաչում` 2015 թվականի հոկտեմբերի 8-ին վերադարձրել է վերջինիս կողմից 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակից վերցված 370.000 ՀՀ դրամ գումարը։ Հայտնել է նաև, որ «Վիվառո բեթինգ» ՍՊ ընկերությունը Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանի դեմ որևէ բողոք, գույքային պահանջ չունի։
գ.թ. 28-29, 33-34
Վկա հարցաքննված Ալբերտ Էդուարդի Գասպարյանի ցուցմունքով այն մասին, որ աշխատում է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում որպես օպերատոր։ 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, առավոտյան ժամը 10։00-ին գնացել է աշխատանքի։ Նույն օրը, ժամը 12։00-ի սահմաններում իրենց աշխատանքի վայր է գնացել մենեջեր Գևորգ Ստեփանյանը, ով հաշվարկի նպատակով բացելով Վաղարշակ Գալստյանի կողմից սպասարկվող դրամարկղը, տեսել է, որ այնտեղից բացակայում է նախորդ օրվա գումարը։ Վերջինս զանգահարել է նախորդ օրվա աշխատակից Նիկոլայ Ավետիսյանին, ով հայտնել է, որ դրամարկղում նախորդ օրն ինքը թողել է 370.000 ՀՀ դրամ գումար։ Հետագայում Գևորգ Ստեփանյանից տեղեկացել է, որ վերջինս դիտել է տեսագրությունները, որով երևացել է, որ նշված գումարը վերցնում է իրենց աշխատակից Վաղարշակ Գալստյանը։ Իրենց աշխատանքն ավարտվում է ժամը 24։00-ին, որի ավարտից հետո իրավունք չունեն մուտք գործել գրասենյակի տարածք, ինչի կապակցությամբ էլ հրահանգավորվել են «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի տնօրինության կողմից։
գ.թ. 36-37
Վկա հարցաքննված Նիկոլայ Էդուարդի Ավետիսյանի ցուցմունքով այն մասին, որ աշխատում է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում որպես օպերատոր։ 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, առավոտյան իրեն է զանգահարել մենեջեր Գևորգ Ստեփանյանը, ով հեռախոսազրույցի ժամանակ հարցրել է, թե նախորդ օրը դրամարկղում ինչքան գումար է եղել, ինչին ինքը պատասխանել է, որ դրամարկղում եղել է 370.000 ՀՀ դրամ։ Հետագայում Գևորգ Ստեփանյանի հետ դիտել են թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում տեղադրված տեսախցիկների կողմից կատարված տեսաձայնագրությունները, որից պարզ է դարձել, որ Վաղարշակ Գալստյանը 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 00։50-ին և 05։00-ին իր մոտ գտնվող բանալիով բացել է գրասենյակի մուտքի դուռը և ներս մտնելով դրամարկղից վերցրել է այնտեղ առկա ամբողջ գումարը։ Իրենց աշխատանքն ավարտվում է ժամը 24։00-ին, որի ավարտից հետո իրավունք չունեն մուտք գործել գրասենյակի տարածք, ինչի կապակցությամբ էլ հրահանգավորվել են «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի տնօրինության կողմից։
գ.թ.41-42
Ապացույց ճանաչված այլ փաստաթուղթ հանդիսացող` «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի կողմից ներկայացված լազերային սկավառակի վրա առկա տեսագրությունով։
գ.թ. 21, 46
Ապացույց ճանաչված այլ փաստաթուղթ հանդիսացող` «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի ներկայացուցիչ Կ. Սարդարյանի գրությամբ, համաձայն որի` հիշյալ ՍՊԸ աշխատակիցները հրահանգավորված են եղել` աշխատանքնային ժամից հետո գրասենյակի տարածք մուտք գործելու արգելքի մասին։
գ.թ. 43, 46
Լազերային սկավառակը տուժողի ներկայացուցիչ Գևորգ Միշայի Ստեփանյանի մասնակցությամբ զննելու մասին կազմված արձանագրությամբ, համաձայն որի զննության մասնակից Գևորգ Ստեփանյանը հայտնել է, որ տեսագրությում գրասենյակի տարածք մուտք գործող անձը հանդիսանում է Վաղարշակ Գալստյանը։
գ.թ. 38-39
3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոնշյալ հիմնավորումներով:
Բողոքաբերը ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները, գտել է, որ Դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, ճիշտ չի կիրառել քրեական և քրեադատավարական օրենքը, սխալ է մեկնաբանել և գնահատել գործի փաստական հանգամանքները, քրեադատավարական կարգը, որպիսի պայմաններում դատական ակտը ենթակա է բեկանման` բերելով հետևյալ պատճառաբանությունները.
Ներկայացնելով ամբաստանյալ Վ.Գալստյանի, վկաներ Գ.Ստեփանյանի, Ա.Գասպարյանի, Ն.Ավետիսյանի ցուցմունքները, դատաքննության ընթացքում Դատարանի կողմից հետազոտված ապացույցները, ինչպես նաև վիճարկվող դատական ակտում շարադրված պատճառաբանություններն ու հետևությունները, գտել է, որ Դատարանը, հռչակելով ամբաստանյալի անմեղությունը՝ հաշվի չի առել հետևյալ փաստերը.
Թիվ 13816615 քրեական գործի նախաքննության ընթացքում Վ.Գալստյանը լիովին ընդունել է իրեն մեղսագրվող արարքը և տվել խոստովանական ցուցմունքներ։
Վ.Գալստյանին խստիվ արգելված է եղել աշխատանքային ժամից հետո մուտք գործել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ բուքմեյքերական գրասենյակի տարածք, առավել ևս գումար վերցնել դրամարկղից, ինչի մասին նույնիսկ դեպքի նախօրեին նրան տեղեկացրել է նաև մենեջեր Գ.Ստեփանյանը, ումից Վ.Գալստյանը խնդրել է 20.000 ՀՀ դրամ վերցնել նույն դրամարկղից և մերժում է ստացել։
Վ.Գալստյանը նախաքննության փուլում ընդհանարապես չի հայտնել, թե ինչ նպատակով է վերցրել այդ գումարները, սակայն դատաքննության ժամանակ տվել է ցուցմունք այն մասին, որ 2015թ. օգոստոսին իրեն գումար է անհրաժեշտ եղել, քանի որ ընտանիքով բնակվել է վարձով և բնակարանի սեփականատերը ցանկացել է վարձավճարն ուշացնելու պատճառով իր ընտանիքին դուրս հանել։ Իսկ Գ.Ստեփանյանը հայտնել է, որ 20.000 ՀՀ դրամը Վ.Գալստյանն իրենից խնդրել է կնոջն ու երեխաներին հիվանդանոց տանելու համար։
Վ.Գալստյանր խաբել է Գ.Ստեփանյանին՝ բազմաթիվ հարցադրումներից հետո միայն հայտարարել է, որ 100.000 ՀՀ դրամ է վերցրել դրամարկղից։ Եթե Վ.Գալստյանը պատրաստվել է հետ վերադարձնել այդ գումարները, ապա իմաստ չկար խաբելու վերցված գումարի իրական չափի մասին։
Ըստ բողոքաբերի, հիմնավորվել է, որ Վ.Գալստյանն ի սկզբանե նպատակ չի ունեցել վերադարձնել վերցրած գումարը, իսկ երբ գողությունը բացահայտվել է՝ ցանկացել է խաբեությամբ նվազեցնել դրա իրական չափը։
«Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ բուքմեյքերական գրասենյակի մենեջեր Գ.Ստեփանյանը դեպքից հետո, կոնկրետ ժամանակ է տվել Վ.Գալստյանին գումարները վերադարձնելու համար, ինչին վերջինս համաձայնել է, սակայն բազմաթիվ անգամներ խաբել է՝ տեղափոխելով ժամկետները, ի վերջո՝ մեկնել է ՌԴ, իսկ Վ.Գալստյանի ազգականը, գողացված գումարից հասցված վնասը հատուցել է միայն 2015թ. հոկտեմբերի 8-ին, դեպքից շուրջ 2 ամիս անց, իսկ թիվ 13816615 քրեական գործը հարուցվել է 2015թ. սեպտեմբերի 19-ին, և բնականաբար նախաքննական մարմինը ակտիվորեն ձեռնարկել է միջոցներ Վ.Գալստյանին հայտնաբերելու և հարցաքննելու ուղղությամբ, ինչի մասին վերջինս իմացել է։ Ակնհայտ է, որ Վ.Գալստյանը գողությամբ պատճառված վնասը հատուցել է քրեական պատասխանատվությունից խուսափելու նպատակով, ինչին ուղղված են եղել նաև նրա կողմից տված ցուցմունքներն այն մասին, որ ինքը նպատակ չի ունեցել գումարն անհատույց վերցնելու, այլ հակառակը՝ ցանկացել է այն վերադարձնել։
Վ.Գալստյանի մեղավորության մասին վկայում է նաև այն փաստը, որ նա հանդիսանալով հիշյալ գրասենյակի աշխատակից, գողությունը կատարելուց հետո հասկացել է, որ սրահում տեղադրված նկարահանող սարքը ֆիքսել է իր կողմից կատարած հանցանքը, դրա համար էլ խոստովանել է կատարածը։
Դատարանը, դատավճռում վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածով սահմանված նորմերը՝ արձանագրել է, որ գողությունը գույքի գաղտնի հափշտակումն է, այսինքն՝ այնպիսի հափշտակում, երբ տվյալ գույքին տիրապետողը, այն օգտագործողը կամ տնօրինողը չի նկատում, որ իր տնօրինության տակ գտնվող կամ իր կառավարմանը հանձնված գույքն աննկատ վերցվում է, օտարվում։
Հափշտակման գաղտնիությունը որոշելու համար կարևորը սուբյեկտիվ կողմի չափանիշն է։ Սուբյեկտիվ կողմից գողությունը կատարվում է ուղղակի դիտավորությամբ։
Հիշյալ վերլուծության լույսի ներքո, հարկ է ընդգծել, որ ճիշտ չգնահատելով դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցները և հիմք ընդունելով միայն ամբաստանյալ Վ.Գալստյանի ցուցմունքներով հայտնած տեղեկությունները, որոնք նա չի հայտնել նախաքննության փուլում, և անտեսելով այն հանգամանքը, որ այդ ցուցմունքները տվել է ամբաստանյալը, ով պաշտպանվելու նպատակով, կարող է հայտնել իրականությանը չհամապատասխանող տեղեկություններ՝ Դատարանն ընդունել է այդ ցուցմունքները որպես անհերքելի իրականություն, եկել է եզրահանգման, որ Վ.Գալստյանի դիտավորությունն ուղղված չի եղել հափշտակված գումարին անհատույց տիրանալու և հենց միայն այդ ցուցմունքներն էլ դրել է արդարացման դատավճռի հիմքում՝ համատեղ սխալ վերլուծություններ անելով դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցների համատեքստում։
Վերոգրյալի հիման վրա, բողոքաբերը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է Դատարանի 2016 թվականի հուլիսի 06-ի դատավճիռը բեկանել, ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ՝ ՀՀ-ում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հազարապատիկի չափով։
4.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջների` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Ըստ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջների` վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը ներկայացվում են բացառապես վերաքննիչ բողոքում, և դրանք չեն կարող փոփոխվել և լրացվել գործի դատական քննության ընթացքում:
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 386-րդ հոդվածի պահանջների` վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վերաքննիչ դատարանն ստուգում է գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման և քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեական դատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը:
Ըստ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի պահանջների` գործն ըստ էության լուծող դատական ակտերի վերաքննության արդյունքում վերաքննիչ դատարանը`
(...)
2) ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բավարարում է վերաքննիչ բողոքը` համապատասխանաբար ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելով դատական ակտը: Բեկանված մասով կայացվում է գործն ըստ էության լուծող դատական ակտ, կամ գործն ուղարկվում է համապատասխան ստորադաս դատարան` նոր քննության՝ սահմանելով նոր քննության ծավալը: Չբեկանված մասով դատական ակտը մտնում է օրինական ուժի մեջ.
(...):
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի պահանջների` բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է`
(...)
2) ճիշտ չի կիրառվել քրեական օրենքը կամ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը.
(...):
Ըստ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջների` քրեական օրենքի կամ միջազգային պայմանագրի ոչ ճիշտ կիրառումը քրեական օրենքի կամ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրի այն հոդվածի կամ հոդվածի այն մասի կիրառումն է, որը ենթակա չէր կիրառման, կամ այն հոդվածի կամ հոդվածի այն մասի չկիրառումն է, որը ենթակա էր կիրառման, կամ քրեական օրենքի կամ միջազգային պայմանագրի սխալ մեկնաբանումն է, որը չի համապատասխանում դրա իսկական իմաստին:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով գործի նյութերը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել, վիճարկվող դատական ակտը պետք է ամբողջությամբ բեկանել և կայացնել նոր դատական ակտ` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2015թ. օգոստոսին իրեն գումար է անհրաժեշտ եղել, քանի որ ընտանիքով բնակվում է վարձով և բնակարանի սեփականատերը ցանկացել է վարձավճարն ուշացնելու պատճառով իր ընտանիքին բնակարանից դուրս հանել։ Աշխատելով «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում և ունենալով այնտեղի մուտքի դռան բանալին` որոշել է իրեն անհրաժեշտ գումարը վերցնել իր աշխատավայրից և հետագայում վերադարձնել։ Այդ նպատակով, 2015թ. օգոստոսի 13-ի գիշերը, երկու անգամ, իր մոտ գտնվող բանալիով բացել է թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակի մուտքի դուռը, ներս մտել և դրամարկղից վերցնելով 370.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումար` հեռացել է։ Առավոտյան հեռախոսազրույց է ունեցել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի մենեջեր Գևորգ Ստեփանյանի հետ և հայտնել է, որ ինքն է վերցրել գումարը և մոտակա օրերին կվերադարձնի այն։ Այնուհետև, գումար վաստակելու նպատակով մեկնել է Ռուսաստանի Դաշնություն` արտագնա աշխատանքների, որպեսզի գումար վաստակի և վերադարձնի գումարը։ ՌԴ-ում գումար վաստակելով` 2015թ. հոկտեմբերի 8-ին գումար է ուղարկել Հայաստան և վերադարձրել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի գումարը։
Մինչ այդ դեպքը նույնպես, պարբերաբար գումարներ է վերցրել «Վիվառո Բեթինգի» դրամարկղից և այդ մասին հայտնել է մենեջեր Գ. Ստեփանյանին, որից հետո վերադարձրել է այդ գումարները։ Որպես այդ գրասենյակի աշխատակից` հաստատապես իմացել է, որ աշխատանքային ժամի ավարտից` ժամը 24։00-ից հետո իրավունք չունի մուտք գործել գրասենյակի տարածք։ Իմացել է նաև, որ դրամարկղի տարածքը տեսագրվում է։ Գումարը վերցրել է` հետագայում վերադարձնելու նպատակով, ուստի տեսագրման հանգամանքն իրեն չի անհանգստացրել։ Մինչև մենեջեր Գ. Ստեփանյանին հայտնելը` նա դեռևս չի իմացել իր` գումար վերցրած լինելու մասին։
/դատական նիստի արձանագրություն/
Վկա Գ. Ստեփանյանը դատաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ում որպես մենեջեր։ Իր պարտականությունների մեջ է մտնում ամեն օր ստուգայցեր կատարել իր կողմից սպասարկվող բուքմեյքերական գրասենյակներում, հաշվարկ կատարել, դրամարկղերում առկա գումարները վերցնել ու հանձնել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի գլխավոր գրասենյակ։
2015թ. օգոստոսի 13-ին, ժամը 12։00-ի սահմաններում, կատարելով իր աշխատանքային պարտականությունները` գնացել է իր կողմից սպասարկվող, Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակ։ Այդտեղ եղել է միայն Ալբերտ Գասպարյանը։ Նրանից հարցրել է թե՞ ուր է Վահիկը, որին նա պատասխանել է, որ չգիտի` հավելելով, որ նա դուրս է եկել` ասելով. «Գևորգին ասեք թող զանգի»։ Իր հարցին, թե հաշվարկը պատրաստ է` նա պատասխանել է, որ չգիտի։ Տեսնելով, որ հաշվարկը պատրաստ չէ` զանգահարել է Վ. Գալստյանին և նա ասել է, որ մի քիչ գումար է պակասում։ Դրա նախորդ օրը Վ. Գալստյանը զանգահարել է իրեն, խնդրել է թույլ տալ 20.000 ՀՀ դրամ գումար վերցնել, որին ինքն առարկել է` ասելով, որ դրամարկղից գումար վերցնել չի կարելի։ Ինքը մատածել է, որ Վ. Գալստյանն իր խնդրած 20.000 ՀՀ դրամ գումարն է վերցրել։ Այդ մասին հարցրել է նրան, որին ի պատասխան նա ասել է, որ ոչ, մի քիչ ավել է վերցրել։ Հարցրել է` ինչքա՞ն ավել, շուրջ 50-60.000։ Նա ասել է` «մի քիչ էլ ավել»։ Այնուհետև նրան հարցրել է` մինչև 100.000 դրամ, իսկ նա ասել է` այո։ Ինքը Վ. Գալստյանին ասել է, որ այդ գումարը վերադարձնի մինչև ժամը երկուսը։ Այնուհետև ինքը զանգահարել է նախորդ օրվա օպերատոր Ն. Ավետիսյանին, քանի որ ժամը 24։00-ին նա է դուռը փակել և գնացել։ Ն. Ավետիսյանից հարցրել է, թե ինչքա՞ն գումար է եղել։ Նա պատասխանել է, որ 370.000 ՀՀ դրամ։ Հարցրել է, թե Վ. Գալստյանը որտեղից է իմացել, որ այդքան գումար կա։ Նա պատասխանել է, որ Վ. Գալստյանի հետ հեռախոսով խոսելիս է ասել։ Այնուհետև զանգահարել և Վ. Գալստյանից հարցրել է, թե ինչ՞ու իրեն չի ասել, որ 370.000 ՀՀ դրամ է եղել և պահանջել է միչև ժամը հինգն այդ գումարը հետ վերադարձնել, քանի որ ինքը պետք է հաշվետվություն ներկայացնի։ Վ. Գալստյանը գումարը չի վերադարձրել, որի պատճառով պարբերաբար զանգահարել և հանդիպել է նրան։ Այնուհետև Վ. Գալստյանը ձգձգել է գումարի վերադարձը` ասելով «այսօր, վաղը» և երկրից դուրս է եկել։ Ինքը Վ. Գալստյանին տեղյակ է պահել, որ եթե չտա այդ գումարը` ինքը ստիպված պիտի դիմի տնօրինությանը, քանի որ չի կարող այդքան պահել։ Խնդրել է հաշվապահին, որ այդ գումարը «կախած» թողնի` մինչև այդ հարցը լուծվի։ Այնուհետև Վ. Գալստյանն անհասանելի է դարձել։ Դրանից հետո դիմել է իրենց անվտանգության պետին, նա էլ դիմել է իրավաբաններին և դիմել են ոստիկանություն։
Մինչ այդ ամբաստանյալն իրենից 20.000 ՀՀ դրամ գումար է խնդրել` կնոջն ու երեխաներին հիվանդանոց տանելու պատճառով։ Նախկինում եղել են դեպքեր, որ Վ. Գալստյանը 5.000 կամ 10.000 ՀՀ դրամ գումարներ է վերցրել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի դեպոզիտ հաշվից կամ ինքն է իր գրպանից տվել ամբաստանյալին, իսկ հետագայում նրա աշխատավարձից այդ գումարները պահել են։ Դեպոզիտում առկա գումարը մշտապես պահվում է դրամարկղում, դա հաշվարկի մեջ չի մտնում։ Վ. Գալստյանի վերցրած այդ գումարները պատկանել են գրասենյակին։ Ամբաստանյալի կողմից վերցրած 370.000 ՀՀ դրամ գումարը եղել է հաշվարկի գումարը, որն ինքը պարտավոր է եղել նույն օրը մինչև ժամը 17։00-ն պարտադիր ներկայացնել հաշվապահություն։
Ամբաստանյալը չի ասել, որ այդ գումարը չի տալու, միայն ասել է, որ կտա այսօր կամ վաղը։
Վ.Գալստյանն իր զանգերին երբեմն չի պատասխանել։
Վ. Գալստյանի հարազատներից մեկը, ում չի ճանաչում` 2015թ. հոկտեմբերի 8-ին վերադարձրել է նրա կողմից 2015թ. օգոստոսի 13-ին «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող, թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակից վերցված 370.000 ՀՀ դրամ գումարը։ «Վիվառո բեթինգ» ՍՊԸ-ն Վ. Գալստյանի դեմ որևէ բողոք, գույքային պահանջ չունի։
/դատական նիստի արձանագրություն/
Վկա Ա. Գասպարյանը դաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում որպես օպերատոր։
2015թ. օգոստոսի 13-ին, առավոտյան ժամը 10։00-ին գնացել է աշխատանքի։ Աշխատանքի վայրում միայնակ է եղել, երբ գրասենյակի մենեջեր Գ. Ստեփանյանը զանգահարել է իրեն և խնդրել է նայել, թե Վ. Գալստյանի կողմից սպասարկվող դրամարկղում որքան գումար կա։ Այդ դրամարկղը բացել և տեսել է, որ այն դատարկ է։ Այնուհետև Գ. Ստեփանյանը եկել է գրասենյակ, բացել է` Վ. Գալստյանի սպասարկած դրամարկղը և ասել է, որ այդտեղից գումարը բացակայում է։ Գ. Ստեփանյանը զանգահարել է նախորդ օրվա օպերատոր Նիկոլայ Ավետիսյանին և նրանից տեղեկացել է, որ դրամարկղում նախորդ օրը նա թողել է 370.000 ՀՀ դրամ գումար։ Հետո Գ. Ստեփանյանը զանգահարել է Վ. Գալստյանին, սակայն նրանց խոսակցության բովանդակությունն իրեն հայտնի չէ։
Ցուցմունք տալու օրը քննիչից իմացել է, որ դեպքը գիշերն է եղել։ Քննիչի մոտ իրեն և Գ. Ստեփանյանին ցույց են տվել տեսագրությունը։ Իր հարցաքննությունը կատարվել է մինչև տեսագրությունը դիտելը, որից հետո նոր ցուցմունքն ավարտվել է։ Աշխատանքի ավարտի ժամերից հետո տագնապային ազդանշանները միացնում են և դրանից հետո գրասենյակ մուտք գործելու իրավունք չունեն։ Ժամը 24։00-ից հետո իրավունք չեն ունեցել մուտք գործել գրասենյակ։ Այդ մասին իրենց հրահանգավորել է տնօրենը։
/հատոր 1, գ.թ. 36-38, դատական նիստի արձանագրություն/
Վկա Ն.Ավետիսյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ աշխատում է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում որպես օպերատոր։ 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, առավոտյան իրեն է զանգահարել մենեջեր Գևորգ Ստեփանյանը, ով հեռախոսազրույցի ժամանակ հարցրել է, թե նախորդ օրը դրամարկղում ինչքան գումար է եղել, ինչին ինքը պատասխանել է, որ դրամարկղում եղել է 370.000 ՀՀ դրամ։ Հետագայում Գևորգ Ստեփանյանի հետ դիտել են թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում տեղադրված տեսախցիկների կողմից կատարված տեսաձայնագրությունները, որից պարզ է դարձել, որ Վաղարշակ Գալստյանը 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 00։50-ին և 05։00-ին իր մոտ գտնվող բանալիով բացել է գրասենյակի մուտքի դուռը և ներս մտնելով` դրամարկղից վերցրել է այնտեղ առկա ամբողջ գումարը։ Իրենց աշխատանքն ավարտվում է ժամը 24։00-ին, որի ավարտից հետո իրավունք չունեն մուտք գործել գրասենյակի տարածք, ինչի կապակցությամբ էլ հրահանգավորվել են «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի տնօրինության կողմից։
/հատոր 1, գ.թ 93-94, դատական նիստի արձանագրություն/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի կողմից ներկայացված լազերային սկավառակում առկա տեսագրության զննություն կատարելու վերաբերյալ 2016թ. հոկտեմբերի 12-ի արձանագրության համաձայն` «(…)
Տեսագրությունը ձայնագրված է «Kodak DWD-R» տեսակի լագերային սկավառակի վրա։ Հիշյալ սկավառակը տեղադրվեց ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի թիվ 302 աշխատասենյակում գտնվող «TOSHIBA» տեսակի դյուրակիր համակարգչի մեջ, ապա ակտիվացվեց լազերային սկավառակի պարունակությունը և պարզվեց, որ լազերային սկավառակի վրա ձայնագրված է երկու ֆայլ։
1-ին ֆայլը` պարունակում է 2015թ. օգոստոսի 13-ի ժամը 00.49-ից մինչև ժամը 00։49։31-ից մինչև 00։50։33 ընկած ժամանակահատվածում բուքմեյքերական գրասենյակում կատարվող իրադարձությունները։ Ժամը 00.49 րոպեի 31-րդ վարկյանին տեսախցիկի տեսադաշտում հայտնվում է մի երիտասարդ, ով մոտենալով դրամարկղին, բացում է այն, ապա վերցնում է դրամարկղում գտնվող կանխիկ գումար և հաշվում է վերցրած գումարը, փակում է դրամարկղը և հեռանում։
2-րդ ֆայլը` պարունակում է 2015թ. օգոտոսի 13-ի ժամը 05.00 րոպեի 00 վարկյանից մինչև ժամը 05.00 րոպեի 30 վարկյանը բուքմեյքերական գրասենյակում կատարվող իրադարձությունները։ ժամը 05.00 րոպեի 03-րդ վարկյանում տեսախցիկի տեսադաշտում հայտնվում է նույն երիտասարդը, ով կրկին մոտենալով դրամարկղին, բացում է այն, ապա վերցնում է դրամարկղում գտնվող կանխիկ գումար, փակում է դրամարկղը և հեռանում։
Զննության մասնակից Գևորգ Միշայի Ստեփանյանը հայտարարեց, որ տեսագրությունում պատկերված անձը, ով գրասենյակի դրամարկղից հափշտակում է գումարները հանդիսանում է իրենց գրասենյակում որպես օպերատոր աշխատած Վաղարշակ Գալստյանը։ Նրան ճանաչել է տեսագրության մեջ արտաքինից, մարմնակազմությունից և դեմքից, քանի որ նրա հետ բազմաթիվ անգամ շփվել է, միասին համատեղ աշխատել է և վերջինիս դեմքը և արտաքինը լավ հիշում է։ (…)»։
/հատոր 1, գ.թ. 21, 38-39, 46, դատական նիստի արձանագրություն/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի ներկայացուցչի կողմից 2015թ. հոկտեմբերի 20-ին նախաքննության մարմնին հասցեագրված գրության համաձայն` «(…) Վաղինակ Մանվելի Գալստյանը «ՎԻՎԱՌՈ ԲԵԹԻՆԳ» ՍՊԸ-ի Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գտնվող բուքմեյքերական կետում աշխատել է, որպես վիճակախաղերի տոմսերի վաճառող օպերատոր և նրա պատասխանատվության ներքո եղել են հետևյալ պարտականությունները` ամեն օր առավոտյան ժամը 10։00-ին բացել վերը նշված հասցեում գտնվող «ՎԻՎԱՌՈ ԲԵԹԻՆԳ» ՍՊ ընկերությանը պատկանող թիվ 61 քաքմեյքերական գրասենյակի դրամարկղը և ժամը 24։00-ին փակել նշված գրասենյակի դրամարկղը։
Տեղեկացնում ենք, որ ընկերության տնօրինության բանավոր հրահանգով` աշխատանքային օրվա ավարտից հետո Վաղինակ Մանվելի Գալստյանն իրավունք չունի մուտք գործել տարածքային գրասենյակ։ Վերջինս և նմանատիպ գործառույթներ իրականացնող այլ աշխատակիցներն աշխատանքային օրվա կամ ժամի ավարտից հետո իրավունք ունեն մուտք գործելու տարածքային գրասենյակ միայն այնպիսի արտակարգ իրավիճակների դեպքում, ինչպիսիք են տագնապային ազդանշանի միանալը, ջրհեղեղը, հրդեհը և այլն, այն էլ այդ մասին տեղեկացնելով տվյալ գրասենյակի ղեկավարին։»։
/հատոր 1, գ.թ. 43, 46, դատական նիստի արձանագրություն/
Դատարանը հետազոտելով ամբաստանյալ Վ.Գալստյանի, վկաներ Գ.Ստեփանյանի, Ա.Գասպարյանի և Ն.Ավետիսյանի ցուցմունքները, հրապարակելով և հետազոտելով գործին կցված ապացույցներն ու փաստաթղթերը, համադրելով դրանք քրեական գործի դատական քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված այլ ապացույցների հետ, գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, գտել է, որ որպես ամբաստանյալ Վ.Գալստյանի մեղքը հիմնավորող` դատարանին ներկայացված ապացույցները փաստական տվյալներ չեն պարունակում այն մասին, որ Վ. Գալստյանը ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ է ապօրինի մուտք գործել Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակի տարածք և միասնական դիտավորությամբ այդտեղի դրամարկղից գաղտնի հափշտակել է զգալի չափի` 370.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումար` դրանով կատարելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործություն։
Դատարանն արձանագրել է, որ քրեական գործի նախաքննությամբ չի ապացուցվել և դատաքննությամբ չի հաստատվել այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Վ.Գալստյանին վերագրվող արարքում առկա է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված արարքի հանցակազմը, ուստի գտել է, որ 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Վ. Գալստյանը պետք է արդարացվի` կատարած արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով` արձանագրելով հետևյալը.
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք (…)։
2. Յուրաքանչյուր ոք, ով մեղադրվում է քրեական հանցագործության մեջ, համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ օրենքին համապատասխան։ (…)»։
Նույն կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածի համաձայն`
«Ոչ ոք չպետք է մեղավոր ճանաչվի որևէ գործողության կամ անգործության համար, որը կատարման պահին գործող ներպետական կամ միջազգային իրավունքի համաձայն, հանցագործություն չի համարվել։ (…)»։
ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
6. Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկել միայն այն պատճառով, որ ի վիճակի չէ կատարելու քաղաքացիաիրավական պարտավորությունները (…)»։
ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անկախ և անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդարացի, հրապարակային և ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունք։ (…)»։
ՀՀ Սահմանադրության 66-րդ հոդվածի համաձայն՝
«Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղքն ապացուցված չէ օրենքով սահմանված կարգով` դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով»։
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է։
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն`
«Քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն` այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով։
2. Քրեական օրենքն անալոգիայով կիրառելն արգելվում է»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…) Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։ (…)»։
Վերոգրյալ նորմերի վերլուծությունից բխում է, որ արարքը հանցավոր ճանաչելու համար անհրաժեշտ են հետևյալ պայմանների միաժամանակյա առկայությունը՝
ա/ արարքը պետք է նախատեսված լինի քրեական օրենքով,
բ/ այն պետք է բովանդակի հանցակազմի բոլոր հատկանիշները։
Այլ կերպ` նշված պայմաններից որևէ մեկի բացակայությունը բացառում է հանցանքի առկայությունը։
Նշված հետևությունը բխում է նաև Տիգրան Ժորայի Շմավոնյանի վերաբերյալ ՎԲ-107/07 գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2007թ. հուլիսի 13-ի որոշմամբ արտահայտած իրավական դիրքորոշումից, որի համաձայն` «4. (...) Արարքը ճանաչվում է հանցավոր միայն այն դեպքում, երբ առկա են քրեական օրենքով նախատեսված բոլոր հատկանիշները։ Հանցագործությունն իրենից ներկայացնում է չորս պարտադիր տարրերի միասնություն, այն է՝ օբյեկտ, օբյեկտիվ կողմ, սուբյեկտ, սուբյեկտիվ կողմ։ Նշվածներից թեկուզ մեկի բացակայությունը անձի արարքում վկայում է հանցակազմի բացակայության մասին։ (…)»։
Մեջբերված նորմերով սահմանված է նաև օրինականության սկզբունքը, որի անբաժանելի տարրն է «չկա հանցագործություն և պատիժ, եթե այն սահմանված չէ օրենքով» (nullum crimen, nulla poena sine lege) կանոնը։ Վերջինս իր արտացոլումն է գտել ինչպես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Եվրոպական դատարան), այնպես էլ Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային պրակտիկայում։
Այսպես` Ս.Ռ.-ն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության և Ս.Վ.-ն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության գործերով Եվրոպական դատարանն արձանագրել է, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածում ամրագրված երաշխիքները, լինելով օրենքի գերակայության էական տարրեր, Կոնվենցիայի պաշտպանության համակարգում կայուն տեղ ունեն, և դա հատկապես ընդգծվում է այն փաստով, որ Կոնվենցիայի 15-րդ հոդվածի համաձայն` անգամ պատերազմի կամ արտակարգ դրության ժամանակ 7-րդ հոդվածից որևէ շեղում չի թույլատրվում։ Վերջինս, ելնելով իր առարկայից և նպատակից, պետք է այնպես մեկնաբանվի ու կիրառվի, որպեսզի նախատեսի կամայական մեղադրման, դատապարտման և պատժման դեմ ուղղված արդյունավետ երաշխիքներ (տե՛ս Ս.Ռ.-ն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության գործով (C.R. v. THE UNITED KINGDOM), 1995 թվականի նոյեմբերի 22-ի վճիռը, գանգատ թիվ 20190/92, կետ 32, Ս.Վ.-ն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության գործով (S.W. v. THE UNITED KINGDOM), 1995 թվականի նոյեմբերի 22-ի վճիռը, գանգատ թիվ 20166/92, կետ 34)։
Կոկկինակիսն ընդդեմ Հունաստանի գործով վճռում Եվրոպական դատարանը դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածի 1-ին կետը նախատեսված չէ միայն նրա համար, որ ի վնաս մեղադրյալի հետադարձության կարգով քրեական օրենքի կիրառումն արգելվի։ Այն ընդհանուր առմամբ ամրագրում է նաև այն սկզբունքը, որ միայն օրենքը կարող է սահմանել հանցանքը և նախատեսել պատիժը (nullum crimen, nulla poena sine lege), ինչպես նաև այն սկզբունքը, որ քրեական օրենքը չպետք է ի վնաս մեղադրյալի տարածական մեկնաբանության ենթարկվի, օրինակ՝ այն չպետք է կիրառվի անալոգիայով (տե՛ս Կոկկինակիսն ընդդեմ Հունաստանի գործով (KOKKINAKIS v. GREECE), 1993 թվականի մայիսի 25-ի վճիռը, գանգատ թիվ 14307/88, կետ 52)։
Քննարկվող կանոնն իր արտացոլումն է գտել նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային պրակտիկայում։ Մասնավորապես`
Վարուժան Գագիկի Ավետիսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ3/0013/01/11 գործով 2011թ. հոկտեմբերի 20-ի որոշման 13-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ դիրքորոշումը`
«13. Նախորդ կետում շարադրված միջազգային և ներպետական իրավադրույթների վերլուծությունից հետևում է, որ անձին հանցագործություն (հանցագործություններ) կատարելու մեջ մեղավոր ճանաչելու և այդ հանցագործության (հանցագործությունների) համար պատիժ նշանակելու միակ հիմքն է կատարման պահին նրա արարքն օրենքով հանցագործություն համարվելը և այդ հանցագործության համար պատիժ նախատեսված լինելը։ Ոչ ոք չի կարող ենթարկվել քրեական պատասխանատվության և պատժի այլ կերպ, քան օրենքով ուղղակիորեն նախատեսված դեպքերում, կարգով և չափով։ Անձը չի կարող ենթարկվել պատասխանատվության այնպիսի արարքի համար, որն իրավական որոշակիության չափանիշին բավարարող եղանակով նախատեսված չէ գործող օրենքով։ Անձը չի կարող ենթարկվել նաև այնպիսի պատժի, որը նախատեսված չէ գործող օրենքով։
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ «չկա հանցագործություն և պատիժ, եթե այն սահմանված չէ օրենքով» (nullum crimen, nulla poena sine lege) կանոնը համընդհանուր ճանաչում ստացած հիմնարար սկզբունք է և իրավունքի գերակայության կարևորագույն տարր։ Այն բացարձակ նշանակություն ունի մարդու իրավունքների պաշտպանության համակարգում, հետևաբար նշված սկզբունքից որևէ շեղում անթույլատրելի է»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Երվանդ Մելքոնյանի վերաբերյալ թիվ ԵՇԴ/0090/01/10 քրեական գործով 2011թ. մայիսի 11-ի որոշման 14-16-րդ կետերում արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«14. (...) անձին հանցագործություն կատարելու մեջ մեղավոր ճանաչելու միակ հիմքը կատարման պահին նրա արարքի` օրենքով սահմանված կարգով հանցագործություն համարվելն է։ Այսինքն` արարքը կարող է որպես հանցագործություն նախատեսվել միայն քրեական օրենքով, և ոչ ոք չի կարող ենթարկվել քրեական պատասխանատվության և պատժի այլ կերպ, քան քրեական օրենքով ուղղակիորեն նախատեսված հանցանք կատարելու համար։ Այսպիսով` չկա հանցագործություն, չկա պատիժ, եթե արարքն իրավական որոշակիության չափանիշին բավարարող եղանակով նախատեսված չէ գործող օրենքով (nullum crimen, nulla poena sine lege)։
15. Վերոնշյալ սկզբունքն իր արտացոլումն է գտել նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքում, որի համաձայն` բացառապես օրենքի հիման վրա կարող է որոշվել հանցագործության առկայությունը և դրա համար պատիժ սահմանվել (nullum crimen, nulla poena sine lege)։ Մասնավորապես, արգելելով նախատեսված հանցագործությունների սահմանների ընդլայնումն ի հաշիվ այն գործողությունների, որոնք նախկինում հանցագործություն չեն համարվել` «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածը նաև սահմանում է, որ քրեական օրենքը չպետք է ի վնաս մեղադրյալի տարածական մեկնաբանվի, օրինակ` մեկնաբանվի անալոգիայի կիրառմամբ (տե՛ս Կաֆկարիսն ընդդեմ Կիպրոսի գործով (KAFKARIS v. CYPRUS) 2008 թվականի փետրվարի 12-ի վճիռը, գանգատ թիվ 21906/04, կետ 138)։
16. Սույն որոշման 13-15-րդ կետերում մեջբերված սահմանադրական, կոնվենցիոն և օրենսդրական դրույթների, ինչպես նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի իրավական դիրքորոշումների վերլուծությունից հետևում է, որ այդ դրույթներով սահմանված երաշխիքը (nullum crimen, nulla poena sine lege), հանդիսանալով օրենքի գերակայության անքակտելի տարր, առաջնային տեղ է զբաղեցնում ՀՀ Սահմանադրությամբ և «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայով երաշխավորված պաշտպանության համակարգում, որից որևէ շեղում չի թույլատրվում։ Nullum crimen, nulla poena sine lege սկզբունքից հետևում է, որ ցանկացած հանցագործություն և պատիժ պետք է հստակ ամրագրված լինի օրենքով։ Այդ օրենքը չի կարող տարածական մեկնաբանվել, և այն չի կարող կիրառվել անալոգիայով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն`
«Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ։»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն` «Դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում ցույց է տրվում (...)
3) այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները»։
Վերոշարադրյալ նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ և արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«28. (…) ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
(…)
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 14-15-րդ կետերը, իսկ վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին մանրամասն տե՛ս նույն որոշման 16-19-րդ կետերը)։
(…)
30. Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը։ Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով։ Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում։ Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ։ Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության։
(…) Այլ խոսքով` հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի։ Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը)։
Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետը)։
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ (տե՛ս, ի թիվս այլոց, Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ)։
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար։
31. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին (…) «ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է։ Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ)։ Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ)։
(…) Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա։
Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է։ Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման։
(…)
32. Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը)։ Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն։
Վերջին դիրքորոշումը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջից, որի համաձայն՝ «Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված։ Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները»։
(…) Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը պարտավոր է իր դատական ակտում ամրագրել և թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից գնահատման ենթարկել այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի 3-րդ կետ)։ Հակառակ դեպքում ապացույցների գնահատումը, դրա արդյունքում դատարանի համապատասխան ներքին համոզմունքի ձևավորումը կկրեն սուբյեկտիվ բնույթ, կհանգեցնեն կամայականության և անձի արդար դատաքննության իրավունքի խախտման՝ սահմանափակելով նաև դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը ստուգելու վերադաս դատարանի հնարավորությունը։
33. Սույն որոշման 29-32-րդ կետերում կատարված իրավական վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց։ Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում։
Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. «Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (…)։
Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը)։
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը։ Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը։ Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր)։ Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած»։
Դատարանն արձանագրել է, որ գործի նյութերից երևում է, որ ամբաստանյալ Վ.Գալստյանին մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ նա «ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 00։50-ին և 05։00-ին իրեն հատկացված բանալու միջոցով բացել է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող՝ «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակի մուտքի դուռը, ապա` զրկված լինելով ոչ աշխատանքային ժամերին գրասենյակի տարածք մուտք գործելու իրավունքից, ապօրինի մուտք է գործել գրասենյակի տարածք և միասնական դիտավորությամբ դրամարկղից գաղտնի հափշտակել է զգալի չափի՝ ընդհանուրը 370.000 ՀՀ դրամ գումար»։
Ամբաստանյալ Վ. Գալստյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքի հիմքում դրվել են հետևյալ ապացույցները.
