Գործ ԵԿԴ/0054/01/16

ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դա¬տա¬րանը (այսուհետ` Դատարան),

նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի«
քարտուղարությամբ` Գևորգ Պողոսյանի և
Վլադիմիր Շահինյանի,

մեղադրող` Էդգար Արսենյանի«

պաշտպաններ` Արթուր Ղարիբյանի,
Տիգրան Գրիգորյանի և
Գեղամ Հակոբյանի,

նույն Դատարանում` դռնբաց դատական նիստերում« արագացված դա¬տա¬կան քննության կարգով քննեց և 2016թ. հուլիսի 28-ին ավարտեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Միհրան Հովհաննեսի Չանգուլյանի` (ծնված 1967թ. հուլիսի 8-ին« Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ« ՀՀ քաղաքացի« միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, նախկինում չդատա¬պարտ¬ված, բնակվել է ԱՄՆ Կալիֆոռնիա նահանգի Գլենդել քաղաքում` Միլֆորդ սթրիթ 667, բնակարան 109-ում, սույն գոր¬ծով մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով և 203-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հան¬¬ցա¬վոր արարքների կա¬տա¬րում, որպես խա¬փանման միջոց է ընտրվել կալանավորում, արգելանքի տակ է 2015թ. մարտի 21-ից)։

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2010թ. հուլիսի 9-ին ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 203-րդ հոդ¬վածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 58209610 քրեական գործը` Միքայել Թումասյանի ուղեբեռում իրավունք վերապահող պաշտոնական կեղծ փաստաթուղթ և բանկային քարտերի կեղծ կրկնօրինակներ հայտնաբերելու դեպքի առթիվ։
2011թ. մայիսի 31-ին նախաքննական մարմինը որոշում է կայացրել թիվ 58209610 քրեական գործից թիվ 58206511 համարով Միքայել Թումասյանի կատարած հափշտակությունների այլ դրվագ¬ների, ինչպես նաև նրա հանցակիցներ Միհրան Չանգուլյանի, Վարդան Աբդուլյանի, Ռոբերտ Շահբազյանի, Գեորգի Թաթայանի և քննության դեռևս չպարզված այլ անձանց վերաբերյալ մաս անջատելու մասին։
2011թ. օգոստոսի 29-ին թիվ 58206511 քրեական գործով Միհրան Չանգուլյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետով, 203-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և 190-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նույն օրը կայացրած մեկ այլ որոշմամբ Միհրան Չանգուլյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում։
2011թ. օգոստոսի 29-ին Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը, բավարարելով նախաքննական մարմնի միջնորդությունը, հետախուզվող Միհրան Չանգուլյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրել կալանավորումը։
2011թ. նոյեմբերի 30-ին նախաքննական մարմինը որոշում է կայացվել թիվ 58206511 քրեական գործով վարույթը կասեց¬նելու մասին։
2011թ. դեկտեմբերի 23-ին Երևանի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը թիվ ԵԱՆԴ/0071/01/11 քրեական գործով Միքայել Ռուբենի Թումասյանին ճանաչել է մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 190-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով, 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով, 203-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և 38-325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունների կատարման մեջ։
2012թ. նոյեմբերի 27-ին թիվ 58206511 Ռոբերտ Ռաֆայելի Շահբազյանին մեղադրանք է ա¬ռա¬ջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 190-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, սակայն 2013թ. փետրվարի 27-ին որոշում է կայացրել քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին` Ռ.Շահբազ¬յա¬նի արարքում տվյալ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ։
2013թ. փետրվարի 27-ին որոշում է կայացվել թիվ 58206511 քրեական գործով վարույթը կասեց¬նելու մասին` մինչև հետախուզվողներ Միհրան Չանգուլյանի և Վարդան Աբդուլյանի հայտնաբերվելը կամ ինքնակամ ներկայանալը։
2015թ. մարտի 21-ին Միհրան Չանգուլյանն ԱՄՆ-ից վտարվել է Հայաստանի Հանրա¬պե¬տութ¬յուն և նույն օրը` ժամը 7։15-ին, «Զվարթնոց» օդանավակայանից բեր¬ման է ենթարկվել ՀՀ ոստի¬կա¬նութ¬յան Նոր Նորքի բաժին և ներկայացվել նախաքննական մարմնին։
2015թ. մարտի 21-ին թիվ 58206511 քրեական գործով կասեցված վարույթը վերսկսվել է, Միհրան Չանգուլյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետով, 203-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և 190-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով։
2015թ. մարտի 23-ին Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատարանը, մեղադրյալ Միհրան Չանգուլյանի մասնակցությամբ վերստին քննարկելով նրա նկատմամբ խա¬փանման միջոց կալանավորում կիրառելու միջնորդությունը, այն բավարարել է, սկզբնական կալա¬նա¬վորման երկամսյա ժամկետը հետագայում դարձյալ երկարացվել է։
2016թ. փետրվարի 22-ին նախաքննական մարմինը որոշում է կայացրել թիվ 58206511 քրեական գործից թիվ 58202616 համարով Միհրան Չանգուլյանի վերաբերյալ մաս անջատելու մասին` այն ըստ էության քննելու նպատակով դատարան ուղարկելու նպատակով։
2016թ. մարտի 5-ին նախաքննական մարմինը արդեն թիվ 58202616 քրեական գործով Միհրան Չանգուլյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 190-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով առաջադրված մե¬ղադ¬րանքի մասը վերացել և նրան նոր (վերջնական) մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով և 203-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով։
2016թ. մարտի 14-ին քրեական գործը Միհրան Հովհաննեսի Չանգուլյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով և 203-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով հաստատված մե¬ղադրական եզրա¬կացութ¬յամբ ու¬ղարկ¬վել է Երևա¬նի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջան¬ների ընդհանուր իրավասության դատարան, 2015թ. մարտի 15-ին ընդունվել է վարույթ, ապա նշանակվել դատական քննության։

2. Առաջադրված մեղադրանքի բովանդակությունը.
Նախաքննական մարմինը գործով ամբաստանյալ Միհրան Չանգուլյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով և 203-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործությունների հատկանիշներով մե¬ղադ¬րանք է առաջադրել այն բա¬նի հա¬մար, որ նա «կենցաղում հայտնի լինելով Աշոտ անունով, ԱՄՆ տարածքում հանցա¬գոր¬ծություն կա¬տարելուց և ազատազրկման ձևով պատիժ կրելուց հետո 2005 թվականին վտարվել է Հա¬յաս¬տան, իսկ այնուհետև 2008 թվականի սեպտեմբեր ամսվա դրությամբ բնակություն է հաստատել Մեքսիկայի տարածքում՝ նպատակ ունենալով անցնել ԱՄՆ և միանալ Գլենդել քաղաքում բնակվող ընտանիքին։ Ունենալով հմտություններ բանկային քարտերի և հաշվեհամարների հետ կապված տա¬րա¬¬տեսակ զեղծարարություններ կատարելու գործում՝ ընդհանուր ծանոթների միջոցով համա¬ցան¬ցա¬յին կապ է հաս¬տատել Ռուսաստանի Դաշնության Մոսկվա քաղաքում բնակվող և նույ¬նանման հան¬ցավոր գոր¬ծունեություն իրականացնող ՀՀ քաղաքացի Միքայել Ռուբենի Թումասյանի հետ, միա¬սին դրանով պար¬բերաբար զբաղվել են մինչև 2010 թվականի հուլիսի 9-ին վերջինիս Երևանի «Զվարթնոց» օդա¬նավակայանում ձերբակալելը։
