Գործ ԵԿԴ/0009/01/16
Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Մ. ՊԱՊՈՅԱՆ
Մ. ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Հ. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`

ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Հ. ԽԱԼԱԹՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Լ. ԳԱՍՊԱՐՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Հ. ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆԻ
ՏՈՒԺՈՂԻ ՆԵՐԿԱՅԱՑՈՒՑԻՉ` Ս. ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆԻ

2016 թվականի հուլիսի 15-ին Երևան քաղաքում

դռնբաց դատական նիստում, վճռաբեկ վարույթի կանոններով, քննության առնելով մեղադրող` Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Հ.Խալաթյանի վերաքննիչ բողոքը` Հովսեփ Հակոբի Հովակիմյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016 թվականի մարտի 11-ի դատավճռի դեմ

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.

2015 թվականի օգոստոսի 15-ին, ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչությունում` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 60108815 քրեական գործը:
2016 թվականի հունվարի 20-ին Հովսեփ Հակոբի Հովակիմյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի նույն օրվա որոշմամբ մեղադրյալ Հովսեփ Հակոբի Հովակիմյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
2016 թվականի հունվարի 25-ին թիվ 60108815 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Հովսեփ Հակոբի Հովակիմյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով, մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ, 2016 թվականի մարտի 11-ի դատավճռով` Հովսեփ Հակոբի Հովակիմյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշանակել է պատիժ` տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկի` 100.000 (հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Հովսեփ Հովակիմյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու վերաբերյալ ստորագրությունը թողել է անփոփոխ մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Վճռել է նաև իրեղեն ապացույցներ ճանաչված և Հովսեփ Հովակիմյանին ի պահ հանձնված <<ԲՄՎ>> մակնիշի 88 LR 887 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան թողնել վերջինիս տնօրինությանը, իսկ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչությունում պահվող` տուժող Արամ Հասրաթյանի կրած հագուստներն ու կոշիկները վերադարձնել վերջինիս` սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո:
Տուժող (քաղաքացիական հայցվոր) Արամ Վարազդատի Հասրաթյանի ներկայացրած 1.063.434 (մեկ միլիոն վաթսուներեք հազար չորս հարյուր երեսունչորս) ՀՀ դրամի քաղաքացիական հայցն ամբողջությամբ բավարարել, այդ գումարը, որպես նրան պատճառված վնաս, բռնագանձել քաղաքացիական պատասխանող Հովսեփ Հակոբի Հովակիմյանից:
Դատական ծախսերի հարցը համարել է լուծված` գործն արագացված դատական քննության կարգով քննելու պատճառաբանությամբ:
Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել մեղադրող` Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Հ.Խալաթյանը:
Քրեական գործը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան մուտք է եղել 2016 թվականի ապրիլի 13-ին:
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2016 թվականի ապրիլի 15-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործը նշանակվել` քննության վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով:
Վերաքննիչ բողոքի դեմ գրավոր պատասխան չի ստացվել:

2. Գործի փաստական հանգամանքները.

Հովսեփ Հակոբի Հովակիմյանը դատապարտվել է այն բանի համար, որ նա 2015 թվականի օգոստոսի 05-ին` ժամը 2200-ի սահմաններում, <<ԲՄՎ>> մակնիշի 88 LR 887 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Խորենացի փողոցով` Տիգրան Մեծ պողոտայի կողմից դեպի Նար-Դոս և Խորենացի փողոցների խաչմերուկի ուղղությամբ, շուրջ 40 կմ/ժամ արագությամբ, զույգ հոծ գծերից մոտ 50 սմ հեռավորությամբ։ Հասնելով թիվ 33 շենքի մոտակայքին` թույլ է տվել ՃԵԿ 67 և 129 կետերի պահանջներին հակասող գործողություններ. իր երթևեկության համար վտանգ առաջանալու, այն է` հանդիպակաց ուղղությամբ ընթացող մեքենայի հեռահար լույսերից շլանալու պահից, չփոխելով երթևեկության գոտին, ժամանակին կատարած արգելակմամբ չի կանգնեցրել երթևեկությունը, ինքն իրեն զրկել է վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորություններից, որի հետևանքով ավտոմեքենայի առջևի աջ հատվածով վրաերթի է ենթարկել իր ընթացքի ուղղությամբ աջից դեպի ձախ փողոցը հատող հետիոտն Արամ Վարազդատի Հասրաթյանին և անզգուշությամբ պատճառել նրա առողջությանը ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառնացող:

3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.

Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում, ներքոհիշյալ հիմնավորումներով:
Մեղադրող` Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Հ.Խալաթյանը վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի 2016 թվականի մարտի 11-ի դատավճիռն օրինական և հիմնավոր չէ, Հովսեփ Հովակիմյանի նկատմամբ չի նշանակվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված լրացուցիչ պատիժը, ուստի այդ մասով ենթակա է բեկանման և փոփոխման հետևյալ պատճառաբանությամբ:
Մեղադրողը, վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ, 52-րդ հոդվածները, նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, անդրադառնալով ամբաստանյալ Հովսեփ Հովակիմյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված լրացուցիչ պատժի նշանակման խնդրին, մեջբերել է <<Իրավական ակտերի մասին>> ՀՀ օրենքի 86-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 45-րդ հոդվածի 10-րդ կետի դրույթները և հանգել հետևության, որ <<ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված պատժամասի տառացի մեկնաբանմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի լրացուցիչ պատիժը՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը, կարող է նշանակվել բացառապես ազատազրկման ձևով նշանակված հիմնական պատժի հետ, քանի որ մյուս պատժատեսակից՝ տուգանքից լրացուցիչ այդ պատժատեսակը տարանջատված է <<կամ>> շաղկապով։ Դատարանը տվյալ հետևության հանգում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 199-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 199.1 հոդվածի 2-րդ մասով և 315.2 հոդվածներով սահմանված պատժամասերի վերլուծության արդյունքներով, որոնցում օրենսդիրը կիրառել է օրենսդրական տեխնիկայի առավել հստակ կանոն, մասնավորապես՝ լրացուցիչ այդ պատժատեսակը սահմանելով առանձին-առանձին նախատեսած բոլոր հիմնական պատիժների հետ։ Դատարանը փաստում է, որ իրավական այդ անորոշությունը, ՀՀ Սահամնադրության 79-րդ հոդվածի ուժով, պետք է մեկնաբանվի հօգուտ ամբաստանյալների, այսինքն՝ տուգանք նշանակելու պարագայում լրացուցիչ այդ պատիժը գործով ամբաստանյալի նկատմամբ չի կարող նշանակվել>>: Ի հիմնավորումն նշված հետևության դատարանը համեմատական վերլուծության է ենթարկել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 199-րդ հոդվածի 2-րդ մասի, 199.1 հոդվածի 2-րդ մասի և 315.2 հոդվածներով նախատեսված սանկցիաների նկարագրությունը, որոնցում լրացուցիչ պատիժը նախատեսված է յուրաքանչյուր հիմնական պատժի հետ առանձին։
Նշված իրավակարգավորումը դատարանը գնահատել է իրավական որոշակիության սկզբունքին չհամապատասխանող և ՀՀ Սահմանադրության 79-րդ հոդվածի վկայակոչմամբ՝ մեկնաբանել հօգուտ ամբաստանյալի։
Դատարանի մոտեցումը հիմնավոր չէ հետևյալ պատճառաբանությամբ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայի նկարագրությունը դիտարկելով <<Իրավական ակտերի մասին>> ՀՀ օրենքի 45-րդ հոդվածի 40-րդ կետի իրավակարգավորման լույսի ներքո, անհրաժեշտ է փաստել, որ տվյալ իրավիճակում կիրառելի կամ ոչ կիրառելի նորմը լրացուցիչ պատիժը նախատեսող նորմն է։ Որպես տվյալ նորմի կիրառման, այսինքն՝ լրացուցիչ պատիժ նշանակելու պայման, հանդես է գալիս հիմնական պատիժը, այնքանով, որքանով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 50-րդ հոդվածի 4-րդ մասի դրույթի ուժով, լրացուցիչ պատիժն առանց հիմնական պատժի նշանակվել չի կարող։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասում նախատեսված հիմնական պատիժները երեքն են՝ տուգանք, կալանք և որոշակի ժամկետով ազատազրկում, որոնք օրենսդրական ձևակերպման մեջ միմյանցից տարանջատված են <<կամ>> շաղկապով։ Նշանակում է, որ հենց <<Իրավական ակտերի մասին>> ՀՀ օրենքի 45-րդ հոդվածի 10-րդ կետի ուժով, այնքանով, որքանով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված լրացուցիչ պատժի նշանակման երեք պայմանները տարանջատված են <<կամ>> շաղկապով, հետևաբար նշված լրացուցիչ պատիժը կարող է նշանակվել այդ պայմաններից որևէ մեկի առկայության, այսինքն՝ դրանցից յուրաքանչյուրի նշանակման դեպքում։
