•ործ ԵԿԴ/0046/01/16
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը

Նախա•ահությամբ դատավոր` Արմեն Բեկթաշյանի
քարտուղարությամբ` Գեոր•ի Սար•սյանի


մասնակցությամբ`
մեղադրողներ` Էդ•ար Արամյանի
Արմեն Շահբազյանի
տուժողներ` Էմիլ Ավետիսյանի
Ազատ Կարապետյանի
Վահե Գրի•որյանի
պաշտպան` Ռուզաննա Սիրեկանյանի


2016 թվականի սեպտեմբերի 19-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, քննեց քրեական •ործն ըստ մեղադրանքի`

Արմեն Լադիկի Նալբանդյանի` ծնված 21.04.1973 թվականին, Լոռու մարզ, •յուղ Շամուտ, ազ•ությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, դատված, ամուսնալուծված, միջնակար• կրթությամբ, ներկայումս հանդիսանում է ՀՀ ԱՆ ՙԱրմավիր՚ ՔԿ հիմնարկի դատապարտյալ:

Արմեն Լադիկի Նալբանդյանը մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենս•րքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով:


Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2015 թվականի մայիսի 29-ին ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության ՀԿԳ քննիչ Ա.Կարապետյանի կողմից որոշում է կայացվել բռնության •ործադրմամբ զու•որդված պաշտոնեական լիազորություններն անցնելու դեպքի առթիվ ՀՀ քրեական օրեսն•րքի 309-րդ հոդվածի 2-րդ մասով թիվ 62213815 քրեական •ործը հարուցելու մասին:
2015 թվականի հունիսի 02-ին ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության ՀԿԳ ավա• քննիչ Զ.Թադևոսյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 62213815 քրեական •ործը վարույթ ընդունելու մասին:
2015 թվականի հունիսի 08-ին ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության ՀԿԳ ավա• քննիչ Զ.Թադևոսյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 62213815 քրեական •ործով Արմեն Նալբանդյանին տուժող ճանաչելու մասին:
2015 թվականի նոյեմբերի 16-ին ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության ՀԿԳ ավա• քննիչ Զ.Թադևոսյանի կողմից որոշում է կայացվել` ՀՀ քրեական օրենս•րքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով թիվ 62230315 քրեական •ործը հարուցելու մասին:
2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ին ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության ՀԿԳ ավա• քննիչ Զ.Թադևոսյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 62230315 քրեական •ործով Վահե Գրի•որյանին տուժող ճանաչելու մասին:
2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ին ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության ՀԿԳ ավա• քննիչ Զ.Թադևոսյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 62230315 քրեական •ործով Ազատ Կարապետյանին տուժող ճանաչելու մասին:
2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ին ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության ՀԿԳ ավա• քննիչ Զ.Թադևոսյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 62230315 քրեական •ործով Էմիլ Ավետիսյանին տուժող ճանաչելու մասին:
2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ին ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության ՀԿԳ ավա• քննիչ Զ.Թադևոսյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 62230315 քրեական •ործով Վաչե Պողոսյանին տուժող ճանաչելու մասին:
2016 թվականի փետրվարի 17-ին ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության ՀԿԳ ավա• քննիչ Զ.Թադևոսյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 62230315 քրեական •ործով Արմեն Լադիկի Նալբանդյանին որպես մեղադրյալ ներ•րավելու մասին և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով այն բանի համար, որ նա 2015 թվականի մայիսի 25-ին ՙԴատապարտյալների հիվանդանոց՚ ՔԿ հիմնարկում նախազ•ուշացված լինելով ակնհայտ սուտ մատնություն կատարելու մասին ՀՀ քրեական օրենս•րքի 333-րդ հոդվածով նախատեսված քրեական պատասխանատվության մասին, •իտակցելով հաղորդմամբ իր տրամադրած տեղեկության կեղծ լինելը` կատարել է հանցա•ործության մասին սուտ մատնություն` զու•որդված ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական վարչության պահպանության ապահովման բաժնի աշխատակիցներին բռնությամբ զու•որդված պաշտոնեական լիազորություններն անցնելու` ծանր հանցա•ործության մեջ մեղադրելով:
