ԵԿԴ/0042/01/16


Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
17 հուլիսի 2017թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների
ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը`

նախագահությամբ`
դատավոր Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ` Ն.ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
մեղադրող Ա.ԱՐԱՄՅԱՆԻ
տուժողներ Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆԻ
Ա.ՅԱՐԱԼՅԱՆԻ
Է.ԱՎԱՆԵՍՅԱՆԻ
Լ.ԱՌԱՔԵԼՅԱՆԻ
ամբաստանյալ Հ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
պաշտպաններ Ա.ՇԱՀԲԱԶՅԱՆԻ
Գ.ՇԱՀՎԵՐԴՅԱՆԻ
Ի.ԱՎԱԳՅԱՆԻ

դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, քննեց գործն ըստ մեղադրանքի Հասմիկ Ժորժիկի Ավետիսյանի` ծնված 21.03.1956թ. Արմավիրի մարզի Նորակերտ գյուղում, ազգութ-յամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, բարձրագույն կրթությամբ, վատառողջ, աշխատել է Հայաստանի ազգային ագրարային համալասարանի հեռակա դեպարտամենտում` որպես գործավար, չդատված, բնակվել է` ք.Երևան, Ավան, Բրյուսով թաղամաս, 64-րդ շենք, բնակա-րան հ. 12, արգելանքի տակ է 2015թ. սեպտեմբերի 18-ից, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենս-գրքի 38-34-312-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով նախա-տեսված 4 դրվագով կատարած հանցագործությունների համար։

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության ավագ քննիչ Ա.Խալաթյանը 16.09.2015թ. որոշ-մամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով հարուցել է թիվ 58212515 քրեական գործը, իսկ 18.09.2015թ. որոշմամբ թիվ 58212515 քրեական գործն ընդու-նել է իր վարույթ։
18.09.2015թ. ձերբակալվել է Հ.Ավետիսյանը։
Քննիչի 19.09.2015թ. որոշմամբ Հ.Ավետիսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-311-րդ հոդվածի 1-ին մասով ու 38-311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա-սության առաջին ատյանի դատարանի 19.09.2015թ. որոշմամբ Հ.Ավետիսյանի նկատմամբ` որպես խափանման միջոց, կիրառվել է կալանքը։
ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության պետ Մ.Մարուքյանը 02.11.2015թ. որոշմամբ թիվ 58212515 քրեական գործի նախաքննության կատարումը հանձնարարել է ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության ավագ քննիչ Կարեն Հովհաննիսյանին։
ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության ավագ քննիչ Կ.Հովհաննիսյանը 02.11.2015թ. որոշմամբ թիվ 58212515 քրեական գործն ընդունել է իր վարույթ։
Քննիչի 25.02.2016թ. որոշմամբ Հ.Ավետիսյանին նախկինում առաջադրված մեղադ-րանքը փոփոխվել է, լրացվել և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենս-գրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով (4դրվագ) ու 38-34-312-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
2016թ. մարտի 4-ին թիվ 58212515 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան` ըստ էության քննելու համար։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրա-վասության առաջին ատյանի դատարանի (դատավոր Գ.Պողոսյան) 2016թ. մարտի 6-ի որոշ-մամբ Հասմիկ Ժորժիկի Ավետիսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-34-312-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով (4 դրվագ) քրեական գործն ընդունվել է վարույթ, իսկ 2016թ. մարտի 18-ի որոշմամբ նշանակվել է դատաքննության։
Ամբաստանյալ Հ.Ավետիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-34-312-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով նախատեսված 4 դրվագով կատարած հան-ցագործությունների համար մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա. «Հանդի-սանալով Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի հեռակա դեպարտամենտի գործավար, խարդախությամբ ուրիշի գույքի հափշտակություն կատարելու դիտավորութ-յամբ, իբրև դասախոսների կաշառելու միջոցով ուսանողների քննությունները դրական գնա-հատելու նպատակով՝ կաշառք ստանալու պատրվակով, համալսարանի չորս ուսանողներից խաբեությամբ պահանջել և ստացել է զգալի չափերով գումարներ, ինչպես նաև դրդել է մեկ ուսանողի կաշառք տալ քննություն ընդունելու և գնահատելու իրավասություն ունեցող դասա-խոսի, որն ավարտին չի հասցվել ուսանողի կամքից անկախ հանգամանքներով, այսպես՝
Հասմիկ Ավետիսյանը« հանդիսանալով Հայաստանի ազգային ագրարային համալսա-րանի հեռակա դեպարտամենտի գործավար, խաբեությամբ ուրիշի գույքի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, կաշառք ստանալու պատրվակով, նույն համալսարանի ագրո-բիզնես և շուկայաբանության ֆակուլտետի ուսանող Արշակ Յարալյանից 2014 թվականի մայիս ամսին պահանջել և ստացել է 50.000 ՀՀ դրամ գումար՝ իբրև քննություն ընդունելու և գնահատելու իրավասություն ունեցող դասախասին կաշառելու միջոցով 1 քննական առար-կայից դրական գնահատական ստանալու համար։
Այնուհետև, Հասմիկ Ավետիսյանը« հանդիսանալով Հայաստանի ազգային ագրարա-յին համալսարանի հեռակա դեպարտամենտի գործավար, խաբեությամբ ուրիշի գույքի հա-փշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, կաշառք ստանալու պատրվակով, նույն հա-մալսարանի ապահովագրական գործ ֆակուլտետի ուսանող Լիլիթ Առաքելյանից 2015 թվա-կանի հունիս ամսին պահանջել և ստացել է 100.000 ՀՀ դրամ գումար՝ իբրև քննություններ ըն-դունելու և գնահատելու իրավասություն ունեցող դասախոսներին կաշառելու միջոցով 3 քըն-նական առարկաներից դրական գնահատական ստանալու համար։
Նշվածից բացի, Հասմիկ Ավետիսյանը« հանդիսանալով Հայաստանի ազգային ագ-րարային համալսարանի հեռակա դեպարտամենտի գործավար, խաբեությամբ ուրիշի գույքի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, կաշառք ստանալու պատրվակով, նույն համալսարանի ագրոբիզնես և շուկայաբանության ֆակուլտետի ուսանող Էդգար Ավանես-յանից 2015 թվականի հունիս ամսին պահանջել և ստացել է 300.000 ՀՀ դրամ գումար՝ իբրև քննություններ ընդունելու և գնահատելու իրավասություն ունեցող դասախոսներին կաշառե-լու միջոցով 10 քննական առարկաներից դրական գնահատական ստանալու համար։
Շարունակելով իր հանցավոր գործունեությունը, Հասմիկ Ավետիսյանը« հանդիսանա-լով Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի հեռակա դեպարտամենտի գործա-վար, խաբեությամբ ուրիշի գույքի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, կաշառք ստանալու պատրվակով, նույն համալսարանի ագրոբիզնես և շուկայաբանության ֆակուլ-տետի ուսանող Ալբերտ Սիմոնյանից 2015 թվականի մայիս-հուլիս ամիսներին պահանջել և ստացել է 300.000 ՀՀ դրամ գումար՝ իբրև քննություններ ընդունելու և գնահատելու իրավա-սություն ունեցող դասախոսներին կաշառելու միջոցով 10 քննական առարկաներից դրական գնահատական ստանալու համար։
Բացի այդ, Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի հեռակա դեպարտա-մենտի գործավար Հասմիկ Ավետիսյանը, 2015 թվականի հունիս ամսին, ագրոբիզնեսի և շու-կայաբանության ֆակուլտետի ուսանող Էդիկ Ճարտարյանին դրդել է նույն համալսարանի դասախոս Ռաֆիկ Չատինյանին տալ 10.000 ՀՀ դրամ կաշաք՝ քննությունը դրական գնահա-տելու համար , ինչից հետո Էդիկ Ճարտարյանը իրականացնելով Հասմիկ Ավետիսյանի դրդչությամբ նախանշած հանցավոր գործողությունը, քննության ընթացքում տվյալ գումարը դրել է դասախոսի սեղանին առկա փաստաթղթերի տակ, սակայն հանցագործությունն ա-վարտին չի հասել իր կամքից անկախ հանգամանքերով, քանի որ քննությունն ընդունող դա-սախոսը չի նկատել գումարի առկայությունը»։

Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքները.

