Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ

Հ Ա Ն Ո Ւ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ Ո Ւ Թ Յ Ա Ն

16.11.2016թ. քաղաք Երևան
ԳՈՐԾ Հ.-ԵԿԴ/0063/01/16
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ՝

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս.ՉԻՉՈՅԱՆ
Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈւԹՅԱՄԲ` Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`

ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Մ.ՆԱԼԲԱՆԴՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Տ.ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Կ.ՎԼԱՍՅԱՆԻ

դռնբաց դատական նիստում ամբաստանյալ Կ.Վլասյանի և պաշտպան Տ.Սարգսյանի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Կարեն Արմիկի Վլասյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի փաստական հանգամանքներն ու դատավարական ընթացքը
Նախաքննական մարմնի կողմից Կարեն Վլասյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ ակնհայտ հոգեկան հիվանդությամբ տառապող Լիանա Քաղքցյանի միջոցով Նազելի և Աննա Քաղքցյաններից հափշտակել է խոշոր չափերի, համապատասխանաբար` 1.297.000 ու 636.000 ՀՀ դրամ արժողության ոսկյա զարդեր, ինչն արտահայտվել է հետևյալում.
Լիանա Քաղքցյանը, տառապելով «Չափավոր արտահայտված մտավոր հետամնացություն» ախտորոշմամբ հիվանդությամբ, սոցիալական կայքի միջոցով ծանոթացել է Կարեն Վլասյանի հետ։ Վերջինս, հանդիպելով Լիանա Քաղքցյանին և պարզելով վերջինիս հոգեկան հիվանդության տառապելու հանգամանքը, ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ նրան ամուսնության կեղծ խոստումներ է տվել և, օգտվելով Լիանա Քաղքցյանի հոգեկան հիվանդությամբ տառապելու հանգամանքից, պահանջել է Երևանի Նորքի 6-րդ փողոցի 2-րդ նրբանցքի թիվ 9 հասցեի տնից կատարել ոսկյա զարդերի գաղտնի հափշտակություն, իսկ Լիանա Քաղքցյանը, իր հիվանդության հետևանքով զրկված լինելով իր գործողությունների վտանգավորությունը գիտակցելու և դրանք ղեկավարելու ունակությունից, 2014 թվականի օգոստոս ամսից մինչև 2014 թվականի սեպտեմբերի 21-ն ընկած ժամանակահատվածում իր հետ համատեղ բնակվող քրոջ` Նազելի Քաղքցյանի ննջասենյակից մաս-մաս գաղտնի հափշտակել է ընդհանուր 1.297.000 ՀՀ դրամ արժողության 3 ոսկյա կախազարդ, 7 ոսկյա մատանի, 3 ոսկյա վզնոց, 2 զույգ ոսկյա ականջօղ և 2 ոսկյա ապարանջան, իսկ նույն ժամանակահատվածում մոր` Աննա Քաղքցյանի ննջասենյակից մաս-մաս գաղտնի հափշտակել է ընդհանուր 636.000 ՀՀ դրամ արժողության 8 ոսկյա մատանի, 2 ոսկյա կախազարդ, 1 զույգ ոսկյա ականջօղ, 1 ոսկյա շղթա, որոնք ամբողջությամբ փոխանցել է Կարեն Վլասյանին, և ով էլ այդ կերպ հափշտակել է դրանք` Նազելի և Աննա Քաղքցյաններին պատճառելով խոշոր չափերի, համապատասխանաբար` 1.297.000 և 636.000 ՀՀ դրամի գույքային վնաս։
Վերոգրյալ հանցանքի համար Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի արագացված դատաքննության արդյունքում 2016 թվականի օգոստոսի 30-ին կայացված դատավճռով Կարեն Վլասյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և դատապարտվել ազատազրկման 2 տարի ժամկետով։
Նրա նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնվել է անփոփոխ` պատժի սկիզբը հաշվելով նրան արգելանքի վերցնելու օրվանից։
Դատարանը որոշել է իրեղեն ապացույց ճանաչված ոսկյա զարդերը՝ մինչև տուժողներ Ա.Քաղքցյանի և Ն.Քաղքցյանի կողմից դրանք տնօրինելը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո մեկ ամիս ժամկետով թողնել նրանց պատասխանատու պահպանության տակ։

Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումներն ու պահանջները
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016 թվականի 2016 թվականի օգոստոսի 30-ի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել պաշտպան Տ.Սարգսյանը` միջնորդելով պատժի մասով բեկանել այն, Կարեն Վլասյանի նկատմամբ կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը` պատիժը պայմանականորեն չկիրառել կամ նշանակել ազատազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ` տուգանք:
Իր վերաքննիչ բողոքը պաշտպան Տ.Սարգսյանը մասնավորապես պատճառաբանել է հետևյալով:
«(…)ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին։
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան մեկից հինգ տարի ժամկետով։
Դատարանը չի կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը, որը ենթակա էր կիրառման։
Դատարանը հաշվի չի առել այն, որ Կարեն Վլասյանը կատարվածի համար անկեղծորեն զղջացել է և տվել խոստովանական ցուցմունքներ։
Դատարանը հաշվի չի առել այն, որ պաշտպանյալս նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, տալով խոստովանական ցուցմունքներ՝ անկեղծորեն զղջացել է կատարածի համար։
Դատարանը քննելով գործը պետք է գար հետևության, որ պատժի նպատակներին կարելի էր հասնել առանց պատժի փաստացի կրման։
Դատարանը նաև չի պատճառաբանել, թե ինչու Կարեն Վլասյանի նկատմամբ չի նշանակել առավել մեղմ պատժատեսակը` տուգանքը(...)»:
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016 թվականի 2016 թվականի օգոստոսի 30-ի դատավճռի դեմ ըստ էության նույնաբովանդակ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել նաև ամբաստանյալ Կարեն Վլասյանը:
Վերաքննիչ դատարանի դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալ Կ.Վլասյանը և նրա պաշտպան Տ.Սարգսյանը նույն հիմքերով ու հիմնավորումներով ներկայացված վերաքննիչ բողոքը պնդեցին, մեղադրող Մ.Նալբանդյանը բողոքի դեմ առարկելով` միջնորդեց առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը թողնել անփոփոխ:

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումները
Ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, վերաքննիչ բողոքում նշված հիմքերի սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, դատաքննության ընթացքում լսելով բողոքում ներկայացված իրենց հետևությունները հիմնավորելու մասին ամբաստանյալի և պաշտպանի պատճառաբանությունները, մեղադրողի առարկությունները, վերաքննիչ քրեական դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016 թվականի օգոստոսի 30-ի դատավճիռը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ ամբաստանյալի և պաշտպանի վերաքննիչ բողոքները մերժել, հետևյալ պատճառաբանությամբ:
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը ամբաստանյալ Կարեն Վլասյանի նկատմամբ պատժի նշանակումը մասնավորապես պատճառաբանել է հետևյալով:
<<(…)Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս, դատարանը հաշվի է առնում ինչպես նրա կատարած հանցագործության բնույթը, հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և հետևանքները, հանցագործությունից հետո նրա դրևսորած վարքագիծը, այնպես էլ արագացված կարգով անցկացված դատական քննության ընթացքում ուսումնասիրված` նրա անձը բնութագրող տվյալներն ու պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները։
Որպես ամբաստանյալ Կ.Վլասյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ` դատարանը հաշվի է առնում, որ նա համաձայնվեց մեղադրանքի հետ և զղջաց կատարած հանցանքի համար։
Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք՝ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա հանցանքը կատարելուն ներգրավել է իր համար ակնհայտ հոգեկան հիվանդագին խանգարումներով տառապող անձի։
Որպես ամբաստանյալ Կ.Վլասյանի անձը բնութագրող տվյալ՝ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա առաջին անգամ է դատապարտվում։
Որպես հանցագործությունից հետո ամբաստանյալի դրևսորած վարքագիծ՝ դատարանն արձանագրում է, որ նրա կողմից չեն հատուցվել կամ այլ կերպ չի հարթվել տուժողներին պատճառված և քրեական գործով չհատուցված վնասները, թեև դրա համար նա ունեցել է բավարար ժամանակ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։
Մեջբերված իրավական նորմերը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում։ Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։
Այսպիսով, հաշվի առնելով վերոգրյալները և ամբաստանյալ Կ.Վլասյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող վերոգրյալ հանգամանքները, անձը բնութագրող տվյալները և ելնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված արդարության, պատասխանատվության անհատականացման ու պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից, հանգում է հետևության, որ նա պետք է դատապարտվի ազատազրկման և նշանակված պատիժը պետք է կրի, նկատի ունենալով, որ ՀՀ քրեական օրենսգքրի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ այն պայմանականորեն չկիրառելն ու պատժի նվազ խիստ տեսակն անհրաժեշտ ու բավարար չեն կարող համարվել սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և նրա կողմից նոր հանցագործությունների կատարումը կանխելու համար, այսինքն՝ նրա ուղղվելը հնարավոր է միայն պատիժը կրելու պայմաններում(…)>>:
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավճիռը պատճառաբանված ու հիմնավորված է գործի փաստական հանգամանքներով, ամբաստանյալի պատիժն ու պատախանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներով, դատարանը պահպանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ հոդվածների պահանջները, Կարեն Վլասյանի նկատմամբ նշանակել է հոդվածի սանկցիայով նախատեսված ազատազրկման նվազագույն չափ 2 տարի ժամկետով, ինչը համապատասխանում է կատարված հանցանքի բնույթին ու ամբաստանյալի անձնավորությանը:
Առաջին ատյանի դատարանը քննության է առել նաև Կարեն Վլասյանի նկատմամբ նշանակված պատժի կրման հարցը և ելնելով քրեական օրենսդրության սկզբունքներից, սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի նպատակների իրականացման անհրաժեշտությունից, գտել, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է միայն նշանակված պատիժը կրելու պայմաններում:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման առնչությամբ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Սարգիս Մարգարյանի վերաբերյալ գործով 2008թ-ի հոկտեմբերի 31-ի որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
<<(...)Պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց ռեալ (իրական) պատիժ նշանակելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին>>:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր իրավական դիրքորոշումը վերահաստատել է Հասմիկ Պետրոսյանի վերաբերյալ գործով 2009թ-ի հունիսի 29-ի ԱՐԱԴ/0050/01/08 որոշմամբ, համաձայն որի, օրենսդիրը պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմք է համարում դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց որոշակի պատժատեսակները ռեալ կրելու:
<<Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա՝ օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներին համապատասխան, նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը>>. (տե´ս Արթուր Անտոնյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2010թ. մարտի 26-ի ՍԴ/0226/01/09 որոշումը):
Գործը քննելիս և լուծելիս Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից պահպանվել են ՀՀ Սահմանադրության, ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրության, <<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատություների պաշտպանության մասին>> Եվրոպական կոնվենցիայի, ինչպես նաև ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումների պահանջները:
Հաշվի առնելով վերոնշյալ հանգամանքները, հանցանքի բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հափշտակված գումարի չափը, ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ուղղվելու համար առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված պատիժը ամբաստանյալ Կարեն Վլասյանը պետք է կրի, և վերաքննիչ բողոքներում մատնանշված հանգամանքները, որոնք արդեն իսկ հաշվի են առնվել պատիժ նշանակելիս, հիմք չեն կարող հանդիսանալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ նրան պայմանականորեն դատապարտելու, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիաով նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակ` տուգանք նշանակելու համար, նկատի ունենալով, որ այն չի կարող ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակները սոցիալական արդարության վերականգնումը, պատժի ենթարկված ամբաստանյալի ուղղումը և հանցագործությունների կանխումը, ուստի Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավճիռը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ ամբաստանյալի և պաշտպանի վերաքննիչ բողոքները մերժել:

Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ հոդվածներով, վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016 թվականի օգոստոսի 30-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Կարեն Արմիկի Վլասյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով թողնել անփոփոխ, ամբաստանյալ Կ.Վլասյանի և պաշտպան Տ.Սարգսյանի վերաքննիչ բողոքները` մերժել:

Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարանին` հրապարակումից մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ

Իսկականի հետ ճիշտ է

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ.ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