Հիմնական
Գործի համար:
ԵԿԴ/0037/01/16
Վիճակագրական տողի համար :
6.2
Պատասխանող
Աննա Մանասարյան Ներսեսի
Աննա Մանասարյան
Աննա Մանասերյան
Դատավոր
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Մնացական Մարտիրոսյան
Հոդվածներ
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգիրք
Հոդված 41, 42, 313, 437, 438
Դատավոր
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Մնացական Մարտիրոսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2018-12-03 | Կայացել է | ||||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2016-04-12 | 17:00 | 4 | Կայացել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2016-04-05 | 10:00 | 4 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2016-03-24 | 10:00 | 4 | Կայացել է |
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը,
նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող,
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների դատախազության
ավագ դատախազ Հ. Սարգսյանի,
հանրային պաշտպան Ս. Հարությունյանի,
անչափահաս ամբաստանյալի
օրինական ներկայացուցիչ Մ. Գևորգյանի,
տուժողն է` Գ. Հակոբյանը,
2016թ. ապրիլի 12-ին Երևանում,
դռնբաց դատական նիստում, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի անչափահաս
Աննա Ներսեսի Մանասարյանի`
ծնված 1999թ. ապրիլի 5-ին Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, թերի միջնակարգ կրթությամբ, նախկինում չդատված, հաշվառված է և բնակվում է Երևան քաղաքի Կորյունի փողոցի թիվ 23/2 հասցեում, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Գործի դատավարական նախապատմությունը
2016թ. հունվարի 26-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում, Գոռ Աշոտի Հակոբյանի հաղորդման հիման վրա նախապատրաստված նյութերով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 13108016 քրեական գործը։
2016թ. փետրվարի 03-ին Աննա Ներսեսի Մանասարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրվել է հսկողության հանձնելը և նա հանձնվել է խնամակալության և հոգաբարձության մարմնի հսկողությանը։
Նախաքննության մարմնի 2016թ. փետրվարի 09-ի որոշմամբ Աննա Ներսեսի Մանասարյանին մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ նա` «2016թ. հունվարի 26-ին` ժամը 16.30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Տերյան և Թումանյան փողոցների խաչմերուկում գտնվող «Կարապի լճի» մոտակայքից բացահայտ հափշտակել է Գոռ Աշոտի Հակոբյանի 13.000 ՀՀ դրամ արժողության «SAMSUNG MOBILE» տեսակի «GT-S3850» մոդելի բջջային հեռախոսը և դիմել փախուստի։
Այսինքն` Աննա Ներսեսի Մանասարյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176 հոդվածի 1-ին մասով։»։
2016թ. մարտի 3-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, որը 2016թ. մարտի 4-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2016թ. մարտի 14-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2016թ. մարտի 24-ին նշանակելու մասին։
Դատարանի 2016թ. ապրիլի 05-ի որոշմամբ ամբաստանյալի խափանման միջոցը մասնակիորեն փոփոխվել է և նա հանձվել է ծնողի` Մարինա Պետրոսի Գևորգյանի հսկողությանը։
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները
Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
Անչափահաս ամբաստանյալ Աննա Ներսեսի Մանասարյանը 2016թ. հունվարի 26-ին, ժամը 16.00-ի սահմաններում գտնվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական տարածքում, որտեղ հանդիպել է իր ծանոթներ, վկաներ Ռոզա Արմանի Խաչատրյանին և Լուիզա Դավթի Ջավադյանին։ Ժամը 16։30-ի սահմաններում, վերջիններիս հետ ամբաստանյալը զբոսնել է Երևան քաղաքի Տերյան և Թումանյան փողոցների խաչմերուկում գտնվող Կարապի լճի մոտակայքում։ Նկատելով, որ այդտեղ տեղադրված նստարաններից մեկին նստած է իր նախկին ծանոթ, տուժող Գոռ Աշոտի Հակոբյանը` ամբաստանյալ Ա. Մանասարյանը մոտեցել է նրան և նրա ձեռքում նկատել է «SAMSUNG MOBILE» տեսակի, «GT-S3850» մոդելի բջջային հեռախոս։ Նպատակադրվելով այն հափշտակել` Ա. Մանասարյանը Գ. Հակոբյանից խնդրել է բջջային հեռախոսը` հեռախոսազանգ կատարելու պատրվակով։ Գ. Հակոբյանը նրան է տվել իր հեռախոսը և տեսնելով, որ Ա. Մանասարյանը հեռախոսազանգ չի կատարում` պահանջել է հետ վերադարձնել այն, սակայն Ա. Մանասարյանը հրաժարվել է վերադարձնել։ Դրանից հետո նրանց են մոտեցել Ռ. Խաչատրյանն ու Լ. Ջավադյանը, որոնց Գ. Հակոբյանը խնդրել է պարտավորեցնել Ա. Մանասարյանին` վերադարձնել բջջային հեռախոսը։ Ա. Մանասարյանը հայտնել է, որ բջջային հեռախոսն իր մոտ չէ, որից հետո Գ. Հակոբյանին է հանձնել հափշտակված բջջային հեռախոսից հանված, «Ղ-Տելեկոմ» փակ բաժնետիրական ընկերության հեռախոսահամարի քարտը։ Այդ ժամանակ Գ. Հակոբյանը կրկին պահանջել է վերադարձնել բջջային հեռախոսը` հայտնելով, որ կդիմի ոստիկանության աշխատակիցներին։ Ա. Մանասարյանը նկատելով, որ Գ. Հակոբյանը շարժվում է տարածքում ծառայություն իրականացնող ոստիկանության աշխատակիցների ուղղությամբ, բացահայտ հափշտակելով տասներեք հազար ՀՀ դրամ արժողության բջջային հեռախոսը` նստել է պատահական տաքսի ավտոմեքենա և դիմել է փախուստի։
Նույն օրը, ժամը 18։45-ի սահմաններում, Աննա Մանասարյանն իր բնակության վայրից ներկայացվել է ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին, ներկայացրել է հափշտակված բջջային հեռախոսը և խոստովանել է իր կողմից կատարվածը։
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է հետևյալը.
Անչափահաս ամբաստանյալ Աննա Մանասարյանը ծնվել է 1999թ. ապրիլի 05-ին Երևանում։ Շուրջ յոթ տարի առաջ նրա ծնողներն ամուսնալուծվել են։ Ա. Մանասարյանը բնակվում է հարազատ մոր, պապի, տատի, կրտսեր քրոջ և երկու եղբայրների հետ միասին։ Ա. Մանասարյանի խնամքով և դաստիարակությամբ զբաղվում է մայրը` Մարինա Գևորգյանը, որի հետ նա հաճախ տարաձայնություններ է ունենում։
Ա. Մանասարյանի կյանքի և դաստիարակության պայմանները բարվոք չեն, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը` ոչ բավարար։
Պարզվել է նաև, որ Ա. Մանասարյանն իրեն վերագրվող արարքը կատարել է` լինելով անչափահաս, տասնվեց տարեկան հասակում։ Նա նախկինում դատված չի եղել, առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, խոստովանական ցուցմունքներ է տվել և ընդունելով մեղքը` զղջացել է կատարած արարքի համար։
Ապացույցների հետազոտում և գնահատում
Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Անչափահաս ամբաստանյալ Աննա Ներսեսի Մանասարյանի խոստովանական ցուցմունքներով այն մասին, որ մինչև յոթերորդ դասարանը, գերազանց առաջադիմությամբ սովորել է Երևան քաղաքի Խ. Աբովյանի անվան թիվ 2 դպրոցում։ Դրանից հետո ուսումը շարունակել է Հենրի Մորգենթաուի անվան թիվ 126 դպրոցում և ստանալով ութամյա կրթություն` չի շարունակել ուսումը։ Շուրջ յոթ տարի առաջ հայրն ու մայրն ամուսնալուծվել են։ Հայրը գտնվում է Գերմանիայում, իսկ մայրը` ՀՀ-ում։ Մոր հետ այժմ գտնվում է նորմալ փոխհարաբերությունների մեջ։ Իր մականունը «Չուպիկ» է։ 2016թ. հունվարի 26-ին, ժամը 14.00-ից գտնվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական տարածքում, որտեղ հանդիպել է իր ծանոթներ Ռոզա Խաչատրյանին և Լուիզա Ջավադյանին։ Ժամը 16։30-ի սահմաններում նրանց հետ զբոսնել է Կարապի լճի մոտակայքում և նկատել է, որ նստարաններից մեկի վրա նստած է իր ծանոթ Գոռը։ Իր հետ եղած երկու աղջիկները շարունակել են քայլել, կանգնել են նստարանից որոշակի հեռավորության վրա, իսկ ինքը զրուցել է Գոռի հետ, որի ընթացքում նրա ձեռքին նկատել է «Սամսունգ» մոդելի բջջային հեռախոս։ Իր մոտ ցանկություն է առաջացել հափշտակել այդ հեռախոսը։ Հեռախոսազանգ կատարելու պատրվակով Գ. Հակոբյանից պահանջել է նրա բջջային հեռախոսը։ Վերջինս իրեն է տվել է բջջային հեռախոսը, որի միջից հանել է հեռախոսաքարտը և տվել նրան, սակայն Գ. Հակոբյանը չի վերցրել հեռախոսաքարտը։ Դրանից հետո հեռախոսաքարտը դրել է նրա տաբատի գրպանը։ Այդ ժամանակ նա պահանջել է բջջային հեռախոսը և ասելով, որ կդիմի ոստիկանության աշխատակիցներին` շարժվել է դեպի ոստիկանները։ Ինքը հրաժարվելով վերադարձնել բջջային հեռախոսը` նստել է պատահական տաքսի ավտոմեքենա և դիմել է փախուստի։
Նույն օրը, ժամը 18.00-ի սահմաններում իրենց բնակարան են այցելել ոստիկանության աշխատակիցները և իրեն ներկայացրել են ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։ Այդտեղ խոստովանել է իր կողմից կատարված հանցանքը և ներկայացրել է հափշտակված բջջային հեռախոսը։
Առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչում և անկեղծորեն զղջում է կատարած արարքի համար։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 56-57, 75-76/
Տուժող Գոռ Աշոտի Հակոբյանի նախաքննական ցուցմունքներով այն մասին« որ 2016թ. հունվարի 26-ին, ժամը 16։30-ի սահմաններում նստած եղել է Կարապի լճի մոտակայքում տեղակայված նստարաններից մեկի վրա, երբ իրեն են մոտեցել երեք աղջիկներ, որոնցից ճանաչել է «Չուպիկ» մականվամբ աղջկան։ Այդ ընթացքում հեռախոսազանգ կատարելու պատրվակով «Չուպիկ»-ն իրենից պահանջել է իր` «Սամսունգ» մոդելի բջջային հեռախոսը։ Ինքը չի մերժել վերջինիս, տրամադրել է բջջային հեռախոսը, որից հետո «Չուպիկ»-ն ասել է, որ չի վերադարձնելու այն։ Մեկ անգամ ևս պահանջել է բջջային հեռախոսը, ասել է, որ կատարվածի մասին հայտնելու է ոստիկաններին և շարժվել է դեպի այդտեղ ծառայություն իրականացնող ոստիկանության աշխատակիցները։ Այդ ընթացքում «Չուպիկ»-ը հափշտակված բջջային հեռախոսի մեջ տեղադրված հեռախոսաքարտը դրել է իր տաբատի գրպանը և դիմել է փախուստի, իսկ ինքը ոստիկաններին մատնացույց է արել վերջինիս հետ եղած երկու աղջիկներին, որոնց էլ ներկայացրել են ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։
Հետագայում տեղեկացել է, որ հափշտակված բջջային հեռախոսը «Չուպիկ»-ը վերադարձրել է ոստիկանության աշխատակիցներին։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 38-40, 95, 98/
Վկա Ռոզա Արմանի Խաչատրյանի ցուցմունքներով այն մասին« որ Լուիզա Ջավադյանը հանդիսանում է իր ընկերուհին, ճանաչում է նաև Աննային։ Վերջինիս մականունը «Չուպիկ» է։ 2016թ. հունվարի 26-ին, ժամը 15.30-ի սահմաններում, իր ընկերուհի Լուիզա Ջավադյանի հետ միասին, Երևան քաղաքի Չարբախ թաղամասից գնացել են Կենտրոն վարչական տարածք, որտեղ զբոսնել են և Ազատության հրապարակում հանդիպել Աննային։ Արդեն ժամը 16։30-ի սահմաններում, Կարապի լճի մոտակայքում նկատել են, որ այդտեղ տեղադրված նստարաններից մեկի վրա նստած է մի տղա։ Աննան մոտեցել է նրան և սկսել է զրուցել։ Ինքն ու Լուիզան ջուր խմելու համար հեռացել են շուրջ երեք մետր։ Երբ վերադարձել են` լսել են, որ այդ տղան Աննայից պահանջել է, որպեսզի վերջինս վերադարձնի իր բջջային հեռախոսը, սակայն Աննան ասել է, որ իր մոտ չէ։ Դրանից հետո այդ տղան իրեն խնդրել է Աննայից վերցնել և վերադարձնել բջջային հեռախոսը, սակայն Աննան հերքել է այդ տղայից բջջային հեռախոս վերցնելու հանգամանքը։ Այնուհետև Աննան հեռախոսաքարտը դրել է այդ տղայի տաբատի գրպանը և դիմել է փախուստի։
Ոստիկանները մոտեցել են իրեն և Լուիզային, քանի որ այդ տղան մատնացույց է արել իրենց։ Այնուհետև ոստիկաններն իրենց ներկայացրել են ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։ Այդտեղ հայտնել են, որ իրենք որևէ առնչություն չունեն հափշտակված բջջային հեռախոսի հետ և քանի որ այդ տղան հեռախոսը պահանջել է Աննայից` ուստի հնարավոր է, որ դա հափշտակած լինի Աննան։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 68-69/