1) տուժողի ներկայացուցիչ Գ. Ստեփանյանի ցուցմունքները,
2) վկա Ա. Գասպարյանի ցուցմունքը,
3) վկա Ն. Ավետիսյանի ցուցմունքը,
4) ապացույց ճանաչված, այլ փաստաթուղթ հանդիսացող, «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի կողմից ներկայացված լազերային սկավառակը և այն զննելու մասին արձանագրությունը,
5) ապացույց ճանաչված, այլ փաստաթուղթ հանդիսացող, «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի ներկայացուցչի գրությունը։
Դատարանը գտել է, որ տվյալ քրեական գործով նախաքննության մարմնի կողմից ձեռք բերված վերոհիշյալ ապացույցները բավարար չեն և չեն կարող թույլատրելիության, վերաբերելիության և բավարարության առումով իրենց համակցության մեջ հիմք հանդիսանալ ամբաստանյալ Վ. Գալստյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքը հիմնավոր ճանաչելու, վերջինիս այդ հանցագործության կատարման մեջ մեղավոր ճանաչելու և մեղադրական դատավճիռ կայացնելու համար` նաև հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Գողությունը` ուրիշի գույքի զգալի չափերով գաղտնի հափշտակությունը`
պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկից չորսհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով։
2. Գողությունը, որը կատարվել է`
(…)
3) պահեստարան կամ շինություն ապօրինի մուտք գործելով`
(…)
պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկից հազարապատիկի չափով, կամ ազատազրկմամբ` երկուսից հինգ տարի ժամկետով։
(…)»։
Համաձայն վերոհիշյալ նորմի` գողությունը գույքի գաղտնի հափշտակումն է, այսինքն` այնպիսի հափշտակում, երբ տվյալ գույքին տիրապետողը, այն օգտագործողը կամ տնօրինողը չի նկատում, որ իր տնօրինության տակ գտնվող կամ իր կառավարմանը հանձնված գույքն աննկատ վերցվում է, օտարվում։ Գաղտնիությունը ենթադրում է գույքի հափշտակում, որը կատարվում է այն անձանց բացակայության ժամանակ, որոնց տնօրինմանն ու կառավարմանն է հանձնված գույքը։ Հափշտակման գաղտնիությունը որոշելու համար կարևորը սուբյեկտիվ կողմի չափանիշն է։ Գույքի հափշտակումը կարող է համարվել գաղտնի նաև այն դեպքում, երբ հանցավորը ենթադրում է, որ հափշտակումը կատարում է գաղտնի, չնայած իրականում արարքը նկատելի է տուժողի և այլ կողմնակի անձանց կողմից։ Սուբյեկտիվ կողմից գողությունը կատարվում է ուղղակի դիտավորությամբ։
Վերլուծելով գործի փաստական հանգամանքները` Դատարանը հիմնավորված է համարել հետևյալը.
Քրեական գործի դատական քննությամբ հաստատվել է, որ Վ.Գալստյանն աշխատելով «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում, անձնական կարիքների համար պարբերաբար գումարներ է վերցրել այնտեղից և որոշ ժամանակ անց այդ գումարները վերադարձրել է։ Վ. Գալստյանը որպես տվյալ ընկերության աշխատակից իմացել է, որ ընկերությունում տեսագրող սարքեր են տեղադրված։
2015թ. օգոստոսի 13-ին, գումարի կարիք ունենալով, հաստատապես իմանալով, որ վերոհիշյալ գրասենյակի տարածքը տեսագրվում է` Վ.Գալստյանն իրեն հատկացված բանալիով երկու անգամ բացել է նշված գրասենյակի դուռը, մուտք է գործել այնտեղ և դրամարկղից վերցրել է 370.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումար։ Նույն օրն առավոտյան գործընկերոջն խնդրել է, որպեսզի հաղորդի մենեջեր Գ.Ստեփանյանին զանգահարել իրեն։ Այնուհետև, Վ. Գալստյանը հեռախոսազրույցի ընթացքում Գ. Ստեփանյանին հայտնել է, որ գումարն ինքն է վերցրել և խոստացել է սեղմ ժամկետում այն վերադարձնել։ Գ. Ստեփանյանն առարկել է և պահանջել է գումարն անհապաղ վերադարձնել։ Այնուհետև Վ.Գալստյանը գումար վաստակելու նպատակով մեկնել է Ռուսաստանի Դաշնություն` արտագնա աշխատանքների և 2015թ. հոկտեմբերի 8-ին, իր հարազատի միջոցով վերադարձրել է «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող, Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակից իր կողմից 2015թ. օգոստոսի 13-ին վերցված 370.000 ՀՀ դրամ գումարը։
Տուժողը հայտնել է, որ Վ.Գալստյանի դեմ որևէ բողոք, գույքային պահանջ չունի։
Շարադրված փաստերը գնահատելով վերոհիշյալ իրավական վերլուծության լույսի ներքո` Դատարանն արձանագրել է, որ սույն գործում առկա ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Վ.Գալստյանը պահեստարան կամ շինություն ապօրինի մուտք գործելով` ուրիշի գույքի զգալի չափերով գաղտնի հափշտակություն` գողություն է կատարել, այսինքն կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցավոր արարք։ Մեղադրական եզրակացության հիմքում դրված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ Վ.Գալստյանի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու և նրան մեղսագրվող հանցավոր արարքի փաստական հանգամանքները հաստատված համարելու համար` այն ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած։
Ստուգելով ամբաստանյալ Վ.Գալստյանի կողմից, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված արարք կատարելու վերաբերյալ գործով ձեռք բերված ապացույցները դրանց վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ` Դատարանը գտել է, որ ամբաստանյալ Վ.Գալստյանի մեղքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված արարքում ապացուցված չէ և սպառվել են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները, ուստի Վ.Գալստյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման և նա պետք է արդարացվի` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ։
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում ուսումնասիրելով և վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ստուգելով քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանումը, լսելով վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ մեղադրողի հիմնավորումներն ու դրա վերաբերյալ պաշտպանության կողմի պատասխանը, ներքին համոզմամբ, հանգում է այն հետևության, որ Դատարանի եզրահանգումներն այն մասին, որ «(...) Վ.Գալստյանն աշխատելով «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում, անձնական կարիքների համար պարբերաբար գումարներ է վերցրել այնտեղից և որոշ ժամանակ անց այդ գումարները վերադարձրել է։ Վ. Գալստյանը որպես տվյալ ընկերության աշխատակից իմացել է, որ ընկերությունում տեսագրող սարքեր են տեղադրված և 2015թ. օգոստոսի 13-ին, գումարի կարիք ունենալով, հաստատապես իմանալով, որ վերոհիշյալ գրասենյակի տարածքը տեսագրվում է` Վ.Գալստյանն իրեն հատկացված բանալիով երկու անգամ բացել է նշված գրասենյակի դուռը, մուտք է գործել այնտեղ և դրամարկղից վերցրել է 370.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումար։ Նույն օրն առավոտյան գործընկերոջն խնդրել է, որպեսզի հաղորդի մենեջեր Գ.Ստեփանյանին զանգահարել իրեն։ Այնուհետև, Վ. Գալստյանը հեռախոսազրույցի ընթացքում Գ. Ստեփանյանին հայտնել է, որ գումարն ինքն է վերցրել և խոստացել է սեղմ ժամկետում այն վերադարձնել, որից հետո իր հարազատի միջոցով վերադարձրել է «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող, Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակից իր կողմից 2015թ. օգոստոսի 13-ին վերցված 370.000 ՀՀ դրամ գումարը, (...)», չէին կարող սույն քրեական գործի շրջանակներում բավարար հիմք հանդիսանալ ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանի նկատմամբ արդարացման դատական ակտ կայացնելու համար:
Տվյալ դեպքում, Վերաքննիչ դատարանը նախ արձանագրում է, որ քրեական գործի նյութերով հիմնավորվել է, որ «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի բոլոր աշխատակիցները, այդ թվում նաև ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանը ժամը 24։00-ից հետո, այսինքն` աշխատանքային ժամի ավարտից հետո, իրավունք չեն ունեցել մուտք գործել տարածքային գրասենյակներ։
Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ում տեղադրված տեսախցիկների առկայությունն ինքնին չի նշանակում, որ ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանի կողմից ընկերության գումարները վերցնելու պահը նկատելի է եղել տուժողի կամ այլ անձանց կողմից, իսկ ինչ վերաբերվում է Դատարանի պատճառաբանություններին, որ գումարները վերցնելու օրը, առավոտյան, ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանը հեռախոսազրույցի ընթացքում մենեջեր Գ.Ստեփանյանին հայտնել է դրամարկղից գումարներն ինքն է վերցրել և խոստացել է սեղմ ժամկետում այն վերադարձնել, ապա Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ հիշյալ հանգամանքով չի հերքվում մինչ այդ ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանի կողմից «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊ ընկերությունից գումարի գաղտնի հափշտակություն կատարելու փաստը:
Վերաքննիչ դատարանը վերլուծության և գնահատության ենթարկելով քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցներն իրենց համակցությամբ, հանգում է այն հետևության, որ քրեական գործի դատաքննության ընթացքում հետազոտված և սույն որոշման մեջ շարադրված ապացույցներով հիմնավորվում է, որ ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցավոր արարք, որի համար պետք է ենթարկվի քրեական պատասխանատվության:
Ելնելով վերոշարադրյալից, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ գործը քննելիս և լուծելիս Դատարանի կողմից թույլ է տրվել քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում, այն է` չի կիրառել քրեական օրենքի այն նորմը, որը ենթակա է եղել կիրառման, ուստի դատական ակտն ամբողջությամբ պետք է բեկանել, և ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանի նկատմամբ կայացնել նոր` մեղադրական դատական ակտ:
Ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը:
Որպես ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանի անձը բնութագրող տվյալներ, Վերաքննիչ դատարանը դիտում է այն, որ ամբաստանյալը նախկինում դատապարտված չի եղել, ամուսնացած է, ունի ընտանիք:
Որպես ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանի պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքներ, Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում այն, որ վերջինիս խնամքին են գտնվում մինչև 14 տարեկան անչափահաս երկու երեխաները, ինչպես նաև այն, որ հանցագործությունը կատարելուց հետո միջոցեր է ձեռնարկել և ամբողջությամբ վերականգնել է պատճառված նյութական վնասը:
Ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանի պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներ Վերաքննիչ դատարանը չի արձանագրում:
Վերաքննիչ դատարանը հաշվի առնելով ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանի կողմից կատարված կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, ամբաստանյալ անձը բնութագրող տվյալները, նրա պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները, նրա պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանի նկատմամբ պետք է նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազ խիստ տեսակը, քանի որ Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ այն կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակները:
Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ, 937-րդ, 398-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ` սույն գործով մեղադրող Ռ.Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016 թվականի հուլիսի 06-ի դատավճիռը, քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, ամբողջությամբ բեկանել:
Ամբաստանյալ Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, և դատապարտել տուգանքի` ՀՀ-ում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի վեցհարյուրապատիկի` 600.000 ՀՀ դրամի չափով:
Քաղաքացիական հայցի հարցը համարել լուծված` այդպիսին չլինելու պատճառաբանությամբ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ այն հրապարակելու պահից մեկամսյա ժամկետում։
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ
Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ԵԿԴ/0065/01/16
Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն
Վ Ե Ր Ա Ք Ն Ն Ի Չ Ք Ր Ե Ա Կ Ա Ն Դ Ա Տ Ա Ր Ա Ն
Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների ընդհանուր
իրավասության դատարանի դատավճիռ,
գործ թիվ ԵԿԴ/0065/01/16
դատավոր` Մ.Մարտիրոսյան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
/այսուհետ նաև`Վերաքննիչ դատարան/ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
նախագահությամբ` դատավոր Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
մասնակցությամբ` դատավորներ Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆԻ
Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ` Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
մեղադրող Ռ.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆԻ
ամբաստանյալ Վ.ԳԱԼՍՏՅԱՆԻ
պաշտպան Մ.ՖԱՐՄԱՆՅԱՆԻ
2016 թվականի նոյեմբերի 18-ին, Երևան քաղաքում,
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ` սույն գործով մեղադրող Ռ.Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքը` բերված Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի /այսուհետ նաև` Դատարան/ 2016 թվականի հուլիսի 06-ի դատավճռի դեմ, քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
Թիվ 13816615 քրեական գործը ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում հարուցվել է 2015թ. սեպտեմբերի 19-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով։
2015թ. նոյեմբերի 02-ի որոշումներով Վ. Գալստյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրվել է չհեռանալու մասին ստորագրությունը և հայտարարվել է նրա հետախուզումը։
2015թ. նոյեմբերի 11-ի որոշմամբ քրեական գործով վարույթը կասեցվել է` մեղադրյալ Վ. Գալստյանի գտնվելու վայրը հայտնի չլինելու պատճառաբանությամբ։
2016թ. մարտի 06-ին Վ. Գալստյանը հայտնաբերվել է և քննիչի նույն օրվա որոշմամբ թիվ 13816615 քրեական գործով վարույթը վերսկսվել է։
Այդ օրը Վ.Գալստյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով:
2016 թվականի մարտի 25-ին թիվ 13816615 քրեական գործը հսատատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան:
Դատարանի 2016 թվականի հուլիսի 06-ի դատավճռով ճանաչվել և հռչակվել է ամբաստանյալ Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանի անմեղությունը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ, ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվել է և նա արդարացվել` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ։
Ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, վերացվել է։
Դատավճռի դեմ մեղադրող Ռ.Գևորգյանը բերել է վերաքննիչ բողոք, որով խնդրել է այն բեկանել, ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ` ՀՀ-ում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հազարապատիկի չափով:
Վերաքննիչ բողոքի առթիվ գրավոր պատասխան չի ստացվել:
Վերաքննիչ դատարանի /նախագահող դատավոր Գ.Մելիք-Սարգսյան, դատավորներ` Ա.Ազարյան, Մ.Պապոյան/ 2016 թվականի սեպտեմբերի 01-ի որոշմամբ մեղադրող Ռ.Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և գործը նշանակվել է քննության` Վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով:
Դատավոր Գ.Մելիք-Սարգսյանի զեկուցագրի հիման վրա թիվ ԵԿԴ/0065/01/16 քրեական գործը և մեղադրող Ռ.Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքը 27.09.2016 թվականին վերամակագրվել է նախագահող դատավոր Ա.Խաչատրյանին:
Վերաքննիչ դատարանի 2016 թվականի հոկտեմբերի 03-ի որոշմամբ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և գործը նշանակվել է քննության` ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով` /ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 48-րդ գլուխ/` պահպանելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 391-րդ հոդվածի դրույթները:
Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստի ընթացքում մեղադրողի վերաքննիչ բողոքի առթիվ ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանի շահերի պաշտպան Մ.Ֆարմանյանը ներկայացրել է առարկություններ, որով խնդրել է այն մերժել, Դատարանի դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ:
2.Գործի փաստական հանգամանքները.
Նախաքննության մարմինը հիմնավորված է համարել հետևյալը.
«Գործով մեղադրյալ Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանը, ով հաշվառված է Երևան քաղաքի Լուսինյանց փողոցի թիվ 1 տանը, նախկինում չդատված, 01.01.2015 թվականին աշխատանքի է անցել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ում որպես օպերատոր։ 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 00։50-ին և 05։00-ին Վաղարշակ Գալստյանը, նախապես «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ տնօրինության կողմից բանավոր հարահանգավորված լինելով աշխատանքային ժամի ավարտից հետո` 24։00-ից բուքմեյքերական գրասենյակ մուտք գործելու իրավունք չունենալու մասին, ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ իրեն հատկացված բանալու միջոցով բացել է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող՝ «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակի մուտքի դուռը, ապա ապօրինի մուտք գործել գրասենյակի տարածք և միասնական դիտավորությամբ դրամարկղից գաղտնի հափշտակել զգալի չափի՝ ընդհանուրը 370.000 ՀՀ դրամ գումար։
Դեպքի առթիվ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում 19.09.2015թ.-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով հարուցվել է թիվ 13816615 քրեական գործը և կատարվել նախաքննություն»։
Նախաքննության մարմինը վերոհիշյալ արարքի կատարման համար Վ. Գալստյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով` հիմնավորված համարելով, որ նա. «ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 00։50-ին և 05։00-ին իրեն հատկացված բանալու միջոցով բացել է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող՝ «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակի մուտքի դուռը, ապա՝ զրկված լինելով ոչ աշխատանքային ժամերին գրասենյակի տարածք մուտք գործելու իրավունքից, ապօրինի մուտք է գործել գրասենյակի տարածք և միասնական դիտավորությամբ դրամարկղից գաղտնի հափշտակել է զգալի չափի՝ ընդհանուրը 370.000 ՀՀ դրամ գումար»։
Համաձայն մեղադրական եզրակացության` «Առաջադրված մեղադրանքում մեղադրյալ Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանն իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և ցուցմունք տվել այն մասին, որ 2015 թվականի օգոստոսին իրեն գումար է անհրաժեշտ եղել և ինքն էլ աշխատելով «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում ու ունենալով այնտեղի մուտքի դռան բանալին, որոշել է իրեն անհրաժեշտ գումարը վերցնել իր աշխատավայրից։ Այդ նպատակով 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, գիշերը երկու անգամ իր մոտ գտնվող բանալիով բացել է թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակի մուտքի դուռը, ներս մտել և դրամարկղից վերցրել ընդհանուրը՝ 370.000 ՀՀ դրամ գումար ու հեռացել, հաշվի չառնելով այն հանգամանքը, որ աշխատանքային ժամի ավարտից՝ 24։00-ից հետո, իրավունք չունի մուտք գործել գրասենյակի տարածք։ Հաջորդ օրը հեռախոսազրույց է ունեցել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի մենեջեր Գևորգ Ստեփանյանի հետ և հայտնել է, որ ինքն է վերցրել գումարը, մոտակա օրերին կվերադարձնի այն, սակայն չկարողանալով վերականգնել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող գումարը, մեկնել է ՌԴ՝ արտագնա աշխատանքների, որպեսզի աշխատի և հատուցի իր կողմից «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատճառված վնասը։ ՌԴ-ում գումար վաստակելով՝ 2015 թվականի հոկտեմբերի 8-ին գումար է ուղարկել և հատուցել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատճառած վնասը»։
/հատոր 1, գ.թ. 74, 85/
Մեղադրանքի կողմը Վ. Գալստյանին առաջադրված վերոհիշյալ մեղադրանքը հիմնավորված է համարել հետևյալ ապացույցներով.
«Տուժողի ներկայացուցիչ Գևորգ Միշայի Ստեփանյանի ցուցմունքով այն մասին, որ աշխատում է «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ում, որպես մենեջեր։ Իր պարտականությունների մեջ է մտնում ամեն օր ստուգայցեր կատարել իր կողմից սպասարկվող բուքմեյքերական գրասենյակներում, կատարել հաշվարկ և վերցնել դրամարկղերում առկա գումարները ու հանձնել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի գլխավոր գրասենյակ։
2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 12։00-ի սահմաններում, կատարելով իր աշխատանքային պարտականությունները` գնացել է իր կողմից սպասարկվող Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակ, որտեղ բացելով Վաղարշակ Գալստյանին ամրակցված դրամարկղը, տեսել է, որ այնտեղից բացակայում է գումարը։ Անմիջապես զանգահարել է նախորդ օրվա օպերատոր Նիկոլայ Ավետիսյանին, ով իրեն հայտնել է, որ դրամարկղում եղել է 370.000 ՀՀ դրամ գումար։ Դրանից հետո անմիջապես զանգահարել է Վաղարշակ Գալստյանին, ով հայտնել է, որ գումարն ինքն է վերցրել և խոստացել է այն վերադարձնել։ Այնուհետև դիտել է բուքմեյքերական գրասենյակում տեղադրված տեսախցիկներով կատարված տեսագրությունը, որից պարզ է դարձել, որ գործով Վաղարշակ Գալստյանը 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 00։50-ին և 05։00-ին իր մոտ գտնվող բանալիով բացել է գրասենյակի մուտքի դուռը և ներս մտնելով դրամարկղից վերցրել է այնտեղ առկա ամբողջ գումարը՝ ընդհանուրը 370.000 ՀՀ դրամ։
Հայտնել է նաև, որ «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի բոլոր աշխատակիցները, այդ թվում նաև Վաղարշակ Գալստյանը, ընկերության տնօրինության կողմից բանավոր հրահանգավորված է եղել, որ ժամը 24։00-ից հետո, այսինքն աշխատանքային ժամի ավարտից հետո, իրավունք չունեն մուտք գործել տարածքային գրասենյակներ։
Լրացուցիչ ցուցմունքով տուժողի ներկայացուցիչ Գևորգ Միշայի Ստեփանյանը հայտնել է նաև, որ գործով մեղադրյալ Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանի հարազատներից մեկը, ում չի ճանաչում` 2015 թվականի հոկտեմբերի 8-ին վերադարձրել է վերջինիս կողմից 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակից վերցված 370.000 ՀՀ դրամ գումարը։ Հայտնել է նաև, որ «Վիվառո բեթինգ» ՍՊ ընկերությունը Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանի դեմ որևէ բողոք, գույքային պահանջ չունի։
գ.թ. 28-29, 33-34
Վկա հարցաքննված Ալբերտ Էդուարդի Գասպարյանի ցուցմունքով այն մասին, որ աշխատում է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում որպես օպերատոր։ 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, առավոտյան ժամը 10։00-ին գնացել է աշխատանքի։ Նույն օրը, ժամը 12։00-ի սահմաններում իրենց աշխատանքի վայր է գնացել մենեջեր Գևորգ Ստեփանյանը, ով հաշվարկի նպատակով բացելով Վաղարշակ Գալստյանի կողմից սպասարկվող դրամարկղը, տեսել է, որ այնտեղից բացակայում է նախորդ օրվա գումարը։ Վերջինս զանգահարել է նախորդ օրվա աշխատակից Նիկոլայ Ավետիսյանին, ով հայտնել է, որ դրամարկղում նախորդ օրն ինքը թողել է 370.000 ՀՀ դրամ գումար։ Հետագայում Գևորգ Ստեփանյանից տեղեկացել է, որ վերջինս դիտել է տեսագրությունները, որով երևացել է, որ նշված գումարը վերցնում է իրենց աշխատակից Վաղարշակ Գալստյանը։ Իրենց աշխատանքն ավարտվում է ժամը 24։00-ին, որի ավարտից հետո իրավունք չունեն մուտք գործել գրասենյակի տարածք, ինչի կապակցությամբ էլ հրահանգավորվել են «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի տնօրինության կողմից։
գ.թ. 36-37
Վկա հարցաքննված Նիկոլայ Էդուարդի Ավետիսյանի ցուցմունքով այն մասին, որ աշխատում է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում որպես օպերատոր։ 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, առավոտյան իրեն է զանգահարել մենեջեր Գևորգ Ստեփանյանը, ով հեռախոսազրույցի ժամանակ հարցրել է, թե նախորդ օրը դրամարկղում ինչքան գումար է եղել, ինչին ինքը պատասխանել է, որ դրամարկղում եղել է 370.000 ՀՀ դրամ։ Հետագայում Գևորգ Ստեփանյանի հետ դիտել են թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում տեղադրված տեսախցիկների կողմից կատարված տեսաձայնագրությունները, որից պարզ է դարձել, որ Վաղարշակ Գալստյանը 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 00։50-ին և 05։00-ին իր մոտ գտնվող բանալիով բացել է գրասենյակի մուտքի դուռը և ներս մտնելով դրամարկղից վերցրել է այնտեղ առկա ամբողջ գումարը։ Իրենց աշխատանքն ավարտվում է ժամը 24։00-ին, որի ավարտից հետո իրավունք չունեն մուտք գործել գրասենյակի տարածք, ինչի կապակցությամբ էլ հրահանգավորվել են «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի տնօրինության կողմից։
գ.թ.41-42
Ապացույց ճանաչված այլ փաստաթուղթ հանդիսացող` «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի կողմից ներկայացված լազերային սկավառակի վրա առկա տեսագրությունով։
գ.թ. 21, 46
Ապացույց ճանաչված այլ փաստաթուղթ հանդիսացող` «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի ներկայացուցիչ Կ. Սարդարյանի գրությամբ, համաձայն որի` հիշյալ ՍՊԸ աշխատակիցները հրահանգավորված են եղել` աշխատանքնային ժամից հետո գրասենյակի տարածք մուտք գործելու արգելքի մասին։
գ.թ. 43, 46
Լազերային սկավառակը տուժողի ներկայացուցիչ Գևորգ Միշայի Ստեփանյանի մասնակցությամբ զննելու մասին կազմված արձանագրությամբ, համաձայն որի զննության մասնակից Գևորգ Ստեփանյանը հայտնել է, որ տեսագրությում գրասենյակի տարածք մուտք գործող անձը հանդիսանում է Վաղարշակ Գալստյանը։
գ.թ. 38-39
3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոնշյալ հիմնավորումներով:
Բողոքաբերը ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները, գտել է, որ Դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, ճիշտ չի կիրառել քրեական և քրեադատավարական օրենքը, սխալ է մեկնաբանել և գնահատել գործի փաստական հանգամանքները, քրեադատավարական կարգը, որպիսի պայմաններում դատական ակտը ենթակա է բեկանման` բերելով հետևյալ պատճառաբանությունները.
Ներկայացնելով ամբաստանյալ Վ.Գալստյանի, վկաներ Գ.Ստեփանյանի, Ա.Գասպարյանի, Ն.Ավետիսյանի ցուցմունքները, դատաքննության ընթացքում Դատարանի կողմից հետազոտված ապացույցները, ինչպես նաև վիճարկվող դատական ակտում շարադրված պատճառաբանություններն ու հետևությունները, գտել է, որ Դատարանը, հռչակելով ամբաստանյալի անմեղությունը՝ հաշվի չի առել հետևյալ փաստերը.
Թիվ 13816615 քրեական գործի նախաքննության ընթացքում Վ.Գալստյանը լիովին ընդունել է իրեն մեղսագրվող արարքը և տվել խոստովանական ցուցմունքներ։
Վ.Գալստյանին խստիվ արգելված է եղել աշխատանքային ժամից հետո մուտք գործել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ բուքմեյքերական գրասենյակի տարածք, առավել ևս գումար վերցնել դրամարկղից, ինչի մասին նույնիսկ դեպքի նախօրեին նրան տեղեկացրել է նաև մենեջեր Գ.Ստեփանյանը, ումից Վ.Գալստյանը խնդրել է 20.000 ՀՀ դրամ վերցնել նույն դրամարկղից և մերժում է ստացել։
Վ.Գալստյանը նախաքննության փուլում ընդհանարապես չի հայտնել, թե ինչ նպատակով է վերցրել այդ գումարները, սակայն դատաքննության ժամանակ տվել է ցուցմունք այն մասին, որ 2015թ. օգոստոսին իրեն գումար է անհրաժեշտ եղել, քանի որ ընտանիքով բնակվել է վարձով և բնակարանի սեփականատերը ցանկացել է վարձավճարն ուշացնելու պատճառով իր ընտանիքին դուրս հանել։ Իսկ Գ.Ստեփանյանը հայտնել է, որ 20.000 ՀՀ դրամը Վ.Գալստյանն իրենից խնդրել է կնոջն ու երեխաներին հիվանդանոց տանելու համար։
Վ.Գալստյանր խաբել է Գ.Ստեփանյանին՝ բազմաթիվ հարցադրումներից հետո միայն հայտարարել է, որ 100.000 ՀՀ դրամ է վերցրել դրամարկղից։ Եթե Վ.Գալստյանը պատրաստվել է հետ վերադարձնել այդ գումարները, ապա իմաստ չկար խաբելու վերցված գումարի իրական չափի մասին։
Ըստ բողոքաբերի, հիմնավորվել է, որ Վ.Գալստյանն ի սկզբանե նպատակ չի ունեցել վերադարձնել վերցրած գումարը, իսկ երբ գողությունը բացահայտվել է՝ ցանկացել է խաբեությամբ նվազեցնել դրա իրական չափը։
«Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ բուքմեյքերական գրասենյակի մենեջեր Գ.Ստեփանյանը դեպքից հետո, կոնկրետ ժամանակ է տվել Վ.Գալստյանին գումարները վերադարձնելու համար, ինչին վերջինս համաձայնել է, սակայն բազմաթիվ անգամներ խաբել է՝ տեղափոխելով ժամկետները, ի վերջո՝ մեկնել է ՌԴ, իսկ Վ.Գալստյանի ազգականը, գողացված գումարից հասցված վնասը հատուցել է միայն 2015թ. հոկտեմբերի 8-ին, դեպքից շուրջ 2 ամիս անց, իսկ թիվ 13816615 քրեական գործը հարուցվել է 2015թ. սեպտեմբերի 19-ին, և բնականաբար նախաքննական մարմինը ակտիվորեն ձեռնարկել է միջոցներ Վ.Գալստյանին հայտնաբերելու և հարցաքննելու ուղղությամբ, ինչի մասին վերջինս իմացել է։ Ակնհայտ է, որ Վ.Գալստյանը գողությամբ պատճառված վնասը հատուցել է քրեական պատասխանատվությունից խուսափելու նպատակով, ինչին ուղղված են եղել նաև նրա կողմից տված ցուցմունքներն այն մասին, որ ինքը նպատակ չի ունեցել գումարն անհատույց վերցնելու, այլ հակառակը՝ ցանկացել է այն վերադարձնել։
Վ.Գալստյանի մեղավորության մասին վկայում է նաև այն փաստը, որ նա հանդիսանալով հիշյալ գրասենյակի աշխատակից, գողությունը կատարելուց հետո հասկացել է, որ սրահում տեղադրված նկարահանող սարքը ֆիքսել է իր կողմից կատարած հանցանքը, դրա համար էլ խոստովանել է կատարածը։
Դատարանը, դատավճռում վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածով սահմանված նորմերը՝ արձանագրել է, որ գողությունը գույքի գաղտնի հափշտակումն է, այսինքն՝ այնպիսի հափշտակում, երբ տվյալ գույքին տիրապետողը, այն օգտագործողը կամ տնօրինողը չի նկատում, որ իր տնօրինության տակ գտնվող կամ իր կառավարմանը հանձնված գույքն աննկատ վերցվում է, օտարվում։
Հափշտակման գաղտնիությունը որոշելու համար կարևորը սուբյեկտիվ կողմի չափանիշն է։ Սուբյեկտիվ կողմից գողությունը կատարվում է ուղղակի դիտավորությամբ։
Հիշյալ վերլուծության լույսի ներքո, հարկ է ընդգծել, որ ճիշտ չգնահատելով դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցները և հիմք ընդունելով միայն ամբաստանյալ Վ.Գալստյանի ցուցմունքներով հայտնած տեղեկությունները, որոնք նա չի հայտնել նախաքննության փուլում, և անտեսելով այն հանգամանքը, որ այդ ցուցմունքները տվել է ամբաստանյալը, ով պաշտպանվելու նպատակով, կարող է հայտնել իրականությանը չհամապատասխանող տեղեկություններ՝ Դատարանն ընդունել է այդ ցուցմունքները որպես անհերքելի իրականություն, եկել է եզրահանգման, որ Վ.Գալստյանի դիտավորությունն ուղղված չի եղել հափշտակված գումարին անհատույց տիրանալու և հենց միայն այդ ցուցմունքներն էլ դրել է արդարացման դատավճռի հիմքում՝ համատեղ սխալ վերլուծություններ անելով դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցների համատեքստում։
Վերոգրյալի հիման վրա, բողոքաբերը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է Դատարանի 2016 թվականի հուլիսի 06-ի դատավճիռը բեկանել, ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ՝ ՀՀ-ում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հազարապատիկի չափով։
4.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջների` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Ըստ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջների` վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը ներկայացվում են բացառապես վերաքննիչ բողոքում, և դրանք չեն կարող փոփոխվել և լրացվել գործի դատական քննության ընթացքում:
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 386-րդ հոդվածի պահանջների` վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վերաքննիչ դատարանն ստուգում է գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման և քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեական դատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը:
Ըստ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի պահանջների` գործն ըստ էության լուծող դատական ակտերի վերաքննության արդյունքում վերաքննիչ դատարանը`
(...)
2) ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բավարարում է վերաքննիչ բողոքը` համապատասխանաբար ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելով դատական ակտը: Բեկանված մասով կայացվում է գործն ըստ էության լուծող դատական ակտ, կամ գործն ուղարկվում է համապատասխան ստորադաս դատարան` նոր քննության՝ սահմանելով նոր քննության ծավալը: Չբեկանված մասով դատական ակտը մտնում է օրինական ուժի մեջ.
(...):
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի պահանջների` բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է`
(...)
2) ճիշտ չի կիրառվել քրեական օրենքը կամ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը.