Դատաքննությամբ պարզվեց, որ ամբաստանյալ Հասմիկ Ավետիսյանը« որպես գոր-ծավար աշխատելով Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի հեռակա դեպար-տամենտում, խարդախությամբ զգալի չափերով գույքի հափշտակություն կատարելու դիտա-վորությամբ, կաշառք ստանալու պատրվակով իր հանցավոր մտադրությունն իրագործելու և տուժողների գույքը խարդախությամբ հափշտակելու նպատակով նրանց դրդել է իր միջոցով կաշառք տալ պաշտոնատար անձանց« սակայն նրանցից ստանալով կաշառքի առարկան` խաբեությամբ հափշտակել է այն։
Այսպես.
Ամբաստանյալ Հ.Ավետիսյանը Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի «Ագրոբիզնես և շուկայաբանություն» ֆակուլտետի ուսանող, տուժող Արշակ Յարալյանից 2014թ. մայիս ամսին ստացել է 50.000 ՀՀ դրամ՝ իբրև քննություն ընդունելու և գնահատելու իրավասություն ունեցող դասախոսին կաշառելու միջոցով 1 քննական առարկայից դրական գնահատական ստանալու համար, սակայն նրանից ստանալով նշված գումարը, խաբեու-թյամբ հափշտակել է այն,
նույն համալսարանի «Ապահովագրական գործ» ֆակուլտետի ուսանող, տուժող Լիլիթ Առաքելյանից 2015թ. հունիս ամսին ստացել է 100.000 ՀՀ դրամ՝ իբրև քննություններ ընդու-նելու և գնահատելու իրավասություն ունեցող դասախոսներին կաշառելու միջոցով 3 քննա-կան առարկաներից դրական գնահատական ստանալու համար, սակայն նրանից ստանալով նշված գումարը, խաբեությամբ հափշտակել է այն,
նույն համալսարանի «Ագրոբիզնես և շուկայաբանություն» ֆակուլտետի ուսանող, տուժող Էդգար Ավանեսյանից 2015թ. հունիս ամսին ստացել է 300.000 ՀՀ դրամ՝ իբրև քննու-թյուններ ընդունելու և գնահատելու իրավասություն ունեցող դասախոսներին կաշառելու մի-ջոցով 10 քննական առարկաներից դրական գնահատական ստանալու համար, սակայն նրանից ստանալով նշված գումարը, խաբեությամբ հափշտակել է այն,
նույն համալսարանի «Ագրոբիզնես և շուկայաբանություն» ֆակուլտետի ուսանող, տուժող Ալբերտ Սիմոնյանից 2015 թվականի մայիս-հուլիս ամիսներին ստացել է 300.000 ՀՀ դրամ՝ իբրև քննություններ ընդունելու և գնահատելու իրավասություն ունեցող դասախոսնե-րին կաշառելու միջոցով 9 քննական առարկաներից դրական գնահատական ստանալու հա-մար, սակայն նրանից ստանալով նշված գումարը, խաբեությամբ հափշտակել է այն։
Բացի այդ, ամբաստանյալ Հ.Ավետիսյանը 2015թ. հունիս ամսին նույն համալսարանի «Ագրոբիզնես և շուկայաբանություն» ֆակուլտետի ուսանող Էդիկ Ճարտարյանին դրդել է նույն համալսարանի դասախոս, վկա Ռաֆիկ Չատինյանին տալ 10.000 ՀՀ դրամ կաշառք՝ քննությունը դրական գնահատելու համար, ինչից հետո տուժող Է.Ճարտարյանը, իրակա-նացնելով ամբաստանյալի դրդչությամբ նախանշված հանցավոր գործողությունը, 10.000 ՀՀ դրամը դրել է վկա Ռ.Չատինյանի սեղանին առկա փաստաթղթերի տակ, սակայն հանցա-գործությունն ավարտին չի հասցվել նրա կամքից անկախ հանգամանքներով, քանի որ քըն-նությունն ընդունող վկա Ռաֆիկ Չատինյանը չի նկատել փաստաթղթերի տակ դրված գու-մարը։

Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-34-312-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով նախատեսված, 4 դրվագով կատարած հանցագործությունների համար ա-ռաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Հասմիկ Ավետիսյանն իրեն մեղավոր չճանա-չեց և, նախաքննությամբ հրաժարված լինելով ցուցմունք տալուց, դատաքննությամբ նույն-պես հրաժարվեց ցուցմունք տալ։
Տուժող Արշակ Յարալյանի դատաքննությամբ հետազոտված նախաքննական ցուց-մունքների համաձայն՝ 2008 թվականին ընդունվել է Հայաստանի ազգային ագրարային հա-մալսարանի հեռակա ուսուցման դեպարտամենտի «Առևտուր և շուկայաբանություն» բաժին։ 2009 թվականին հունիսի 1-ին ամբողջությամբ քննությունները չհանձնելով, զորակոչվել է ՀՀ բանակ և ծառայել է մինչև 2011 թվականի հունիսի 11-ը։ Ծառայությունից վերադառնալուց ո-րոշ ժամանակ անց, գնացել է համալսարան և վերականգնման ու չհանձնված քննություննե-րը հանձնելու վերաբերյալ դիմում է ներկայացրել, ինչից հետո թույլատրել են հանձնել 1-ին կուրսում առկա պարտքերը և փոխադրվել է 2-րդ կուրս, սակայն այդ ժամանակ՝ «Առևտուր և շուկայաբանության» բաժինը փակվել է, ինչի պատճառով էլ 2-րդ կուրսից ուսումը շարու-նակել է «Ագրոբիզնես և շուկայաբանություն» բաժնում։ Սովորելու ժամանակ ուսանողներից տեղեկացել է, որ համալսարանի հեռակա դեպարտամենտի գործավար Հասմիկ Ավետիս-յանը զբաղվում է ուսանողների և դասախոսների միջև միջնորդություններով, այսինքն` որո-շակի գումարների դիմաց կարգավորում է քննություններից, ստուգարքներից և ստուգողա-կան աշխատանքներից դրական գնահատականներ ստանալու հարցը։ Այդ մասին տե-ղեկանալուց հետո՝ 2014 թվականի մայիս ամսին, մոտեցել է Հ.