Այսպես`
ՀՀ ԱՆ ՙԴատապարտյալների հիվանդանոց՚ ՔԿ հիմնարկի դատապարտյալ Արմեն Լադիկի Նալբանդյանն իր նկատմամբ բռնություն •ործադրելու վերաբերյալ ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպանին հասցեա•րված դիմումի հիման վրա ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունում նյութերի նախապատրաստման ընթացքում, 2015 թվականի մայիսի 25-ին ՀՀ ԱՆ ՙԴատապարտյալների հիվանդանոց՚ քրեակատարողական հիմնարկում, նախազ•ուշացված լինելով ակնհայտ սուտ մատնություն կատարելու համար ՀՀ քրեական օրենս•րքի 333-րդ հոդվածով նախատեսված քրեական պատասխանատվության մասին, •իտակցելով, որ իր տրամադրած տեղեկությունները կեղծ են, չեն համապատասխանում իրականությանը, ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական վարչության պահպանության ապահովման բաժնի առաջատար մասնա•ետ Վահե Գրի•որյանին, 2-րդ կար•ի մասնա•ետ Վաչե Պողոսյանին, Էմիլ Ավետիսյանին և Ազատ Կարապետյանին հանիրավի մեղադրել է բռնություն •ործադրելով պաշտոնեական լիազորություններն անցնելու` ՀՀ քրեական օրենս•րքի 309-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված ծանր հանցա•ործության կատարման մեջ` •րավոր հաղորդում է ներկայացրել առ այն, թե իբր, նրանք 2015 թվականի ապրիլին 18-ին ՀՀ ԱՆ ՙԴատապարտյալների հիվանդանոց՚ ՔԿ հիմնարկի վարչական շենքում •տնվող սենյակներից մեկում իրեն ծեծի են ենթարկել` պատճառելով մարմնական վնասվածքներ:
2015 թվականի նոյեմբերի 16-ին ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության ՀԿԳ ավա• քննիչ Զ.Թադևոսյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 62213815 քրեական •ործով ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական վարչության ծառայողներ Վահե Գրի•որյանի, Ազատ Կարապետյանի, Վաչե Պողոսյանի և Էմիլ Ավետիսյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին` ՀՀ քրեական օրենս•րքի 309-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցադեպի բացակայության հիմքով, Արմեն Նալբանդյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում չիրականացնել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 316-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի բացակայության հիմքով և սույն քրեական •ործով վարույթը կարճել:
2016 թվականի փետրվարի 24-ին ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության ՀԿԳ ավա• քննիչ Զ.Թադևոսյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 62213815 քրեական •ործից առ•րաված Արմեն Նալբանդյանից 25.05.2015թ. հաղորդում ընդունելու վերաբերյալ արձանա•րությունը, նույն օրը Ա.Նալբանդյանի տված բացատրության արձանա•րությունը, 29.05.2015թ. քրեական •ործ հարուցելու և վարույթ ընդունելու մասին որոշումը, տուժող Արմեն Նալբանդյանի 08.06.2016թ. ցուցմունքի արձանա•րությունը, տուժող Արմեն Նալբանդյանի 01.10.2015թ. և 09.10.2015թ. լրացուցիչ հարցաքննության արձանա•րությունները, դատաբժշկական փոձաքննության 07.10.2015թ. թիվ 1892 եզրակացությունը, Արմեն Նալբանդյանի դիմումը հասցեա•րված ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության պետին և նույն •ործով քրեական հետապնդում չիրականացնելու և քրեական •ործով վարույթը կարճելու մասին որոշումը, ինչպես նաև 24.02.2016թ. ՀՀ ՔԿ ուղեկցումների բաժնից ստացված կա•ադրա•րի պատճենը ապացույց ճանաչելու մասին:
2016 թվականի մարտի 10-ին քրեական •ործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան:


Արա•ացված դատական քննություն.