Այսպես, Միքայել Թումասյանը 2008 թվականի սեպտեմբերի սկզբներին, գտնվելով Ռուսաս¬տանի Դաշնության Մոսկվա քաղաքում, համացանցային շփումների ընթացքում ծանոթացել է քննութ¬յամբ դեռևս չպարզված՝ «Loader» կեղծանուն օգտագործող անձնավորության հետ, որը պատրաս¬տա¬կամություն է հայտնել տրամադրել ԱՄՆ «Citibank» բանկի կողմից թողարկված բանկային քար¬տերի մագնիսական ժապավենների վրա գրառված տեղեկությունները՝ այսպես կոչված «դամպերը» և PIN-ծածկագրերը, դրանց օգտագործմամբ բանկային քարտերի կեղծ կրկնօրինակներ պատրաստելու և «Citibank»-ի ԱՄՆ-ում գործող բանկոմատներից գումարներ հափշտակելու համար որպես մասնա¬բա¬ժին պահանջելով գողոնի 65 տոկոսը։ Նպատակադրվելով հափշտակություններ իրակա¬նացնել ԱՄՆ տարածքում՝ Միքայել Թումասյանն այդ առաջարկությամբ դիմել է Միհրան Չան¬գուլյանին։ Վերջինս հավանություն է տվել այդ առաջարկությանը և գողոնի տարբերությունը կազմող 35 տոկոսը հավասար կիսելու պայմանով պատրաստակամություն է հայտնել վերոհիշյալ տեղեկութ¬յունները ստանալու դեպ¬քում ԱՄՆ-ում բնակվող ծանոթների միջոցով կազմակերպել բանկային քարտերի կեղծ կրկնօրինակ¬ների պատրաստումը, դրանցով բանկոմատներից գումարների գողանալը և գողոնի 65 տոկոսը՝ Միքա¬յել Թումասյանի մասնաբաժնի հետ միասին վերջինիս Մոսկվայում հանձնելը։ Հանցավոր առաջար¬կությունն ընդունելու մասին Միքայել Թումասյանը հայտնել է «Loader»-ին, գաղտնապահության և գո¬ղոնի հայտնաբերումը դժվարացնելու ու այն իրավապահ մարմինների տեսադաշտից թաքցնելու նկա¬¬տառումներից ելնելով՝ պայմանավորվել են, որ վերջինիս բաժնեմասը՝ գողոնի 65 տոկոսը փո¬խանցվե¬լու է «WebMoney Transfer» էլեկտրոնային վճարային համակարգի Ուկրաինայի տարածքում գրանց¬ված 327448922479 նույնացման համարով փոխա¬նակման կետի Z858390437944 էլեկտրոնային դրա¬մա¬պանակին «Ի. Վ. Մաևսկու համար AA-482741 Կիև, պաշտպանիչ ծածկագրով, 5 օրվա ընթաց¬քում» տեքստով ծանոթությամբ։
Նշված հանցավոր մտահղացումն իրագործելու շուրջ ձևավորվել է կայուն կազմակերպված խումբ, որի անդամները տևական ժամանակ՝ 2008 թվականի սեպտեմբերից մինչև նոյեմբեր ամիսը գոր¬ծել են տարբեր պետությունների՝ Ռուսաստանի Դաշնության, Մեքսիկայի և Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների տարածքներում, կապ պաշտպանել համացանցի միջոցով։ Կազմակերպված խմբի կազ¬մի մեջ մտել են «Loader»-ը, Միքայել Թումասյանը, Միհրան Չանգուլյանը, ինչպես նաև վերջինիս կող¬մից խմբում ներգրավված և ԱՄՆ-ում բնակվող քենակալը՝ Վարդան Աբդուլյանը, քննությամբ չպարզ¬ված ոմն Վահանը և այլոք։ Դերաբաշխման համաձայն «Loader»-ին վերապահվել է բանկային քար¬տերի կեղծ կրկնօրինակներ պատրաստելու համար տեղեկությունների, քարտերի կեղծման ընթացքում համապատասխան խորհրդատվության տրամադրումը, բանկոմատներից կատարվող գողությունների գործընթացի վերահսկումը, ելքագրվող գումարների վրա քարտատերերի կողմից դրված լիմիտների վերացումը, կամ դրանց ավելացումը։ Միքայել Թումասյանին վերապահվել է «Loader»-ից համացանցի միջոցով ստացված տեղեկությունները քարտերի կեղծման համար Միհրան Չանգուլյանին կամ Վար¬դան Աբդուլյանին էլեկտրոնային հաղորդագրությունների տեսքով ուղարկելը, գողացված գումարների վերաբերյալ հաշվետվություններ ստանալը, դրանք խմբավորելը և «Loader»-ին ուղարկելը, ինչպես նաև ԱՄՆ-ից ստացված գողոնի 65 տոկոսը վերջինիս հանձնելը։ Միհրան Չանգուլյանին վերապահվել է նրա կողմից խմբի կազմում ներգրավված և ԱՄՆ-ում բնակվող անձանց ընդհանուր ղեկավարումը, իսկ Վարդան Աբդուլյանին և քննությամբ դեռևս չպարզված ոմն Վահանին և այլ անձանց՝ ստացված տեղե¬կություններով բանկային քարտերի կեղծ կրկնօրինակների պատրաստումը, դրանց օգտագործ¬մամբ բանկոմատներից անմիջականորեն գումարի հափշտակումը և գողոնի համապատասխան մասը Միքայել Թումասյանին Մոսկվայում հանձնման կազմակերպումը։
Նախնական պայմանավորվածության համաձայն՝ Միքայել Թումասյանը 2008 թվականի սեպ¬տեմբերից մինչև նոյեմբեր ամիսն ընկած ժամանակահատվածում «Loader»-ից մաս-մաս ստացել է «Citibank»-ի հաշվեհամարների դամպերը և PIN-ծածկագրերը, դրանք էլեկտրոնային հաղոր¬դագրութ¬յունների տեսքով ուղակել Միհրան Չանգուլյանին կամ Վարդան Աբդուլյանին, հարկ եղած դեպքում փոխանցել է «Loader»-ի ցուցումները՝ կապված բանկային քարտերի կեղծ կրկնօրինակների պատ¬րաստ¬¬ման կամ դրանց օգտագործմամբ բանկոմատներից գողություններ կատարելու ժամերի վերա¬բերյալ՝ վերջինիս կողմից բանկոմատներից ելքագրվող գումարների վրա քարտատերերի կողմից դրված լիմիտները վերացնելու նպատակով։ Կազմակերպված խմբի անդամներն այդ տվյալների օգ¬տա¬¬գործմամբ պատրաստել են վճարային փաստաթղթեր հանդիսացող բանկային քարտերի կեղծ կրկնօրի¬նակներ, ապա «Citibank»-ի և «7-11» ցանցի խանութների բանկոմատներից ԱՄՆ Կալիֆոռնիա նահանգի տարածքում 2008 թվականի սեպտեմբերից մինչև նոյեմբեր ամիսն ընկած ժամա¬նակա¬հատ¬¬վածում կանխիկ փողի տեսքով գողացել են առնվազն 134.178.839 ՀՀ դրամին համարժեք 436.500 ԱՄՆ դոլար առանձնապես խոշոր չափերի գումար։
Հափշտակված գումարների վերաբերյալ Միքայել Թումասյանն էլեկտրոնային հաղոր¬դագրություն¬ների տեսքով ստացել է մանրամասն հաշվետվություններ և դրանք նույն եղանակով ու¬ղար¬կել է «Loader»-ին, որից հետո ԱՄՆ-ում գտնվող կազմակերպված խմբի անդամների կողմից գողոնի զգալի մասը հանձնվել է Մոսկվայում գտնվող Միքայել Թումասյանին»։

3. Արագացված դատական քննություն.
Մինչ դատաքննություն սկսելն ամբաստանյալ Միհրան Չանգուլյանը միջնորդեց գործը քննել դա¬տա¬կան քննության արագացված կարգով` հայտարարելով« որ վերը նշված միջ¬նոր¬¬դութ¬¬յունը ներ¬կա¬յացնում է կամավոր` նախա¬պես խորհրդակցելով իր պաշտպանների հետ« գիտակ¬ցում է արա¬գաց¬ված կարգով դատաքննութ¬յուն անցկացնելու իրավական հետևանք¬ները։ Ամ¬բաս¬¬¬տան¬յալը նաև հայ¬տարա¬րեց« որ առաջադրված մե¬ղադրանքն իրեն պարզ և հասկանալի է« հա¬¬մա¬ձայն է դրա հետ« ավե¬լին` առա¬¬ջադրված մեղադրան¬ք¬ում իրեն լիովին մեղավոր է ճանա¬չում։
Քննության առնելով ամբաստանյալ Միհրան Չանգուլյանի վերոնշյալ միջնոր¬դութ¬յունը« հաշվի առ¬նելով այն, որ մեղադրողը, Դատարանում փոխելով սկզբնական դիրքորոշումը, գործն արա¬գաց¬ված դա¬տաքննութ¬յան կարգով քննե¬լու դեմ չառարկեց, ամբաստանյալի դեմ քաղաքացիական հայց չի ներ¬կայացվել, նկատի ունե¬նալով« որ առկա են ՀՀ քրեական դատա¬վա¬րության օրենսգրքի 375.1 և 375.2 հոդված¬ներով նախա¬տեսված` գործն արա¬գացված դա¬տական քննութ¬յան կարգով քննելու հիմ¬քն ու բոլոր պայ¬ման¬¬ները` Դա¬տա¬¬րա¬նը« համապա¬տաս¬¬խան որոշ¬ման կայաց¬մամբ« գործը քննեց արա¬գաց¬ված դա¬տաքննութ¬¬յան կար¬գով։

4. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով և 203-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով Միհրան Չանգուլյանին առա¬ջադրված մե¬ղադրանքը Դա¬տարանը հաստատված համարեց նախաքննությամբ ձեռք բերված հետևյալ ապացույցներով` սույն գործի մեղադրանքի հետ առնչվող մեկ այլ գործով դատապարտյալ Միքայել Ռուբենի Թումասյանի արժևորած ցուցմունքներով, վկաներ Արթուր Շմավոնի Դիլանյանի, Ռոլանդ Սերյոժայի Հակոբյանի, Վարդուշ Կոստյայի Պետրոս¬յանի, Լիա¬նա Գագիկի Սայադյանի, Հրաչյա Կարենի Շահինյանի և Լևոն Կարենի Շահինյանի ցուց¬մունք¬ներով, որպես ապացույց ճանաչված փաստաթղթերի և էլեկտրոնային կրիչների առկա¬յությամբ, իրեղեն ապացույց ճանաչված, Միքայել Թումասյանի ուղեբեռում 09.07.2010թ. զննմամբ հայտնա¬բեր¬ված, «SONY WAIO» տեսակի, PSG-6Q1L մոդելի դյուրակիր համակարգչի, դրանցում առկա նամա¬կագրության առկայությամբ, Միքայել Թումասյանի ուղեբեռում 09.07.2010թ. զննմամբ հայտ¬¬նա¬բերված «Western Digital» ֆիրմայի արտադրության «WD800BEVE-11UYTO» մոդելի WXH507041087 սերիա¬կան համարով համակարգչային կոշտ սկավառակի, դրանում առկա նամա¬կագրության առկայութ¬յամբ, Միքայել Թումասյանի ուղեբեռում 09.07.2010թ. զննմամբ հայտնաբերված «VAIO» գրառմամբ կաղապարի մեջ տեղադրված «HITACHI» մակնիշի, «SJK7365H» գործարանային համարով կոշտ սկա¬վառակի, դրանում առկա ֆայլերի և ծրագրային ապահովումների, գումարների բաշխման հաշ¬վետվությունների ակայությամբ, Միքայել Ռուբենի Թումասյանի բեռի զննում իրականացնելու մասին արձանագրությամբ, Միքայել Թումասյանին և Ռոբերտ Շահբազյանին բերման ենթարկելու արձանագրություններով, լուսանկարով Միհրան Չանգուլյանին վկա Լիանա Սայադյանի ճանաչմանը ներկայացնելու արձանագրությամբ, լուսանկա¬րով Միհրան Չանգուլյանին վկա Վարդուշ Պետրոսյանի ճանաչմանը ներկա¬յացնելու մասին արձանագրությամբ, լուսանկարով Միհրան Չանգուլյանին վկա Ռոլանդ Հակոբ¬յանի ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրութ¬յամբ, CP866075417US հսկիչ համարով ծանրոցի վերաբերյալ փաստաթղթերի առգրա¬վում և զննում կատարելու արձա¬նագրությամբ, Մ. Թումասյանի անձնական իրերի, այդ թվում` համա¬կար¬գիչների, կոշտ սկավառակների և բջջային հեռախոսի զննում կատարելու արձանագրությամբ, «Ashot-Rob» անվանմամբ և 338162150 նույնաց¬ման համարով բաժանորդի հետ ICQ(QIP) էլեկտրո¬նա¬յին ակն¬թար¬թային նամակագրության պատմութ¬յուն¬ների զննում կատարելու արձանագրությամբ, ՀՀ ԳԱԱ «Փոր¬ձաքննությունների ազգային բյուրո» պետական ոչ առևտրա¬յին կազմակերպության փոր¬ձագետների 2008թ. հոկտեմբերի 22-ի թիվ 08-1166 եզրակա¬ցութ¬յամբ։