Վկա Լուիզա Դավթի Ջավադյանի նույնաբովանդակ ցուցմունքներով այն մասին, որ Ռոզա Խաչատրյանը հանդիսանում է իր ընկերուհին։ Ճանաչում է նաև Աննա Մանասարյանին, որի մականունը «Չուպիկ» է։ 2016թ. հունվարի 26-ին, ժամը 15։30-ի սահմաններում, իր ընկերուհի Ռոզա Խաչատրյանի հետ, Երևան քաղաքի Չարբախ թաղամասից գնացել են Կենտրոն վարչական տարածք, որտեղ զբոսնել են և Ազատության հրապարակում հանդիպել Աննային։ Ժամը 16։00-ի սահմաններում Կարապի լճի մոտակայքում նկատել են, որ այդտեղ տեղադրված նստարաններից մեկի վրա նստած է իր ծանոթ Գոռը։ Աննան մոտեցել է նրան և սկսել զրուցել։ Ինքն ու Ռոզան հեռացել են շուրջ երեք մետր, որպեսզի ջուր խմեն։ Երբ վերադարձել են` լսել է, որ Գոռը պահանջել է Աննայից, որպեսզի վերջինս վերադարձնի բջջային հեռախոսը, սակայն Աննան ասել է, որ իր մոտ չէ, իսկ Գոռն ասել է, որ դիմելու է ոստիկաններին։
Այնուհետև, երբ Ռոզայի հետ քայլելիս է եղել` իրենց են մոտեցել ոստիկանության աշխատակիցները և Գոռը։ Վերջինս մատնացույց է արել իրենց, որից հետո Ռոզայի հետ իրենց ներկայացրել են ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։ Այդտեղ իրենք հայտնել են, որ որևէ առնչություն չունեն հափշտակված բջջային հեռախոսի հետ։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 86-87/
Դատաապրանքագիտական փորձաքննության 2016թ. փետրվարի 2-ի թիվ 68-ԱՊ-16 եզրակացությամբ« որի համաձայն` «Փորձաքննությանը տրամադրված «SAMSUNG MOBILE» տեսակի «GT-S3850» մոդելի բջջային հեռախոսի հավանական միջին շուկայական արժեքը, 2016թ. հունվարի 26-ի դրությամբ, առկա ապրանքային վիճակի հաշվառմամբ, գնահատվում է 13000(տասներեք հազար) դրամ։»։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 63-65/
Աննա Ներսեսի Մանասարյանի մասնակցությամբ քննչական փորձարարություն կատարելու մասին 2016թ. փետրվարի 03-ի արձանագրությամբ և դրան կից լուսանկարչական հավելվածով« որոնց համաձայն` Ա. Մանասարյանը մատնացույց է արել Երևան քաղաքի Տերյան և Թումանյան փողոցների խաչմերուկում գտնվող Կարապի լճի մոտակայքում տեղադրված նստարաններից մեկը և հայտարարել է, որ 2016թ. հունվարի 26-ին, ժամը 16.30-ի սահմաններում, նշված վայրից, իր ծանոթ Գոռից բացահայտ հափշտակել է «Սամսունգ» մոդելի բջջային հեռախոսը և դիմել փախուստի։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ. թ. 59-61/
«Բջջային հեռախոս ներկայացնելու մասին» 2016թ. հունվարի 26-ի և «Զննություն կատարելու մասին» 2016թ. փետրվարի 18-ի արձանագրություններով, որոնց համաձայն` Ա. Մանասարյանը ներկայացրել է 35831610410814129 գործարանային համարի, «SAMSUNG MOBILE» տեսակի «GT-S3850» մոդելի բջջային հեռախոս և հայտարարել է, որ դա Գ. Հակոբյանից բացահայտ հափշտակված բջջային հեռախոսն է։
Նշված բջջային հեռախոսի վրա առկա են եղել վնասված հատվածներ։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ. թ. 13, 92/
«Առարկաներ ճանաչման ներկայացնելու մասին» 2016թ. փետրվարի 18-ի արձանագրությամբ և նախքննության մարմնի կողմից կազմված տեղեկանքով, որոնց համաձայն` Ա. Մանասարյանի կողմից ներկայացված բջջային հեռախոսը ճանաչման ներկայացնելիս դրված է եղել ձախից աջ դասավորվածությամբ 3-րդ տեղը։ Տուժող Գոռ Հակոբյանն իրեն ճանաչման ներկայացված բջջային հեռախոսների շարքում տեսել և ճանաչել է ձախից աջ դասավորվածությամբ թիվ 3 համարով համարակալված բջջային հեռախոսը և հայտարարել է, որ դա այն բջջային հեռախոսն է, որն Աննան Երևան քաղաքի Կարապի լճի մոտակայքում իրենից հափշտակել է։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 93, 94/
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և դատարանում հետազոտված, տուժող Գոռ Հակոբյանին պատկանող, 35831610410814129 գործարանային համարի, «SAMSUNG MOBILE» տեսակի, «GT-S3850» մոդելի բջջային հեռախոսով։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ. թ. 97/
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Վերլուծելով անչափահաս ամբաստանյալ Աննա Ներսեսի Մանասարյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա, տուժողի և վկաների ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված մյուս ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա. Մանասարյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, կողոպուտ կատարելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Մանասարյանի կողմից կատարված` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը.
«Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին» միջազգային դաշնագրի 24-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Յուրաքանչյուր երեխա, առանց ռասայի, մաշկի գույնի, սեռի, լեզվի, կրոնի, ազգային կամ սոցիալական ծագման, գույքային վիճակի կամ ծննդի հատկանիշով որևէ խտրականության, իրավունք ունի իր ընտանիքի, հասարակության և պետության կողմից պաշտպանության այնպիսի միջոցների, որոնք անհրաժեշտ են նրան որպես մանկահասակի»։
«Երեխայի իրավունքների մասին» ՀՀ օրենքի 8-րդ հոդվածի 1-ին պարբերության համաձայն`
«Յուրաքանչյուր երեխա ունի ֆիզիկական, մտավոր և հոգևոր լիարժեք զարգացման համար անհրաժեշտ կենսապայմանների իրավունք»։
«Անչափահասների նկատմամբ արդարադատություն իրականացնելու վերաբերյալ» ՄԱԿ-ի նվազագույն ստանդարտ կանոնների («Պեկինյան կանոններ») 5-րդ կետի համաձայն`
«Անչափահասների վերաբերյալ արդարադատության համակարգը ուղղված է առաջին հերթին անչափահասի բարեկեցության ապահովմանը, որպեսզի անչափահաս իրավախախտների վրա ազդեցություն գործող ցանկացած միջոց միշտ համաչափ լինի ինչպես իրավախախտի անհատական առանձնահատկություններին, այնպես էլ իրավախախտման հանգամանքներին»։
«Պեկինյան կանոնների» 17.1-րդ կետի համաձայն`
«Ներգործության միջոցների ընտրության ժամանակ իրավասու մարմինը պետք է ղեկավարվի հետևյալ սկզբունքներով.
ա) ներգործության միջոցները միշտ պետք է համարժեք լինեն ոչ միայն իրավախախտման հանգամանքներին և ծանրությանը, այլև անչափահասի դրությանը և պահանջներին, ինչպես նաև հասարակության պահանջներին.
բ) անչափահասի անձնական ազատության սահմանափակման մասին որոշումը պետք է ընդունվի միայն հարցի մանրազնին քննարկումից հետո, և սահմանափակումը հնարավորության սահմաններում պետք է հասցնել նվազագույնի. (…)»։
«Պեկինյան կանոնների» 19.1-րդ կետի համաձայն`
«Անչափահասին որևէ ուղղիչ հիմնարկում ներփակելը միշտ պետք է ծայրահեղ միջոց լինի, անհրաժեշտ նվազագույն ժամկետի համար կիրառված»։
«Երեխայի իրավունքների մասին» ՄԱԿ-ի կոնվենցիայի 37-րդ հոդվածի համաձայն`
«Մասնակից պետությունները ապահովում են, որ. (...)
(բ) ոչ մի երեխա չզրկվի ազատությունից անօրինական կամ կամայական կերպով։ Երեխայի ձերբակալությունը, կալանքը կամ ազատազրկումն իրականացվում են համաձայն օրենքի և գործադրվում են միայն որպես ծայրահեղ միջոց և որքան հնարավոր է` կարճ ժամանակամիջոցով, (...)»։
«Ազատազրկված անչափահաս անձանց պաշտպանության վերաբերյալ» ՄԱԿ-ի կանոնների («Հավանայի կանոններ») 2-րդ կետը սահմանում է.
«Անչափահասին ազատությունից զրկելը պետք է կիրառվի որպես ներգործության ծայրահեղ միջոց՝ անհրաժեշտ նվազագույն ժամկետով։ Այն պետք է սահմանափակվի բացառիկ դեպքերում։ Պատժի ժամկետը պետք է որոշվի դատական մարմնի կողմից` չբացառելով նրան վաղաժամկետ ազատելու հնարավորությունը»։
«Երեխաների իրավունքների մասին» Նյու-Յորքի 1989թ. նոյեմբերի 20-ի կոնվենցիայի (Հայաստանի Հանրապետության կողմից վավերացվել է 1992թ. հունիսի 1-ին) 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Երեխաների նկատմամբ բոլոր գործողություններում, անկախ այն բանից, թե դրանք ձեռնարկվում են սոցիալական ապահովության հարցերով զբաղվող պետական կամ մասնավոր հիմնարկների, դատարանների, վարչական կամ օրենսդրական մարմինների կողմից, առաջնահերթ ուշադրություն է դարձվում երեխայի շահերի առավել ապահովմանը։»։
Նույն կոնվենցիայի 40-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Մասնակից պետությունները ճանաչում են մեղադրվող կամ քրեական օրենսդրությունը խախտած համարվող յուրաքանչյուր երեխայի իրավունքը` արժանանալու այնպիսի վերաբերմունքի, որը նպաստում է նրա արժանապատվության և նշանակալիության զգացումի զարգացմանը, երեխայի մեջ ամրապնդում է հարգանքը մարդու իրավունքների և ուրիշների հիմնարար ազատությունների նկատմամբ, և որի դեպքում հաշվի է առնվում երեխայի տարիքը և հասարակության մեջ նրա վերաինտեգրացման և հետագա դրական դեր խաղալուն նպաստելու ցանկալիությունը։ (…)
4. Անհրաժեշտ է այնպիսի բազմազան միջոցառումների առկայությունը, ինչպիսիք են խնամքի, խնամակալության և հսկողության մասին հրամանները, խորհրդատվական ծառայությունները, փորձաշրջանի նշանակումը, դաստիարակությունը, կրթական և մասնագիտական պատրաստության ծրագրերը և առանձին հաստատություններում խնամքի այլընտրանքային այլ ձևեր, որոնք ապահովում են երեխայի նկատմամբ նրա բարեկեցությանը, ինչպես նաև դրությանն ու հանցագործության բնույթին համապատասխանող վերաբերմունք։»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծելով մեջբերված դրույթները` ԵԱՆԴ/0094/01/13 քրեական գործով 2015թ. օգոստոսի 28-ին կայացված որոշման 13-րդ կետում արձանագրել է, որ.
«13. (…) անչափահասները, պայմանավորված իրենց տարիքային և սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկություններով, ունեն հատուկ հոգածության և խնամքի կարիք, ուստի արդարադատություն իրականացնելիս պետք է հաշվի առնել ձեռնարկվող միջոցառումների հնարավոր ազդեցությունը նրանց բարեկեցության վրա։ Մասնավորապես, կիրառվող ներգործության միջոցների ընտրությունը պետք է պայմանավորված լինի ոչ միայն կատարված իրավախախտման ծանրությամբ, այլև անձի անհատական առանձնահատկություններով։ Հասարակությունից մեկուսացնելու հետ կապված պատժատեսակները անչափահասների նկատմամբ պետք է կիրառվեն որպես ծայրահեղ միջոց` հնարավոր նվազագույն ժամկետներով և սահմանափակ ու բացառիկ դեպքերում, քանի որ ի տարբերություն չափահասների` ազատազրկման բացասական հետևանքները նրանց վրա ավելի մեծ ազդեցություն են թողնում (…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով»։
Նույն օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են` (...)
2) հանցանք կատարելու պահին հանցավորի անչափահաս լինելը. (...)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 85-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Անչափահասները քրեական պատասխանատվության են ենթարկվում, և նրանց նկատմամբ պատիժ է նշանակվում սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան` հաշվի առնելով սույն բաժնում նախատեսված կանոնները»։
Նույն օրենսգրքի 90-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Անչափահասի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում նրա կյանքի և դաստիարակության պայմանները, հոգեկանի զարգացման աստիճանը, առողջության վիճակը, անձի այլ առանձնահատկությունները, ինչպես նաև նրա վրա այլ անձանց ազդեցությունը»։
ԵԱՆԴ/0094/01/13 քրեական գործով 2015թ. օգոստոսի 28-ին կայացված որոշման 14-րդ և 15.1-րդ կետերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է նաև, որ.
