Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
Հ Ա Ն ՈՒ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ Ա Ն
Գործ. ԵԿԴ/0316/01/15
27 մայիսի 2016թ. ք.Երևան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ. ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ
Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ռ.ԴԱՎՈՅԱՆԻ


ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`

ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Ա.ԱՐԱՄՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Ա.ԳԱԼՍՏՅԱՆԻ

Դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննության առնելով ամբաստանյալ Ա.Գալստյանի և վերջինիս պաշտպան Լ.Գասպարյանի վերաքննիչ բողոքները` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Ավագ Սաղաթելի Գալստյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-215-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 325-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016 թվականի մարտի 18-ի դատավճռի դեմ.


Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1/. Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
30.06.2014թ. ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչությունում մաքսանենգությամբ` ՀՀ մաքսային սահմանով, մաքսային փաստաթղթերը խաբեությամբ օգտագործելու միջոցով խոշոր չափերով արհեստական ներկանյութ ՀՀ-ից ԻԻՀ տեղափոխելու դեպքի առթիվ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 215-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 58208714 քրեական գործը:
24.12.2015թ. Ավագ Սաղաթելի Գալստյանը թիվ 58208714 քրեական գործով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-215-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 325-րդ հոդվածի 2-րդ մասով այն բանի համար, որ նա Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացի Բահրամ Ջամշուդի Յաղուբի Մալեկիի հետ նախնական համաձայնությամբ կեղծել է իրավունք վերապահող պաշտոնական փաստաթուղթ և օժանդակել վերջինիս, մաքսային փաստաթղթերը խաբեությամբ օգտագործելու, ինչպես նաև ճշգրիտ տեղեկություններ սահմանված ձևով չհայտարարագրելու միջոցով, ՀՀ մաքսային սահմանով խոշոր չափերի արժողությամբ ապրանք տեղափոխելուն, որպիսի հանցավոր գործողությունները դրսևորվել են հետևյալում.
2013 թվականի ապրիլ ամսին, Ավագ Գալստյանը ԻԻՀ քաղաքացի Բահրամ Զամշուդի Յաղուբի Մալեկիից ստացել է առաջարկ` վերացնելու 10.400 կգ անիոնային օրգանական ներկանյութը Հայաստանի Հանրապետություն տեղափոխելու համար առկա խոչընդոտը, մասնաորապես` այդ նպատակով իր հետ միասին կազմելու հիշյալ ապրանքի ձեռքբերման կեղծ փաստաթուղթ։ Ձեռք բերված նախնական համաձայնության շրջանակներում` Ավագ Գալստյանը, 200 ԱՄՆ դոլար վարձատրության դիմաց, Բահրամ Ջամշուդի Յաղուբի Մալեկիի հետ միասին, Երևան քաղաքում, կատարել է կեղծիք` ստորագրություններով վավերացնելով իրականությանը չհամապատասխանող բովանդակությամբ` 2013 թվականի ապրիլի 22-ով թվագրված առուվաճառքի պայմանագիր, համաձայն որի` իբր, Ավագ Գալստյանը 624.000 ՀՀ դրամով Բահրամ Ջամշուդի Յաղուբի Մալեկիին է վաճառել 10.400 կգ անիոնային օրգանական ներկանյութ։
Այնուհետև, Բահրամ Ջամշուդի Յաղուբի Մալեկին, ըստ նախապես ձեռք բերված պայմանավորվածության, հիշյալ կեղծ փաստաթուղթը ներկայացրել է ՀՀ մաքսային մարմիններին և մաքսային փաստաթղթերը խաբեությամբ օգտագործելու, ինչպես նաև ճշգրիտ տեղեկություններ սահմանված ձևով չհայտարարագրելու միջոցով, «Մեղրի» մաքսային կետով 10.400 կգ անիոնային օրգանական ներկանյութը 02.05.2015թ. տեղափոխել է Հայաստանի Հանրապետության մաքսային սահմանով` արտահանելով Իրանի Իսլամական Հանրապետություն։
24.12.2015թ. Ավագ Սաղաթելի Գալստյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրությունը չհեռանալու մասին։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 18.03.2016թ. դատավճռով դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ Ավագ Սաղաթելի Գալստյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-215-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 325-րդ հոդվածի 2-րդ մասով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-215-րդ հոդվածի 1-ին մասով Ավագ Սաղաթելի Գալստյանը դատապարտվել է ազատազրկման 6/վեց/ ամիս ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` ազատազրկման 6/վեց/ ամիս ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով Ավագ Սաղաթելի Գալստյանը դատապարտվել է ազատազրկման 1/մեկ/ տարի ժամկետով:
Ավագ Սաղաթելի Գալստյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրությունը չհեռանալու մասին, թողնվել է անփոփոխ, մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Վճռվել է Ա.Գալստյանի պատժի սկիզբը հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից:
2/. Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, փաստարկները և պահանջները.