Նախաքննությամբ ձեռք բերված վերոնշյալ ապացույցները գնահատելիս` Դատարա¬նը հան¬գում է այն հետևության« որ ամբաստանյալ Միհրան Չանգուլյանին առա¬ջադրված մեղադ¬րանքի հիմ¬քում դրված այդ ապա¬ցույցներն ըստ էության հա¬մա¬պա¬տաս¬խանում են ՀՀ քրեա¬կան դատա¬վա¬րութ¬¬յան օրենսգրքով սահմանված թույլատրելիության և վերա¬բերե¬լիության« իսկ համակ¬¬ցութ¬¬¬յամբ գործի ճիշտ լուծման տեսանկյու¬նով` բավարա¬րութ¬յան չափա¬նիշներին։
Դատարանը հաստատված է համարում այն, որ ամբաստանյալ Միհրան Չանգուլյանին մեղ¬¬սագրվող արարքները ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդ¬վածի 2-րդ մասի 3-րդ կե¬տով և 203-րդ հոդ¬վածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով որակված են ճիշտ, վերջինս քրեական պատաս¬խա¬նատ¬վության ու պատժի ենթակա է այդ հոդ¬վածների համապատաս¬խան մասերով և կետերով։
Ամբաստանյալ Միհրան Չանգուլյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որո¬շելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերա¬կանգ¬¬¬նել սոցիալական արդարությունը« ուղղել պատժի ենթարկված անձին« ինչպես նաև կանխել հան¬ցա¬¬¬գոր¬¬ծությունները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հան¬ցանք կատա¬րած անձի նկատ¬մամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներ¬գոր¬ծութ¬յան այլ միջոց¬ները պետք է լինեն ար¬դարացի« համապա¬տասխանեն հանցանքի ծան¬րությանը« այն կա¬տա¬րելու հան¬գա¬մանք¬ներին« հան¬¬ցավորի անձնա¬¬վորությանը« անհրա¬ժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա¬գոր¬ծութ¬յուն¬ները կան¬խելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասն սահմանում է« որ հանցա¬գոր¬ծութ¬յան համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ« իսկ նույն հոդ¬վածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցա¬գործության՝ հան¬րության համար վտան¬¬գա¬վո¬րության աստիճանով և բնույթով« հանցավորի անձը բնու¬թագրող տվյալներով« այդ թվում՝ պատաս¬խա¬նատ¬վությունը և պատիժը մեղմաց¬նող և/կամ ծանրացնող հան¬գա¬մանքներով։
Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դա¬տա¬վա¬րա¬կան օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգա¬մանք¬ներ ունեցող գոր¬ծով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրոպա¬կան դատա¬րա¬նի դատական ակ¬տի հիմ¬¬¬նա¬վո¬րումները« այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբա¬նութ¬յուն¬ները« պարտադիր են դատարանի հա¬մար նույ¬¬¬¬¬¬նանման փաստական հանգամանք¬ներով գործի քննության ժամա¬նակ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մա¬սով նախատեսված նորմը Դատարանին օժտել է անձի պատասխա¬նատ¬վությունը մեղ¬մաց¬նող հանգամանքների կիրառման լայն հայեցողությամբ« քանի որ պա¬տիժ նշանակելիս Դա¬տա¬րանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այնպիսի հանգա¬մանք¬ներ« որոնք նույն հոդվածի առա¬ջին մասում նշված չեն։
Դատարանը, որպես ամբաստանյալ Միհրան Չանգուլյանի անձը բնութագրող տվյալներ է գնա¬հա¬տում` նախկինում դատապարտված չլինելը, ամուսնացած լինելը (ըստ C 634456 ամուսնութ¬յան վկա¬յագրի թարգմանված օրինակի) իսկ որպես պատաս¬խանատ¬վութ¬յունն ու պատիժը մեղ¬մացնող հան¬գամանք` իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելն ու անկեղծորեն զղջալը։
Դատարանը ամբաստանյալ Միհրան Չանգուլյանի պատասխանատվությունը և պա¬տիժը ծան¬րաց¬նող հանգամանք չարձանագրեց։
Անձը բնութագրող վերոնշյալ տվյալները, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղ¬¬մացնող հանգամանքը հաստատվել են քրեական գործի նյութերում առկա փաս¬¬տա¬կան տվյալ¬¬ներով« իրական են« ողջամտորեն նվա¬զեցնում են ամբաս¬տանյալ Մ.Չանգուլյանի անձի հան¬րային վտան¬¬գա¬վո¬րութ¬յունը։
Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նով անդրադառնալով ամբաս¬տան¬յալ¬ Միհրան Չանգուլյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի խնդրին` Դատա¬րանը փաս¬¬տում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով և 203-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով սահմանված հան¬ցա¬կազմերը նախատեսում են պատիժ բացառապես ազատազրկման ձևով՝ գույքի բռնագրավմամբ կամ առանց դրա։ Նման պայմաններում սույն գործի շրջանակներում քննարկման են¬թակա են` ամբաս¬տանյալ Տիգրան Չանգուլյանի նկատ¬մամբ ազատազրկման ձևով նշանակ¬վող պատ¬ժաչափի, տվյալ հոդվածով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատժաչափ կամ պատժատեսակ նշա¬նակելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառում), հանցագործությունների համակցութ¬յամբ վերջնական պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելու, վերջնական պատժի չափի, ազա¬տազրկման ձևով նշանակվող վերջնական պա¬տիժը կրելու կամ չկրելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կի¬րա¬ռում), ինչպես նաև որպես լրացուցիչ պատիժ՝ գույքի բռնագրավում նշանակելու կամ չնշանակելու հարցերը։
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Մ.Չանգուլյանի կատարած հանցագործությունների քանակը, վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, տուժողին պատճառված վնասը փոխհատուցված չլինելու փաստը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ բացակայում են նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ և 70-րդ հոդվածները կիրառելու փաստական և իրավական հիմքերը, ամբաստանյալ Մ.Չանգուլ¬յանի նկատմամբ որպես հիմնական պատիժ, իսկ հանցագործությունների համակցությամբ՝ վերջնա¬կան պատիժ պետք է նշանակվի բացա¬ռապես ազատազրկման ձևով։ Դատարանը փաստում է, որ բա¬ցա¬կայում են ամբաս¬տանյալ Մ.Չանգուլյանի նկատմամբ որպես լրացուցիչ պատիժ գույքի բռնագրա¬վում նշանակելու անհրաժեշտությունը։
Ազատազրկման ձևով նշանակվելիք պատժի վերին սահմանի որո¬շումը.
Նախաքննական մարմինը Միհրան Չանգուլյանին կազմակերպված խմբի կազմում առանձ¬նա¬պես խոշոր չափերով գողություն կատարելու և կեղծ վճարային փաստաթղթեր պատրաստելու հա¬մար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով և 203-րդ հոդվածի 3-րդ մա¬սի 2-րդ կետով որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշում է կայացրել այն բանի համար, որ նա « (...) ունե¬¬նալով հմտություններ բանկային քարտերի և հաշվեհամարների հետ կապված տա¬րա¬տեսակ զեղ¬ծարարություններ կատարելու գործում՝ ընդհանուր ծանոթների միջոցով համա¬ցան¬ցա¬յին կապ է հաս¬տա¬տել Ռուսաստանի Դաշնության Մոսկվա քաղաքում բնակվող և նույ¬նանման հան¬ցավոր գոր¬ծու¬նեություն իրականացնող ՀՀ քաղաքացի Միքայել Ռուբենի Թումասյանի հետ, միա¬սին դրանով պար¬բերաբար զբաղվել են մինչև 2010 թվականի հուլիսի 9-ին վերջինիս Երևանի «Զվարթնոց» օդա¬նավա¬կայանում ձերբակալելը։
Այսպես, Միքայել Թումասյանը 2008 թվականի սեպտեմբերի սկզբներին, գտնվելով Ռուսաս¬տանի Դաշնության Մոսկվա քաղաքում, համացանցային շփումների ընթացքում ծանոթացել է քննութ¬յամբ դեռևս չպարզված՝ «Loader» կեղծանուն օգտագործող անձնավորության հետ, որը պատրաս¬տա¬կամություն է հայտնել տրամադրել ԱՄՆ «Citibank» բանկի կողմից թողարկված բանկային քար¬տերի մագնիսական ժապավենների վրա գրառված տեղեկությունները՝ այսպես կոչված «դամպերը» և PIN-ծածկագրերը, դրանց օգտագործմամբ բանկային քարտերի կեղծ կրկնօրինակներ պատրաստելու և «Citibank»-ի ԱՄՆ-ում գործող բանկոմատներից գումարներ հափշտակելու համար որպես մասնա¬բա¬ժին պահանջելով գողոնի 65 տոկոսը։ Նպատակադրվելով հափշտակություններ իրակա¬նացնել ԱՄՆ տարածքում՝ Միքայել Թումասյանն այդ առաջարկությամբ դիմել է Միհրան Չան¬գուլյանին։ Վերջինս հավանություն է տվել այդ առաջարկությանը և գողոնի տարբերությունը կազմող 35 տոկոսը հավասար կիսելու պայմանով պատրաստակամություն է հայտնել վերոհիշյալ տեղեկութ¬յունները ստանալու դեպ¬քում ԱՄՆ-ում բնակվող ծանոթների միջոցով կազմակերպել բանկային քարտերի կեղծ կրկնօրինակ¬ների պատրաստումը, դրանցով բանկոմատներից գումարների գողանալը և գողոնի 65 տոկոսը՝ Միքա¬յել Թումասյանի մասնաբաժնի հետ միասին վերջինիս Մոսկվայում հանձնելը։ Հանցավոր առաջար¬կությունն ընդունելու մասին Միքայել Թումասյանը հայտնել է «Loader»-ին, գաղտնապահության և գողոնի հայտնաբերումը դժվարացնելու ու այն իրավապահ մարմինների տեսադաշտից թաքցնելու նկա¬¬տառումներից ելնելով՝ պայմանավորվել են, որ վերջինիս բաժնեմասը՝ գողոնի 65 տոկոսը փո¬խանցվե¬լու է «WebMoney Transfer» էլեկտրոնային վճարային համակարգի Ուկրաինայի տարածքում գրանցված 327448922479 նույնացման համարով փոխա¬նակման կետի Z858390437944 էլեկտրոնային դրամապանակին «Ի. Վ. Մաևսկու համար AA-482741 Կիև, պաշտպանիչ ծածկագրով, 5 օրվա ընթաց¬քում» տեքստով ծանոթությամբ։
