Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ


Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը,

նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,

մասնակցությամբ`

մեղադրող,
Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/
գլխավոր դատախազության
հատկապես կարևոր գործերով
քննության /այսուհետ ՀԿԳ/
վարչության դատախազ Տ. Ենոքյանի,


պաշտպան Ս. Մադաթյանի,


2016թ. փետրվարի 19-ին Երևանում,


դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի

Արմեն Կարենի Մեհրաբյանի`
ծնված 1994թ. հունիսի 12-ին Երևան քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, սովորում է Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի կառավարման ֆակուլտետի հեռակա բաժնի 4-րդ կուրսում, ամուրի, խնամքին ոչ ոք, նախկինում չդատված, չի աշխատում, հաշվառված է Երևան քաղաքի Եր. Քոչար փողոցի թիվ 5 շենքի թիվ 16 բնակարանում, բնակվում է Երևանի Ռոստոմի փողոցի թիվ 119 տանը, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 153-րդ հոդվածով։

Արամայիս Վահանի Նադարյանի`
ծնված 1984թ. դեկտեմբերի 01-ին Երևան քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, սովորում է Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի ագրոէկոնոմիկա և կառավարում ֆակուլտետի հեռակա բաժնի 5-րդ կուրսում, ամուրի, խնամքին ոչ ոք, նախկինում չդատված, չի աշխատում, հաշվառված է Երևան քաղաքի Վարդանանց փողոցի թիվ 5Ա շենքի թիվ 58 բնակարանում, բնակվում է Երևանի Ներքին Չարբախ 2-րդ փողոցի թիվ 22 տանը, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 153-րդ հոդվածով։

Դավիթ Հակոբի Նադարյանի`
ծնված 1986թ. մայիսի 19-ին Երևան քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուրի, խնամքին ոչ ոք, նախկինում չդատված, աշխատում է «Առեկսիմբանկ Գազպրոմբանկի խումբ» փակ բաժնետիրական ընկերության «Չարենց» մասնաճյուղում որպես վարկային մասնագետ, հաշվառված է և բնակվում է Երևան քաղաքի Վարդանանց փողոցի թիվ 5Ա շենքի թիվ 58 բնակարանում, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 153-րդ հոդվածով։

Լուսինե Մորիսի Մնացականյանի`
ծնված 1969թ. սեպտեմբերի 1-ին Գյումրի քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, այրի, խնամքին ոչ ոք, նախկինում չդատված, բնութագրվում է դրական, չի աշխատում, զբաղվում է հողագործությամբ, հաշվառված է և բնակվում է ՀՀ Արմավիրի մարզի Հայկաշեն գյուղի 1-ին փողոցի թիվ 37 տանը, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-153-րդ հոդվածով։