Ուստի, դատարանի կողմից արված հետևությունն առ այն, որ <<242-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված պատժամասի տառացի մեկնաբանմամբ լրացուցիչ պատիժը՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը, կարող է նշանակվել բացառապես ազատազրկման ձևով նշանակվաձ հիմնական պատժի հետ, քանի որ մյուս պատժատեսակից՝ տուգանքից լրացուցիչ այդ պատժատեսակը տարանջատված է <<կամ>> շաղկապով>> ամենևին չի բխում այդ հետևության հիմքում դրված՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասի և <<Իրավական ակտերի մասին>> ՀՀ օրենքի 45-րդ հոդվածի 10-րդ կետի նորմերից։
Ինչ վերաբերում է այն փաստարկին, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի մի շարք հոդվածներում լրացուցիչ պատիժ նշանակելու հնարավորությունը նախատեսված է յուրաքանչյուր հիմնական պատժից հետո, ապա հարկ է նկատել, որ վկայակոչված բոլոր դրույթները քրեական օրենսգրքի հետագա գործողության ընթացքում արված փոփոխությունների արդյունք են, ինչը վկայում է կիրառելի օրենսդրական տեխնիկայի հարցում օրենսդրի փոփոխված՝ ավելի հստակ մոտեցման մասին։ Ընդ որում՝ կիրառված օրենսդրական տեխնիկայի կանոնների հստակության այդ տարբերությունները միանշանակ չեն կարող հիմք դառնալ իրավական անորոշության մասին խոսելու համար։ <<Իրավական ակտերի մասին>> ՀՀ օրենքի 45-րդ հոդվածի դրույթները տվյալ դեպքում ապահովում են իրավական որոշակիությունը այդ կապակցությամբ նախադեպային իրավունքին համապատասխան։ Հետևաբար, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված լրացուցիչ պատիժը կարող է նշանակվել նույն հոդվածով նախատեսված ցանկացած հիմնական պատժի նշանակման դեպքում։
Միաժամանակ Դատարանի կողմից վերոնշյալ լրացուցիչ պատիժ նշանակելու աննպատակահարմարության մասին հետևության հանգելիս հաշվի է առնվել նաև ամբաստանյալի անձը դրականորեն բնութագրող, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը ճիշտ գնահատելու և որպես արդյունք հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու համար դատարանը հատուկ ուշադրություն պետք է դարձներ այն հանգամանքին, թե տրանսպորտային միջոցի վարորդը ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումն արդյոք գիտակցաբար է թույլ տվել, թե ոչ։
Բացի այդ, դատարանը պետք է գնահատեր, թե տվյալ խախտման արդյունքում, ինչպես ընդհանուր առմամբ, այնպես էլ կոնկրետ իրադրությունում որքանով էր հավանական ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու հնարավորությունը և որքանով էր ակնհայտ տրանսպորտային միջոցը վարողի համար իր կողմից թույլ տված խախտման և հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման միջև պատճառական կապի զարգացման հավանականությունը։ Այլ խոսքով՝ համապատասխան գնահատականի պետք է արժանացվեր կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։
Սույն գործով ամբաստանյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված լրացուցիչ պատժատեսակը, այն է՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու ձևով պատիժ չնշանակելն արդարացի չէ, քանի որ անհրաժեշտ և բավարար չէ հանցավորին ուղղելու և նրա կողմից նմանատիպ նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։
Առաջին ատյանի դատարանն անտեսել է կատարված հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և Հովսեփ Հովակիմյանի նկատմամբ պատիժ սահմանելիս անտեսել է նրա կողմից ճանապարհային երթևեկության կանոնների թույլ տրված խախտման բնույթը, ինչը խոսում է ինչպես արարքի, այնպես էլ հանցավորի անձի՝ հանրության համար վտանգավորության բարձր աստիճանի մասին։