Մինչ դատաքննության սկսվելը` ամբաստանյալ Արմեն Լադիկի Նալբանդյանը միջնորդություն է ներկայացրել` դատական քննությունն արա•ացված կար•ով անցկացնելու մասին` հայտարարելով, որ առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ և առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում, •իտակցում է արա•ացված կար•ով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, միջնորդությունը ներկայացնում է կամավոր, պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո:
Մեղադրական եզրակացությունը հաստատելիս դատախազը առարկել է արա•ացված կար•ով դատաքննություն անցկացնելու կար•ի դեմ, սակայն դատարանում մեղադրողը օ•տվելով իր դատավարական իրավունքներից փոխելով իր դիրքորոշումը չի առարկել արա•ացված կար•ով դատաքննություն անցկացնելու կար•ի դեմ:
2016 թվականի սեպտեմբերի 17-ին դատարան է ստացվել տուժողներ Է. Ավետիսյանի, Ա.Կարապետյանի, Վ.Պողոսյանի և Վ.Գրի•որյանի դիմումները, որով խնդրել են նախաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքները հիմք ընդունել և չեն առարկել արա•ացված կար•ով դատաքննություն անցկացնելու կար•ի դեմ:
Դատարանը պարզելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 3751-րդ և 3753-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները, 2016 թվականի սեպտեմբերի 19-ին որոշում է կայացվել արա•ացված կար•ով դատական քննություն անցկացնելու մասին:
Այսպիսով, քրեական •ործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կար•ով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, արա•ացված դատաքննությամբ հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները, դատարանը հան•եց այն համոզման, որ ամբաստանյա Արմեն Լադիկի Նալբանդյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենս•րքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցա•ործություն` որպիսի արարքի համար նա պետք է պատասխանատվության ենթարկվի:
Արմեն Լադիկի Նալբանդյանը ենթակա է պատժի կատարած արարքի համար:

Դատարանի իրավական վերլուծությունները.

ՀՀ քրեական օրենս•րքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է` ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներ•ործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հան•ամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա•ործությունները կանխելու համար՚:
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է` ՙՊատժի նպատակն է վերական•նել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցա•ործությունները՚:
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 61-րդ հոդվածը սահմանում է` ՙ1. Հանցա•ործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենս•րքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենս•րքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցա•ործության` հանրության համար վտան•ավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութա•րող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հան•ամանքներով: 3. Հանցա•ործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները՚:

Ամբաստանյալ Արմեն Լադիկի Նալբանդյանը առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարած արարքի համար:
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 62-րդ հոդվածի համաձայն որպես ամբաստանյալ Արմեն Լադիկի Նալբանդյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հան•ամանքներ չկան:
Ամբաստանյալ Արմեն Լադիկի Նալբանդյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հան•ամանք է հանցանքը կատարելու ռեցիդիվը, քանի որ նա դատվածություն ունի նախկինում դիտավորյալ հանցա•ործություն կատարելու համար, որի դատվածությունը մարված չէ:

ՀՀ քրեական օրենս•րքի 84-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է` ՙԱնձը դատվածություն ունեցող է համարվում մեղադրական դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից մինչև դատվածությունը մարվելու կամ հանվելու պահը՚:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է` ՙԴատվածությունը, սույն օրենս•րքին համապատասխան, հաշվի է առնվում հանցա•ործության ռեցիդիվի դեպքում և պատիժ նշանակելիս՚:
Նույն հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ կետը սահմանում է` ՙԱզատազրկումից ավելի մեղմ պատժի դատապարտված անձանց նկատմամբ` նշանակված պատիժը կրելուց մեկ տարի անցնելուց հետո՚:
Նույն հոդվածի 4-րդ մասի 3-րդ կետը սահմանում է` ՙԴատվածությունը մարվում է` ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցա•ործության համար ազատազրկման դատապարտված անձանց նկատմամբ` պատիժը կրելուց երեք տարի անցնելուց հետո՚:
Նույն հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն` ՙԵթե անձն օրենքով սահմանված կար•ով պայմանական վաղաժամկետ ազատվել է պատիժը կրելուց, կամ պատժի չկրած մասը փոխարինվել է ավելի մեղմ պատժով, ապա դատվածությունը մարելու ժամկետը հաշվարկվում է հիմնական պատիժը և լրացուցիչ պատիժը կրելուց ազատելու պահից՚:
Նույն հոդվածի 7-րդ մասը սահմանում է` ՙԵթե անձը մինչև դատվածությունը մարվելը նոր հանցանք է կատարում, ապա դատվածության մարման ժամկետն ընդհատվում է: Առաջին հանցա•ործության համար դատվածությունը մարվելու ժամկետը հաշվարկվում է վերստին` վերջին հանցա•ործության համար պատիժը (հիմնական և լրացուցիչ) փաստորեն կրելուց հետո: Այդ դեպքում անձը երկու հանցա•ործությունների համար էլ դատված է համարվում մինչև դրանցից առավել ծանր հանցա•ործության համար դատվածությունը մարվելու ժամկետը լրանալը՚:
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 22-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙՀանցա•ործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, ով դատվածություն ունի նախկինում դիտավորությամբ կատարված հանցանքի համար՚:
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 67.1 հոդվածը սահմանում է`
1. Հանցա•ործությունների ռեցիդիվի, վտան•ավոր և առանձնապես վտան•ավոր ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում կատարված հանցա•ործությունների քանակը, բնույթը և ծանրությունը, այն հան•ամանքները, որոնց հետևանքով նախկին պատիժը բավարար չի եղել մեղավորի ուղղման համար, ինչպես նաև նոր հանցա•ործության բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները:
2. Հանցա•ործությունների ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենս•րքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելա•ույն պատժի կեսից:

Ամբաստանյալ Արմեն Լադիկի Նալբանդյանը Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի սեպտեմբերի 04-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով` ՀՀ քրեական օրենս•րքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և դատապարտվել է ազատազրկման 3 տարի 4 ամիս ժամկետով, իսկ 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով 3 տարի 4 ամիս ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենս•րքի 66-րդ հոդվածի կիրառմամբ, հանցանքների համակցությամբ, նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժներն մասնակիորեն •ումարելու միջոցով նշանակվել է` ազատազրկում 4 տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենս•րքի 67-րդ հոդվածի կիրառմամբ` նոր դատավճռով նշանակված պատժին մասնակիորեն •ումարվել է նախորդ` Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 20.03.2013 թվականի դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասից` 1 տարի և վերջնական պատիժ է նշանակվել է ազատազրկում 5 տարի ժամկետով և պատիժի կրման սկիզբը հաշվել է 2013 թվականի սեպտեմբերի 04-ից, սակայն դեռևս դատվածությունը չմարված` 2015 թվականի մայիսի 25-ին Արմեն Լադիկի Նալբանդյանը կատարել է միջին ծանրության նոր հանցա•ործություն, որով էլ Արմեն Լադիկի Նալբանդյանի դատվածության մարման ժամկետն ընդհատվել է, հետևաբար Արմեն Լադիկի Նալբանդյանի նախկին դատվածությունը մարված չէ և ՀՀ քրեական օրենս•րքի 22-րդ հոդվածի 1-ին մասի ուժով, այն է` ՙՀանցա•ործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, ով դատվածություն ունի նախկինում դիտավորությամբ կատարված հանցանքի համար՚:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը ՏԴ/0071/01/13 որոշման մեջ արա•ացված դատաքննության արդյունքում հանցա•ործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու խնդրի վերբերյալ արտահայտել է հետևյալ դիրքորոշումը` /.../ ՀՀ քրեական օրենս•իրքը հանցա•ործությունների ռեցիդիվի, իսկ ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•իրքը դատական քննության արա•ացված կար• կիրառելու պարա•այում նախատեսում են պատիժ նշանակելու տարբեր կանոններ, որոնցից յուրաքանչյուրի կիրառումն անձի համար տարբեր իրավական հետևանքներ է առաջացնում:
Այսպես` ռեցիդիվի պարա•այում, կախված դրա տեսակից, նախատեսվում է ՀՀ քրեական օրենս•րքի հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի նվազա•ույն չափի պարտադիր խստացում (ռեցիդիվի դեպքում նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել առավելա•ույն պատժի կեսից, վտան•ավոր ռեցիդիվի դեպքում` 2/3-ից, առանձնապես վտան•ավոր ռեցիդիվի դեպքում` 3/4-ից), իսկ արա•ացված դատաքննության դեպքում` կատարված հանցա•ործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի պարտադիր մեղմացում (նշանակված պատիժը չի կարող •երազանցել առավել խիստ պատժի 2/3-ը): Այլ խոսքով, ռեցիդիվի և արա•ացված դատաքննության դեպքում առկա են միևնույն հարաբերությունը կար•ավորող երկու հատուկ նորմեր, որոնք նախատեսում են պատիժ նշանակելու տարբեր ընթացակար•:
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 67.1-րդ հոդվածի և ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասի միջև առկա է մրցակցություն, իսկ •ործող օրենսդրական կար•ավորումներից պարզ չէ, թե դրանցից որն է ենթակա կիրառման և ինչ կար•ով: Այսինքն` նույն հարցի վերաբերյալ առկա են երկու իրարամերժ, հակասող կանոններ:
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 67.1-րդ հոդվածի և ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասի միջև հակասության առկայության վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանը հիմք է ընդունում այն, որ ՀՀ քրեական օրենս•րքի 67.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասում առկա՝ ՙսույն օրենս•րքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատիժ՚ և ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասում առկա՝ «կատարված հանցա•ործության համար նախատեսված առավել խիստ պատիժե ձևակերպումները ենթադրում են, որ կատարված հանցա•ործության համար նախատեսված պատիժ հասկացությունը պետք է մեկնաբանել որպես քրեական օրենս•րքի հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի շրջանակներում որոշվող օրենքով սահմանված պատիժ, իսկ խնդրո առարկա ձևակերպումների այնպիսի մեկնաբանումը, որի պայմաններում ՙկատարված հանցա•ործության համար նախատեսված առավել խիստ պատիժը՚ որոշվում է արդեն իսկ ռեցիդիվի կանոնների կիրառմամբ որոշված պատժաչափի սահմաններում, անթույլատրելի է: /.../