Գործի դատավարական նախապատմությունը

2015թ. դեկտեմբերի 8-ին, ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 153-րդ հոդվածով հարուցվել է թիվ 15803615 քրեական գործը։
Նախաքննության մարմնի 2016թ. հունվարի 27-ի որոշմամբ Արմեն Կարենի Մեհրաբյանին մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ նա` «որպես քվեարկող հաշվառված լինելով Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական շրջանում տեղակայված թիվ 10/12 ընտրատեղամասի ընտրացուցակներում« ՀՀ Սահմանադրության փոփոխությունների հանրաքվեին մասնակցելու և այլ անձի փոխարեն քվեարկելու նպատակով 2015թ. դեկտեմբերի 6-ին գնացել է Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական շրջանի Հանրապետության թիվ 73 հասցեում գործող Երևանի 114 դպրոցում տեղակայված թիվ 10/20 ընտրատեղամաս« որտեղ հանձնաժողովի անդամ Լուսինե Մնացականյանին ներկայացնելով իր AK 0601544 անձնագային տվյալներով անձնագիրը« Լ.Մնացականյանի օժանդակությամբ« հանդես գալով որպես տվյալ ընտրատեղամասում հանրաքվեին մասնակցություն ունենալու իրավունք ունեցող անձ« ստորագրել է ընտրացուցակի 1-ին էջի 1-ին սյունակում ընդգրկված Լուսինե Վաչագանի Ասլանյանի տվյալների դիմաց, որից հետո վերջինիս փոխարեն կատարել է քվեարկություն և հեռացել։
Դրանից հետո Ա.Մեհրաբյանն իր իսկ կողմից կատարված հանցագործության համար քրեական պատասխանատվությունից խուսափելու նպատակով ներկայացել է ՀՀ ոստիկանության անձնագրային և վիզաների վարչության Կենտրոնական անձնագրային բաժանմունք« ապա նաև «Առավոտ» օրաթերթի խմբագրություն և անձնագրի կորստյան վերաբերյալ հայտարարություն տվել։
Այսինքն` Արմեն Կարենի Մեհրաբյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 153-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն։»։
Նախաքննության մարմնի 2016թ. հունվարի 27-ի որոշմամբ Արամայիս Վահանի Նադարյանին մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ նա` «որպես քվեարկող հաշվառված լինելով Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական շրջանում տեղակայված թիվ 10/19 ընտրատեղամասի ընտրացուցակներում« ՀՀ Սահմանադրության փոփոխությունների հանրաքվեին մասնակցելու և այլ անձի փոխարեն քվեարկելու նպատակով 2015թ. դեկտեմբերի 6-ին գնացել է Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական շրջանի Հանրապետության թիվ 73 հասցեում գործող Երևանի 114 դպրոցում տեղակայված թիվ 10/20 ընտրատեղամաս« որտեղ հանձնաժողովի անդամ Լուսինե Մնացականյանին ներկայացնելով իր AN 0311298 անձնագային տվյալներով անձնագիրը« Լ.Մնացականյանի օժանդակությամբ« հանդես գալով որպես տվյալ ընտրատեղամասում հանրաքվեին մասնակցություն ունենալու իրավունք ունեցող անձ« ստորագրել է ընտրացուցակի 1-ին էջի 2-րդ սյունակում ընդգրկված Մարիամ Գրիգորի Դեմիրճյանի տվյալների դիմաց« որից հետո վերջինիս փոխարեն կատարել է քվեարկություն և հեռացել։
Դրանից հետո Ա.Նադարյանն իր իսկ կողմից կատարված հանցագործության համար քրեական պատասխանատվությունից խուսափելու նպատակով ներկայացել է ՀՀ ոստիկանության անձնագրային և վիզաների վարչության Կենտրոնական անձնագրային բաժանմունք և անձնագրի կորստյան վերաբերյալ հայտարարություն տվել։
