ԵԿԴ/0318/01/15


Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
08 ապրիլի 2016թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների
ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը`

նախագահությամբ`
դատավոր Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ` Ն.ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
մեղադրող Վ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ
տուժող Տ.ԲԱԴԱԼՅԱՆԻ
ամբաստանյալ Բ.ՈՒՍՈՒԲՅԱՆԻ
պաշտպան Գ.ԳԱԼՈՅԱՆԻ

դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, քննեց գործն ըստ մեղադրանքի Բորիս Վարդանի Ուսուբյանի՝ ծնված 15.05.1990թ. ք.Երևանում« ազգությամբ հայ« ՀՀ քաղաքացի« ամուրի, իր հայտարարությամբ՝ խնամքին մեկ անձ, միջնակարգ կրթությամբ« վատառողջ՝ երրորդ խմբի հաշմանդամ, չի աշխատում, չդատված« 2015թ. հունիսի 3-ից մինչև դեկտեմբերի 5-ը՝ գրավի մուծմամբ ազատվելը, գտնվել է կալանքի տակ, բնակվում է ք.Աբովյան« 3-րդ միկրոշրջան« 27-րդ շենք« հ. 34 բնակարան, արգելանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով։
Ամբաստանյալ Բ.Ուսուբյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա. «իր նախկին ընկերուհի Տաթևիկ Բադալյանին առևանգելու նպատակով հանցավոր համաձայնության է եկել իր ըն-կեր Նիկոլայ Բաբայանի հետ և կազմակերպել Տաթևիկ Բադալյանի առևանգումը։
Այսպես՝
Բորիս Ուսուբյանը երկար տարիներ ընկերություն է արել Տաթևիկ Բադալյանի հետ« սակայն վերջինս 2012 թվականի վերջերին հայտնել է« որ այլևս չի ցանկանում նրա հետ շփվել՝ չպարզաբանելով իր որոշման պատճառները։ Բորիս Ուսուբյանը որոշել է առևանգել Տաթևիկ Բադալյանին« որի մասին տեղեկացրել է իր ընկեր Նիկոլայ Բաբայանին և առաջար-կել միասին իրականացնել հանցավոր մտադրությունը« որը վերջինս չի մերժել։ Հիշյալ նպա-տակով 2013 թվականի հունվարի 25-ին Բորիս Ուսուբյանը և Նիկոլայ Բաբայանը, իրենց մատուցվող տաքսի ծառայությունների դիմաց գումար խոստանալով, վարձակալել են Ար-թուր Ազատյանցի կողմից վարվող «ՎԱԶ 2107» մակնիշի 81 TM 008 պետհամարանիշի ավ-տոմեքենան և Բ.Ուսուբյանի նախկին ընկերուհի Տաթևիկ Բադալյանին առևանգելու նպա-տակով 2013թ. հունվարի 25-ին Երևան քաղաքի Կոմիտասի պողոտայից հետապնդել են գոր-ծով անհայտ երթուղային տաքսի ավտոմեքենան« որում գտնվել է Տ.Բադալյանը իր ընկերու-հիներ Տաթևիկ Տեր-Հովհաննիսյանի և Աննա Մելքոնյանի հետ« որտեղ Տ.Բադալանն իր ընկե-րուհիների հետ իջել է երթուղային տաքսուց« ք.Երևանի« Տիգրան Մեծ փողոցի վրա գտնվող «Գայանե» հանրախանութի հարևանությամբ՝ հասարակական տրանսպորտի համար նա-խատեսված կանգառում« ժամը 14։00-ի սահմաններում« իրագործելով իրենց հանցավոր մտա-հղացումը« իրագործելով նախապես որոշված իրենց դերերի բաշխումը՝ Նիկոլայ Բաբայանը մոտեցել է Տ.Բադալյանին« գրկել նրան և վերջինիս կամքին հակառակ« ուժ գործադրելով նստեցրել է վերոնշյալ ավտոմեքենայի ետևի նստատեղին՝ Բորիս Ուսուբյանի կողքին« իսկ երբ Տ.Բադալյանը ցանկացել է իջնել ավտոմեքենայից վերջինս թույլ չի տվել՝ բռնել է նրան« իսկ Ա.Ազատյանցը վախեցել և, կատարելով Բորիս Ուսուբյանի պահանջը, վարել է ավտոմե-քենան՝ հեռանալով դեպքի վայրից, այդ կերպ բացահայտ առևանգել են Տ.Բադալյանին»։
Ամբաստանյալ Բ.Ուսուբյանը՝ մինչև դատաքննությունն սկսվելը, միջնորդեց կիրառել արագացված դատական քննության կարգ ու հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայաց-նում է կամավոր` իր պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մե-ղավոր է ճանաչում և գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնե-լու հետևանքները։
Դատարանի որոշմամբ ամբաստանյալի միջնորդությունը բավարարվել է և դատա-կան քննությունն անցկացվել է արագացված կարգով, հաշվի առնելով նաև, որ մեղադրական եզրակացությունը հաստատելիս մեղադրողը չի առարկել նման կարգի կիրառման դեմ, իսկ տուժողը չառարկեց ամբաստանյալի միջնորդությանը։
Դատարանը, հաշվի առնելով առաջադրված մեղադրանքի հետ ամբաստանյալի հա-մաձայն լինելու հանգամանքը և հանգելով եզրակացության, որ մեղադրանքը, որի հետ հա-մաձայնվեց ամբաստանյալը, հիմնավորված է ու հաստատվում է քրեական գործով հավաք-ված ապացույցներով, գտնում է, որ ամբաստանյալ Բ.Ուսուբյանը կատարել է հանցանք` նա-խատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, որով և նա պետք է պատասխանատվության ենթարկվի։
Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատժի չափը որոշելիս, դատա-րանը հաշվի է առնում ինչպես նրա կատարած արարքի բնույթը և հանրության համար վը-տանգավորության աստիճանը, նպատակն ու շարժառիթը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա վարքագիծը, այնպես էլ արագացված կարգով անցկացված դատաքննության ըն-թացքում ուսումնասիրված` նրա անձը բնութագրող տվյալներն ու պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները։
Որպես ամբաստանյալ Բ.Ուսուբյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմաց-նող հանգամանքներ` դատարանը հաշվի է առնում, որ նա համաձայնվեց մեղադրանքի հետ և անկեղծորեն զղջաց կատարած հանցանքի համար, երրորդ խմբի հաշմանդամ է, տառա-պում է «Շաքարային դիաբետ տիպ 1, ծանր ձև» ախտորոշմամբ հիվանդությամբ։
