ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ԵԿԴ/0307/01/15

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ նաև`
Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

նախագահող դատավոր` Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ
դատավորներ` Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
Ռ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ
քարտուղարությամբ` Մ.ՄԱՀՏԵՍՅԱՆԻ

մասնակցությամբ
պաշտպան` Ս.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
ամբաստանյալներ` Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
թարգմանիչ` Վ.ՄՈՎՍԻՍՅԱՆԻ

2016 թվականի հուլիսի 26-ին Երևան քաղաքում

դռնբաց դատական նիստում, ամբաստանյալ Ա.Պետրոսյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Արեգ Արայիկի Պետրոսյանի և Հակոբ Ժիրայրի Հակոբյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով,

ՊԱՐԶԵՑ
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. հ.13804315 քրեական գործը հարուցվել է 2015 թվականի օգոստոսի 30-ին` ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավագ քննիչ Լ.Գրիգորյանի կողմից` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով:
2. 2015 թվականի դեկտեմբերի 05-ին Հակոբ Ժիրայրի Հակոբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը:
3. 2015 թվականի դեկտեմբերի 08-ին Արեգ Արայիկի Պողոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը:
4. 2015 թվականի դեկտեմբերի 11-ին Հակոբ Ժիրայրի Հակոբյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով:
5. 2015 թվականի դեկտեմբերի 14-ին Արեգ Արայիկի Պողոսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով:
6. 2015 թվականի դեկտեմբերի 22-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան):
7. Առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. մայիսի 04-ի դատավճռով`
1. Ճանաչվել և հռչակվել է Հակոբ Ժիրայրի Հակոբյանի անմեղությունը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով նախատեսված և նրան վերագրված արարքն անհրաժեշտ պաշտպանության սահմաններում կատարելու պատճառաբանությամբ:
Հակոբ Ժիրայրի Հակոբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունն անհապաղ վերացվել է:
Հակոբ Ժիրայրի Հակոբյանին պարզաբանվել է դատական սխալի հետևանքով խախտված իրավունքների վերականգնման, այդ թվում՝ պատճառված վնասի հատուցման պահանջով քաղաքացիադատավարական կարգով դատարան դիմելու իրավունքը:
2. Արեգ Արայիկի Պետրոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկի՝ 100.000 հարյուր հազար ՀՀ դրամի չափով:
Արեգ Արայիկի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնվել է անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Վճռվել է, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, իրեղեն ապացույց ճանաչված և դատարանում պահվող հագուստները՝ Արեգ Պետրոսյանի կրած շապիկը, Հակոբ Հակոբյանի կրած շապիկը և տաբատը վերադարձնել նրանցից յուրաքանչյուրին, դեպքի վայրի զննությամբ հայտնաբերված և վերցված ձայնային փամփուշտի պարկուճը՝ ոչնչացնել, իսկ «Սպորտ Էնդ Վոլտրան 99» մոդելի «Յու 6110189» համարի գազային ատրճանակը՝ դատարկ պահունակով հանդերձ, բռնագրավել:
Դատական ծախսերի հարցը համարվել է լուծված:
8. Առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. մայիսի 04-ի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ամբաստանյալ Ա.Պետրոսյանը:
9. Վերաքննիչ դատարանի 2016 թվականի հունիսի 16-ի որոշմամբ, ամբաստանյալի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել քննության` Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում` 2016թ. հուլիսի 04-ին:

2. Գործի փաստական հանգամանքները.
10. Նախաքննության մարմնի կողմից ամբաստանյալ Արեգ Արայիկի Պետրոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2015թ. օգոստոսի 30-ին՝ ժամը 21:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Ամիրյան փողոցում՝ «ՍԱՍ» և «Նեքստ» խանութների միջև ընկած հատվածում, ավտոմեքենան կայանելու հարցի շուրջ վիճաբանել է Հակոբ Ժիրայրի Հակոբյանի հետ, որի ընթացքում բռունցքներով և իր մոտ օրինական կարգով գտնվող «Վոլտրան» տեսակի «Ս-6110189» սերիա-համարի գազային ատրճանակով մի քանի անգամ հարվածել է վերջինիս գլխին և դիտավորությամբ նրա առողջությանը պատճառել է թեթև վնաս՝ աջ ականջախեցու, աջ հետականջային և գագաթնային շրջանների պատռվածքների ձևով:
Նախաքննության մարմնի կողմից ամբաստանյալ Հակոբ Ժիրայրի Հակոբյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, 2015թ. օգոստոսի 30-ին՝ ժամը 21:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Ամիրյան փողոցում՝ «ՍԱՍ» և «Նեքստ» խանութների միջև ընկած հատվածում, ավտոմեքենան կայանելու հարցի շուրջ վիճաբանել է Արեգ Արայիկի Պետրոսյանի հետ, որի ընթացքում բռունցքով մի քանի անգամ հարվածել է վերջինիս դեմքին և դիտավորությամբ նրա առողջությանը պատճառել է թեթև վնաս՝ քթոսկրերի առանց տեղաշարժի կոտրվածքի և գանգուղեղային վնասվածքի ձևով:
11. Առաջին ատյանի դատարանը, դատական ակտի «Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը» բաժնում արձանագրել է հետևյալը.
«Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցները` Դատարանը հաստատված համարեց հետևյալը.
Արեգ Պետրոսյանը 2015թ. օգոստոսի 30-ին` ժամը 21։30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Ամիրյան փողոցում՝ «ՍԱՍ» և «Նեքստ» խանութների միջև ընկած հատվածում, ավտոմեքենան կայանելու հարցի շուրջ բանավիճի է բռնվել Հակոբ Ժիրայրի Հակոբյանի հետ, նրանից պատասխան վիրավորական արտահայտություններ լսելուց հետո իր մոտ օրինական կարգով գտնվող «Սպորտ էնդ Վոլտրան 99» մոդելի «Յու 6110189» համարի գազային ատրճանակով մի քանի անգամ դիտավորությամբ հարվածել է վերջինիս գլխին` նրա առողջությանը պատճառելով թեթև վնաս՝ աջ ականջախեցու, աջ հետականջային և գագաթային շրջանների պատռվածքներ, այսինքն` կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով։
Արեգ Պետրոսյանը տվյալ արարքը կատարել է մեղավորությամբ, քրեական պատասխանատվության և պատժի ենթակա է այդ հոդվածով։
Անդրադառնալով Հակոբ Հակոբյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանք հիմնավորվածությանը` Դատարանը դատաքննությամբ հետազոտված բոլոր ապացույցների համադրմամբ և գնահատմամբ փաստում է, որ վերջինս գործով ամբաստանյալ Ա.Պետրոսյանին մարմնական վնասվածքներ պատճառելիս գործել է իրավաչափորեն` նրա համար վտանգավոր ոտնձգությունից պաշտպանվելիս, (...)
(...)
Դատարանը գտնում է, որ գործով ամբաստանյալ Հակոբ Հակոբյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով նախատեսված և նրան վերագրված արարքը կատարել է անհրաժեշտ պաշտպանության սահմաններում, այսինքն՝ գործով ամբաստանյալ Ա.Պետրոսյանի առողջությանը դիտավորությամբ թեթև վնասը պատճառել է իրավաչափորեն։ (...)»։

3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
12. Բողոք բերած անձը` ամբաստանյալ Ա.Պետրոսյանը, ներկայացնելով գործի նախապատմությունը, գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 380.1-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի իմաստով թույլ է տրվել դատական սխալ՝ նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա:
Բողոքի հեղինակը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից խախտվել է ՀՀ Սահմանադրության 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 17-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 25-րդ հոդվածի 2-րդ մասի, 358-րդ հոդվածի, 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին, 3-րդ և 4-րդ կետերի, 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի դրույթերը, չեն կիրառվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ հոդվածի 1-ին մասի դրույթները և սխալ են կիրառվել նույն հոդվածի դրույթները։
Վկայակոչելով ՀՀ Սահմանադրության 61-րդ հողվածի 1-ին մասը և 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետը, բողոքի հեղինակը նշել է, որ սահմանադրական նշված իրավանորմերով երաշխավորվում է մարդկանց դատական պաշտպանության իրավունքը, և դրա իրականացման գլխավոր նախապայման է հանդիսանում անկախ և անաչառ դատարանի կողմից գործերի արդարացի, հրապարակային և ողջամիտ ժամկետներում դատական քննություն իրականացնելը։ Ըստ բողոքաբերի, Առաջին ատյանի դատարանի կողմից դատավճռում կատարված ակնհայտ սխալ հետևություններն ու եզրահանգումները, ամբողջությամբ ենթադրությունների հիման վրա կայացված