Նշված հանցավոր մտահղացումն իրագործելու շուրջ ձևավորվել է կայուն կազմակերպված խումբ, որի անդամները տևական ժամանակ՝ 2008 թվականի սեպտեմբերից մինչև նոյեմբեր ամիսը գոր¬ծել են տարբեր պետությունների՝ Ռուսաստանի Դաշնության, Մեքսիկայի և Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների տարածքներում, կապ պաշտպանել համացանցի միջոցով։ Կազմակերպված խմբի կազ¬մի մեջ մտել են «Loader»-ը, Միքայել Թումասյանը, Միհրան Չանգուլյանը, ինչպես նաև վերջինիս կող¬մից խմբում ներգրավված և ԱՄՆ-ում բնակվող քենակալը՝ Վարդան Աբդուլյանը, քննությամբ չպարզ¬ված ոմն Վահանը և այլոք։ Դերաբաշխման համաձայն «Loader»-ին վերապահվել է բանկային քար¬տերի կեղծ կրկնօրինակներ պատրաստելու համար տեղեկությունների, քարտերի կեղծման ընթացքում համապատասխան խորհրդատվության տրամադրումը, բանկոմատներից կատարվող գողությունների գործընթացի վերահսկումը, ելքագրվող գումարների վրա քարտատերերի կողմից դրված լիմիտների վերացումը, կամ դրանց ավելացումը։ Միքայել Թումասյանին վերապահվել է «Loader»-ից համացանցի միջոցով ստացված տեղեկությունները քարտերի կեղծման համար Միհրան Չանգուլյանին կամ Վար¬դան Աբդուլյանին էլեկտրոնային հաղորդագրությունների տեսքով ուղարկելը, գողացված գումարների վերաբերյալ հաշվետվություններ ստանալը, դրանք խմբավորելը և «Loader»-ին ուղարկելը, ինչպես նաև ԱՄՆ-ից ստացված գողոնի 65 տոկոսը վերջինիս հանձնելը։ Միհրան Չանգուլյանին վերապահվել է նրա կողմից խմբի կազմում ներգրավված և ԱՄՆ-ում բնակվող անձանց ընդհանուր ղեկավարումը, իսկ Վարդան Աբդուլյանին և քննությամբ դեռևս չպարզված ոմն Վահանին և այլ անձանց՝ ստացված տեղե¬կություններով բանկային քարտերի կեղծ կրկնօրինակների պատրաստումը, դրանց օգտագործ¬մամբ բանկոմատներից անմիջականորեն գումարի հափշտակումը և գողոնի համապատասխան մասը Միքայել Թումասյանին Մոսկվայում հանձնման կազմակերպումը։
Նախնական պայմանավորվածության համաձայն՝ Միքայել Թումասյանը 2008 թվականի սեպ¬տեմբերից մինչև նոյեմբեր ամիսն ընկած ժամանակահատվածում «Loader»-ից մաս-մաս ստացել է «Citibank»-ի հաշվեհամարների դամպերը և PIN-ծածկագրերը, դրանք էլեկտրոնային հաղոր¬դագրութ¬յունների տեսքով ուղակել Միհրան Չանգուլյանին կամ Վարդան Աբդուլյանին, հարկ եղած դեպքում փոխանցել է «Loader»-ի ցուցումները՝ կապված բանկային քարտերի կեղծ կրկնօրինակների պատ¬րաստ¬¬ման կամ դրանց օգտագործմամբ բանկոմատներից գողություններ կատարելու ժամերի վերա¬բերյալ՝ վերջինիս կողմից բանկոմատներից ելքագրվող գումարների վրա քարտատերերի կողմից դրված լիմիտները վերացնելու նպատակով։ Կազմակերպված խմբի անդամներն այդ տվյալների օգ¬տա¬գործմամբ պատրաստել են վճարային փաստաթղթեր հանդիսացող բանկային քարտերի կեղծ կրկնօրի¬նակներ, ապա «Citibank»-ի և «7-11» ցանցի խանութների բանկոմատներից ԱՄՆ Կալիֆոռնիա նահանգի տարածքում 2008 թվականի սեպտեմբերից մինչև նոյեմբեր ամիսն ընկած ժամա¬նակա¬հատ¬վածում կանխիկ փողի տեսքով գողացել են առնվազն 134.178.839 ՀՀ դրամին համարժեք 436.500 ԱՄՆ դոլար առանձնապես խոշոր չափերի գումար։
Հափշտակված գումարների վերաբերյալ Միքայել Թումասյանն էլեկտրոնային հաղոր¬դագրություն¬ների տեսքով ստացել է մանրամասն հաշվետվություններ և դրանք նույն եղանակով ուղար¬կել է «Loader»-ին, որից հետո ԱՄՆ-ում գտնվող կազմակերպված խմբի անդամների կողմից գո¬ղոնի զգալի մասը հանձնվել է Մոսկվայում գտնվող Միքայել Թումասյանին»։
Վերոնշյալ որոշումից ակնհայտ է, որ կազմակերպված խմբի անդամները «Citibank»-ի հաշ¬վեհամարների դամպերի և PIN-ծածկագրերի օգտագործմամբ պատրաստել են վճարային փաս¬տաթղթեր հանդիսացող բանկային քարտերի կեղծ կրկնօրինակներ, ապա ԱՄՆ Կալիֆոռնիա նա¬հան¬գի տարածքում գտնվող «Citibank»-ի և «7-11» ցանցի խանութների բանկոմատներից 2008 թվա¬կանի սեպտեմբերից մինչև նոյեմբերն ընկած ժամա¬նակահատվածում կանխիկացրել և գաղտնի կեր¬պով հափշտակել են 134.178.839 ՀՀ դրամին համարժեք 436.500 ԱՄՆ դոլար առանձնապես խոշոր չափերի գումար»։
Այն, որ ՀՀ քաղաքացի Միհրան Չանգուլյանին վերագրված հանցագործությունները իրավա¬ցիորեն կա¬տար¬վել են ԱՄՆ Կալիֆոռնիա նահանգում, նախաքննական մարմինը նշել է ոչ միայն վե¬րոնշյալ որոշման մեջ, այլև Մ.Չան¬գուլյանի վերաբերյալ կազմված մեղադրական եզրակա¬ցութ¬յունում։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 203-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցակազմը պատասխանատվություն է նախատեսում կեղծ վճարային փաստաթղթեր՝ արժեթղթեր կամ արժույթ կամ արժեթուղթ չհամարվող« սակայն գույքային իրավունքների մասին վկայող« դրանք սահմանող կամ տրամադրող այլ փաս¬տաթղթեր իրացնելու նպատակով պատրաստելու կամ իրացնելու համար, որը կատարվել է կազմակերպված խմբի կողմից, որի համար պատասխանատվություն է նախատեսված ազատազրկման ձևով՝ չորսից ինը տարի ժամկե¬տով՝ գույքի բռնագրավմամբ կամ առանց դրա։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված հան¬ցա¬կազմը պատասխանատվություն է նախատեսում ուրիշի գույքի զգալի չափերով գաղտնի հափշտա¬կություն՝ գողություն կատարելու համար, որը կա¬տար¬վել է առանձ¬նապես խոշոր չա¬փերով և կազմա¬կերպ¬ված խմբի կողմից։ Այն պատժվում է ազա¬տազրկմամբ՝ չոր¬սից ութ տարի ժամ¬կետով՝ գույքի բռնագրավ¬մամբ կամ առանց դրա։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցանք կատարած յուրաքանչյուր անձ ենթակա է Հայաստանի Հանրապետության քրեա¬կան օրենսգրքով նախատեսված պատժի կամ քրեաիրավական այլ ներգործության»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 15-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հայաստանի Հանրապետության տարածքից դուրս հանցանք կատարած Հայաստանի Հան¬¬¬¬րապետության քաղաքացիները« ինչպես նաև Հայաստանի Հանրապետությունում մշտապես բնակ¬վող« քաղաքացիություն չունեցող անձինք ենթակա են քրեական պատասխանատվության Հա¬յաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով« եթե նրանց կատարած արարքը ճանաչված է հան¬¬ցագործություն դրա կատարման վայրի պետության օրենսդրությամբ« և եթե նրանք չեն դատա¬պարտվել այլ պետությունում։ Նշված անձանց դատապարտելիս պատիժը չի կարող գերազանցել օտարերկրյա այն պետության օրենքով նախատեսված պատժի վերին սահմանը« որի տարածքում կատարվել է հանցանքը։
2. Հայաստանի Հանրապետության տարածքից դուրս գտնվող Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիները և Հայաստանի Հանրապետությունում մշտապես բնակվող և քաղաքացիություն չունե¬ցող անձինք սույն օրենսգրքի 190-րդ« 200-րդ« 201-րդ« 311-313-րդ« 384-րդ« 386-391-րդ« 393-397-րդ հոդվածներով նախատեսված հանցանքները կատարելու համար ենթակա են քրեական պատաս¬խանատվության Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով՝ անկախ հանցանքը կա¬տա¬րելու վայրի պետության քրեական օրենսգրքով այդ արարքը նախատեսված լինելուց կամ չլինե¬լուց։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի վերոնշյալ նորմերի մեկնաբանությունից կարելի է եզրակացնել, որ ՀՀ տարածքից դուրս հանցանք կատարած ՀՀ քաղաքացիներն ենթակա են քրեական պատասխանատ¬վության ՀՀ քրեական օրենսգրքով« եթե նրանց կատարած արարքը ճանաչված է հան¬ցագործություն դրա կա¬տարման վայրի պետության օրենսդրությամբ (վերապահումներն սպառիչ կերպով թվարկված են նույն հոդվածի 2-րդ մասում)« և եթե նրանք չեն դատա¬պարտվել այլ պետութ¬յունում։