Վերոհիշյալ դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոքներ են բերել ամբաստանյալ Ա.Գալստյանը և վերջինիս պաշտպան Լ.Գասպարյանը` հետևյալ հիմքերի սահմաններում, ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

Ամբաստանյալը գտել է, որ խախտվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջները, քանի որ դատարանը փաստել է, որ արագացված դատաքննությամբ հիմք է ընդունել մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները, բայց չի հաստատել, որ մեղսագրվող արարքները կատարել է 2013թ. ապրիլ ամսին և 2013թ. մայիսի 2-ին։:
Խախտվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 3-րդ մասի առաջին պարբերության պահանջը, համաձայն որի` դատավճռի հետևությունները պետք է հիմնվեն միայն դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների վրա, քանի որ դատարանը փաստել է, որ արագացված դատաքննությամբ հիմք է ընդունել մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները, իսկ դրանց բովանդակությունից միանշանակ հետևում է, որ ինքը մեղսագրվող արարքները կատարել է 2013թ. ապրիլ ամսին և 2013թ. մայիսի 2-ին, այսինքն մինչև 2013թ. սեպտեմբերի 1-ը և ենթակա է պատժից ազատման, մինչդեռ դատարանը գտել է, որ ինքը պետք է փաստացի կրի իր նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը։
Դատավճիռ կայացնելիս սխալ է կիրառվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետը, քանի որ դատարանը գտել է, որ ինքը պետք է փաստացի կրի իր նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը։
Չի կիրառվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածը, որը պետք է կիրառվեր:
Չի կիրառվել <<ՀՀ անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին>> ՀՀ Ազգային Ժողովի 03.10.2013թ. որոշման 1-ին կետի 3-րդ ենթակետը, որը պետք է կիրառվեր և համաձայն որի` պատժից ազատվում են այն անձինք, որոնց նկատմամբ նշանակվել է առավելագույնը երեք տարի ժամկետով ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ։ Իր նկատմամբ նշանակված 1/մեկ/ տարի ժամկետով ազատազրկումը քիչ է երեք տարուց, բայց դատարանն իրեն պատժից չի ազատել։
Ելնելով վերոգրյալից` ամբաստանյալը միջնորդել է մասնակի` նշանակված պատիժն ամբաստանյալի կողմից փաստացի կրելու անհրաժեշտության մասով, բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 18.03.2016թ. թիվ ԵԿԴ/0316/01/15 դատավճիռը, իր նկատմամբ կիրառել <<Հայաստանի հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին>> ՀՀ Ազգային ժողովի 03.10.2013թ. որոշման 1-ին կետի 3-րդ ենթակետը և իրեն ազատել 1/մեկ/ տարի ժամկետով ազատազրկում պատժից կամ բեկանել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 18.03.2016թ. թիվ ԵԿԴ/0316/01/15 դատավճիռը և գործն ուղարկել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան` նոր քննության, որպես նոր քննության ծավալ սահմանելով ամբաստանյալին <<Հայաստանի հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին>> ՀՀ Ազգային Ժողովի 03.10.2013թ. որոշման 1-ին կետի 3-րդ ենթակետի հիմքով պատժից ազատելու հնարավորության հարցը։
Պաշտպանը գտել է, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նոոք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը 2016
թվականի մարտի 18-ին կայացրած թիվ ԵԿԴ/0316/01/15 դատավճռով Ավագ
Սաղաթելի Գալստյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելով և
նրա նկատմամբ համաներման ակտ չկիրառելով, թույլ է տվել դատական սխալ,
դատավարական իրավունքի նորմերի այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են
գործի ելքի վրա։ Դեպքը տեղի լունեցել 2013 թվականի ապրիլ-մայիս ամիսներին, որն ակնհայտ երևում է գործի ողջ նյութերն ուսումնասիրելիս։ (Քրեական գործ հարուցելու և վարույթ ընդունելու մասին որոշում, ապրանքագիտական փորձաքննություն նշանակելու մասին որոշում, Բահրամ Ջամշիդի Մալեկիին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշում, Բահրամ Ջամշիդի Մալեկիի հարցաքննության մասին արձանագրություն, քրեական գործի նյութերով քրեական գործ անջատելու մասին որոշում և այլն...):