«14. (…) ՀՀ քրեական օրենսդրությունում անչափահասների նկատմամբ քրեական պատասխանատվության և պատժի հատուկ կանոնների նախատեսումը մարդասիրության սկզբունքի կարևորագույն դրսևորումներից է։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ բաժնում նախատեսված են պատժի տեսակների սահմանման և դրանց նշանակման, քրեական պատասխանատվությունից և պատժից ազատելու, պատժի կրումից պայմանական վաղաժամկետ ազատելու, վաղեմության ժամկետները հաշվելու և դատվածության մարման հատուկ պայմաններ, որոնք էականորեն բարելավում են անչափահասի վիճակը և լրացուցիչ երաշխիքներ սահմանում նրա իրավունքների պաշտպանությունն ապահովելու համար։ Բացի այդ, անձի տարիքից բխող հոգեկան առանձնահատկություններով պայմանավորված` հանցանք կատարելու պահին հանցավորի անչափահաս լինելն (14-18 տարեկան) ինքնին քրեական օրենսգրքում նախատեսված է որպես մեղմացուցիչ հանգամանք։
Անչափահասի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից (օրինականության, արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, մարդասիրության սկզբունքներ) բացի (պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի որոշման 14-21-րդ կետերը), դատարանը պարտավոր է ղեկավարվել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 90-րդ հոդվածով սահմանված կանոններով։ Այսպես` հանցագործության` հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հետ մեկտեղ դատարանը պատիժ նշանակելիս պետք է հատկապես հաշվի առնի`
1) անչափահասի կյանքի և դաստիարակության պայմանները (ընտանեկան դրությունը, ծնողների և ընտանիքի այլ անդամների հետ հարաբերությունների բնույթը, նյութական վիճակը, կրթությունը, աշխատանքը և այլն),
2) հոգեկանի զարգացման աստիճանը (հուզական ոլորտը, որոշակի իրադրությունում ճիշտ կողմնորոշվելու և իր գործողությունները ղեկավարելու ունակությունը, ինտելեկտի մակարդակը և այլն),
3) առողջության վիճակը (մտավոր և ֆիզիկական առողջության վերաբերյալ առկա տվյալները),
4) անձի այլ առանձնահատկությունները (հետաքրքրությունների շրջանակը, աշխատանքի, կրթության, իրավական և բարոյական նորմերի նկատմամբ վերաբերմունքը և այլն),
5) նրա վրա այլ անձանց ազդեցությունը (նրանց միջև առկա հարաբերությունների բնույթը, անչափահասին հանցագործության մղելու եղանակներն ու միջոցները` ֆիզիկական կամ հոգեկան բռնություն, հարկադրանք, համոզում, խաբեություն և այլն)։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ վերը թվարկված հանգամանքները ենթակա են բազմակողմանի հետազոտման անչափահասների վերաբերյալ յուրաքանչյուր գործով։ Միայն դրանց համակողմանի վերլուծության արդյունքում դատարանը կարող է ամբողջական պատկերացում կազմել անչափահասի անձնային և տարիքային առանձնահատկությունների մասին և ընտրել այնպիսի ներգործության միջոց, որն ուղղված կլինի նրա ուղղմանն ու դաստիարակությանը։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը ընդգծում է նաև, որ անչափահասի նկատմամբ կիրառվող քրեաիրավական ներգործության միջոցը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի ընդհանուր նպատակներից բացի (սոցիալական արդարության վերականգնում, պատժի ենթարկված անձի ուղղում, հանցագործությունների կանխում), պետք է հետապնդի նաև անչափահասի հոգեկան և ֆիզիկական բնականոն զարգացման, նրա բարեկեցությունն ապահովելու հատուկ նպատակ։ (...)
15.1. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ անչափահասների սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկություններով պայմանավորված` հասարակությունից նրանց երկարատև ժամկետով մեկուսացնելն արդարացված չէ, քանի որ անչափահաս տարիքում անձը հեշտությամբ է ենթարկվում շրջապատի բացասական ազդեցությանը, մեծանում է հանցավոր ենթամշակույթի տարրերը յուրացնելու հավանականությունը։ Մյուս կողմից նրանք, ի տարբերություն չափահասների, ավելի հեշտ են ենթարկվում պատժի ուղղիչ ազդեցությանը։ Հետևաբար դատարանը նախ և առաջ պետք է քննարկի ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատժատեսակի նշանակման հնարավորությունը։ Որոշակի ժամկետով ազատազրկումը` որպես անչափահասների նկատմամբ կիրառվող ամենախիստ պատժատեսակ, պետք է նշանակվի միայն բացառիկ դեպքերում, երբ ներգործության որևէ այլ միջոց չի կարող դրական արդյունք ապահովել։ (...)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թ. նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ (…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիան անյլընտրանքային է` պատիժ է նախատեսում տուգանքի, կալանքի և ազատազրկման ձևով։
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի վերաբերյալ ԵՇԴ/0029/01/08 քրեական գործով 2009թ. փետրվարի 17-ի որոշման մեջ, որտեղ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«13. (…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա։
14. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։
15. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։ (…)»։
Անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Մանասարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Ա. Մանասարյանի անձը, այն, որ նա նախկինում դատված չի եղել, իրեն վերագրվող արարքը կատարել է տասնվեց տարեկան հասակում։ Նրա ծնողները շուրջ յոթ տարի առաջ ամուսնալուծվել են։ Ա. Մանասարյանը բնակվում է հարազատ մոր, պապի, տատի, կրտսեր քրոջ և երկու եղբայրների հետ միասին։ Նրա խնամքով և դաստիարակությամբ զբաղվում է մայրը` Մարինա Գևորգյանը։ Ա. Մանասարյանի կյանքի և դաստիարակության պայմանները բարվոք չեն, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը` ոչ բավարար։
Դատարանը հաշվի է առնում նաև կատարված հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, ամբաստանյալի կատարած արարքը միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին դասվելը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը, այն, որ Ա. Մանասարյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, խոստովանական ցուցմունքներ է տվել և ընդունելով մեղքը` անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար։
Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում հանցանք կատարելու պահին հանցավորի անչափահաս` տասնվեց տարեկան լինելը։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք դատարանը չի արձանագրում։
Վերոգրյալը հաշվի առնելով` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Աննա Ներսեսի Մանասարյանն իր կատարած, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից նվազ խստի` տուգանքի ձևով, քանի որ պատիժներից առավել խիստը կիրառելու հիմքեր առկա չեն։ Բացի այդ` տուգանքի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները և հնարավոր կլինի ապահովել անչափահասի բարեկեցությունը, նրա իրավունքների պաշտպանությունն ու նրա բնականոն զարգացումը։
Դատարանը գտնում է, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Աննա Մանասարյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել, գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում չի կայացվել։
Քննելով իրեղեն ապացույցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ նախաքննության մարմնի 2016թ. փետրվարի 26-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, 35831610410814129 գործարանային համարի «SAMSUNG MOBILE» տեսակի «GT-S3850» մոդելի բջջային հեռախոսը պետք է վերադարձնել տուժող Գ. Հակոբյանին։
Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Մանասարյանի նկատմամբ խափանման միջոց հսկողության հանձնելն ընտրված է ճիշտ և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ խափանման միջոցի այդ տեսակի պահանջները խախտված լինելու վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել։ Բացի այդ, տուգանքի դատապարտվելու դեպքում անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Մանասարյանի կողմից քրեական պատասխանատվությունից և նշանակված պատիժը կրելուց խուսափելու, դատավճռի կատարմանը խոչընդոտելու հավանականությունը ցածր է։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 168-169-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ և 439-440-րդ հոդվածներով` դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Անչափահաս ամբաստանյալ Աննա Ներսեսի Մանասարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկի` 200.000 /երկու հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Խափանման միջոց հսկողության հանձնելը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, նախաքննության մարմնի 2016թ. փետրվարի 26-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված և քրեական գործին կցված, 35831610410814129 գործարանային համարի «SAMSUNG MOBIL» տեսակի GT-S3850 մոդելի բջջային հեռախոսը վերադարձնել տուժող Գ. Հակոբյանին։
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը,
նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող,
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների դատախազության
ավագ դատախազ Հ. Սարգսյանի,
հանրային պաշտպան Ս. Հարությունյանի,
անչափահաս ամբաստանյալի
օրինական ներկայացուցիչ Մ. Գևորգյանի,
տուժողն է` Գ. Հակոբյանը,
2016թ. ապրիլի 12-ին Երևանում,
դռնբաց դատական նիստում, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի անչափահաս
Աննա Ներսեսի Մանասարյանի`
ծնված 1999թ. ապրիլի 5-ին Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, թերի միջնակարգ կրթությամբ, նախկինում չդատված, հաշվառված է և բնակվում է Երևան քաղաքի Կորյունի փողոցի թիվ 23/2 հասցեում, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Գործի դատավարական նախապատմությունը
2016թ. հունվարի 26-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում, Գոռ Աշոտի Հակոբյանի հաղորդման հիման վրա նախապատրաստված նյութերով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 13108016 քրեական գործը։
2016թ. փետրվարի 03-ին Աննա Ներսեսի Մանասարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրվել է հսկողության հանձնելը և նա հանձնվել է խնամակալության և հոգաբարձության մարմնի հսկողությանը։
Նախաքննության մարմնի 2016թ. փետրվարի 09-ի որոշմամբ Աննա Ներսեսի Մանասարյանին մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ նա` «2016թ. հունվարի 26-ին` ժամը 16.30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Տերյան և Թումանյան փողոցների խաչմերուկում գտնվող «Կարապի լճի» մոտակայքից բացահայտ հափշտակել է Գոռ Աշոտի Հակոբյանի 13.000 ՀՀ դրամ արժողության «SAMSUNG MOBILE» տեսակի «GT-S3850» մոդելի բջջային հեռախոսը և դիմել փախուստի։
Այսինքն` Աննա Ներսեսի Մանասարյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176 հոդվածի 1-ին մասով։»։
2016թ. մարտի 3-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, որը 2016թ. մարտի 4-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2016թ. մարտի 14-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2016թ. մարտի 24-ին նշանակելու մասին։
Դատարանի 2016թ. ապրիլի 05-ի որոշմամբ ամբաստանյալի խափանման միջոցը մասնակիորեն փոփոխվել է և նա հանձվել է ծնողի` Մարինա Պետրոսի Գևորգյանի հսկողությանը։
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները
Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
Անչափահաս ամբաստանյալ Աննա Ներսեսի Մանասարյանը 2016թ. հունվարի 26-ին, ժամը 16.00-ի սահմաններում գտնվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական տարածքում, որտեղ հանդիպել է իր ծանոթներ, վկաներ Ռոզա Արմանի Խաչատրյանին և Լուիզա Դավթի Ջավադյանին։ Ժամը 16։30-ի սահմաններում, վերջիններիս հետ ամբաստանյալը զբոսնել է Երևան քաղաքի Տերյան և Թումանյան փողոցների խաչմերուկում գտնվող Կարապի լճի մոտակայքում։ Նկատելով, որ այդտեղ տեղադրված նստարաններից մեկին նստած է իր նախկին ծանոթ, տուժող Գոռ Աշոտի Հակոբյանը` ամբաստանյալ Ա. Մանասարյանը մոտեցել է նրան և նրա ձեռքում նկատել է «SAMSUNG MOBILE» տեսակի, «GT-S3850» մոդելի բջջային հեռախոս։ Նպատակադրվելով այն հափշտակել` Ա. Մանասարյանը Գ. Հակոբյանից խնդրել է բջջային հեռախոսը` հեռախոսազանգ կատարելու պատրվակով։ Գ. Հակոբյանը նրան է տվել իր հեռախոսը և տեսնելով, որ Ա. Մանասարյանը հեռախոսազանգ չի կատարում` պահանջել է հետ վերադարձնել այն, սակայն Ա. Մանասարյանը հրաժարվել է վերադարձնել։ Դրանից հետո նրանց են մոտեցել Ռ. Խաչատրյանն ու Լ. Ջավադյանը, որոնց Գ. Հակոբյանը խնդրել է պարտավորեցնել Ա. Մանասարյանին` վերադարձնել բջջային հեռախոսը։ Ա. Մանասարյանը հայտնել է, որ բջջային հեռախոսն իր մոտ չէ, որից հետո Գ. Հակոբյանին է հանձնել հափշտակված բջջային հեռախոսից հանված, «Ղ-Տելեկոմ» փակ բաժնետիրական ընկերության հեռախոսահամարի քարտը։ Այդ ժամանակ Գ. Հակոբյանը կրկին պահանջել է վերադարձնել բջջային հեռախոսը` հայտնելով, որ կդիմի ոստիկանության աշխատակիցներին։ Ա. Մանասարյանը նկատելով, որ Գ. Հակոբյանը շարժվում է տարածքում ծառայություն իրականացնող ոստիկանության աշխատակիցների ուղղությամբ, բացահայտ հափշտակելով տասներեք հազար ՀՀ դրամ արժողության բջջային հեռախոսը` նստել է պատահական տաքսի ավտոմեքենա և դիմել է փախուստի։
Նույն օրը, ժամը 18։45-ի սահմաններում, Աննա Մանասարյանն իր բնակության վայրից ներկայացվել է ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին, ներկայացրել է հափշտակված բջջային հեռախոսը և խոստովանել է իր կողմից կատարվածը։
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է հետևյալը.