(...):
Ըստ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջների` քրեական օրենքի կամ միջազգային պայմանագրի ոչ ճիշտ կիրառումը քրեական օրենքի կամ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրի այն հոդվածի կամ հոդվածի այն մասի կիրառումն է, որը ենթակա չէր կիրառման, կամ այն հոդվածի կամ հոդվածի այն մասի չկիրառումն է, որը ենթակա էր կիրառման, կամ քրեական օրենքի կամ միջազգային պայմանագրի սխալ մեկնաբանումն է, որը չի համապատասխանում դրա իսկական իմաստին:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով գործի նյութերը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել, վիճարկվող դատական ակտը պետք է ամբողջությամբ բեկանել և կայացնել նոր դատական ակտ` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2015թ. օգոստոսին իրեն գումար է անհրաժեշտ եղել, քանի որ ընտանիքով բնակվում է վարձով և բնակարանի սեփականատերը ցանկացել է վարձավճարն ուշացնելու պատճառով իր ընտանիքին բնակարանից դուրս հանել։ Աշխատելով «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում և ունենալով այնտեղի մուտքի դռան բանալին` որոշել է իրեն անհրաժեշտ գումարը վերցնել իր աշխատավայրից և հետագայում վերադարձնել։ Այդ նպատակով, 2015թ. օգոստոսի 13-ի գիշերը, երկու անգամ, իր մոտ գտնվող բանալիով բացել է թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակի մուտքի դուռը, ներս մտել և դրամարկղից վերցնելով 370.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումար` հեռացել է։ Առավոտյան հեռախոսազրույց է ունեցել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի մենեջեր Գևորգ Ստեփանյանի հետ և հայտնել է, որ ինքն է վերցրել գումարը և մոտակա օրերին կվերադարձնի այն։ Այնուհետև, գումար վաստակելու նպատակով մեկնել է Ռուսաստանի Դաշնություն` արտագնա աշխատանքների, որպեսզի գումար վաստակի և վերադարձնի գումարը։ ՌԴ-ում գումար վաստակելով` 2015թ. հոկտեմբերի 8-ին գումար է ուղարկել Հայաստան և վերադարձրել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի գումարը։
Մինչ այդ դեպքը նույնպես, պարբերաբար գումարներ է վերցրել «Վիվառո Բեթինգի» դրամարկղից և այդ մասին հայտնել է մենեջեր Գ. Ստեփանյանին, որից հետո վերադարձրել է այդ գումարները։ Որպես այդ գրասենյակի աշխատակից` հաստատապես իմացել է, որ աշխատանքային ժամի ավարտից` ժամը 24։00-ից հետո իրավունք չունի մուտք գործել գրասենյակի տարածք։ Իմացել է նաև, որ դրամարկղի տարածքը տեսագրվում է։ Գումարը վերցրել է` հետագայում վերադարձնելու նպատակով, ուստի տեսագրման հանգամանքն իրեն չի անհանգստացրել։ Մինչև մենեջեր Գ. Ստեփանյանին հայտնելը` նա դեռևս չի իմացել իր` գումար վերցրած լինելու մասին։
/դատական նիստի արձանագրություն/
Վկա Գ. Ստեփանյանը դատաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ում որպես մենեջեր։ Իր պարտականությունների մեջ է մտնում ամեն օր ստուգայցեր կատարել իր կողմից սպասարկվող բուքմեյքերական գրասենյակներում, հաշվարկ կատարել, դրամարկղերում առկա գումարները վերցնել ու հանձնել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի գլխավոր գրասենյակ։
2015թ. օգոստոսի 13-ին, ժամը 12։00-ի սահմաններում, կատարելով իր աշխատանքային պարտականությունները` գնացել է իր կողմից սպասարկվող, Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակ։ Այդտեղ եղել է միայն Ալբերտ Գասպարյանը։ Նրանից հարցրել է թե՞ ուր է Վահիկը, որին նա պատասխանել է, որ չգիտի` հավելելով, որ նա դուրս է եկել` ասելով. «Գևորգին ասեք թող զանգի»։ Իր հարցին, թե հաշվարկը պատրաստ է` նա պատասխանել է, որ չգիտի։ Տեսնելով, որ հաշվարկը պատրաստ չէ` զանգահարել է Վ. Գալստյանին և նա ասել է, որ մի քիչ գումար է պակասում։ Դրա նախորդ օրը Վ. Գալստյանը զանգահարել է իրեն, խնդրել է թույլ տալ 20.000 ՀՀ դրամ գումար վերցնել, որին ինքն առարկել է` ասելով, որ դրամարկղից գումար վերցնել չի կարելի։ Ինքը մատածել է, որ Վ. Գալստյանն իր խնդրած 20.000 ՀՀ դրամ գումարն է վերցրել։ Այդ մասին հարցրել է նրան, որին ի պատասխան նա ասել է, որ ոչ, մի քիչ ավել է վերցրել։ Հարցրել է` ինչքա՞ն ավել, շուրջ 50-60.000։ Նա ասել է` «մի քիչ էլ ավել»։ Այնուհետև նրան հարցրել է` մինչև 100.000 դրամ, իսկ նա ասել է` այո։ Ինքը Վ. Գալստյանին ասել է, որ այդ գումարը վերադարձնի մինչև ժամը երկուսը։ Այնուհետև ինքը զանգահարել է նախորդ օրվա օպերատոր Ն. Ավետիսյանին, քանի որ ժամը 24։00-ին նա է դուռը փակել և գնացել։ Ն. Ավետիսյանից հարցրել է, թե ինչքա՞ն գումար է եղել։ Նա պատասխանել է, որ 370.000 ՀՀ դրամ։ Հարցրել է, թե Վ. Գալստյանը որտեղից է իմացել, որ այդքան գումար կա։ Նա պատասխանել է, որ Վ. Գալստյանի հետ հեռախոսով խոսելիս է ասել։ Այնուհետև զանգահարել և Վ. Գալստյանից հարցրել է, թե ինչ՞ու իրեն չի ասել, որ 370.000 ՀՀ դրամ է եղել և պահանջել է միչև ժամը հինգն այդ գումարը հետ վերադարձնել, քանի որ ինքը պետք է հաշվետվություն ներկայացնի։ Վ. Գալստյանը գումարը չի վերադարձրել, որի պատճառով պարբերաբար զանգահարել և հանդիպել է նրան։ Այնուհետև Վ. Գալստյանը ձգձգել է գումարի վերադարձը` ասելով «այսօր, վաղը» և երկրից դուրս է եկել։ Ինքը Վ. Գալստյանին տեղյակ է պահել, որ եթե չտա այդ գումարը` ինքը ստիպված պիտի դիմի տնօրինությանը, քանի որ չի կարող այդքան պահել։ Խնդրել է հաշվապահին, որ այդ գումարը «կախած» թողնի` մինչև այդ հարցը լուծվի։ Այնուհետև Վ. Գալստյանն անհասանելի է դարձել։ Դրանից հետո դիմել է իրենց անվտանգության պետին, նա էլ դիմել է իրավաբաններին և դիմել են ոստիկանություն։
Մինչ այդ ամբաստանյալն իրենից 20.000 ՀՀ դրամ գումար է խնդրել` կնոջն ու երեխաներին հիվանդանոց տանելու պատճառով։ Նախկինում եղել են դեպքեր, որ Վ. Գալստյանը 5.000 կամ 10.000 ՀՀ դրամ գումարներ է վերցրել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի դեպոզիտ հաշվից կամ ինքն է իր գրպանից տվել ամբաստանյալին, իսկ հետագայում նրա աշխատավարձից այդ գումարները պահել են։ Դեպոզիտում առկա գումարը մշտապես պահվում է դրամարկղում, դա հաշվարկի մեջ չի մտնում։ Վ. Գալստյանի վերցրած այդ գումարները պատկանել են գրասենյակին։ Ամբաստանյալի կողմից վերցրած 370.000 ՀՀ դրամ գումարը եղել է հաշվարկի գումարը, որն ինքը պարտավոր է եղել նույն օրը մինչև ժամը 17։00-ն պարտադիր ներկայացնել հաշվապահություն։
Ամբաստանյալը չի ասել, որ այդ գումարը չի տալու, միայն ասել է, որ կտա այսօր կամ վաղը։
Վ.Գալստյանն իր զանգերին երբեմն չի պատասխանել։
Վ. Գալստյանի հարազատներից մեկը, ում չի ճանաչում` 2015թ. հոկտեմբերի 8-ին վերադարձրել է նրա կողմից 2015թ. օգոստոսի 13-ին «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող, թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակից վերցված 370.000 ՀՀ դրամ գումարը։ «Վիվառո բեթինգ» ՍՊԸ-ն Վ. Գալստյանի դեմ որևէ բողոք, գույքային պահանջ չունի։
/դատական նիստի արձանագրություն/
Վկա Ա. Գասպարյանը դաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում որպես օպերատոր։
2015թ. օգոստոսի 13-ին, առավոտյան ժամը 10։00-ին գնացել է աշխատանքի։ Աշխատանքի վայրում միայնակ է եղել, երբ գրասենյակի մենեջեր Գ. Ստեփանյանը զանգահարել է իրեն և խնդրել է նայել, թե Վ. Գալստյանի կողմից սպասարկվող դրամարկղում որքան գումար կա։ Այդ դրամարկղը բացել և տեսել է, որ այն դատարկ է։ Այնուհետև Գ. Ստեփանյանը եկել է գրասենյակ, բացել է` Վ. Գալստյանի սպասարկած դրամարկղը և ասել է, որ այդտեղից գումարը բացակայում է։ Գ. Ստեփանյանը զանգահարել է նախորդ օրվա օպերատոր Նիկոլայ Ավետիսյանին և նրանից տեղեկացել է, որ դրամարկղում նախորդ օրը նա թողել է 370.000 ՀՀ դրամ գումար։ Հետո Գ. Ստեփանյանը զանգահարել է Վ. Գալստյանին, սակայն նրանց խոսակցության բովանդակությունն իրեն հայտնի չէ։
Ցուցմունք տալու օրը քննիչից իմացել է, որ դեպքը գիշերն է եղել։ Քննիչի մոտ իրեն և Գ. Ստեփանյանին ցույց են տվել տեսագրությունը։ Իր հարցաքննությունը կատարվել է մինչև տեսագրությունը դիտելը, որից հետո նոր ցուցմունքն ավարտվել է։ Աշխատանքի ավարտի ժամերից հետո տագնապային ազդանշանները միացնում են և դրանից հետո գրասենյակ մուտք գործելու իրավունք չունեն։ Ժամը 24։00-ից հետո իրավունք չեն ունեցել մուտք գործել գրասենյակ։ Այդ մասին իրենց հրահանգավորել է տնօրենը։
/հատոր 1, գ.թ. 36-38, դատական նիստի արձանագրություն/
Վկա Ն.Ավետիսյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ աշխատում է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում որպես օպերատոր։ 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, առավոտյան իրեն է զանգահարել մենեջեր Գևորգ Ստեփանյանը, ով հեռախոսազրույցի ժամանակ հարցրել է, թե նախորդ օրը դրամարկղում ինչքան գումար է եղել, ինչին ինքը պատասխանել է, որ դրամարկղում եղել է 370.000 ՀՀ դրամ։ Հետագայում Գևորգ Ստեփանյանի հետ դիտել են թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում տեղադրված տեսախցիկների կողմից կատարված տեսաձայնագրությունները, որից պարզ է դարձել, որ Վաղարշակ Գալստյանը 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 00։50-ին և 05։00-ին իր մոտ գտնվող բանալիով բացել է գրասենյակի մուտքի դուռը և ներս մտնելով` դրամարկղից վերցրել է այնտեղ առկա ամբողջ գումարը։ Իրենց աշխատանքն ավարտվում է ժամը 24։00-ին, որի ավարտից հետո իրավունք չունեն մուտք գործել գրասենյակի տարածք, ինչի կապակցությամբ էլ հրահանգավորվել են «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի տնօրինության կողմից։
/հատոր 1, գ.թ 93-94, դատական նիստի արձանագրություն/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի կողմից ներկայացված լազերային սկավառակում առկա տեսագրության զննություն կատարելու վերաբերյալ 2016թ. հոկտեմբերի 12-ի արձանագրության համաձայն` «(…)
Տեսագրությունը ձայնագրված է «Kodak DWD-R» տեսակի լագերային սկավառակի վրա։ Հիշյալ սկավառակը տեղադրվեց ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի թիվ 302 աշխատասենյակում գտնվող «TOSHIBA» տեսակի դյուրակիր համակարգչի մեջ, ապա ակտիվացվեց լազերային սկավառակի պարունակությունը և պարզվեց, որ լազերային սկավառակի վրա ձայնագրված է երկու ֆայլ։
1-ին ֆայլը` պարունակում է 2015թ. օգոստոսի 13-ի ժամը 00.49-ից մինչև ժամը 00։49։31-ից մինչև 00։50։33 ընկած ժամանակահատվածում բուքմեյքերական գրասենյակում կատարվող իրադարձությունները։ Ժամը 00.49 րոպեի 31-րդ վարկյանին տեսախցիկի տեսադաշտում հայտնվում է մի երիտասարդ, ով մոտենալով դրամարկղին, բացում է այն, ապա վերցնում է դրամարկղում գտնվող կանխիկ գումար և հաշվում է վերցրած գումարը, փակում է դրամարկղը և հեռանում։
2-րդ ֆայլը` պարունակում է 2015թ. օգոտոսի 13-ի ժամը 05.00 րոպեի 00 վարկյանից մինչև ժամը 05.00 րոպեի 30 վարկյանը բուքմեյքերական գրասենյակում կատարվող իրադարձությունները։ ժամը 05.00 րոպեի 03-րդ վարկյանում տեսախցիկի տեսադաշտում հայտնվում է նույն երիտասարդը, ով կրկին մոտենալով դրամարկղին, բացում է այն, ապա վերցնում է դրամարկղում գտնվող կանխիկ գումար, փակում է դրամարկղը և հեռանում։
Զննության մասնակից Գևորգ Միշայի Ստեփանյանը հայտարարեց, որ տեսագրությունում պատկերված անձը, ով գրասենյակի դրամարկղից հափշտակում է գումարները հանդիսանում է իրենց գրասենյակում որպես օպերատոր աշխատած Վաղարշակ Գալստյանը։ Նրան ճանաչել է տեսագրության մեջ արտաքինից, մարմնակազմությունից և դեմքից, քանի որ նրա հետ բազմաթիվ անգամ շփվել է, միասին համատեղ աշխատել է և վերջինիս դեմքը և արտաքինը լավ հիշում է։ (…)»։
/հատոր 1, գ.թ. 21, 38-39, 46, դատական նիստի արձանագրություն/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի ներկայացուցչի կողմից 2015թ. հոկտեմբերի 20-ին նախաքննության մարմնին հասցեագրված գրության համաձայն` «(…) Վաղինակ Մանվելի Գալստյանը «ՎԻՎԱՌՈ ԲԵԹԻՆԳ» ՍՊԸ-ի Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գտնվող բուքմեյքերական կետում աշխատել է, որպես վիճակախաղերի տոմսերի վաճառող օպերատոր և նրա պատասխանատվության ներքո եղել են հետևյալ պարտականությունները` ամեն օր առավոտյան ժամը 10։00-ին բացել վերը նշված հասցեում գտնվող «ՎԻՎԱՌՈ ԲԵԹԻՆԳ» ՍՊ ընկերությանը պատկանող թիվ 61 քաքմեյքերական գրասենյակի դրամարկղը և ժամը 24։00-ին փակել նշված գրասենյակի դրամարկղը։
Տեղեկացնում ենք, որ ընկերության տնօրինության բանավոր հրահանգով` աշխատանքային օրվա ավարտից հետո Վաղինակ Մանվելի Գալստյանն իրավունք չունի մուտք գործել տարածքային գրասենյակ։ Վերջինս և նմանատիպ գործառույթներ իրականացնող այլ աշխատակիցներն աշխատանքային օրվա կամ ժամի ավարտից հետո իրավունք ունեն մուտք գործելու տարածքային գրասենյակ միայն այնպիսի արտակարգ իրավիճակների դեպքում, ինչպիսիք են տագնապային ազդանշանի միանալը, ջրհեղեղը, հրդեհը և այլն, այն էլ այդ մասին տեղեկացնելով տվյալ գրասենյակի ղեկավարին։»։
/հատոր 1, գ.թ. 43, 46, դատական նիստի արձանագրություն/
Դատարանը հետազոտելով ամբաստանյալ Վ.Գալստյանի, վկաներ Գ.Ստեփանյանի, Ա.Գասպարյանի և Ն.Ավետիսյանի ցուցմունքները, հրապարակելով և հետազոտելով գործին կցված ապացույցներն ու փաստաթղթերը, համադրելով դրանք քրեական գործի դատական քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված այլ ապացույցների հետ, գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, գտել է, որ որպես ամբաստանյալ Վ.Գալստյանի մեղքը հիմնավորող` դատարանին ներկայացված ապացույցները փաստական տվյալներ չեն պարունակում այն մասին, որ Վ. Գալստյանը ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ է ապօրինի մուտք գործել Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակի տարածք և միասնական դիտավորությամբ այդտեղի դրամարկղից գաղտնի հափշտակել է զգալի չափի` 370.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումար` դրանով կատարելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործություն։
Դատարանն արձանագրել է, որ քրեական գործի նախաքննությամբ չի ապացուցվել և դատաքննությամբ չի հաստատվել այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Վ.Գալստյանին վերագրվող արարքում առկա է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված արարքի հանցակազմը, ուստի գտել է, որ 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Վ. Գալստյանը պետք է արդարացվի` կատարած արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով` արձանագրելով հետևյալը.
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք (…)։
2. Յուրաքանչյուր ոք, ով մեղադրվում է քրեական հանցագործության մեջ, համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ օրենքին համապատասխան։ (…)»։
Նույն կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածի համաձայն`
«Ոչ ոք չպետք է մեղավոր ճանաչվի որևէ գործողության կամ անգործության համար, որը կատարման պահին գործող ներպետական կամ միջազգային իրավունքի համաձայն, հանցագործություն չի համարվել։ (…)»։
ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
6. Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկել միայն այն պատճառով, որ ի վիճակի չէ կատարելու քաղաքացիաիրավական պարտավորությունները (…)»։
ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անկախ և անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդարացի, հրապարակային և ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունք։ (…)»։
ՀՀ Սահմանադրության 66-րդ հոդվածի համաձայն՝
«Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղքն ապացուցված չէ օրենքով սահմանված կարգով` դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով»։
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է։
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն`
«Քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն` այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով։
2. Քրեական օրենքն անալոգիայով կիրառելն արգելվում է»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…) Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։ (…)»։
Վերոգրյալ նորմերի վերլուծությունից բխում է, որ արարքը հանցավոր ճանաչելու համար անհրաժեշտ են հետևյալ պայմանների միաժամանակյա առկայությունը՝
ա/ արարքը պետք է նախատեսված լինի քրեական օրենքով,
բ/ այն պետք է բովանդակի հանցակազմի բոլոր հատկանիշները։
Այլ կերպ` նշված պայմաններից որևէ մեկի բացակայությունը բացառում է հանցանքի առկայությունը։
Նշված հետևությունը բխում է նաև Տիգրան Ժորայի Շմավոնյանի վերաբերյալ ՎԲ-107/07 գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2007թ. հուլիսի 13-ի որոշմամբ արտահայտած իրավական դիրքորոշումից, որի համաձայն` «4. (...) Արարքը ճանաչվում է հանցավոր միայն այն դեպքում, երբ առկա են քրեական օրենքով նախատեսված բոլոր հատկանիշները։ Հանցագործությունն իրենից ներկայացնում է չորս պարտադիր տարրերի միասնություն, այն է՝ օբյեկտ, օբյեկտիվ կողմ, սուբյեկտ, սուբյեկտիվ կողմ։ Նշվածներից թեկուզ մեկի բացակայությունը անձի արարքում վկայում է հանցակազմի բացակայության մասին։ (…)»։
Մեջբերված նորմերով սահմանված է նաև օրինականության սկզբունքը, որի անբաժանելի տարրն է «չկա հանցագործություն և պատիժ, եթե այն սահմանված չէ օրենքով» (nullum crimen, nulla poena sine lege) կանոնը։ Վերջինս իր արտացոլումն է գտել ինչպես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Եվրոպական դատարան), այնպես էլ Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային պրակտիկայում։
Այսպես` Ս.Ռ.-ն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության և Ս.Վ.-ն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության գործերով Եվրոպական դատարանն արձանագրել է, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածում ամրագրված երաշխիքները, լինելով օրենքի գերակայության էական տարրեր, Կոնվենցիայի պաշտպանության համակարգում կայուն տեղ ունեն, և դա հատկապես ընդգծվում է այն փաստով, որ Կոնվենցիայի 15-րդ հոդվածի համաձայն` անգամ պատերազմի կամ արտակարգ դրության ժամանակ 7-րդ հոդվածից որևէ շեղում չի թույլատրվում։ Վերջինս, ելնելով իր առարկայից և նպատակից, պետք է այնպես մեկնաբանվի ու կիրառվի, որպեսզի նախատեսի կամայական մեղադրման, դատապարտման և պատժման դեմ ուղղված արդյունավետ երաշխիքներ (տե՛ս Ս.Ռ.-ն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության գործով (C.R. v. THE UNITED KINGDOM), 1995 թվականի նոյեմբերի 22-ի վճիռը, գանգատ թիվ 20190/92, կետ 32, Ս.Վ.-ն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության գործով (S.W. v. THE UNITED KINGDOM), 1995 թվականի նոյեմբերի 22-ի վճիռը, գանգատ թիվ 20166/92, կետ 34)։
Կոկկինակիսն ընդդեմ Հունաստանի գործով վճռում Եվրոպական դատարանը դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածի 1-ին կետը նախատեսված չէ միայն նրա համար, որ ի վնաս մեղադրյալի հետադարձության կարգով քրեական օրենքի կիրառումն արգելվի։ Այն ընդհանուր առմամբ ամրագրում է նաև այն սկզբունքը, որ միայն օրենքը կարող է սահմանել հանցանքը և նախատեսել պատիժը (nullum crimen, nulla poena sine lege), ինչպես նաև այն սկզբունքը, որ քրեական օրենքը չպետք է ի վնաս մեղադրյալի տարածական մեկնաբանության ենթարկվի, օրինակ՝ այն չպետք է կիրառվի անալոգիայով (տե՛ս Կոկկինակիսն ընդդեմ Հունաստանի գործով (KOKKINAKIS v. GREECE), 1993 թվականի մայիսի 25-ի վճիռը, գանգատ թիվ 14307/88, կետ 52)։
Քննարկվող կանոնն իր արտացոլումն է գտել նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային պրակտիկայում։ Մասնավորապես`
Վարուժան Գագիկի Ավետիսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ3/0013/01/11 գործով 2011թ. հոկտեմբերի 20-ի որոշման 13-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ դիրքորոշումը`
«13. Նախորդ կետում շարադրված միջազգային և ներպետական իրավադրույթների վերլուծությունից հետևում է, որ անձին հանցագործություն (հանցագործություններ) կատարելու մեջ մեղավոր ճանաչելու և այդ հանցագործության (հանցագործությունների) համար պատիժ նշանակելու միակ հիմքն է կատարման պահին նրա արարքն օրենքով հանցագործություն համարվելը և այդ հանցագործության համար պատիժ նախատեսված լինելը։ Ոչ ոք չի կարող ենթարկվել քրեական պատասխանատվության և պատժի այլ կերպ, քան օրենքով ուղղակիորեն նախատեսված դեպքերում, կարգով և չափով։ Անձը չի կարող ենթարկվել պատասխանատվության այնպիսի արարքի համար, որն իրավական որոշակիության չափանիշին բավարարող եղանակով նախատեսված չէ գործող օրենքով։ Անձը չի կարող ենթարկվել նաև այնպիսի պատժի, որը նախատեսված չէ գործող օրենքով։
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ «չկա հանցագործություն և պատիժ, եթե այն սահմանված չէ օրենքով» (nullum crimen, nulla poena sine lege) կանոնը համընդհանուր ճանաչում ստացած հիմնարար սկզբունք է և իրավունքի գերակայության կարևորագույն տարր։ Այն բացարձակ նշանակություն ունի մարդու իրավունքների պաշտպանության համակարգում, հետևաբար նշված սկզբունքից որևէ շեղում անթույլատրելի է»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Երվանդ Մելքոնյանի վերաբերյալ թիվ ԵՇԴ/0090/01/10 քրեական գործով 2011թ. մայիսի 11-ի որոշման 14-16-րդ կետերում արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«14. (...) անձին հանցագործություն կատարելու մեջ մեղավոր ճանաչելու միակ հիմքը կատարման պահին նրա արարքի` օրենքով սահմանված կարգով հանցագործություն համարվելն է։ Այսինքն` արարքը կարող է որպես հանցագործություն նախատեսվել միայն քրեական օրենքով, և ոչ ոք չի կարող ենթարկվել քրեական պատասխանատվության և պատժի այլ կերպ, քան քրեական օրենքով ուղղակիորեն նախատեսված հանցանք կատարելու համար։ Այսպիսով` չկա հանցագործություն, չկա պատիժ, եթե արարքն իրավական որոշակիության չափանիշին բավարարող եղանակով նախատեսված չէ գործող օրենքով (nullum crimen, nulla poena sine lege)։
15. Վերոնշյալ սկզբունքն իր արտացոլումն է գտել նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքում, որի համաձայն` բացառապես օրենքի հիման վրա կարող է որոշվել հանցագործության առկայությունը և դրա համար պատիժ սահմանվել (nullum crimen, nulla poena sine lege)։ Մասնավորապես, արգելելով նախատեսված հանցագործությունների սահմանների ընդլայնումն ի հաշիվ այն գործողությունների, որոնք նախկինում հանցագործություն չեն համարվել` «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածը նաև սահմանում է, որ քրեական օրենքը չպետք է ի վնաս մեղադրյալի տարածական մեկնաբանվի, օրինակ` մեկնաբանվի անալոգիայի կիրառմամբ (տե՛ս Կաֆկարիսն ընդդեմ Կիպրոսի գործով (KAFKARIS v. CYPRUS) 2008 թվականի փետրվարի 12-ի վճիռը, գանգատ թիվ 21906/04, կետ 138)։
16. Սույն որոշման 13-15-րդ կետերում մեջբերված սահմանադրական, կոնվենցիոն և օրենսդրական դրույթների, ինչպես նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի իրավական դիրքորոշումների վերլուծությունից հետևում է, որ այդ դրույթներով սահմանված երաշխիքը (nullum crimen, nulla poena sine lege), հանդիսանալով օրենքի գերակայության անքակտելի տարր, առաջնային տեղ է զբաղեցնում ՀՀ Սահմանադրությամբ և «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայով երաշխավորված պաշտպանության համակարգում, որից որևէ շեղում չի թույլատրվում։ Nullum crimen, nulla poena sine lege սկզբունքից հետևում է, որ ցանկացած հանցագործություն և պատիժ պետք է հստակ ամրագրված լինի օրենքով։ Այդ օրենքը չի կարող տարածական մեկնաբանվել, և այն չի կարող կիրառվել անալոգիայով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն`
«Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ։»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն` «Դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում ցույց է տրվում (...)
3) այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները»։
Վերոշարադրյալ նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ և արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«28. (…) ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
(…)
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 14-15-րդ կետերը, իսկ վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին մանրամասն տե՛ս նույն որոշման 16-19-րդ կետերը)։
(…)
30. Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը։ Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով։ Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում։ Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ։ Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության։
(…) Այլ խոսքով` հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի։ Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը)։
Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետը)։
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ (տե՛ս, ի թիվս այլոց, Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ)։
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար։
31. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին (…) «ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է։ Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ)։ Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ)։
(…) Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա։
Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է։ Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման։
(…)
32. Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը)։ Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն։
Վերջին դիրքորոշումը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջից, որի համաձայն՝ «Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված։ Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները»։
(…) Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը պարտավոր է իր դատական ակտում ամրագրել և թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից գնահատման ենթարկել այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի 3-րդ կետ)։ Հակառակ դեպքում ապացույցների գնահատումը, դրա արդյունքում դատարանի համապատասխան ներքին համոզմունքի ձևավորումը կկրեն սուբյեկտիվ բնույթ, կհանգեցնեն կամայականության և անձի արդար դատաքննության իրավունքի խախտման՝ սահմանափակելով նաև դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը ստուգելու վերադաս դատարանի հնարավորությունը։
33. Սույն որոշման 29-32-րդ կետերում կատարված իրավական վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց։ Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում։
Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. «Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (…)։
Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը)։
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը։ Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը։ Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր)։ Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած»։
Դատարանն արձանագրել է, որ գործի նյութերից երևում է, որ ամբաստանյալ Վ.Գալստյանին մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ նա «ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 00։50-ին և 05։00-ին իրեն հատկացված բանալու միջոցով բացել է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող՝ «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակի մուտքի դուռը, ապա` զրկված լինելով ոչ աշխատանքային ժամերին գրասենյակի տարածք մուտք գործելու իրավունքից, ապօրինի մուտք է գործել գրասենյակի տարածք և միասնական դիտավորությամբ դրամարկղից գաղտնի հափշտակել է զգալի չափի՝ ընդհանուրը 370.000 ՀՀ դրամ գումար»։
Ամբաստանյալ Վ. Գալստյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքի հիմքում դրվել են հետևյալ ապացույցները.
1) տուժողի ներկայացուցիչ Գ. Ստեփանյանի ցուցմունքները,
2) վկա Ա. Գասպարյանի ցուցմունքը,
3) վկա Ն. Ավետիսյանի ցուցմունքը,
4) ապացույց ճանաչված, այլ փաստաթուղթ հանդիսացող, «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի կողմից ներկայացված լազերային սկավառակը և այն զննելու մասին արձանագրությունը,
5) ապացույց ճանաչված, այլ փաստաթուղթ հանդիսացող, «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի ներկայացուցչի գրությունը։
Դատարանը գտել է, որ տվյալ քրեական գործով նախաքննության մարմնի կողմից ձեռք բերված վերոհիշյալ ապացույցները բավարար չեն և չեն կարող թույլատրելիության, վերաբերելիության և բավարարության առումով իրենց համակցության մեջ հիմք հանդիսանալ ամբաստանյալ Վ. Գալստյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքը հիմնավոր ճանաչելու, վերջինիս այդ հանցագործության կատարման մեջ մեղավոր ճանաչելու և մեղադրական դատավճիռ կայացնելու համար` նաև հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Գողությունը` ուրիշի գույքի զգալի չափերով գաղտնի հափշտակությունը`
պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկից չորսհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով։
2. Գողությունը, որը կատարվել է`
(…)
3) պահեստարան կամ շինություն ապօրինի մուտք գործելով`
(…)
պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկից հազարապատիկի չափով, կամ ազատազրկմամբ` երկուսից հինգ տարի ժամկետով։
(…)»։
Համաձայն վերոհիշյալ նորմի` գողությունը գույքի գաղտնի հափշտակումն է, այսինքն` այնպիսի հափշտակում, երբ տվյալ գույքին տիրապետողը, այն օգտագործողը կամ տնօրինողը չի նկատում, որ իր տնօրինության տակ գտնվող կամ իր կառավարմանը հանձնված գույքն աննկատ վերցվում է, օտարվում։ Գաղտնիությունը ենթադրում է գույքի հափշտակում, որը կատարվում է այն անձանց բացակայության ժամանակ, որոնց տնօրինմանն ու կառավարմանն է հանձնված գույքը։ Հափշտակման գաղտնիությունը որոշելու համար կարևորը սուբյեկտիվ կողմի չափանիշն է։ Գույքի հափշտակումը կարող է համարվել գաղտնի նաև այն դեպքում, երբ հանցավորը ենթադրում է, որ հափշտակումը կատարում է գաղտնի, չնայած իրականում արարքը նկատելի է տուժողի և այլ կողմնակի անձանց կողմից։ Սուբյեկտիվ կողմից գողությունը կատարվում է ուղղակի դիտավորությամբ։
Վերլուծելով գործի փաստական հանգամանքները` Դատարանը հիմնավորված է համարել հետևյալը.
Քրեական գործի դատական քննությամբ հաստատվել է, որ Վ.Գալստյանն աշխատելով «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում, անձնական կարիքների համար պարբերաբար գումարներ է վերցրել այնտեղից և որոշ ժամանակ անց այդ գումարները վերադարձրել է։ Վ. Գալստյանը որպես տվյալ ընկերության աշխատակից իմացել է, որ ընկերությունում տեսագրող սարքեր են տեղադրված։
2015թ. օգոստոսի 13-ին, գումարի կարիք ունենալով, հաստատապես իմանալով, որ վերոհիշյալ գրասենյակի տարածքը տեսագրվում է` Վ.Գալստյանն իրեն հատկացված բանալիով երկու անգամ բացել է նշված գրասենյակի դուռը, մուտք է գործել այնտեղ և դրամարկղից վերցրել է 370.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումար։ Նույն օրն առավոտյան գործընկերոջն խնդրել է, որպեսզի հաղորդի մենեջեր Գ.Ստեփանյանին զանգահարել իրեն։ Այնուհետև, Վ. Գալստյանը հեռախոսազրույցի ընթացքում Գ. Ստեփանյանին հայտնել է, որ գումարն ինքն է վերցրել և խոստացել է սեղմ ժամկետում այն վերադարձնել։ Գ. Ստեփանյանն առարկել է և պահանջել է գումարն անհապաղ վերադարձնել։ Այնուհետև Վ.Գալստյանը գումար վաստակելու նպատակով մեկնել է Ռուսաստանի Դաշնություն` արտագնա աշխատանքների և 2015թ. հոկտեմբերի 8-ին, իր հարազատի միջոցով վերադարձրել է «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող, Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակից իր կողմից 2015թ. օգոստոսի 13-ին վերցված 370.000 ՀՀ դրամ գումարը։
Տուժողը հայտնել է, որ Վ.Գալստյանի դեմ որևէ բողոք, գույքային պահանջ չունի։
Շարադրված փաստերը գնահատելով վերոհիշյալ իրավական վերլուծության լույսի ներքո` Դատարանն արձանագրել է, որ սույն գործում առկա ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Վ.Գալստյանը պահեստարան կամ շինություն ապօրինի մուտք գործելով` ուրիշի գույքի զգալի չափերով գաղտնի հափշտակություն` գողություն է կատարել, այսինքն կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցավոր արարք։ Մեղադրական եզրակացության հիմքում դրված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ Վ.Գալստյանի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու և նրան մեղսագրվող հանցավոր արարքի փաստական հանգամանքները հաստատված համարելու համար` այն ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած։
Ստուգելով ամբաստանյալ Վ.Գալստյանի կողմից, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված արարք կատարելու վերաբերյալ գործով ձեռք բերված ապացույցները դրանց վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ` Դատարանը գտել է, որ ամբաստանյալ Վ.Գալստյանի մեղքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված արարքում ապացուցված չէ և սպառվել են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները, ուստի Վ.Գալստյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման և նա պետք է արդարացվի` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ։
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում ուսումնասիրելով և վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ստուգելով քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանումը, լսելով վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ մեղադրողի հիմնավորումներն ու դրա վերաբերյալ պաշտպանության կողմի պատասխանը, ներքին համոզմամբ, հանգում է այն հետևության, որ Դատարանի եզրահանգումներն այն մասին, որ «(...) Վ.Գալստյանն աշխատելով «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում, անձնական կարիքների համար պարբերաբար գումարներ է վերցրել այնտեղից և որոշ ժամանակ անց այդ գումարները վերադարձրել է։ Վ. Գալստյանը որպես տվյալ ընկերության աշխատակից իմացել է, որ ընկերությունում տեսագրող սարքեր են տեղադրված և 2015թ. օգոստոսի 13-ին, գումարի կարիք ունենալով, հաստատապես իմանալով, որ վերոհիշյալ գրասենյակի տարածքը տեսագրվում է` Վ.Գալստյանն իրեն հատկացված բանալիով երկու անգամ բացել է նշված գրասենյակի դուռը, մուտք է գործել այնտեղ և դրամարկղից վերցրել է 370.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումար։ Նույն օրն առավոտյան գործընկերոջն խնդրել է, որպեսզի հաղորդի մենեջեր Գ.Ստեփանյանին զանգահարել իրեն։ Այնուհետև, Վ. Գալստյանը հեռախոսազրույցի ընթացքում Գ. Ստեփանյանին հայտնել է, որ գումարն ինքն է վերցրել և խոստացել է սեղմ ժամկետում այն վերադարձնել, որից հետո իր հարազատի միջոցով վերադարձրել է «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող, Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակից իր կողմից 2015թ. օգոստոսի 13-ին վերցված 370.000 ՀՀ դրամ գումարը, (...)», չէին կարող սույն քրեական գործի շրջանակներում բավարար հիմք հանդիսանալ ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանի նկատմամբ արդարացման դատական ակտ կայացնելու համար:
Տվյալ դեպքում, Վերաքննիչ դատարանը նախ արձանագրում է, որ քրեական գործի նյութերով հիմնավորվել է, որ «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի բոլոր աշխատակիցները, այդ թվում նաև ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանը ժամը 24։00-ից հետո, այսինքն` աշխատանքային ժամի ավարտից հետո, իրավունք չեն ունեցել մուտք գործել տարածքային գրասենյակներ։
Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ում տեղադրված տեսախցիկների առկայությունն ինքնին չի նշանակում, որ ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանի կողմից ընկերության գումարները վերցնելու պահը նկատելի է եղել տուժողի կամ այլ անձանց կողմից, իսկ ինչ վերաբերվում է Դատարանի պատճառաբանություններին, որ գումարները վերցնելու օրը, առավոտյան, ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանը հեռախոսազրույցի ընթացքում մենեջեր Գ.Ստեփանյանին հայտնել է դրամարկղից գումարներն ինքն է վերցրել և խոստացել է սեղմ ժամկետում այն վերադարձնել, ապա Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ հիշյալ հանգամանքով չի հերքվում մինչ այդ ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանի կողմից «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊ ընկերությունից գումարի գաղտնի հափշտակություն կատարելու փաստը:
Վերաքննիչ դատարանը վերլուծության և գնահատության ենթարկելով քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցներն իրենց համակցությամբ, հանգում է այն հետևության, որ քրեական գործի դատաքննության ընթացքում հետազոտված և սույն որոշման մեջ շարադրված ապացույցներով հիմնավորվում է, որ ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցավոր արարք, որի համար պետք է ենթարկվի քրեական պատասխանատվության:
Ելնելով վերոշարադրյալից, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ գործը քննելիս և լուծելիս Դատարանի կողմից թույլ է տրվել քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում, այն է` չի կիրառել քրեական օրենքի այն նորմը, որը ենթակա է եղել կիրառման, ուստի դատական ակտն ամբողջությամբ պետք է բեկանել, և ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանի նկատմամբ կայացնել նոր` մեղադրական դատական ակտ:
Ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը:
Որպես ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանի անձը բնութագրող տվյալներ, Վերաքննիչ դատարանը դիտում է այն, որ ամբաստանյալը նախկինում դատապարտված չի եղել, ամուսնացած է, ունի ընտանիք:
Որպես ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանի պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքներ, Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում այն, որ վերջինիս խնամքին են գտնվում մինչև 14 տարեկան անչափահաս երկու երեխաները, ինչպես նաև այն, որ հանցագործությունը կատարելուց հետո միջոցեր է ձեռնարկել և ամբողջությամբ վերականգնել է պատճառված նյութական վնասը:
Ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանի պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներ Վերաքննիչ դատարանը չի արձանագրում:
Վերաքննիչ դատարանը հաշվի առնելով ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանի կողմից կատարված կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, ամբաստանյալ անձը բնութագրող տվյալները, նրա պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները, նրա պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանի նկատմամբ պետք է նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազ խիստ տեսակը, քանի որ Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ այն կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակները:
Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ, 937-րդ, 398-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ` սույն գործով մեղադրող Ռ.Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016 թվականի հուլիսի 06-ի դատավճիռը, քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, ամբողջությամբ բեկանել:
Ամբաստանյալ Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, և դատապարտել տուգանքի` ՀՀ-ում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի վեցհարյուրապատիկի` 600.000 ՀՀ դրամի չափով:
Քաղաքացիական հայցի հարցը համարել լուծված` այդպիսին չլինելու պատճառաբանությամբ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ այն հրապարակելու պահից մեկամսյա ժամկետում։
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ
Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը,
նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող,
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական
շրջանների դատախազության դատախազ Ռ. Գևորգյանի,
հանրային պաշտպան Մ. Ֆարմանյանի,
տուժողն է`
«Վիվառո Բեթինգ» սահմանափակ պատասխանատվությամբ
ընկերությունը /այսուհետ ՍՊԸ/
2016թ. հուլիսի 06-ին Երևանում,
դատարանում, դռնբաց դատական նիստում, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանի`
ծնված 1989թ. սեպտեմբերի 03-ին Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին մինչև 14 տարեկան երկու երեխա, աշխատել է «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ում որպես օպերատոր, նախկինում չդատված, հաշվառված է Երևանի Լուսինյանց փողոցի թիվ 1 տանը, փաստացի բնակվում է Երևանի Չեխովի փողոցի թիվ 36 շենքի թիվ 18 բնակարանում, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով։
Գործի դատավարական նախապատմությունը
Թիվ 13816615 քրեական գործը ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում հարուցվել է 2015թ. սեպտեմբերի 19-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով։
Քննիչի 2015թ. նոյեմբերի 02-ի որոշումներով Վ. Գալստյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրվել է չհեռանալու մասին ստորագրությունը և հայտարարվել է նրա հետախուզումը։
Քննիչի 2015թ. նոյեմբերի 11-ի որոշմամբ քրեական գործով վարույթը կասեցվել է` մեղադրյալ Վ. Գալստյանի գտնվելու վայրը հայտնի չլինելու պատճառաբանությամբ։
2016թ. մարտի 06-ին Վ. Գալստյանը հայտնաբերվել է և քննիչի նույն օրվա որոշմամբ թիվ 13816615 քրեական գործով վարույթը վերսկսվել է։
Այդ օրը Վ. Գալստյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով` հետևյալ արարքի համար, որ նա. «ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 00։50-ին և 05։00-ին իրեն հատկացված բանալու միջոցով բացել է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող՝ «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակի մուտքի դուռը, ապա՝ զրկված լինելով ոչ աշխատանքային ժամերին գրասենյակի տարածք մուտք գործելու իրավունքից, ապօրինի մուտք է գործել գրասենյակի տարածք և միասնական դիտավորությամբ դրամարկղից գաղտնի հափշտակել է զգալի չափի՝ ընդհանուրը 370.000 ՀՀ դրամ գումար։
Այսինքն` Վ.Գալստյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցավոր արարք։»։
2016թ. մարտի 25-ին թիվ 13816615 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2016թ. մարտի 29-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2016թ. ապրիլի 08-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2016թ. ապրիլի 18-ին նշանակելու մասին։
Նախաքննության մարմինը հիմնավորված է համարել հետևյալը.
«Գործով մեղադրյալ Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանը, ով հաշվառված է Երևան քաղաքի Լուսինյանց փողոցի թիվ 1 տանը, նախկինում չդատված, 01.01.2015 թվականին աշխատանքի է անցել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ում որպես օպերատոր։ 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 00։50-ին և 05։00-ին Վաղարշակ Գալստյանը, նախապես «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ տնօրինության կողմից բանավոր հարահանգավորված լինելով աշխատանքային ժամի ավարտից հետո` 24։00-ից բուքմեյքերական գրասենյակ մուտք գործելու իրավունք չունենալու մասին, ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ իրեն հատկացված բանալու միջոցով բացել է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող՝ «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակի մուտքի դուռը, ապա ապօրինի մուտք գործել գրասենյակի տարածք և միասնական դիտավորությամբ դրամարկղից գաղտնի հափշտակել զգալի չափի՝ ընդհանուրը 370.000 ՀՀ դրամ գումար։
Դեպքի առթիվ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում 19.09.2015թ.-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով հարուցվել է թիվ 13816615 քրեական գործը և կատարվել նախաքննություն։»։
Նախաքննության մարմինը վերոհիշյալ արարքի կատարման համար Վ. Գալստյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով` հիմնավորված համարելով, որ նա. «ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 00։50-ին և 05։00-ին իրեն հատկացված բանալու միջոցով բացել է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող՝ «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակի մուտքի դուռը, ապա՝ զրկված լինելով ոչ աշխատանքային ժամերին գրասենյակի տարածք մուտք գործելու իրավունքից, ապօրինի մուտք է գործել գրասենյակի տարածք և միասնական դիտավորությամբ դրամարկղից գաղտնի հափշտակել է զգալի չափի՝ ընդհանուրը 370.000 ՀՀ դրամ գումար։»։
Համաձայն մեղադրական եզրակացության` «Առաջադրված մեղադրանքում մեղադրյալ Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանն իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և ցուցմունք տվել այն մասին, որ 2015 թվականի օգոստոսին իրեն գումար է անհրաժեշտ եղել և ինքն էլ աշխատելով «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում ու ունենալով այնտեղի մուտքի դռան բանալին, որոշել է իրեն անհրաժեշտ գումարը վերցնել իր աշխատավայրից։ Այդ նպատակով 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, գիշերը երկու անգամ իր մոտ գտնվող բանալիով բացել է թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակի մուտքի դուռը, ներս մտել և դրամարկղից վերցրել ընդհանուրը՝ 370.000 ՀՀ դրամ գումար ու հեռացել, հաշվի չառնելով այն հանգամանքը, որ աշխատանքային ժամի ավարտից՝ 24։00-ից հետո, իրավունք չունի մուտք գործել գրասենյակի տարածք։ Հաջորդ օրը հեռախոսազրույց է ունեցել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի մենեջեր Գևորգ Ստեփանյանի հետ և հայտնել է, որ ինքն է վերցրել գումարը, մոտակա օրերին կվերադարձնի այն, սակայն չկարողանալով վերականգնել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող գումարը, մեկնել է ՌԴ՝ արտագնա աշխատանքների, որպեսզի աշխատի և հատուցի իր կողմից «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատճառված վնասը։ ՌԴ-ում գումար վաստակելով՝ 2015 թվականի հոկտեմբերի 8-ին գումար է ուղարկել և հատուցել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատճառած վնասը»։
/հատոր 1, գ.թ. 74, 85/
Մեղադրանքի կողմը Վ. Գալստյանին առաջադրված վերոհիշյալ մեղադրանքը հիմնավորված է համարել հետևյալ ապացույցներով.