Քրեական գործում առկա փաստաթղթերի ուսումնասիրության արդյունքներով Դատարանը փաստում է, որ ամբաստանյալ Մ.Չանգուլյանին վերագրված արարքները պատժելի են Միացյալ Նահանգների (United States Code) և միա¬ժա¬մանակ Կալիֆոռնիա նահանգի քրեական օրենսգրքերով (California Penal Code), ընդ որում՝ Մ.Չուն¬գուլյանն այդ արարք¬ների համար վերոնշյալ երկրում քրեական պատասխա¬նատ¬վության չի ենթարկ¬վել ( այսինքն` կրկին դատ¬վելու անթույլատրելիության սկզբունքը չի խախտ¬վում), հետևաբար` ամբաստանյալ Մ.Չանգուլյա¬նը օտարերկրյա պետությունում կատարած հանցա¬գոր¬ծությունների կատարման համար կարող է քրեական պատասխանատվության և պատժի են¬թարկվել ՀՀ քրեական օրենսգրքով։
Պաշտպանական կողմի ներկայացրած և գործին կցված (դատաքննությամբ ուսումնասիրված) փաստաթղթերի համաձայն` խոշոր չափերով գողություն կատարելու համար պատասխանատվութ¬յու¬նը նախատեսված է Կալիֆոռնիա նահանգի քրեական օրենսգրքի 487 հոդվածով, որի «ա» կետի համա¬ձայն` «խոշոր գողություն» են համարվում նաև այն դեպքերը, երբ գողացած գումարի, աշխա¬տանքի կամ անշարժ կամ անձնական գույքի արժեքը գերազանցում է 400 ԱՄՆ դոլար գումարը (գողության այդ տարատեսակի վերին շեմն օրենքով սահմանափակված չէ)։
Նույն օրենսգրքի 488-րդ հոդվածի համաձայն` այլ դեպքերում կատարված գողությունը հա¬մար¬վում է «փոքր չափերով» կատարված գողություն։
Նույն օրենսգրքի 489-րդ հոդվածի համաձայն` խոշոր չափերով կատարված գողությունը պատժվում է`
ա) եթե խոշոր չափերով կատարված գողությունը ներառում է հրազենի գողություն՝ պետական գաղութում 16 ամիս կամ 3 տարի ժամկետով ազատազրկմամբ,
բ) ցանկացած այլ դեպքերում՝ շրջանային բանտում կամ պետական գաղութում 1 տարին չգե¬րազանցող ազատազրկմամբ։
Կալիֆոռնիա նահանգի քրեական օրենսգրքի 484ե հոդվածի «ա» կետի համաձայն` ցան¬կացած անձ, որը խարդախության նպատակով վաճառում, փոխադրում կամ տեղափոխում է մուտ¬քային քարտեր առանց պարտատիրոջ կամ թողարկողի համաձայնության, մեղավոր է խոշոր գողութ¬յուն կատարելու մեջ։
Նույն օրենսգրքի 502.6 հոդվածի «ա» կետի համաձայն` ցանկացած անձ, որը գիտակցաբար դի¬տավորյալ և խարդախության նպատակով ունի սկանավորման սարք, կամ որը գիտակցաբար, դիտավորյալ և խարդախության նպատակով օգտագործում է սկանավորման սարքը` ժամանակավոր կամ մշտական հնարավորություն տալով մուտքագրել, ընթերցել, սկանավորել, ձեռք բերել, հիշեցնել կամ պահպանել գաղտնագրված տեղեկատվություն մագնիսական ժապավենի կամ վճարային քարտի վրա առանց վճարային քարտի լիազորված օգտագործողի թույլտվության, մեղավոր է հանցանք կա¬տարելու մեջ և պատժվում է մեկ տարուց ոչ ավել ազատազրկմամբ շրջանային բանտում կամ 1.000 ԱՄՆ դոլար տուգանքով, կամ երկուսը միասին` ազատազրկմամբ և տուգանքով։
Նույն հոդվածի «բ» կետի համաձայն` ցանկացած անձ, որը գիտակցաբար, դիտավորյալ և խարդախության նպատակով ունի վերագաղտնագրող սարք, կամ որը գիտակցաբար, դիտավորյալ և խար¬դախության նպատակով օգտագործում է վերագաղտնագրող սարքը` տեղադրելով գաղտ¬նագրված տեղեկատվությունը մագնիսական ժապավենի կամ վճարային քարտի, ցանկացած էլեկտրո¬¬¬¬¬¬նային միջոցի շերտագծի վրա, հնարավորություն տալով անօրինական գործարքի կա¬տար¬մանն առանց վճարային քարտի լիազորված օգտագործողի թույլտվության, որից վերագաղտ¬նագրվում է տեղեկատվությունը, մեղավոր է հանցանք կատարելու մեջ և պատժվում է շրջանային բանտում 1 տարուց ոչ ավել ազատազրկմամբ կամ 1.000 ԱՄՆ դոլար տուգանքով, կամ երկուսը միասին` ազա¬տազրկմամբ և տուգանքով։
Ամբաստանյալ Մ.Չանգուլյանին վերագրված արարքները պատժելի են նաև Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածներով, մասնավորապես՝ Հետաքննությունների դաշնային բյուրոյի միջոցով ԱՄՆ արդարադատության նախարարությունից ստացված և սույն գործին կցված 2011թ. մայիսի 25-ի նամակի համաձայն՝ Մ.Չանգուլյանի արարք¬ները «կարող են համեմատվել» վերոնշյալ օրենսգրքի 18-րդ մասի 1343-րդ հոդվածով նախա¬տեսված արար¬քի հետ (սահմանում է մինչև 20 տարի ժամկետով ազատազրկում կամ 250.000 ԱՄՆ դոլարի չափով տուգանք) կամ 18-րդ մասի 371-րդ հոդվածով նախատեսված արարքի հետ (սահ¬մանում է մինչև 20 տարի ժամկետով ազատազրկում կամ 250.000 ԱՄՆ դոլարի չափով տուգանք) կամ էլ 18-րդ մասի 1029-րդ հոդվածով՝ (սահմանում է 10-ից 20 տարի ժամկետով ազատազրկում և տու¬գանք 250.000 ԱՄՆ դոլարի չափով), որից ակնհայտ է, որ գործով ամբաստանյալ Մ.Չանգուլյանին վե¬րագրված հան¬ցավոր նույն արարքների կատարման համար Միացյալ Նահանգների քրեական օրենսգրքով նախա¬տես¬ված պատասխանատվությունն ավելի խիստ է ոչ միայն Կալիֆոռնիա նա¬հան¬գի քրեական օրենսգրքով նախատեսվածից, այլև ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսվածից։
Ինչպես վերը նշվեց՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 15-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՀՀ տարածքից դուրս հան¬ցանք կատարած ՀՀ քաղաքացիներն ենթակա են քրեական պատասխա¬նատ¬վության Հայաս¬տանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով« եթե նրանց կատարած արարքը ճանաչված է հան¬ցագործություն դրա կատարման վայրի պետության օրենսդրությամբ« և եթե նրանք չեն դատա¬պարտվել այլ պետությունում, ընդ որում՝ ամեն դեպքում նշված անձանց դատապարտելիս պատիժը չի կարող գերա¬զանցել օտարերկրյա այն պետության օրենքով նախատեսված պատժի վերին սահմանը« որի տա¬րածքում կատարվել է հանցանքը։ Վերոնշյալ իրավական նորմի մեկնա¬բանությունից հետևում է, որ ամբաստանյալ Մ.Չանգուլյանի նկատմամբ սույն գործով նշանակվող պատժի չափը, ինչպես նաև վերջնական պատիժը պայմանա¬վորված է այն հարցի պարզմամբ, թե նահանգային և դաշնային քրեական օրենքներից որն էր նրա նկատմամբ կիրառելի՝ բացառապես պատժի վերին սահմանը հաշվի առնելու օրենսդրական պահանջը պահպանելու համատեքստում։
Նշված հարցը պարզելիս Դատարանը ղեկավարվում է հետևյալ իրավական դրույթներով և դատողություններով.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 1-ին հոդվածի համաձայն`
«1. Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսդրությունը բաղկացած է սույն օրենսգրքից։ Քրեական պատասխանատվություն նախատեսող նոր օրենքներն ընդգրկվում են Հայաս¬տանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքում։
2. Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգիրքը հիմնվում է Հայաստանի Հան¬րա¬պե¬տության Սահմանադրության և միջազգային իրավունքի սկզբունքների ու նորմերի վրա»։ `
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 4-րդ հոդվածի համաձայն` «Հայաստանի Հանրապետության քրեա¬կան օրենսգիրքը հիմնվում է օրինականության« օրենքի առջև հավասարության« պատասխանատ¬վութ¬յան անխուսափելիության« անձնական պատասխանատվության« ըստ մեղքի պատաս¬խա¬նատ¬վութ¬յան« արդարության և պատասխանատվության անհատականացման ու մարդասիրության սկզբունք¬ների վրա»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Արարքի հանցավորությունը« դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով։
2. Քրեական օրենքն անալոգիայով կիրառելն արգելվում է»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Հանցանք կատարած անձինք հավա¬սար են օրենքի առջև և ենթակա են քրեական պատասխանատվության` անկախ սեռից« ռասայից« մաշկի գույնից« էթնիկական կամ սոցիալական ծագումից« գենետիկական հատկանիշներից« լեզ¬վից« կրոնից« աշ¬խարհայացքից« քաղաքական կամ այլ հայացքներից« ազգային փոքրամաս¬նությանը պատկա¬նելությունից« գույքային վիճակից« ծննդից« հաշմանդամությունից կամ անձնական կամ սոցիալական բնույթի այլ հանգամանքներից»։
ՀՀ Սահմանադրության 3-րդ հոդվածի համաձայն` հանրային իշխանությունը սահմանա¬փակ¬ված է մարդու և քաղաքացու հիմնական իրավունքներով և ազատություններով` որպես անմիջա¬կա¬նորեն գործող իրավունք։
ՀՀ Սահմանադրության 5-րդ հոդվածի համաձայն` սահմանադրությունն ունի բարձրագույն իրա¬վաբանական ուժ։ Օրենքները պետք է համապատասխանեն սահմանադրական օրենքներին, իսկ են¬թաօրենսդրական նորմատիվ իրավական ակտերը` սահմանադրական օրենքներին և օրենքներին։ ՀՀ վավերացված միջազգային պայմանագրերի և օրենքների նորմերի միջև հակասության դեպքում կիրառվում են միջազգային պայմանագրային նորմերը։
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է։