դատավճիռը, չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի չմեկնաբանելը հաստատում է այն փաստը, որ Արեգ Պետրոսյանը դատական քննության ընթացքում զրկված է եղել ՀՀ Սահմանադրության նշված իրավանորմերից օգտվելու իր իրավունքից։ Ավելին, որոշ իրավափաստերի հաստատման կամ հերքման ժամանակ Առաջին ատյանի դատարանը ցուցաբերել է ակնհայտ կողմնակալ վերաբերմունք ամբաստանյալներից մեկի՝ Հակոբ Հակոբյանի նկատմամբ, որի արդյունքում կայացվել է անհիմն և ենթադրությունների վրա հիմնված դատավճիռ։
Բողոքաբերը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը դատավճռի «Իրավական վերլուծություններ մասում» հաստատված է համարել այն հանգամանքը, որ Արեգ Պետրոսյանը ավտոմեքենան կայանելու հարցի շուրջ բանավեճի է բռնվել Հակոբ Հակոբյանի հետ և իր մոտ օրինական կարգով պահվող գազային ատրճանակով մի քանի անգամ դիտավորությամբ հարվածել է վերջինիս գլխին՝ նրա առողջությանը պատճառելով թեթև վնաս աջ ականջախեցու, աջ հետականջային և գագաթային շրջանների պատռվածքներ, այսինքն կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով։ Առաջին ատյանի դատարանը գործում առկա ապացույցների հետազոտման և գնահատման արդյունքում եկել է նշված եզրահանգմանը, և հիմք ընդունելով ու հաստատված համարելով միայն նշված փաստը, Արեգ Պետրոսյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով սահմանված հանցագործության կատարման մեջ, իսկ Հակոբ Հակոբյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ հոդվածի 1-ին մասի հիմքով արդարացրել է։
Ըստ բողոքաբերի, Առաջին ատյանի դատարանի սույն եզրահանգումը կատարվել է վկայակոչած իրավանորմերի խախտմամբ, որոնք չեն բխում գործում առկա նյութերից։ Մասնավորապես՝ Առաջին ատյանի դատարանը նշել է, որ «Արեգ Պետրոսյանը իր մոտ օրինական կարգով գտնվող գազային ատրճանակով մի քանի անգամ դիտավորությամբ հարվածել է Հակոբ Հակոբյանի գլխին»։ Սույն փաստի հաստատման համար Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հիմք են հանդիսացել միայն Հակոբ Հակոբյանի կողմից տրված իրարամերժ ցուցմունքները, գործում առկա դատաբժշկի եզրակացությունը միանշանակ չի նշում, որ Հակոբ Հակոբյանը վնասվածքը ստացել է նշված ատրճանակի հարվածների արդյունքում։ Մասնավորապես, 2015 թվականի սեպտեմբերի 23-ի թիվ 1638/հ դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությամբ նշվել է, որ Հակոբ Հակոբյանին նշված վնասվածքները հասցվել են «բութ առարկաների ներգործության հետևանքով»: Սույն փաստի առնչությամբ Արեգ Պետրոսյանը նշել է, որ Հակոբ Հակոբյանը նշված վնասվածքը հնարավոր է ստացած լիներ մոտակայքում գտնվող «Արաքս» խանութի դիմացի ճաղավանդակներին վերջինիս գլուխը սեղմելու, գլուխը նշված ճաղավանդակներին հարվածելու արդյունքում։ Հակոբ Հակոբյանն իր ցուցմունքում նշել է, որ նշված վնասվածքները նա ստացել է Արեգ Պետրոսյանի կողմից իր մոտ պահվող զենքի կոթով իրեն հարվածելու արդյունքում։ Առաջին ատյանի դատարանը այս երկու վարկածներից հավաստի է համարել Հակոբ Հակոբյանի վկայակոչած փաստը՝ այն հիմնավորելով միայն նրանով, որ դեպքի վայրի զննության արդյունքում կազմված արձանագրության մեջ «Արաքս» խանութի ճաղավանդակների վրա արյան հետքեր չեն հայտնաբերվել։ Այդ պարագայում, ըստ բողոքաբերի, տրամաբանական հարց է առաջանում՝ ինչպես է Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված համարել այն