«Տուժողի ներկայացուցիչ Գևորգ Միշայի Ստեփանյանի ցուցմունքով այն մասին, որ աշխատում է «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ում, որպես մենեջեր։ Իր պարտականությունների մեջ է մտնում ամեն օր ստուգայցեր կատարել իր կողմից սպասարկվող բուքմեյքերական գրասենյակներում, կատարել հաշվարկ և վերցնել դրամարկղերում առկա գումարները ու հանձնել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի գլխավոր գրասենյակ։
2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 12։00-ի սահմաններում, կատարելով իր աշխատանքային պարտականությունները` գնացել է իր կողմից սպասարկվող Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակ, որտեղ բացելով Վաղարշակ Գալստյանին ամրակցված դրամարկղը, տեսել է, որ այնտեղից բացակայում է գումարը։ Անմիջապես զանգահարել է նախորդ օրվա օպերատոր Նիկոլայ Ավետիսյանին, ով իրեն հայտնել է, որ դրամարկղում եղել է 370.000 ՀՀ դրամ գումար։ Դրանից հետո անմիջապես զանգահարել է Վաղարշակ Գալստյանին, ով հայտնել է, որ գումարն ինքն է վերցրել և խոստացել է այն վերադարձնել։ Այնուհետև դիտել է բուքմեյքերական գրասենյակում տեղադրված տեսախցիկներով կատարված տեսագրությունը, որից պարզ է դարձել, որ գործով Վաղարշակ Գալստյանը 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 00։50-ին և 05։00-ին իր մոտ գտնվող բանալիով բացել է գրասենյակի մուտքի դուռը և ներս մտնելով դրամարկղից վերցրել է այնտեղ առկա ամբողջ գումարը՝ ընդհանուրը 370.000 ՀՀ դրամ։
Հայտնել է նաև, որ «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի բոլոր աշխատակիցները, այդ թվում նաև Վաղարշակ Գալստյանը, ընկերության տնօրինության կողմից բանավոր հրահանգավորված է եղել, որ ժամը 24։00-ից հետո, այսինքն աշխատանքային ժամի ավարտից հետո, իրավունք չունեն մուտք գործել տարածքային գրասենյակներ։
Լրացուցիչ ցուցմունքով տուժողի ներկայացուցիչ Գևորգ Միշայի Ստեփանյանը հայտնել է նաև, որ գործով մեղադրյալ Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանի հարազատներից մեկը, ում չի ճանաչում` 2015 թվականի հոկտեմբերի 8-ին վերադարձրել է վերջինիս կողմից 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակից վերցված 370.000 ՀՀ դրամ գումարը։ Հայտնել է նաև, որ «Վիվառո բեթինգ» ՍՊ ընկերությունը Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանի դեմ որևէ բողոք, գույքային պահանջ չունի։
գ.թ. 28-29, 33-34
Վկա հարցաքննված Ալբերտ Էդուարդի Գասպարյանի ցուցմունքով այն մասին, որ աշխատում է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում որպես օպերատոր։ 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, առավոտյան ժամը 10։00-ին գնացել է աշխատանքի։ Նույն օրը, ժամը 12։00-ի սահմաններում իրենց աշխատանքի վայր է գնացել մենեջեր Գևորգ Ստեփանյանը, ով հաշվարկի նպատակով բացելով Վաղարշակ Գալստյանի կողմից սպասարկվող դրամարկղը, տեսել է, որ այնտեղից բացակայում է նախորդ օրվա գումարը։ Վերջինս զանգահարել է նախորդ օրվա աշխատակից Նիկոլայ Ավետիսյանին, ով հայտնել է, որ դրամարկղում նախորդ օրն ինքը թողել է 370.000 ՀՀ դրամ գումար։ Հետագայում Գևորգ Ստեփանյանից տեղեկացել է, որ վերջինս դիտել է տեսագրությունները, որով երևացել է, որ նշված գումարը վերցնում է իրենց աշխատակից Վաղարշակ Գալստյանը։ Իրենց աշխատանքն ավարտվում է ժամը 24։00-ին, որի ավարտից հետո իրավունք չունեն մուտք գործել գրասենյակի տարածք, ինչի կապակցությամբ էլ հրահանգավորվել են «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի տնօրինության կողմից։
գ.թ. 36-37
Վկա հարցաքննված Նիկոլայ Էդուարդի Ավետիսյանի ցուցմունքով այն մասին, որ աշխատում է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում որպես օպերատոր։ 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, առավոտյան իրեն է զանգահարել մենեջեր Գևորգ Ստեփանյանը, ով հեռախոսազրույցի ժամանակ հարցրել է, թե նախորդ օրը դրամարկղում ինչքան գումար է եղել, ինչին ինքը պատասխանել է, որ դրամարկղում եղել է 370.000 ՀՀ դրամ։ Հետագայում Գևորգ Ստեփանյանի հետ դիտել են թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում տեղադրված տեսախցիկների կողմից կատարված տեսաձայնագրությունները, որից պարզ է դարձել, որ Վաղարշակ Գալստյանը 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 00։50-ին և 05։00-ին իր մոտ գտնվող բանալիով բացել է գրասենյակի մուտքի դուռը և ներս մտնելով դրամարկղից վերցրել է այնտեղ առկա ամբողջ գումարը։ Իրենց աշխատանքն ավարտվում է ժամը 24։00-ին, որի ավարտից հետո իրավունք չունեն մուտք գործել գրասենյակի տարածք, ինչի կապակցությամբ էլ հրահանգավորվել են «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի տնօրինության կողմից։
գ.թ.41-42
Ապացույց ճանաչված այլ փաստաթուղթ հանդիսացող` «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի կողմից ներկայացված լազերային սկավառակի վրա առկա տեսագրությունով։
գ.թ. 21, 46
Ապացույց ճանաչված այլ փաստաթուղթ հանդիսացող` «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի ներկայացուցիչ Կ. Սարդարյանի գրությամբ, համաձայն որի` հիշյալ ՍՊԸ աշխատակիցները հրահանգավորված են եղել` աշխատանքնային ժամից հետո գրասենյակի տարածք մուտք գործելու արգելքի մասին։
գ.թ. 43, 46
Լազերային սկավառակը տուժողի ներկայացուցիչ Գևորգ Միշայի Ստեփանյանի մասնակցությամբ զննելու մասին կազմված արձանագրությամբ, համաձայն որի զննության մասնակից Գևորգ Ստեփանյանը հայտնել է, որ տեսագրությում գրասենյակի տարածք մուտք գործող անձը հանդիսանում է Վաղարշակ Գալստյանը։
գ.թ. 38-39»։
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները
Դատարանում ամբաստանյալ Վ. Գալստյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չճանաչեց և ցուցմունք տվեց այն մասին, որ 2015թ. օգոստոսին իրեն գումար է անհրաժեշտ եղել, քանի որ ընտանիքով բնակվում է վարձով և բնակարանի սեփականատերը ցանկացել է վարձավճարն ուշացնելու պատճառով իր ընտանիքին բնակարանից դուրս հանել։ Աշխատելով «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում և ունենալով այնտեղի մուտքի դռան բանալին` որոշել է իրեն անհրաժեշտ գումարը վերցնել իր աշխատավայրից և հետագայում վերադարձնել։ Այդ նպատակով, 2015թ. օգոստոսի 13-ի գիշերը, երկու անգամ, իր մոտ գտնվող բանալիով բացել է թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակի մուտքի դուռը, ներս մտել և դրամարկղից վերցնելով 370.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումար` հեռացել է։ Առավոտյան հեռախոսազրույց է ունեցել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի մենեջեր Գևորգ Ստեփանյանի հետ և հայտնել է, որ ինքն է վերցրել գումարը և մոտակա օրերին կվերադարձնի այն։ Այնուհետև, գումար վաստակելու նպատակով մեկնել է Ռուսաստանի Դաշնություն` արտագնա աշխատանքների, որպեսզի գումար վաստակի և վերադարձնի գումարը։ ՌԴ-ում գումար վաստակելով` 2015թ. հոկտեմբերի 8-ին գումար է ուղարկել Հայաստան և վերադարձրել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի գումարը։
Մինչ այդ դեպքը նույնպես, պարբերաբար գումարներ է վերցրել «Վիվառո Բեթինգի» դրամարկղից և այդ մասին հայտնել է մենեջեր Գ. Ստեփանյանին, որից հետո վերադարձրել է այդ գումարները։ Որպես այդ գրասենյակի աշխատակից` հաստատապես իմացել է, որ աշխատանքային ժամի ավարտից` ժամը 24։00-ից հետո իրավունք չունի մուտք գործել գրասենյակի տարածք։ Իմացել է նաև, որ դրամարկղի տարածքը տեսագրվում է։ Գումարը վերցրել է` հետագայում վերադարձնելու նպատակով, ուստի տեսագրման հանգամանքն իրեն չի անհանգստացրել։ Մինչև մենեջեր Գ. Ստեփանյանին հայտնելը` նա դեռևս չի իմացել իր` գումար վերցրած լինելու մասին։
/դատական նիստի արձանագրություն/
Վկա Գ. Ստեփանյանը դատարանում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ աշխատում է «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ում որպես մենեջեր։ Իր պարտականությունների մեջ է մտնում ամեն օր ստուգայցեր կատարել իր կողմից սպասարկվող բուքմեյքերական գրասենյակներում, հաշվարկ կատարել, դրամարկղերում առկա գումարները վերցնել ու հանձնել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի գլխավոր գրասենյակ։
2015թ. օգոստոսի 13-ին, ժամը 12։00-ի սահմաններում, կատարելով իր աշխատանքային պարտականությունները` գնացել է իր կողմից սպասարկվող, Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակ։ Այդտեղ եղել է միայն Ալբերտ Գասպարյանը։ Նրանից հարցրել է թե՞ ուր է Վահիկը, որին նա պատասխանել է, որ չգիտի` հավելելով, որ նա դուրս է եկել` ասելով. «Գևորգին ասեք թող զանգի»։ Իր հարցին, թե հաշվարկը պատրաստ է` նա պատասխանել է, որ չգիտի։ Տեսնելով, որ հաշվարկը պատրաստ չէ` զանգահարել է Վ. Գալստյանին և նա ասել է, որ մի քիչ գումար է պակասում։ Դրա նախորդ օրը Վ. Գալստյանը զանգահարել է իրեն, խնդրել է թույլ տալ 20.000 ՀՀ դրամ գումար վերցնել, որին ինքն առարկել է` ասելով, որ դրամարկղից գումար վերցնել չի կարելի։ Ինքը մատածել է, որ Վ. Գալստյանն իր խնդրած 20.000 ՀՀ դրամ գումարն է վերցրել։ Այդ մասին հարցրել է նրան, որին ի պատասխան նա ասել է, որ ոչ, մի քիչ ավել է վերցրել։ Հարցրել է` ինչքա՞ն ավել, շուրջ 50-60.000։ Նա ասել է` «մի քիչ էլ ավել»։ Այնուհետև նրան հարցրել է` մինչև 100.000 դրամ, իսկ նա ասել է` այո։ Ինքը Վ. Գալստյանին ասել է, որ այդ գումարը վերադարձնի մինչև ժամը երկուսը։ Այնուհետև ինքը զանգահարել է նախորդ օրվա օպերատոր Ն. Ավետիսյանին, քանի որ ժամը 24։00-ին նա է դուռը փակել և գնացել։ Ն. Ավետիսյանից հարցրել է, թե ինչքա՞ն գումար է եղել։ Նա պատասխանել է, որ 370.000 ՀՀ դրամ։ Հարցրել է, թե Վ. Գալստյանը որտեղից է իմացել, որ այդքան գումար կա։ Նա պատասխանել է, որ Վ. Գալստյանի հետ հեռախոսով խոսելիս է ասել։ Այնուհետև զանգահարել և Վ. Գալստյանից հարցրել է, թե ինչ՞ու իրեն չի ասել, որ 370.000 ՀՀ դրամ է եղել և պահանջել է միչև ժամը հինգն այդ գումարը հետ վերադարձնել, քանի որ ինքը պետք է հաշվետվություն ներկայացնի։ Վ. Գալստյանը գումարը չի վերադարձրել, որի պատճառով պարբերաբար զանգահարել և հանդիպել է նրան։ Այնուհետև Վ. Գալստյանը ձգձգել է գումարի վերադարձը` ասելով «այսօր, վաղը» և երկրից դուրս է եկել։ Ինքը Վ. Գալստյանին տեղյակ է պահել, որ եթե չտա այդ գումարը` ինքը ստիպված պիտի դիմի տնօրինությանը, քանի որ չի կարող այդքան պահել։ Խնդրել է հաշվապահին, որ այդ գումարը «կախած» թողնի` մինչև այդ հարցը լուծվի։ Այնուհետև Վ. Գալստյանն անհասանելի է դարձել։ Դրանից հետո դիմել է իրենց անվտանգության պետին, նա էլ դիմել է իրավաբաններին և դիմել են ոստիկանություն։
Մինչ այդ ամբաստանյալն իրենից 20.000 ՀՀ դրամ գումար է խնդրել` կնոջն ու երեխաներին հիվանդանոց տանելու պատճառով։ Նախկինում եղել են դեպքեր, որ Վ. Գալստյանը 5.000 կամ 10.000 ՀՀ դրամ գումարներ է վերցրել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի դեպոզիտ հաշվից կամ ինքն է իր գրպանից տվել ամբաստանյալին, իսկ հետագայում նրա աշխատավարձից այդ գումարները պահել են։ Դեպոզիտում առկա գումարը մշտապես պահվում է դրամարկղում, դա հաշվարկի մեջ չի մտնում։ Վ. Գալստյանի վերցրած այդ գումարները պատկանել են գրասենյակին։ Ամբաստանյալի կողմից վերցրած 370.000 ՀՀ դրամ գումարը եղել է հաշվարկի գումարը, որն ինքը պարտավոր է եղել նույն օրը մինչև ժամը 17։00-ն պարտադիր ներկայացնել հաշվապահություն։
Ամբաստանյալը չի ասել, որ այդ գումարը չի տալու, միայն ասել է, որ կտա այսօր կամ վաղը։
Վ. Գալստյանն իր զանգերին երբեմն չի պատասխանել։
Վ. Գալստյանի հարազատներից մեկը, ում չի ճանաչում` 2015թ. հոկտեմբերի 8-ին վերադարձրել է նրա կողմից 2015թ. օգոստոսի 13-ին «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող, թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակից վերցված 370.000 ՀՀ դրամ գումարը։ «Վիվառո բեթինգ» ՍՊԸ-ն Վ. Գալստյանի դեմ որևէ բողոք, գույքային պահանջ չունի։
/դատական նիստի արձանագրություն/
Վկա Ա. Գասպարյանը դատարանում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ աշխատում է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում որպես օպերատոր։ 2015թ. օգոստոսի 13-ին, առավոտյան ժամը 10։00-ին գնացել է աշխատանքի։ Աշխատանքի վայրում միայնակ է եղել, երբ գրասենյակի մենեջեր Գ. Ստեփանյանը զանգահարել է իրեն և խնդրել է նայել, թե Վ. Գալստյանի կողմից սպասարկվող դրամարկղում որքան գումար կա։ Այդ դրամարկղը բացել և տեսել է, որ այն դատարկ է։ Այնուհետև Գ. Ստեփանյանը եկել է գրասենյակ, բացել է` Վ. Գալստյանի սպասարկած դրամարկղը և ասել է, որ այդտեղից գումարը բացակայում է։ Գ. Ստեփանյանը զանգահարել է նախորդ օրվա օպերատոր Նիկոլայ Ավետիսյանին և նրանից տեղեկացել է, որ դրամարկղում նախորդ օրը նա թողել է 370.000 ՀՀ դրամ գումար։ Հետո Գ. Ստեփանյանը զանգահարել է Վ. Գալստյանին, սակայն նրանց խոսակցության բովանդակությունն իրեն հայտնի չէ։
Ցուցմունք տալու օրը քննիչից իմացել է, որ դեպքը գիշերն է եղել։ Քննիչի մոտ իրեն և Գ. Ստեփանյանին ցույց են տվել տեսագրությունը։ Իր հարցաքննությունը կատարվել է մինչև տեսագրությունը դիտելը, որից հետո նոր ցուցմունքն ավարտվել է։ Աշխատանքի ավարտի ժամերից հետո տագնապային ազդանշանները միացնում են և դրանից հետո գրասենյակ մուտք գործելու իրավունք չունեն։ Ժամը 24։00-ից հետո իրավունք չեն ունեցել մուտք գործել գրասենյակ։ Այդ մասին իրենց հրահանգավորել է տնօրենը։
/հատոր 1, գ.թ. 36-38, դատական նիստի արձանագրություն/
Վկա Ն. Ավետիսյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ աշխատում է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում որպես օպերատոր։ 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, առավոտյան իրեն է զանգահարել մենեջեր Գևորգ Ստեփանյանը, ով հեռախոսազրույցի ժամանակ հարցրել է, թե նախորդ օրը դրամարկղում ինչքան գումար է եղել, ինչին ինքը պատասխանել է, որ դրամարկղում եղել է 370.000 ՀՀ դրամ։ Հետագայում Գևորգ Ստեփանյանի հետ դիտել են թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում տեղադրված տեսախցիկների կողմից կատարված տեսաձայնագրությունները, որից պարզ է դարձել, որ Վաղարշակ Գալստյանը 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 00։50-ին և 05։00-ին իր մոտ գտնվող բանալիով բացել է գրասենյակի մուտքի դուռը և ներս մտնելով` դրամարկղից վերցրել է այնտեղ առկա ամբողջ գումարը։ Իրենց աշխատանքն ավարտվում է ժամը 24։00-ին, որի ավարտից հետո իրավունք չունեն մուտք գործել գրասենյակի տարածք, ինչի կապակցությամբ էլ հրահանգավորվել են «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի տնօրինության կողմից։
/հատոր 1, գ.թ 93-94, դատական նիստի արձանագրություն/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի կողմից ներկայացված լազերային սկավառակում առկա տեսագրության զննություն կատարելու վերաբերյալ 2016թ. հոկտեմբերի 12-ի արձանագրության համաձայն` «(…)
Տեսագրությունը ձայնագրված է «Kodak DWD-R» տեսակի լագերային սկավառակի վրա։ Հիշյալ սկավառակը տեղադրվեց ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի թիվ 302 աշխատասենյակում գտնվող «TOSHIBA» տեսակի դյուրակիր համակրգչի մեջ, ապա ակտիվացվեց լազերային սկավառակի պարունակությունը և պարզվեց, որ լազերային սկավառակի վրա ձայնագրված է երկու ֆայլ։
1-ին ֆայլը` պարունակում է 2015թ. օգոստոսի 13-ի ժամը 00.49-ից մինչև ժամը 00։49։31-ից մինչև 00։50։33 ընկած ժամանակահատվածում բուքմեյքերական գրասենյակում կատարվող իրադարձությունները։ Ժամը 00.49 րոպեի 31-րդ վարկյանին տեսախցիկի տեսադաշտում հայտնվում է մի երիտասարդ, ով մոտենալով դրամարկղին, բացում է այն, ապա վերցնում է դրամարկղում գտնվող կանխիկ գումար և հաշվում է վերցրած գումարը, փակում է դրամարկղը և հեռանում։
2-րդ ֆայլը` պարունակում է 2015թ. օգոտոսի 13-ի ժամը 05.00 րոպեի 00 վարկյանից մինչև ժամը 05.00 րոպեի 30 վարկյանը բուքմեյքերական գրասենյակում կատարվող իրադարձությունները։ ժամը 05.00 րոպեի 03-րդ վարկյանում տեսախցիկի տեսադաշտում հայտնվում է նույն երիտասարդը, ով կրկին մոտենալով դրամարկղին, բացում է այն, ապա վերցնում է դրամարկղում գտնվող կանխիկ գումար, փակում է դրամարկղը և հեռանում։
Զննության մասնակից Գևորգ Միշայի Ստեփանյանը հայտարարեց, որ տեսագրությունում պատկերված անձը, ով գրասենյակի դրամարկղից հափշտակում է գումարները հանդիսանում է իրենց գրասենյակում որպես օպերատոր աշխատած Վաղարշակ Գալստյանը։ Նրան ճանաչել է տեսագրության մեջ արտաքինից, մարմնակազմությունից և դեմքից, քանի որ նրա հետ բազմաթիվ անգամ շփվել է, միասին համատեղ աշխատել է և վերջինիս դեմքը և արտաքինը լավ հիշում է։ (…)»։
/հատոր 1, գ.թ. 21, 38-39, 46, դատական նիստի արձանագրություն/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի ներկայացուցչի կողմից 2015թ. հոկտեմբերի 20-ին նախաքննության մարմնին հասցեագրված գրության համաձայն` «(…) Վաղինակ Մանվելի Գալստյանը «ՎԻՎԱՌՈ ԲԵԹԻՆԳ» ՍՊԸ-ի Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գտնվող բուքմեյքերական կետում աշխատել է, որպես վիճակախաղերի տոմսերի վաճառող օպերատոր և նրա պատասխանատվության ներքո եղել են հետևյալ պարտականությունները` ամեն օր առավոտյան ժամը 10։00-ին բացել վերը նշված հասցեում գտնվող «ՎԻՎԱՌՈ ԲԵԹԻՆԳ» ՍՊ ընկերությանը պատկանող թիվ 61 քաքմեյքերական գրասենյակի դրամարկղը և ժամը 24։00-ին փակել նշված գրասենյակի դրամարկղը։
Տեղեկացնում ենք, որ ընկերության տնօրինության բանավոր հրահանգով` աշխատանքային օրվա ավարտից հետո Վաղինակ Մանվելի Գալստյանն իրավունք չունի մուտք գործել տարածքային գրասենյակ։ Վերջինս և նմանատիպ գործառույթներ իրականացնող այլ աշխատակիցներն աշխատանքային օրվա կամ ժամի ավարտից հետո իրավունք ունեն մուտք գործելու տարածքային գրասենյակ միայն այնպիսի արտակարգ իրավիճակների դեպքում, ինչպիսիք են տագնապային ազդանշանի միանալը, ջրհեղեղը, հրդեհը և այլն, այն էլ այդ մասին տեղեկացնելով տվյալ գրասենյակի ղեկավարին։»։
/հատոր 1, գ.թ. 43, 46, դատական նիստի արձանագրություն/
Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Հետազոտելով ամբաստանյալ Վ. Գալստյանի, վկաներ Գ. Ստեփանյանի, Ա. Գասպարյանի և Ն. Ավետիսյանի ցուցմունքները, հրապարակելով և հետազոտելով գործին կցված ապացույցներն ու փաստաթղթերը, համադրելով դրանք քրեական գործի դատական քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված այլ ապացույցների հետ, գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից` դատարանը գտնում է, որ որպես ամբաստանյալ Վ. Գալստյանի մեղքը հիմնավորող` դատարանին ներկայացված ապացույցները փաստական տվյալներ չեն պարունակում այն մասին, որ Վ. Գալստյանը ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ է ապօրինի մուտք գործել Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակի տարածք և միասնական դիտավորությամբ այդտեղի դրամարկղից գաղտնի հափշտակել է զգալի չափի` 370.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումար` դրանով կատարելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործություն։
Քրեական գործի նախաքննությամբ չի ապացուցվել և դատաքննությամբ չի հաստատվել այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Վ. Գալստյանին վերագրվող արարքում առկա է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված արարքի հանցակազմը, ուստի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Վ. Գալստյանը պետք է արդարացվի` կատարած արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով, հետևյալ պատճառաբանությամբ.
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք (…)։
2. Յուրաքանչյուր ոք, ով մեղադրվում է քրեական հանցագործության մեջ, համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ օրենքին համապատասխան։ (…)»։
Նույն կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածի համաձայն`
«Ոչ ոք չպետք է մեղավոր ճանաչվի որևէ գործողության կամ անգործության համար, որը կատարման պահին գործող ներպետական կամ միջազգային իրավունքի համաձայն, հանցագործություն չի համարվել։ (…)»։
ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
6. Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկել միայն այն պատճառով, որ ի վիճակի չէ կատարելու քաղաքացիաիրավական պարտավորությունները (…)»։
ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անկախ և անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդարացի, հրապարակային և ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունք։ (…)»։
ՀՀ Սահմանադրության 66-րդ հոդվածի համաձայն՝
«Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղքն ապացուցված չէ օրենքով սահմանված կարգով` դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով»։
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է։
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն`
«Քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն` այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները։»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով։
2. Քրեական օրենքն անալոգիայով կիրառելն արգելվում է»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…) Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։ (…)»։
Վերոգրյալ նորմերի վերլուծությունից բխում է, որ արարքը հանցավոր ճանաչելու համար անհրաժեշտ են հետևյալ պայմանների միաժամանակյա առկայությունը՝
ա/ արարքը պետք է նախատեսված լինի քրեական օրենքով,
բ/ այն պետք է բովանդակի հանցակազմի բոլոր հատկանիշները։
Այլ կերպ` նշված պայմաններից որևէ մեկի բացակայությունը բացառում է հանցանքի առկայությունը։
Նշված հետևությունը բխում է նաև Տիգրան Ժորայի Շմավոնյանի վերաբերյալ ՎԲ-107/07 գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2007թ. հուլիսի 13-ի որոշմամբ արտահայտած իրավական դիրքորոշումից, որի համաձայն`
«4. (...) Արարքը ճանաչվում է հանցավոր միայն այն դեպքում, երբ առկա են քրեական օրենքով նախատեսված բոլոր հատկանիշները։ Հանցագործությունն իրենից ներկայացնում է չորս պարտադիր տարրերի միասնություն, այն է՝ օբյեկտ, օբյեկտիվ կողմ, սուբյեկտ, սուբյեկտիվ կողմ։ Նշվածներից թեկուզ մեկի բացակայությունը անձի արարքում վկայում է հանցակազմի բացակայության մասին։ (…)»։
Մեջբերված նորմերով սահմանված է նաև օրինականության սկզբունքը, որի անբաժանելի տարրն է «չկա հանցագործություն և պատիժ, եթե այն սահմանված չէ օրենքով» (nullum crimen, nulla poena sine lege) կանոնը։ Վերջինս իր արտացոլումն է գտել ինչպես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Եվրոպական դատարան), այնպես էլ Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային պրակտիկայում։
Այսպես` Ս.Ռ.-ն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության և Ս.Վ.-ն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության գործերով Եվրոպական դատարանն արձանագրել է, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածում ամրագրված երաշխիքները, լինելով օրենքի գերակայության էական տարրեր, Կոնվենցիայի պաշտպանության համակարգում կայուն տեղ ունեն, և դա հատկապես ընդգծվում է այն փաստով, որ Կոնվենցիայի 15-րդ հոդվածի համաձայն` անգամ պատերազմի կամ արտակարգ դրության ժամանակ 7-րդ հոդվածից որևէ շեղում չի թույլատրվում։ Վերջինս, ելնելով իր առարկայից և նպատակից, պետք է այնպես մեկնաբանվի ու կիրառվի, որպեսզի նախատեսի կամայական մեղադրման, դատապարտման և պատժման դեմ ուղղված արդյունավետ երաշխիքներ (տե՛ս Ս.Ռ.-ն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության գործով (C.R. v. THE UNITED KINGDOM), 1995 թվականի նոյեմբերի 22-ի վճիռը, գանգատ թիվ 20190/92, կետ 32, Ս.Վ.-ն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության գործով (S.W. v. THE UNITED KINGDOM), 1995 թվականի նոյեմբերի 22-ի վճիռը, գանգատ թիվ 20166/92, կետ 34)։
Կոկկինակիսն ընդդեմ Հունաստանի գործով վճռում Եվրոպական դատարանը դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածի 1-ին կետը նախատեսված չէ միայն նրա համար, որ ի վնաս մեղադրյալի հետադարձության կարգով քրեական օրենքի կիրառումն արգելվի։ Այն ընդհանուր առմամբ ամրագրում է նաև այն սկզբունքը, որ միայն օրենքը կարող է սահմանել հանցանքը և նախատեսել պատիժը (nullum crimen, nulla poena sine lege), ինչպես նաև այն սկզբունքը, որ քրեական օրենքը չպետք է ի վնաս մեղադրյալի տարածական մեկնաբանության ենթարկվի, օրինակ՝ այն չպետք է կիրառվի անալոգիայով (տե՛ս Կոկկինակիսն ընդդեմ Հունաստանի գործով (KOKKINAKIS v. GREECE), 1993 թվականի մայիսի 25-ի վճիռը, գանգատ թիվ 14307/88, կետ 52)։
Քննարկվող կանոնն իր արտացոլումն է գտել նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային պրակտիկայում։ Մասնավորապես`
Վարուժան Գագիկի Ավետիսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ3/0013/01/11 գործով 2011թ. հոկտեմբերի 20-ի որոշման 13-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ դիրքորոշումը`
«13. Նախորդ կետում շարադրված միջազգային և ներպետական իրավադրույթների վերլուծությունից հետևում է, որ անձին հանցագործություն (հանցագործություններ) կատարելու մեջ մեղավոր ճանաչելու և այդ հանցագործության (հանցագործությունների) համար պատիժ նշանակելու միակ հիմքն է կատարման պահին նրա արարքն օրենքով հանցագործություն համարվելը և այդ հանցագործության համար պատիժ նախատեսված լինելը։ Ոչ ոք չի կարող ենթարկվել քրեական պատասխանատվության և պատժի այլ կերպ, քան օրենքով ուղղակիորեն նախատեսված դեպքերում, կարգով և չափով։ Անձը չի կարող ենթարկվել պատասխանատվության այնպիսի արարքի համար, որն իրավական որոշակիության չափանիշին բավարարող եղանակով նախատեսված չէ գործող օրենքով։ Անձը չի կարող ենթարկվել նաև այնպիսի պատժի, որը նախատեսված չէ գործող օրենքով։
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ «չկա հանցագործություն և պատիժ, եթե այն սահմանված չէ օրենքով» (nullum crimen, nulla poena sine lege) կանոնը համընդհանուր ճանաչում ստացած հիմնարար սկզբունք է և իրավունքի գերակայության կարևորագույն տարր։ Այն բացարձակ նշանակություն ունի մարդու իրավունքների պաշտպանության համակարգում, հետևաբար նշված սկզբունքից որևէ շեղում անթույլատրելի է։»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Երվանդ Մելքոնյանի վերաբերյալ թիվ ԵՇԴ/0090/01/10 քրեական գործով 2011թ. մայիսի 11-ի որոշման 14-16-րդ կետերում արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«14. (...) անձին հանցագործություն կատարելու մեջ մեղավոր ճանաչելու միակ հիմքը կատարման պահին նրա արարքի` օրենքով սահմանված կարգով հանցագործություն համարվելն է։ Այսինքն` արարքը կարող է որպես հանցագործություն նախատեսվել միայն քրեական օրենքով, և ոչ ոք չի կարող ենթարկվել քրեական պատասխանատվության և պատժի այլ կերպ, քան քրեական օրենքով ուղղակիորեն նախատեսված հանցանք կատարելու համար։ Այսպիսով` չկա հանցագործություն, չկա պատիժ, եթե արարքն իրավական որոշակիության չափանիշին բավարարող եղանակով նախատեսված չէ գործող օրենքով (nullum crimen, nulla poena sine lege)։
15. Վերոնշյալ սկզբունքն իր արտացոլումն է գտել նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքում, որի համաձայն` բացառապես օրենքի հիման վրա կարող է որոշվել հանցագործության առկայությունը և դրա համար պատիժ սահմանվել (nullum crimen, nulla poena sine lege)։ Մասնավորապես, արգելելով նախատեսված հանցագործությունների սահմանների ընդլայնումն ի հաշիվ այն գործողությունների, որոնք նախկինում հանցագործություն չեն համարվել` «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածը նաև սահմանում է, որ քրեական օրենքը չպետք է ի վնաս մեղադրյալի տարածական մեկնաբանվի, օրինակ` մեկնաբանվի անալոգիայի կիրառմամբ (տե՛ս Կաֆկարիսն ընդդեմ Կիպրոսի գործով (KAFKARIS v. CYPRUS) 2008 թվականի փետրվարի 12-ի վճիռը, գանգատ թիվ 21906/04, կետ 138)։
16. Սույն որոշման 13-15-րդ կետերում մեջբերված սահմանադրական, կոնվենցիոն և օրենսդրական դրույթների, ինչպես նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի իրավական դիրքորոշումների վերլուծությունից հետևում է, որ այդ դրույթներով սահմանված երաշխիքը (nullum crimen, nulla poena sine lege), հանդիսանալով օրենքի գերակայության անքակտելի տարր, առաջնային տեղ է զբաղեցնում ՀՀ Սահմանադրությամբ և «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայով երաշխավորված պաշտպանության համակարգում, որից որևէ շեղում չի թույլատրվում։ Nullum crimen, nulla poena sine lege սկզբունքից հետևում է, որ ցանկացած հանցագործություն և պատիժ պետք է հստակ ամրագրված լինի օրենքով։ Այդ օրենքը չի կարող տարածական մեկնաբանվել, և այն չի կարող կիրառվել անալոգիայով։»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն`
«Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ։»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում« երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված« եթե դատարանը« ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով« հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա« դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա« ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով« սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ։»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն`
«Դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում ցույց է տրվում (...)
3) այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները»։
Վերոշարադրյալ նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ և արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«28. (…) ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
(…)
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 14-15-րդ կետերը, իսկ վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին մանրամասն տե՛ս նույն որոշման 16-19-րդ կետերը)։
(…)
30. Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը։ Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով։ Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում։ Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ։ Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության։
(…) Այլ խոսքով` հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի։ Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը)։ Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետը)։
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ (տե՛ս, ի թիվս այլոց, Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ)։
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար։
31. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին (…) «ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է։ Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ)։ Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ)։
(…) Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա։
Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է։ Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման։
(…)
32. Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը)։ Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն։
Վերջին դիրքորոշումը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջից, որի համաձայն՝ «Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված։ Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները»։
(…) Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը պարտավոր է իր դատական ակտում ամրագրել և թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից գնահատման ենթարկել այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի 3-րդ կետ)։ Հակառակ դեպքում ապացույցների գնահատումը, դրա արդյունքում դատարանի համապատասխան ներքին համոզմունքի ձևավորումը կկրեն սուբյեկտիվ բնույթ, կհանգեցնեն կամայականության և անձի արդար դատաքննության իրավունքի խախտման՝ սահմանափակելով նաև դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը ստուգելու վերադաս դատարանի հնարավորությունը։
33. Սույն որոշման 29-32-րդ կետերում կատարված իրավական վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց։ Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում։
Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. «Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (…) ։ Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը)։
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը։ Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը։ Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր)։ Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած»։
Գործի նյութերից երևում է, որ ամբաստանյալ Վ. Գալստյանին մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ նա «ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 00։50-ին և 05։00-ին իրեն հատկացված բանալու միջոցով բացել է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող՝ «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակի մուտքի դուռը, ապա` զրկված լինելով ոչ աշխատանքային ժամերին գրասենյակի տարածք մուտք գործելու իրավունքից, ապօրինի մուտք է գործել գրասենյակի տարածք և միասնական դիտավորությամբ դրամարկղից գաղտնի հափշտակել է զգալի չափի՝ ընդհանուրը 370.000 ՀՀ դրամ գումար։»։
Ամբաստանյալ Վ. Գալստյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքի հիմքում դրվել են հետևյալ ապացույցները.
1) տուժողի ներկայացուցիչ Գ. Ստեփանյանի ցուցմունքները,
2) վկա Ա. Գասպարյանի ցուցմունքը,
3) վկա Ն. Ավետիսյանի ցուցմունքը,
4) ապացույց ճանաչված, այլ փաստաթուղթ հանդիսացող, «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի կողմից ներկայացված լազերային սկավառակը և այն զննելու մասին արձանագրությունը,
5) ապացույց ճանաչված, այլ փաստաթուղթ հանդիսացող, «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի ներկայացուցչի գրությունը։
Դատարանը գտնում է, որ տվյալ քրեական գործով նախաքննության մարմնի կողմից ձեռք բերված վերոհիշյալ ապացույցները բավարար չեն և չեն կարող թույլատրելիության, վերաբերելիության և բավարարության առումով իրենց համակցության մեջ հիմք հանդիսանալ ամբաստանյալ Վ. Գալստյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքը հիմնավոր ճանաչելու, վերջինիս այդ հանցագործության կատարման մեջ մեղավոր ճանաչելու և մեղադրական դատավճիռ կայացնելու համար` նաև հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Գողությունը` ուրիշի գույքի զգալի չափերով գաղտնի հափշտակությունը`
պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկից չորսհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով։
2. Գողությունը, որը կատարվել է`
(…)
3) պահեստարան կամ շինություն ապօրինի մուտք գործելով`
(…)
պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկից հազարապատիկի չափով, կամ ազատազրկմամբ` երկուսից հինգ տարի ժամկետով։
(…)»։
Համաձայն վերոհիշյալ նորմի` գողությունը գույքի գաղտնի հափշտակումն է, այսինքն` այնպիսի հափշտակում, երբ տվյալ գույքին տիրապետողը, այն օգտագործողը կամ տնօրինողը չի նկատում, որ իր տնօրինության տակ գտնվող կամ իր կառավարմանը հանձնված գույքն աննկատ վերցվում է, օտարվում։ Գաղտնիությունը ենթադրում է գույքի հափշտակում, որը կատարվում է այն անձանց բացակայության ժամանակ, որոնց տնօրինմանն ու կառավարմանն է հանձնված գույքը։ Հափշտակման գաղտնիությունը որոշելու համար կարևորը սուբյեկտիվ կողմի չափանիշն է։ Գույքի հափշտակումը կարող է համարվել գաղտնի նաև այն դեպքում, երբ հանցավորը ենթադրում է, որ հափշտակումը կատարում է գաղտնի, չնայած իրականում արարքը նկատելի է տուժողի և այլ կողմնակի անձանց կողմից։
Սուբյեկտիվ կողմից գողությունը կատարվում է ուղղակի դիտավորությամբ։
Վերլուծելով գործի փաստական հանգամանքները` դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
Քրեական գործի դատական քննությամբ հաստատվել է, որ Վ. Գալստյանն աշխատելով «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում, անձնական կարիքների համար պարբերաբար գումարներ է վերցրել այնտեղից և որոշ ժամանակ անց այդ գումարները վերադարձրել է։ Վ. Գալստյանը որպես տվյալ ընկերության աշխատակից իմացել է, որ ընկերությունում տեսագրող սարքեր են տեղադրված։
2015թ. օգոստոսի 13-ին, գումարի կարիք ունենալով, հաստատապես իմանալով, որ վերոհիշյալ գրասենյակի տարածքը տեսագրվում է` Վ. Գալստյանն իրեն հատկացված բանալիով երկու անգամ բացել է նշված գրասենյակի դուռը, մուտք է գործել այնտեղ և դրամարկղից վերցրել է 370.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումար։ Նույն օրն առավոտյան գործընկերոջն խնդրել է, որպեսզի հաղորդի մենեջեր Գ. Ստեփանյանին զանգահարել իրեն։ Այնուհետև, Վ. Գալստյանը հեռախոսազրույցի ընթացքում Գ. Ստեփանյանին հայտնել է, որ գումարն ինքն է վերցրել և խոստացել է սեղմ ժամկետում այն վերադարձնել։ Գ. Ստեփանյանն առարկել է և պահանջել է գումարն անհապաղ վերադարձնել։ Այնուհետև Վ. Գալստյանը գումար վաստակելու նպատակով մեկնել է Ռուսաստանի Դաշնություն` արտագնա աշխատանքների և 2015թ. հոկտեմբերի 8-ին, իր հարազատի միջոցով վերադարձրել է «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող, Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակից իր կողմից 2015թ. օգոստոսի 13-ին վերցված 370.000 ՀՀ դրամ գումարը։
Տուժողը հայտնել է, որ Վ. Գալստյանի դեմ որևէ բողոք, գույքային պահանջ չունի։
Շարադրված փաստերը գնահատելով վերոհիշյալ իրավական վերլուծության լույսի ներքո` դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործում առկա ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Վ. Գալստյանը պահեստարան կամ շինություն ապօրինի մուտք գործելով` ուրիշի գույքի զգալի չափերով գաղտնի հափշտակություն` գողություն է կատարել, այսինքն կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցավոր արարք։ Մեղադրական եզրակացության հիմքում դրված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ Վ. Գալստյանի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու և նրան մեղսագրվող հանցավոր արարքի փաստական հանգամանքները հաստատված համարելու համար` այն ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած։
Այսպիսով, ստուգելով ամբաստանյալ Վ. Գալստյանի կողմից, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված արարք կատարելու վերաբերյալ գործով ձեռք բերված ապացույցները դրանց վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Վ. Գալստյանի մեղքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված արարքում ապացուցված չէ և սպառվել են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները, ուստի Վ. Գալստյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման և նա պետք է արդարացվի` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ։
Քրեական գործով քաղաքացիական հայց չի ներկայացվել, Վ. Գալստյանի գույքի վրա կալանք չի դրվել, իրեղեն ապացույց առկա չէ։
Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը պետք է վերացնել։
Դատական ծախսերի վերաբերյալ տեղեկություններ առկա չեն։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 151-րդ, 357-360-րդ, 364, 366-րդ և 369-373-րդ հոդվածներով` դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ճանաչել և հռչակել ամբաստանյալ Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանի անմեղությունը` Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ, Վաղարշակ Գալստյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել և նրան արդարացնել` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ։
Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը վերացնել։
Դատավճիռը հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը,
նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող,
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական
շրջանների դատախազության դատախազ Ռ. Գևորգյանի,
հանրային պաշտպան Մ. Ֆարմանյանի,
տուժողն է`
«Վիվառո Բեթինգ» սահմանափակ պատասխանատվությամբ
ընկերությունը /այսուհետ ՍՊԸ/
2016թ. հուլիսի 06-ին Երևանում,
դատարանում, դռնբաց դատական նիստում, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանի`
ծնված 1989թ. սեպտեմբերի 03-ին Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին մինչև 14 տարեկան երկու երեխա, աշխատել է «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ում որպես օպերատոր, նախկինում չդատված, հաշվառված է Երևանի Լուսինյանց փողոցի թիվ 1 տանը, փաստացի բնակվում է Երևանի Չեխովի փողոցի թիվ 36 շենքի թիվ 18 բնակարանում, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով։
Գործի դատավարական նախապատմությունը
Թիվ 13816615 քրեական գործը ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում հարուցվել է 2015թ. սեպտեմբերի 19-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով։
Քննիչի 2015թ. նոյեմբերի 02-ի որոշումներով Վ. Գալստյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրվել է չհեռանալու մասին ստորագրությունը և հայտարարվել է նրա հետախուզումը։
Քննիչի 2015թ. նոյեմբերի 11-ի որոշմամբ քրեական գործով վարույթը կասեցվել է` մեղադրյալ Վ. Գալստյանի գտնվելու վայրը հայտնի չլինելու պատճառաբանությամբ։
2016թ. մարտի 06-ին Վ. Գալստյանը հայտնաբերվել է և քննիչի նույն օրվա որոշմամբ թիվ 13816615 քրեական գործով վարույթը վերսկսվել է։
Այդ օրը Վ. Գալստյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով` հետևյալ արարքի համար, որ նա. «ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 00։50-ին և 05։00-ին իրեն հատկացված բանալու միջոցով բացել է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող՝ «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակի մուտքի դուռը, ապա՝ զրկված լինելով ոչ աշխատանքային ժամերին գրասենյակի տարածք մուտք գործելու իրավունքից, ապօրինի մուտք է գործել գրասենյակի տարածք և միասնական դիտավորությամբ դրամարկղից գաղտնի հափշտակել է զգալի չափի՝ ընդհանուրը 370.000 ՀՀ դրամ գումար։
Այսինքն` Վ.Գալստյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցավոր արարք։»։
2016թ. մարտի 25-ին թիվ 13816615 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2016թ. մարտի 29-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2016թ. ապրիլի 08-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2016թ. ապրիլի 18-ին նշանակելու մասին։
Նախաքննության մարմինը հիմնավորված է համարել հետևյալը.