2. Օրենքով սահմանված պատիժը« ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին»։
ՀՀ Սահմանադրության 72-րդ հոդվածի համաձայն` «Ոչ ոք չի կարող դատապարտվել այնպիսի գոր¬ծողության կամ անգործության համար« որը կատարման պահին հանցագործություն չի հանդի¬սա¬ցել։ Չի կարող նշանակվել ավելի ծանր պատիժ« քան այն« որը ենթակա էր կիրառման հանցանք կա¬տա¬րելու պահին (....) »։
ՀՀ Սահմանադրության 79-րդ հոդվածի համաձայն` «Հիմնական իրավունքները և ազա¬տութ¬յունները սահմանափակելիս օրենքները պետք է սահմանեն այդ սահմանափակումների հիմ¬քերը և ծավալը« լինեն բավարար չափով որոշակի« որպեսզի այդ իրավունքների և ազատություն¬ների կրող¬ները և հասցեատերերն ի վիճակի լինեն դրսևորելու համապատասխան վարքագիծ»։
ՀՀ Սահմանադրության 81-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հիմնական իրավունքների և ազատութ¬յունների վերաբերյալ Սահմանադրությունում ամրագրված դրույթները մեկնաբանելիս հաշվի է առնվում Հայաստանի Հանրապետության վավերացրած՝ մարդու իրավունքների վերաբերյալ միջազ¬գային պայմանագրերի հիման վրա գործող մարմինների պրակտիկան։
2. Հիմնական իրավունքների և ազատությունների սահմանափակումները չեն կարող գերա¬զան¬ցել Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով սահմանված սահմանա¬փակում¬ները»։
1948 թվականին ընդունված Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագիրը (այսուհետ` Հռչակագիր) առաջին միջ¬ազ¬գային իրավական փաստաթուղթն է, որը մասնակից և դրան միացած պետությունների համար նախա¬տեսել է ար¬դարա¬դա¬տության իրականացման միատեսակ չափորոշիչ¬ների կիրառման պարտա¬վորություն յու¬րաքանչյուր անձի համար՝ անկախ ցանկացած հանգաման¬քից։ Հռչակագիրն արգելեց ան¬ձանց իրա¬վունքների միջև որևէ տարբերություն դնել՝ ելնելով այն երկրի կամ տարածքի քաղա¬քական, իրավա¬կան կամ միջազգային կարգավիճակից, որին պատկանում է անձը, լինի այն անկախ, խնամարկյալ, ոչ ինքնավար կամ ինքնիշխանության որևէ այլ սահմանա¬փակմամբ։
Այսպես, Հռչակագրի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Բոլորը հավա¬սար են օրենքի առջև և, առանց որևէ խտրականության, ունեն օրենքով հավասար պաշտպան¬վա¬ծության իրավունք։ Բոլորն ունեն սույն Հռչակագիրը խախտող ցանկացած խտրականությունից և նման խտրա¬կանության ցանկացած հրահրումից հավասար պաշտպանության իրավունք»։
Հռչակագրի 11-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական հանցագործության համար մեղադրվող յու¬րա¬քանչյուր ոք իրավունք ունի համարվելու անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ ըստ օրենքի, հրապարակային դատաքննությամբ, որի ժամանակ նա ունեցել է իր պաշտպանության հա¬մար անհրաժեշտ բոլոր երաշխիքները։
2. Ոչ ոք չպետք է մեղավոր ճանաչվի որևէ քրեական հանցագործության համար` կապված ցան¬կացած գործողության կամ անգործության հետ, որը կատարման պահին գործող ներպետական կամ միջազգային իրավունքի համաձայն, քրեական հանցագործություն չի համարվել։ Չի կարող նաև կի¬րառ¬վել ավելի ծանր պատիժ, քան այն, որը կիրառելի է եղել քրեական հանցագործության կա¬տարման պահին»։
Քրեական արդարադատության համար հիմնարար նշանակություն ունեցող սկզբունքային մոտե¬ցումների լիարժեք ապահովման կարևոր նախապայման է Հռչակագրում և հետագա միջազգային իրավական փաստաթղթերում ամրագրված «nullum crimen, nulla poena sine lege» սկզբունքը, որը պետություններին պարտավորեցնում է հանցագործության կատարման մեջ անձին մեղավոր ճանաչել միայն այն դեպքում, եթե այդ արարքի կատարման պահին՝ ա) ազգային իրավունքն այն ճանաչել է հանցագործություն, կամ բ) տվյալ արարքը հանցագործություն է համարվել թեկուզ միջազ¬գային իրա¬վունքի համաձայն։ «Nullum crimen, nulla poena sine lege» սկզբունքի բովանդակութ¬յան վերլուծութ¬յունից կարելի է եզրակացնել, որ պատիժը նախապես ընդունված օրենքով սահմանված լինելու պահանջը, inter alia, հետապնդում է հետևյալ նպատակները. ա) որպեսզի անձը պատշաճ կեր¬պով տեղեկացված լինի, թե ինչն է արգելված, բ) ինչ կպատահի, եթե թույլատրելիի սահմանը խախտ¬վի, գ) տրվի թույլատրելի վարքագծի ուղեցույցը։
Վերոնշյալից հետևում է, որ գործով ամբաստանյալ Մ.Չանգուլյանը, Կալիֆոռնիա նահանգում կատարելով նրան վերագրված հանցագործությունները, ոչ միայն իրավունք ուներ և պարտավոր էր տեղեկացված լինել դրանց արգելված լինելու մասին, այլև իրավունք ուներ ակնկալելու, որ նշված հան¬ցագործությունների կատարման վայրի՝ Կալիֆոռնիա նահանգի քրեական օրենսգրքի համապա¬տասխան հոդվածների պատ¬ժամասերով ենթարկվելու է համարժեք և համաչափ պատժի (պատ¬ժաչափի) և պա¬տաս¬խանատվության։
«Nullum crimen, nulla poena sine lege» սկզբունքի վերաբերյալ մեկնաբա¬նութ¬յուններ տրվել են միջազգային դատարանների և միջազգային կազմակերպությունների կողմից։ Այսպես, ՄԻ եվրո¬պա¬կան դատարանը իր մի շարք նախադեպային վճիռներով այն իրավական դիրքո¬րո¬շումն է արտա¬հայ¬տել, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածով ամրագրված վերոնշյալ սկզբունքը նախատես¬ված չէ լոկ քրեա¬¬կան իրավունքի հետադարձ կիրառումն ի վնաս մեղադրյալի արգելելու համար։ Այն, ընդհանուր առմամբ, մարմնավորում է նաև այն սկզբունքը, համաձայն որի՝ միայն օրենքը կարող է սահմանել հան¬ցանքը և նախատեսել պատիժը, ինչպես նաև այն սկզբունքը, որ քրեական օրենքը չպետք է ի վնաս մեղադրյալի լայն մեկնաբանության տեղիք տա։ Սրա¬նից հետևում է, որ հանցանքը պետք է օրենքում սահմանված լինի հստակ և պար¬զորոշ։ Ազգային դատա¬րանն այդ պայմանը կարող է համարել բա¬վա¬րարված այն դեպքում, երբ անձը դատա¬րան¬ի մեկնա¬բա¬նության օգնությամբ անհրաժեշ¬տութ¬յան դեպքում կարող է համապատասխան դրույ¬թի ձևակեր¬պու¬մից հասկանալ, թե հատկապես որ գոր¬ծո¬ղությունների կամ անգործության համար է նա ենթակա պատասխանատվության (S.W. v. The United Kingdom, 47/1994/494/576, 22.11.1995 , Kokkinakis v. Grecce 14307/88, 19.04.1993)։
Դատարանը փաստում է, որ հստակության և պարզորոշության պահանջը վերաբերելի է ոչ միայն հանցանքին, այլև այդ հանցանքի համար նախատեսված պատժին և պատժաչափին։
Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին 1966թ. դաշնագրի (այսուհետև` Դաշ¬նագիր) 14-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Բոլոր անձինք հավասար են դատարանների և տրիբունալների առջև։ Յուրաքանչյուր ոք իր դեմ ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի քննության կամ որևէ քաղաքացիական դատավարությունում իր իրավունքների ու պարտականութ¬յունների որոշման ընթացքում ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված իրավասու, անկախ ու անկողմնակալ դատարանի կողմից գործի արդարացի ու հրապարակային քննության իրավունք…»։
Դաշնագրի 26-րդ հոդվածի համաձայն «Բոլորը հավասար են օրենքի առջև և, առանց որևէ խտրա¬¬կանության, ունեն օրենքով հավասար պաշտպանվածության իրավունք։ Այդ կապակցությամբ օրենքով պետք է արգելվի ցանկացած խտրականություն և բոլորի համար երաշխավորվի հավասար ու արդյունավետ պաշտպանություն խտրականությունից այնպիսի հիմքերով, ինչպիսին են ռասան, մաշկի գույնը, սեռը, լեզուն, կրոնը, քաղաքական կամ այլ համոզմունքը, ազգային կամ սոցիալական ծագումը, գույքային դրությունը, ծնունդը կամ այլ կարգավիճակը»։