Ավետիսյանին և հետաքրքրվել, թե ամբողջ տարվա քննությունների, ստուգարքների և ստուգողական աշխատանքների հա-մար դրական գնահատականեր ստանալու հարցում օգնելու դեպքում ինչքան գումար է հար-կավոր։ Նա իրեն ասել է, որ ամբողջությամբ հարցերը կարգավորելու համար 1.000 ԱՄՆ դո-լար է անհրաժեշտ։ Չունենալով այդքան գումար, հրաժարվել է Հասմիկի առաջարկից, բայց նրան ասել է« որ ցանկանում է« որպեսզի իր ստուգողական աշխատանքները գրեն։ Հասմիկը 60.000 ՀՀ դրամի դիմաց է տվել բոլոր 8 ստուգողական տետրերը, ինչից հետո ստուգարք-ներին և քննություններին մասնակցելու թույլտվություն է ստացել։ Քննությունների ժամանակ մեկ քննություն չի կարողացել ինքնուրույն ստանալ, ինչի պատճառով կրկին դիմել է Հաս-միկի օգնությանը, ով այդ քննության համար իրենից պահանջել է 50.000 ՀՀ դրամ, որը տվել է նրան՝ տետրի մեջ դրված վիճակում։ Գումարը տալուց հետո ստացել է դրական գնահատա-կան այդ քննությունից, սակայն չի հիշում, թե որ առարկայից է հանձնել քննություն։ Քննու-թյան ընթացքում իրեն փոխանցել են հարցի պատասխանը« որից հետո պատասխանել և ստացել է դրական գնահատական։
Հասմիկի հետ կապ է պաշտպանել իր կողմից օգտագործվող 093-07-29-97 հեռախո-սահամարով։
Տուժող Արշակ Յարալյանը դատաքննական ցուցմունքի համաձայն՝ 2014թ-ին Հա-յատանի ազգային ագրարային համալսարանում ուսանելիս՝ քննությունների հարցում իրեն օգնելու համար դիմել է ամբաստանյալին, ով խոստացել է իրեն օգնել, և նրան՝ որպես շնոր-հակալություն, գումար է տվել։
Տուժող Լիլիթ Առաքելյանի դատաքննությամբ հետազոտված նախաքննական ցուց-մունքների համաձայն՝ 2015թ. հունիսին Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի ուսանողներից տեղեկանալով, որ հեռակա դեպարտամենտի գործավար Հասմիկը հնարավո-րություն ունի որոշակի գումարի դիմաց կարգավորել իր 1-ին կիսամյակում չհանձնած քննու-թյունների վերահանձման հարցը, դիմել է նրան՝ ասելով, պետք է վերահանձնի 3 առարկայից քննությունները։ Հասմիկն իրեն պատասխանել է, որ 100.000 ՀՀ դրամով կարող է կազմա-կերպել քննությունները վերահանձնելու և դրական գնահատականներ ստանալու հարցը։ Հունիս ամսվա վերջին ինքը գնացել է Հասմիկի աշխատասենյակ և նրան է տվել նրա կողմից պահանջած 100.000 ՀՀ դրամը։ Հասմիկն ասել է« որ որոշակի խնդիրներ ունի և հարցը կկար-գավորի 2015թ. սեպտեմբեր ամսին, ինչին ինքը համաձայնվել է։ Սակայն 2015թ. սեպտեմբեր ամսին Հասմիկն ասելով, որ՝ իր պոչին նստել են, այսինքն՝ հետևում են իրեն, տեղեկացրել է« որ իր քննություների վերահանձման և դրական գնահատական ստանալու հարցը չի կարող լուծել ու վերադարձրել է ստացած 100.000 ՀՀ դրամը։
Տուժող Լ.Առաքելյանը դատաքննությամբ պնդեց իր նախաքննական ցուցմունքները։
Տուժող Էդգար Ավանեսյանի դատաքննությամբ հետազոտված նախաքննական ցուց-մունքների համաձայն՝ Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի «Ագրոբիզնես և շուկայաբանություն» ֆակուլտետի հեռակա բաժնի 4-րդ կուրսում սովորելու ընթացքում ինքը 10 տարբեր առարկաներից լուծարքներ է ունեցել։ Ուսանողներից լսելով« որ հեռակա ուսուց-ման դեպարտամենտի գործավար Հասմիկ Ավետիսյանը զբաղվում է միջնորդություններով և կարող է օգնել իրեն, 2015թ. մայիսին հանդիպել է նրա հետ և ներկայացրել վիճակը։ Հասմիկն ասել է« որ 300.000 դրամի դիմաց կմիջնորդի դասախոսներին իրեն դրական գնահատականեր նշանակելու համար՝ ասելով« որ գումարի մի մասն իբր տալու է դասախոսներին« սակայն չի նշել« թե կոնկրետ ում պետք է տա։ Ինքը պետք է ներկա գտնվեր միայն քննություններին։ 2015թ. հունիս ամսին համալսարանի 4-րդ հարկում գրքի մեջ դրած Հասմիկին է փոխանցել պայմանավորված 300.000 դրամը։ Նա իրեն ասել է« որ քննությունների մի մասը պետք է հանձնի հունիս ամսին« իսկ մյուս մասը՝ սեպտեմբեր։ Դրանից հետո, Հասմիկի օգնությամբ դրական գնահատականներ է ստացել 5 քննական առարկաներից« իսկ մնացածը չի հասցրել ստանալ« քանի որ Հասմիկին ձերբակալել են։
Հասմիկի հետ կապ է պաշտպանել իր կողմից օգտագործվող 091-87-08-00 և 055-87-08-00 հեռախոսահամարներով։
Տուժող Էդգար Ավանեսյանը դատաքննությամբ պնդեց իր նախաքննական ցուցմունք-ները։
Տուժող Ալբերտ Սիմոնյանի դատաքննությամբ հետազոտված նախաքննական ցուց-մունքների համաձայն՝ Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի «Ագրոբիզնես և շուկայաբանություն» ֆակուլտետում սովորելիս ուսանողներից լսելով« որ Հասմիկ Ավետիս-յանը զբաղվում է ուսանողների քննությունները դրական գնահատելու միջնորդություններով, դիմել է նրան և խնդրել է 11 առարկայի քննություններից դրական գնահատական ստանալու հարցում օգնել իրեն։ Հասմիկը համաձայնվել է 10 քննության համար օգնել իրեն և դրա հա-մար պահանջել է 300.000 դրամ, որը նրան տալուց հետո 4 առարկայի քննությոններից ստա-ցել է դրական գնահատականներ, իսկ մնացած քննությունները Հասմիկի օգնությամբ պետք է ստանար 2015թ. սեպտեմբեր ամսին։
Հասմիկի հետ կապ է պաշտպանել իր կողմից օգտագործվող՝ 077-56-68-33 հեռախո-սահամարով։
Տուժող Ալբերտ Սիմոնյանը դատաքննությամբ պնդեց իր նախաքննական ցուցմունք-ները և պարզաբանեց, որ ամբաստանյալն իրեն պետք է օգներ 9 առարկայի քննություններից դրական գնահատական ստանալու հարցում։
Վկա Էդիկ Ճարտարյանի դատաքննությամբ հետազոտված նախաքննական ցուց-մունքների համաձայն՝ Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի «Ագրոբիզնես և շուկայաբանություն» ֆակուլտետի 4-րդ կուրսում մի քանի առարկայից քննությունները չը-հանձնելու պատճառով մնացել է նույն կուրսում։