«Գործով մեղադրյալ Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանը, ով հաշվառված է Երևան քաղաքի Լուսինյանց փողոցի թիվ 1 տանը, նախկինում չդատված, 01.01.2015 թվականին աշխատանքի է անցել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ում որպես օպերատոր։ 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 00։50-ին և 05։00-ին Վաղարշակ Գալստյանը, նախապես «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ տնօրինության կողմից բանավոր հարահանգավորված լինելով աշխատանքային ժամի ավարտից հետո` 24։00-ից բուքմեյքերական գրասենյակ մուտք գործելու իրավունք չունենալու մասին, ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ իրեն հատկացված բանալու միջոցով բացել է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող՝ «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակի մուտքի դուռը, ապա ապօրինի մուտք գործել գրասենյակի տարածք և միասնական դիտավորությամբ դրամարկղից գաղտնի հափշտակել զգալի չափի՝ ընդհանուրը 370.000 ՀՀ դրամ գումար։
Դեպքի առթիվ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում 19.09.2015թ.-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով հարուցվել է թիվ 13816615 քրեական գործը և կատարվել նախաքննություն։»։
Նախաքննության մարմինը վերոհիշյալ արարքի կատարման համար Վ. Գալստյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով` հիմնավորված համարելով, որ նա. «ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 00։50-ին և 05։00-ին իրեն հատկացված բանալու միջոցով բացել է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող՝ «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակի մուտքի դուռը, ապա՝ զրկված լինելով ոչ աշխատանքային ժամերին գրասենյակի տարածք մուտք գործելու իրավունքից, ապօրինի մուտք է գործել գրասենյակի տարածք և միասնական դիտավորությամբ դրամարկղից գաղտնի հափշտակել է զգալի չափի՝ ընդհանուրը 370.000 ՀՀ դրամ գումար։»։
Համաձայն մեղադրական եզրակացության` «Առաջադրված մեղադրանքում մեղադրյալ Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանն իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և ցուցմունք տվել այն մասին, որ 2015 թվականի օգոստոսին իրեն գումար է անհրաժեշտ եղել և ինքն էլ աշխատելով «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում ու ունենալով այնտեղի մուտքի դռան բանալին, որոշել է իրեն անհրաժեշտ գումարը վերցնել իր աշխատավայրից։ Այդ նպատակով 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, գիշերը երկու անգամ իր մոտ գտնվող բանալիով բացել է թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակի մուտքի դուռը, ներս մտել և դրամարկղից վերցրել ընդհանուրը՝ 370.000 ՀՀ դրամ գումար ու հեռացել, հաշվի չառնելով այն հանգամանքը, որ աշխատանքային ժամի ավարտից՝ 24։00-ից հետո, իրավունք չունի մուտք գործել գրասենյակի տարածք։ Հաջորդ օրը հեռախոսազրույց է ունեցել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի մենեջեր Գևորգ Ստեփանյանի հետ և հայտնել է, որ ինքն է վերցրել գումարը, մոտակա օրերին կվերադարձնի այն, սակայն չկարողանալով վերականգնել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող գումարը, մեկնել է ՌԴ՝ արտագնա աշխատանքների, որպեսզի աշխատի և հատուցի իր կողմից «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատճառված վնասը։ ՌԴ-ում գումար վաստակելով՝ 2015 թվականի հոկտեմբերի 8-ին գումար է ուղարկել և հատուցել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատճառած վնասը»։
/հատոր 1, գ.թ. 74, 85/
Մեղադրանքի կողմը Վ. Գալստյանին առաջադրված վերոհիշյալ մեղադրանքը հիմնավորված է համարել հետևյալ ապացույցներով.
«Տուժողի ներկայացուցիչ Գևորգ Միշայի Ստեփանյանի ցուցմունքով այն մասին, որ աշխատում է «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ում, որպես մենեջեր։ Իր պարտականությունների մեջ է մտնում ամեն օր ստուգայցեր կատարել իր կողմից սպասարկվող բուքմեյքերական գրասենյակներում, կատարել հաշվարկ և վերցնել դրամարկղերում առկա գումարները ու հանձնել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի գլխավոր գրասենյակ։
2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 12։00-ի սահմաններում, կատարելով իր աշխատանքային պարտականությունները` գնացել է իր կողմից սպասարկվող Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակ, որտեղ բացելով Վաղարշակ Գալստյանին ամրակցված դրամարկղը, տեսել է, որ այնտեղից բացակայում է գումարը։ Անմիջապես զանգահարել է նախորդ օրվա օպերատոր Նիկոլայ Ավետիսյանին, ով իրեն հայտնել է, որ դրամարկղում եղել է 370.000 ՀՀ դրամ գումար։ Դրանից հետո անմիջապես զանգահարել է Վաղարշակ Գալստյանին, ով հայտնել է, որ գումարն ինքն է վերցրել և խոստացել է այն վերադարձնել։ Այնուհետև դիտել է բուքմեյքերական գրասենյակում տեղադրված տեսախցիկներով կատարված տեսագրությունը, որից պարզ է դարձել, որ գործով Վաղարշակ Գալստյանը 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 00։50-ին և 05։00-ին իր մոտ գտնվող բանալիով բացել է գրասենյակի մուտքի դուռը և ներս մտնելով դրամարկղից վերցրել է այնտեղ առկա ամբողջ գումարը՝ ընդհանուրը 370.000 ՀՀ դրամ։
Հայտնել է նաև, որ «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի բոլոր աշխատակիցները, այդ թվում նաև Վաղարշակ Գալստյանը, ընկերության տնօրինության կողմից բանավոր հրահանգավորված է եղել, որ ժամը 24։00-ից հետո, այսինքն աշխատանքային ժամի ավարտից հետո, իրավունք չունեն մուտք գործել տարածքային գրասենյակներ։
Լրացուցիչ ցուցմունքով տուժողի ներկայացուցիչ Գևորգ Միշայի Ստեփանյանը հայտնել է նաև, որ գործով մեղադրյալ Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանի հարազատներից մեկը, ում չի ճանաչում` 2015 թվականի հոկտեմբերի 8-ին վերադարձրել է վերջինիս կողմից 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակից վերցված 370.000 ՀՀ դրամ գումարը։ Հայտնել է նաև, որ «Վիվառո բեթինգ» ՍՊ ընկերությունը Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանի դեմ որևէ բողոք, գույքային պահանջ չունի։
գ.թ. 28-29, 33-34
Վկա հարցաքննված Ալբերտ Էդուարդի Գասպարյանի ցուցմունքով այն մասին, որ աշխատում է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում որպես օպերատոր։ 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, առավոտյան ժամը 10։00-ին գնացել է աշխատանքի։ Նույն օրը, ժամը 12։00-ի սահմաններում իրենց աշխատանքի վայր է գնացել մենեջեր Գևորգ Ստեփանյանը, ով հաշվարկի նպատակով բացելով Վաղարշակ Գալստյանի կողմից սպասարկվող դրամարկղը, տեսել է, որ այնտեղից բացակայում է նախորդ օրվա գումարը։ Վերջինս զանգահարել է նախորդ օրվա աշխատակից Նիկոլայ Ավետիսյանին, ով հայտնել է, որ դրամարկղում նախորդ օրն ինքը թողել է 370.000 ՀՀ դրամ գումար։ Հետագայում Գևորգ Ստեփանյանից տեղեկացել է, որ վերջինս դիտել է տեսագրությունները, որով երևացել է, որ նշված գումարը վերցնում է իրենց աշխատակից Վաղարշակ Գալստյանը։ Իրենց աշխատանքն ավարտվում է ժամը 24։00-ին, որի ավարտից հետո իրավունք չունեն մուտք գործել գրասենյակի տարածք, ինչի կապակցությամբ էլ հրահանգավորվել են «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի տնօրինության կողմից։
գ.թ. 36-37
Վկա հարցաքննված Նիկոլայ Էդուարդի Ավետիսյանի ցուցմունքով այն մասին, որ աշխատում է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում որպես օպերատոր։ 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, առավոտյան իրեն է զանգահարել մենեջեր Գևորգ Ստեփանյանը, ով հեռախոսազրույցի ժամանակ հարցրել է, թե նախորդ օրը դրամարկղում ինչքան գումար է եղել, ինչին ինքը պատասխանել է, որ դրամարկղում եղել է 370.000 ՀՀ դրամ։ Հետագայում Գևորգ Ստեփանյանի հետ դիտել են թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում տեղադրված տեսախցիկների կողմից կատարված տեսաձայնագրությունները, որից պարզ է դարձել, որ Վաղարշակ Գալստյանը 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 00։50-ին և 05։00-ին իր մոտ գտնվող բանալիով բացել է գրասենյակի մուտքի դուռը և ներս մտնելով դրամարկղից վերցրել է այնտեղ առկա ամբողջ գումարը։ Իրենց աշխատանքն ավարտվում է ժամը 24։00-ին, որի ավարտից հետո իրավունք չունեն մուտք գործել գրասենյակի տարածք, ինչի կապակցությամբ էլ հրահանգավորվել են «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի տնօրինության կողմից։
գ.թ.41-42
Ապացույց ճանաչված այլ փաստաթուղթ հանդիսացող` «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի կողմից ներկայացված լազերային սկավառակի վրա առկա տեսագրությունով։
գ.թ. 21, 46
Ապացույց ճանաչված այլ փաստաթուղթ հանդիսացող` «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի ներկայացուցիչ Կ. Սարդարյանի գրությամբ, համաձայն որի` հիշյալ ՍՊԸ աշխատակիցները հրահանգավորված են եղել` աշխատանքնային ժամից հետո գրասենյակի տարածք մուտք գործելու արգելքի մասին։
գ.թ. 43, 46
Լազերային սկավառակը տուժողի ներկայացուցիչ Գևորգ Միշայի Ստեփանյանի մասնակցությամբ զննելու մասին կազմված արձանագրությամբ, համաձայն որի զննության մասնակից Գևորգ Ստեփանյանը հայտնել է, որ տեսագրությում գրասենյակի տարածք մուտք գործող անձը հանդիսանում է Վաղարշակ Գալստյանը։
գ.թ. 38-39»։
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները
Դատարանում ամբաստանյալ Վ. Գալստյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չճանաչեց և ցուցմունք տվեց այն մասին, որ 2015թ. օգոստոսին իրեն գումար է անհրաժեշտ եղել, քանի որ ընտանիքով բնակվում է վարձով և բնակարանի սեփականատերը ցանկացել է վարձավճարն ուշացնելու պատճառով իր ընտանիքին բնակարանից դուրս հանել։ Աշխատելով «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում և ունենալով այնտեղի մուտքի դռան բանալին` որոշել է իրեն անհրաժեշտ գումարը վերցնել իր աշխատավայրից և հետագայում վերադարձնել։ Այդ նպատակով, 2015թ. օգոստոսի 13-ի գիշերը, երկու անգամ, իր մոտ գտնվող բանալիով բացել է թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակի մուտքի դուռը, ներս մտել և դրամարկղից վերցնելով 370.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումար` հեռացել է։ Առավոտյան հեռախոսազրույց է ունեցել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի մենեջեր Գևորգ Ստեփանյանի հետ և հայտնել է, որ ինքն է վերցրել գումարը և մոտակա օրերին կվերադարձնի այն։ Այնուհետև, գումար վաստակելու նպատակով մեկնել է Ռուսաստանի Դաշնություն` արտագնա աշխատանքների, որպեսզի գումար վաստակի և վերադարձնի գումարը։ ՌԴ-ում գումար վաստակելով` 2015թ. հոկտեմբերի 8-ին գումար է ուղարկել Հայաստան և վերադարձրել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի գումարը։
Մինչ այդ դեպքը նույնպես, պարբերաբար գումարներ է վերցրել «Վիվառո Բեթինգի» դրամարկղից և այդ մասին հայտնել է մենեջեր Գ. Ստեփանյանին, որից հետո վերադարձրել է այդ գումարները։ Որպես այդ գրասենյակի աշխատակից` հաստատապես իմացել է, որ աշխատանքային ժամի ավարտից` ժամը 24։00-ից հետո իրավունք չունի մուտք գործել գրասենյակի տարածք։ Իմացել է նաև, որ դրամարկղի տարածքը տեսագրվում է։ Գումարը վերցրել է` հետագայում վերադարձնելու նպատակով, ուստի տեսագրման հանգամանքն իրեն չի անհանգստացրել։ Մինչև մենեջեր Գ. Ստեփանյանին հայտնելը` նա դեռևս չի իմացել իր` գումար վերցրած լինելու մասին։
/դատական նիստի արձանագրություն/
Վկա Գ. Ստեփանյանը դատարանում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ աշխատում է «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ում որպես մենեջեր։ Իր պարտականությունների մեջ է մտնում ամեն օր ստուգայցեր կատարել իր կողմից սպասարկվող բուքմեյքերական գրասենյակներում, հաշվարկ կատարել, դրամարկղերում առկա գումարները վերցնել ու հանձնել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի գլխավոր գրասենյակ։
2015թ. օգոստոսի 13-ին, ժամը 12։00-ի սահմաններում, կատարելով իր աշխատանքային պարտականությունները` գնացել է իր կողմից սպասարկվող, Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակ։ Այդտեղ եղել է միայն Ալբերտ Գասպարյանը։ Նրանից հարցրել է թե՞ ուր է Վահիկը, որին նա պատասխանել է, որ չգիտի` հավելելով, որ նա դուրս է եկել` ասելով. «Գևորգին ասեք թող զանգի»։ Իր հարցին, թե հաշվարկը պատրաստ է` նա պատասխանել է, որ չգիտի։ Տեսնելով, որ հաշվարկը պատրաստ չէ` զանգահարել է Վ. Գալստյանին և նա ասել է, որ մի քիչ գումար է պակասում։ Դրա նախորդ օրը Վ. Գալստյանը զանգահարել է իրեն, խնդրել է թույլ տալ 20.000 ՀՀ դրամ գումար վերցնել, որին ինքն առարկել է` ասելով, որ դրամարկղից գումար վերցնել չի կարելի։ Ինքը մատածել է, որ Վ. Գալստյանն իր խնդրած 20.000 ՀՀ դրամ գումարն է վերցրել։ Այդ մասին հարցրել է նրան, որին ի պատասխան նա ասել է, որ ոչ, մի քիչ ավել է վերցրել։ Հարցրել է` ինչքա՞ն ավել, շուրջ 50-60.000։ Նա ասել է` «մի քիչ էլ ավել»։ Այնուհետև նրան հարցրել է` մինչև 100.000 դրամ, իսկ նա ասել է` այո։ Ինքը Վ. Գալստյանին ասել է, որ այդ գումարը վերադարձնի մինչև ժամը երկուսը։ Այնուհետև ինքը զանգահարել է նախորդ օրվա օպերատոր Ն. Ավետիսյանին, քանի որ ժամը 24։00-ին նա է դուռը փակել և գնացել։ Ն. Ավետիսյանից հարցրել է, թե ինչքա՞ն գումար է եղել։ Նա պատասխանել է, որ 370.000 ՀՀ դրամ։ Հարցրել է, թե Վ. Գալստյանը որտեղից է իմացել, որ այդքան գումար կա։ Նա պատասխանել է, որ Վ. Գալստյանի հետ հեռախոսով խոսելիս է ասել։ Այնուհետև զանգահարել և Վ. Գալստյանից հարցրել է, թե ինչ՞ու իրեն չի ասել, որ 370.000 ՀՀ դրամ է եղել և պահանջել է միչև ժամը հինգն այդ գումարը հետ վերադարձնել, քանի որ ինքը պետք է հաշվետվություն ներկայացնի։ Վ. Գալստյանը գումարը չի վերադարձրել, որի պատճառով պարբերաբար զանգահարել և հանդիպել է նրան։ Այնուհետև Վ. Գալստյանը ձգձգել է գումարի վերադարձը` ասելով «այսօր, վաղը» և երկրից դուրս է եկել։ Ինքը Վ. Գալստյանին տեղյակ է պահել, որ եթե չտա այդ գումարը` ինքը ստիպված պիտի դիմի տնօրինությանը, քանի որ չի կարող այդքան պահել։ Խնդրել է հաշվապահին, որ այդ գումարը «կախած» թողնի` մինչև այդ հարցը լուծվի։ Այնուհետև Վ. Գալստյանն անհասանելի է դարձել։ Դրանից հետո դիմել է իրենց անվտանգության պետին, նա էլ դիմել է իրավաբաններին և դիմել են ոստիկանություն։
Մինչ այդ ամբաստանյալն իրենից 20.000 ՀՀ դրամ գումար է խնդրել` կնոջն ու երեխաներին հիվանդանոց տանելու պատճառով։ Նախկինում եղել են դեպքեր, որ Վ. Գալստյանը 5.000 կամ 10.000 ՀՀ դրամ գումարներ է վերցրել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի դեպոզիտ հաշվից կամ ինքն է իր գրպանից տվել ամբաստանյալին, իսկ հետագայում նրա աշխատավարձից այդ գումարները պահել են։ Դեպոզիտում առկա գումարը մշտապես պահվում է դրամարկղում, դա հաշվարկի մեջ չի մտնում։ Վ. Գալստյանի վերցրած այդ գումարները պատկանել են գրասենյակին։ Ամբաստանյալի կողմից վերցրած 370.000 ՀՀ դրամ գումարը եղել է հաշվարկի գումարը, որն ինքը պարտավոր է եղել նույն օրը մինչև ժամը 17։00-ն պարտադիր ներկայացնել հաշվապահություն։
Ամբաստանյալը չի ասել, որ այդ գումարը չի տալու, միայն ասել է, որ կտա այսօր կամ վաղը։
Վ. Գալստյանն իր զանգերին երբեմն չի պատասխանել։
Վ. Գալստյանի հարազատներից մեկը, ում չի ճանաչում` 2015թ. հոկտեմբերի 8-ին վերադարձրել է նրա կողմից 2015թ. օգոստոսի 13-ին «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող, թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակից վերցված 370.000 ՀՀ դրամ գումարը։ «Վիվառո բեթինգ» ՍՊԸ-ն Վ. Գալստյանի դեմ որևէ բողոք, գույքային պահանջ չունի։
/դատական նիստի արձանագրություն/
Վկա Ա. Գասպարյանը դատարանում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ աշխատում է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում որպես օպերատոր։ 2015թ. օգոստոսի 13-ին, առավոտյան ժամը 10։00-ին գնացել է աշխատանքի։ Աշխատանքի վայրում միայնակ է եղել, երբ գրասենյակի մենեջեր Գ. Ստեփանյանը զանգահարել է իրեն և խնդրել է նայել, թե Վ. Գալստյանի կողմից սպասարկվող դրամարկղում որքան գումար կա։ Այդ դրամարկղը բացել և տեսել է, որ այն դատարկ է։ Այնուհետև Գ. Ստեփանյանը եկել է գրասենյակ, բացել է` Վ. Գալստյանի սպասարկած դրամարկղը և ասել է, որ այդտեղից գումարը բացակայում է։ Գ. Ստեփանյանը զանգահարել է նախորդ օրվա օպերատոր Նիկոլայ Ավետիսյանին և նրանից տեղեկացել է, որ դրամարկղում նախորդ օրը նա թողել է 370.000 ՀՀ դրամ գումար։ Հետո Գ. Ստեփանյանը զանգահարել է Վ. Գալստյանին, սակայն նրանց խոսակցության բովանդակությունն իրեն հայտնի չէ։
Ցուցմունք տալու օրը քննիչից իմացել է, որ դեպքը գիշերն է եղել։ Քննիչի մոտ իրեն և Գ. Ստեփանյանին ցույց են տվել տեսագրությունը։ Իր հարցաքննությունը կատարվել է մինչև տեսագրությունը դիտելը, որից հետո նոր ցուցմունքն ավարտվել է։ Աշխատանքի ավարտի ժամերից հետո տագնապային ազդանշանները միացնում են և դրանից հետո գրասենյակ մուտք գործելու իրավունք չունեն։ Ժամը 24։00-ից հետո իրավունք չեն ունեցել մուտք գործել գրասենյակ։ Այդ մասին իրենց հրահանգավորել է տնօրենը։
/հատոր 1, գ.թ. 36-38, դատական նիստի արձանագրություն/
Վկա Ն. Ավետիսյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ աշխատում է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում որպես օպերատոր։ 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, առավոտյան իրեն է զանգահարել մենեջեր Գևորգ Ստեփանյանը, ով հեռախոսազրույցի ժամանակ հարցրել է, թե նախորդ օրը դրամարկղում ինչքան գումար է եղել, ինչին ինքը պատասխանել է, որ դրամարկղում եղել է 370.000 ՀՀ դրամ։ Հետագայում Գևորգ Ստեփանյանի հետ դիտել են թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում տեղադրված տեսախցիկների կողմից կատարված տեսաձայնագրությունները, որից պարզ է դարձել, որ Վաղարշակ Գալստյանը 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 00։50-ին և 05։00-ին իր մոտ գտնվող բանալիով բացել է գրասենյակի մուտքի դուռը և ներս մտնելով` դրամարկղից վերցրել է այնտեղ առկա ամբողջ գումարը։ Իրենց աշխատանքն ավարտվում է ժամը 24։00-ին, որի ավարտից հետո իրավունք չունեն մուտք գործել գրասենյակի տարածք, ինչի կապակցությամբ էլ հրահանգավորվել են «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի տնօրինության կողմից։
/հատոր 1, գ.թ 93-94, դատական նիստի արձանագրություն/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի կողմից ներկայացված լազերային սկավառակում առկա տեսագրության զննություն կատարելու վերաբերյալ 2016թ. հոկտեմբերի 12-ի արձանագրության համաձայն` «(…)
Տեսագրությունը ձայնագրված է «Kodak DWD-R» տեսակի լագերային սկավառակի վրա։ Հիշյալ սկավառակը տեղադրվեց ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի թիվ 302 աշխատասենյակում գտնվող «TOSHIBA» տեսակի դյուրակիր համակրգչի մեջ, ապա ակտիվացվեց լազերային սկավառակի պարունակությունը և պարզվեց, որ լազերային սկավառակի վրա ձայնագրված է երկու ֆայլ։
1-ին ֆայլը` պարունակում է 2015թ. օգոստոսի 13-ի ժամը 00.49-ից մինչև ժամը 00։49։31-ից մինչև 00։50։33 ընկած ժամանակահատվածում բուքմեյքերական գրասենյակում կատարվող իրադարձությունները։ Ժամը 00.49 րոպեի 31-րդ վարկյանին տեսախցիկի տեսադաշտում հայտնվում է մի երիտասարդ, ով մոտենալով դրամարկղին, բացում է այն, ապա վերցնում է դրամարկղում գտնվող կանխիկ գումար և հաշվում է վերցրած գումարը, փակում է դրամարկղը և հեռանում։
2-րդ ֆայլը` պարունակում է 2015թ. օգոտոսի 13-ի ժամը 05.00 րոպեի 00 վարկյանից մինչև ժամը 05.00 րոպեի 30 վարկյանը բուքմեյքերական գրասենյակում կատարվող իրադարձությունները։ ժամը 05.00 րոպեի 03-րդ վարկյանում տեսախցիկի տեսադաշտում հայտնվում է նույն երիտասարդը, ով կրկին մոտենալով դրամարկղին, բացում է այն, ապա վերցնում է դրամարկղում գտնվող կանխիկ գումար, փակում է դրամարկղը և հեռանում։
Զննության մասնակից Գևորգ Միշայի Ստեփանյանը հայտարարեց, որ տեսագրությունում պատկերված անձը, ով գրասենյակի դրամարկղից հափշտակում է գումարները հանդիսանում է իրենց գրասենյակում որպես օպերատոր աշխատած Վաղարշակ Գալստյանը։ Նրան ճանաչել է տեսագրության մեջ արտաքինից, մարմնակազմությունից և դեմքից, քանի որ նրա հետ բազմաթիվ անգամ շփվել է, միասին համատեղ աշխատել է և վերջինիս դեմքը և արտաքինը լավ հիշում է։ (…)»։
/հատոր 1, գ.թ. 21, 38-39, 46, դատական նիստի արձանագրություն/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի ներկայացուցչի կողմից 2015թ. հոկտեմբերի 20-ին նախաքննության մարմնին հասցեագրված գրության համաձայն` «(…) Վաղինակ Մանվելի Գալստյանը «ՎԻՎԱՌՈ ԲԵԹԻՆԳ» ՍՊԸ-ի Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գտնվող բուքմեյքերական կետում աշխատել է, որպես վիճակախաղերի տոմսերի վաճառող օպերատոր և նրա պատասխանատվության ներքո եղել են հետևյալ պարտականությունները` ամեն օր առավոտյան ժամը 10։00-ին բացել վերը նշված հասցեում գտնվող «ՎԻՎԱՌՈ ԲԵԹԻՆԳ» ՍՊ ընկերությանը պատկանող թիվ 61 քաքմեյքերական գրասենյակի դրամարկղը և ժամը 24։00-ին փակել նշված գրասենյակի դրամարկղը։
Տեղեկացնում ենք, որ ընկերության տնօրինության բանավոր հրահանգով` աշխատանքային օրվա ավարտից հետո Վաղինակ Մանվելի Գալստյանն իրավունք չունի մուտք գործել տարածքային գրասենյակ։ Վերջինս և նմանատիպ գործառույթներ իրականացնող այլ աշխատակիցներն աշխատանքային օրվա կամ ժամի ավարտից հետո իրավունք ունեն մուտք գործելու տարածքային գրասենյակ միայն այնպիսի արտակարգ իրավիճակների դեպքում, ինչպիսիք են տագնապային ազդանշանի միանալը, ջրհեղեղը, հրդեհը և այլն, այն էլ այդ մասին տեղեկացնելով տվյալ գրասենյակի ղեկավարին։»։
/հատոր 1, գ.թ. 43, 46, դատական նիստի արձանագրություն/
Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Հետազոտելով ամբաստանյալ Վ. Գալստյանի, վկաներ Գ. Ստեփանյանի, Ա. Գասպարյանի և Ն. Ավետիսյանի ցուցմունքները, հրապարակելով և հետազոտելով գործին կցված ապացույցներն ու փաստաթղթերը, համադրելով դրանք քրեական գործի դատական քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված այլ ապացույցների հետ, գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից` դատարանը գտնում է, որ որպես ամբաստանյալ Վ. Գալստյանի մեղքը հիմնավորող` դատարանին ներկայացված ապացույցները փաստական տվյալներ չեն պարունակում այն մասին, որ Վ. Գալստյանը ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ է ապօրինի մուտք գործել Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակի տարածք և միասնական դիտավորությամբ այդտեղի դրամարկղից գաղտնի հափշտակել է զգալի չափի` 370.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումար` դրանով կատարելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործություն։
Քրեական գործի նախաքննությամբ չի ապացուցվել և դատաքննությամբ չի հաստատվել այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Վ. Գալստյանին վերագրվող արարքում առկա է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված արարքի հանցակազմը, ուստի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Վ. Գալստյանը պետք է արդարացվի` կատարած արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով, հետևյալ պատճառաբանությամբ.
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք (…)։
2. Յուրաքանչյուր ոք, ով մեղադրվում է քրեական հանցագործության մեջ, համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ օրենքին համապատասխան։ (…)»։
Նույն կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածի համաձայն`
«Ոչ ոք չպետք է մեղավոր ճանաչվի որևէ գործողության կամ անգործության համար, որը կատարման պահին գործող ներպետական կամ միջազգային իրավունքի համաձայն, հանցագործություն չի համարվել։ (…)»։
ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
6. Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկել միայն այն պատճառով, որ ի վիճակի չէ կատարելու քաղաքացիաիրավական պարտավորությունները (…)»։
ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անկախ և անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդարացի, հրապարակային և ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունք։ (…)»։
ՀՀ Սահմանադրության 66-րդ հոդվածի համաձայն՝
«Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղքն ապացուցված չէ օրենքով սահմանված կարգով` դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով»։
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է։
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն`
«Քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն` այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները։»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով։
2. Քրեական օրենքն անալոգիայով կիրառելն արգելվում է»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…) Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։ (…)»։
Վերոգրյալ նորմերի վերլուծությունից բխում է, որ արարքը հանցավոր ճանաչելու համար անհրաժեշտ են հետևյալ պայմանների միաժամանակյա առկայությունը՝
ա/ արարքը պետք է նախատեսված լինի քրեական օրենքով,
բ/ այն պետք է բովանդակի հանցակազմի բոլոր հատկանիշները։
Այլ կերպ` նշված պայմաններից որևէ մեկի բացակայությունը բացառում է հանցանքի առկայությունը։
Նշված հետևությունը բխում է նաև Տիգրան Ժորայի Շմավոնյանի վերաբերյալ ՎԲ-107/07 գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2007թ. հուլիսի 13-ի որոշմամբ արտահայտած իրավական դիրքորոշումից, որի համաձայն`
«4. (...) Արարքը ճանաչվում է հանցավոր միայն այն դեպքում, երբ առկա են քրեական օրենքով նախատեսված բոլոր հատկանիշները։ Հանցագործությունն իրենից ներկայացնում է չորս պարտադիր տարրերի միասնություն, այն է՝ օբյեկտ, օբյեկտիվ կողմ, սուբյեկտ, սուբյեկտիվ կողմ։ Նշվածներից թեկուզ մեկի բացակայությունը անձի արարքում վկայում է հանցակազմի բացակայության մասին։ (…)»։
Մեջբերված նորմերով սահմանված է նաև օրինականության սկզբունքը, որի անբաժանելի տարրն է «չկա հանցագործություն և պատիժ, եթե այն սահմանված չէ օրենքով» (nullum crimen, nulla poena sine lege) կանոնը։ Վերջինս իր արտացոլումն է գտել ինչպես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Եվրոպական դատարան), այնպես էլ Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային պրակտիկայում։
Այսպես` Ս.Ռ.-ն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության և Ս.Վ.-ն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության գործերով Եվրոպական դատարանն արձանագրել է, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածում ամրագրված երաշխիքները, լինելով օրենքի գերակայության էական տարրեր, Կոնվենցիայի պաշտպանության համակարգում կայուն տեղ ունեն, և դա հատկապես ընդգծվում է այն փաստով, որ Կոնվենցիայի 15-րդ հոդվածի համաձայն` անգամ պատերազմի կամ արտակարգ դրության ժամանակ 7-րդ հոդվածից որևէ շեղում չի թույլատրվում։ Վերջինս, ելնելով իր առարկայից և նպատակից, պետք է այնպես մեկնաբանվի ու կիրառվի, որպեսզի նախատեսի կամայական մեղադրման, դատապարտման և պատժման դեմ ուղղված արդյունավետ երաշխիքներ (տե՛ս Ս.Ռ.-ն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության գործով (C.R. v. THE UNITED KINGDOM), 1995 թվականի նոյեմբերի 22-ի վճիռը, գանգատ թիվ 20190/92, կետ 32, Ս.Վ.-ն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության գործով (S.W. v. THE UNITED KINGDOM), 1995 թվականի նոյեմբերի 22-ի վճիռը, գանգատ թիվ 20166/92, կետ 34)։
Կոկկինակիսն ընդդեմ Հունաստանի գործով վճռում Եվրոպական դատարանը դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածի 1-ին կետը նախատեսված չէ միայն նրա համար, որ ի վնաս մեղադրյալի հետադարձության կարգով քրեական օրենքի կիրառումն արգելվի։ Այն ընդհանուր առմամբ ամրագրում է նաև այն սկզբունքը, որ միայն օրենքը կարող է սահմանել հանցանքը և նախատեսել պատիժը (nullum crimen, nulla poena sine lege), ինչպես նաև այն սկզբունքը, որ քրեական օրենքը չպետք է ի վնաս մեղադրյալի տարածական մեկնաբանության ենթարկվի, օրինակ՝ այն չպետք է կիրառվի անալոգիայով (տե՛ս Կոկկինակիսն ընդդեմ Հունաստանի գործով (KOKKINAKIS v. GREECE), 1993 թվականի մայիսի 25-ի վճիռը, գանգատ թիվ 14307/88, կետ 52)։
Քննարկվող կանոնն իր արտացոլումն է գտել նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային պրակտիկայում։ Մասնավորապես`
Վարուժան Գագիկի Ավետիսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ3/0013/01/11 գործով 2011թ. հոկտեմբերի 20-ի որոշման 13-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ դիրքորոշումը`
«13. Նախորդ կետում շարադրված միջազգային և ներպետական իրավադրույթների վերլուծությունից հետևում է, որ անձին հանցագործություն (հանցագործություններ) կատարելու մեջ մեղավոր ճանաչելու և այդ հանցագործության (հանցագործությունների) համար պատիժ նշանակելու միակ հիմքն է կատարման պահին նրա արարքն օրենքով հանցագործություն համարվելը և այդ հանցագործության համար պատիժ նախատեսված լինելը։ Ոչ ոք չի կարող ենթարկվել քրեական պատասխանատվության և պատժի այլ կերպ, քան օրենքով ուղղակիորեն նախատեսված դեպքերում, կարգով և չափով։ Անձը չի կարող ենթարկվել պատասխանատվության այնպիսի արարքի համար, որն իրավական որոշակիության չափանիշին բավարարող եղանակով նախատեսված չէ գործող օրենքով։ Անձը չի կարող ենթարկվել նաև այնպիսի պատժի, որը նախատեսված չէ գործող օրենքով։
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ «չկա հանցագործություն և պատիժ, եթե այն սահմանված չէ օրենքով» (nullum crimen, nulla poena sine lege) կանոնը համընդհանուր ճանաչում ստացած հիմնարար սկզբունք է և իրավունքի գերակայության կարևորագույն տարր։ Այն բացարձակ նշանակություն ունի մարդու իրավունքների պաշտպանության համակարգում, հետևաբար նշված սկզբունքից որևէ շեղում անթույլատրելի է։»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Երվանդ Մելքոնյանի վերաբերյալ թիվ ԵՇԴ/0090/01/10 քրեական գործով 2011թ. մայիսի 11-ի որոշման 14-16-րդ կետերում արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«14. (...) անձին հանցագործություն կատարելու մեջ մեղավոր ճանաչելու միակ հիմքը կատարման պահին նրա արարքի` օրենքով սահմանված կարգով հանցագործություն համարվելն է։ Այսինքն` արարքը կարող է որպես հանցագործություն նախատեսվել միայն քրեական օրենքով, և ոչ ոք չի կարող ենթարկվել քրեական պատասխանատվության և պատժի այլ կերպ, քան քրեական օրենքով ուղղակիորեն նախատեսված հանցանք կատարելու համար։ Այսպիսով` չկա հանցագործություն, չկա պատիժ, եթե արարքն իրավական որոշակիության չափանիշին բավարարող եղանակով նախատեսված չէ գործող օրենքով (nullum crimen, nulla poena sine lege)։
15. Վերոնշյալ սկզբունքն իր արտացոլումն է գտել նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքում, որի համաձայն` բացառապես օրենքի հիման վրա կարող է որոշվել հանցագործության առկայությունը և դրա համար պատիժ սահմանվել (nullum crimen, nulla poena sine lege)։ Մասնավորապես, արգելելով նախատեսված հանցագործությունների սահմանների ընդլայնումն ի հաշիվ այն գործողությունների, որոնք նախկինում հանցագործություն չեն համարվել` «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածը նաև սահմանում է, որ քրեական օրենքը չպետք է ի վնաս մեղադրյալի տարածական մեկնաբանվի, օրինակ` մեկնաբանվի անալոգիայի կիրառմամբ (տե՛ս Կաֆկարիսն ընդդեմ Կիպրոսի գործով (KAFKARIS v. CYPRUS) 2008 թվականի փետրվարի 12-ի վճիռը, գանգատ թիվ 21906/04, կետ 138)։
16. Սույն որոշման 13-15-րդ կետերում մեջբերված սահմանադրական, կոնվենցիոն և օրենսդրական դրույթների, ինչպես նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի իրավական դիրքորոշումների վերլուծությունից հետևում է, որ այդ դրույթներով սահմանված երաշխիքը (nullum crimen, nulla poena sine lege), հանդիսանալով օրենքի գերակայության անքակտելի տարր, առաջնային տեղ է զբաղեցնում ՀՀ Սահմանադրությամբ և «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայով երաշխավորված պաշտպանության համակարգում, որից որևէ շեղում չի թույլատրվում։ Nullum crimen, nulla poena sine lege սկզբունքից հետևում է, որ ցանկացած հանցագործություն և պատիժ պետք է հստակ ամրագրված լինի օրենքով։ Այդ օրենքը չի կարող տարածական մեկնաբանվել, և այն չի կարող կիրառվել անալոգիայով։»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն`
«Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ։»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում« երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված« եթե դատարանը« ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով« հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա« դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա« ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով« սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ։»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն`
«Դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում ցույց է տրվում (...)
3) այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները»։
Վերոշարադրյալ նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ և արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«28. (…) ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
(…)
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 14-15-րդ կետերը, իսկ վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին մանրամասն տե՛ս նույն որոշման 16-19-րդ կետերը)։
(…)
30. Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը։ Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով։ Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում։ Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ։ Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության։
(…) Այլ խոսքով` հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի։ Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը)։ Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետը)։
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ (տե՛ս, ի թիվս այլոց, Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ)։
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար։
31. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին (…) «ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է։ Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ)։ Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ)։
(…) Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա։
Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է։ Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման։
(…)
32. Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը)։ Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն։
Վերջին դիրքորոշումը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջից, որի համաձայն՝ «Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված։ Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները»։
(…) Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը պարտավոր է իր դատական ակտում ամրագրել և թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից գնահատման ենթարկել այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի 3-րդ կետ)։ Հակառակ դեպքում ապացույցների գնահատումը, դրա արդյունքում դատարանի համապատասխան ներքին համոզմունքի ձևավորումը կկրեն սուբյեկտիվ բնույթ, կհանգեցնեն կամայականության և անձի արդար դատաքննության իրավունքի խախտման՝ սահմանափակելով նաև դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը ստուգելու վերադաս դատարանի հնարավորությունը։
33. Սույն որոշման 29-32-րդ կետերում կատարված իրավական վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց։ Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում։
Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. «Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (…) ։ Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը)։
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը։ Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը։ Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր)։ Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած»։
Գործի նյութերից երևում է, որ ամբաստանյալ Վ. Գալստյանին մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ նա «ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 00։50-ին և 05։00-ին իրեն հատկացված բանալու միջոցով բացել է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող՝ «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակի մուտքի դուռը, ապա` զրկված լինելով ոչ աշխատանքային ժամերին գրասենյակի տարածք մուտք գործելու իրավունքից, ապօրինի մուտք է գործել գրասենյակի տարածք և միասնական դիտավորությամբ դրամարկղից գաղտնի հափշտակել է զգալի չափի՝ ընդհանուրը 370.000 ՀՀ դրամ գումար։»։
Ամբաստանյալ Վ. Գալստյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքի հիմքում դրվել են հետևյալ ապացույցները.
1) տուժողի ներկայացուցիչ Գ. Ստեփանյանի ցուցմունքները,
2) վկա Ա. Գասպարյանի ցուցմունքը,
3) վկա Ն. Ավետիսյանի ցուցմունքը,
4) ապացույց ճանաչված, այլ փաստաթուղթ հանդիսացող, «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի կողմից ներկայացված լազերային սկավառակը և այն զննելու մասին արձանագրությունը,
5) ապացույց ճանաչված, այլ փաստաթուղթ հանդիսացող, «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի ներկայացուցչի գրությունը։
Դատարանը գտնում է, որ տվյալ քրեական գործով նախաքննության մարմնի կողմից ձեռք բերված վերոհիշյալ ապացույցները բավարար չեն և չեն կարող թույլատրելիության, վերաբերելիության և բավարարության առումով իրենց համակցության մեջ հիմք հանդիսանալ ամբաստանյալ Վ. Գալստյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքը հիմնավոր ճանաչելու, վերջինիս այդ հանցագործության կատարման մեջ մեղավոր ճանաչելու և մեղադրական դատավճիռ կայացնելու համար` նաև հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Գողությունը` ուրիշի գույքի զգալի չափերով գաղտնի հափշտակությունը`
պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկից չորսհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով։
2. Գողությունը, որը կատարվել է`
(…)
3) պահեստարան կամ շինություն ապօրինի մուտք գործելով`
(…)
պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկից հազարապատիկի չափով, կամ ազատազրկմամբ` երկուսից հինգ տարի ժամկետով։
(…)»։
Համաձայն վերոհիշյալ նորմի` գողությունը գույքի գաղտնի հափշտակումն է, այսինքն` այնպիսի հափշտակում, երբ տվյալ գույքին տիրապետողը, այն օգտագործողը կամ տնօրինողը չի նկատում, որ իր տնօրինության տակ գտնվող կամ իր կառավարմանը հանձնված գույքն աննկատ վերցվում է, օտարվում։ Գաղտնիությունը ենթադրում է գույքի հափշտակում, որը կատարվում է այն անձանց բացակայության ժամանակ, որոնց տնօրինմանն ու կառավարմանն է հանձնված գույքը։ Հափշտակման գաղտնիությունը որոշելու համար կարևորը սուբյեկտիվ կողմի չափանիշն է։ Գույքի հափշտակումը կարող է համարվել գաղտնի նաև այն դեպքում, երբ հանցավորը ենթադրում է, որ հափշտակումը կատարում է գաղտնի, չնայած իրականում արարքը նկատելի է տուժողի և այլ կողմնակի անձանց կողմից։
Սուբյեկտիվ կողմից գողությունը կատարվում է ուղղակի դիտավորությամբ։
Վերլուծելով գործի փաստական հանգամանքները` դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
Քրեական գործի դատական քննությամբ հաստատվել է, որ Վ. Գալստյանն աշխատելով «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում, անձնական կարիքների համար պարբերաբար գումարներ է վերցրել այնտեղից և որոշ ժամանակ անց այդ գումարները վերադարձրել է։ Վ. Գալստյանը որպես տվյալ ընկերության աշխատակից իմացել է, որ ընկերությունում տեսագրող սարքեր են տեղադրված։
2015թ. օգոստոսի 13-ին, գումարի կարիք ունենալով, հաստատապես իմանալով, որ վերոհիշյալ գրասենյակի տարածքը տեսագրվում է` Վ. Գալստյանն իրեն հատկացված բանալիով երկու անգամ բացել է նշված գրասենյակի դուռը, մուտք է գործել այնտեղ և դրամարկղից վերցրել է 370.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումար։ Նույն օրն առավոտյան գործընկերոջն խնդրել է, որպեսզի հաղորդի մենեջեր Գ. Ստեփանյանին զանգահարել իրեն։ Այնուհետև, Վ. Գալստյանը հեռախոսազրույցի ընթացքում Գ. Ստեփանյանին հայտնել է, որ գումարն ինքն է վերցրել և խոստացել է սեղմ ժամկետում այն վերադարձնել։ Գ. Ստեփանյանն առարկել է և պահանջել է գումարն անհապաղ վերադարձնել։ Այնուհետև Վ. Գալստյանը գումար վաստակելու նպատակով մեկնել է Ռուսաստանի Դաշնություն` արտագնա աշխատանքների և 2015թ. հոկտեմբերի 8-ին, իր հարազատի միջոցով վերադարձրել է «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող, Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակից իր կողմից 2015թ. օգոստոսի 13-ին վերցված 370.000 ՀՀ դրամ գումարը։
Տուժողը հայտնել է, որ Վ. Գալստյանի դեմ որևէ բողոք, գույքային պահանջ չունի։
Շարադրված փաստերը գնահատելով վերոհիշյալ իրավական վերլուծության լույսի ներքո` դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործում առկա ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Վ. Գալստյանը պահեստարան կամ շինություն ապօրինի մուտք գործելով` ուրիշի գույքի զգալի չափերով գաղտնի հափշտակություն` գողություն է կատարել, այսինքն կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցավոր արարք։ Մեղադրական եզրակացության հիմքում դրված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ Վ. Գալստյանի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու և նրան մեղսագրվող հանցավոր արարքի փաստական հանգամանքները հաստատված համարելու համար` այն ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած։
Այսպիսով, ստուգելով ամբաստանյալ Վ. Գալստյանի կողմից, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված արարք կատարելու վերաբերյալ գործով ձեռք բերված ապացույցները դրանց վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Վ. Գալստյանի մեղքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված արարքում ապացուցված չէ և սպառվել են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները, ուստի Վ. Գալստյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման և նա պետք է արդարացվի` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ։
Քրեական գործով քաղաքացիական հայց չի ներկայացվել, Վ. Գալստյանի գույքի վրա կալանք չի դրվել, իրեղեն ապացույց առկա չէ։
Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը պետք է վերացնել։
Դատական ծախսերի վերաբերյալ տեղեկություններ առկա չեն։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 151-րդ, 357-360-րդ, 364, 366-րդ և 369-373-րդ հոդվածներով` դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ճանաչել և հռչակել ամբաստանյալ Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանի անմեղությունը` Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ, Վաղարշակ Գալստյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել և նրան արդարացնել` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ։
Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը վերացնել։
Դատավճիռը հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0065/01/16
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 25-03-2016 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 13816615 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Վաղարշակ Գալստյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակությոքւն կատարելու դիտավորությամբ, իրեն հատկացված բանալու միջոցով բացել է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող` <<Վիվառո Բեթինգ>> ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակի մուտքի դուռը, ապա` զրկված լինելով ոչ աշխատանքային ժամերին գրասենյակի տարածք մուտք գործելու իրավունքից, ապօրինի մուտք է գործել գրասենյակի տարածք և միասնական դիտավորությամբ դրամարկղից գաղտնի հափշտակել է զգալի չափի` ընդհանուրը 370.000 ՀՀ դրամ գումար: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Վաղարշակ |
| Ազգանուն | Գալստյան |
| Հայրանուն | Մանվելի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 177 Մաս 2 Կետ 3 |
| Վիճակագրական տողի համարը | 6.3 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 25-03-2016 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մնացական |
| Ազգանուն | Մարտիրոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 29-03-2016 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 18-04-2016 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Վաղարշակ |
| Ազգանուն | Գալստյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | <Վիվառո Բեթինգ> |
| Ազգանուն | ՍՊԸ |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ռ. |
| Ազգանուն | Գևորգյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 04-05-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 13-05-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 31-05-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 13-06-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 11:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 23-06-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 06-07-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 06-07-2016 |
|---|
Արդարացման
| Ամսաթիվ | 06-07-2016 |
|---|---|
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Վաղարշակ |
| Ազգանուն | Գալստյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը, նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի, քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի, մասնակցությամբ` մեղադրող, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ռ. Գևորգյանի, հանրային պաշտպան Մ. Ֆարմանյանի, տուժողն է` «Վիվառո Բեթինգ» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունը /այսուհետ ՍՊԸ/ 2016թ. հուլիսի 06-ին Երևանում, դատարանում, դռնբաց դատական նիստում, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանի` ծնված 1989թ. սեպտեմբերի 03-ին Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին մինչև 14 տարեկան երկու երեխա, աշխատել է «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ում որպես օպերատոր, նախկինում չդատված, հաշվառված է Երևանի Լուսինյանց փողոցի թիվ 1 տանը, փաստացի բնակվում է Երևանի Չեխովի փողոցի թիվ 36 շենքի թիվ 18 բնակարանում, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով։ Գործի դատավարական նախապատմությունը Թիվ 13816615 քրեական գործը ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում հարուցվել է 2015թ. սեպտեմբերի 19-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով։ Քննիչի 2015թ. նոյեմբերի 02-ի որոշումներով Վ. Գալստյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրվել է չհեռանալու մասին ստորագրությունը և հայտարարվել է նրա հետախուզումը։ Քննիչի 2015թ. նոյեմբերի 11-ի որոշմամբ քրեական գործով վարույթը կասեցվել է` մեղադրյալ Վ. Գալստյանի գտնվելու վայրը հայտնի չլինելու պատճառաբանությամբ։ 2016թ. մարտի 06-ին Վ. Գալստյանը հայտնաբերվել է և քննիչի նույն օրվա որոշմամբ թիվ 13816615 քրեական գործով վարույթը վերսկսվել է։ Այդ օրը Վ. Գալստյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով` հետևյալ արարքի համար, որ նա. «ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 00։50-ին և 05։00-ին իրեն հատկացված բանալու միջոցով բացել է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող՝ «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակի մուտքի դուռը, ապա՝ զրկված լինելով ոչ աշխատանքային ժամերին գրասենյակի տարածք մուտք գործելու իրավունքից, ապօրինի մուտք է գործել գրասենյակի տարածք և միասնական դիտավորությամբ դրամարկղից գաղտնի հափշտակել է զգալի չափի՝ ընդհանուրը 370.000 ՀՀ դրամ գումար։ Այսինքն` Վ.Գալստյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցավոր արարք։»։ 2016թ. մարտի 25-ին թիվ 13816615 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2016թ. մարտի 29-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2016թ. ապրիլի 08-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2016թ. ապրիլի 18-ին նշանակելու մասին։ Նախաքննության մարմինը հիմնավորված է համարել հետևյալը. «Գործով մեղադրյալ Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանը, ով հաշվառված է Երևան քաղաքի Լուսինյանց փողոցի թիվ 1 տանը, նախկինում չդատված, 01.01.2015 թվականին աշխատանքի է անցել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ում որպես օպերատոր։ 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 00։50-ին և 05։00-ին Վաղարշակ Գալստյանը, նախապես «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ տնօրինության կողմից բանավոր հարահանգավորված լինելով աշխատանքային ժամի ավարտից հետո` 24։00-ից բուքմեյքերական գրասենյակ մուտք գործելու իրավունք չունենալու մասին, ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ իրեն հատկացված բանալու միջոցով բացել է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող՝ «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակի մուտքի դուռը, ապա ապօրինի մուտք գործել գրասենյակի տարածք և միասնական դիտավորությամբ դրամարկղից գաղտնի հափշտակել զգալի չափի՝ ընդհանուրը 370.000 ՀՀ դրամ գումար։ Դեպքի առթիվ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում 19.09.2015թ.-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով հարուցվել է թիվ 13816615 քրեական գործը և կատարվել նախաքննություն։»։ Նախաքննության մարմինը վերոհիշյալ արարքի կատարման համար Վ. Գալստյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով` հիմնավորված համարելով, որ նա. «ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 00։50-ին և 05։00-ին իրեն հատկացված բանալու միջոցով բացել է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող՝ «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակի մուտքի դուռը, ապա՝ զրկված լինելով ոչ աշխատանքային ժամերին գրասենյակի տարածք մուտք գործելու իրավունքից, ապօրինի մուտք է գործել գրասենյակի տարածք և միասնական դիտավորությամբ դրամարկղից գաղտնի հափշտակել է զգալի չափի՝ ընդհանուրը 370.000 ՀՀ դրամ գումար։»։ Համաձայն մեղադրական եզրակացության` «Առաջադրված մեղադրանքում մեղադրյալ Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանն իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և ցուցմունք տվել այն մասին, որ 2015 թվականի օգոստոսին իրեն գումար է անհրաժեշտ եղել և ինքն էլ աշխատելով «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում ու ունենալով այնտեղի մուտքի դռան բանալին, որոշել է իրեն անհրաժեշտ գումարը վերցնել իր աշխատավայրից։ Այդ նպատակով 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, գիշերը երկու անգամ իր մոտ գտնվող բանալիով բացել է թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակի մուտքի դուռը, ներս մտել և դրամարկղից վերցրել ընդհանուրը՝ 370.000 ՀՀ դրամ գումար ու հեռացել, հաշվի չառնելով այն հանգամանքը, որ աշխատանքային ժամի ավարտից՝ 24։00-ից հետո, իրավունք չունի մուտք գործել գրասենյակի տարածք։ Հաջորդ օրը հեռախոսազրույց է ունեցել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի մենեջեր Գևորգ Ստեփանյանի հետ և հայտնել է, որ ինքն է վերցրել գումարը, մոտակա օրերին կվերադարձնի այն, սակայն չկարողանալով վերականգնել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող գումարը, մեկնել է ՌԴ՝ արտագնա աշխատանքների, որպեսզի աշխատի և հատուցի իր կողմից «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատճառված վնասը։ ՌԴ-ում գումար վաստակելով՝ 2015 թվականի հոկտեմբերի 8-ին գումար է ուղարկել և հատուցել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատճառած վնասը»։ /հատոր 1, գ.թ. 74, 85/ Մեղադրանքի կողմը Վ. Գալստյանին առաջադրված վերոհիշյալ մեղադրանքը հիմնավորված է համարել հետևյալ ապացույցներով. «Տուժողի ներկայացուցիչ Գևորգ Միշայի Ստեփանյանի ցուցմունքով այն մասին, որ աշխատում է «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ում, որպես մենեջեր։ Իր պարտականությունների մեջ է մտնում ամեն օր ստուգայցեր կատարել իր կողմից սպասարկվող բուքմեյքերական գրասենյակներում, կատարել հաշվարկ և վերցնել դրամարկղերում առկա գումարները ու հանձնել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի գլխավոր գրասենյակ։ 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 12։00-ի սահմաններում, կատարելով իր աշխատանքային պարտականությունները` գնացել է իր կողմից սպասարկվող Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակ, որտեղ բացելով Վաղարշակ Գալստյանին ամրակցված դրամարկղը, տեսել է, որ այնտեղից բացակայում է գումարը։ Անմիջապես զանգահարել է նախորդ օրվա օպերատոր Նիկոլայ Ավետիսյանին, ով իրեն հայտնել է, որ դրամարկղում եղել է 370.000 ՀՀ դրամ գումար։ Դրանից հետո անմիջապես զանգահարել է Վաղարշակ Գալստյանին, ով հայտնել է, որ գումարն ինքն է վերցրել և խոստացել է այն վերադարձնել։ Այնուհետև դիտել է բուքմեյքերական գրասենյակում տեղադրված տեսախցիկներով կատարված տեսագրությունը, որից պարզ է դարձել, որ գործով Վաղարշակ Գալստյանը 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 00։50-ին և 05։00-ին իր մոտ գտնվող բանալիով բացել է գրասենյակի մուտքի դուռը և ներս մտնելով դրամարկղից վերցրել է այնտեղ առկա ամբողջ գումարը՝ ընդհանուրը 370.000 ՀՀ դրամ։ Հայտնել է նաև, որ «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի բոլոր աշխատակիցները, այդ թվում նաև Վաղարշակ Գալստյանը, ընկերության տնօրինության կողմից բանավոր հրահանգավորված է եղել, որ ժամը 24։00-ից հետո, այսինքն աշխատանքային ժամի ավարտից հետո, իրավունք չունեն մուտք գործել տարածքային գրասենյակներ։ Լրացուցիչ ցուցմունքով տուժողի ներկայացուցիչ Գևորգ Միշայի Ստեփանյանը հայտնել է նաև, որ գործով մեղադրյալ Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանի հարազատներից մեկը, ում չի ճանաչում` 2015 թվականի հոկտեմբերի 8-ին վերադարձրել է վերջինիս կողմից 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակից վերցված 370.000 ՀՀ դրամ գումարը։ Հայտնել է նաև, որ «Վիվառո բեթինգ» ՍՊ ընկերությունը Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանի դեմ որևէ բողոք, գույքային պահանջ չունի։ գ.թ. 28-29, 33-34 Վկա հարցաքննված Ալբերտ Էդուարդի Գասպարյանի ցուցմունքով այն մասին, որ աշխատում է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում որպես օպերատոր։ 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, առավոտյան ժամը 10։00-ին գնացել է աշխատանքի։ Նույն օրը, ժամը 12։00-ի սահմաններում իրենց աշխատանքի վայր է գնացել մենեջեր Գևորգ Ստեփանյանը, ով հաշվարկի նպատակով բացելով Վաղարշակ Գալստյանի կողմից սպասարկվող դրամարկղը, տեսել է, որ այնտեղից բացակայում է նախորդ օրվա գումարը։ Վերջինս զանգահարել է նախորդ օրվա աշխատակից Նիկոլայ Ավետիսյանին, ով հայտնել է, որ դրամարկղում նախորդ օրն ինքը թողել է 370.000 ՀՀ դրամ գումար։ Հետագայում Գևորգ Ստեփանյանից տեղեկացել է, որ վերջինս դիտել է տեսագրությունները, որով երևացել է, որ նշված գումարը վերցնում է իրենց աշխատակից Վաղարշակ Գալստյանը։ Իրենց աշխատանքն ավարտվում է ժամը 24։00-ին, որի ավարտից հետո իրավունք չունեն մուտք գործել գրասենյակի տարածք, ինչի կապակցությամբ էլ հրահանգավորվել են «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի տնօրինության կողմից։ գ.թ. 36-37 Վկա հարցաքննված Նիկոլայ Էդուարդի Ավետիսյանի ցուցմունքով այն մասին, որ աշխատում է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում որպես օպերատոր։ 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, առավոտյան իրեն է զանգահարել մենեջեր Գևորգ Ստեփանյանը, ով հեռախոսազրույցի ժամանակ հարցրել է, թե նախորդ օրը դրամարկղում ինչքան գումար է եղել, ինչին ինքը պատասխանել է, որ դրամարկղում եղել է 370.000 ՀՀ դրամ։ Հետագայում Գևորգ Ստեփանյանի հետ դիտել են թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում տեղադրված տեսախցիկների կողմից կատարված տեսաձայնագրությունները, որից պարզ է դարձել, որ Վաղարշակ Գալստյանը 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 00։50-ին և 05։00-ին իր մոտ գտնվող բանալիով բացել է գրասենյակի մուտքի դուռը և ներս մտնելով դրամարկղից վերցրել է այնտեղ առկա ամբողջ գումարը։ Իրենց աշխատանքն ավարտվում է ժամը 24։00-ին, որի ավարտից հետո իրավունք չունեն մուտք գործել գրասենյակի տարածք, ինչի կապակցությամբ էլ հրահանգավորվել են «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի տնօրինության կողմից։ գ.թ.41-42 Ապացույց ճանաչված այլ փաստաթուղթ հանդիսացող` «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի կողմից ներկայացված լազերային սկավառակի վրա առկա տեսագրությունով։ գ.թ. 21, 46 Ապացույց ճանաչված այլ փաստաթուղթ հանդիսացող` «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի ներկայացուցիչ Կ. Սարդարյանի գրությամբ, համաձայն որի` հիշյալ ՍՊԸ աշխատակիցները հրահանգավորված են եղել` աշխատանքնային ժամից հետո գրասենյակի տարածք մուտք գործելու արգելքի մասին։ գ.թ. 43, 46 Լազերային սկավառակը տուժողի ներկայացուցիչ Գևորգ Միշայի Ստեփանյանի մասնակցությամբ զննելու մասին կազմված արձանագրությամբ, համաձայն որի զննության մասնակից Գևորգ Ստեփանյանը հայտնել է, որ տեսագրությում գրասենյակի տարածք մուտք գործող անձը հանդիսանում է Վաղարշակ Գալստյանը։ գ.թ. 38-39»։ Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները Դատարանում ամբաստանյալ Վ. Գալստյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չճանաչեց և ցուցմունք տվեց այն մասին, որ 2015թ. օգոստոսին իրեն գումար է անհրաժեշտ եղել, քանի որ ընտանիքով բնակվում է վարձով և բնակարանի սեփականատերը ցանկացել է վարձավճարն ուշացնելու պատճառով իր ընտանիքին բնակարանից դուրս հանել։ Աշխատելով «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում և ունենալով այնտեղի մուտքի դռան բանալին` որոշել է իրեն անհրաժեշտ գումարը վերցնել իր աշխատավայրից և հետագայում վերադարձնել։ Այդ նպատակով, 2015թ. օգոստոսի 13-ի գիշերը, երկու անգամ, իր մոտ գտնվող բանալիով բացել է թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակի մուտքի դուռը, ներս մտել և դրամարկղից վերցնելով 370.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումար` հեռացել է։ Առավոտյան հեռախոսազրույց է ունեցել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի մենեջեր Գևորգ Ստեփանյանի հետ և հայտնել է, որ ինքն է վերցրել գումարը և մոտակա օրերին կվերադարձնի այն։ Այնուհետև, գումար վաստակելու նպատակով մեկնել է Ռուսաստանի Դաշնություն` արտագնա աշխատանքների, որպեսզի գումար վաստակի և վերադարձնի գումարը։ ՌԴ-ում գումար վաստակելով` 2015թ. հոկտեմբերի 8-ին գումար է ուղարկել Հայաստան և վերադարձրել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի գումարը։ Մինչ այդ դեպքը նույնպես, պարբերաբար գումարներ է վերցրել «Վիվառո Բեթինգի» դրամարկղից և այդ մասին հայտնել է մենեջեր Գ. Ստեփանյանին, որից հետո վերադարձրել է այդ գումարները։ Որպես այդ գրասենյակի աշխատակից` հաստատապես իմացել է, որ աշխատանքային ժամի ավարտից` ժամը 24։00-ից հետո իրավունք չունի մուտք գործել գրասենյակի տարածք։ Իմացել է նաև, որ դրամարկղի տարածքը տեսագրվում է։ Գումարը վերցրել է` հետագայում վերադարձնելու նպատակով, ուստի տեսագրման հանգամանքն իրեն չի անհանգստացրել։ Մինչև մենեջեր Գ. Ստեփանյանին հայտնելը` նա դեռևս չի իմացել իր` գումար վերցրած լինելու մասին։ /դատական նիստի արձանագրություն/ Վկա Գ. Ստեփանյանը դատարանում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ աշխատում է «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ում որպես մենեջեր։ Իր պարտականությունների մեջ է մտնում ամեն օր ստուգայցեր կատարել իր կողմից սպասարկվող բուքմեյքերական գրասենյակներում, հաշվարկ կատարել, դրամարկղերում առկա գումարները վերցնել ու հանձնել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի գլխավոր գրասենյակ։ 2015թ. օգոստոսի 13-ին, ժամը 12։00-ի սահմաններում, կատարելով իր աշխատանքային պարտականությունները` գնացել է իր կողմից սպասարկվող, Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակ։ Այդտեղ եղել է միայն Ալբերտ Գասպարյանը։ Նրանից հարցրել է թե՞ ուր է Վահիկը, որին նա պատասխանել է, որ չգիտի` հավելելով, որ նա դուրս է եկել` ասելով. «Գևորգին ասեք թող զանգի»։ Իր հարցին, թե հաշվարկը պատրաստ է` նա պատասխանել է, որ չգիտի։ Տեսնելով, որ հաշվարկը պատրաստ չէ` զանգահարել է Վ. Գալստյանին և նա ասել է, որ մի քիչ գումար է պակասում։ Դրա նախորդ օրը Վ. Գալստյանը զանգահարել է իրեն, խնդրել է թույլ տալ 20.000 ՀՀ դրամ գումար վերցնել, որին ինքն առարկել է` ասելով, որ դրամարկղից գումար վերցնել չի կարելի։ Ինքը մատածել է, որ Վ. Գալստյանն իր խնդրած 20.000 ՀՀ դրամ գումարն է վերցրել։ Այդ մասին հարցրել է նրան, որին ի պատասխան նա ասել է, որ ոչ, մի քիչ ավել է վերցրել։ Հարցրել է` ինչքա՞ն ավել, շուրջ 50-60.000։ Նա ասել է` «մի քիչ էլ ավել»։ Այնուհետև նրան հարցրել է` մինչև 100.000 դրամ, իսկ նա ասել է` այո։ Ինքը Վ. Գալստյանին ասել է, որ այդ գումարը վերադարձնի մինչև ժամը երկուսը։ Այնուհետև ինքը զանգահարել է նախորդ օրվա օպերատոր Ն. Ավետիսյանին, քանի որ ժամը 24։00-ին նա է դուռը փակել և գնացել։ Ն. Ավետիսյանից հարցրել է, թե ինչքա՞ն գումար է եղել։ Նա պատասխանել է, որ 370.000 ՀՀ դրամ։ Հարցրել է, թե Վ. Գալստյանը որտեղից է իմացել, որ այդքան գումար կա։ Նա պատասխանել է, որ Վ. Գալստյանի հետ հեռախոսով խոսելիս է ասել։ Այնուհետև զանգահարել և Վ. Գալստյանից հարցրել է, թե ինչ՞ու իրեն չի ասել, որ 370.000 ՀՀ դրամ է եղել և պահանջել է միչև ժամը հինգն այդ գումարը հետ վերադարձնել, քանի որ ինքը պետք է հաշվետվություն ներկայացնի։ Վ. Գալստյանը գումարը չի վերադարձրել, որի պատճառով պարբերաբար զանգահարել և հանդիպել է նրան։ Այնուհետև Վ. Գալստյանը ձգձգել է գումարի վերադարձը` ասելով «այսօր, վաղը» և երկրից դուրս է եկել։ Ինքը Վ. Գալստյանին տեղյակ է պահել, որ եթե չտա այդ գումարը` ինքը ստիպված պիտի դիմի տնօրինությանը, քանի որ չի կարող այդքան պահել։ Խնդրել է հաշվապահին, որ այդ գումարը «կախած» թողնի` մինչև այդ հարցը լուծվի։ Այնուհետև Վ. Գալստյանն անհասանելի է դարձել։ Դրանից հետո դիմել է իրենց անվտանգության պետին, նա էլ դիմել է իրավաբաններին և դիմել են ոստիկանություն։ Մինչ այդ ամբաստանյալն իրենից 20.000 ՀՀ դրամ գումար է խնդրել` կնոջն ու երեխաներին հիվանդանոց տանելու պատճառով։ Նախկինում եղել են դեպքեր, որ Վ. Գալստյանը 5.000 կամ 10.000 ՀՀ դրամ գումարներ է վերցրել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի դեպոզիտ հաշվից կամ ինքն է իր գրպանից տվել ամբաստանյալին, իսկ հետագայում նրա աշխատավարձից այդ գումարները պահել են։ Դեպոզիտում առկա գումարը մշտապես պահվում է դրամարկղում, դա հաշվարկի մեջ չի մտնում։ Վ. Գալստյանի վերցրած այդ գումարները պատկանել են գրասենյակին։ Ամբաստանյալի կողմից վերցրած 370.000 ՀՀ դրամ գումարը եղել է հաշվարկի գումարը, որն ինքը պարտավոր է եղել նույն օրը մինչև ժամը 17։00-ն պարտադիր ներկայացնել հաշվապահություն։ Ամբաստանյալը չի ասել, որ այդ գումարը չի տալու, միայն ասել է, որ կտա այսօր կամ վաղը։ Վ. Գալստյանն իր զանգերին երբեմն չի պատասխանել։ Վ. Գալստյանի հարազատներից մեկը, ում չի ճանաչում` 2015թ. հոկտեմբերի 8-ին վերադարձրել է նրա կողմից 2015թ. օգոստոսի 13-ին «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող, թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակից վերցված 370.000 ՀՀ դրամ գումարը։ «Վիվառո բեթինգ» ՍՊԸ-ն Վ. Գալստյանի դեմ որևէ բողոք, գույքային պահանջ չունի։ /դատական նիստի արձանագրություն/ Վկա Ա. Գասպարյանը դատարանում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ աշխատում է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում որպես օպերատոր։ 2015թ. օգոստոսի 13-ին, առավոտյան ժամը 10։00-ին գնացել է աշխատանքի։ Աշխատանքի վայրում միայնակ է եղել, երբ գրասենյակի մենեջեր Գ. Ստեփանյանը զանգահարել է իրեն և խնդրել է նայել, թե Վ. Գալստյանի կողմից սպասարկվող դրամարկղում որքան գումար կա։ Այդ դրամարկղը բացել և տեսել է, որ այն դատարկ է։ Այնուհետև Գ. Ստեփանյանը եկել է գրասենյակ, բացել է` Վ. Գալստյանի սպասարկած դրամարկղը և ասել է, որ այդտեղից գումարը բացակայում է։ Գ. Ստեփանյանը զանգահարել է նախորդ օրվա օպերատոր Նիկոլայ Ավետիսյանին և նրանից տեղեկացել է, որ դրամարկղում նախորդ օրը նա թողել է 370.000 ՀՀ դրամ գումար։ Հետո Գ. Ստեփանյանը զանգահարել է Վ. Գալստյանին, սակայն նրանց խոսակցության բովանդակությունն իրեն հայտնի չէ։ Ցուցմունք տալու օրը քննիչից իմացել է, որ դեպքը գիշերն է եղել։ Քննիչի մոտ իրեն և Գ. Ստեփանյանին ցույց են տվել տեսագրությունը։ Իր հարցաքննությունը կատարվել է մինչև տեսագրությունը դիտելը, որից հետո նոր ցուցմունքն ավարտվել է։ Աշխատանքի ավարտի ժամերից հետո տագնապային ազդանշանները միացնում են և դրանից հետո գրասենյակ մուտք գործելու իրավունք չունեն։ Ժամը 24։00-ից հետո իրավունք չեն ունեցել մուտք գործել գրասենյակ։ Այդ մասին իրենց հրահանգավորել է տնօրենը։ /հատոր 1, գ.թ. 36-38, դատական նիստի արձանագրություն/ Վկա Ն. Ավետիսյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ աշխատում է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում որպես օպերատոր։ 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, առավոտյան իրեն է զանգահարել մենեջեր Գևորգ Ստեփանյանը, ով հեռախոսազրույցի ժամանակ հարցրել է, թե նախորդ օրը դրամարկղում ինչքան գումար է եղել, ինչին ինքը պատասխանել է, որ դրամարկղում եղել է 370.000 ՀՀ դրամ։ Հետագայում Գևորգ Ստեփանյանի հետ դիտել են թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում տեղադրված տեսախցիկների կողմից կատարված տեսաձայնագրությունները, որից պարզ է դարձել, որ Վաղարշակ Գալստյանը 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 00։50-ին և 05։00-ին իր մոտ գտնվող բանալիով բացել է գրասենյակի մուտքի դուռը և ներս մտնելով` դրամարկղից վերցրել է այնտեղ առկա ամբողջ գումարը։ Իրենց աշխատանքն ավարտվում է ժամը 24։00-ին, որի ավարտից հետո իրավունք չունեն մուտք գործել գրասենյակի տարածք, ինչի կապակցությամբ էլ հրահանգավորվել են «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի տնօրինության կողմից։ /հատոր 1, գ.թ 93-94, դատական նիստի արձանագրություն/ Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի կողմից ներկայացված լազերային սկավառակում առկա տեսագրության զննություն կատարելու վերաբերյալ 2016թ. հոկտեմբերի 12-ի արձանագրության համաձայն` «(…) Տեսագրությունը ձայնագրված է «Kodak DWD-R» տեսակի լագերային սկավառակի վրա։ Հիշյալ սկավառակը տեղադրվեց ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի թիվ 302 աշխատասենյակում գտնվող «TOSHIBA» տեսակի դյուրակիր համակրգչի մեջ, ապա ակտիվացվեց լազերային սկավառակի պարունակությունը և պարզվեց, որ լազերային սկավառակի վրա ձայնագրված է երկու ֆայլ։ 1-ին ֆայլը` պարունակում է 2015թ. օգոստոսի 13-ի ժամը 00.49-ից մինչև ժամը 00։49։31-ից մինչև 00։50։33 ընկած ժամանակահատվածում բուքմեյքերական գրասենյակում կատարվող իրադարձությունները։ Ժամը 00.49 րոպեի 31-րդ վարկյանին տեսախցիկի տեսադաշտում հայտնվում է մի երիտասարդ, ով մոտենալով դրամարկղին, բացում է այն, ապա վերցնում է դրամարկղում գտնվող կանխիկ գումար և հաշվում է վերցրած գումարը, փակում է դրամարկղը և հեռանում։ 2-րդ ֆայլը` պարունակում է 2015թ. օգոտոսի 13-ի ժամը 05.00 րոպեի 00 վարկյանից մինչև ժամը 05.00 րոպեի 30 վարկյանը բուքմեյքերական գրասենյակում կատարվող իրադարձությունները։ ժամը 05.00 րոպեի 03-րդ վարկյանում տեսախցիկի տեսադաշտում հայտնվում է նույն երիտասարդը, ով կրկին մոտենալով դրամարկղին, բացում է այն, ապա վերցնում է դրամարկղում գտնվող կանխիկ գումար, փակում է դրամարկղը և հեռանում։ Զննության մասնակից Գևորգ Միշայի Ստեփանյանը հայտարարեց, որ տեսագրությունում պատկերված անձը, ով գրասենյակի դրամարկղից հափշտակում է գումարները հանդիսանում է իրենց գրասենյակում որպես օպերատոր աշխատած Վաղարշակ Գալստյանը։ Նրան ճանաչել է տեսագրության մեջ արտաքինից, մարմնակազմությունից և դեմքից, քանի որ նրա հետ բազմաթիվ անգամ շփվել է, միասին համատեղ աշխատել է և վերջինիս դեմքը և արտաքինը լավ հիշում է։ (…)»։ /հատոր 1, գ.թ. 21, 38-39, 46, դատական նիստի արձանագրություն/ Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի ներկայացուցչի կողմից 2015թ. հոկտեմբերի 20-ին նախաքննության մարմնին հասցեագրված գրության համաձայն` «(…) Վաղինակ Մանվելի Գալստյանը «ՎԻՎԱՌՈ ԲԵԹԻՆԳ» ՍՊԸ-ի Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գտնվող բուքմեյքերական կետում աշխատել է, որպես վիճակախաղերի տոմսերի վաճառող օպերատոր և նրա պատասխանատվության ներքո եղել են հետևյալ պարտականությունները` ամեն օր առավոտյան ժամը 10։00-ին բացել վերը նշված հասցեում գտնվող «ՎԻՎԱՌՈ ԲԵԹԻՆԳ» ՍՊ ընկերությանը պատկանող թիվ 61 քաքմեյքերական գրասենյակի դրամարկղը և ժամը 24։00-ին փակել նշված գրասենյակի դրամարկղը։ Տեղեկացնում ենք, որ ընկերության տնօրինության բանավոր հրահանգով` աշխատանքային օրվա ավարտից հետո Վաղինակ Մանվելի Գալստյանն իրավունք չունի մուտք գործել տարածքային գրասենյակ։ Վերջինս և նմանատիպ գործառույթներ իրականացնող այլ աշխատակիցներն աշխատանքային օրվա կամ ժամի ավարտից հետո իրավունք ունեն մուտք գործելու տարածքային գրասենյակ միայն այնպիսի արտակարգ իրավիճակների դեպքում, ինչպիսիք են տագնապային ազդանշանի միանալը, ջրհեղեղը, հրդեհը և այլն, այն էլ այդ մասին տեղեկացնելով տվյալ գրասենյակի ղեկավարին։»։ /հատոր 1, գ.թ. 43, 46, դատական նիստի արձանագրություն/ Դատարանի իրավական վերլուծությունները Հետազոտելով ամբաստանյալ Վ. Գալստյանի, վկաներ Գ. Ստեփանյանի, Ա. Գասպարյանի և Ն. Ավետիսյանի ցուցմունքները, հրապարակելով և հետազոտելով գործին կցված ապացույցներն ու փաստաթղթերը, համադրելով դրանք քրեական գործի դատական քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված այլ ապացույցների հետ, գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից` դատարանը գտնում է, որ որպես ամբաստանյալ Վ. Գալստյանի մեղքը հիմնավորող` դատարանին ներկայացված ապացույցները փաստական տվյալներ չեն պարունակում այն մասին, որ Վ. Գալստյանը ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ է ապօրինի մուտք գործել Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակի տարածք և միասնական դիտավորությամբ այդտեղի դրամարկղից գաղտնի հափշտակել է զգալի չափի` 370.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումար` դրանով կատարելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործություն։ Քրեական գործի նախաքննությամբ չի ապացուցվել և դատաքննությամբ չի հաստատվել այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Վ. Գալստյանին վերագրվող արարքում առկա է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված արարքի հանցակազմը, ուստի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Վ. Գալստյանը պետք է արդարացվի` կատարած արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով, հետևյալ պատճառաբանությամբ. «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք (…)։ 2. Յուրաքանչյուր ոք, ով մեղադրվում է քրեական հանցագործության մեջ, համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ օրենքին համապատասխան։ (…)»։ Նույն կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածի համաձայն` «Ոչ ոք չպետք է մեղավոր ճանաչվի որևէ գործողության կամ անգործության համար, որը կատարման պահին գործող ներպետական կամ միջազգային իրավունքի համաձայն, հանցագործություն չի համարվել։ (…)»։ ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «(…) 6. Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկել միայն այն պատճառով, որ ի վիճակի չէ կատարելու քաղաքացիաիրավական պարտավորությունները (…)»։ ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անկախ և անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդարացի, հրապարակային և ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունք։ (…)»։ ՀՀ Սահմանադրության 66-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղքն ապացուցված չէ օրենքով սահմանված կարգով` դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով»։ ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է։ (…)»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն` «Քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն` այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները։»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով։ 2. Քրեական օրենքն անալոգիայով կիրառելն արգելվում է»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «(…) Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։ 4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։ (…)»։ Վերոգրյալ նորմերի վերլուծությունից բխում է, որ արարքը հանցավոր ճանաչելու համար անհրաժեշտ են հետևյալ պայմանների միաժամանակյա առկայությունը՝ ա/ արարքը պետք է նախատեսված լինի քրեական օրենքով, բ/ այն պետք է բովանդակի հանցակազմի բոլոր հատկանիշները։ Այլ կերպ` նշված պայմաններից որևէ մեկի բացակայությունը բացառում է հանցանքի առկայությունը։ Նշված հետևությունը բխում է նաև Տիգրան Ժորայի Շմավոնյանի վերաբերյալ ՎԲ-107/07 գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2007թ. հուլիսի 13-ի որոշմամբ արտահայտած իրավական դիրքորոշումից, որի համաձայն` «4. (...) Արարքը ճանաչվում է հանցավոր միայն այն դեպքում, երբ առկա են քրեական օրենքով նախատեսված բոլոր հատկանիշները։ Հանցագործությունն իրենից ներկայացնում է չորս պարտադիր տարրերի միասնություն, այն է՝ օբյեկտ, օբյեկտիվ կողմ, սուբյեկտ, սուբյեկտիվ կողմ։ Նշվածներից թեկուզ մեկի բացակայությունը անձի արարքում վկայում է հանցակազմի բացակայության մասին։ (…)»։ Մեջբերված նորմերով սահմանված է նաև օրինականության սկզբունքը, որի անբաժանելի տարրն է «չկա հանցագործություն և պատիժ, եթե այն սահմանված չէ օրենքով» (nullum crimen, nulla poena sine lege) կանոնը։ Վերջինս իր արտացոլումն է գտել ինչպես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Եվրոպական դատարան), այնպես էլ Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային պրակտիկայում։ Այսպես` Ս.