Միջազգային և ներպետական իրավական նորմերի համադրության և դրանց լույսի ներքո Դատարանը փաս¬տում է, որ միջազգային պայմա¬նագրային նորմերի համաձայն՝ անձը քրեական պա¬տաս¬խա¬նատվության է ենթակա այն պե¬տության օրենքով և դատավարական ընթացակարգի պահ¬պանմամբ, որտեղ կատարել է հան¬ցագոր¬ծությունը (տարածքային իրավազորության սկզբունք)։ Վերոնշյալն ընդհանուր կանոն է, որի համաձայն՝ անձը, այդ թվում՝ տվյալ երկրում բռնված, սակայն այլ պետության քաղա¬քացի հանդիսացողը, քրեական պատասխա¬նատվության և պատժի է են¬թարկվում հանցագոր¬ծութ¬յան կատարման վայրի պետության նյութական և դատավարական օրենք¬ներով։ Սակայն առկա են որոշակի բացառություններ, որոնք հատկապես նախատեսված են միջազ¬գային պայմանագրային և/կամ ներպետական քրեական օրենքով։ Վերջինի դեպքում օտար¬երկրյա պետության տարածքում կատարած, սակայն այլ պետությունում դատապարտվող անձը քրեական պատասխանատվության և պատժի կարող է ենթարկվել նաև դատապարտող պետության նյութական և դատավարական նորմերին համապատասխան, բնականաբար այդ պետության տարածքում։ Սակայն այդ պարա¬գայում ևս միջազգային պայմա¬նագրային և ներպետական իրավունքի նորմերով տվյալ անձանց նկատմամբ սահմանված են պատիժ նշանակելու որոշակի պայմաններ, որոնք հումանիզմի և արդարության դրսևորում են և կոչված են երաշխավորելու դատա¬պարտվող անձի նկատ¬մամբ նշանակվող պատժի վերին սահմանի համաչափությունը, այն է՝ դատապարտող պետութ¬յունում անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի վերին սահմանը, հետևաբար` նաև պատիժը կարող է մեղմ լինել հանցա¬գործության կատարման վայրի պետության օրենքով նախատեսված պատժի վերին սահմանից, և ընդհակառակը` ոչ մի պարագայում չի կարող գերա¬զանցել հանցա¬գործության կատար¬ման վայրի պետության օրենքով նախատեսված պատժի վերին սահմանը։ Վերջինի պարագայում ի հայտ կգա նույն անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի հարցում նաև խտրա¬կա¬նության խնդիր, մասնավո¬րապես՝ հան¬ցագործության կատարման վայրի պետությունում դատապարտվելիս անձի, տվյալ դեպքում` այդ երկրի քաղաքացիություն չունեցող անձի պատժի վերին սահ¬մանը կլինի ավելի ցածր, հետևաբար` նշանակվելիք պատիժն ավելի մեղմ, քան նույն արարքի կատարման հա¬մար իր պե¬տության (որի քաղաքացին է հանդիսանում) քրեական օրենքով պատասխանատվության են¬թարկվե¬¬լիս (բնականաբար` կատարման վայրի պետությունում պատասխանատվության չենթարկվե¬լու պայմաններում)՝ այդ կերպ անար¬դարացիորեն վատթարացնելով օտարերկրյա պետության տա¬րածքում հանցանք կատարած, սակայն այդ հանցանքի կատարման համար իր երկրում պատաս¬խա¬նատվության ենթարկվող քաղա¬քացու քրեաիրավական վիճակը։
Տվյալ պարագայում ակնհայտ է, որ ՀՀ քրեական օրենքով կոնկրետ հանցա¬գործությունների կատարման համար նախատեսված պատժի վերին սահմանը Միացյալ Նահանգների քրեական օրենսգրքին համապատասխան, համաչափորեն հաշվարկելիս և այդ ելակետային տվյալի հիման վրա ամբաստանյալ Մ.Չանգուլյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի չափը որոշելիս Դա¬տարանը կցուցա¬բերի խտրական վերաբերմունք. վերջինս կարող էր քրեական պատասխա¬նատ¬վության ենթարկվել նաև Կալիֆոռնիա նահանգում, այդ նահանգի քրեական օրենսգրքով, որի դեպքում նա, մեղավոր ճանաչվելու պարագայում, կդատապարտվեր ավելի մեղմ պատժի` առավելագույնը 1 տարի ժամկե¬տով ազատազրկման։ Դեռևս հանցագործությունների կատարման պահից Կալիֆոռնիա նահանգում գործող վերոնշյալ քրեական օրենքի առկայության պայմաններում այդ օրենքի «արհամարհումը» և Միացյալ Նահանգների քրեական օրենսգրքի հիման վրա գործով ամբաստանյալ Մ.Չանգուլյանի պատժի վերին սահմանը որոշելը կհանգեցնի պատժի նշանակման գործընթացում օրինակա¬նության« արդարության, օրենքի առջև բոլորի հավա¬սա¬¬րության և մարդասիրության սկզբունք¬ների խախտման։
Ամբաստանյալ Մ.Չանգուլյանին սույն գործով դատապարտելիս օտարերկրյա պետության օրենքով նախա¬տեսված պատժի վերին սահմանը պարզելիս Դատարանը հաշվի է առնում տվյալ պետության կառուցվածը և դրանով պայմանավորված իրավական համակարգի առանձնահատկութ¬յուն¬ները՝ արձա¬նագրելով, որ Մ.Չանգուլյանը կարող էր քրեական պատասխա¬նատվության ենթարկ¬վել նաև Կալիֆոռնիա Նահանգում, այդ նահանգի քրեական օրենսգրքով, որի պայմաններում վե¬րագրված արարք¬ներից յուրաքանչյուր համար նրա նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատ¬ժի ժամ¬կետը չէր կարող գերազանցել 1 տարին։ Ընդ որում, տվյալ նահանգի քրեական օրենսգրքի համաձայն՝ ամբաստանյալ Մ.Չանգուլյանի կատարած արարքներից յուրաքանչյուր համար համա¬չափ է համար¬վում մինչև 1 տարի ժամկետով ազատազրկումը և ոչ ավելին։ Տվյալ պարագայում ամբաս¬տանյալ Մ.Չանգուլյանի նկատ¬մամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդված¬նե¬րով պա¬տիժ նշանակելիս ԱՄՆ դաշնային և նահանգային օրենքներով նախատեսված պատ¬ժի վերին սահմանը որոշելու հար¬ցում առկա է հակա¬սութ¬յուն Միացյալ Նահանգների և Կալիֆոռնիա նա¬հանգի քրեական օրենք¬ների միջև, ընդ որում՝ Կալիֆոռնիա նահանգի քրեական օրենքն ամբաս¬տանյալ Մ.Չանգուլյանի նկատմամբ ավելի բարենպաստ է։
Հաշվի առնելով, որ տարբեր պետություններում, նույնիսկ նույն պետության վարչատարածքային միավորներում ձևավորված իրավական մտածողությունը և իրավական մշակույթը, երբեմն, էակա¬նորեն տարբերվում են միմյանցից՝ միջազգային իրավունքը քրեական արդարա¬դա¬¬տության հետ կապ¬ված իրավակարգավորման հարցերով Ազգային դատարանին ընձեռնում է հայե¬ցողական որոշակի ազատությամբ։ Քրեական արդարադատության միջազգային կոնվենցիոն և ինստի¬տուցիո¬նալ գոր¬ծիքա¬կազմը դա¬տա¬րանին հնարավորություն է տալիս ներպետական օրենքները կիրառելիս ղեկա¬վարվել նաև միջազ¬գային իրա¬վադրույթ¬ներով՝ այդ կերպ երաշխավորելով անձի իրավունքները։
Վերոնշյալ իրավական վերլուծությունների և դատողությունների արդյունքներով` Դատարանը, արդարության, պատժի վերին սահմանի համաչա¬փութ¬յունը պահպանելու և հումանիզմի սկզբունք¬ներով առաջ¬նորդ¬վելով, հաշվի է առնում, ըստ էության՝ հիմք է ընդունում գործով ամբաստանյալ Մ.Չանգուլյանի համար նախընտրելի նորմատիվ ակ¬տը՝ Կալիֆոռնիա նահանգի քրեական օրենքը։
Տվյալ հետևության հանգելիս Դատարանը հաշվի է առնում նաև այն, որ ամբաստանյալ Միհրան Չանգուլյանի կատարած հանցագործությունների համատեքստում ԱՄՆ դաշնային և Կալիֆոռնիա նահանգի քրեական օրենսգրքերն ունեն ըստ էության հավասար իրավաբանական ուժ, Դաշնային քրեական օրենքի գերակայության բացակայության մասին է վկայում հետաքննությունների դաշնային բյուրոյի միջոցով ԱՄՆ արդարադատության նախարարությունից ստացված և սույն գործին կցված 2011թ. մայիսի 25-ի տեղեկատվական նամակը, համաձայն որի` Մ.Չանգուլյանի արարքները (սույն դատավճռով հաստատված հանցագործությունները) պատ¬ժելի են ոչ թե բացառապես Միացյալ Նահանգների քրեական օրենսգրքով, այլև Կալիֆոռնիա նա¬հանգի քրեական օրենսգրքի համապա¬տաս¬խան հոդվածներով։
Ամբաստանյալ Միհրան Չանգուլյանի նկատմամբ սույն դատավճռով նշանակվող պատժի չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասի պա¬հանջը, համաձայն որի` արագացված դատական քննության կարգով մե¬ղադրական դատավճիռ կա¬յաց¬¬նելիս դա¬տա¬¬րա¬նի նշանա¬կած պատիժը չի կարող գերազանցել կա¬տարված յուրաքանչյուր հանցագոր¬ծութ¬յան համար նա¬խա¬¬տեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, տվյալ դեպքում` 8 (ութ) ամիս ժամկետով ազա¬տազրկումը։ Դատարանը փաստում է, որ թեև տվյալ դեպքում ամբաստանյալ Մ.Չանգուլյանի կատարած յուրաքանչյուր հանցագործության համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 15-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ նշա¬նակվող պատիժը ցածր է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կե¬տերով, ինչպես նաև 203-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով սահմանված ազատազրկման նվազա¬գույն չափից, սակայն այդ հանգամանքը չի խոչընդոտում նաև քրեադատավարական վերոնշյալ նորմի կի¬րառմանը` առավել խիստ պատիժը 2/3-ով կրճատելուն, քանզի այն այլևս չկիրառելու իրավական սահմանափակումները ՀՀ քրեական, ինչ¬պես նաև ՀՀ քրեական ¬դա¬տա¬վարական օրենսգրքերում բացակայում են։
Հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի համաձայն, որոշվում է դրա համար պատասխանատվություն նախատեսած հոդվածի սանկցիայում սահմանված առավելագույն խիստ պատժի չափանիշով, որն ամբաստանյալ Մ.Չան¬գուլ¬յանին վերագրված հանցագործություններից յուրաքանչյուրի դեպքում չի գերազանցում 1 տարի ժամ¬կետով ազատազրկումը։ Դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 15-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ վերոնշյալ պատիժ նշանակելն ինքնին չի ենթադրում, որ ամբաստանյալ Մ.Չան¬գուլյանին վերագրված այդ արարքները դառնում են ըստ բնույթի և վտանգավորության աստիճանի ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ` դրանցից բխող քրեաիրավական և քրեադատավարական հետևանքներով (քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետի անցում, այդ հիմքով Մ.Չանգուլյանի նկատմամբ քրեական հետապնդման դադարեցում), ինչը հակասում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 15-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված նորմի տառացի մեկնաբանությանը։ Այդ համատեքստում Դատարանը փաստում է, որ սույն դատական ակտը կայացնելու պահին ևս գործի վարույթը և ամբաստանյալ Մ.Չանգուլյանի հետապնդումը բացառող հանգամանքները բացա¬կայում են, վերջինս ենթակա է քրեական պատասխանատվության ընդհանուր հիմունքներով։