փաստը, որ Հակոբ Հակոբյանը նշված վնասվածքները ստացել է զենքի միջոցով Արեգ Պետրոսյանից ստացված հարվածներից, այն պարագայում, երբ զենքի վրա նունպես չեն հայտնաբերվել արյան հետքեր։ Բողոքաբերը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը անտեսել է նաև Հակոբ Հակոբյանի ցուցմունքներում առկա ակնհայտ հակասությունները, ինչպես նաև սույն հարցի շուրջ վկաների կողմից տրված ցուցմունքների առկայությունը։ Մասնավորապես. «Հակոբ Հակոբյանը դատարանում տրված իր ցուցմունքում նշել է. «Արեգ Պետրոսյանը ձեռքով անսպասելի հարվածել է իր աջ քունքին, որի ժամանակ իրենց միջև տարածություն չկար, դեմ-դիմաց կանգնած էին։ Այդ հարվածից ուժեղ ծակոց է զգացել և հասկացել է, որ ինչ-որ առարկայով է իրեն հարվածել, սակայն չի գիտակցել, որ զենքով է իրեն հարվածել»։ Դատարանն անտեսել է Հակոբ Հակոբյանի ցուցմունքի նշված բովանդակության հակասության առկայությունը և դատական քննության ընթացքում պատշաճ կերպով չի փորձել պարզել դրանում առկա անհամապատասխանությունները։ Նախ Հակոբ Հակոբյանը նշել է, որ Արեգ Պետրոսյանը իրեն հարվածել է ձեռքով, հետո հայտնել է, որ ուժեղ ցավից հասկացել է, որ հարվածը եղել է զենքի միջոցով։ Այսինքն, փաստացի Հակոբ Հակոբյանը ընդունում է, որ երբ որ նրա և Արեգ Պետրոսյանի միջև տեղի էր ունեցել լեզվակռիվ, որը նախորդել է ծեծկռտուքին, վերջինիս ձեռքում չի եղել զենք և նա հարվածել է ձեռքով։ Այլ պարագայում Հակոբ Հակոբյանը կնկատեր, որ Արեգ Պետրոսյանի ձեռքում առկա էր զենք։ Ակնհայտ է, որ Արեգ Պետրոսյանը չէր կարող լեզվակռվի ընթացքում աննկատ հաներ իր մոտ պահվող զենքը և այնպես զենքով հարվածեր Հակոբ Հակոբյանին, որ վերջինս կարծեր, թե նրան հարվածել են ձեռքով։ Սա այն դեպքում, երբ լեզվակռվի և հարվածի պահը կարելի է ասել գրեթե համընկել է և ըստ Հակոբ Հակոբյանի, Արեգ Պետրոսյանը իբր իրեն հարվածել է հենց այդ խոսակցության ընթացքում։ Վկաների ցուցմունքներով ևս չի հաստատվել այն փաստը, որի համաձայն Արեգ Պետրոսյանը զենքով հարվածել է Հակոբ Հակոբյանի գլխին»։
Վկայակոչելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասը, բողոքաբերը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Արեգ Պետրոսյանի կողմից Հակոբ Հակոբյանի գլխին զենքով հարվածելու փաստը հաստատված է համարել միայն վերջինիս իրարամերժ ցուցմունքների հիման վրա, որը չի կարող հավաստի ապացույց հանդիսանալ, քանի որ, Հակոբ Հակոբյանը իր ցուցմունքներում նշել է, որ Արեգ Պետրոսյանը իրեն հարվածել է ձեռքով։ Վերոգրյալից, ըստ բողոքաբերի, ակնհայտ է դառնում, որ գործում առկա չէ որևէ ապացույց, որը կփաստեր, որ Արեգ Պետրոսյանը զենքով հարված է հասցրել Հակոբ Հակոբյանի գլխին։
Վկայակոչելով նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 2-րդ մասը և ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 գործով որոշմամբ արտահայտած իրավական դիրքորոշումը, բողոքաբերը գտել է, որ վերոգրյալից ակնհայտ է դառնում, որ Առաջին ատյանի դատարանը սույն փաստը հաստատելու համար հիմնվել է միայն Հակոբ Հակոբյանի ցուցմունքի առկայությանը, որը իրարամերժ է և չի կարող լինել հավաստի, որի արդյունքում անտեսվել են Արեգ Պետրոսյանի ցուցմունքում նշված փաստերը և դրանք չեն համադրվել գործով վկա հանդիսացող անձանց ցուցմունքներում առկա փաստերին, որի արդյունքում կայացվել է անհիմն և ենթադրությունների վրա հիմնված դատավճիռ։