Դատարանի կողմից կայացված դատավճիռը չի համապատասխանում օրինականության, պատժի անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներին։
Դատարանը կայացրել է դատական ակտ, որը հակասում է ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից կայացված մի շարք նախադեպային որոշումներին։
Ավագ Սաղաթելի Գալստյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին
մեղավոր է ճանաչել, ինչպես նախաքննության այնպես էլ դատաքննության
ընթացքում տվել է ինքնախոստովանական ցուցմունքներ և զղջացել կատարած
արարքի համար։ Երիտասարդ է, նախկինում դատապարտված կամ որևէ կերպ
արատավորված չի եղել, զբաղվում է հողագործությամբ, ունի նշտական բնակության վայր, բնակության վայրում բնութագրվում է դրականորեն, խնամքին է գտնվում
թոշակառու հայրը։
Նշված հանգամանքներն առկա են եղել նաև առաջին ատյանի դատարանի կողմից դատական ակտ կայացնելիս։ Սակայն, դատարանն իր դատական ակտում նշել է միայն այն համգամանքը, որ Ավագ Գալստյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, զղջացել կատարած արարքի համար։ Արձանագրել է նաև ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության փաստը։
Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ ամբաստանյալը չունի մշտական աշխատանք, չի ունեցել բավարար միջոցներ փաստաբանին վարձատրելու համար և դատարանից խնդրել է իր շահերը պաշտպանելու համար ապահովել հանրային պաշտպանի ներկայություն, ուստի ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է միայն նշանակված պատիժը փաստացի կրելու դեպքում և քանի որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն` անցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովվել պատժի նպատակները, դատարանը եկել է այն համոզման, որ ամբաստանյալ Ավագ Սաղաթելի Գալստյանի կողմից կատարված յուրաքանչյուր արարքի համար նրա նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել ազատազրկման ձևով, որը նա պետք է փաստացի կրի, որով հնարավոր կլինի հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը։
Ըստ պաշտպանի` առաջին ատյանի դատարանի պատճառաբանություններն առ այն, որ ամբաստանյալը միջոցներ չունի ինքն իրեն պաշտպանով ապահովելու և խնդրել է դատարանին հանրային պաշտպանով ապահովելու համար, չի կարող հիմք հանդիսնալ նրա նկատմամբ տուգանք պատժատեսակը չկիրառելու համար, այն պարագայում, երբ հոդվածի սանկցիան այլընտրանքային է և պատիժ է նախատեսում նաև տուգանքի ձևով։
Առկա են բոլոր այն հիմքերը, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է նաև ազատազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ նշանակելու միջոցով՝ հասնելու պատժի նպատակների իրացվելիությանը։
ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի 2014 թվականի մայիսի 23-ի տեղեկանքի համաձայն՝ Ավագ Սաղաթելի Գալստյանի նկատմամբ վերջին տասը տարվա ընթացքում Հայաստանի Հանրապետության Նախագահի՝ ներում շնորհելու մասին հրամանագիր կամ Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի` համաներում հայտարարելու մասին որոշում չի կիրառվել, նախկինում կատարած հանցագործության համար չմարված դատվածություն չունի։