2015թ. հունիս ամսին համալսարանի գործավար Հասմիկ Ավետիսյանը զանգել է իրեն և առաջարկել է մասնակցել քննությանը։ Ինքը նրան պատասխանել է, որ պատրաստ չէ, սակայն նա ասել է« թե 10.000 դրամ չունի արդյոք։ Հ.Ավետիսյանի ասածից զարմանալով, շտապել է համալսարան՝ այդ հարցը տեղում պարզելու համար։ Հասմիկի խորհրդով գնացել է դասախոս Չատինյանի մոտ և խնդրել իրեն օգնել։ Երբ վերջինս տվել է իր համաձայնությու-նը, ինքը 10.000 ՀՀ դրամ է դրել սեղանի վրա դրված փաստաթղթերի տակ և դուրս է եկել լսա-րանից, սակայն չգիտի Ռ.Չատինյանը գումարը տեսել է, թե ոչ։ Դրանից մոտ 1 ժամ հետո ին-քը մտել է քննության, ներկայացրել է ստուգման գրքույկը, սեղանից վերցրել է հարցատոմսը և նստել ուսանողական սեղանի մոտ։ Հարցատոմսի 3 հարցերից 2-ի պատասխանները գաղտնի արտագրել է իր տետրի մեջ և այն տվել է դասախոսին, ով բանավոր հարցեր է տվել իրեն, որոնց ինքը «կիսատ-պռատ» է պատասխանել։ Դրանից հետո Ռ.Չատինյանն իրեն ասել է, որ իրեն «3» է նշանակում ու, գնահատականը նշելով ստուգման գրքույկի մեջ, այն վե-րադարձրել է իրեն։
Վկա Է.Ճարտարյանը դատաքննությամբ պնդեց իր նախաքննական ցուցմունքները։
Վկա, Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի դոցենտ, Ռոբերտ Արտեմ-յանի ցուցմունքի համաձայն՝ համալսարանի ուսանող Էդգար Ավանեսյանի քննությունը դրա-կան գնահատելու համար ամբաստանյալ Հ.Ավետիսյանն իրեն չի դիմել և գումար չի տվել, իսկ Է.Ավանեսյանը քննության ընթացքում հարցերին տվել է բավարար պատասխաններ, ինչի համար էլ ինքը բավարար գնահատական նշանակել։
Վկա, Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի «Ագրարային քաղաքակա-նության խորհրդատվություն» ամբիոնի դասախոս Ալեսյա Պոդոլսկայայի դատաքննությամբ հետազոտված նախաքննական ցուցմունքների համաձայն՝ 2015թ. հունիսի 23-ին «Ագրոբիզ-նես և շուկայաբանության» 4-րդ կուրսի ուսանող Էդգար Ավանեսյանից քննությունն ընդունել է սահմանված կարգով, սակայն որոշակի օգնություն է ցուցաբերել նրան քննության ընթաց-քում« քանի որ վերջինիս համար խնդրած է եղել է Հասմիկ Ավետիսյանը« ով Էդգարին ներ-կայացրած է եղել է որպես իր բարեկամ։ Քննության ժամանակ օգնել է էդգարին՝ տրամադ-րելով նյութեր« ինչը թույլատրելի է։ Վերջինս դրանց օգնությամբ պատրաստվել և հանձնել է քննությունը։ Ինքը որևէ դրամական կամ այլ շահ չի ունեցել։
2015թ. հուլիսի 14-ին Ալբերտ Սիմոնյանի քննության համար Հասմիկն իրեն չի խնդրել։ Ինքն ինչպես բոլոր ուսանողներին, այնպես էլ Ա.Սիմոնյանին նշանակել է դրական գնա-հատականներ, քանի որ ինքը մարդասիրական վերաբերմունք է ցույց տալիս ուսանողներին և անբավարար չի նշանակում։ Ինքն ուսանողներին քննությունից առաջ հարցրել է, թե արդ-յոք կա մարդ, որին պետք է օգնել, սակայն իր այդ հարցը պայմանավորված է իր մարդկային վերաբերմունքով, քանի որ ինքը միշտ աջակցում է ուսանողներին և նրանց համար խոչըն-դոտներ չի ստեղծում։ Հասմիկից որևէ գումար չի ստացել ուսանողներին դրական գնահատե-լու համար։
Վկա Ա.Պոդոլսկայան դատաքննությամբ պնդեց իր նախաքննական ցուցմունքները և հայտնեց, որ երբ նշել է, որ քննության ժամանակ Էդգարին նյութեր է տվել, ի նկատի է ունե-ցել մեթոդաբանական նյութերը, այլ ոչ թե նյութեր, որոնք Էդգարը պետք է արտագրեր։ Ինքը սխալվել է՝ նշելով, որ Հ.Ավետիսյանն ասել է, թե Է.Ավանեսյանն իր բարեկամն է։ Վերջինս ուղղակի խնդրել է օգնել Է.Ավանեսյանին ու գրականություն տրամադրել նրան։
Վկա, Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի պրոֆեսոր Կորյուն Գրիգոր-յանի ցուցմունքի համաձայն՝ համալասրանի գործավար Հասմիկ Ավետիսյանն իրեն երբեք չի դիմել որևէ ուսանողի, այդ թվում՝ Էդգար Ավանեսյանին և Ալբերտ Սիմոնյանին քննություն-ների ժամանակ դրական գնահատական նշանակելու համար։
Քննությունների քննական տոմսերը գտնվում են ամբիոնի վարիչի մոտ, որն այդ ժա-մանակաշրջանում ինքն է եղել։
Իր համար տարօրինակ է, որ Հասմիկը կարող էր գումար վերցնել, քանի որ նա բա-ցարձակ որևէ կապ չի ունեցել քննության հետ։
Վկա, Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի դասախոս Սուրեն Վասիլ-յանի ցուցմունքի համաձայն՝ հեռակա ուսուցման դեպքում քննության ժամանակ կազմվում է հանձնաժողով, ուսանողը մտնում է քննասենյակ, վերցնում է քննատոմսը և սկսում է պատ-րաստվել։ Էդգար Ավանեսյանը մասնակցել է քննությանը և ստացել համապատասխան գնա-հատական։ Երբ ուսանողները քննատոմս են վերցնում, իրենք նշում են տոմսի համարը։ Ինքն ստուգել է և Է.Ավանեսյանի քննատոմսի հարցերը համապատասխանել են պատասխաննե-րին։ Իրեն վերջինիս համար ոչ ոք, այդ թվում՝ Հասմիկը չի խնդրել։