Անչափահաս ամբաստանյալ Աննա Մանասարյանը ծնվել է 1999թ. ապրիլի 05-ին Երևանում։ Շուրջ յոթ տարի առաջ նրա ծնողներն ամուսնալուծվել են։ Ա. Մանասարյանը բնակվում է հարազատ մոր, պապի, տատի, կրտսեր քրոջ և երկու եղբայրների հետ միասին։ Ա. Մանասարյանի խնամքով և դաստիարակությամբ զբաղվում է մայրը` Մարինա Գևորգյանը, որի հետ նա հաճախ տարաձայնություններ է ունենում։
Ա. Մանասարյանի կյանքի և դաստիարակության պայմանները բարվոք չեն, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը` ոչ բավարար։
Պարզվել է նաև, որ Ա. Մանասարյանն իրեն վերագրվող արարքը կատարել է` լինելով անչափահաս, տասնվեց տարեկան հասակում։ Նա նախկինում դատված չի եղել, առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, խոստովանական ցուցմունքներ է տվել և ընդունելով մեղքը` զղջացել է կատարած արարքի համար։
Ապացույցների հետազոտում և գնահատում
Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Անչափահաս ամբաստանյալ Աննա Ներսեսի Մանասարյանի խոստովանական ցուցմունքներով այն մասին, որ մինչև յոթերորդ դասարանը, գերազանց առաջադիմությամբ սովորել է Երևան քաղաքի Խ. Աբովյանի անվան թիվ 2 դպրոցում։ Դրանից հետո ուսումը շարունակել է Հենրի Մորգենթաուի անվան թիվ 126 դպրոցում և ստանալով ութամյա կրթություն` չի շարունակել ուսումը։ Շուրջ յոթ տարի առաջ հայրն ու մայրն ամուսնալուծվել են։ Հայրը գտնվում է Գերմանիայում, իսկ մայրը` ՀՀ-ում։ Մոր հետ այժմ գտնվում է նորմալ փոխհարաբերությունների մեջ։ Իր մականունը «Չուպիկ» է։ 2016թ. հունվարի 26-ին, ժամը 14.00-ից գտնվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական տարածքում, որտեղ հանդիպել է իր ծանոթներ Ռոզա Խաչատրյանին և Լուիզա Ջավադյանին։ Ժամը 16։30-ի սահմաններում նրանց հետ զբոսնել է Կարապի լճի մոտակայքում և նկատել է, որ նստարաններից մեկի վրա նստած է իր ծանոթ Գոռը։ Իր հետ եղած երկու աղջիկները շարունակել են քայլել, կանգնել են նստարանից որոշակի հեռավորության վրա, իսկ ինքը զրուցել է Գոռի հետ, որի ընթացքում նրա ձեռքին նկատել է «Սամսունգ» մոդելի բջջային հեռախոս։ Իր մոտ ցանկություն է առաջացել հափշտակել այդ հեռախոսը։ Հեռախոսազանգ կատարելու պատրվակով Գ. Հակոբյանից պահանջել է նրա բջջային հեռախոսը։ Վերջինս իրեն է տվել է բջջային հեռախոսը, որի միջից հանել է հեռախոսաքարտը և տվել նրան, սակայն Գ. Հակոբյանը չի վերցրել հեռախոսաքարտը։ Դրանից հետո հեռախոսաքարտը դրել է նրա տաբատի գրպանը։ Այդ ժամանակ նա պահանջել է բջջային հեռախոսը և ասելով, որ կդիմի ոստիկանության աշխատակիցներին` շարժվել է դեպի ոստիկանները։ Ինքը հրաժարվելով վերադարձնել բջջային հեռախոսը` նստել է պատահական տաքսի ավտոմեքենա և դիմել է փախուստի։
Նույն օրը, ժամը 18.00-ի սահմաններում իրենց բնակարան են այցելել ոստիկանության աշխատակիցները և իրեն ներկայացրել են ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։ Այդտեղ խոստովանել է իր կողմից կատարված հանցանքը և ներկայացրել է հափշտակված բջջային հեռախոսը։
Առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչում և անկեղծորեն զղջում է կատարած արարքի համար։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 56-57, 75-76/
Տուժող Գոռ Աշոտի Հակոբյանի նախաքննական ցուցմունքներով այն մասին« որ 2016թ. հունվարի 26-ին, ժամը 16։30-ի սահմաններում նստած եղել է Կարապի լճի մոտակայքում տեղակայված նստարաններից մեկի վրա, երբ իրեն են մոտեցել երեք աղջիկներ, որոնցից ճանաչել է «Չուպիկ» մականվամբ աղջկան։ Այդ ընթացքում հեռախոսազանգ կատարելու պատրվակով «Չուպիկ»-ն իրենից պահանջել է իր` «Սամսունգ» մոդելի բջջային հեռախոսը։ Ինքը չի մերժել վերջինիս, տրամադրել է բջջային հեռախոսը, որից հետո «Չուպիկ»-ն ասել է, որ չի վերադարձնելու այն։ Մեկ անգամ ևս պահանջել է բջջային հեռախոսը, ասել է, որ կատարվածի մասին հայտնելու է ոստիկաններին և շարժվել է դեպի այդտեղ ծառայություն իրականացնող ոստիկանության աշխատակիցները։ Այդ ընթացքում «Չուպիկ»-ը հափշտակված բջջային հեռախոսի մեջ տեղադրված հեռախոսաքարտը դրել է իր տաբատի գրպանը և դիմել է փախուստի, իսկ ինքը ոստիկաններին մատնացույց է արել վերջինիս հետ եղած երկու աղջիկներին, որոնց էլ ներկայացրել են ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։
Հետագայում տեղեկացել է, որ հափշտակված բջջային հեռախոսը «Չուպիկ»-ը վերադարձրել է ոստիկանության աշխատակիցներին։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 38-40, 95, 98/
Վկա Ռոզա Արմանի Խաչատրյանի ցուցմունքներով այն մասին« որ Լուիզա Ջավադյանը հանդիսանում է իր ընկերուհին, ճանաչում է նաև Աննային։ Վերջինիս մականունը «Չուպիկ» է։ 2016թ. հունվարի 26-ին, ժամը 15.30-ի սահմաններում, իր ընկերուհի Լուիզա Ջավադյանի հետ միասին, Երևան քաղաքի Չարբախ թաղամասից գնացել են Կենտրոն վարչական տարածք, որտեղ զբոսնել են և Ազատության հրապարակում հանդիպել Աննային։ Արդեն ժամը 16։30-ի սահմաններում, Կարապի լճի մոտակայքում նկատել են, որ այդտեղ տեղադրված նստարաններից մեկի վրա նստած է մի տղա։ Աննան մոտեցել է նրան և սկսել է զրուցել։ Ինքն ու Լուիզան ջուր խմելու համար հեռացել են շուրջ երեք մետր։ Երբ վերադարձել են` լսել են, որ այդ տղան Աննայից պահանջել է, որպեսզի վերջինս վերադարձնի իր բջջային հեռախոսը, սակայն Աննան ասել է, որ իր մոտ չէ։ Դրանից հետո այդ տղան իրեն խնդրել է Աննայից վերցնել և վերադարձնել բջջային հեռախոսը, սակայն Աննան հերքել է այդ տղայից բջջային հեռախոս վերցնելու հանգամանքը։ Այնուհետև Աննան հեռախոսաքարտը դրել է այդ տղայի տաբատի գրպանը և դիմել է փախուստի։
Ոստիկանները մոտեցել են իրեն և Լուիզային, քանի որ այդ տղան մատնացույց է արել իրենց։ Այնուհետև ոստիկաններն իրենց ներկայացրել են ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։ Այդտեղ հայտնել են, որ իրենք որևէ առնչություն չունեն հափշտակված բջջային հեռախոսի հետ և քանի որ այդ տղան հեռախոսը պահանջել է Աննայից` ուստի հնարավոր է, որ դա հափշտակած լինի Աննան։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 68-69/
Վկա Լուիզա Դավթի Ջավադյանի նույնաբովանդակ ցուցմունքներով այն մասին, որ Ռոզա Խաչատրյանը հանդիսանում է իր ընկերուհին։ Ճանաչում է նաև Աննա Մանասարյանին, որի մականունը «Չուպիկ» է։ 2016թ. հունվարի 26-ին, ժամը 15։30-ի սահմաններում, իր ընկերուհի Ռոզա Խաչատրյանի հետ, Երևան քաղաքի Չարբախ թաղամասից գնացել են Կենտրոն վարչական տարածք, որտեղ զբոսնել են և Ազատության հրապարակում հանդիպել Աննային։ Ժամը 16։00-ի սահմաններում Կարապի լճի մոտակայքում նկատել են, որ այդտեղ տեղադրված նստարաններից մեկի վրա նստած է իր ծանոթ Գոռը։ Աննան մոտեցել է նրան և սկսել զրուցել։ Ինքն ու Ռոզան հեռացել են շուրջ երեք մետր, որպեսզի ջուր խմեն։ Երբ վերադարձել են` լսել է, որ Գոռը պահանջել է Աննայից, որպեսզի վերջինս վերադարձնի բջջային հեռախոսը, սակայն Աննան ասել է, որ իր մոտ չէ, իսկ Գոռն ասել է, որ դիմելու է ոստիկաններին։
Այնուհետև, երբ Ռոզայի հետ քայլելիս է եղել` իրենց են մոտեցել ոստիկանության աշխատակիցները և Գոռը։ Վերջինս մատնացույց է արել իրենց, որից հետո Ռոզայի հետ իրենց ներկայացրել են ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։ Այդտեղ իրենք հայտնել են, որ որևէ առնչություն չունեն հափշտակված բջջային հեռախոսի հետ։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 86-87/
Դատաապրանքագիտական փորձաքննության 2016թ. փետրվարի 2-ի թիվ 68-ԱՊ-16 եզրակացությամբ« որի համաձայն` «Փորձաքննությանը տրամադրված «SAMSUNG MOBILE» տեսակի «GT-S3850» մոդելի բջջային հեռախոսի հավանական միջին շուկայական արժեքը, 2016թ. հունվարի 26-ի դրությամբ, առկա ապրանքային վիճակի հաշվառմամբ, գնահատվում է 13000(տասներեք հազար) դրամ։»։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 63-65/
Աննա Ներսեսի Մանասարյանի մասնակցությամբ քննչական փորձարարություն կատարելու մասին 2016թ. փետրվարի 03-ի արձանագրությամբ և դրան կից լուսանկարչական հավելվածով« որոնց համաձայն` Ա. Մանասարյանը մատնացույց է արել Երևան քաղաքի Տերյան և Թումանյան փողոցների խաչմերուկում գտնվող Կարապի լճի մոտակայքում տեղադրված նստարաններից մեկը և հայտարարել է, որ 2016թ. հունվարի 26-ին, ժամը 16.30-ի սահմաններում, նշված վայրից, իր ծանոթ Գոռից բացահայտ հափշտակել է «Սամսունգ» մոդելի բջջային հեռախոսը և դիմել փախուստի։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ. թ. 59-61/
«Բջջային հեռախոս ներկայացնելու մասին» 2016թ. հունվարի 26-ի և «Զննություն կատարելու մասին» 2016թ. փետրվարի 18-ի արձանագրություններով, որոնց համաձայն` Ա. Մանասարյանը ներկայացրել է 35831610410814129 գործարանային համարի, «SAMSUNG MOBILE» տեսակի «GT-S3850» մոդելի բջջային հեռախոս և հայտարարել է, որ դա Գ. Հակոբյանից բացահայտ հափշտակված բջջային հեռախոսն է։
Նշված բջջային հեռախոսի վրա առկա են եղել վնասված հատվածներ։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ. թ. 13, 92/
«Առարկաներ ճանաչման ներկայացնելու մասին» 2016թ. փետրվարի 18-ի արձանագրությամբ և նախքննության մարմնի կողմից կազմված տեղեկանքով, որոնց համաձայն` Ա. Մանասարյանի կողմից ներկայացված բջջային հեռախոսը ճանաչման ներկայացնելիս դրված է եղել ձախից աջ դասավորվածությամբ 3-րդ տեղը։ Տուժող Գոռ Հակոբյանն իրեն ճանաչման ներկայացված բջջային հեռախոսների շարքում տեսել և ճանաչել է ձախից աջ դասավորվածությամբ թիվ 3 համարով համարակալված բջջային հեռախոսը և հայտարարել է, որ դա այն բջջային հեռախոսն է, որն Աննան Երևան քաղաքի Կարապի լճի մոտակայքում իրենից հափշտակել է։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 93, 94/
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և դատարանում հետազոտված, տուժող Գոռ Հակոբյանին պատկանող, 35831610410814129 գործարանային համարի, «SAMSUNG MOBILE» տեսակի, «GT-S3850» մոդելի բջջային հեռախոսով։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ. թ. 97/
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Վերլուծելով անչափահաս ամբաստանյալ Աննա Ներսեսի Մանասարյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա, տուժողի և վկաների ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված մյուս ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա. Մանասարյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, կողոպուտ կատարելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Մանասարյանի կողմից կատարված` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը.
«Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին» միջազգային դաշնագրի 24-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Յուրաքանչյուր երեխա, առանց ռասայի, մաշկի գույնի, սեռի, լեզվի, կրոնի, ազգային կամ սոցիալական ծագման, գույքային վիճակի կամ ծննդի հատկանիշով որևէ խտրականության, իրավունք ունի իր ընտանիքի, հասարակության և պետության կողմից պաշտպանության այնպիսի միջոցների, որոնք անհրաժեշտ են նրան որպես մանկահասակի»։
«Երեխայի իրավունքների մասին» ՀՀ օրենքի 8-րդ հոդվածի 1-ին պարբերության համաձայն`
«Յուրաքանչյուր երեխա ունի ֆիզիկական, մտավոր և հոգևոր լիարժեք զարգացման համար անհրաժեշտ կենսապայմանների իրավունք»։
«Անչափահասների նկատմամբ արդարադատություն իրականացնելու վերաբերյալ» ՄԱԿ-ի նվազագույն ստանդարտ կանոնների («Պեկինյան կանոններ») 5-րդ կետի համաձայն`
«Անչափահասների վերաբերյալ արդարադատության համակարգը ուղղված է առաջին հերթին անչափահասի բարեկեցության ապահովմանը, որպեսզի անչափահաս իրավախախտների վրա ազդեցություն գործող ցանկացած միջոց միշտ համաչափ լինի ինչպես իրավախախտի անհատական առանձնահատկություններին, այնպես էլ իրավախախտման հանգամանքներին»։
«Պեկինյան կանոնների» 17.1-րդ կետի համաձայն`
«Ներգործության միջոցների ընտրության ժամանակ իրավասու մարմինը պետք է ղեկավարվի հետևյալ սկզբունքներով.
ա) ներգործության միջոցները միշտ պետք է համարժեք լինեն ոչ միայն իրավախախտման հանգամանքներին և ծանրությանը, այլև անչափահասի դրությանը և պահանջներին, ինչպես նաև հասարակության պահանջներին.
բ) անչափահասի անձնական ազատության սահմանափակման մասին որոշումը պետք է ընդունվի միայն հարցի մանրազնին քննարկումից հետո, և սահմանափակումը հնարավորության սահմաններում պետք է հասցնել նվազագույնի. (…)»։
«Պեկինյան կանոնների» 19.1-րդ կետի համաձայն`
«Անչափահասին որևէ ուղղիչ հիմնարկում ներփակելը միշտ պետք է ծայրահեղ միջոց լինի, անհրաժեշտ նվազագույն ժամկետի համար կիրառված»։
«Երեխայի իրավունքների մասին» ՄԱԿ-ի կոնվենցիայի 37-րդ հոդվածի համաձայն`
«Մասնակից պետությունները ապահովում են, որ. (...)
(բ) ոչ մի երեխա չզրկվի ազատությունից անօրինական կամ կամայական կերպով։ Երեխայի ձերբակալությունը, կալանքը կամ ազատազրկումն իրականացվում են համաձայն օրենքի և գործադրվում են միայն որպես ծայրահեղ միջոց և որքան հնարավոր է` կարճ ժամանակամիջոցով, (...)»։
«Ազատազրկված անչափահաս անձանց պաշտպանության վերաբերյալ» ՄԱԿ-ի կանոնների («Հավանայի կանոններ») 2-րդ կետը սահմանում է.