Հաշվի առնելով այն, որ ամբաստանյալ Մ.Չանգուլյանին մեղսագրվում են ծանր հանցագործութ¬յունների կատարում` Դատարանը փաստում է, որ նրա նկատմամբ հան¬ցանք¬ների համակցությամբ վերջ¬¬նական պատիժը պետք է նշանակվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, որը թույլատրելի է համարում նաև պատիժները լրիվ գումա¬րելու կանոնը։
Նկատի ունենալով 2015թ. մարտի 21-ից մինչև սույն դատավճռի հրապարկման օրը նախնական կալանքի տակ 1(մեկ) տարի 4 (չորս) ամիս 7 (յոթ) օր գտնվելու փաստը` Դատարանը փաստում է, որ ամբաստանյալ Միհրան Չան¬գուլյանը փաստացի կրել է նրա նկատմամբ սույն դատավճռով նշա¬նակված վերջնական պատիժը` 1 (մեկ) տարի 4 (չորս) ամիս ժամկետով ազա¬տազրկումը, հետևա¬բար՝ ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 374-րդ հոդվածի պահանջներով, արձա¬նագրում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքն ենթակա է վե¬րաց¬ման, իսկ ամբաստանյալ Միհրան Չանգուլյանը՝ անհապաղ (դատական նիստերի դահլի¬ճում) ազա¬տ արձակ¬ման։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույց¬ների« դատական ծախ¬սե¬րի« գույքի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի« քաղա¬¬քա¬ցիական հայցի հարցերին։
Դատարանը փաստում է, որ սույն դա¬տավճիռն օրինա¬կան ուժի մեջ մտնե¬լուց հետո` որպես իրեղեն ապացույց ճանաչ¬ված և ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչությունում պահվող առարկաները` Միքայել Թումասյանի ուղեբեռում 2010թ. հու¬լիսի 9-ի զննմամբ հայտ¬նաբերված «SONY WAIO» ապրան¬քանիշի, PSG-6Q1L մոդելի դյու¬րակիր հա¬մա¬կար¬գիչը` դրանում պարունակող համացանցային նամա¬կագրությամբ ֆայ¬լերով, «Western Digital» ֆիրմայի արտադրության «WD800BEVE-11UYTO» մոդելի WXH507041087 սե¬րիա¬կան համարի համակարգչային կոշտ սկավառակը` դրանում պա¬րունակվող համացանցային նամա¬կագրությամբ ֆայլերով, «VAIO» գրառմամբ կաղապարի մեջ տեղադրված «HITACHI» ապրան¬քանիշի, «SJK7365H» գործարանային հա¬մարի կոշտ սկավառակը` դրա¬նում պարունակող բան¬կային քարտերի կեղծ կրկնօրինակների պատրաստման համար անհրաժեշտ ֆայլերով, ծրագրային ապահովումներով, բանկային քարտերի կեղծ կրկնօրինակների տվյալներով և գումար¬ների բաշխ¬ման վերաբերյալ հաշվետ¬վություններով, անհրաժեշտ է թողնել նախաքննական այդ մարմնի տրա¬մադրութ¬յան տակ` թիվ 58206511 համարով նախաքննությունը շարունակվող քրեա¬կան գործի շրջա¬նակ¬նե¬րում օգտա¬գոր¬ծելու նպատակով։
Դատարանը փաստում է, որ գործով տու¬ժող ճանաչված «Citigroup Inc.» ֆինանսական կոր¬պորացիայի «Սիթիբանկ» բանկը ամբաստանյալ Միհրան Չանգուլյանի դեմ քաղաքացիական հայց չի ներկայացրել, իսկ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-8-րդ կետերով թվարկ¬ված դատական ծախսերը« նույն օրենսգրքի 375.3 հոդվածի 8-րդ մասի համա¬¬ձայն« ամ¬բաստանյալ Մ.Չանգուլյանից բռնա¬գա¬նձ¬ման ենթակա չեն։
Վերոնշյալ, ինչպես նաև ամբաստանյալ Մ.Չանգուլյանի նկատմամբ գույքի բռնագրավում չնշա¬նակելու պայմաններում վերջինիս խուզարկությամբ հայտնաբերված և արգելանքի վերց¬ված գումար¬ների` 1.627 (հազար վեց հարյուր քսանյոթ) ԱՄՆ դոլարի, 20 (քսան) եվրոյի, 20(քսան) մեքսիկական պեսոյի և 1(մեկ) լեհական զլոտտիի վրա դրված կալանքն անհրաժեշտ է պահպանել նաև սույն դա¬տավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո` մեկ ամսվա ընթացքում, իսկ նշված ժամ¬կետում տու¬ժող «Citigroup Inc.» ֆինանսական կորպորացիայի «Սիթիբանկ» բանկի կողմից նրա դեմ քաղա¬քա¬ցիական հայց չներկայացվելու դեպքում` վերադարձնել ամբաստանյալ Միհրան Չանգուլյանին։
Գնահատելով և ամփոփելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները, ղեկավար¬վելով ՀՀ քրեական դատավարա¬կան օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ, ինչպես նաև 375.1-375.4-րդ հոդված¬ներով, Դատա¬րանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց՝

Միհրան Հովհաննեսի Չանգուլյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով և 203-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործությունների կատարման մեջ, նրա նկատ¬մամբ նշանակել պատիժ`
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով` նույն օրենսգրքի 15-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ` ազատազրկում` 8 (ութ) ամիս ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման,
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 203-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով` նույն օրենսգրքի 15-րդ հոդ¬վածի 1-ին մասի կիրառմամբ` ազատազրկում` 8 (ութ) ամիս ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավ¬ման։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 4-րդ մասի կիրառմամբ նշանակված պատիժները լրիվ գու¬մա¬րելով` Միհրան Հովհաննեսի Չանգուլյանի նկատմամբ որպես վերջնական պատիժ նշանակել ազա¬տազրկում` 1 (մեկ) տարի 4 (չորս) ամիս ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման։
Հաշվի առնելով 2015թ. մարտի 21-ից մինչև սույն դատավճռի հրապարկման օրը նախնական կալանքի տակ 1(մեկ) տարի 4 (չորս) ամիս 7 (յոթ) օր գտնվելու փաստը` բավարարվել Միհրան Հով¬հաննեսի Չան¬գուլյանի նկատմամբ նշանակված վերջնական պատիժը` 1 (մեկ) տարի 4 (չորս) ամիս ժամկետով ազա¬տազրկումը փաստացի կրելու հանգամանքով, նրա նկատ¬մամբ որպես խա¬փանման մի¬ջոց ընտրված կալանքը վերացնել և Միհրան Չանգուլյանին դատական նիստերի դահլի¬ճում ան¬հապաղ ազա¬տ արձա¬կել։
Սույն դա¬տավճիռն օրինա¬կան ուժի մեջ մտնե¬լուց հետո` որպես իրեղեն ապացույց ճանաչ¬ված և ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչությունում պահվող առարկաները` Միքայել Թումասյանի ուղեբեռում 2010թ. հու¬լիսի 9-ի զննմամբ հայտնաբերված «SONY WAIO» ապրանքանիշի, PSG-6Q1L մոդելի դյու¬րակիր հա¬մա¬կար¬գիչը` դրանում պարունակող համացանցային նամա¬կագրությամբ ֆայ¬լերով, «Western Digital» ֆիրմայի WD800BEVE-11UYTO» մոդելի WXH507041087 սե¬րիա¬կան հա¬մարի համակարգչա¬յին կոշտ սկավառակը` դրանում պա¬րունակվող համացանցային նամա¬կագրութ¬յամբ ֆայլերով, «VAIO» գրառմամբ կաղապարի մեջ տեղադրված «HITACHI» ապրան¬քանիշի, «SJK7365H» գործա¬րա¬նային հա¬մարի կոշտ սկավառակը` դրա¬նում պարունակող բան¬կային քարտերի կեղծ կրկնօրինակ¬ների պատրաստման համար անհրաժեշտ ֆայլերով, ծրագրային ապահովումներով, բանկային քար¬տերի կեղծ կրկնօրինակների տվյալներով և գումար¬ների բաշխ¬ման վերաբերյալ հաշվետ¬վություն¬ներով, թողնել նախաքննական այդ մարմնի տրա¬մադրութ¬յան տակ` թիվ 58206511 հա¬մարով նա¬խաքննությունը շարունակվող քրեական գործի շրջա¬նակ¬նե¬րում օգտա¬գոր¬ծելու նպա¬տակով։
Դատական ծախսերի հարցն համարել լուծված` գործն արագացված դատական քննության կար¬¬գով քննելու պատճառաբանությամբ։
Միհրան Հովհաննեսի Չանգուլյանի խուզարկությամբ հայտնաբերված և արգելանքի վերց¬ված գումարների` 1.627 (հազար վեց հարյուր քսանյոթ) ԱՄՆ դոլարի, 20 (քսան) եվրոյի, 20(քսան) մեքսիկական պեսոյի և 1(մեկ) լեհական զլոտտիի վրա դրված կալանքը պահպանել նաև սույն դա¬տավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո` մեկ ամսվա ընթացքում, իսկ նշված ժամ¬կետում տու¬ժող «Citigroup Inc.» ֆինանսական կորպորացիայի «Սիթիբանկ» բանկի կողմից նրա դեմ քաղա¬քա¬ցիական հայց չներկայացվելու դեպքում` դրանք վերադարձնել Միհրան Չանգուլյանին։
Դատավճիռը ստացման օրվանից մե¬կամսյա ժամկետում կարող է բողո¬քարկվել ՀՀ վե¬րաքննիչ քրեական դատարան` բացառությամբ գործի փաստական հանգա¬մանք¬ների վերա¬բերյալ Դա¬¬¬տա¬րանի հետևությունների։


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