Վկա, Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի դոցենտ Տոնիկ Քոչարյանի դատաքննությամբ հետազոտված նախաքննական ցուցմունքների համաձայն՝ Ռուբեն Մով-սիսյանին, Էդգար Ավանեսյանին և Ալբերտ Սիմոնյանին ճանաչում է որպես համալսարանի «Ագրոբիզնես և շուկայաբանություն» մասնագիտության հեռակա դեպարտամենտի ուսանող-ների, որոնց դասավանդել է մակրոտնտեսագիտություն առարկան։ Է.Ավանեսյանը մասնակ-ցել է քննությանը և ստացել համապատասխան գնահատականը։ Հասմիկ Ավետիսյանն իրեն գումար չի տվել նշված ուսանողին դրական գնահատելու համար։ Տեղյակ չի« թե Հասմիկն որ ուսանողից ինչքան է գումար ստացել« այդ մասին լսել է առաջին անգամ։ Ուսանողների քննությունները նշանակել է անշահախնդիր« եղել են դեպքեր երբ հաշվի է առել իր գործըն-կերների խնդրանքներն և ընդառաջել ուսանողներին։
Վկա Տ.Քոչարյանը դատաքննությամբ պնդեց իր նախաքննական ցուցմունքները։
Վկա, Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի դասախոս Գերասիմ Դավթ-յանի ցուցմունքի համաձայն՝ Ալբերտ Սիմոնյանից ինքը քննություն է ընդունել 2015թ. հոկ-տեմբերի 2-ին։ Նա պատասխանել է 3 քննական հարցերից 2-ին և ստացել է դրական գնա-հատական։ Տետրում գրված պատասխանները համապատասխանել են հարցատոմսի հար-ցերին։ Տեղյակ չի« թե Հասմիկ Ավետիսյանն« որքան գումար է վերցրել« կամ վերցրել է« թե ոչ« սակայն վերջինս իրեն որևէ մեկի համար չի միջնորդել։
Վկա, Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի լաբորատորիայի վարիչ Մե-րուժան Գալստյանի ցուցմունքի համաձայն՝ Ալբերտ Սիմոնյանը 01.07.2015թ մասնակցել է «Ագրոբիզնես և շուկայաբանություն» առարկայի քննությանը« գրավոր պատասխանել է քըն-նական թերթիկի հարցերին և ստացել դրական գնահատական։ Քնությունից առաջ ինքն ստուգել է տետրերը և դրանց մեջ որևէ նշում կամ գրառում չի եղել։ Ա.Սիմոնյանին ինքը նաև բանավոր հարցեր է տվել և, տեսնելով, որ վերջինս գաղափար ունի առարկայից, դրական գնահատական է դրել։ Հասմիկ Ավետիսյանն Ալբերտի քննության համար իրեն չի դիմել ո-չինչ չի տվել։
Վկա, Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի դասախոս Ռաֆիկ Չատին-յանի ցուցմունքի համաձայն՝ Էդիկ Ճարտարյանը, ումից ինքը քննություն է ընդունել, քննա-կան թերթի հարցերը շարադրել է տետրում« որը հանձնելուց հետո ինքն ստուգել է պատաս-խանները և դրական գնահատական է նշանակել։ Քննությունից առաջ Է.Ճարտարյանն իրեն չի ասել, որ պատրաստ չէ քննությանը։ Նրա համար միջնորդություն չի եղել Հասմիկ Ավե-տիսյանի կողմից։
Է.Ճարտարյանից քննության համար գումար վերցնելու վերաբերյալ նրա հետ պայ-մանավորվածություն չի ունեցել, ինքը չի տեսել, որ նա սեղանի փաստաթղթերի տակ գումար է դրել։
Որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, Երևանի քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 14. 05.2015թ. ու 14.07.2015թ. որոշումներով թույլատրված և գաղտնալսված՝ Հասմիկ Ավետիս-յանի կողմից օգտագործված 094-57-20-55 բջջային հեռախոսահամարով իրականացված հե-ռախոսազանգերի վերաբերյալ լազերային սկավառակների 25.02.2016թ. զննության արձա-նագրության համաձայն` Լիլիթ Առաքելյանը« Էդգար Ավանեսյանը« Ալբերտ Սիմոնյանը« Ար-շակ Յարալյանը« Էդիկ Ճարտարյանը և Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի որոշ դասախոսներ 2015թ. ընթացքում հեռախոսային խոսակցություններ են ունեցել ամբաս-տանյալ Հ.Ավետիսյանի հետ, որոնց ընթացքում քննարկվել են ինչպես ուսանողների կողմից գումարներ տալու« այնպես էլ դասախոսների հետ քննության օրերը համաձայնեցնելու հետ կապված հարցեր։
Մասնավորապես, ամբաստանյալը 23.06.2015թ-ին՝ ժամը 1734-ին զանգահարել է վկա Է.Ճարտարյանին և նրանց միջև տեղի է ունեցել հետևյալ բովանդակությամբ զրույցը.
Հասմիկ - Էդիկ ջան, որ վաղը մտցնե՞մ քննության, կմտնե՞ս։
Էդիկ - Հա։
Հասմիկ - գյուղէկոնամիկա է, ժամը 3-ին, տետրում նշանակել է, խի՞ չեմ կարա։
Էդիկ - Հա, տենց, հա՞։
Հասմիկ - Հա, հա, վաղը արի, էղավ, գյուղէկոնամիկա է, արի։
Էդիկ - Հա, լավ, տիկին Հասմիկ ես քեզ կզանգեմ էլի, կարողա չկարողանամ գամ, հի-մա բան չունեմ էլի, ջոգեցիր ինչ պահով։ Փող չունեմ էլի։
Հասմիկ - Ինչ չունե՞ս։
Էդիկ - Փող չունեմ։
Հասմիկ - Բա, յա, հիմա ոնց անեմ, մենակ տետրը արել եմ։
Էդիկ - Հա, էդ ձև հա՞, ժամը 3-ի՞ն։
Հասմիկ - Հիմա ես 12-ին տպում եմ, եթե չեկար, չներկայացած ա լինելու։
Էդիկ – տ-ն Հասմիկ տեղում կարա՞մ տամ։
Հասմիկ - Հա, ինչ ա եղել որ, տեղում կտաս էլի։
Էդիկ - ժամը 12-ին զանգեմ քեզ, տեսնեմ ինչ եմ անում էլի։
Հասմիկ - Չէ, դու ինձ առավոտ շուտ զանգի։ Ես ժամը 10-ին տպում եմ /վեդոմոստը/ կամ հա կամ չէ։ Հա, լավ այ բալա, մի 10.000 չունես տաս նշանակի։
Էդիկ - Այդքանով կլինի՞։
Հասմիկ - Հա բա, ինչ պիտի անի, հա։ Ես քեզ ասում եմ, տպում եմ, առ ու արի, էլ չխո-սաս, կանի այդքանով։
Էդիկ - Լավ տ.Հասմիկ կգամ էտքանով։
Որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված` Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի ռեկտորի 12.10.2015թ. հ. 41/01-14-1799 գրությամբ տրամադրված փաստա-թղթերի համաձայն` Էդգար Ավանեսյանը« Ալբերտ Սիմոնյանը« Արշակ Յարալյանը և Էդիկ Ճարտարյանը մի շարք, այդ թվում՝ ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքում նշված քննություններից ստացել են դրական գնահատականներ։

Դատարանի վերլուծություն.