«Անչափահասին ազատությունից զրկելը պետք է կիրառվի որպես ներգործության ծայրահեղ միջոց՝ անհրաժեշտ նվազագույն ժամկետով։ Այն պետք է սահմանափակվի բացառիկ դեպքերում։ Պատժի ժամկետը պետք է որոշվի դատական մարմնի կողմից` չբացառելով նրան վաղաժամկետ ազատելու հնարավորությունը»։
«Երեխաների իրավունքների մասին» Նյու-Յորքի 1989թ. նոյեմբերի 20-ի կոնվենցիայի (Հայաստանի Հանրապետության կողմից վավերացվել է 1992թ. հունիսի 1-ին) 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Երեխաների նկատմամբ բոլոր գործողություններում, անկախ այն բանից, թե դրանք ձեռնարկվում են սոցիալական ապահովության հարցերով զբաղվող պետական կամ մասնավոր հիմնարկների, դատարանների, վարչական կամ օրենսդրական մարմինների կողմից, առաջնահերթ ուշադրություն է դարձվում երեխայի շահերի առավել ապահովմանը։»։
Նույն կոնվենցիայի 40-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Մասնակից պետությունները ճանաչում են մեղադրվող կամ քրեական օրենսդրությունը խախտած համարվող յուրաքանչյուր երեխայի իրավունքը` արժանանալու այնպիսի վերաբերմունքի, որը նպաստում է նրա արժանապատվության և նշանակալիության զգացումի զարգացմանը, երեխայի մեջ ամրապնդում է հարգանքը մարդու իրավունքների և ուրիշների հիմնարար ազատությունների նկատմամբ, և որի դեպքում հաշվի է առնվում երեխայի տարիքը և հասարակության մեջ նրա վերաինտեգրացման և հետագա դրական դեր խաղալուն նպաստելու ցանկալիությունը։ (…)
4. Անհրաժեշտ է այնպիսի բազմազան միջոցառումների առկայությունը, ինչպիսիք են խնամքի, խնամակալության և հսկողության մասին հրամանները, խորհրդատվական ծառայությունները, փորձաշրջանի նշանակումը, դաստիարակությունը, կրթական և մասնագիտական պատրաստության ծրագրերը և առանձին հաստատություններում խնամքի այլընտրանքային այլ ձևեր, որոնք ապահովում են երեխայի նկատմամբ նրա բարեկեցությանը, ինչպես նաև դրությանն ու հանցագործության բնույթին համապատասխանող վերաբերմունք։»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծելով մեջբերված դրույթները` ԵԱՆԴ/0094/01/13 քրեական գործով 2015թ. օգոստոսի 28-ին կայացված որոշման 13-րդ կետում արձանագրել է, որ.
«13. (…) անչափահասները, պայմանավորված իրենց տարիքային և սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկություններով, ունեն հատուկ հոգածության և խնամքի կարիք, ուստի արդարադատություն իրականացնելիս պետք է հաշվի առնել ձեռնարկվող միջոցառումների հնարավոր ազդեցությունը նրանց բարեկեցության վրա։ Մասնավորապես, կիրառվող ներգործության միջոցների ընտրությունը պետք է պայմանավորված լինի ոչ միայն կատարված իրավախախտման ծանրությամբ, այլև անձի անհատական առանձնահատկություններով։ Հասարակությունից մեկուսացնելու հետ կապված պատժատեսակները անչափահասների նկատմամբ պետք է կիրառվեն որպես ծայրահեղ միջոց` հնարավոր նվազագույն ժամկետներով և սահմանափակ ու բացառիկ դեպքերում, քանի որ ի տարբերություն չափահասների` ազատազրկման բացասական հետևանքները նրանց վրա ավելի մեծ ազդեցություն են թողնում (…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով»։
Նույն օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են` (...)
2) հանցանք կատարելու պահին հանցավորի անչափահաս լինելը. (...)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 85-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Անչափահասները քրեական պատասխանատվության են ենթարկվում, և նրանց նկատմամբ պատիժ է նշանակվում սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան` հաշվի առնելով սույն բաժնում նախատեսված կանոնները»։
Նույն օրենսգրքի 90-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Անչափահասի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում նրա կյանքի և դաստիարակության պայմանները, հոգեկանի զարգացման աստիճանը, առողջության վիճակը, անձի այլ առանձնահատկությունները, ինչպես նաև նրա վրա այլ անձանց ազդեցությունը»։
ԵԱՆԴ/0094/01/13 քրեական գործով 2015թ. օգոստոսի 28-ին կայացված որոշման 14-րդ և 15.1-րդ կետերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է նաև, որ.
«14. (…) ՀՀ քրեական օրենսդրությունում անչափահասների նկատմամբ քրեական պատասխանատվության և պատժի հատուկ կանոնների նախատեսումը մարդասիրության սկզբունքի կարևորագույն դրսևորումներից է։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ բաժնում նախատեսված են պատժի տեսակների սահմանման և դրանց նշանակման, քրեական պատասխանատվությունից և պատժից ազատելու, պատժի կրումից պայմանական վաղաժամկետ ազատելու, վաղեմության ժամկետները հաշվելու և դատվածության մարման հատուկ պայմաններ, որոնք էականորեն բարելավում են անչափահասի վիճակը և լրացուցիչ երաշխիքներ սահմանում նրա իրավունքների պաշտպանությունն ապահովելու համար։ Բացի այդ, անձի տարիքից բխող հոգեկան առանձնահատկություններով պայմանավորված` հանցանք կատարելու պահին հանցավորի անչափահաս լինելն (14-18 տարեկան) ինքնին քրեական օրենսգրքում նախատեսված է որպես մեղմացուցիչ հանգամանք։
Անչափահասի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից (օրինականության, արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, մարդասիրության սկզբունքներ) բացի (պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի որոշման 14-21-րդ կետերը), դատարանը պարտավոր է ղեկավարվել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 90-րդ հոդվածով սահմանված կանոններով։ Այսպես` հանցագործության` հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հետ մեկտեղ դատարանը պատիժ նշանակելիս պետք է հատկապես հաշվի առնի`
1) անչափահասի կյանքի և դաստիարակության պայմանները (ընտանեկան դրությունը, ծնողների և ընտանիքի այլ անդամների հետ հարաբերությունների բնույթը, նյութական վիճակը, կրթությունը, աշխատանքը և այլն),
2) հոգեկանի զարգացման աստիճանը (հուզական ոլորտը, որոշակի իրադրությունում ճիշտ կողմնորոշվելու և իր գործողությունները ղեկավարելու ունակությունը, ինտելեկտի մակարդակը և այլն),
3) առողջության վիճակը (մտավոր և ֆիզիկական առողջության վերաբերյալ առկա տվյալները),
4) անձի այլ առանձնահատկությունները (հետաքրքրությունների շրջանակը, աշխատանքի, կրթության, իրավական և բարոյական նորմերի նկատմամբ վերաբերմունքը և այլն),
5) նրա վրա այլ անձանց ազդեցությունը (նրանց միջև առկա հարաբերությունների բնույթը, անչափահասին հանցագործության մղելու եղանակներն ու միջոցները` ֆիզիկական կամ հոգեկան բռնություն, հարկադրանք, համոզում, խաբեություն և այլն)։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ վերը թվարկված հանգամանքները ենթակա են բազմակողմանի հետազոտման անչափահասների վերաբերյալ յուրաքանչյուր գործով։ Միայն դրանց համակողմանի վերլուծության արդյունքում դատարանը կարող է ամբողջական պատկերացում կազմել անչափահասի անձնային և տարիքային առանձնահատկությունների մասին և ընտրել այնպիսի ներգործության միջոց, որն ուղղված կլինի նրա ուղղմանն ու դաստիարակությանը։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը ընդգծում է նաև, որ անչափահասի նկատմամբ կիրառվող քրեաիրավական ներգործության միջոցը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի ընդհանուր նպատակներից բացի (սոցիալական արդարության վերականգնում, պատժի ենթարկված անձի ուղղում, հանցագործությունների կանխում), պետք է հետապնդի նաև անչափահասի հոգեկան և ֆիզիկական բնականոն զարգացման, նրա բարեկեցությունն ապահովելու հատուկ նպատակ։ (...)
15.1. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ անչափահասների սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկություններով պայմանավորված` հասարակությունից նրանց երկարատև ժամկետով մեկուսացնելն արդարացված չէ, քանի որ անչափահաս տարիքում անձը հեշտությամբ է ենթարկվում շրջապատի բացասական ազդեցությանը, մեծանում է հանցավոր ենթամշակույթի տարրերը յուրացնելու հավանականությունը։ Մյուս կողմից նրանք, ի տարբերություն չափահասների, ավելի հեշտ են ենթարկվում պատժի ուղղիչ ազդեցությանը։ Հետևաբար դատարանը նախ և առաջ պետք է քննարկի ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատժատեսակի նշանակման հնարավորությունը։ Որոշակի ժամկետով ազատազրկումը` որպես անչափահասների նկատմամբ կիրառվող ամենախիստ պատժատեսակ, պետք է նշանակվի միայն բացառիկ դեպքերում, երբ ներգործության որևէ այլ միջոց չի կարող դրական արդյունք ապահովել։ (...)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թ. նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ (…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիան անյլընտրանքային է` պատիժ է նախատեսում տուգանքի, կալանքի և ազատազրկման ձևով։
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի վերաբերյալ ԵՇԴ/0029/01/08 քրեական գործով 2009թ. փետրվարի 17-ի որոշման մեջ, որտեղ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«13. (…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա։
14. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։
15. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։ (…)»։
Անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Մանասարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Ա. Մանասարյանի անձը, այն, որ նա նախկինում դատված չի եղել, իրեն վերագրվող արարքը կատարել է տասնվեց տարեկան հասակում։ Նրա ծնողները շուրջ յոթ տարի առաջ ամուսնալուծվել են։ Ա. Մանասարյանը բնակվում է հարազատ մոր, պապի, տատի, կրտսեր քրոջ և երկու եղբայրների հետ միասին։ Նրա խնամքով և դաստիարակությամբ զբաղվում է մայրը` Մարինա Գևորգյանը։ Ա. Մանասարյանի կյանքի և դաստիարակության պայմանները բարվոք չեն, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը` ոչ բավարար։
Դատարանը հաշվի է առնում նաև կատարված հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, ամբաստանյալի կատարած արարքը միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին դասվելը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը, այն, որ Ա. Մանասարյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, խոստովանական ցուցմունքներ է տվել և ընդունելով մեղքը` անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար։
Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում հանցանք կատարելու պահին հանցավորի անչափահաս` տասնվեց տարեկան լինելը։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք դատարանը չի արձանագրում։
Վերոգրյալը հաշվի առնելով` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Աննա Ներսեսի Մանասարյանն իր կատարած, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից նվազ խստի` տուգանքի ձևով, քանի որ պատիժներից առավել խիստը կիրառելու հիմքեր առկա չեն։ Բացի այդ` տուգանքի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները և հնարավոր կլինի ապահովել անչափահասի բարեկեցությունը, նրա իրավունքների պաշտպանությունն ու նրա բնականոն զարգացումը։
Դատարանը գտնում է, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Աննա Մանասարյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել, գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում չի կայացվել։
Քննելով իրեղեն ապացույցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ նախաքննության մարմնի 2016թ. փետրվարի 26-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, 35831610410814129 գործարանային համարի «SAMSUNG MOBILE» տեսակի «GT-S3850» մոդելի բջջային հեռախոսը պետք է վերադարձնել տուժող Գ. Հակոբյանին։
Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Մանասարյանի նկատմամբ խափանման միջոց հսկողության հանձնելն ընտրված է ճիշտ և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ խափանման միջոցի այդ տեսակի պահանջները խախտված լինելու վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել։ Բացի այդ, տուգանքի դատապարտվելու դեպքում անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Մանասարյանի կողմից քրեական պատասխանատվությունից և նշանակված պատիժը կրելուց խուսափելու, դատավճռի կատարմանը խոչընդոտելու հավանականությունը ցածր է։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 168-169-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ և 439-440-րդ հոդվածներով` դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Անչափահաս ամբաստանյալ Աննա Ներսեսի Մանասարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկի` 200.000 /երկու հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Խափանման միջոց հսկողության հանձնելը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, նախաքննության մարմնի 2016թ. փետրվարի 26-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված և քրեական գործին կցված, 35831610410814129 գործարանային համարի «SAMSUNG MOBIL» տեսակի GT-S3850 մոդելի բջջային հեռախոսը վերադարձնել տուժող Գ. Հակոբյանին։
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0037/01/16
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 03-03-2016 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 13108016 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Աննա Մանասարյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա Երևան քաղաքի Տերյան և Թումանյան փողոցների խաչմերուկում գտնվող <<Կարապի լճի>> մոտակայքում բացահայտ հափշտակել է Գոռ Հակոբյանի 13.000 ՀՀ դրամ արժողության <<Սամսունգ>> տեսակի բջջային հեռախոսը և դիմել փախուստի: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Աննա |