Ելնելով վերոգրյալից` պաշտպանը միջնորդել է բեկանել և փոփոխել Երևան քւսղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից 2016 թվականի մարտի 18-ին կայացված թիվ ԵԿԴ/0316/01/15 քրեական գործով դատավճիռը, նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը փոխարինել տուգանք պատժատեսակով։ «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի 2013 թվականի հոկտեմբերի 3-ի որոշման 1-ին կետի 2-րդ ենթակետի կիրառմամբ ամբաստանյալ Ավագ Գալստյանի նկատմամբ հարուցված քրեական հետապնդումը դադարեցնել, իսկ քրեական գործի վարույթը՝ կարճել։ Իսկ եթե վերաքննիչ քրեական դատարանը կգտնի, որ առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պատժի մասով հիմնավոր է և պատճառաբանված, ապա այս դեպքում Ավագ Գալստյանի նկառմամբ կիրառել «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի 2013 թվականի հոկտեմբերի 3-ի որոշման 5-րդ կետի 2-րդ ենթակետը ու այդ հիմքով դադարեցնել նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նույն օրենսգրքի 38-215-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված քրեական հետապնդումը, իսկ քրեական գործի վարույթը՝ կարճել։
Վերաքննիչ դատարանում մեղադրողը հայտնեց, որ դեպքն իրականում տեղի է ունեցել 2013թ. ապրիլ-մայիս ամիսներին, սակայն տեխնիկական սխալի պատճառով ինչպես մեղադրական եզրակացությամբ, այնպես էլ դատավճռում որպես հանցագործությունների կատարման ժամանակահատված նշվել է 2015թ. ապրիլ-մայիս ամիսները, ուստի չի առարկում ամբաստանյալի նկատմամբ «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի 2013 թվականի հոկտեմբերի 3-ի որոշումը կիրառելուն:
3/.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները
Վերաքննիչ դատարանը ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով ամբաստանյալի, հիմնավորումները բողոքների կապակցությամբ, դատախազի պատասխանը, ներկայացված բողոքների հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքները պետք է բավարարել մասնակիորեն` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Նախ, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ ինչպես մեղադրական եզրակացությամբ, այնպես էլ դատավճռում տեղի ունեցած տեխնիկական սխալի հետևանքով հանցագործությունների կատարման տարեթիվը սխալ է նշվել` <<2013 թվականի ապրիլ-մայիս>>-ի փոխարեն նշվել է <<2015 թվականի ապրիլ-մայիս>>: Այդ հանգամանքը հաստատվեց ինչպես մեղադրող Ա.Արամյանի հայտարարությամբ, այնպես էլ <<Քրեական գործ հարուցելու և այն վարույթ ընդունելու մասին>> 30.06.2014թ. որոշմամբ, <<Ապրանքագիտական փորձաքննություն նշանակելու մասին>> 20.05.2014թ. որոշմամբ, 22.04.2013թ. առուվաճառքի պայմանագրով, <<Դատահաշվապահական փորձաքննություն նշանակելու մասին>> 21.11.2014թ. որոշմամբ, <<Քրեական գործով նախաքննության ժամկետը երկարացնելու միջնորդություն հարուցելու մասին>> 25.12.2014թ. որոշմամբ և այլ նյութերով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժն արդարացի է, եթե համապատասխանում է հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ ու բավարար է անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով նույն օրենսգրքի ընդհանուր մասի դրույթները:
Պատիժ նշանակելիս հանցավորի նկատմամբ անհատական մոտեցումը անհրաժեշտ է, որպեսզի դատարանը պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս համոզվի, որ դրանով կհասնի պատժի` վերը նշանակված նպատակներին, որոնք փոխկապակցված ու փոխհամաձայնեցված են, /մեկ նպատակը ենթադրում է մյուսները, և յուրաքանչյուրի ինքնուրույն իրականացումն օժանդակում է մյուսներին/: Այսինքն` պատժի նպատակներին հասնելու երաշխիք է հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ արդարացի և արարքի ծանրությանը և հասարակական վտանգավորությանը համապատասխան պատիժ նշանակելը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները որոշիչ հանգամանքներ են պատժի տեսակը և չափը որոշելու հարցում:
Այսինքն, դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրության համար վտանգավորության աստիճանի վրա /հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության աստիճանը և այլն/:
Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, դրանք բարձրացնում կամ իջեցնում են հասարակական վտանգավորության աստիճանը:
Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այլև հանցավորի անձը բնութագրող բոլոր հատկանիշները` ընտանեական դրությունը, առողջական վիճակը, դատվածությունը, դրսևորած վարքագիծը աշխատանքում, շրջապատում և կենցաղում, տարիքը և այլն, և պատիժ նշանակելիս հանցավորի նկատմամբ անհատական մոտեցումն անհրաժեշտ է, որպեսզի դատարանը պատժի տեսակն ու չափը ընտրելիս համոզվի, որ կհասնի պատժի նպատակներին:
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները, որոնք հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին, և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը:
Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ցանկի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ քննարկվող հանգամանքները վերաբերվում են ինչպես հանցագործության, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությանը կամ բնութագրում է միաժամանակ և հանցագործությունը, և հանցավորի անձնավորությունը:
Այդ իսկ պատճառով պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները պետք է դիտարկել որպես հանցագործության կազմի սահմաններից դուրս հանգամանքներ, որոնք ուղղակի կամ անուղղակի վերաբերվում են հանցագործությանը կամ հանցավորի անձնավորությանը, բարձրացնում կամ իջեցնում են հասարակական վտանգավորության աստիճանը և ազդում են պատժի վրա:
Սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից ու վերլուծությունից ակհայտ է դառնում, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-215-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 325-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրվող ամբաստանյալ Ավագ Սաղաթելի Գալստյանի նկատմամբ պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս ղեկավարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի է առել հանցագործությունների բնույթն ու վտանգավորության աստիճաը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, մասնավորապես այն, որ Ավագ Գալստյանը իրեն մեղավոր է ճանաչել առաջադրված մեղադրանքում, զղջացել է կատարած արարքի համար և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակել է արդարացի պատիժ, ինչը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից` համապատասխանում է կատարված հանցանքների ծանրությանը, դրանք կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար և կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, կանխել հանցագործությունները:
Նման պայմաններում, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը` ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատժի փոխարեն տուգանք նշանակելու մասին, որպես անհիմն, ենթակա է մերժման:
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նաև անդրադառնալ ամբաստանյալ Ավագ Գալստյանի վերաքննիչ բողոքում նշված` իր նկատմամբ <<Հայաստանի հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին>> ՀՀ Ազգային ժողովի 03.10.2013թ. որոշման 1-ին կետի 3-րդ ենթակետը կիրառելու և իրեն 1/մեկ/ տարի ժամկետով ազատազրկում պատժից ազատելու և պաշտպան Լ.Գասպարյանի վերաքննիչ բողոքում նշված` ամբաստանյալի նկատմամբ տուգանք պատժատեսակի նշանակման անհնարինության դեպքում նրա նկատմամբ <<Հայաստանի հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին>> ՀՀ Ազգային ժողովի 03.10.2013թ. որոշման 5-րդ կետի 2-րդ ենթակետի կիրառմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական գործի վարույթը կարճելու հանգամանքներին:
Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում քննարկել այն հարցը, թե արդյոք «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի 2013 թվականի հոկտեմբերի 3-ի թիվ ԱԺՈ-080-Ն որոշումը (այսուհետ նաև` Համաներման որոշում) ամբաստանյալ Ավագ Գալստյանի նկատմամբ կիրառելի է, թե ոչ:
Վերոգրայալ հարցի կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալ փաստական հանգամանքները.