ՀՀ Սահմանադրության 61-րդ հոդվածն ամրագրում է« որ յուրաքանչյուր ոք ունի իր իրավունքների և ազատությունների արդյունավետ դատական պաշտպանության իրավունք։
ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Յուրաքանչյուր ոք ունի անկախ և անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդա-րացի« հրապարակային և ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունք»։
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է։
2. Օրենքով սահմանված պատիժը« ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին»։
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն՝
«Յուրաքանչյուր ոք« երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պար-տականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչու-թյամբ« ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջա-միտ ժամկետում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք (…) »։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ մասը սահմանում է« որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել են-թադրությունների վրա« այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հա-վաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։
Շարադրված դրույթների վերլուծությունից երևում է« որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա« այն ենթա-կա է հիմնավորման գործին վերաբերող փոխկապակցված« հավաստի ապացույցների բավա-րար ամբողջությամբ։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Դատավորը« ինչպես նաև հետաքննության մարմինը« քննիչը« դատախազը ապա-ցույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը« տեղը« եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները« որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դա-տավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները« եթե այլ բան նա-խատեսված չէ օրենքով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության« թույլա-տրելիության« իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը« քննիչը« դատախազը« դատավորը« ղեկա-վարվելով օրենքով« ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի« լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզ-մամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համա-ձայն՝ «Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կա-յացվում է միայն այն դեպքում« երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորու-թյունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամ-բաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված« եթե դատարանը« ղեկա-վարվելով անմեղության կանխավարկածով« հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա« դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա« ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով« սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում ցույց է տրվում (...) 3) այն ապացույցները« որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները« ինչպես նաև այս կամ այն ապա-ցույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները»։
Վճռաբեկ դատարանը, թիվ ԵԿԴ/0176/01/09 գործով 24.02.2011թ-ին կայացված որոշ-մամբ անդրադառնալով խարդախության հանցակազմի քրեաիրավական բնութագրին, ար-ձանագրել է, որ. «Խարդախությունը դասվում է սեփականության դեմ ուղղված հանցագոր-ծությունների, մասնավորապես՝ հափշտակությունների շարքին։ Ինչպես երևում է ՀՀ քրեա-կան օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի բովանդակությունից, խարդախությունը «խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով ուրիշի գույքի հափշտակությունը կամ ուրիշի գույքի նկատմամբ իրավունք ձեռք բերելն» է։
Թեև խարդախության պարագայում առկա է գույքի սեփականատիրոջ կողմից հան-ցագործին գույքը կամ դրա նկատմամբ իրավունքները փոխանցելու կամային ակտ, սակայն գույքը կամ դրա նկատմամբ իրավունքները փոխանցելու ակտի կամային բնույթը սեփակա-նատիրոջ գիտակցության և կամքի վրա հանցագործի ունեցած ներգործության հետևանք է։ Այս կապակցությամբ էական նշանակություն կարող է ունենալ թե գույքն ուրիշին հանձնելու գործում ով է նախաձեռնություն դրսևորել։ Արդյոք գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունք-ները հանձնելու տուժողի մտադրությունն առաջացել է հանցավորի կողմից նրան համոզելու և հորդորելու արդյունքում։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի իմաստով վերոնշյալ հանցավոր ներգործու-թյունն իրականացվում է խաբեությամբ կամ վստահությունը չարաշահելով։ Այսինքն՝ օբյեկ-տիվ կողմից խարդախության հանցակազմը դրսևորվում է կատարման հատուկ եղանակով՝ խաբեությամբ կամ վստահությունը չարաշահելով։
Խաբեությունը գույքի սեփականատիրոջը կամ գույքը տիրապետողին մոլորության մեջ գցելու նպատակով իրական, ճշմարիտ փաստերի դիտավորյալ խեղաթյուրումն է կամ ճշմարտության մասին լռելը։ Այսպիսով, խաբեությունը դրսևորվում է հետևյալ երկու եղանա-կով՝
ա) իրական, ճշմարիտ փաստերի դիտավորյալ խեղաթյուրում,
բ) ճշմարտության մասին լռել։
Իրական, ճշմարիտ փաստերի դիտավորյալ խեղաթյուրման դեպքում հանցավորը գույքի սեփականատիրոջ կամ գույքը տիրապետողի մոտ սխալ պատկերացում է ստեղծում գույքը նրա տնօրինությանն անցնելու օրինական հիմքերի մասին և առաջ բերում գույքի հանձնման օրինականության պատրանք (ակտիվ խաբեություն)։ Իրական, ճշմարիտ փաս-տերի խեղաթյուրումը կարող է իրականացվել կամ բանավոր խոսքի միջոցով կամ դրսևորվել որոշակի գործողություններով։ Գործողությունների միջոցով փաստերի խեղաթյուրումը, սա-կայն, ենթադրում է տուժողի վրա հանցագործի առավել ակտիվ ներգործություն։
Ճշմարտության մասին լռելու դեպքում հանցավորը դիտավորյալ լռում է իրավական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքների մասին, որի արդյունքում գույքի սե-փականատերը կամ գույքը տիրապետողը մոլորության մեջ են ընկնում գույքը հանցավորին հանձնելու օրինական հիմքերի առկայության հարցում (պասիվ խաբեություն)։ Ճշմարտութ-յան մասին լռելը, սակայն, քրեորեն պատժելի է այն դեպքերում, երբ հանցագործը պարտա-վոր էր տուժողին իրազեկել այնպիսի հանգամանքների մասին, որոնց իմացության արդյուն-քում տուժողը մոլորության մեջ չէր ընկնի։
Վստահությունը չարաշահելն ուրիշի գույքին տիրանալու կամ դրա նկատմամբ իրա-վունք ձեռք բերելու նպատակով հանցավորի կողմից, նրա և գույքի սեփականատիրոջ կամ գույքը տիրապետողի միջև ձևավորված վստահության հարաբերությունների օգտագործումն է։ Արարքը խարդախություն որակելու համար բավարար չէ, որ անձն իր արարքներով կամ որոշակի հանգամանքների բերումով տուժողի մոտ վստահություն վայելի, այլ անհրաժեշտ է, որպեսզի վերջինս համոզի տուժողին իրեն փոխանցել գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրա-վունքները։
Հանցագործի նկատմամբ տուժողի վստահությունը կարող է ինչպես իրավական, այն-պես էլ փաստական հիմքեր ունենալ։ Այլ կերպ` հանցավորի և տուժողի միջև առկա՝ վստա-հության վրա հիմնված հարաբերությունները կարող են բխել ինչպես նրանց միջև առկա պայ-մանագրից, լիազորագրից և այլն, այնպես էլ առաջանալ հանցավորի և գույքը հանձնողի անձնական հարաբերություններից, հանցավորի կողմից նախկինում դրսևորած վարքագծից, հանցավորի անձնավորությունից և այլն։
Ամփոփելով սույն որոշման 22-24-րդ կետերում շարադրված իրավական վերլուծութ-յունը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ օբյեկտիվ կողմից խարդախությունը կա-տարվում է խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով, ինչի արդյունքում մոլորության մեջ ընկած սեփականատերը կամ իրավասու այլ անձը կամավոր կերպով գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքները հանձնում է հանցագործին կամ այլ անձի կամ ան-ձանց կամ չի խոչնդոտում վերջիններիս կողմից այդ գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրա-վունքները վերցնելուն։
Սուբյեկտիվ կողմից խարդախությունը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ և շահադիտական նպատակով։
Խարդախությունը կատարվում է միայն ուղղակի դիտավորության մեղքի ձևով. հան-ցավորը պետք է գիտակցի, որ խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու միջոցով հա-փըշտակում է ուրիշի գույքը, ինչպես նաև պետք է նախատեսի և ցանկանա դա։