| Ազգանուն | Մանասարյան |
| Հայրանուն | Ներսեսի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 6.2 |
| Չափահաս | Ոչ |
Մակագրել
| Երբ | 03-03-2016 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մնացական |
| Ազգանուն | Մարտիրոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 04-03-2016 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 24-03-2016 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Աննա |
| Ազգանուն | Մանասարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 2 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Սիրանուշ |
| Ազգանուն | Հարությունյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 2 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Գոռ |
| Ազգանուն | Հակոբյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Հ. |
| Ազգանուն | Սարգսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 05-04-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 12-04-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 12-04-2016 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Աննա |
| Ազգանուն | Մանասարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 2 |
| Ամսաթիվ | 12-04-2016 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Տուգանք |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը, նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի, քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի, մասնակցությամբ` մեղադրող, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Հ. Սարգսյանի, հանրային պաշտպան Ս. Հարությունյանի, անչափահաս ամբաստանյալի օրինական ներկայացուցիչ Մ. Գևորգյանի, տուժողն է` Գ. Հակոբյանը, 2016թ. ապրիլի 12-ին Երևանում, դռնբաց դատական նիստում, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի անչափահաս Աննա Ներսեսի Մանասարյանի` ծնված 1999թ. ապրիլի 5-ին Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, թերի միջնակարգ կրթությամբ, նախկինում չդատված, հաշվառված է և բնակվում է Երևան քաղաքի Կորյունի փողոցի թիվ 23/2 հասցեում, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ Գործի դատավարական նախապատմությունը 2016թ. հունվարի 26-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում, Գոռ Աշոտի Հակոբյանի հաղորդման հիման վրա նախապատրաստված նյութերով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 13108016 քրեական գործը։ 2016թ. փետրվարի 03-ին Աննա Ներսեսի Մանասարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրվել է հսկողության հանձնելը և նա հանձնվել է խնամակալության և հոգաբարձության մարմնի հսկողությանը։ Նախաքննության մարմնի 2016թ. փետրվարի 09-ի որոշմամբ Աննա Ներսեսի Մանասարյանին մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ նա` «2016թ. հունվարի 26-ին` ժամը 16.30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Տերյան և Թումանյան փողոցների խաչմերուկում գտնվող «Կարապի լճի» մոտակայքից բացահայտ հափշտակել է Գոռ Աշոտի Հակոբյանի 13.000 ՀՀ դրամ արժողության «SAMSUNG MOBILE» տեսակի «GT-S3850» մոդելի բջջային հեռախոսը և դիմել փախուստի։ Այսինքն` Աննա Ներսեսի Մանասարյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176 հոդվածի 1-ին մասով։»։ 2016թ. մարտի 3-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, որը 2016թ. մարտի 4-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2016թ. մարտի 14-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2016թ. մարտի 24-ին նշանակելու մասին։ Դատարանի 2016թ. ապրիլի 05-ի որոշմամբ ամբաստանյալի խափանման միջոցը մասնակիորեն փոփոխվել է և նա հանձվել է ծնողի` Մարինա Պետրոսի Գևորգյանի հսկողությանը։ Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը. Անչափահաս ամբաստանյալ Աննա Ներսեսի Մանասարյանը 2016թ. հունվարի 26-ին, ժամը 16.00-ի սահմաններում գտնվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական տարածքում, որտեղ հանդիպել է իր ծանոթներ, վկաներ Ռոզա Արմանի Խաչատրյանին և Լուիզա Դավթի Ջավադյանին։ Ժամը 16։30-ի սահմաններում, վերջիններիս հետ ամբաստանյալը զբոսնել է Երևան քաղաքի Տերյան և Թումանյան փողոցների խաչմերուկում գտնվող Կարապի լճի մոտակայքում։ Նկատելով, որ այդտեղ տեղադրված նստարաններից մեկին նստած է իր նախկին ծանոթ, տուժող Գոռ Աշոտի Հակոբյանը` ամբաստանյալ Ա. Մանասարյանը մոտեցել է նրան և նրա ձեռքում նկատել է «SAMSUNG MOBILE» տեսակի, «GT-S3850» մոդելի բջջային հեռախոս։ Նպատակադրվելով այն հափշտակել` Ա. Մանասարյանը Գ. Հակոբյանից խնդրել է բջջային հեռախոսը` հեռախոսազանգ կատարելու պատրվակով։ Գ. Հակոբյանը նրան է տվել իր հեռախոսը և տեսնելով, որ Ա. Մանասարյանը հեռախոսազանգ չի կատարում` պահանջել է հետ վերադարձնել այն, սակայն Ա. Մանասարյանը հրաժարվել է վերադարձնել։ Դրանից հետո նրանց են մոտեցել Ռ. Խաչատրյանն ու Լ. Ջավադյանը, որոնց Գ. Հակոբյանը խնդրել է պարտավորեցնել Ա. Մանասարյանին` վերադարձնել բջջային հեռախոսը։ Ա. Մանասարյանը հայտնել է, որ բջջային հեռախոսն իր մոտ չէ, որից հետո Գ. Հակոբյանին է հանձնել հափշտակված բջջային հեռախոսից հանված, «Ղ-Տելեկոմ» փակ բաժնետիրական ընկերության հեռախոսահամարի քարտը։ Այդ ժամանակ Գ. Հակոբյանը կրկին պահանջել է վերադարձնել բջջային հեռախոսը` հայտնելով, որ կդիմի ոստիկանության աշխատակիցներին։ Ա. Մանասարյանը նկատելով, որ Գ. Հակոբյանը շարժվում է տարածքում ծառայություն իրականացնող ոստիկանության աշխատակիցների ուղղությամբ, բացահայտ հափշտակելով տասներեք հազար ՀՀ դրամ արժողության բջջային հեռախոսը` նստել է պատահական տաքսի ավտոմեքենա և դիմել է փախուստի։ Նույն օրը, ժամը 18։45-ի սահմաններում, Աննա Մանասարյանն իր բնակության վայրից ներկայացվել է ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին, ներկայացրել է հափշտակված բջջային հեռախոսը և խոստովանել է իր կողմից կատարվածը։ Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է հետևյալը. Անչափահաս ամբաստանյալ Աննա Մանասարյանը ծնվել է 1999թ. ապրիլի 05-ին Երևանում։ Շուրջ յոթ տարի առաջ նրա ծնողներն ամուսնալուծվել են։ Ա. Մանասարյանը բնակվում է հարազատ մոր, պապի, տատի, կրտսեր քրոջ և երկու եղբայրների հետ միասին։ Ա. Մանասարյանի խնամքով և դաստիարակությամբ զբաղվում է մայրը` Մարինա Գևորգյանը, որի հետ նա հաճախ տարաձայնություններ է ունենում։ Ա. Մանասարյանի կյանքի և դաստիարակության պայմանները բարվոք չեն, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը` ոչ բավարար։ Պարզվել է նաև, որ Ա. Մանասարյանն իրեն վերագրվող արարքը կատարել է` լինելով անչափահաս, տասնվեց տարեկան հասակում։ Նա նախկինում դատված չի եղել, առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, խոստովանական ցուցմունքներ է տվել և ընդունելով մեղքը` զղջացել է կատարած արարքի համար։ Ապացույցների հետազոտում և գնահատում Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով. Անչափահաս ամբաստանյալ Աննա Ներսեսի Մանասարյանի խոստովանական ցուցմունքներով այն մասին, որ մինչև յոթերորդ դասարանը, գերազանց առաջադիմությամբ սովորել է Երևան քաղաքի Խ. Աբովյանի անվան թիվ 2 դպրոցում։ Դրանից հետո ուսումը շարունակել է Հենրի Մորգենթաուի անվան թիվ 126 դպրոցում և ստանալով ութամյա կրթություն` չի շարունակել ուսումը։ Շուրջ յոթ տարի առաջ հայրն ու մայրն ամուսնալուծվել են։ Հայրը գտնվում է Գերմանիայում, իսկ մայրը` ՀՀ-ում։ Մոր հետ այժմ գտնվում է նորմալ փոխհարաբերությունների մեջ։ Իր մականունը «Չուպիկ» է։ 2016թ. հունվարի 26-ին, ժամը 14.00-ից գտնվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական տարածքում, որտեղ հանդիպել է իր ծանոթներ Ռոզա Խաչատրյանին և Լուիզա Ջավադյանին։ Ժամը 16։30-ի սահմաններում նրանց հետ զբոսնել է Կարապի լճի մոտակայքում և նկատել է, որ նստարաններից մեկի վրա նստած է իր ծանոթ Գոռը։ Իր հետ եղած երկու աղջիկները շարունակել են քայլել, կանգնել են նստարանից որոշակի հեռավորության վրա, իսկ ինքը զրուցել է Գոռի հետ, որի ընթացքում նրա ձեռքին նկատել է «Սամսունգ» մոդելի բջջային հեռախոս։ Իր մոտ ցանկություն է առաջացել հափշտակել այդ հեռախոսը։ Հեռախոսազանգ կատարելու պատրվակով Գ. Հակոբյանից պահանջել է նրա բջջային հեռախոսը։ Վերջինս իրեն է տվել է բջջային հեռախոսը, որի միջից հանել է հեռախոսաքարտը և տվել նրան, սակայն Գ. Հակոբյանը չի վերցրել հեռախոսաքարտը։ Դրանից հետո հեռախոսաքարտը դրել է նրա տաբատի գրպանը։ Այդ ժամանակ նա պահանջել է բջջային հեռախոսը և ասելով, որ կդիմի ոստիկանության աշխատակիցներին` շարժվել է դեպի ոստիկանները։ Ինքը հրաժարվելով վերադարձնել բջջային հեռախոսը` նստել է պատահական տաքսի ավտոմեքենա և դիմել է փախուստի։ Նույն օրը, ժամը 18.00-ի սահմաններում իրենց բնակարան են այցելել ոստիկանության աշխատակիցները և իրեն ներկայացրել են ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։ Այդտեղ խոստովանել է իր կողմից կատարված հանցանքը և ներկայացրել է հափշտակված բջջային հեռախոսը։ Առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչում և անկեղծորեն զղջում է կատարած արարքի համար։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 56-57, 75-76/ Տուժող Գոռ Աշոտի Հակոբյանի նախաքննական ցուցմունքներով այն մասին« որ 2016թ. հունվարի 26-ին, ժամը 16։30-ի սահմաններում նստած եղել է Կարապի լճի մոտակայքում տեղակայված նստարաններից մեկի վրա, երբ իրեն են մոտեցել երեք աղջիկներ, որոնցից ճանաչել է «Չուպիկ» մականվամբ աղջկան։ Այդ ընթացքում հեռախոսազանգ կատարելու պատրվակով «Չուպիկ»-ն իրենից պահանջել է իր` «Սամսունգ» մոդելի բջջային հեռախոսը։ Ինքը չի մերժել վերջինիս, տրամադրել է բջջային հեռախոսը, որից հետո «Չուպիկ»-ն ասել է, որ չի վերադարձնելու այն։ Մեկ անգամ ևս պահանջել է բջջային հեռախոսը, ասել է, որ կատարվածի մասին հայտնելու է ոստիկաններին և շարժվել է դեպի այդտեղ ծառայություն իրականացնող ոստիկանության աշխատակիցները։ Այդ ընթացքում «Չուպիկ»-ը հափշտակված բջջային հեռախոսի մեջ տեղադրված հեռախոսաքարտը դրել է իր տաբատի գրպանը և դիմել է փախուստի, իսկ ինքը ոստիկաններին մատնացույց է արել վերջինիս հետ եղած երկու աղջիկներին, որոնց էլ ներկայացրել են ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։ Հետագայում տեղեկացել է, որ հափշտակված բջջային հեռախոսը «Չուպիկ»-ը վերադարձրել է ոստիկանության աշխատակիցներին։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 38-40, 95, 98/ Վկա Ռոզա Արմանի Խաչատրյանի ցուցմունքներով այն մասին« որ Լուիզա Ջավադյանը հանդիսանում է իր ընկերուհին, ճանաչում է նաև Աննային։ Վերջինիս մականունը «Չուպիկ» է։ 2016թ. հունվարի 26-ին, ժամը 15.30-ի սահմաններում, իր ընկերուհի Լուիզա Ջավադյանի հետ միասին, Երևան քաղաքի Չարբախ թաղամասից գնացել են Կենտրոն վարչական տարածք, որտեղ զբոսնել են և Ազատության հրապարակում հանդիպել Աննային։ Արդեն ժամը 16։30-ի սահմաններում, Կարապի լճի մոտակայքում նկատել են, որ այդտեղ տեղադրված նստարաններից մեկի վրա նստած է մի տղա։ Աննան մոտեցել է նրան և սկսել է զրուցել։ Ինքն ու Լուիզան ջուր խմելու համար հեռացել են շուրջ երեք մետր։ Երբ վերադարձել են` լսել են, որ այդ տղան Աննայից պահանջել է, որպեսզի վերջինս վերադարձնի իր բջջային հեռախոսը, սակայն Աննան ասել է, որ իր մոտ չէ։ Դրանից հետո այդ տղան իրեն խնդրել է Աննայից վերցնել և վերադարձնել բջջային հեռախոսը, սակայն Աննան հերքել է այդ տղայից բջջային հեռախոս վերցնելու հանգամանքը։ Այնուհետև Աննան հեռախոսաքարտը դրել է այդ տղայի տաբատի գրպանը և դիմել է փախուստի։ Ոստիկանները մոտեցել են իրեն և Լուիզային, քանի որ այդ տղան մատնացույց է արել իրենց։ Այնուհետև ոստիկաններն իրենց ներկայացրել են ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։ Այդտեղ հայտնել են, որ իրենք որևէ առնչություն չունեն հափշտակված բջջային հեռախոսի հետ և քանի որ այդ տղան հեռախոսը պահանջել է Աննայից` ուստի հնարավոր է, որ դա հափշտակած լինի Աննան։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 68-69/ Վկա Լուիզա Դավթի Ջավադյանի նույնաբովանդակ ցուցմունքներով այն մասին, որ Ռոզա Խաչատրյանը հանդիսանում է իր ընկերուհին։ Ճանաչում է նաև Աննա Մանասարյանին, որի մականունը «Չուպիկ» է։ 2016թ. հունվարի 26-ին, ժամը 15։30-ի սահմաններում, իր ընկերուհի Ռոզա Խաչատրյանի հետ, Երևան քաղաքի Չարբախ թաղամասից գնացել են Կենտրոն վարչական տարածք, որտեղ զբոսնել են և Ազատության հրապարակում հանդիպել Աննային։ Ժամը 16։00-ի սահմաններում Կարապի լճի մոտակայքում նկատել են, որ այդտեղ տեղադրված նստարաններից մեկի վրա նստած է իր ծանոթ Գոռը։ Աննան մոտեցել է նրան և սկսել զրուցել։ Ինքն ու Ռոզան հեռացել են շուրջ երեք մետր, որպեսզի ջուր խմեն։ Երբ վերադարձել են` լսել է, որ Գոռը պահանջել է Աննայից, որպեսզի վերջինս վերադարձնի բջջային հեռախոսը, սակայն Աննան ասել է, որ իր մոտ չէ, իսկ Գոռն ասել է, որ դիմելու է ոստիկաններին։ Այնուհետև, երբ Ռոզայի հետ քայլելիս է եղել` իրենց են մոտեցել ոստիկանության աշխատակիցները և Գոռը։ Վերջինս մատնացույց է արել իրենց, որից հետո Ռոզայի հետ իրենց ներկայացրել են ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։ Այդտեղ իրենք հայտնել են, որ որևէ առնչություն չունեն հափշտակված բջջային հեռախոսի հետ։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 86-87/ Դատաապրանքագիտական փորձաքննության 2016թ. փետրվարի 2-ի թիվ 68-ԱՊ-16 եզրակացությամբ« որի