Ռ.-ն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության և Ս.Վ.-ն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության գործերով Եվրոպական դատարանն արձանագրել է, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածում ամրագրված երաշխիքները, լինելով օրենքի գերակայության էական տարրեր, Կոնվենցիայի պաշտպանության համակարգում կայուն տեղ ունեն, և դա հատկապես ընդգծվում է այն փաստով, որ Կոնվենցիայի 15-րդ հոդվածի համաձայն` անգամ պատերազմի կամ արտակարգ դրության ժամանակ 7-րդ հոդվածից որևէ շեղում չի թույլատրվում։ Վերջինս, ելնելով իր առարկայից և նպատակից, պետք է այնպես մեկնաբանվի ու կիրառվի, որպեսզի նախատեսի կամայական մեղադրման, դատապարտման և պատժման դեմ ուղղված արդյունավետ երաշխիքներ (տե՛ս Ս.Ռ.-ն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության գործով (C.R. v. THE UNITED KINGDOM), 1995 թվականի նոյեմբերի 22-ի վճիռը, գանգատ թիվ 20190/92, կետ 32, Ս.Վ.-ն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության գործով (S.W. v. THE UNITED KINGDOM), 1995 թվականի նոյեմբերի 22-ի վճիռը, գանգատ թիվ 20166/92, կետ 34)։ Կոկկինակիսն ընդդեմ Հունաստանի գործով վճռում Եվրոպական դատարանը դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածի 1-ին կետը նախատեսված չէ միայն նրա համար, որ ի վնաս մեղադրյալի հետադարձության կարգով քրեական օրենքի կիրառումն արգելվի։ Այն ընդհանուր առմամբ ամրագրում է նաև այն սկզբունքը, որ միայն օրենքը կարող է սահմանել հանցանքը և նախատեսել պատիժը (nullum crimen, nulla poena sine lege), ինչպես նաև այն սկզբունքը, որ քրեական օրենքը չպետք է ի վնաս մեղադրյալի տարածական մեկնաբանության ենթարկվի, օրինակ՝ այն չպետք է կիրառվի անալոգիայով (տե՛ս Կոկկինակիսն ընդդեմ Հունաստանի գործով (KOKKINAKIS v. GREECE), 1993 թվականի մայիսի 25-ի վճիռը, գանգատ թիվ 14307/88, կետ 52)։ Քննարկվող կանոնն իր արտացոլումն է գտել նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային պրակտիկայում։ Մասնավորապես` Վարուժան Գագիկի Ավետիսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ3/0013/01/11 գործով 2011թ. հոկտեմբերի 20-ի որոշման 13-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ դիրքորոշումը` «13. Նախորդ կետում շարադրված միջազգային և ներպետական իրավադրույթների վերլուծությունից հետևում է, որ անձին հանցագործություն (հանցագործություններ) կատարելու մեջ մեղավոր ճանաչելու և այդ հանցագործության (հանցագործությունների) համար պատիժ նշանակելու միակ հիմքն է կատարման պահին նրա արարքն օրենքով հանցագործություն համարվելը և այդ հանցագործության համար պատիժ նախատեսված լինելը։ Ոչ ոք չի կարող ենթարկվել քրեական պատասխանատվության և պատժի այլ կերպ, քան օրենքով ուղղակիորեն նախատեսված դեպքերում, կարգով և չափով։ Անձը չի կարող ենթարկվել պատասխանատվության այնպիսի արարքի համար, որն իրավական որոշակիության չափանիշին բավարարող եղանակով նախատեսված չէ գործող օրենքով։ Անձը չի կարող ենթարկվել նաև այնպիսի պատժի, որը նախատեսված չէ գործող օրենքով։ Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ «չկա հանցագործություն և պատիժ, եթե այն սահմանված չէ օրենքով» (nullum crimen, nulla poena sine lege) կանոնը համընդհանուր ճանաչում ստացած հիմնարար սկզբունք է և իրավունքի գերակայության կարևորագույն տարր։ Այն բացարձակ նշանակություն ունի մարդու իրավունքների պաշտպանության համակարգում, հետևաբար նշված սկզբունքից որևէ շեղում անթույլատրելի է։»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Երվանդ Մելքոնյանի վերաբերյալ թիվ ԵՇԴ/0090/01/10 քրեական գործով 2011թ. մայիսի 11-ի որոշման 14-16-րդ կետերում արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «14. (...) անձին հանցագործություն կատարելու մեջ մեղավոր ճանաչելու միակ հիմքը կատարման պահին նրա արարքի` օրենքով սահմանված կարգով հանցագործություն համարվելն է։ Այսինքն` արարքը կարող է որպես հանցագործություն նախատեսվել միայն քրեական օրենքով, և ոչ ոք չի կարող ենթարկվել քրեական պատասխանատվության և պատժի այլ կերպ, քան քրեական օրենքով ուղղակիորեն նախատեսված հանցանք կատարելու համար։ Այսպիսով` չկա հանցագործություն, չկա պատիժ, եթե արարքն իրավական որոշակիության չափանիշին բավարարող եղանակով նախատեսված չէ գործող օրենքով (nullum crimen, nulla poena sine lege)։ 15. Վերոնշյալ սկզբունքն իր արտացոլումն է գտել նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքում, որի համաձայն` բացառապես օրենքի հիման վրա կարող է որոշվել հանցագործության առկայությունը և դրա համար պատիժ սահմանվել (nullum crimen, nulla poena sine lege)։ Մասնավորապես, արգելելով նախատեսված հանցագործությունների սահմանների ընդլայնումն ի հաշիվ այն գործողությունների, որոնք նախկինում հանցագործություն չեն համարվել` «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածը նաև սահմանում է, որ քրեական օրենքը չպետք է ի վնաս մեղադրյալի տարածական մեկնաբանվի, օրինակ` մեկնաբանվի անալոգիայի կիրառմամբ (տե՛ս Կաֆկարիսն ընդդեմ Կիպրոսի գործով (KAFKARIS v. CYPRUS) 2008 թվականի փետրվարի 12-ի վճիռը, գանգատ թիվ 21906/04, կետ 138)։ 16. Սույն որոշման 13-15-րդ կետերում մեջբերված սահմանադրական, կոնվենցիոն և օրենսդրական դրույթների, ինչպես նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի իրավական դիրքորոշումների վերլուծությունից հետևում է, որ այդ դրույթներով սահմանված երաշխիքը (nullum crimen, nulla poena sine lege), հանդիսանալով օրենքի գերակայության անքակտելի տարր, առաջնային տեղ է զբաղեցնում ՀՀ Սահմանադրությամբ և «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայով երաշխավորված պաշտպանության համակարգում, որից որևէ շեղում չի թույլատրվում։ Nullum crimen, nulla poena sine lege սկզբունքից հետևում է, որ ցանկացած հանցագործություն և պատիժ պետք է հստակ ամրագրված լինի օրենքով։ Այդ օրենքը չի կարող տարածական մեկնաբանվել, և այն չի կարող կիրառվել անալոգիայով։»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում` 1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն). 2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին. 3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները. 4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ. 5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները. 6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։ 2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ։»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում« երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված« եթե դատարանը« ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով« հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա« դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա« ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով« սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ։»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն` «Դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում ցույց է տրվում (...) 3) այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները»։ Վերոշարադրյալ նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ և արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. «28. (…) ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։ (…) Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝ 1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք, 2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն, 3) անմեղության կանխավարկած» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 14-15-րդ կետերը, իսկ վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին մանրամասն տե՛ս նույն որոշման 16-19-րդ կետերը)։ (…) 30. Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը։ Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով։ Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում։ Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ։ Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության։ (…) Այլ խոսքով` հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի։ Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը)։ Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետը)։ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ (տե՛ս, ի թիվս այլոց, Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ)։ Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար։ 31. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին (…) «ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է։ Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ)։ Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ)։ (…) Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա։ Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է։ Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման։ (…) 32. Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը)։ Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն։ Վերջին դիրքորոշումը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջից, որի համաձայն՝ «Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված։ Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները»։ (…) Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը պարտավոր է իր դատական ակտում ամրագրել և թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից գնահատման ենթարկել այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի 3-րդ կետ)։ Հակառակ դեպքում ապացույցների գնահատումը, դրա արդյունքում դատարանի համապատասխան ներքին համոզմունքի ձևավորումը կկրեն սուբյեկտիվ բնույթ, կհանգեցնեն կամայականության և անձի արդար դատաքննության իրավունքի խախտման՝ սահմանափակելով նաև դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը ստուգելու վերադաս դատարանի հնարավորությունը։ 33. Սույն որոշման 29-32-րդ կետերում կատարված իրավական վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց։ Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում։ Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. «Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (…) ։ Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե` 1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար, 2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ, 3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը)։ Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը։ Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը։ Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր)։ Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած»։ Գործի նյութերից երևում է, որ ամբաստանյալ Վ. Գալստյանին մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ նա «ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 00։50-ին և 05։00-ին իրեն հատկացված բանալու միջոցով բացել է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող՝ «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակի մուտքի դուռը, ապա` զրկված լինելով ոչ աշխատանքային ժամերին գրասենյակի տարածք մուտք գործելու իրավունքից, ապօրինի մուտք է գործել գրասենյակի տարածք և միասնական դիտավորությամբ դրամարկղից գաղտնի հափշտակել է զգալի չափի՝ ընդհանուրը 370.000 ՀՀ դրամ գումար։»։ Ամբաստանյալ Վ. Գալստյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքի հիմքում դրվել են հետևյալ ապացույցները. 1) տուժողի ներկայացուցիչ Գ. Ստեփանյանի ցուցմունքները, 2) վկա Ա. Գասպարյանի ցուցմունքը, 3) վկա Ն. Ավետիսյանի ցուցմունքը, 4) ապացույց ճանաչված, այլ փաստաթուղթ հանդիսացող, «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի կողմից ներկայացված լազերային սկավառակը և այն զննելու մասին արձանագրությունը, 5) ապացույց ճանաչված, այլ փաստաթուղթ հանդիսացող, «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի ներկայացուցչի գրությունը։ Դատարանը գտնում է, որ տվյալ քրեական գործով նախաքննության մարմնի կողմից ձեռք բերված վերոհիշյալ ապացույցները բավարար չեն և չեն կարող թույլատրելիության, վերաբերելիության և բավարարության առումով իրենց համակցության մեջ հիմք հանդիսանալ ամբաստանյալ Վ. Գալստյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքը հիմնավոր ճանաչելու, վերջինիս այդ հանցագործության կատարման մեջ մեղավոր ճանաչելու և մեղադրական դատավճիռ կայացնելու համար` նաև հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Գողությունը` ուրիշի գույքի զգալի չափերով գաղտնի հափշտակությունը` պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկից չորսհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով։ 2. Գողությունը, որը կատարվել է` (…) 3) պահեստարան կամ շինություն ապօրինի մուտք գործելով` (…) պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկից հազարապատիկի չափով, կամ ազատազրկմամբ` երկուսից հինգ տարի ժամկետով։ (…)»։ Համաձայն վերոհիշյալ նորմի` գողությունը գույքի գաղտնի հափշտակումն է, այսինքն` այնպիսի հափշտակում, երբ տվյալ գույքին տիրապետողը, այն օգտագործողը կամ տնօրինողը չի նկատում, որ իր տնօրինության տակ գտնվող կամ իր կառավարմանը հանձնված գույքն աննկատ վերցվում է, օտարվում։ Գաղտնիությունը ենթադրում է գույքի հափշտակում, որը կատարվում է այն անձանց բացակայության ժամանակ, որոնց տնօրինմանն ու կառավարմանն է հանձնված գույքը։ Հափշտակման գաղտնիությունը որոշելու համար կարևորը սուբյեկտիվ կողմի չափանիշն է։ Գույքի հափշտակումը կարող է համարվել գաղտնի նաև այն դեպքում, երբ հանցավորը ենթադրում է, որ հափշտակումը կատարում է գաղտնի, չնայած իրականում արարքը նկատելի է տուժողի և այլ կողմնակի անձանց կողմից։ Սուբյեկտիվ կողմից գողությունը կատարվում է ուղղակի դիտավորությամբ։ Վերլուծելով գործի փաստական հանգամանքները` դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը. Քրեական գործի դատական քննությամբ հաստատվել է, որ Վ. Գալստյանն աշխատելով «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում, անձնական կարիքների համար պարբերաբար գումարներ է վերցրել այնտեղից և որոշ ժամանակ անց այդ գումարները վերադարձրել է։ Վ. Գալստյանը որպես տվյալ ընկերության աշխատակից իմացել է, որ ընկերությունում տեսագրող սարքեր են տեղադրված։ 2015թ. օգոստոսի 13-ին, գումարի կարիք ունենալով, հաստատապես իմանալով, որ վերոհիշյալ գրասենյակի տարածքը տեսագրվում է` Վ. Գալստյանն իրեն հատկացված բանալիով երկու անգամ բացել է նշված գրասենյակի դուռը, մուտք է գործել այնտեղ և դրամարկղից վերցրել է 370.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումար։ Նույն օրն առավոտյան գործընկերոջն խնդրել է, որպեսզի հաղորդի մենեջեր Գ. Ստեփանյանին զանգահարել իրեն։ Այնուհետև, Վ. Գալստյանը հեռախոսազրույցի ընթացքում Գ. Ստեփանյանին հայտնել է, որ գումարն ինքն է վերցրել և խոստացել է սեղմ ժամկետում այն վերադարձնել։ Գ. Ստեփանյանն առարկել է և պահանջել է գումարն անհապաղ վերադարձնել։ Այնուհետև Վ. Գալստյանը գումար վաստակելու նպատակով մեկնել է Ռուսաստանի Դաշնություն` արտագնա աշխատանքների և 2015թ. հոկտեմբերի 8-ին, իր հարազատի միջոցով վերադարձրել է «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող, Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակից իր կողմից 2015թ. օգոստոսի 13-ին վերցված 370.000 ՀՀ դրամ գումարը։ Տուժողը հայտնել է, որ Վ. Գալստյանի դեմ որևէ բողոք, գույքային պահանջ չունի։ Շարադրված փաստերը գնահատելով վերոհիշյալ իրավական վերլուծության լույսի ներքո` դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործում առկա ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Վ. Գալստյանը պահեստարան կամ շինություն ապօրինի մուտք գործելով` ուրիշի գույքի զգալի չափերով գաղտնի հափշտակություն` գողություն է կատարել, այսինքն կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցավոր արարք։ Մեղադրական եզրակացության հիմքում դրված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ Վ. Գալստյանի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու և նրան մեղսագրվող հանցավոր արարքի փաստական հանգամանքները հաստատված համարելու համար` այն ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած։ Այսպիսով, ստուգելով ամբաստանյալ Վ. Գալստյանի կողմից, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված արարք կատարելու վերաբերյալ գործով ձեռք բերված ապացույցները դրանց վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Վ. Գալստյանի մեղքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված արարքում ապացուցված չէ և սպառվել են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները, ուստի Վ. Գալստյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման և նա պետք է արդարացվի` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ։ Քրեական գործով քաղաքացիական հայց չի ներկայացվել, Վ. Գալստյանի գույքի վրա կալանք չի դրվել, իրեղեն ապացույց առկա չէ։ Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը պետք է վերացնել։ Դատական ծախսերի վերաբերյալ տեղեկություններ առկա չեն։ Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 151-րդ, 357-360-րդ, 364, 366-րդ և 369-373-րդ հոդվածներով` դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Ճանաչել և հռչակել ամբաստանյալ Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանի անմեղությունը` Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ, Վաղարշակ Գալստյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել և նրան արդարացնել` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ։ Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը վերացնել։ Դատավճիռը հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 06-07-2016 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 16-08-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 98, 121 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 16-08-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 2 հատոր` 98, 121 |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-38174 |
Գործը ստացվել է փոփոխվելուց հետո
| Ամսաթիվ | 30-12-2016 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 10-01-2017 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 10-04-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 98, 121, 129 |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 11-04-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 98, 121, 129 |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0065/01/16
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 15-08-2016 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 09-08-2016 |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Ռ |
| Ազգանուն | Գևորգյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Վաղարշակ Գալստյան Սույն վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ : Բեկանել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանի /ՀՀ քր. օր-ի 177 հոդ. 2-րդ մասի 3-րդ կետով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է և արդարացվել է` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ/ վերաբերյալ 06.07.2016թ. դատավճիռը : Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քր. օր-ի 177 հոդ. 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ` ՀՀ-ում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հազարապատիկի չափով : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 18-08-2016 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 18-08-2016 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Գրիշա |
| Ազգանուն | Մելիք-Սարգսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Տիգրան |
| Ազգանուն | Սահակյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Ալեքսանդր |
| Ազգանուն | Ազարյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 01-09-2016 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 27-09-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Վերաբաշխում
| Ամսաթիվ | 27-09-2016 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Գրիշա |
| Ազգանուն | Մելիք-Սարգսյան |
| Վերաբաշխման հիմքը | Դատավորը գտնվում է արձակուրդում |
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 27-09-2016 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արշակ |
| Ազգանուն | Խաչատրյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Մանուշակ |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Սեվակ |
| Ազգանուն | Համբարձումյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 03-10-2016 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 19-10-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 07-11-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 18-11-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է ամբողջությամբ
| Ամսաթիվ | 18-11-2016 |
|---|---|
| Ստորադաս դատարանի դատական ակտը բեկանվել է | Բեկանվել է դատական ակտը և փոփոխվել |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Վաղարշակ |
| Ազգանուն | Գալստյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | Գործ հ. ԵԿԴ/0065/01/16 Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն Վ Ե Ր Ա Ք Ն Ն Ի Չ Ք Ր Ե Ա Կ Ա Ն Դ Ա Տ Ա Ր Ա Ն Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավճիռ, գործ թիվ ԵԿԴ/0065/01/16 դատավոր` Մ.Մարտիրոսյան ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ նաև`Վերաքննիչ դատարան/ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ` նախագահությամբ` դատավոր Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ մասնակցությամբ` դատավորներ Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆԻ Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ քարտուղարությամբ` Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆԻ մասնակցությամբ` մեղադրող Ռ.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆԻ ամբաստանյալ Վ.ԳԱԼՍՏՅԱՆԻ պաշտպան Մ.ՖԱՐՄԱՆՅԱՆԻ 2016 թվականի նոյեմբերի 18-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ` սույն գործով մեղադրող Ռ.Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքը` բերված Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի /այսուհետ նաև` Դատարան/ 2016 թվականի հուլիսի 06-ի դատավճռի դեմ, քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1.Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները. Թիվ 13816615 քրեական գործը ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում հարուցվել է 2015թ. սեպտեմբերի 19-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով։ 2015թ. նոյեմբերի 02-ի որոշումներով Վ. Գալստյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրվել է չհեռանալու մասին ստորագրությունը և հայտարարվել է նրա հետախուզումը։ 2015թ. նոյեմբերի 11-ի որոշմամբ քրեական գործով վարույթը կասեցվել է` մեղադրյալ Վ. Գալստյանի գտնվելու վայրը հայտնի չլինելու պատճառաբանությամբ։ 2016թ. մարտի 06-ին Վ. Գալստյանը հայտնաբերվել է և քննիչի նույն օրվա որոշմամբ թիվ 13816615 քրեական գործով վարույթը վերսկսվել է։ Այդ օրը Վ.Գալստյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով: 2016 թվականի մարտի 25-ին թիվ 13816615 քրեական գործը հսատատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան: Դատարանի 2016 թվականի հուլիսի 06-ի դատավճռով ճանաչվել և հռչակվել է ամբաստանյալ Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանի անմեղությունը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ, ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվել է և նա արդարացվել` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ։ Ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, վերացվել է։ Դատավճռի դեմ մեղադրող Ռ.Գևորգյանը բերել է վերաքննիչ բողոք, որով խնդրել է այն բեկանել, ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ` ՀՀ-ում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հազարապատիկի չափով: Վերաքննիչ բողոքի առթիվ գրավոր պատասխան չի ստացվել: Վերաքննիչ դատարանի /նախագահող դատավոր Գ.Մելիք-Սարգսյան, դատավորներ` Ա.Ազարյան, Մ.Պապոյան/ 2016 թվականի սեպտեմբերի 01-ի որոշմամբ մեղադրող Ռ.Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և գործը նշանակվել է քննության` Վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով: Դատավոր Գ.Մելիք-Սարգսյանի զեկուցագրի հիման վրա թիվ ԵԿԴ/0065/01/16 քրեական գործը և մեղադրող Ռ.Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքը 27.09.2016 թվականին վերամակագրվել է նախագահող դատավոր Ա.Խաչատրյանին: Վերաքննիչ դատարանի 2016 թվականի հոկտեմբերի 03-ի որոշմամբ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և գործը նշանակվել է քննության` ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով` /ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 48-րդ գլուխ/` պահպանելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 391-րդ հոդվածի դրույթները: Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստի ընթացքում մեղադրողի վերաքննիչ բողոքի առթիվ ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանի շահերի պաշտպան Մ.Ֆարմանյանը ներկայացրել է առարկություններ, որով խնդրել է այն մերժել, Դատարանի դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ: 2.Գործի փաստական հանգամանքները. Նախաքննության մարմինը հիմնավորված է համարել հետևյալը. «Գործով մեղադրյալ Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանը, ով հաշվառված է Երևան քաղաքի Լուսինյանց փողոցի թիվ 1 տանը, նախկինում չդատված, 01.01.2015 թվականին աշխատանքի է անցել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ում որպես օպերատոր։ 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 00։50-ին և 05։00-ին Վաղարշակ Գալստյանը, նախապես «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ տնօրինության կողմից բանավոր հարահանգավորված լինելով աշխատանքային ժամի ավարտից հետո` 24։00-ից բուքմեյքերական գրասենյակ մուտք գործելու իրավունք չունենալու մասին, ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ իրեն հատկացված բանալու միջոցով բացել է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող՝ «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակի մուտքի դուռը, ապա ապօրինի մուտք գործել գրասենյակի տարածք և միասնական դիտավորությամբ դրամարկղից գաղտնի հափշտակել զգալի չափի՝ ընդհանուրը 370.000 ՀՀ դրամ գումար։ Դեպքի առթիվ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում 19.09.2015թ.-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով հարուցվել է թիվ 13816615 քրեական գործը և կատարվել նախաքննություն»։ Նախաքննության մարմինը վերոհիշյալ արարքի կատարման համար Վ. Գալստյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով` հիմնավորված համարելով, որ նա. «ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 00։50-ին և 05։00-ին իրեն հատկացված բանալու միջոցով բացել է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող՝ «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակի մուտքի դուռը, ապա՝ զրկված լինելով ոչ աշխատանքային ժամերին գրասենյակի տարածք մուտք գործելու իրավունքից, ապօրինի մուտք է գործել գրասենյակի տարածք և միասնական դիտավորությամբ դրամարկղից գաղտնի հափշտակել է զգալի չափի՝ ընդհանուրը 370.000 ՀՀ դրամ գումար»։ Համաձայն մեղադրական եզրակացության` «Առաջադրված մեղադրանքում մեղադրյալ Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանն իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և ցուցմունք տվել այն մասին, որ 2015 թվականի օգոստոսին իրեն գումար է անհրաժեշտ եղել և ինքն էլ աշխատելով «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում ու ունենալով այնտեղի մուտքի դռան բանալին, որոշել է իրեն անհրաժեշտ գումարը վերցնել իր աշխատավայրից։ Այդ նպատակով 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, գիշերը երկու անգամ իր մոտ գտնվող բանալիով բացել է թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակի մուտքի դուռը, ներս մտել և դրամարկղից վերցրել ընդհանուրը՝ 370.000 ՀՀ դրամ գումար ու հեռացել, հաշվի չառնելով այն հանգամանքը, որ աշխատանքային ժամի ավարտից՝ 24։00-ից հետո, իրավունք չունի մուտք գործել գրասենյակի տարածք։ Հաջորդ օրը հեռախոսազրույց է ունեցել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի մենեջեր Գևորգ Ստեփանյանի հետ և հայտնել է, որ ինքն է վերցրել գումարը, մոտակա օրերին կվերադարձնի այն, սակայն չկարողանալով վերականգնել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող գումարը, մեկնել է ՌԴ՝ արտագնա աշխատանքների, որպեսզի աշխատի և հատուցի իր կողմից «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատճառված վնասը։ ՌԴ-ում գումար վաստակելով՝ 2015 թվականի հոկտեմբերի 8-ին գումար է ուղարկել և հատուցել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատճառած վնասը»։ /հատոր 1, գ.թ. 74, 85/ Մեղադրանքի կողմը Վ. Գալստյանին առաջադրված վերոհիշյալ մեղադրանքը հիմնավորված է համարել հետևյալ ապացույցներով. «Տուժողի ներկայացուցիչ Գևորգ Միշայի Ստեփանյանի ցուցմունքով այն մասին, որ աշխատում է «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ում, որպես մենեջեր։ Իր պարտականությունների մեջ է մտնում ամեն օր ստուգայցեր կատարել իր կողմից սպասարկվող բուքմեյքերական գրասենյակներում, կատարել հաշվարկ և վերցնել դրամարկղերում առկա գումարները ու հանձնել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի գլխավոր գրասենյակ։ 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 12։00-ի սահմաններում, կատարելով իր աշխատանքային պարտականությունները` գնացել է իր կողմից սպասարկվող Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակ, որտեղ բացելով Վաղարշակ Գալստյանին ամրակցված դրամարկղը, տեսել է, որ այնտեղից բացակայում է գումարը։ Անմիջապես զանգահարել է նախորդ օրվա օպերատոր Նիկոլայ Ավետիսյանին, ով իրեն հայտնել է, որ դրամարկղում եղել է 370.000 ՀՀ դրամ գումար։ Դրանից հետո անմիջապես զանգահարել է Վաղարշակ Գալստյանին, ով հայտնել է, որ գումարն ինքն է վերցրել և խոստացել է այն վերադարձնել։ Այնուհետև դիտել է բուքմեյքերական գրասենյակում տեղադրված տեսախցիկներով կատարված տեսագրությունը, որից պարզ է դարձել, որ գործով Վաղարշակ Գալստյանը 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 00։50-ին և 05։00-ին իր մոտ գտնվող բանալիով բացել է գրասենյակի մուտքի դուռը և ներս մտնելով դրամարկղից վերցրել է այնտեղ առկա ամբողջ գումարը՝ ընդհանուրը 370.000 ՀՀ դրամ։ Հայտնել է նաև, որ «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի բոլոր աշխատակիցները, այդ թվում նաև Վաղարշակ Գալստյանը, ընկերության տնօրինության կողմից բանավոր հրահանգավորված է եղել, որ ժամը 24։00-ից հետո, այսինքն աշխատանքային ժամի ավարտից հետո, իրավունք չունեն մուտք գործել տարածքային գրասենյակներ։ Լրացուցիչ ցուցմունքով տուժողի ներկայացուցիչ Գևորգ Միշայի Ստեփանյանը հայտնել է նաև, որ գործով մեղադրյալ Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանի հարազատներից մեկը, ում չի ճանաչում` 2015 թվականի հոկտեմբերի 8-ին վերադարձրել է վերջինիս կողմից 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակից վերցված 370.000 ՀՀ դրամ գումարը։ Հայտնել է նաև, որ «Վիվառո բեթինգ» ՍՊ ընկերությունը Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանի դեմ որևէ բողոք, գույքային պահանջ չունի։ գ.թ. 28-29, 33-34 Վկա հարցաքննված Ալբերտ Էդուարդի Գասպարյանի ցուցմունքով այն մասին, որ աշխատում է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում որպես օպերատոր։ 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, առավոտյան ժամը 10։00-ին գնացել է աշխատանքի։ Նույն օրը, ժամը 12։00-ի սահմաններում իրենց աշխատանքի վայր է գնացել մենեջեր Գևորգ Ստեփանյանը, ով հաշվարկի նպատակով բացելով Վաղարշակ Գալստյանի կողմից սպասարկվող դրամարկղը, տեսել է, որ այնտեղից բացակայում է նախորդ օրվա գումարը։ Վերջինս զանգահարել է նախորդ օրվա աշխատակից Նիկոլայ Ավետիսյանին, ով հայտնել է, որ դրամարկղում նախորդ օրն ինքը թողել է 370.000 ՀՀ դրամ գումար։ Հետագայում Գևորգ Ստեփանյանից տեղեկացել է, որ վերջինս դիտել է տեսագրությունները, որով երևացել է, որ նշված գումարը վերցնում է իրենց աշխատակից Վաղարշակ Գալստյանը։ Իրենց աշխատանքն ավարտվում է ժամը 24։00-ին, որի ավարտից հետո իրավունք չունեն մուտք գործել գրասենյակի տարածք, ինչի կապակցությամբ էլ հրահանգավորվել են «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի տնօրինության կողմից։ գ.թ. 36-37 Վկա հարցաքննված Նիկոլայ Էդուարդի Ավետիսյանի ցուցմունքով այն մասին, որ աշխատում է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում որպես օպերատոր։ 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, առավոտյան իրեն է զանգահարել մենեջեր Գևորգ Ստեփանյանը, ով հեռախոսազրույցի ժամանակ հարցրել է, թե նախորդ օրը դրամարկղում ինչքան գումար է եղել, ինչին ինքը պատասխանել է, որ դրամարկղում եղել է 370.000 ՀՀ դրամ։ Հետագայում Գևորգ Ստեփանյանի հետ դիտել են թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում տեղադրված տեսախցիկների կողմից կատարված տեսաձայնագրությունները, որից պարզ է դարձել, որ Վաղարշակ Գալստյանը 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 00։50-ին և 05։00-ին իր մոտ գտնվող բանալիով բացել է գրասենյակի մուտքի դուռը և ներս մտնելով դրամարկղից վերցրել է այնտեղ առկա ամբողջ գումարը։ Իրենց աշխատանքն ավարտվում է ժամը 24։00-ին, որի ավարտից հետո իրավունք չունեն մուտք գործել գրասենյակի տարածք, ինչի կապակցությամբ էլ հրահանգավորվել են «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի տնօրինության կողմից։ գ.թ.41-42 Ապացույց ճանաչված այլ փաստաթուղթ հանդիսացող` «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի կողմից ներկայացված լազերային սկավառակի վրա առկա տեսագրությունով։ գ.թ. 21, 46 Ապացույց ճանաչված այլ փաստաթուղթ հանդիսացող` «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի ներկայացուցիչ Կ. Սարդարյանի գրությամբ, համաձայն որի` հիշյալ ՍՊԸ աշխատակիցները հրահանգավորված են եղել` աշխատանքնային ժամից հետո գրասենյակի տարածք մուտք գործելու արգելքի մասին։ գ.թ. 43, 46 Լազերային սկավառակը տուժողի ներկայացուցիչ Գևորգ Միշայի Ստեփանյանի մասնակցությամբ զննելու մասին կազմված արձանագրությամբ, համաձայն որի զննության մասնակից Գևորգ Ստեփանյանը հայտնել է, որ տեսագրությում գրասենյակի տարածք մուտք գործող անձը հանդիսանում է Վաղարշակ Գալստյանը։ գ.թ. 38-39 3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոնշյալ հիմնավորումներով: Բողոքաբերը ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները, գտել է, որ Դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, ճիշտ չի կիրառել քրեական և քրեադատավարական օրենքը, սխալ է մեկնաբանել և գնահատել գործի փաստական հանգամանքները, քրեադատավարական կարգը, որպիսի պայմաններում դատական ակտը ենթակա է բեկանման` բերելով հետևյալ պատճառաբանությունները. Ներկայացնելով ամբաստանյալ Վ.Գալստյանի, վկաներ Գ.Ստեփանյանի, Ա.Գասպարյանի, Ն.Ավետիսյանի ցուցմունքները, դատաքննության ընթացքում Դատարանի կողմից հետազոտված ապացույցները, ինչպես նաև վիճարկվող դատական ակտում շարադրված պատճառաբանություններն ու հետևությունները, գտել է, որ Դատարանը, հռչակելով ամբաստանյալի անմեղությունը՝ հաշվի չի առել հետևյալ փաստերը. Թիվ 13816615 քրեական գործի նախաքննության ընթացքում Վ.Գալստյանը լիովին ընդունել է իրեն մեղսագրվող արարքը և տվել խոստովանական ցուցմունքներ։ Վ.Գալստյանին խստիվ արգելված է եղել աշխատանքային ժամից հետո մուտք գործել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ բուքմեյքերական գրասենյակի տարածք, առավել ևս գումար վերցնել դրամարկղից, ինչի մասին նույնիսկ դեպքի նախօրեին նրան տեղեկացրել է նաև մենեջեր Գ.Ստեփանյանը, ումից Վ.Գալստյանը խնդրել է 20.000 ՀՀ դրամ վերցնել նույն դրամարկղից և մերժում է ստացել։ Վ.Գալստյանը նախաքննության փուլում ընդհանարապես չի հայտնել, թե ինչ նպատակով է վերցրել այդ գումարները, սակայն դատաքննության ժամանակ տվել է ցուցմունք այն մասին, որ 2015թ. օգոստոսին իրեն գումար է անհրաժեշտ եղել, քանի որ ընտանիքով բնակվել է վարձով և բնակարանի սեփականատերը ցանկացել է վարձավճարն ուշացնելու պատճառով իր ընտանիքին դուրս հանել։ Իսկ Գ.Ստեփանյանը հայտնել է, որ 20.000 ՀՀ դրամը Վ.Գալստյանն իրենից խնդրել է կնոջն ու երեխաներին հիվանդանոց տանելու համար։ Վ.Գալստյանր խաբել է Գ.Ստեփանյանին՝ բազմաթիվ հարցադրումներից հետո միայն հայտարարել է, որ 100.000 ՀՀ դրամ է վերցրել դրամարկղից։ Եթե Վ.Գալստյանը պատրաստվել է հետ վերադարձնել այդ գումարները, ապա իմաստ չկար խաբելու վերցված գումարի իրական չափի մասին։ Ըստ բողոքաբերի, հիմնավորվել է, որ Վ.Գալստյանն ի սկզբանե նպատակ չի ունեցել վերադարձնել վերցրած գումարը, իսկ երբ գողությունը բացահայտվել է՝ ցանկացել է խաբեությամբ նվազեցնել դրա իրական չափը։ «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ բուքմեյքերական գրասենյակի մենեջեր Գ.Ստեփանյանը դեպքից հետո, կոնկրետ ժամանակ է տվել Վ.Գալստյանին գումարները վերադարձնելու համար, ինչին վերջինս համաձայնել է, սակայն բազմաթիվ անգամներ խաբել է՝ տեղափոխելով ժամկետները, ի վերջո՝ մեկնել է ՌԴ, իսկ Վ.Գալստյանի ազգականը, գողացված գումարից հասցված վնասը հատուցել է միայն 2015թ. հոկտեմբերի 8-ին, դեպքից շուրջ 2 ամիս անց, իսկ թիվ 13816615 քրեական գործը հարուցվել է 2015թ. սեպտեմբերի 19-ին, և բնականաբար նախաքննական մարմինը ակտիվորեն ձեռնարկել է միջոցներ Վ.Գալստյանին հայտնաբերելու և հարցաքննելու ուղղությամբ, ինչի մասին վերջինս իմացել է։ Ակնհայտ է, որ Վ.Գալստյանը գողությամբ պատճառված վնասը հատուցել է քրեական պատասխանատվությունից խուսափելու նպատակով, ինչին ուղղված են եղել նաև նրա կողմից տված ցուցմունքներն այն մասին, որ ինքը նպատակ չի ունեցել գումարն անհատույց վերցնելու, այլ հակառակը՝ ցանկացել է այն վերադարձնել։ Վ.Գալստյանի մեղավորության մասին վկայում է նաև այն փաստը, որ նա հանդիսանալով հիշյալ գրասենյակի աշխատակից, գողությունը կատարելուց հետո հասկացել է, որ սրահում տեղադրված նկարահանող սարքը ֆիքսել է իր կողմից կատարած հանցանքը, դրա համար էլ խոստովանել է կատարածը։ Դատարանը, դատավճռում վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածով սահմանված նորմերը՝ արձանագրել է, որ գողությունը գույքի գաղտնի հափշտակումն է, այսինքն՝ այնպիսի հափշտակում, երբ տվյալ գույքին տիրապետողը, այն օգտագործողը կամ տնօրինողը չի նկատում, որ իր տնօրինության տակ գտնվող կամ իր կառավարմանը հանձնված գույքն աննկատ վերցվում է, օտարվում։ Հափշտակման գաղտնիությունը որոշելու համար կարևորը սուբյեկտիվ կողմի չափանիշն է։ Սուբյեկտիվ կողմից գողությունը կատարվում է ուղղակի դիտավորությամբ։ Հիշյալ վերլուծության լույսի ներքո, հարկ է ընդգծել, որ ճիշտ չգնահատելով դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցները և հիմք ընդունելով միայն ամբաստանյալ Վ.Գալստյանի ցուցմունքներով հայտնած տեղեկությունները, որոնք նա չի հայտնել նախաքննության փուլում, և անտեսելով այն հանգամանքը, որ այդ ցուցմունքները տվել է ամբաստանյալը, ով պաշտպանվելու նպատակով, կարող է հայտնել իրականությանը չհամապատասխանող տեղեկություններ՝ Դատարանն ընդունել է այդ ցուցմունքները որպես անհերքելի իրականություն, եկել է եզրահանգման, որ Վ.Գալստյանի դիտավորությունն ուղղված չի եղել հափշտակված գումարին անհատույց տիրանալու և հենց միայն այդ ցուցմունքներն էլ դրել է արդարացման դատավճռի հիմքում՝ համատեղ սխալ վերլուծություններ անելով դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցների համատեքստում։ Վերոգրյալի հիման վրա, բողոքաբերը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է Դատարանի 2016 թվականի հուլիսի 06-ի դատավճիռը բեկանել, ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ՝ ՀՀ-ում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հազարապատիկի չափով։ 4.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջների` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում: Ըստ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջների` վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը ներկայացվում են բացառապես վերաքննիչ բողոքում, և դրանք չեն կարող փոփոխվել և լրացվել գործի դատական քննության ընթացքում: Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 386-րդ հոդվածի պահանջների` վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վերաքննիչ դատարանն ստուգում է գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման և քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեական դատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը: Ըստ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի պահանջների` գործն ըստ էության լուծող դատական ակտերի վերաքննության արդյունքում վերաքննիչ դատարանը` (...) 2) ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բավարարում է վերաքննիչ բողոքը` համապատասխանաբար ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելով դատական ակտը: Բեկանված մասով կայացվում է գործն ըստ էության լուծող դատական ակտ, կամ գործն ուղարկվում է համապատասխան ստորադաս դատարան` նոր քննության՝ սահմանելով նոր քննության ծավալը: Չբեկանված մասով դատական ակտը մտնում է օրինական ուժի մեջ. (...): Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի պահանջների` բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է` (...) 2) ճիշտ չի կիրառվել քրեական օրենքը կամ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը. (...): Ըստ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջների` քրեական օրենքի կամ միջազգային պայմանագրի ոչ ճիշտ կիրառումը քրեական օրենքի կամ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրի այն հոդվածի կամ հոդվածի այն մասի կիրառումն է, որը ենթակա չէր կիրառման, կամ այն հոդվածի կամ հոդվածի այն մասի չկիրառումն է, որը ենթակա էր կիրառման, կամ քրեական օրենքի կամ միջազգային պայմանագրի սխալ մեկնաբանումն է, որը չի համապատասխանում դրա իսկական իմաստին: Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով գործի նյութերը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել, վիճարկվող դատական ակտը պետք է ամբողջությամբ բեկանել և կայացնել նոր դատական ակտ` հետևյալ պատճառաբանությամբ. Սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2015թ. օգոստոսին իրեն գումար է անհրաժեշտ եղել, քանի որ ընտանիքով բնակվում է վարձով և բնակարանի սեփականատերը ցանկացել է վարձավճարն ուշացնելու պատճառով իր ընտանիքին բնակարանից դուրս հանել։ Աշխատելով «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում և ունենալով այնտեղի մուտքի դռան բանալին` որոշել է իրեն անհրաժեշտ գումարը վերցնել իր աշխատավայրից և հետագայում վերադարձնել։ Այդ նպատակով, 2015թ. օգոստոսի 13-ի գիշերը, երկու անգամ, իր մոտ գտնվող բանալիով բացել է թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակի մուտքի դուռը, ներս մտել և դրամարկղից վերցնելով 370.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումար` հեռացել է։ Առավոտյան հեռախոսազրույց է ունեցել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի մենեջեր Գևորգ Ստեփանյանի հետ և հայտնել է, որ ինքն է վերցրել գումարը և մոտակա օրերին կվերադարձնի այն։ Այնուհետև, գումար վաստակելու նպատակով մեկնել է Ռուսաստանի Դաշնություն` արտագնա աշխատանքների, որպեսզի գումար վաստակի և վերադարձնի գումարը։ ՌԴ-ում գումար վաստակելով` 2015թ. հոկտեմբերի 8-ին գումար է ուղարկել Հայաստան և վերադարձրել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի գումարը։ Մինչ այդ դեպքը նույնպես, պարբերաբար գումարներ է վերցրել «Վիվառո Բեթինգի» դրամարկղից և այդ մասին հայտնել է մենեջեր Գ. Ստեփանյանին, որից հետո վերադարձրել է այդ գումարները։ Որպես այդ գրասենյակի աշխատակից` հաստատապես իմացել է, որ աշխատանքային ժամի ավարտից` ժամը 24։00-ից հետո իրավունք չունի մուտք գործել գրասենյակի տարածք։ Իմացել է նաև, որ դրամարկղի տարածքը տեսագրվում է։ Գումարը վերցրել է` հետագայում վերադարձնելու նպատակով, ուստի տեսագրման հանգամանքն իրեն չի անհանգստացրել։ Մինչև մենեջեր Գ. Ստեփանյանին հայտնելը` նա դեռևս չի իմացել իր` գումար վերցրած լինելու մասին։ /դատական նիստի արձանագրություն/ Վկա Գ. Ստեփանյանը դատաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ում որպես մենեջեր։ Իր պարտականությունների մեջ է մտնում ամեն օր ստուգայցեր կատարել իր կողմից սպասարկվող բուքմեյքերական գրասենյակներում, հաշվարկ կատարել, դրամարկղերում առկա գումարները վերցնել ու հանձնել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի գլխավոր գրասենյակ։ 2015թ. օգոստոսի 13-ին, ժամը 12։00-ի սահմաններում, կատարելով իր աշխատանքային պարտականությունները` գնացել է իր կողմից սպասարկվող, Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակ։ Այդտեղ եղել է միայն Ալբերտ Գասպարյանը։ Նրանից հարցրել է թե՞ ուր է Վահիկը, որին նա պատասխանել է, որ չգիտի` հավելելով, որ նա դուրս է եկել` ասելով. «Գևորգին ասեք թող զանգի»։ Իր հարցին, թե հաշվարկը պատրաստ է` նա պատասխանել է, որ չգիտի։ Տեսնելով, որ հաշվարկը պատրաստ չէ` զանգահարել է Վ. Գալստյանին և նա ասել է, որ մի քիչ գումար է պակասում։ Դրա նախորդ օրը Վ. Գալստյանը զանգահարել է իրեն, խնդրել է թույլ տալ 20.000 ՀՀ դրամ գումար վերցնել, որին ինքն առարկել է` ասելով, որ դրամարկղից գումար վերցնել չի կարելի։ Ինքը մատածել է, որ Վ. Գալստյանն իր խնդրած 20.000 ՀՀ դրամ գումարն է վերցրել։ Այդ մասին հարցրել է նրան, որին ի պատասխան նա ասել է, որ ոչ, մի քիչ ավել է վերցրել։ Հարցրել է` ինչքա՞ն ավել, շուրջ 50-60.000։ Նա ասել է` «մի քիչ էլ ավել»։ Այնուհետև նրան հարցրել է` մինչև 100.000 դրամ, իսկ նա ասել է` այո։ Ինքը Վ. Գալստյանին ասել է, որ այդ գումարը վերադարձնի մինչև ժամը երկուսը։ Այնուհետև ինքը զանգահարել է նախորդ օրվա օպերատոր Ն. Ավետիսյանին, քանի որ ժամը 24։00-ին նա է դուռը փակել և գնացել։ Ն. Ավետիսյանից հարցրել է, թե ինչքա՞ն գումար է եղել։ Նա պատասխանել է, որ 370.000 ՀՀ դրամ։ Հարցրել է, թե Վ. Գալստյանը որտեղից է իմացել, որ այդքան գումար կա։ Նա պատասխանել է, որ Վ. Գալստյանի հետ հեռախոսով խոսելիս է ասել։ Այնուհետև զանգահարել և Վ. Գալստյանից հարցրել է, թե ինչ՞ու իրեն չի ասել, որ 370.000 ՀՀ դրամ է եղել և պահանջել է միչև ժամը հինգն այդ գումարը հետ վերադարձնել, քանի որ ինքը պետք է հաշվետվություն ներկայացնի։ Վ. Գալստյանը գումարը չի վերադարձրել, որի պատճառով պարբերաբար զանգահարել և հանդիպել է նրան։ Այնուհետև Վ. Գալստյանը ձգձգել է գումարի վերադարձը` ասելով «այսօր, վաղը» և երկրից դուրս է եկել։ Ինքը Վ. Գալստյանին տեղյակ է պահել, որ եթե չտա այդ գումարը` ինքը ստիպված պիտի դիմի տնօրինությանը, քանի որ չի կարող այդքան պահել։ Խնդրել է հաշվապահին, որ այդ գումարը «կախած» թողնի` մինչև այդ հարցը լուծվի։ Այնուհետև Վ. Գալստյանն անհասանելի է դարձել։ Դրանից հետո դիմել է իրենց անվտանգության պետին, նա էլ դիմել է իրավաբաններին և դիմել են ոստիկանություն։ Մինչ այդ ամբաստանյալն իրենից 20.000 ՀՀ դրամ գումար է խնդրել` կնոջն ու երեխաներին հիվանդանոց տանելու պատճառով։ Նախկինում եղել են դեպքեր, որ Վ. Գալստյանը 5.000 կամ 10.000 ՀՀ դրամ գումարներ է վերցրել «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի դեպոզիտ հաշվից կամ ինքն է իր գրպանից տվել ամբաստանյալին, իսկ հետագայում նրա աշխատավարձից այդ գումարները պահել են։ Դեպոզիտում առկա գումարը մշտապես պահվում է դրամարկղում, դա հաշվարկի մեջ չի մտնում։ Վ. Գալստյանի վերցրած այդ գումարները պատկանել են գրասենյակին։ Ամբաստանյալի կողմից վերցրած 370.000 ՀՀ դրամ գումարը եղել է հաշվարկի գումարը, որն ինքը պարտավոր է եղել նույն օրը մինչև ժամը 17։00-ն պարտադիր ներկայացնել հաշվապահություն։ Ամբաստանյալը չի ասել, որ այդ գումարը չի տալու, միայն ասել է, որ կտա այսօր կամ վաղը։ Վ.Գալստյանն իր զանգերին երբեմն չի պատասխանել։ Վ. Գալստյանի հարազատներից մեկը, ում չի ճանաչում` 2015թ. հոկտեմբերի 8-ին վերադարձրել է նրա կողմից 2015թ. օգոստոսի 13-ին «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող, թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակից վերցված 370.000 ՀՀ դրամ գումարը։ «Վիվառո բեթինգ» ՍՊԸ-ն Վ. Գալստյանի դեմ որևէ բողոք, գույքային պահանջ չունի։ /դատական նիստի արձանագրություն/ Վկա Ա. Գասպարյանը դաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում որպես օպերատոր։ 2015թ. օգոստոսի 13-ին, առավոտյան ժամը 10։00-ին գնացել է աշխատանքի։ Աշխատանքի վայրում միայնակ է եղել, երբ գրասենյակի մենեջեր Գ. Ստեփանյանը զանգահարել է իրեն և խնդրել է նայել, թե Վ. Գալստյանի կողմից սպասարկվող դրամարկղում որքան գումար կա։ Այդ դրամարկղը բացել և տեսել է, որ այն դատարկ է։ Այնուհետև Գ. Ստեփանյանը եկել է գրասենյակ, բացել է` Վ. Գալստյանի սպասարկած դրամարկղը և ասել է, որ այդտեղից գումարը բացակայում է։ Գ. Ստեփանյանը զանգահարել է նախորդ օրվա օպերատոր Նիկոլայ Ավետիսյանին և նրանից տեղեկացել է, որ դրամարկղում նախորդ օրը նա թողել է 370.000 ՀՀ դրամ գումար։ Հետո Գ. Ստեփանյանը զանգահարել է Վ. Գալստյանին, սակայն նրանց խոսակցության բովանդակությունն իրեն հայտնի չէ։ Ցուցմունք տալու օրը քննիչից իմացել է, որ դեպքը գիշերն է եղել։ Քննիչի մոտ իրեն և Գ. Ստեփանյանին ցույց են տվել տեսագրությունը։ Իր հարցաքննությունը կատարվել է մինչև տեսագրությունը դիտելը, որից հետո նոր ցուցմունքն ավարտվել է։ Աշխատանքի ավարտի ժամերից հետո տագնապային ազդանշանները միացնում են և դրանից հետո գրասենյակ մուտք գործելու իրավունք չունեն։ Ժամը 24։00-ից հետո իրավունք չեն ունեցել մուտք գործել գրասենյակ։ Այդ մասին իրենց հրահանգավորել է տնօրենը։ /հատոր 1, գ.թ. 36-38, դատական նիստի արձանագրություն/ Վկա Ն.Ավետիսյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ աշխատում է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում որպես օպերատոր։ 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, առավոտյան իրեն է զանգահարել մենեջեր Գևորգ Ստեփանյանը, ով հեռախոսազրույցի ժամանակ հարցրել է, թե նախորդ օրը դրամարկղում ինչքան գումար է եղել, ինչին ինքը պատասխանել է, որ դրամարկղում եղել է 370.000 ՀՀ դրամ։ Հետագայում Գևորգ Ստեփանյանի հետ դիտել են թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում տեղադրված տեսախցիկների կողմից կատարված տեսաձայնագրությունները, որից պարզ է դարձել, որ Վաղարշակ Գալստյանը 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 00։50-ին և 05։00-ին իր մոտ գտնվող բանալիով բացել է գրասենյակի մուտքի դուռը և ներս մտնելով` դրամարկղից վերցրել է այնտեղ առկա ամբողջ գումարը։ Իրենց աշխատանքն ավարտվում է ժամը 24։00-ին, որի ավարտից հետո իրավունք չունեն մուտք գործել գրասենյակի տարածք, ինչի կապակցությամբ էլ հրահանգավորվել են «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի տնօրինության կողմից։ /հատոր 1, գ.թ 93-94, դատական նիստի արձանագրություն/ Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի կողմից ներկայացված լազերային սկավառակում առկա տեսագրության զննություն կատարելու վերաբերյալ 2016թ. հոկտեմբերի 12-ի արձանագրության համաձայն` «(…) Տեսագրությունը ձայնագրված է «Kodak DWD-R» տեսակի լագերային սկավառակի վրա։ Հիշյալ սկավառակը տեղադրվեց ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի թիվ 302 աշխատասենյակում գտնվող «TOSHIBA» տեսակի դյուրակիր համակարգչի մեջ, ապա ակտիվացվեց լազերային սկավառակի պարունակությունը և պարզվեց, որ լազերային սկավառակի վրա ձայնագրված է երկու ֆայլ։ 1-ին ֆայլը` պարունակում է 2015թ. օգոստոսի 13-ի ժամը 00.49-ից մինչև ժամը 00։49։31-ից մինչև 00։50։33 ընկած ժամանակահատվածում բուքմեյքերական գրասենյակում կատարվող իրադարձությունները։ Ժամը 00.49 րոպեի 31-րդ վարկյանին տեսախցիկի տեսադաշտում հայտնվում է մի երիտասարդ, ով մոտենալով դրամարկղին, բացում է այն, ապա վերցնում է դրամարկղում գտնվող կանխիկ գումար և հաշվում է վերցրած գումարը, փակում է դրամարկղը և հեռանում։ 2-րդ ֆայլը` պարունակում է 2015թ. օգոտոսի 13-ի ժամը 05.00 րոպեի 00 վարկյանից մինչև ժամը 05.00 րոպեի 30 վարկյանը բուքմեյքերական գրասենյակում կատարվող իրադարձությունները։ ժամը 05.00 րոպեի 03-րդ վարկյանում տեսախցիկի տեսադաշտում հայտնվում է նույն երիտասարդը, ով կրկին մոտենալով դրամարկղին, բացում է այն, ապա վերցնում է դրամարկղում գտնվող կանխիկ գումար, փակում է դրամարկղը և հեռանում։ Զննության մասնակից Գևորգ Միշայի Ստեփանյանը հայտարարեց, որ տեսագրությունում պատկերված անձը, ով գրասենյակի դրամարկղից հափշտակում է գումարները հանդիսանում է իրենց գրասենյակում որպես օպերատոր աշխատած Վաղարշակ Գալստյանը։ Նրան ճանաչել է տեսագրության մեջ արտաքինից, մարմնակազմությունից և դեմքից, քանի որ նրա հետ բազմաթիվ անգամ շփվել է, միասին համատեղ աշխատել է և վերջինիս դեմքը և արտաքինը լավ հիշում է։ (…)»։ /հատոր 1, գ.թ. 21, 38-39, 46, դատական նիստի արձանագրություն/ Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի ներկայացուցչի կողմից 2015թ. հոկտեմբերի 20-ին նախաքննության մարմնին հասցեագրված գրության համաձայն` «(…) Վաղինակ Մանվելի Գալստյանը «ՎԻՎԱՌՈ ԲԵԹԻՆԳ» ՍՊԸ-ի Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գտնվող բուքմեյքերական կետում աշխատել է, որպես վիճակախաղերի տոմսերի վաճառող օպերատոր և նրա պատասխանատվության ներքո եղել են հետևյալ պարտականությունները` ամեն օր առավոտյան ժամը 10։00-ին բացել վերը նշված հասցեում գտնվող «ՎԻՎԱՌՈ ԲԵԹԻՆԳ» ՍՊ ընկերությանը պատկանող թիվ 61 քաքմեյքերական գրասենյակի դրամարկղը և ժամը 24։00-ին փակել նշված գրասենյակի դրամարկղը։ Տեղեկացնում ենք, որ ընկերության տնօրինության բանավոր հրահանգով` աշխատանքային օրվա ավարտից հետո Վաղինակ Մանվելի Գալստյանն իրավունք չունի մուտք գործել տարածքային գրասենյակ։ Վերջինս և նմանատիպ գործառույթներ իրականացնող այլ աշխատակիցներն աշխատանքային օրվա կամ ժամի ավարտից հետո իրավունք ունեն մուտք գործելու տարածքային գրասենյակ միայն այնպիսի արտակարգ իրավիճակների դեպքում, ինչպիսիք են տագնապային ազդանշանի միանալը, ջրհեղեղը, հրդեհը և այլն, այն էլ այդ մասին տեղեկացնելով տվյալ գրասենյակի ղեկավարին։»։ /հատոր 1, գ.թ. 43, 46, դատական նիստի արձանագրություն/ Դատարանը հետազոտելով ամբաստանյալ Վ.Գալստյանի, վկաներ Գ.Ստեփանյանի, Ա.Գասպարյանի և Ն.Ավետիսյանի ցուցմունքները, հրապարակելով և հետազոտելով գործին կցված ապացույցներն ու փաստաթղթերը, համադրելով դրանք քրեական գործի դատական քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված այլ ապացույցների հետ, գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, գտել է, որ որպես ամբաստանյալ Վ.Գալստյանի մեղքը հիմնավորող` դատարանին ներկայացված ապացույցները փաստական տվյալներ չեն պարունակում այն մասին, որ Վ. Գալստյանը ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ է ապօրինի մուտք գործել Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակի տարածք և միասնական դիտավորությամբ այդտեղի դրամարկղից գաղտնի հափշտակել է զգալի չափի` 370.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումար` դրանով կատարելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործություն։ Դատարանն արձանագրել է, որ քրեական գործի նախաքննությամբ չի ապացուցվել և դատաքննությամբ չի հաստատվել այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Վ.Գալստյանին վերագրվող արարքում առկա է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված արարքի հանցակազմը, ուստի գտել է, որ 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Վ. Գալստյանը պետք է արդարացվի` կատարած արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով` արձանագրելով հետևյալը. «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք (…)։ 2. Յուրաքանչյուր ոք, ով մեղադրվում է քրեական հանցագործության մեջ, համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ օրենքին համապատասխան։ (…)»։ Նույն կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածի համաձայն` «Ոչ ոք չպետք է մեղավոր ճանաչվի որևէ գործողության կամ անգործության համար, որը կատարման պահին գործող ներպետական կամ միջազգային իրավունքի համաձայն, հանցագործություն չի համարվել։ (…)»։ ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «(…) 6. Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկել միայն այն պատճառով, որ ի վիճակի չէ կատարելու քաղաքացիաիրավական պարտավորությունները (…)»։ ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անկախ և անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդարացի, հրապարակային և ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունք։ (…)»։ ՀՀ Սահմանադրության 66-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղքն ապացուցված չէ օրենքով սահմանված կարգով` դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով»։ ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է։ (…)»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն` «Քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն` այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով։ 2. Քրեական օրենքն անալոգիայով կիրառելն արգելվում է»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «(…) Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։ 4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։ (…)»։ Վերոգրյալ նորմերի վերլուծությունից բխում է, որ արարքը հանցավոր ճանաչելու համար անհրաժեշտ են հետևյալ պայմանների միաժամանակյա առկայությունը՝ ա/ արարքը պետք է նախատեսված լինի քրեական օրենքով, բ/ այն պետք է բովանդակի հանցակազմի բոլոր հատկանիշները։ Այլ կերպ` նշված պայմաններից որևէ մեկի բացակայությունը բացառում է հանցանքի առկայությունը։ Նշված հետևությունը բխում է նաև Տիգրան Ժորայի Շմավոնյանի վերաբերյալ ՎԲ-107/07 գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2007թ. հուլիսի 13-ի որոշմամբ արտահայտած իրավական դիրքորոշումից, որի համաձայն` «4. (...) Արարքը ճանաչվում է հանցավոր միայն այն դեպքում, երբ առկա են քրեական օրենքով նախատեսված բոլոր հատկանիշները։ Հանցագործությունն իրենից ներկայացնում է չորս պարտադիր տարրերի միասնություն, այն է՝ օբյեկտ, օբյեկտիվ կողմ, սուբյեկտ, սուբյեկտիվ կողմ։ Նշվածներից թեկուզ մեկի բացակայությունը անձի արարքում վկայում է հանցակազմի բացակայության մասին։ (…)»։ Մեջբերված նորմերով սահմանված է նաև օրինականության սկզբունքը, որի անբաժանելի տարրն է «չկա հանցագործություն և պատիժ, եթե այն սահմանված չէ օրենքով» (nullum crimen, nulla poena sine lege) կանոնը։ Վերջինս իր արտացոլումն է գտել ինչպես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Եվրոպական դատարան), այնպես էլ Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային պրակտիկայում։ Այսպես` Ս.Ռ.-ն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության և Ս.Վ.-ն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության գործերով Եվրոպական դատարանն արձանագրել է, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածում ամրագրված երաշխիքները, լինելով օրենքի գերակայության էական տարրեր, Կոնվենցիայի պաշտպանության համակարգում կայուն տեղ ունեն, և դա հատկապես ընդգծվում է այն փաստով, որ Կոնվենցիայի 15-րդ հոդվածի համաձայն` անգամ պատերազմի կամ արտակարգ դրության ժամանակ 7-րդ հոդվածից որևէ շեղում չի թույլատրվում։ Վերջինս, ելնելով իր առարկայից և նպատակից, պետք է այնպես մեկնաբանվի ու կիրառվի, որպեսզի նախատեսի կամայական մեղադրման, դատապարտման և պատժման դեմ ուղղված արդյունավետ երաշխիքներ (տե՛ս Ս.Ռ.-ն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության գործով (C.R. v. THE UNITED KINGDOM), 1995 թվականի նոյեմբերի 22-ի վճիռը, գանգատ թիվ 20190/92, կետ 32, Ս.Վ.-ն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության գործով (S.W. v. THE UNITED KINGDOM), 1995 թվականի նոյեմբերի 22-ի վճիռը, գանգատ թիվ 20166/92, կետ 34)։ Կոկկինակիսն ընդդեմ Հունաստանի գործով վճռում Եվրոպական դատարանը դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածի 1-ին կետը նախատեսված չէ միայն նրա համար, որ ի վնաս մեղադրյալի հետադարձության կարգով քրեական օրենքի կիրառումն արգելվի։ Այն ընդհանուր առմամբ ամրագրում է նաև այն սկզբունքը, որ միայն օրենքը կարող է սահմանել հանցանքը և նախատեսել պատիժը (nullum crimen, nulla poena sine lege), ինչպես նաև այն սկզբունքը, որ քրեական օրենքը չպետք է ի վնաս մեղադրյալի տարածական մեկնաբանության ենթարկվի, օրինակ՝ այն չպետք է կիրառվի անալոգիայով (տե՛ս Կոկկինակիսն ընդդեմ Հունաստանի գործով (KOKKINAKIS v. GREECE), 1993 թվականի մայիսի 25-ի վճիռը, գանգատ թիվ 14307/88, կետ 52)։ Քննարկվող կանոնն իր արտացոլումն է գտել նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային պրակտիկայում։ Մասնավորապես` Վարուժան Գագիկի Ավետիսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ3/0013/01/11 գործով 2011թ. հոկտեմբերի 20-ի որոշման 13-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ դիրքորոշումը` «13. Նախորդ կետում շարադրված միջազգային և ներպետական իրավադրույթների վերլուծությունից հետևում է, որ անձին հանցագործություն (հանցագործություններ) կատարելու մեջ մեղավոր ճանաչելու և այդ հանցագործության (հանցագործությունների) համար պատիժ նշանակելու միակ հիմքն է կատարման պահին նրա արարքն օրենքով հանցագործություն համարվելը և այդ հանցագործության համար պատիժ նախատեսված լինելը։ Ոչ ոք չի կարող ենթարկվել քրեական պատասխանատվության և պատժի այլ կերպ, քան օրենքով ուղղակիորեն նախատեսված դեպքերում, կարգով և չափով։ Անձը չի կարող ենթարկվել պատասխանատվության այնպիսի արարքի համար, որն իրավական որոշակիության չափանիշին բավարարող եղանակով նախատեսված չէ գործող օրենքով։ Անձը չի կարող ենթարկվել նաև այնպիսի պատժի, որը նախատեսված չէ գործող օրենքով։ Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ «չկա հանցագործություն և պատիժ, եթե այն սահմանված չէ օրենքով» (nullum crimen, nulla poena sine lege) կանոնը համընդհանուր ճանաչում ստացած հիմնարար սկզբունք է և իրավունքի գերակայության կարևորագույն տարր։ Այն բացարձակ նշանակություն ունի մարդու իրավունքների պաշտպանության համակարգում, հետևաբար նշված սկզբունքից որևէ շեղում անթույլատրելի է»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Երվանդ Մելքոնյանի վերաբերյալ թիվ ԵՇԴ/0090/01/10 քրեական գործով 2011թ. մայիսի 11-ի որոշման 14-16-րդ կետերում արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «14. (...) անձին հանցագործություն կատարելու մեջ մեղավոր ճանաչելու միակ հիմքը կատարման պահին նրա արարքի` օրենքով սահմանված կարգով հանցագործություն համարվելն է։ Այսինքն` արարքը կարող է որպես հանցագործություն նախատեսվել միայն քրեական օրենքով, և ոչ ոք չի կարող ենթարկվել քրեական պատասխանատվության և պատժի այլ կերպ, քան քրեական օրենքով ուղղակիորեն նախատեսված հանցանք կատարելու համար։ Այսպիսով` չկա հանցագործություն, չկա պատիժ, եթե արարքն իրավական որոշակիության չափանիշին բավարարող եղանակով նախատեսված չէ գործող օրենքով (nullum crimen, nulla poena sine lege)։ 15. Վերոնշյալ սկզբունքն իր արտացոլումն է գտել նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքում, որի համաձայն` բացառապես օրենքի հիման վրա կարող է որոշվել հանցագործության առկայությունը և դրա համար պատիժ սահմանվել (nullum crimen, nulla poena sine lege)։ Մասնավորապես, արգելելով նախատեսված հանցագործությունների սահմանների ընդլայնումն ի հաշիվ այն գործողությունների, որոնք նախկինում հանցագործություն չեն համարվել` «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածը նաև սահմանում է, որ քրեական օրենքը չպետք է ի վնաս մեղադրյալի տարածական մեկնաբանվի, օրինակ` մեկնաբանվի անալոգիայի կիրառմամբ (տե՛ս Կաֆկարիսն ընդդեմ Կիպրոսի գործով (KAFKARIS v. CYPRUS) 2008 թվականի փետրվարի 12-ի վճիռը, գանգատ թիվ 21906/04, կետ 138)։ 16. Սույն որոշման 13-15-րդ կետերում մեջբերված սահմանադրական, կոնվենցիոն և օրենսդրական դրույթների, ինչպես նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի իրավական դիրքորոշումների վերլուծությունից հետևում է, որ այդ դրույթներով սահմանված երաշխիքը (nullum crimen, nulla poena sine lege), հանդիսանալով օրենքի գերակայության անքակտելի տարր, առաջնային տեղ է զբաղեցնում ՀՀ Սահմանադրությամբ և «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայով երաշխավորված պաշտպանության համակարգում, որից որևէ շեղում չի թույլատրվում։ Nullum crimen, nulla poena sine lege սկզբունքից հետևում է, որ ցանկացած հանցագործություն և պատիժ պետք է հստակ ամրագրված լինի օրենքով։ Այդ օրենքը չի կարող տարածական մեկնաբանվել, և այն չի կարող կիրառվել անալոգիայով»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում` 1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն). 2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին. 3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները. 4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ. 5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները. 6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։ 2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ։»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն` «Դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում ցույց է տրվում (...) 3) այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները»։ Վերոշարադրյալ նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ և արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. «28. (…) ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։ (…) Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝ 1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք, 2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն, 3) անմեղության կանխավարկած» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 14-15-րդ կետերը, իսկ վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին մանրամասն տե՛ս նույն որոշման 16-19-րդ կետերը)։ (…) 30. Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը։ Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով։ Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում։ Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ։ Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության։ (…) Այլ խոսքով` հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի։ Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը)։ Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետը)։ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ (տե՛ս, ի թիվս այլոց, Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ)։ Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար։ 31. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին (…) «ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է։ Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ)։ Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ)։ (…) Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա։ Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է։ Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման։ (…) 32. Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը)։ Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն։ Վերջին դիրքորոշումը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջից, որի համաձայն՝ «Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված։ Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները»։ (…) Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը պարտավոր է իր դատական ակտում ամրագրել և թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից գնահատման ենթարկել այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի 3-րդ կետ)։ Հակառակ դեպքում ապացույցների գնահատումը, դրա արդյունքում դատարանի համապատասխան ներքին համոզմունքի ձևավորումը կկրեն սուբյեկտիվ բնույթ, կհանգեցնեն կամայականության և անձի արդար դատաքննության իրավունքի խախտման՝ սահմանափակելով նաև դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը ստուգելու վերադաս դատարանի հնարավորությունը։ 33. Սույն որոշման 29-32-րդ կետերում կատարված իրավական վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց։ Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում։ Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. «Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (…)։ Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե` 1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար, 2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ, 3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը)։ Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը։ Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը։ Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր)։ Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած»։ Դատարանն արձանագրել է, որ գործի նյութերից երևում է, որ ամբաստանյալ Վ.Գալստյանին մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ նա «ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 00։50-ին և 05։00-ին իրեն հատկացված բանալու միջոցով բացել է Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող՝ «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակի մուտքի դուռը, ապա` զրկված լինելով ոչ աշխատանքային ժամերին գրասենյակի տարածք մուտք գործելու իրավունքից, ապօրինի մուտք է գործել գրասենյակի տարածք և միասնական դիտավորությամբ դրամարկղից գաղտնի հափշտակել է զգալի չափի՝ ընդհանուրը 370.000 ՀՀ դրամ գումար»։ Ամբաստանյալ Վ. Գալստյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքի հիմքում դրվել են հետևյալ ապացույցները. 1) տուժողի ներկայացուցիչ Գ. Ստեփանյանի ցուցմունքները, 2) վկա Ա. Գասպարյանի ցուցմունքը, 3) վկա Ն. Ավետիսյանի ցուցմունքը, 4) ապացույց ճանաչված, այլ փաստաթուղթ հանդիսացող, «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի կողմից ներկայացված լազերային սկավառակը և այն զննելու մասին արձանագրությունը, 5) ապացույց ճանաչված, այլ փաստաթուղթ հանդիսացող, «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի ներկայացուցչի գրությունը։ Դատարանը գտել է, որ տվյալ քրեական գործով նախաքննության մարմնի կողմից ձեռք բերված վերոհիշյալ ապացույցները բավարար չեն և չեն կարող թույլատրելիության, վերաբերելիության և բավարարության առումով իրենց համակցության մեջ հիմք հանդիսանալ ամբաստանյալ Վ. Գալստյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքը հիմնավոր ճանաչելու, վերջինիս այդ հանցագործության կատարման մեջ մեղավոր ճանաչելու և մեղադրական դատավճիռ կայացնելու համար` նաև հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Գողությունը` ուրիշի գույքի զգալի չափերով գաղտնի հափշտակությունը` պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկից չորսհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով։ 2. Գողությունը, որը կատարվել է` (…) 3) պահեստարան կամ շինություն ապօրինի մուտք գործելով` (…) պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկից հազարապատիկի չափով, կամ ազատազրկմամբ` երկուսից հինգ տարի ժամկետով։ (…)»։ Համաձայն վերոհիշյալ նորմի` գողությունը գույքի գաղտնի հափշտակումն է, այսինքն` այնպիսի հափշտակում, երբ տվյալ գույքին տիրապետողը, այն օգտագործողը կամ տնօրինողը չի նկատում, որ իր տնօրինության տակ գտնվող կամ իր կառավարմանը հանձնված գույքն աննկատ վերցվում է, օտարվում։ Գաղտնիությունը ենթադրում է գույքի հափշտակում, որը կատարվում է այն անձանց բացակայության ժամանակ, որոնց տնօրինմանն ու կառավարմանն է հանձնված գույքը։ Հափշտակման գաղտնիությունը որոշելու համար կարևորը սուբյեկտիվ կողմի չափանիշն է։ Գույքի հափշտակումը կարող է համարվել գաղտնի նաև այն դեպքում, երբ հանցավորը ենթադրում է, որ հափշտակումը կատարում է գաղտնի, չնայած իրականում արարքը նկատելի է տուժողի և այլ կողմնակի անձանց կողմից։ Սուբյեկտիվ կողմից գողությունը կատարվում է ուղղակի դիտավորությամբ։ Վերլուծելով գործի փաստական հանգամանքները` Դատարանը հիմնավորված է համարել հետևյալը. Քրեական գործի դատական քննությամբ հաստատվել է, որ Վ.Գալստյանն աշխատելով «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում, անձնական կարիքների համար պարբերաբար գումարներ է վերցրել այնտեղից և որոշ ժամանակ անց այդ գումարները վերադարձրել է։ Վ. Գալստյանը որպես տվյալ ընկերության աշխատակից իմացել է, որ ընկերությունում տեսագրող սարքեր են տեղադրված։ 2015թ. օգոստոսի 13-ին, գումարի կարիք ունենալով, հաստատապես իմանալով, որ վերոհիշյալ գրասենյակի տարածքը տեսագրվում է` Վ.Գալստյանն իրեն հատկացված բանալիով երկու անգամ բացել է նշված գրասենյակի դուռը, մուտք է գործել այնտեղ և դրամարկղից վերցրել է 370.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումար։ Նույն օրն առավոտյան գործընկերոջն խնդրել է, որպեսզի հաղորդի մենեջեր Գ.Ստեփանյանին զանգահարել իրեն։ Այնուհետև, Վ. Գալստյանը հեռախոսազրույցի ընթացքում Գ. Ստեփանյանին հայտնել է, որ գումարն ինքն է վերցրել և խոստացել է սեղմ ժամկետում այն վերադարձնել։ Գ. Ստեփանյանն առարկել է և պահանջել է գումարն անհապաղ վերադարձնել։ Այնուհետև Վ.Գալստյանը գումար վաստակելու նպատակով մեկնել է Ռուսաստանի Դաշնություն` արտագնա աշխատանքների և 2015թ. հոկտեմբերի 8-ին, իր հարազատի միջոցով վերադարձրել է «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող, Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակից իր կողմից 2015թ. օգոստոսի 13-ին վերցված 370.000 ՀՀ դրամ գումարը։ Տուժողը հայտնել է, որ Վ.Գալստյանի դեմ որևէ բողոք, գույքային պահանջ չունի։ Շարադրված փաստերը գնահատելով վերոհիշյալ իրավական վերլուծության լույսի ներքո` Դատարանն արձանագրել է, որ սույն գործում առկա ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Վ.Գալստյանը պահեստարան կամ շինություն ապօրինի մուտք գործելով` ուրիշի գույքի զգալի չափերով գաղտնի հափշտակություն` գողություն է կատարել, այսինքն կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցավոր արարք։ Մեղադրական եզրակացության հիմքում դրված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ Վ.Գալստյանի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու և նրան մեղսագրվող հանցավոր արարքի փաստական հանգամանքները հաստատված համարելու համար` այն ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած։ Ստուգելով ամբաստանյալ Վ.Գալստյանի կողմից, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված արարք կատարելու վերաբերյալ գործով ձեռք բերված ապացույցները դրանց վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ` Դատարանը գտել է, որ ամբաստանյալ Վ.Գալստյանի մեղքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված արարքում ապացուցված չէ և սպառվել են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները, ուստի Վ.Գալստյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման և նա պետք է արդարացվի` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ։ Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում ուսումնասիրելով և վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ստուգելով քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանումը, լսելով վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ մեղադրողի հիմնավորումներն ու դրա վերաբերյալ պաշտպանության կողմի պատասխանը, ներքին համոզմամբ, հանգում է այն հետևության, որ Դատարանի եզրահանգումներն այն մասին, որ «(...) Վ.Գալստյանն աշխատելով «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակում, անձնական կարիքների համար պարբերաբար գումարներ է վերցրել այնտեղից և որոշ ժամանակ անց այդ գումարները վերադարձրել է։ Վ. Գալստյանը որպես տվյալ ընկերության աշխատակից իմացել է, որ ընկերությունում տեսագրող սարքեր են տեղադրված և 2015թ. օգոստոսի 13-ին, գումարի կարիք ունենալով, հաստատապես իմանալով, որ վերոհիշյալ գրասենյակի տարածքը տեսագրվում է` Վ.Գալստյանն իրեն հատկացված բանալիով երկու անգամ բացել է նշված գրասենյակի դուռը, մուտք է գործել այնտեղ և դրամարկղից վերցրել է 370.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումար։ Նույն օրն առավոտյան գործընկերոջն խնդրել է, որպեսզի հաղորդի մենեջեր Գ.Ստեփանյանին զանգահարել իրեն։ Այնուհետև, Վ. Գալստյանը հեռախոսազրույցի ընթացքում Գ. Ստեփանյանին հայտնել է, որ գումարն ինքն է վերցրել և խոստացել է սեղմ ժամկետում այն վերադարձնել, որից հետո իր հարազատի միջոցով վերադարձրել է «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ին պատկանող, Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գործող թիվ 61 բուքմեյքերական գրասենյակից իր կողմից 2015թ. օգոստոսի 13-ին վերցված 370.000 ՀՀ դրամ գումարը, (...)», չէին կարող սույն քրեական գործի շրջանակներում բավարար հիմք հանդիսանալ ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանի նկատմամբ արդարացման դատական ակտ կայացնելու համար: Տվյալ դեպքում, Վերաքննիչ դատարանը նախ արձանագրում է, որ քրեական գործի նյութերով հիմնավորվել է, որ «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ի բոլոր աշխատակիցները, այդ թվում նաև ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանը ժամը 24։00-ից հետո, այսինքն` աշխատանքային ժամի ավարտից հետո, իրավունք չեն ունեցել մուտք գործել տարածքային գրասենյակներ։ Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊԸ-ում տեղադրված տեսախցիկների առկայությունն ինքնին չի նշանակում, որ ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանի կողմից ընկերության գումարները վերցնելու պահը նկատելի է եղել տուժողի կամ այլ անձանց կողմից, իսկ ինչ վերաբերվում է Դատարանի պատճառաբանություններին, որ գումարները վերցնելու օրը, առավոտյան, ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանը հեռախոսազրույցի ընթացքում մենեջեր Գ.Ստեփանյանին հայտնել է դրամարկղից գումարներն ինքն է վերցրել և խոստացել է սեղմ ժամկետում այն վերադարձնել, ապա Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ հիշյալ հանգամանքով չի հերքվում մինչ այդ ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանի կողմից «Վիվառո Բեթինգ» ՍՊ ընկերությունից գումարի գաղտնի հափշտակություն կատարելու փաստը: Վերաքննիչ դատարանը վերլուծության և գնահատության ենթարկելով քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցներն իրենց համակցությամբ, հանգում է այն հետևության, որ քրեական գործի դատաքննության ընթացքում հետազոտված և սույն որոշման մեջ շարադրված ապացույցներով հիմնավորվում է, որ ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցավոր արարք, որի համար պետք է ենթարկվի քրեական պատասխանատվության: Ելնելով վերոշարադրյալից, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ գործը քննելիս և լուծելիս Դատարանի կողմից թույլ է տրվել քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում, այն է` չի կիրառել քրեական օրենքի այն նորմը, որը ենթակա է եղել կիրառման, ուստի դատական ակտն ամբողջությամբ պետք է բեկանել, և ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանի նկատմամբ կայացնել նոր` մեղադրական դատական ակտ: Ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը: Որպես ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանի անձը բնութագրող տվյալներ, Վերաքննիչ դատարանը դիտում է այն, որ ամբաստանյալը նախկինում դատապարտված չի եղել, ամուսնացած է, ունի ընտանիք: Որպես ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանի պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքներ, Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում այն, որ վերջինիս խնամքին են գտնվում մինչև 14 տարեկան անչափահաս երկու երեխաները, ինչպես նաև այն, որ հանցագործությունը կատարելուց հետո միջոցեր է ձեռնարկել և ամբողջությամբ վերականգնել է պատճառված նյութական վնասը: Ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանի պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներ Վերաքննիչ դատարանը չի արձանագրում: Վերաքննիչ դատարանը հաշվի առնելով ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանի կողմից կատարված կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, ամբաստանյալ անձը բնութագրող տվյալները, նրա պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները, նրա պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Վաղարշակ Գալստյանի նկատմամբ պետք է նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազ խիստ տեսակը, քանի որ Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ այն կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակները: Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ, 937-րդ, 398-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ` սույն գործով մեղադրող Ռ.Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել: Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016 թվականի հուլիսի 06-ի դատավճիռը, քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, ամբողջությամբ բեկանել: Ամբաստանյալ Վաղարշակ Մանվելի Գալստյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, և դատապարտել տուգանքի` ՀՀ-ում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի վեցհարյուրապատիկի` 600.000 ՀՀ դրամի չափով: Քաղաքացիական հայցի հարցը համարել լուծված` այդպիսին չլինելու պատճառաբանությամբ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ այն հրապարակելու պահից մեկամսյա ժամկետում։ ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 18-11-2016 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 23-12-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 98 121, 121 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 23-12-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 98 121, 121 |
| Ուր | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ |
| Գրության համարը | Ե-33487/16 |