Այսինքն՝ Արամայիս Վահանի Նադարյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 153-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն։»։
Նախաքննության մարմնի 2016թ. հունվարի 27-ի որոշմամբ Դավիթ Հակոբի Նադարյանին մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ նա` «որպես քվեարկող հաշվառված լինելով Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական շրջանում տեղակայված թիվ 10/19 ընտրատեղամասի ընտրացուցակներում« ՀՀ Սահմանադրության փոփոխությունների հանրաքվեին մասնակցելու և այլ անձի փոխարեն քվեարկելու նպատակով 2015թ. դեկտեմբերի 6-ին գնացել է Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական շրջանի Հանրապետության թիվ 73 հասցեում գործող Երևանի 114 դպրոցում տեղակայված թիվ 10/20 ընտրատեղամաս« որտեղ հանձնաժողովի անդամ Լուսինե Մնացականյանին ներկայացնելով իր AF 0709510 անձնագային տվյալներով անձնագիրը« Լ.Մնացականյանի օժանդակությամբ« հանդես գալով որպես տվյալ ընտրատեղամասում հանրաքվեին մասնակցություն ունենալու իրավունք ունեցող անձ« ստորագրել է ընտրացուցակի 1-ին էջի 3-րդ սյունակում ընդգրկված Անահիտ Սերոժի Հարությունյանի տվյալների դիմաց« որից հետո վերջինիս փոխարեն կատարել է քվեարկություն և հեռացել։
Այսինքն` Դավիթ Հակոբի Նադարյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 153-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն։»։
Նախաքննության մարմնի 2016թ. հունվարի 27-ի որոշմամբ Լուսինե Մորիսի Մնացականյանին մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար, որ նա` «ՀՀ Սահմանադրության փոփոխությունների հանրաքվեի ժամանակ հանդիսանալով Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական շրջանի Հանրապետության 73 հասցեում գտնվող թիվ 114 դպրոցում տեղակայված թիվ 10/20 ընտրատեղամասի հանձնաժողովի անդամ« 2015թ. դեկտեմբերի 6-ին թույլատրել է այլ ընտրատեղամասի քվեարկության իրավունք ունեցող քաղաքացիներ Արմեն Կարենի Մեհրաբյանին« Արամայիս Վահանի Նադարյանին և Դավիթ Հակոբի Նադարյանին իրենց անձնագրերով քվեարկել Լուսինե Վաչագանի Ասլանյանի« Մարիամ Գրիգորի Դեմիրճյանի և Անահիտ Սերոժի Հարությունյանի փոխարեն« ընտրացուցակի 1-ին« 2-րդ և 3-րդ համարի ներքո գտնվող սյունակներում« այն է՝ իր պատասխանատվության ներքո գտնվող ընտրացուցակը տրամադրել է Ա.Մեհրաբյանին« Ա.Նադարյանին և Դ.Նադարյանին` հիշյալ անձանց փոխարեն ստորագրություն կատարելու համար« այնուհետև կնքել իրեն ամրակցված Ա-54298 կնիքով և թույլատրել կատարել քվեարկություն՝ այդ կերպ օժանդակելով Ա.Մեհրաբյանին« Ա.Նադարյանին և Դ.Նադարյանին քվեարկել ուրիշի փոխարեն։
Այսինքն` Լուսինե Մորիսի Մնացականյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-153-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն։»։
2016թ. փետրվարի 03-ին թիվ 15803615 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2016թ. փետրվարի 04-ին ստացվել և 2016թ. փետրվարի 05-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2016թ. փետրվարի 10-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2016թ. փետրվարի 19-ին նշանակելու մասին։