- Ավագ Գալստյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-215-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 325-րդ հոդվածի 2-րդ մասով իրեն մեղսագրվող հանցանքները կատարել է 2013 թվականի ապրիլից մայիսն ընկած ժամանակահատվածում,
- Ավագ Գալստյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-215-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 325-րդ հոդվածի 2-րդ մասով իրեն մեղսագրվող հանցանքների համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կիրառմամբ դատապարտվել է ազատազրկման 1/մեկ/ տարի ժամկետով,
- Ավագ Գալստյանը նախկինում դատապարտված չի եղել:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 13-րդ կետի համաձայն` քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե ընդունվել է համաներման ակտ, իսկ նույն հոդվածի 5-րդ մասը սահմանում է, որ դատարանը, հայտնաբերելով քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանքներ, լուծում է ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը:
Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ ՀՀ ԱԺ կողմից 03.10.2013թ. ընդունած <<Համաներում հայտարարելու մասին>> որոշման 15-րդ կետի համաձայն` սույն որոշումը կիրառվում է այն անձանց նկատմամբ, որոնք հանցագործություն են կատարել մինչև 2013 թվականի սեպտեմբերի 1-ը ներառյալ: Նույն որոշման 5-րդ կետի 2-րդ ենթակետի համաձայն, քրեական հետապնդում չի հարուցվում և քրեական հետապնդում չի իրականացվում, ինչպես նաև կարճման ենթակա են մինչև 2013թ. սեպտեմբերի 1-ը կատարած հանցագործությունների վերաբերյալ հետաքննության մարմինների, նախաքննության մարմինների կամ դատարանների վարույթում գտնվող քրեական գործերը, բացառությամբ սույն որոշման 8-րդ կետի 4-6-րդ ենթակետերով և 9-րդ կետով նախատեսված դեպքերի, որոնցով անձինք կարող են մեղադրվել կամ մեղադրվում են այնպիսի հանցագործություններ կատարելու մեջ, որոնց համար նախատեսված է պատիժ` ոչ ավելի, քան երեք տարի ժամկետով ազատազրկում:
Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ ՀՀ ԱԺ կողմից 03.10.2013թ. ընդունած <<Համաներում հայտարարելու մասին>> որոշման 6-րդ կետի համաձայն, սույն որոշման 5-րդ կետով նախատեսված կանոնները հանցագործությունների համակցության նկատմամբ սույն որոշման 5-րդ կետի 2-րդ ենթակետով նախատեսված դեպքերում կիրառվում են, երբ մեղսագրվող արարքների համար նախատեսված առավելագույն պատիժների հանրագումարը չի գերազանցում երեք տարի ժամկետով ազատազրկումը:
Մինչդեռ ամբաստանյալ Ա.Գալստյանին մեղսագրվող`ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-215-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված առավելագույն պատիժը ութ տարի ժամկետով ազատազրկումն է, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված առավելագույն պատիժը` չորս տարի ժամկետով ազատազրկումը:
Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա.Գալստյանի նկատմամբ համաներման որոշման 5-րդ կետի 2-րդ ենթակետը կիրառելի չէ:
Համաներման որոշման 1-ին կետի 3-րդ ենթակետի համաձայն` պատժից ենթակա են ազատման այն անձինք, բացառությամբ սույն որոշման 8-րդ կետի 4-6-րդ ենթակետերով և 9-րդ կետով նախատեսված դեպքերի, որոնց նկատմամբ նշանակվել է առավելագույնը երեք տարի ժամկետով ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ:
Վերաքննիչ դատարանը, հիմք ընդունելով վերը նշված փաստական հանգամանքները, այն է` ամբաստանյալ Ավագ Գալստյանն իրեն մեղսագրվող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-215-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 325-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքները կատարել է 2013 թվականի ապրիլից մինչև 2013 թվականի մայիսն ընկած ժամանակահատվածում, նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 1/մեկ/ տարի ժամկետով և նախկինում դատապարտված չի եղել, ինչպես նաև այն, որ սույն քրեական գործի նյութերում բացակայում են Համաներման որոշման 8-րդ կետի 4-6-րդ ենթակետերով և 9-րդ կետով նշված սահմանափակումները, որոնք կարող են արգելք հանդիսանալ նրա նկատմամբ Համաներման որոշման կիրառման համար, գտնում է, որ Համաներման որոշման 1-ին կետի 3-րդ ենթակետի կիրառմամբ ամբաստանյալ Ավագ Սաղաթելի Գալստյանին պետք է ազատել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-215-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 325-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նշանակված պատժից:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ, 397-րդ, 398-րդ, 402-րդ հոդվածներով ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Ամբաստանյալի և պաշտպանի վերաքննիչ բողոքները բավարարել մասնակիորեն:
Ամբաստանյալ Ավագ Սաղաթելի Գալստյանի նկատմամբ կիրառել ՀՀ Անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ <<Համաներում հայտարարելու մասին>> 03.10.2013թ. ԱԺ Որոշման 1-ին կետի 3-րդ ենթակետը և նրան ազատել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 18.03.2016թ. դատավճռով նշանակված1/մեկ/ տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատժից:
Ամբաստանյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրությունը չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ, մինչև որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատին` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ. ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