համաձայն` «Փորձաքննությանը տրամադրված «SAMSUNG MOBILE» տեսակի «GT-S3850» մոդելի բջջային հեռախոսի հավանական միջին շուկայական արժեքը, 2016թ. հունվարի 26-ի դրությամբ, առկա ապրանքային վիճակի հաշվառմամբ, գնահատվում է 13000(տասներեք հազար) դրամ։»։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 63-65/ Աննա Ներսեսի Մանասարյանի մասնակցությամբ քննչական փորձարարություն կատարելու մասին 2016թ. փետրվարի 03-ի արձանագրությամբ և դրան կից լուսանկարչական հավելվածով« որոնց համաձայն` Ա. Մանասարյանը մատնացույց է արել Երևան քաղաքի Տերյան և Թումանյան փողոցների խաչմերուկում գտնվող Կարապի լճի մոտակայքում տեղադրված նստարաններից մեկը և հայտարարել է, որ 2016թ. հունվարի 26-ին, ժամը 16.30-ի սահմաններում, նշված վայրից, իր ծանոթ Գոռից բացահայտ հափշտակել է «Սամսունգ» մոդելի բջջային հեռախոսը և դիմել փախուստի։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ. թ. 59-61/ «Բջջային հեռախոս ներկայացնելու մասին» 2016թ. հունվարի 26-ի և «Զննություն կատարելու մասին» 2016թ. փետրվարի 18-ի արձանագրություններով, որոնց համաձայն` Ա. Մանասարյանը ներկայացրել է 35831610410814129 գործարանային համարի, «SAMSUNG MOBILE» տեսակի «GT-S3850» մոդելի բջջային հեռախոս և հայտարարել է, որ դա Գ. Հակոբյանից բացահայտ հափշտակված բջջային հեռախոսն է։ Նշված բջջային հեռախոսի վրա առկա են եղել վնասված հատվածներ։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ. թ. 13, 92/ «Առարկաներ ճանաչման ներկայացնելու մասին» 2016թ. փետրվարի 18-ի արձանագրությամբ և նախքննության մարմնի կողմից կազմված տեղեկանքով, որոնց համաձայն` Ա. Մանասարյանի կողմից ներկայացված բջջային հեռախոսը ճանաչման ներկայացնելիս դրված է եղել ձախից աջ դասավորվածությամբ 3-րդ տեղը։ Տուժող Գոռ Հակոբյանն իրեն ճանաչման ներկայացված բջջային հեռախոսների շարքում տեսել և ճանաչել է ձախից աջ դասավորվածությամբ թիվ 3 համարով համարակալված բջջային հեռախոսը և հայտարարել է, որ դա այն բջջային հեռախոսն է, որն Աննան Երևան քաղաքի Կարապի լճի մոտակայքում իրենից հափշտակել է։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 93, 94/ Իրեղեն ապացույց ճանաչված և դատարանում հետազոտված, տուժող Գոռ Հակոբյանին պատկանող, 35831610410814129 գործարանային համարի, «SAMSUNG MOBILE» տեսակի, «GT-S3850» մոդելի բջջային հեռախոսով։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ. թ. 97/ Դատարանի իրավական վերլուծությունները. Վերլուծելով անչափահաս ամբաստանյալ Աննա Ներսեսի Մանասարյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա, տուժողի և վկաների ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված մյուս ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա. Մանասարյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, կողոպուտ կատարելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։ Անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Մանասարյանի կողմից կատարված` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը. «Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին» միջազգային դաշնագրի 24-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր երեխա, առանց ռասայի, մաշկի գույնի, սեռի, լեզվի, կրոնի, ազգային կամ սոցիալական ծագման, գույքային վիճակի կամ ծննդի հատկանիշով որևէ խտրականության, իրավունք ունի իր ընտանիքի, հասարակության և պետության կողմից պաշտպանության այնպիսի միջոցների, որոնք անհրաժեշտ են նրան որպես մանկահասակի»։ «Երեխայի իրավունքների մասին» ՀՀ օրենքի 8-րդ հոդվածի 1-ին պարբերության համաձայն` «Յուրաքանչյուր երեխա ունի ֆիզիկական, մտավոր և հոգևոր լիարժեք զարգացման համար անհրաժեշտ կենսապայմանների իրավունք»։ «Անչափահասների նկատմամբ արդարադատություն իրականացնելու վերաբերյալ» ՄԱԿ-ի նվազագույն ստանդարտ կանոնների («Պեկինյան կանոններ») 5-րդ կետի համաձայն` «Անչափահասների վերաբերյալ արդարադատության համակարգը ուղղված է առաջին հերթին անչափահասի բարեկեցության ապահովմանը, որպեսզի անչափահաս իրավախախտների վրա ազդեցություն գործող ցանկացած միջոց միշտ համաչափ լինի ինչպես իրավախախտի անհատական առանձնահատկություններին, այնպես էլ իրավախախտման հանգամանքներին»։ «Պեկինյան կանոնների» 17.1-րդ կետի համաձայն` «Ներգործության միջոցների ընտրության ժամանակ իրավասու մարմինը պետք է ղեկավարվի հետևյալ սկզբունքներով. ա) ներգործության միջոցները միշտ պետք է համարժեք լինեն ոչ միայն իրավախախտման հանգամանքներին և ծանրությանը, այլև անչափահասի դրությանը և պահանջներին, ինչպես նաև հասարակության պահանջներին. բ) անչափահասի անձնական ազատության սահմանափակման մասին որոշումը պետք է ընդունվի միայն հարցի մանրազնին քննարկումից հետո, և սահմանափակումը հնարավորության սահմաններում պետք է հասցնել նվազագույնի. (…)»։ «Պեկինյան կանոնների» 19.1-րդ կետի համաձայն` «Անչափահասին որևէ ուղղիչ հիմնարկում ներփակելը միշտ պետք է ծայրահեղ միջոց լինի, անհրաժեշտ նվազագույն ժամկետի համար կիրառված»։ «Երեխայի իրավունքների մասին» ՄԱԿ-ի կոնվենցիայի 37-րդ հոդվածի համաձայն` «Մասնակից պետությունները ապահովում են, որ. (...) (բ) ոչ մի երեխա չզրկվի ազատությունից անօրինական կամ կամայական կերպով։ Երեխայի ձերբակալությունը, կալանքը կամ ազատազրկումն իրականացվում են համաձայն օրենքի և գործադրվում են միայն որպես ծայրահեղ միջոց և որքան հնարավոր է` կարճ ժամանակամիջոցով, (...)»։ «Ազատազրկված անչափահաս անձանց պաշտպանության վերաբերյալ» ՄԱԿ-ի կանոնների («Հավանայի կանոններ») 2-րդ կետը սահմանում է. «Անչափահասին ազատությունից զրկելը պետք է կիրառվի որպես ներգործության ծայրահեղ միջոց՝ անհրաժեշտ նվազագույն ժամկետով։ Այն պետք է սահմանափակվի բացառիկ դեպքերում։ Պատժի ժամկետը պետք է որոշվի դատական մարմնի կողմից` չբացառելով նրան վաղաժամկետ ազատելու հնարավորությունը»։ «Երեխաների իրավունքների մասին» Նյու-Յորքի 1989թ. նոյեմբերի 20-ի կոնվենցիայի (Հայաստանի Հանրապետության կողմից վավերացվել է 1992թ. հունիսի 1-ին) 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Երեխաների նկատմամբ բոլոր գործողություններում, անկախ այն բանից, թե դրանք ձեռնարկվում են սոցիալական ապահովության հարցերով զբաղվող պետական կամ մասնավոր հիմնարկների, դատարանների, վարչական կամ օրենսդրական մարմինների կողմից, առաջնահերթ ուշադրություն է դարձվում երեխայի շահերի առավել ապահովմանը։»։ Նույն կոնվենցիայի 40-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Մասնակից պետությունները ճանաչում են մեղադրվող կամ քրեական օրենսդրությունը խախտած համարվող յուրաքանչյուր երեխայի իրավունքը` արժանանալու այնպիսի վերաբերմունքի, որը նպաստում է նրա արժանապատվության և նշանակալիության զգացումի զարգացմանը, երեխայի մեջ ամրապնդում է հարգանքը մարդու իրավունքների և ուրիշների հիմնարար ազատությունների նկատմամբ, և որի դեպքում հաշվի է առնվում երեխայի տարիքը և հասարակության մեջ նրա վերաինտեգրացման և հետագա դրական դեր խաղալուն նպաստելու ցանկալիությունը։ (…) 4. Անհրաժեշտ է այնպիսի բազմազան միջոցառումների առկայությունը, ինչպիսիք են խնամքի, խնամակալության և հսկողության մասին հրամանները, խորհրդատվական ծառայությունները, փորձաշրջանի նշանակումը, դաստիարակությունը, կրթական և մասնագիտական պատրաստության ծրագրերը և առանձին հաստատություններում խնամքի այլընտրանքային այլ ձևեր, որոնք ապահովում են երեխայի նկատմամբ նրա բարեկեցությանը, ինչպես նաև դրությանն ու հանցագործության բնույթին համապատասխանող վերաբերմունք։»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծելով մեջբերված դրույթները` ԵԱՆԴ/0094/01/13 քրեական գործով 2015թ. օգոստոսի 28-ին կայացված որոշման 13-րդ կետում արձանագրել է, որ. «13. (…) անչափահասները, պայմանավորված իրենց տարիքային և սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկություններով, ունեն հատուկ հոգածության և խնամքի կարիք, ուստի արդարադատություն իրականացնելիս պետք է հաշվի առնել ձեռնարկվող միջոցառումների հնարավոր ազդեցությունը նրանց բարեկեցության վրա։ Մասնավորապես, կիրառվող ներգործության միջոցների ընտրությունը պետք է պայմանավորված լինի ոչ միայն կատարված իրավախախտման ծանրությամբ, այլև անձի անհատական առանձնահատկություններով։ Հասարակությունից մեկուսացնելու հետ կապված պատժատեսակները անչափահասների նկատմամբ պետք է կիրառվեն որպես ծայրահեղ միջոց` հնարավոր նվազագույն ժամկետներով և սահմանափակ ու բացառիկ դեպքերում, քանի որ ի տարբերություն չափահասների` ազատազրկման բացասական հետևանքները նրանց վրա ավելի մեծ ազդեցություն են թողնում (…)»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն` «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։ 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով»։ Նույն օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են` (...) 2) հանցանք կատարելու պահին հանցավորի անչափահաս լինելը. (...)»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 85-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Անչափահասները քրեական պատասխանատվության են ենթարկվում, և նրանց նկատմամբ պատիժ է նշանակվում սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան` հաշվի առնելով սույն բաժնում նախատեսված կանոնները»։ Նույն օրենսգրքի 90-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Անչափահասի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում նրա կյանքի և դաստիարակության պայմանները, հոգեկանի զարգացման աստիճանը, առողջության վիճակը, անձի այլ առանձնահատկությունները, ինչպես նաև նրա վրա այլ անձանց ազդեցությունը»։ ԵԱՆԴ/0094/01/13 քրեական գործով 2015թ. օգոստոսի 28-ին կայացված որոշման 14-րդ և 15.1-րդ կետերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է նաև, որ. «14. (…) ՀՀ քրեական օրենսդրությունում անչափահասների նկատմամբ քրեական պատասխանատվության և պատժի հատուկ կանոնների նախատեսումը մարդասիրության սկզբունքի կարևորագույն դրսևորումներից է։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ բաժնում նախատեսված են պատժի տեսակների սահմանման և դրանց նշանակման, քրեական պատասխանատվությունից և պատժից ազատելու, պատժի կրումից պայմանական վաղաժամկետ ազատելու, վաղեմության ժամկետները հաշվելու և դատվածության մարման հատուկ պայմաններ, որոնք էականորեն բարելավում են անչափահասի վիճակը և լրացուցիչ երաշխիքներ սահմանում նրա իրավունքների պաշտպանությունն ապահովելու համար։ Բացի այդ, անձի տարիքից բխող հոգեկան առանձնահատկություններով պայմանավորված` հանցանք կատարելու պահին հանցավորի անչափահաս լինելն (14-18 տարեկան) ինքնին քրեական օրենսգրքում նախատեսված է որպես մեղմացուցիչ հանգամանք։ Անչափահասի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից (օրինականության, արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, մարդասիրության սկզբունքներ) բացի (պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի որոշման 14-21-րդ կետերը), դատարանը պարտավոր է ղեկավարվել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 90-րդ հոդվածով սահմանված կանոններով։ Այսպես` հանցագործության` հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հետ մեկտեղ դատարանը պատիժ նշանակելիս պետք է հատկապես հաշվի առնի` 1) անչափահասի կյանքի և դաստիարակության պայմանները (ընտանեկան դրությունը, ծնողների և ընտանիքի այլ անդամների հետ հարաբերությունների բնույթը, նյութական վիճակը, կրթությունը, աշխատանքը և այլն), 2) հոգեկանի զարգացման աստիճանը (հուզական ոլորտը, որոշակի իրադրությունում ճիշտ կողմնորոշվելու և իր գործողությունները ղեկավարելու ունակությունը, ինտելեկտի մակարդակը և այլն), 3) առողջության վիճակը (մտավոր և ֆիզիկական առողջության վերաբերյալ առկա տվյալները), 4) անձի այլ առանձնահատկությունները (հետաքրքրությունների շրջանակը, աշխատանքի, կրթության, իրավական և բարոյական նորմերի նկատմամբ վերաբերմունքը և այլն), 5) նրա վրա այլ անձանց ազդեցությունը (նրանց միջև առկա հարաբերությունների բնույթը, անչափահասին հանցագործության մղելու եղանակներն ու միջոցները` ֆիզիկական կամ հոգեկան բռնություն, հարկադրանք, համոզում, խաբեություն և այլն)։ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ վերը թվարկված հանգամանքները ենթակա են բազմակողմանի հետազոտման անչափահասների վերաբերյալ յուրաքանչյուր գործով։ Միայն դրանց համակողմանի վերլուծության արդյունքում դատարանը կարող է ամբողջական պատկերացում կազմել անչափահասի անձնային և տարիքային առանձնահատկությունների մասին և ընտրել այնպիսի ներգործության միջոց, որն ուղղված կլինի նրա ուղղմանն ու դաստիարակությանը։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը ընդգծում է նաև, որ անչափահասի նկատմամբ կիրառվող քրեաիրավական ներգործության միջոցը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի ընդհանուր նպատակներից բացի (սոցիալական արդարության վերականգնում, պատժի ենթարկված անձի ուղղում, հանցագործությունների կանխում), պետք է հետապնդի նաև անչափահասի հոգեկան և ֆիզիկական բնականոն զարգացման, նրա բարեկեցությունն ապահովելու հատուկ նպատակ։ (...) 15.1. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ անչափահասների սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկություններով պայմանավորված` հասարակությունից նրանց երկարատև ժամկետով մեկուսացնելն արդարացված չէ, քանի որ անչափահաս տարիքում անձը հեշտությամբ է ենթարկվում շրջապատի բացասական ազդեցությանը, մեծանում է հանցավոր ենթամշակույթի տարրերը յուրացնելու հավանականությունը։ Մյուս կողմից նրանք, ի տարբերություն չափահասների, ավելի հեշտ են ենթարկվում պատժի ուղղիչ ազդեցությանը։ Հետևաբար դատարանը նախ և առաջ պետք է քննարկի ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատժատեսակի նշանակման հնարավորությունը։ Որոշակի ժամկետով ազատազրկումը` որպես անչափահասների նկատմամբ կիրառվող ամենախիստ պատժատեսակ, պետք է նշանակվի միայն բացառիկ դեպքերում, երբ ներգործության որևէ այլ միջոց չի կարող դրական արդյունք ապահովել։ (...)»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թ. նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. «4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ (…)»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիան անյլընտրանքային է` պատիժ է նախատեսում տուգանքի, կալանքի և ազատազրկման ձևով։ Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի վերաբերյալ ԵՇԴ/0029/01/08 քրեական գործով 2009թ. փետրվարի 17-ի որոշման մեջ, որտեղ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. «13. (…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա։ 14. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։ Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։ 15. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։ (…)»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։ Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։ (…)»։ Անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Մանասարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Ա. Մանասարյանի անձը, այն, որ նա նախկինում դատված չի եղել, իրեն վերագրվող արարքը կատարել է տասնվեց տարեկան հասակում։ Նրա ծնողները շուրջ յոթ տարի առաջ ամուսնալուծվել են։ Ա. Մանասարյանը բնակվում է հարազատ մոր, պապի, տատի, կրտսեր քրոջ և երկու եղբայրների հետ միասին։ Նրա խնամքով և դաստիարակությամբ զբաղվում է մայրը` Մարինա Գևորգյանը։ Ա. Մանասարյանի կյանքի և դաստիարակության պայմանները բարվոք չեն, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը` ոչ բավարար։ Դատարանը հաշվի է առնում նաև կատարված հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, ամբաստանյալի կատարած արարքը միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին դասվելը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը, այն, որ Ա. Մանասարյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, խոստովանական ցուցմունքներ է տվել և ընդունելով մեղքը` անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար։ Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում հանցանք կատարելու պահին հանցավորի անչափահաս` տասնվեց տարեկան լինելը։ Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք դատարանը չի արձանագրում։ Վերոգրյալը հաշվի առնելով` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Աննա Ներսեսի Մանասարյանն իր կատարած, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից նվազ խստի` տուգանքի ձևով, քանի որ պատիժներից առավել խիստը կիրառելու հիմքեր առկա չեն։ Բացի այդ` տուգանքի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները և հնարավոր կլինի ապահովել անչափահասի բարեկեցությունը, նրա իրավունքների պաշտպանությունն ու նրա բնականոն զարգացումը։ Դատարանը գտնում է, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Աննա Մանասարյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։ Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել, գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում չի կայացվել։ Քննելով իրեղեն ապացույցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ նախաքննության մարմնի 2016թ. փետրվարի 26-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, 35831610410814129 գործարանային համարի «SAMSUNG MOBILE» տեսակի «GT-S3850» մոդելի բջջային հեռախոսը պետք է վերադարձնել տուժող Գ. Հակոբյանին։ Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Մանասարյանի նկատմամբ խափանման միջոց հսկողության հանձնելն ընտրված է ճիշտ և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ խափանման միջոցի այդ տեսակի պահանջները խախտված լինելու վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել։ Բացի այդ, տուգանքի դատապարտվելու դեպքում անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Մանասարյանի կողմից քրեական պատասխանատվությունից և նշանակված պատիժը կրելուց խուսափելու, դատավճռի կատարմանը խոչընդոտելու հավանականությունը ցածր է։ Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 168-169-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ և 439-440-րդ հոդվածներով` դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Անչափահաս ամբաստանյալ Աննա Ներսեսի Մանասարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկի` 200.000 /երկու հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։ Խափանման միջոց հսկողության հանձնելը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։ Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, նախաքննության մարմնի 2016թ. փետրվարի 26-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված և քրեական գործին կցված, 35831610410814129 գործարանային համարի «SAMSUNG MOBIL» տեսակի GT-S3850 մոդելի բջջային հեռախոսը վերադարձնել տուժող Գ. Հակոբյանին։ Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 12-04-2016 |
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 13-05-2016 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 11-04-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 112, 117 |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 11-04-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 112, 117 |
Ստացվել է համաներման ակտ կիրառելու միջնորդություն
| Երբ | 22-11-2018 |
|---|---|
| Այլ նշումներ | Պրոբացիայի պետական ծառայություն |
| Դատապարտյալ | |
| Անուն | Աննա |
| Ազգանուն | Մանասերյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
Գործը հանձնվել է դատավորին
| Ամսաթիվ | 22-11-2018 |
|---|---|
| Հանձնվել է դատավորին | |
| Անուն | Մնացական |
| Ազգանուն | Մարտիրոսյան |
Նշանակվել է դատաքննություն
| Ամսաթիվ | 03-12-2018 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Կիրառվել է համաներում
| Ամսաթիվ | 03-12-2018 |
|---|---|
| Որոշման բովանդակությունը | Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ գործ թիվ ԵԷԴ/0037/01/16 Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը, նախագահությամբ՝ դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի, քարտուղարությամբ՝ Թ. Խաչատրյանի, մասնակցությամբ` ՀՀ արդարադատության նախարարության /այսուհետ նաև ԱՆ/ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնի բաժնի ներկայացուցիչ Գ. Ղարիբյանի, 2018թ. դեկտեմբերի 03-ին, դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնի բաժնի պետ Գ. Իսախանյանի միջնորդությունը` դատապարտյալ Աննա Ներսեսի Մանասարյանի /ծնված 1999թ. ապրիլի 05-ին Երևան քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, հաշվառված է և բնակվում է Երևան քաղաքի Կորյունի փողոցի թիվ 23/2 տանը/ նկատմամբ համաներման մասին օրենքը կիրառելու վերաբերյալ, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Աննա Ներսեսի Մանասարյանը Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի /այսուհետ նաև Դատարան/ 2016թ. նոյեմբերի 18-ի դատավճռով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է կալանքի 2 /երկու/ ամիս ժամկետով, հետևյալ արարքի համար, որ նա. «2015թվականի նոյեմբերի 16-ին ժամը 15-ի սահմաններում, մուտք է գործել Երևանի Տիտոգրադյան փողոցի 7/1 հասցեում գործող, տուժող Թամարա Աբաջյանին պատկանող հագուստի սրահ, որտեղ օգտվելով վաճառողի կողմից հաճախորդներին սպասարկելու հանգամանքից, խանութի մուտքի դռան մոտից հափշտակել է 8.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ մանկական բաճկոնը և աննկատ դուրս եկել խանութից։ Վաճառող Գրիշա Գևորգյանը նկատել է բաճկոնի հափշտակության հանգամանքը և խանութից դուրս գալով բղավել բաճկոնի վերադարձման մասին, սակայն Ա.Մանասարյանը դիմել է փախուստի՝ բացահայտ հափշտակելով բաճկոնը, տուժող Թ.Աբաջյանին պատճառելով զգալի չափի՝ 8.000 ՀՀ դրամի գույքային վնաս։»։ Վերոնշյալ դատավճռի դեմ բերված վերաքննիչ բողոքի արդյունքում, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2017թ. ապրիլի 10-ի որոշմամբ Աննա Մանասարյանի նկատմամբ Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. նոյեմբերի 18-ի դատավճռով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված պատիժը` 2 (երկու) ամիս ժամկետով կալանքը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չի կիրառվել՝ սահմանելով փորձաշրջան 1 (մեկ) տարի ժամկետով։ 2018թ. նոյեմբերի 22-ին դատարան է ստացվել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնի բաժնի պետ Գ. Իսախանյանի միջնորդությունը՝ «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ օրենքի կիրառմամբ դատապարտյալ Աննա Մանասարյանին ԵԷԴ/0037/01/16 քրեական գործով Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից 2016թ. նոյեմբերի 18-ին կայացված դատավճռով նշանակված պատժից ազատելու մասին։ Միջնորդության դատական քննության ընթացքում ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնի բաժնի ներկայացուցիչ Գ. Ղարիբյանը միջնորդությունը պնդեց։ Դատարանը լսելով ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության ներկայացուցչին և ուսումնասիրելով գործի նյութերը՝ գտնում է, որ դատապարտյալ Աննա Մանասարյանը ԵԷԴ/0037/01/16 քրեական գործով 2016թ. նոյեմբերի 18-ին կայացված դատավճռով նշանակված պատժից ենթակա է ազատման՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձն օրենսդիր մարմնի կողմից ընդունվող համաներման ակտով կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, իսկ դատապարտյալը կարող է լրիվ կամ մասնակիորեն ազատվել ինչպես հիմնական, այնպես էլ լրացուցիչ պատժից, կամ պատժի չկրած մասը կարող է փոխարինվել ավելի մեղմ պատժատեսակով, կամ կարող է վերացվել դատվածությունը։»։ «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանվել է. «Համաներում հայտարարելով՝ պատժից ազատել՝ (...) 2) այն անձանց, որոնց նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել,(...)»։ Նույն օրենքի 2-րդ հոդվածի 10-րդ մասի համաձայն՝ «Համաներումը չկիրառել (բացառությամբ սույն հոդվածի 9-րդ և 11-րդ մասերով նախատեսված դեպքերի)` (...) 9) այն անձանց նկատմամբ, որոնց նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել, և որոնք կարող են մեղադրվել կամ մեղադրվում են փորձաշրջանի ընթացքում կրկին դիտավորյալ հանցագործություն կատարելու մեջ կամ դատապարտվել են փորձաշրջանի ընթացքում կրկին դիտավորյալ հանցագործություն կատարելու համար. (...)։»։ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնից 2018թ. նոյեմբերի 30-ին ստացված տեղեկանքի համաձայն` դատապարտյալ Աննա Մանասարյանը ԵԷԴ/0037/01/16 քրեական գործով Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. նոյեմբերի 18-ի դատավճռով դատապարտվելու, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2017թ. ապրիլի 10-ի որոշմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառվելու և դրա հիման վրա սահմանված՝ 1 /մեկ/ տարի ժամկետով փորձաշրջանի ընթացքում կրկին դիտավորյալ հանցագործություն կատարելու մեջ չի մեղադրվել և նման հանցագործության կատարման համար չի դատապարտվել, նրան ներում շնորհելու կամ նրա նկատմամբ համաներում կիրառելու որոշումների հիման վրա երբևէ պատժաչափ չի կրճատվել, դատապարտյալ Աննա Մանասարյանի նկատմամբ համաներման մասին վերոհիշյալ օրենքի կիրառման վերաբերյալ նույն օրենքով նախատեսված սահմանափակումների մասին տեղեկություններ առկա չեն։ Այսպիսով, նկատի ունենալով, որ համաներման մասին վերոհիշյալ օրենքով նախատեսվել է ԵԷԴ/0037/01/16 քրեական գործով դատապարտված Աննա Մանասարյանի պատժի կրումը բացառող հանգամանք՝ դատարանը գտնում է, որ դատապարտյալ Աննա Մանասարյանն ենթակա է պատժից ազատման։ Վերոգրյալների հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 41-րդ, 42-րդ, 313-րդ, 437-438-րդ հոդվածներով՝ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի կիրառմամբ դատապարտյալ Աննա Ներսեսի Մանասարյանին ազատել ԵԷԴ/0037/01/16 քրեական գործով Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. նոյեմբերի 18-ի դատավճռով նշանակված պատժից։ Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ |
| Համաներման մասին որոշման ընդունման ամսաթիվ | 06-11-2018 |
| Համաներման մասին որոշման հոդված | 2 |
| Համաներման մասին որոշման մաս | 1 |
| Այլ նշումներ | «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետ |
| Հոդված | |
| Օրենսգիրք | Քրեական դատավարության օրենսգիրք |
| Մեղադրյալ/Դատապարտյալ | |
| Անուն | Աննա |
| Ազգանուն | Մանասարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 21-01-2019 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 04-02-2019 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 55 |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 07-06-2019 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 55 |