Խարդախության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է նաև շահադիտական նպատակի առկայությամբ, այսինքն՝ մինչև գույքը վերցնելը կամ գույքին տիրանալը հանցավորն ի սկըզ-բանե նպատակ է ունենում հափշտակելու այն, չվերադարձնելու գույքը, չկատարելու խոս-տումը կամ պայմանագրային պարտավորությունները։
Հակառակ դեպքում, երբ գույքը չվերադարձնելու, խոստումը կամ պարտավորություն-ները չկատարելու դիտավորությունն առաջանում է գույքը վերցնելուց հետո (անկախ շարժա-ռիթից), խարդախության հանցակազմը բացակայում է։
Խարդախության միջոցով ուրիշի գույքը հափշտակելու ուղղակի դիտավորության և գույքը հափշտակելու շահադիտական նպատակի առկայության կամ բացակայության մա-սին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն գործով ձեռք բերված ապացույց-ների համակցության վրա։
Նշված ապացույցների գնահատման արդյունքում դատարանը յուրաքանչյուր դեպ-քում պետք է հաստատված համարի, որ անձն ի սկզբանե նպատակ է ունեցել խարդախութ-յան միջոցով հափշտակել ուրիշի գույքը, և եթե ապացուցվի, որ ունեցել է, ապա խարդախու-թյան հանցակազմն առկա է։
Ընդ որում, եթե ապացույցների բավարար համակցությամբ և հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով չի հիմնավորվում, որ շահադիտական նպատակը ծագել է համապատասխան գործարքի կնքումից առաջ, ապա նման դեպքերում խարդախության հանցակազմ առկա չէ»։
Դատարանը, հաշվի առնելով Վճռաբեկ դատարանի վերոգրյալ իրավական դիրքորո-շումները, վերլուծելով ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքն ու համակցության մեջ գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման վրա ձևավորված համոզմամբ հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալի կատարած արարքներին տրվել են ճիշտ քրեաիրավական գնահատականներ, քրեական գործի` դատարանի կողմից որպես արժանահավատ գնահատ-ված ապացույցները՝ տուժողների և վկաների ցուցմունքներն ու մյուս ապացույցները, ձեռք են բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ, և նշված, սույն քրեա-կան գործին վերաբերվող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջու-թյամբ հաստատվում է, որ ամբաստանյալը կատարել է հանցագործություններ` նախատես-ված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-34-312-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 178-րդ հոդվածի 2-րդ մա-սի 5-րդ կետով՝ 4 դրվագով, որոնցով և պետք է մեղավոր ճանաչվի ու պատասխանատվութ-յան ենթարկվի։
Դատարանը, անդրադառնալով առաջադրված մեղադրանքներում ամբաստանյալին արդարացնելու կամ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-34-312-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքները նույն հոդվածի 1-ին մասով վերաորակելու և տուժողների բողոքների բացակայության հիմքով գործի վարույթը կարճելու կամ ապացույցների անբավարարության հիմքով գործի վարույթը կարճելու կամ նրա նկատ-մամբ մեղմ պատիժ ու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի պահանջները կիրառելու մա-սին պաշտպաններ Ա.Շահբազյանի և Ի.Ավագյանի խնդրանքներին ու Է.Ավանեսյանից և Ա. Սիմոնյանից գումար վերցնելու դրվագներով մեղադրանքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերաորակելու, իսկ մնացած դրվագներով ու կաշառքի դրդչության փորձի համար առաջադրված մեղադրանքներում ամբաստանյալին արդարացնելու և նրա նկատմամբ ազատազրկման հետ չկապված պատիժ նշանակելու մասին պաշտպան Գ.Շահ-վերդյանի միջնորդությանն ու դրանց պատճառաբանություններին ու հիմնավորումներին, գտնում է, որ դրանք անհիմն են և չեն կարող բավարարվել՝ հետևյալ պատճառաբանություն-ներով.
Տուժողների ցուցմունքներից հետևում է, որ մինչև ամբաստանյալին դիմելը՝ նրանք ար-դեն իսկ տեղյակ են եղել, որ նա քննություներից, ստուգարքներից և ստուգողական աշխա-տանքներից դրական գնահատականներ ստանալու միջնորդություններով է զբաղվում, ինչն ամբաստանյալը չի հերքել, երբ տուժողները նման խնդրանքներով դիմել են նրան։ Սակայն քննություններ ընդունելու և գնահատելու իրավասություն ունեցող դասախոսներին կաշառք տալու համար կաշառք ստանալու պատրվակով նա տուժողներից ստացել է զգալի չափերով գումարներ և, դրանք որևէ դասախոսի չտալով, խաբեությամբ հափշտակել է այդ գումարնե-րը։ Այսինքն, ամբաստանյալը, շահադիտական նպատակով, ի սկզբանե նպատակ ունենա-լով հափշտակելու տուժողների գույքը, լռել է ճշմարտության մասին և խաբեությամբ հափըշ-տակել է նրանցից ստացած գումարները։
Ինչ վերաբերվում է այն պատճառաբանությանը, որ ամբաստանյալը, գիտակցելով հանցագործությունն ավարտին հասցնելու հանարավորությունը, կամովին վերադարձրել է տուժող Լ.Առաքելյանից վերցրած գումարը, ինչը նշանակում է, որ նրան արարքում բացա-կայում է հանցակազմը, ապա դատարանը հարկ է համարում նշել, որ նշված գումարն իր հա-յեցողությամբ տնօրինելու իրավունք ձեռք բերած ամբաստանյալը՝ այն ստանալուց տևական ժամանակ անց, ինչ-որ կերպ հասկանալով, որ կատարած հանցավոր արարքը կարող է հայտնի դարձած լինել իրավապահ մարմիններին կամ բացահայտվել դրանց կողմից, այդ մասին տեղեկացրել է տուժողին՝ վերադարձնելով նրանից վերցրած գումարը, ինչը դատա-րանի համոզմամբ չի կարող գնահատվել որպես հանցագործության կատարումից կամովին հրաժարում կամ նշված արարքում հանցակազմի բացակայության հիմնավորում։
Դատարանը, ելնելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներից, գտնում է, որ անհիմն է պաշտպանների այն պնդումը, որ տուժող Ա.Յարալյանի դրվագով որպես մեղա-դրանքը հիմնավորող ապացույց գնահատվել է առանց դատարանի որոշման լսված հեռախո-սային խոսակցությունների զննության արձանագրությունը, նկատի ունենալով, որ պաշտ-պանների կողմից ուղղակի խեղաթյուրվում են գործի փաստական տվյալները, քանի որ մե-ղադրական եզրակացության համաձայն՝ 2015թ-ին դատարանի որոշումների հիման վրա գաղտնալսված հեռախոսային խոսակցությունների զննության արձանագրությունը չի գնա-հատվել որպես վերը նշված՝ 2014թ-ին կատարված, հանցագործության դրվագով ապացույց։ Դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-34-312-րդ հոդվածի 1-ին մասով ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքի վերաբերյալ պաշտպանների պատ-ճառաբանություններին, գտնում է, որ դրանք նույնպես անհիմն են, իսկ այն պնդումը, որ նա-խաքննության ընթացքում որևէ անձի մեղադրանք չի առաջադրվել կաշառք տալու համար, հետևաբար՝ չի կարող լինել նաև կաշառք ստացող կամ կաշառք տալուն դրդող, ու որ ամբաս-տանյալն առերես չի հարցաքննվել Է.Ճարտարյանի հետ և նշված արարքի համար նրան առաջադրված մեղադրանքում չի նշվել, թե նա ինչ եղանակով է դրդել տուժողին, արձանա-գրում է, որ իր դեմ վկայած անձանց հետ առերես հարցաքննվելու և այդ անձանց հարցեր ուղղելու ամբաստանյալի իրավունքը չի խախտվել, քանի որ դատաքննությամբ նրան ըն-ձեռնվել է նման հնարավորություն։ Դատարանը նաև գտնում է, որ կաշառք տալու համար որևէ անձի մեղադրանք չառաջադրելը և դրդչության եղանակի մասին չնշելը չեն կարող գնա-հատվել և համարվել որպես ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-34-312-րդ հոդվածի 1-ին մասի հան-ցակազմի բացակայության հիմնավորում։
Դատարանը, գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, գտնում է, որ ամբաստանյալը համոզելու միջոցով տուժող Է.Ճարտարյանին դրդել է կաշառք տալ, որպիսի հանցագործությունն ավարտին չի հասցվել վերջինիս կամքից անկախ հանգամանք-ներով։
Դատարանը, փաստելով, որ նշված դրդչությունը կատարվել է մեկ հեռախոսային խո-սակցության ընթացքում, իրավական դիրքորոշում է հայտնում այն մասին, որ դրդչության տևողությունը, անընդատությունը կամ ինտենսիվությունն ու համառությունը չեն կարող հա-մարվել դրդչության պարտադիր և միակ տարրեր։ Դատարանը համոզմունք է հայտնում, որ դրդչությունը կարող է տեղի ունենալ նաև մեկ անգամ մեկ արտահայտության կատարումով, որը կարող է ազդել կատարողի գիտակցության և կամքի վրա, ինչը տեղի է ունեցել ամբաս-տանյալի ու Է.Ճարտարյանի հեռախոսային խոսակցության ընթացքում, երբ ամբաստան-յալը գիտակցելով, որ իր գործողություններով Է.Ճարտարյանին դրդում է հանցանքի կատար-մանը՝ կաշառք տալուն, նախատեսել և ցանկացել է այդ հանցանքի կատարումը։