Որպես ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալ՝ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա բնութագրվում է դրական, առաջին անգամ է դատապարտվում, և որ նրա խնամքով զբաղվել է ՀՀ Աբովյանի քաղաքապետի 15.06.2006թ. որոշմամբ խնամակալ նշանակված տատիկը։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատական քննությամբ ձեռք չբերվեցին։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը« դա կատարելու հանգամանքներին« հանցավորի անձնավորությանը« անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը« ուղղել պատժի ենթարկված անձին« ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ« որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով« հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով« այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանք-ներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակ-վում է« եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։
Մեջբերված իրավական նորմերը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբեր-յալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07« ՎԲ-142/07« ՎԲ-192/07« ՎԲ-201/07« ԵՇԴ/0029/01/08« ԵԿԴ/0042/01/11« ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումնե-րում։ Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրա-վունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրա-վական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն ար-դարացի է« եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը« ինչպես նաև բավարար պատ-ժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահան-ջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի« իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևա-վորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի« հան-ցավորի անձի« պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեա-կան օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահո-վելու անհրաժեշտությունից։
38. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը« կալանքի« ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտա-կում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով« հանգում է հետևության« որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու« ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պա-տիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին։
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները« պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծան-րացնող հանգամանքները։ (...)»։
Մեջբերված քրեաիրավական դրույթը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթար-կել թիվ ՎԲ-50/07« ՎԲ-139/07« ՎԲ-195/07« ՎԲ-01/08« ԵԿԴ/0034/01/08« ԱՎԴ2/0059/01/08« ԵԱՔԴ/0078/01/09« ԼԴ2/0019/01/09« ՍԴ/0226/01/09« ԳԴ1/0003/01/10« ՍԴ/0085/01/10« ԵԿԴ /0126/01/10« ԵԷԴ/0201/01/11« ԵԱԴԴ/0034/01/12« ԼԴ/0093/01/12« ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում։
Վերոնշյալ որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորված կայուն նախա-դեպային իրավունքի համաձայն՝ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել« եթե առ-կա է դատարանի համոզվածությունը« վստահությունը« որ ամբաստանյալի ուղղումը հնա-րավոր է առանց իրական պատիժ կրելու։ Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ նման հետե-վության կարելի է հանգել միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հի-ման վրա« որոնք բնութագրում են արարքը« հանցավորի անձը և վկայում են պատի-ժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է« որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների« այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել« սակայն դատարանը« կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի« լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա« ղեկավար-վելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդ-հանուր սկզբունքներով« ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենս-գրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարա-վորությունը« անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պար-տավոր է հաշվի առնել՝
ա) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները«
բ) պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգա-մանքները«
գ) հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույ-թը«
դ) հանցագործության կատարման հանգամանքները« եղանակը« գործիքներն ու միջոց-ները«
ե) հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը«
զ) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014 թվականի հոկ-տեմբերի 31-ին կայացրած որոշմամբ աչձանագրել է, որ. «Նշանակվող պատժի արդարա-ցիության հիմնական պահանջն այն է« որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագոր-ծության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլ-վում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում« իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշ-վել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների« դրա կատարման հանգամանքների« հանցավորի անձնավորության« պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
Վկայակոչված հանգամանքները« այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ, ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահա-տականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս։