Արագացված դատական քննություն

Մինչև դատաքննությունը սկսելն ամբաստանյալներից յուրաքանչյուրը` Ա. Նադարյանը, Դ. Նադարյանը, Ա. Մեհրաբյանը և Լ. Մնացականյանը, միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով։ Ամբաստանյալներից յուրաքանչյուրը հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, ինքն համաձայն է մեղադրանքի հետ։
Մեղադրողը հայտնեց, որ դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ չի առարկում։
Դատարանը համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3751-րդ և 3752-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները` որոշում կայացրեց արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։
Դատարանը, հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները` գտնում է, որ ամբաստանյալներ Ա. Նադարյանը, Դ. Նադարյանը և Ա. Մեհրաբյանը կատարել են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 153-րդ հոդվածով նախատեսված արարք, իսկ ամբաստանյալ Լ. Մնացականյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-153-րդ հոդվածով նախատեսված արարք։
Ամբաստանյալներից յուրաքանչյուրի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալներից որևէ մեկը նախկինում դատված կամ որևէ կերպ արատավորված չի եղել, ամբաստանյալ Լուսինե Մնացականյանը բնութագրվում է դրական։

Դատարանի իրավական վերլուծությունները

Առաջադրված մեղադրանքն ամբաստանյալներից յուրաքանչյուրի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու պայմաններում` դատարանը գտնում է, որ.
1. Ամբաստանյալ Արմեն Կարենի Մեհրաբյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, այլ անձի փոխարեն քվեարկելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 153-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
2. Ամբաստանյալ Արամայիս Վահանի Մեհրաբյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, այլ անձի փոխարեն քվեարկելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 153-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
3. Ամբաստանյալ Դավիթ Հակոբի Նադարյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, այլ անձի փոխարեն քվեարկելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 153-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
4. Ամբաստանյալ Լուսինե Մորիսի Մնացականյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, այլ անձի փոխարեն քվեարկելուն օժանդակելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-153-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ամբաստանյալներից յուրաքանչյուրի կողմից կատարված հանցագործության համար պատիժ նշանակելու հարցը քննելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ (…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 153-րդ հոդվածի սանկցիան անյլընտրանքային է` պատիժ է նախատեսում տուգանքի և ազատազրկման ձևով։
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի վերաբերյալ ԵՇԴ/0029/01/08 քրեական գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի որոշման մեջ, որտեղ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«13. (…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա։
14. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։
15. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։ (…)»։
Ամբաստանյալներից յուրաքանչյուրի նկատմամբ, նրանցից յուրաքանչյուրի կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալներից յուրաքանչյուրի անձը, նախկինում դատված կամ որևէ կերպ արատավորված չլինելը, ամբաստանյալ Լ. Մնացականյանի դրական բնութագրվելը, կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը, ամբաստանյալներից յուրաքանչյուրի կատարած արարքը միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին դասվելը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո ամբաստանյալներից յուրաքանչյուրի դրսևորած վարքագիծը` առաջադրված մեղադրանքում մեղավոր ճանաչելը և կատարածի համար զղջալը։
Ամբաստանյալներից յուրաքանչյուրի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։
Հաշվի առնելով վերոգրյալը, նաև ամբաստանյալներից յուրաքանչյուրի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքի բացակայությունը` դատարանը գտնում է հետևյալը.
Ամբաստանյալ Արմեն Մեհրաբյանն իր կատարած, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 153-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից նվազ խստի` տուգանքի ձևով, քանի որ պատիժներից առավել խիստը` ազատազրկումը կիրառելու հիմքեր առկա չեն։ Բացի այդ` տուգանքի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։
Դատարանը գտնում է նաև, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Արմեն Մեհրաբյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։
Ամբաստանյալ Արամայիս Նադարյանն իր կատարած, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 153-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից նվազ խստի` տուգանքի ձևով, քանի որ պատիժներից առավել խիստը` ազատազրկումը կիրառելու հիմքեր առկա չեն։ Բացի այդ` տուգանքի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։
Դատարանը գտնում է նաև, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Արամայիս Նադարյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։
Ամբաստանյալ Դավիթ Նադարյանն իր կատարած, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 153-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից նվազ խստի` տուգանքի ձևով, քանի որ պատիժներից առավել խիստը` ազատազրկումը կիրառելու հիմքեր առկա չեն։ Բացի այդ` տուգանքի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։
Դատարանը գտնում է նաև, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Դավիթ Նադարյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։
Ամբաստանյալ Լուսինե Մնացականյանն իր կատարած, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-153-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից նվազ խստի` տուգանքի ձևով, քանի որ պատիժներից առավել խիստը` ազատազրկումը կիրառելու հիմքեր առկա չեն։ Բացի այդ` տուգանքի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։
Դատարանը գտնում է նաև, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Լուսինե Մնացականյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել, գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում չի կայացվել։
Քննելով իրեղեն ապացույցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, նախաքննության մարմնի 2016թ. հունվարի 26-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված` «ՀՀ Սահմանադրության փոփոխությունների հանրաքվեին մասնակցելու իրավունք ունեցող անձանց ցուցակ»-ի էջը պետք է թողնել ՀՀ ԿԸՀ-ի տնօրինմանը, իսկ այդ փաստաթղթի քրեական գործին կցված պատճենը` պահել քրեական գործի հետ միասին։
Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալներից յուրաքանչյուրի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը հիմնավոր է ընտրված և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ խափանման միջոցի այդ տեսակի պահանջները խախտված լինելու վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել։ Բացի այդ, ամբաստանյալներից յուրաքանչյուրի` տուգանքի դատապարտվելու դեպքում, նշանակված պատիժը կրելուց խուսափելու և դատավճռի կատարմանը խոչընդոտելու հավանականությունը ցածր է։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ և 3751-3754-րդ հոդվածներով` դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ամբաստանյալ Արմեն Կարենի Մեհրաբյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 153-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի` նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկի` 500.000 /հինգ հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Ամբաստանյալ Արմեն Մեհրաբյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Ամբաստանյալ Արամայիս Վահանի Նադարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 153-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի` նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկի` 500.000 /հինգ հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Ամբաստանյալ Արամայիս Նադարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Ամբաստանյալ Դավիթ Հակոբի Նադարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 153-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի` նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկի` 500.000 /հինգ հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Ամբաստանյալ Դավիթ Նադարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Ամբաստանյալ Լուսինե Մորիսի Մնացականյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-153-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի` նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկի` 500.000 /հինգ հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Ամբաստանյալ Լուսինե Մնացականյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված` «ՀՀ Սահմանադրության փոփոխությունների հանրաքվեին մասնակցելու իրավունք ունեցող անձանց ցուցակ»-ի էջը թողնել ՀՀ ԿԸՀ-ի տնօրինմանը, իսկ քրեական գործին կցված այդ փաստաթղթի պատճենը պահել քրեական գործի հետ միասին։
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։
Դատավճիռը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով չի կարող բողոքարկվել։


ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