Ամբաստանյալի և Է.Ճարտարյանի գաղտնալսված հեռախոսային խուսակցության բովանդակությունից հետևում է, որ ամբաստանյալը, հանդես գալով որպես նախաձեռնող, Է. Ճարտարյանին համոզել է կաշառք տալ քննություն ընդունող դասախոսին, ավելին՝ իր նպա-տակին հասնելու համար նույնիսկ որոշակիորեն սպառնացել է նրան՝ ասելով, որ հակառակ դեպքում նա կհամարվի քննությանը չներկայացած։ Այսինքն՝ ամբաստանյալը Է.Ճարտար-յանին դրդել է կատարել հանցանք՝ ազդելով նրա գիտակցության և կամքի վրա, ինչի արդ-յունքում էլ վերջինիս մոտ առաջացել է հանցանք կատարելու դիտավորություն ու վճռակա-նություն։
Դատարանը, անդրադառնալով պաշտպանների մյուս պատճառաբանություններին և ելնելով ապացույցների վերաբերելիության, գնահատման և անմեղության կանխավարկածի վերաբերյալ, հանցակցությունն ու հանցափորձը սահմանող, ինչպես նաև խարդախության, կաշառք տալու և կաշառքի միջնորդության ու դրդչության համար քրեական պատասխանա-տվություն նախատեսող իրավանորմերի վերլուծության հիման վրա առանձին որոշումներով Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած դիրքորոշումներից, գտնում է, որ պաշտպանների պատճառաբանություններն անհիմն են ու չեն կարող բավարարվել, նկատի ունենալով նաև, որ ձեռք բերված ապացույցները թույլատրելի են և դրանցով հիմնավորվում է ամբաստան-յալին առաջադրված մեղադրանքը։
Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատիժների տեսակն ու չափը որոշելիս, դատարանը հաշվի է առնում ինչպես նրա կատարած հանցագործությունների բնույթը, հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և հետևանքները, այնպես էլ նրա անձը բնութագրող տվյալներն ու պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները։
Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգա-մանքներ՝ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա 61-ամյա վատառողջ կին է։
Որպես ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալ՝ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա առաջին անգամ է դատապարտվում։
Դատաքննությամբ ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրաց-նող հանգամանքներ չարձանագրվեցին։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը« դա կատարելու հանգամանքներին« հանցավորի անձնավորությանը« անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը« ուղղել պատժի ենթարկված անձին« ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ« որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով« հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով« այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանք-ներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակ-վում է« եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։
Մեջբերված իրավական նորմերը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբեր-յալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07« ՎԲ-142/07« ՎԲ-192/07« ՎԲ-201/07« ԵՇԴ/0029/01/08« ԵԿԴ/0042/01/11« ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումնե-րում։ Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրա-վունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրա-վական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն ար-դարացի է« եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը« ինչպես նաև բավարար պատ-ժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահան-ջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի« իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևա-վորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի« հան-ցավորի անձի« պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեա-կան օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահո-վելու անհրաժեշտությունից։
Դատարանը, հաշվի առնելով ամբաստանյալի անձը, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, դրանք ծանրացնող հանգամանքների բացակա-յությունը, հանցագործությունները կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, ելնելով գործի փաստական տվյալների և հանգամանքների վերլուծության հիման վրա դատարանի մոտ ձևավորված նրա բարոյահոգեբանական ու քրեաիրավական բնութագրերից և ՀՀ քրեա-կան օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ ու 61-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության, պատաս-խանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից, հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր չէ առանց նրա նկատմամբ նշանակվելիք վերջնական պատիժը կրելու, և գտնում է, որ կատարած հանցանքների համար նա պետք է դատապարտվի տուգանքի և ազատազրկման ու կրի պատիժը, ինչն անհրաժեշտ ու բավարար է նաև սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և նրա կողմից նոր հանցա-գործությունների կատարումը կանխելու համար։
Դատարանը, անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատամամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին պաշտպանների խնդրանքին, հաշվի առնելով վերը նշվածները, մասնավորապես՝ ամբաստանյալների կատարած հանցագործությունների հան-րության համար վտանգավորության բարձր աստիճանը, հանցագործության կատարման հանգամանքները, կատարած հանցավոր գործողությունների հանրորեն վտանգավոր հետե-վանքները նրա կողմից նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը, հանգում է եզրակացության, որ պաշտպանների պատճառաբանությունները դատարանի մոտ չեն առաջացնում համոզվա-ծություն ու վստահություն առ այն« որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրա-կան պատիժ կրելու, ուստի նշված խնդրանքները չեն կարող բավարարվել։
Տուժողները քաղաքացիական հայց չհարուցեցին։
Դատարանը, քննության առնելով խափանման միջոցի հարցը, գտնում է, որ ամբաս-տանյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` կալանավորումը, պետք է թողնվի ան-փոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Վերոգրյալների հիման վրա ու ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենս-գըրքի 357-360-րդ, 365-րդ, 367-րդ և 369-372-րդ հոդվածներով` դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Հասմիկ Ժորժիկի Ավետիսյանին ճանաչել մեղավոր կաշառք ստանալու պատրվակով տուժող Արշակ Յարալյանի զգալի չափով գույքը խարդախությամբ հափշտակելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքում և դատապարտել 500.000 (հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ տուգանքի։
Հասմիկ Ժորժիկի Ավետիսյանին ճանաչել մեղավոր կաշառք ստանալու պատրվակով տուժող Լիլիթ Առաքելյանի զգալի չափով գույքը խարդախությամբ հափշտակելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքում և դատապարտել 600.000 (վեց հարյուր հազար) ՀՀ դրամ տուգանքի։
Հասմիկ Ժորժիկի Ավետիսյանին ճանաչել մեղավոր կաշառք ստանալու պատրվակով տուժող Էդգար Ավանեսյանի զգալի չափով գույքը խարդախությամբ հափշտակելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով առաջադրված մեղադրան-քում և դատապարտել ազատազրկման 2 (երկու) տարի ժամկետով։
Հասմիկ Ժորժիկի Ավետիսյանին ճանաչել մեղավոր կաշառք ստանալու պատրվակով տուժող Ալբերտ Սիմոնյանի զգալի չափով գույքը խարդախությամբ հափշտակելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով առաջադրված մեղադրան-քում և դատապարտել ազատազրկման 2 (երկու) տարի ժամկետով։
Հասմիկ Ժորժիկի Ավետիսյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-34-312-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտել ազատազրկման 6 (վեց) ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` նշանակված պատիժ-ները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, որպես վերջնական պատիժ՝ նշանակել ազատա-զրկում 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով և 1.000.000 ՀՀ դրամ տուգանք։
Պատիժը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում՝ պատժի կրման սկիզբը հաշվելով 2015թ. սեպտեմբերի 18-ից։
Հ.Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ կալանավորումը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապա-րակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։

ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