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազ-մում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը« որոնք իրենց ամբող-ջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող« որը պետք է պատասխանատվություն կրի« այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները« որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս« նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգե-բանական« սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցա-ղում« աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը« կրթությունը« առողջական վիճակը« տարիքը« ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։
Հանցագործության կատարման մեջ մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը պարտավոր է գործի նյութերում առկա փաստական տվյալների հի-ման վրա պատճառաբանել ինչպես պատժի տեսակի և չափի ընտրության« այնպես էլ ազա-տությունից զրկելու հետ կապված պատիժը կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ իր որո-շումը»։
Դատարանը, անդրադառնալով սույն գործի հանգամանքներին, արձանագրում է« որ մեղադրական եզրակացության համաձայն՝ ամբաստանյալը երկար տարիներ ընկերություն է արել տուժող Տ.Բադալյանի հետ« սակայն վերջինս 2012թ. վերջերին հայտնել է« որ այլևս չի ցանկանում նրա հետ շփվել՝ չպարզաբանելով իր որոշման պատճառները, որից հետո ամ-բաստանյալը որոշել և առևանգել է տուժողին։ Առևանգումից հետո տուժողը զրուցել է ամ-բաստանյալի հետ, բացատրել, որ չի ցանկանում ընկերություն անել նրա հետ, որից հետո ամբաստանյալը տուժողին ճանապարհել է տուն։
Քրեական գործի նյութերից երևում է նաև« որ ամբաստանյալը ծանր հիվանդությամբ տառապող երրորդ խմբի հաշմանդամ է, նրա խնամքով զբաղվել է տատիկը, հանցագոր-ծության կատարումից հետո անցել է շուրջ 38 ամիս, որից 6 ամիսը նա անցկացրել է՝ սույն քրեական գործով գտնվելով կալանքի տակ, մինչ այդ նա որևէ այլ հակաօրինական արարք չի կատարել։
Այսպիսով, հաշվի առնելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները« նրա պա-տասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող վերոգրյալ հանգամանքները« պատասխա-նատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանցագործու-թյան՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը« հանցագործության կա-տարման հանգամանքներն ու եղանակը« ամբաստանյալի մեղքի ձևը« նրա կողմից հանցա-գործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը, ելնելով մեղադրական եզրակացությամբ հաստատված գործի փաստական տվյալների և հանգամանքների վերլուծության հիման վրա դատարանի մոտ ձևավորված ամբաստանյալի բարոյահոգեբանական ու քրեաիրավական բնութագրից և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ ու 61-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության, պատասխանատվության անհատա-կանացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից, դատարանը հանգում է հետև-ության, որ ողջամտորեն նվազել է ամբաստանյալի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը, հետևաբար՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նա պետք է դատապարտվի ազատազրկման, որպիսի պատիժը սակայն ՀՀ քրեական օրենսգքրի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չպետք է կիրառվի« նկատի ունե-նալով« որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու՝ հասարակությունից չմեկու-սացնելու« սակայն նրա վարքագծի նկատմամբ հսկողություն սահմանելու միջոցով« ինչն ան-հրաժեշտ ու բավարար է նաև սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և նրա կողմից նոր հանցագործությունների կատարումը կանխելու համար։
Տուժողը քաղաքացիական հայց չհարուցեց։
Քննության առնելով ամբաստանյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հար-ցը` դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ կիրառված գրավը պետք է թողնվի անփոփոխ, իսկ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո գրավատու Հայկ Քոչարյանին պետք է վերադարձվի նրա կողմից մուծված գրավի գումարը` 500.000 (հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամը։
Վերոգրյալների հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենս-գրքի 357-360-րդ, 365-րդ, 3753 հոդվածներով` դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Բորիս Վարդանի Ուսուբյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և դատապարտել ազատազրկման 4 (չորս) տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ նշանակված պատժին հաշվակցել Բ.Ուսուբյանին կալանքի տակ պահած ժամկետը՝ 6 (վեց) ամիս 2 (երկու) օրը, և որպես վերջնական պատիժ՝ նշանակել ազատազրկում 3 (երեք) տարի 5 (հինգ) ամիս 28 (քսանութ) օր ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ Բ.Ուսուբյանի նկատմամբ նշա-նակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան 1 (մեկ) տարի ժամկետով։
Բ.Ուսուբյանի նկատմամբ կիրառված գրավը թողնել անփոփոխ, իսկ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո գրավատու Հայկ Քոչարյանին վերադարձնել նրա կող-մից մուծված գրավի գումարը` 500.000 (հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամը։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապա-րակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։

ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