/.../ հանցա•ործությունների ռեցիդիվի և արա•ացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու վերաբերյալ մրցակցող նորմերի կիրառման կար•ի և միմյանց հետ հարաբերակցության վերաբերյալ հատուկ (կոլիզիոն) կանոնները բացակայում են, ինչն իրավակիրառ պրակտիկայում դրանց կիրառման կար•ի և հաջորդականության վերաբերյալ բազմաթիվ տարակարծությունների տեղիք է տալիս. մասնավորապես վիճելի է` կարո՞ղ են արդյոք վերոնշյալ նորմերը միաժամանակ կիրառվել, եթե այո, ապա ո՞րն ունի առավելություն և ո՞րն է ենթակա սկզբում կիրառման, եթե ոչ` ո՞ր նորմին պետք է նախապատվությունը տրվի:
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 67.1-րդ հոդվածում և ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասում կիրառման կար•ն ամրա•րող համապատասխան կանոնի բացակայության պայմաններում վերոնշյալ նորմերի միջև առկա հակասությունը •ործող օրենսդրության շրջանակներում ենթակա է լուծման ընդհանուր կոլիզիոն նորմերի կիրառմամբ:
ՙԻրավական ակտերի մասին՚ ՀՀ օրենքի 24-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` ՙՄիևնույն մարմնի նոր ընդունած իրավական ակտը չպետք է հակասի նախկինում ընդունված և ուժի մեջ մտած հավասար իրավաբանական ուժ ունեցող իրավական ակտերին: Միևնույն մարմնի ընդունած հավասար իրավաբանական ուժ ունեցող իրավական ակտերի միջև հակասությունների դեպքում •ործում են ավելի վաղ ուժի մեջ մտած իրավական ակտի նորմերը, (...)՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 375.3-րդ հոդվածը •ործում է ՙՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասինե 2007 թվականի փետրվարի 21-ին ընդունված ՀՀ ՀՕ-93-Ն օրենքի խմբա•րությամբ, մինչդեռ ՀՀ քրեական օրենս•րքի 67.1-րդ հոդվածը` ՙՀՀ քրեական օրենս•րքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին՚ 2011 թվականի մայիսի 23-ին ընդունված ՀՀ ՀՕ-143-Ն օրենքի խմբա•րությամբ: Այսինքն` արա•ացված դատական քննության կար• նախատեսող ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 91-րդ բաժինն ավելի վաղ է ուժի մեջ մտել, քան հանցա•ործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու կանոններ նախատեսող 67.1-րդ հոդվածը:
Վերոշարադրյալ եզրահան•ումը •նահատելով ՙԻրավական ակտերի մասին՚ ՀՀ օրենքի 24-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համատեքստում՝ պետք է •ործի ավելի վաղ ուժի մեջ մտած իրավական ակտը՝ ՙՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասինե 2007 թվականի փետրվարի 21-ին ընդունված ՀՀ ՀՕ-93-Ն օրենքով լրացված ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 375.3-րդ հոդվածը:
/.../արա•ացված դատաքննության պարա•այում ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասով նախատեսված պատիժ նշանակելու կար•ը հանցանք կատարած անձանց համար ավելի նախընտրելի է ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու՝ ՀՀ քրեական օրենս•րքի 67.1-րդ հոդվածով նախատեսված կար•ի համեմատությամբ, քանի որ օրենսդիրն ամբաստանյալի կողմից արա•ացված դատաքննություն կատարելուն համաձայնություն տալու և մեղսա•րված արարքն ընդունելու պարա•այում առանց որևէ սահմանափակումների պատժաչափի նշանակման հարցում արտոնյալ պայմաններ է նախատեսել (արա•ացված դատաքննության էության ու նշանակության վերաբերյալ mutatis mutandis տե՛ս ՀՀ սահմանադրական դատարանի թիվ ՍԴՈ-931 որոշումը):
Մինչդեռ անձի արարքում հանցա•ործությունների ռեցիդիվի առկայության դեպքում ՀՀ քրեական օրենս•րքի 67.1-րդ հոդվածով նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենս•րքի հատուկ մասի սանկցիայի շրջանակներում անձի նկատմամբ ավելի խիստ պատիժ նշանակելու կանոններ:
Հանցա•ործությունների ռեցիդիվի և արա•ացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների հստակ կիրառության վերաբերյալ իրավական կար•ավորման բացակայությունը և իրավակիրառ պրակտիկայում առաջացող անորոշություններն ու տարակարծությունները հակասում են ՀՀ քրեական օրենս•րքի 5-րդ հոդվածով ամրա•րված օրինականության սկզբունքի պահանջներին, որոնցից բխում է, որ անձի նկատմամբ պատժի նշանակման կար•ը և չափը իրավական որոշակիության չափանիշներին բավարարող եղանակով պետք է սահմանված լինեն հստակ, մատչելի և կանխատեսելի օրենքով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասի և ՀՀ քրեական օրենս•րքի 67.1-րդ հոդվածի հարաբերակցության իրավական կար•ավորման անորոշությունը և դրանց միջև առկա հակասությունը պետք է լուծվի հօ•ուտ անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելու բարենպաստ պայմաններ նախատեսող նորմի, ինչը բխում է ՀՀ Սահմանադրությամբ և միջազ•ային իրավական ակտերով սահմանված մարդու իրավունքների պաշտպանության հիմնարար դրույթներից:

Սույն քրեական •ործով Արմեն Լադիկի Նալբանդյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, որի սանկցիան նախատեսում է պատիժ միայն ազատազրկման ձևով` առավելա•ույնը հին• տարի ժամկետով:
Ամբաստանյալ Արմեն Լադիկի Նալբանդյանի նկատմամբ պատժի տեսակը որոշելիս դատարանը հաշվի առնելով ամբաստանյալի անձը, կատարած արարքի հանրության համար վտան•ավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա •ործողությունների վտան•ավորության աստիճանը, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հան•ամանքի առկայությունը, այն որ կատարել է արդարադատության դեմ ուղղված հանցա•ործություն և ղեկավարվելով օրինականության, արդարության, պատժի անհատականացման ու մարդասիրության սկզբունքներով` դատարանը հան•ում է այն համոզման, որ Արմեն Լադիկի Նալբանդյանի ուղղվելը հնարավոր է միայնª նշանակված պատիժը փաստացի կրելու դեպքում, քանի որ ՀՀ քրեական օրենս•րքի 61-րդ հոդվածի համաձայնª ՙՀանցա•ործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները՚, դատարանը եկավ այն համոզման, որ ամբաստանյալ Արմեն Լադիկի Նալբանդյանի նկատմամբ պետք է նշանակվի պատիժª ազատազրկման ձևով, որը նա պետք է փաստացի կրի, որով հնարավոր կլինի հասնել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերական•նմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցա•ործությունների կանխմանը:
Դատավճիռը օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո այլ փաստաթուղթ հանդիսացող և ապացույց ճանաչված` թիվ 62213815 քրեական •ործից առ•րաված Արմեն Նալբանդյանից 25.05.2015թ. հաղորդում ընդունելու վերաբերյալ արձանա•րությունը, նույն օրը Ա.Նալբանդյանի տված բացատրության արձանա•րությունը, 29.05.2015թ. քրեական •ործ հարուցելու և վարույթ ընդունելու մասին որոշումը, տուժող Արմեն Նալբանդյանի 08.06.2016թ. ցուցմունքի արձանա•րությունը, տուժող Արմեն Նալբանդյանի 01.10.2015թ. և 09.10.2015թ. լրացուցիչ հարցաքննության արձանա•րությունները, դատաբժշկական փոձաքննության 07.10.2015թ. թիվ 1892 եզրակացությունը, Արմեն Նալբանդյանի դիմումը հասցեա•րված ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության պետին և նույն •ործով քրեական հետապնդում չիրականացնելու և քրեական •ործով վարույթը կարճելու մասին որոշումը, ինչպես նաև 24.02.2016թ. ՀՀ ՔԿ ուղեկցումների բաժնից ստացված կար•ադրա•րի պատճենը` պետք է թողնել քրեական •ործի նյութերի կցված դրա պահելու ամբողջ համանակահատվածում:
Դատարանը •տնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մաuի 1-ին կետով նախատեսված դատական ծախսերը դատարանի նախաձեռնությամբ ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնա•անձման, քանի որ տուժողները, հնարավորություն ունենալով իր շահերը դատարանում ներկայացնել, ամբաստանյալին որևէ պահանջ չեն ներկայացրել, իսկ 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերն արա•ացված դատական քննության կար• կիրառելու դեպքում, համաձայն նույն օրենս•րքի 3753 հոդվածի 8-րդ մասի, ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնա•անձման:

Եզրափակիչ մաս.
Ելնելով վերո•րյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ, 119-րդ, 168-րդ, 357-360-րդ, 3751-րդ և 3753-րդ հոդվածներով, դատարանը


Վ Ճ Ռ Ե Ց`

Արմեն Լադիկի Նալբանդյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 333-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և նրան դատապարտել ազատազրկման 2 /երկու/ տարի ժամանակով:
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 67-րդ հոդվածով սահմանված կար•ով` սույն դատավճռով նշանակված պատժին մասնակիորեն •ումարել Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի սեպտեմբերի 04-ի դատավճռով Արմեն Լադիկի Նալբանդյանի նկատմամբ նշանակված պատժի չկրած մասից` 1 /մեկ/ տարի 11 /տասնմեկ/ ամիս 15 /տասնհին•/ օր ժամկետով ազատազրկումից 6 /վեց/ ամիս ժամկետով ազատազրկումը և Արմեն Լադիկի Նալբանդյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում` 2 /երկու/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով:
Արմեն Լադիկի Նալբանդյանի նկատմամբ սույն դատավճռով նշանակված վերջնական պատժի կրման սկիզբը հաշվել 19.09.2016թ-ից:
Դատավճիռը օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո այլ փաստաթուղթ հանդիսացող և ապացույց ճանաչված` թիվ 62213815 քրեական •ործից առ•րաված Արմեն Նալբանդյանից 25.05.2015թ. հաղորդում ընդունելու վերաբերյալ արձանա•րությունը, նույն օրը Ա.Նալբանդյանի տված բացատրության արձանա•րությունը, 29.05.2015թ. քրեական •ործ հարուցելու և վարույթ ընդունելու մասին որոշումը, տուժող Արմեն Նալբանդյանի 08.06.2016թ. ցուցմունքի արձանա•րությունը, տուժող Արմեն Նալբանդյանի 01.10.2015թ. և 09.10.2015թ. լրացուցիչ հարցաքննության արձանա•րությունները, դատաբժշկական փոձաքննության 07.10.2015թ. թիվ 1892 եզրակացությունը, Արմեն Նալբանդյանի դիմումը հասցեա•րված ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության պետին և նույն •ործով քրեական հետապնդում չիրականացնելու և քրեական •ործով վարույթը կարճելու մասին որոշումը, ինչպես նաև 24.02.2016թ. ՀՀ ՔԿ ուղեկցումների բաժնից ստացված կար•ադրա•րի պատճենը` թողնել քրեական •ործի նյութերի կցված դրա պահելու ամբողջ համանակահատվածում:
Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության քրեական վերաքննիչ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում (դատավճիռը չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով):

ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա. ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