Դատարանի կողմից հաշվի առնված՝ Հովսեփ Հովակիմյանի անձը բնութագրող և նրա պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները չեն վկայում այն հասարակական վտանգավորության բացակայության մասին, որը բնորոշ է վերջինիս կատարած հանցագործությանը։ Դրանք չեն նվազեցնում ամբաստանյալի կատարած արարքների՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և Հովսեփ Հովակիմյանի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ չնշանակելու օբյեկտիվ հիմք չեն։
Դատարանը չի պատճառաբանել, թե ինչու ամբաստանյալի կողմից թույլ տված խախտման և դրա արդյունքում Արամ Հասրաթյանին անզգուշությամբ կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր մարմնական վնասվածք պատճառելու դեպքում անհրաժեշտ է պահպանել Հովսեփ Հովակիմյանի՝ ավտոմեքենա վարելու իրավունքը։
Այսպիսով, ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժն արդարացի չէ, չի համապատասխանում նրա կատարած արաքի բնույթին, անհրաժեշտ և բավարար չի կարող լինել նրան ուղղելու, նմանատիպ հանցագործությունները կանխելու, ինչպես նաև սոցիալական արդարությունը վերականգնելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի համաձայն` պատժի նպատակն է ուղղել պատժի ենթարկված անձին, կանխել հանցագործությունները, ինչպես նաև վերականգնել սոցիալական արդարությունը։ Թեև հանցագործությամբ պատճառված ամեն մի վնաս ենթակա չէ համարժեք վերականգման, սակայն սոցիալական արդարությունը նման պայմաններում վերականգնվում է հանցագործի իրավունքների և ազատությունների համարժեք սահմանփակմամբ։
Գործի վերը շարադրված հանգամանքներում ամբաստանյալ Հովսեփ Հովակիմյանի նկատմամբ նշանակված պատիժն արդարացի չէ և չի կարող վերականգնել սոցիալական արդարությունը։
Այսպիսով, Առաջին ատյանի դատարանի կողմից Հովսեփ Հովակիմյանի նկատմամբ 11.03.2016թ. կայացված դատավճռով թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է՝ ճիշտ չի կիրառվել քրեական օրենքը, ինչն էլ հանգեցրել է ամբաստանյալի նկատմամբ անարդարացի պատժի նշանակման, ուստի մեղադրող Հ.Խալաթյանը խնդրել է մասնակիորեն՝ պատժի մասով, բեկանել և փոփոխել Հովսեփ Հակոբի Հովակիմյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016 թվականի մարտի 11-ի թիվ ԵԿԴ/0009/01/16 գործով կայացրած դատավճիռը, վերջինիս նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայի շրջանակներում նշանակել նախատեսված լրացուցիչ պատժատեսակը։
Վերաքննիչ դատարանում մեղադրող Հ.Խալաթյանը պնդեց վերաքննիչ բողոքը` խնդրելով այն բավարարել:
Ամբաստանյալ Հովսեփ Հովակիմյանի շահերի պաշտպան Լ.Գասպարյանն առարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ` նշելով, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն օրինական է, հիմնավոր և պատճառաբանված, այն բեկանելու հիմքեր չկան: Գործով առկա են եղել բոլոր հիմքերն ամբաստանյալի նկատմամբ տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելու համար` առանց լրացուցիչ պատժի: Գտնում է, որ լրացուցիչ պատիժ կարող է նշանակվել, սակայն ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայության պայմաններում այն կիրառելի չէ:
Ամբաստանյալ Հովսեփ Հովակիմյանն առարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ:
Տուժող Արամ Հասրաթյանի ներկակացուցիչ Ս.Մնացականյանը վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ հայտնեց, որ այն ենթակա է մերժման, Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը պատճառաբանված է, հիմնավոր և օրինական, լրացուցիչ պատիժ նշանակելու կարիք չկա:

4. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.

Վերաքննիչ դատարանը քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին մեղադրողի ելույթը, դատական ակտը չբողոքարկած պաշտպանության, տուժող կողմերի պատասխանները, ինչպես նաև վերլուծելով գործի նյութերը, դրանք գնահատելով իրենց համակցությամբ` հանգում է հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`
(…)
6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
(…)>>:
Նշված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժն արդարացի է, եթե համապատասխանում է հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար է անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով նույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիան նախատեսում է պատիժ՝ տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի առավելագույնը երկուհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանք՝ մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկում՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով կամ առանց դրա:
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում անդրադառնալ այն հարցին, թե որպես լրացուցիչ պատիժ՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը, կարող է նշանակվել միայն ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժների, տվյալ դեպքում՝ ազատազրկում պատժատեսակի հետ, թե այն կարող է նշանակվել նաև այլ, մասնավորապես՝ տուգանք պատժատեսակը նշանակելիս:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 50-րդ հոդվածի 2-րդ և 5-րդ մասերի համաձայն՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը կիրառվում է և որպես հիմնական, և որպես լրացուցիչ պատիժ: Գույքի բռնագրավումը և որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը՝ որպես լրացուցիչ պատիժներ կարող են նշանակվել միայն սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերում:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 52-րդ հոդվածի կարգավորումների համաձայն՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկելը՝ պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմիններում, կազմակերպություններում որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելը, իսկ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը կատարված հանցանքի բնույթի հետ կապված որոշակի գործունեությամբ զբաղվելն արգելելն է: Այն կարող է նշանակվել այն դեպքում, երբ դատարանը, ելնելով հանցավորի պաշտոնավարության կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու ժամանակ նրա կատարած հանցագործության բնույթից, հնարավոր չի գտնում պահպանել որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու նրա իրավունքը:
Վերը նշված հոդվածի բովանդակությունից պարզ է դառնում, որ քննարկվող պատժի էությունը և նպատակը կայանում է նրանում, որ բոլոր այն դեպքերում, երբ հանցագործության բնույթը կանխորոշվում և պայմանավորված է զբաղեցրած պաշտոնով կամ գործունեությամբ, ապա այս պատժատեսակը կարող է կիրառվել նմանատիպ հանցագործությունները կանխելու համար, քանի որ այդ դեպքում դատապարտյալը զրկվում է պաշտոնի ազատ ընտրության, ժամանակի ընթացքում որոշակի գործունեության իրականացման իրավունքից: Ընդ որում, եթե հանցագործության բնույթը կապված չէ մասնագիտական գործունեության, զբաղեցրած պաշտոնի հետ, ապա դատապարտյալը չի կարող զրկվել այդ իրավունքից:
Նշվածից կարելի է հասկանալ, որ օրենսդիրը քննարկվող լրացուցիչ պատժատեսակը պայմանավորել է կատարված հանցագործության բնույթով և այդ հանցագործության կատարման մեջ անձի մասնագիտական գործունեության ներազդեցությամբ, այլ ոչ թե դրա կիրառումը պայմանավորել է այս կամ այն կոնկրետ պատժատեսակի (ների) հետ կիրառելի լինելու (կամ չլինելու) հանգամանքով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 52-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը կարգապահական գումարտակում պահելու, կալանքի կամ որոշակի ժամկետով ազատազրկման հետ միասին որպես լրացուցիչ պատիժ նշանակելիս լրացուցիչ պատժի ժամկետը տարածվում է հիմնական պատիժը կրելու ամբողջ ժամանակի վրա, ընդ որում՝ լրացուցիչ պատժի ժամկետը հաշվարկվում է հիմնական պատիժը կրելուց հետո: Մնացած դեպքերում լրացուցիչ պատժի ժամկետը հաշվարկվում է դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու պահից:
Հոդվածի 4-րդ մասի կարգավորումից պարզ է դառնում, որ օրենսդիրը նախատեսել է քննարկվող պատժատեսակի ժամկետների հաշվարկում կարգապահական գումարտակում պահելու, կալանքի կամ որոշակի ժամկետով ազատազրկման հետ նշանակվելու դեպքերում, ինչպես նաև ժամկետի հաշվարկում նախատեսել է այլ դեպքերում՝ այլ պատժատեսակ նշանակելիս: Այսինքն՝ օրենսդիրն ազատությունից զրկելու հետ կապված պատժատեսակները նախատեսելուց զատ օգտագործել է <<մնացած դեպքերում>> եզրույթը՝ տալով ժամկետների հաշվարկման այլ կարգ: Իսկ <<մնացած դեպքերում>> ասվածի տակ կարելի է հասկանալ որպես հիմնական պատիժ տուգանք պատժատեսակը, որի հետ կարող է նշանակվել լրացուցիչ պատիժը, քանի որ մյուս հիմնական պատժատեսակները՝ հանրային աշխատանքը (ազատազրկման այլընտրանք է և հատուկ մասի սանկցիաներում նախատեսված չէ) և զինվորական ծառայության սահմանափակումը (գործունեության ինքնին սահմանափակում է), իրենց բնույթով տարբերվում են և այդ պատժատեսակների հետ չի նախատեսվում (բացառությամբ այն դեպքում, երբ հանրային աշխատանք փոխելիս արդեն իսկ նշանակված լինի լրացուցիչ պատժատեսակը) լրացուցիչ պատիժը: Հետևաբար, միայն տուգանք պատժատեսակի նշանակման դեպքում լրացուցիչ պատժի ժամկետն ի կատար կածվի և կհաշվարկվի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո:
<<Իրավական ակտերի մասին>> ՀՀ օրենքի 45-րդ հոդվածի 10-րդ մասի համաձայն՝ եթե իրավական ակտում նշված նորմի կիրառումը պայմանավորված է <<կամ>> շաղկապով բաժանված պայմաններով, ապա այդ նորմի կիրառման համար բավական է թվարկված պայմաններից առնվազն մեկի առկայությունը: Եթե իրավական ակտում նշված նորմի կիրառումը պայմանավորված է ստորակետերով, ինչպես նաև <<կամ>> շաղկապով բաժանված պայմաններով, ապա այդ նորմի կիրառման համար բավական է թվարկված պայմաններից առնվազն մեկի առկայությունը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայի ձևակերպումից պարզ է դառնում, որ նախատեսվում է տուգանք, կամ կալանք, կամ ազատազրկում և <<բութ>> կետադրական նշանով սահմանվում է լրացուցիչ պատիժը: Ընդ որում՝ քրեական օրենսգրքում առկա են նման պատժատեսակներով, նման հերթականությամբ և կետադրմամբ այլ սանկցիաներ:
Վերը նշվածից պարզ է դառնում, որ հոդվածի սանկցիան նախատեսում է երեք հիմնական և ինքնուրույն նշանակվող պատիժներ, իսկ հիմնական պատիժները թվարկելուց հետո, մեկ ընդհանուր կարգով, նախատեսվում է լրացուցիչ պատիժը:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ օրենսդրական նման ձևակերպումը չի կարող վկայել, որ լրացուցիչ պատիժը միայն վերաբերելի և թույլատրելի է ազատազրկում պատժատեսակին, այլ ընդհակառակը՝ լրացուցիչ պատիժը նույնքան վերեբերելի է մյուս երկու հիմնական պատիժներին ևս: Այսինքն՝ դա զուտ ձևակերպման տեխնիկական խնդիր է, այլ ոչ թե՝ օրենսդրական կարգավորման: Միաժամանակ, վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ նշված ձևակերպումը կարող է տրվել այն դեպքում, երբ հիմնական սանկցիաներից մեկի հետ նշանակելիս լրացուցիչ պատժի համար նախատեսվում է հստակ ժամկետներ: Այսպես` նախքան 2013 թվականի մարտի 10-ի ՀՀ քրեական օրենսգրքում կատարված փոփոխությունները՝ օրենսգրքի 315.2 հոդվածի սանկցիան նախատեսել է տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի հազարապատիկի չափով, և որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով, կամ ազատազրկում` մեկից երկու տարի ժամկետով և որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու, առավելագույնքը երեք տարի ժամկետով, կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով, առավելագույնը երեք տարի ժամկետով:
Այստեղից ևս պարզ է դառնում, որ օրենսդիրը նախատեսում է լրացուցիչ պատժի նշնակումն ինպես ազատազրկման, այնպես էլ տուգանք պատժատեսակի հետ: Իսկ այն հանգամանքը, որ հոդվածի սանկցիայի ներկայիս ձևակերպմամբ տուգանքի հետ նշանակվող լրացուցի պատժի համար նույնպես նախատեսվել է հստակ ժամկետներ, ապա օրենսդրական նման փոփոխությունը զուտ ժամկետների նախատեսման նպատակ է հետապնդել, այլ ոչ թե տուգանք պատժատեսակի հետ լրացուցիչ պատժի նախատեսում:
Բացի այդ, եթե ընդունելի է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով լրացուցիչ պատիժը վերաբերում է միայն ազատազրկմանը, ապա այդ դեպքում լրացուցիչ պատժատեսակը չի կարող նշանակվել նաև կալանք պատժատեսակի հետ, այն դեպքում, երբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 52-րդ հոդվածի 4-րդ մասով ուղղակիորեն ամրագրված է կալանք պատժատեսակի հետ լրացուցիչ պատժատեսակ նախատեսելը:
Այսպիսով՝ վերաքննիչ դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված լրացուցիչ պատիժը կարող է նշանակվել այդ սանկցիայով նախատեսված հիմնական պատիժներից յուրաքանչյուրի հետ:
ՀՀ քրեական օրենսդրության` պատժի կանոնակարգումը նախատեսող իրավադրույթների պահանջների համատեքստում քննության առնելով Հովսեփ Հովակիմյանի նկատմամբ նշանակված պատժի հարցը, վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Վխկրյանի գործով 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ՇԴ/0097/01/13 որոշմամբ արձանագրել է հետևյալը. <<(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն կատարած անձանց նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելու ընթացքում դատարանի կողմից հաշվի առնվող հանգամանքներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է մի շարք որոշումներում։ Մասնավորապես, Ա.Սահակյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. <<(...) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի վերաբերյալ գործերով պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս դատարանները պետք է հաշվի առնեն հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները, ինչպես նաև հանցանքի կատարումից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը։
(…) վերոնշյալ գործերով դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթին, որի արդյունքում տեղի է ունեցել հանցագործությունը։ Նշված հանգամանքի կարևորումը պայմանավորված է նրանով, որ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 10-րդ գլխով նախատեսված՝ ճանապարհային երթևեկության կանոնների առավել կոպիտ խախտումները (լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, սահմանված արագությունը գերազանցելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելը և այլն) վտանգ են առաջացնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների համար և առավել հավանական դարձնում հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը։ Բացի այդ, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը կարևոր նշանակություն ունի նաև հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին ճիշտ պատկերացում կազմելու համար։
(…) Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո հանցանք կատարած անձի վարքագիծը, ինչպես նաև նրա վարքագիծը հետագայում հարուցված քրեական գործի քննության ընթացքում։ Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը պետք է գնահատի այն հանգամանքը, թե հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո ամբաստանյալն արդյոք անհրաժեշտ օգնություն է ցուցաբերել տուժողին, թե, թողնելով դեպքի վայրը, դիմել է փախուստի։ Հետագա վարքագծի գնահատման համար դատարանը պետք է ուշադրության արժանացնի նաև այն, թե քրեական գործի քննության ընթացքում ամբաստանյալն արդյոք ինքնակամ ներկայացել է վարույթն իրականացնող մարմնին, դեպքի վերաբերյալ տվել ճշմարտացի, ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, արդյոք որոշակի քայլեր է ձեռնարկել տուժողի կամ նրա հարազատների հետ հաշտվելու ուղղությամբ կամ ինքնակամ հատուցել է հանցագործության արդյունքում տուժողի բուժման կամ հուղարկավորության ծախսերը։ (…)>> (տե՛ս Արամ Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԳԴ1/0003/01/10 որոշման 20-րդ, 22-րդ կետերը)։
Զարգացնելով Ա.Սահակյանի գործով որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանն Է.Ասատրյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է, որ <<(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը ճիշտ գնահատելու և որպես արդյունք հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու համար դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն այն հանգամանքին, թե տրանսպորտային միջոցի վարորդը ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումն արդյոք գիտակցաբար է թույլ տվել։ Բացի այդ, դատարանները պետք է գնահատեն, թե տվյալ խախտման արդյունքում, ինչպես ընդհանուր առմամբ, այնպես էլ կոնկրետ իրադրությունում որքանով էր հավանական ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու հնարավորությունը և որքանով էր ակնհայտ տրանսպորտային միջոցը վարողի համար իր կողմից թույլ տված խախտման և հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման միջև պատճառական կապի զարգացման հավանականությունը։ Այլ խոսքով` համապատասխան գնահատականի պետք է արժանացվի կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։ (…)>> (տե՛ս Էդմոն Գարասիմի Ասատրյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի օգոստոսի 24-ի թիվ ԵԷԴ/0201/01/11 որոշման 18-րդ կետը)։ (…)>>:
Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Հովսեփ Հովակիմյանի նկատմամբ պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով` բավարար չափով ստուգման և գնահատության է ենթարկել կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները` նախկինում դատապարտված չլինելը և երիտասարդ լինելը, դեռևս մինչդատական վարույթից իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելն ու անկեղծորեն զղջալը, առաջին անգամ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ ոչ մեծ ծանրության հանցանք կատարելը, դեպքից անմիջապես հետո շտապ օգնություն հրավիրելով և նրան հիվանդանոց տեղափոխելով` տուժողին անհրաժեշտ օգնություն ցուցաբերելը, բնակության վայրում դրականորեն բնութագրվելը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված հիմնական պատժատեսակներից ամբաստանյալի նկատմամբ պետք է նշանակել նվազ խիստ պատժատեսակը` տուգանքը:
Միևնույն ժամանակ, քննության առնելով ՀՀ քրեական օրենսգքրի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված լրացուցիչ պատժի` որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու, կիրառման հարցը` Առաջին ատյանի դատարանը, փաստելով, որ լրացուցիչ պատիժը՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը, կարող է նշանակվել բացառապես ազատազրկման ձևով նշանակված հիմնական պատժի հետ, գտել է, որ տուգանք նշանակելու պարագայում լրացուցիչ այդ պատիժն ամբաստանյալի նկատմամբ չի կարող նշանակվել:
Առաջին ատյանի դատարանը դատավճռում արձանագրել է հետևյալը.
<<(…) Դատարանը վերոնշյալ լրացուցիչ պատիժ նշանակելու աննպատակահարմարության մասին հետևության հանգելիս հաշվի է առնում նաև ամբաստանյալի անձը դրականորեն բնութագրող, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը: (…)>>:
Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը Հովսեփ Հովակիմյանի նկատմամբ հիմնական պատիժներից տուգանքը նշանակելիս հաշվի է առել թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը, ուշադրություն դարձնելով կատարված արարքի և դրա հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ ամբաստանյալի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքին, ինչպես նաև վերջինիս դրսևորած վարքագիծն անմիջապես ճանապարհատրանսպորտային պատահարից հետո:
Այս կապակցությամբ վերաքննիչ դատարանը հիմնավոր չի համարում վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանություններն առ այն, որ Առաջին ատյանի դատարանն անտեսել է հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և Հովսեփ Հովակիմյանի նկատմամբ պատիժ սահմանելիս անտեսել է նրա կողմից ճանապարհային երթևեկության կանոնների թույլ տրված խախտման բնույթը, ինչը խոսում է ինչպես արարքի, այնպես էլ հանցավորի անձի՝ հանրության համար վտանգավորության բարձր աստիճանի մասին:
Վերաքննիչ դատարանը, վերը նշված հանգամանքները և դրանց վերաբերյալ արված մեկնաբանությունները հիմք ընդունելով, գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Հովսեփ Հովակիմյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված հիմնական պատիժներից տուգանքը նշանակելիս պատշաճ գնահատել է սույն գործի բոլոր փաստական հանգամանքները:
Ինչ վերաբերում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված` որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու ձևով լրացուցիչ պատիժ նշանակելուն, ապա վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, գործի կոնկրետ հանգամանքները, նպատակահարմար չի գտնում Հովսեփ Հովակիմյանի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ նշանակելը:
Վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանությունները չեն կարող բավարար հիմք հանդիսանալ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանելու և Հովսեփ Հովակիմյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված լրացուցիչ պատիժ նշանակելու համար:
Քննության առնելով վերը նշված բոլոր հանգամանքներն իրենց համակցության մեջ, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի 2016 թվականի մարտի 11-ի դատավճիռը պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ վերաքննիչ բողոքը` առանց բավարարման:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ, 402-րդ, 418-րդ հոդվածներով` ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Մեղադրող` Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Հ.Խալաթյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016 թվականի մարտի 11-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Հովսեփ Հակոբի Հովակիմյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով, թողնել օրինական ուժի մեջ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