Ըստ բողոքաբերի, Առաջին ատյանի դատարանը գործում առկա իրավական և փաստական հիմքերն ակնհայտորեն անտեսելով, Արեգ Պետրոսյանի արարքը չի գնահատնլ որպես ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ հողվածով սահմանված անհրաժեշտ պաշտպանության շրջանակներում և հակառակը` Հակոբ Հակոբյանի գործողությունները գնահատել է որպես անհրաժեշտ պաշտպանության շրջանակներում կատարված արարք։
Վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ հողվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերը, բողոքաբերը նշել է, որ անձի ինքնապաշտպանության դիմելու իրավունքը անմիջականորեն բխեցրած է ՀՀ Սահմանադրությամբ և միջազգային այլ նորմերով ամրագրված մի շարք իրավունքներից, որոնցից ամենաէականը և ամենակարևորներից մեկը հանդիսանում է անձի կյանքի իրավունքը, ըստ բողոքաբերի, դիմելով ինքնապաշտպանության, կարելի է ասել, որ անձը ապահովում է իր և մյուս քաղաքացիների կյանքի և առողջության պահպանման իրավունքը, դա է պատճառը, որ օրենսդիրը նման գործողությունները չի գնահատում որպես հանցագործություն և յուրաքանչյուր անձի, ում նկատմամբ կիրառվում է կյանքի և առողջության համար վտանգավոր բռնություն, հնարավորություն է տալիս ոտնձգողին վնաս հասցնելու միջոցով պաշտպանել իր և այլ օրինապաշտ անձանց կյանքն ու առողջությունը։ Անձանց զրկելով ինքնապաշտպանության իրավունքից փաստացի կանտեսվի նան անձի կյանքի և առողջության պահպանման իրավունքը և վկայակոչելով նաև ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը թիվ ԵԿԴ/0149/01/09 գործով որոշմամբ արտահայտած իրավական դիրքորոշումը, բողոքաբերը գտել է նաև, որ սույն գործի շրջանակներում Առաջին ատյանի դատարանի կողմից պետք է պարզվեր, թե կռվի մասնակիցներից ով է առաջինը հարված հասցրել, որի պարագայում նոր միայն կարելի կլիներ գնահատել նրանցից յուրաքանչյուրի դերը փոխադարձ կռվի պայմաններում։
Բողոքաբերը նշել է նաև հետևյալը.
Արեգ Պետրոսյանն իր ցուցմունքում նշել է, որ Հակոբ Հակոբյանն է առաջինը հարվածել իր ծնկին, որից հետո Արեգ Պետրոսյանը հրել է Հակոբ Հակոբյանին։ Ըստ բողոք բերած անձի, Արեգ Պետրոսյանի ցուցմունքի սույն հատվածը Դատարանի կողմից առանց որևէ հիմնավորման կասկածի տակ է դրվել։ Դատարանը նշել է միայն, որ Արեգ Պետրոսյանը դատաբժիշկներին չի ներկայացրել ծնկի վրա առկա որևէ վնասվածք։ Ըստ բողոքաբերի, Դատարանի սույն եզրահանգումը անհիմն է և Դատարանը առանց որևէ լուրջ հիմնավորման, կասկածի տակ է դրել Արեգ Պետրոսյանի կողմից տված ցուցմունքի հավաստի լինելը և հիմնվել է միայն Հակոբ Հակոբյանի ցուցմունքի այն մասի վրա, որով վերջինս նշել է, որ Արեգ Պետրոսյանն է առաջինը հարվածել իր քունքին։ Եվ այս եզրահանգումը կատարվել է այն պայմաններում, երբ դատաբժշկական փորձաքննության արդյունքում Հակոբ Հակոբյանի քունքի վրա առկա վնասվածքի մասին ևս որևէ տեղեկություն չի նշվում։ Անհասկանալի է, թե ինչ տրամաբանությամբ է առաջնորդվել Դատարանը, երբ սույն հարցի շուրջ հավաստի է համարել ոչ թե Արեգ Պետրոսյանի ցուցմունքը, այլ հիմք է ընդունել միայն Հակոբ Հակոբյանի կողմից տրված ցուցմունքը։ Արեգ Պետրոսյանի կողմից ծնկի վնասվածքի մասին դատաբժիշկներին չհայտնելը չի խոսում նրա մասին, որ վերջինս հարված չի ստացել մարմնի այդ հատվածում։ Արեգ Պետրոսյանին Հակոբ Հակոբյանի կողմից առաջինը հարվածելու փաստը հաստատված համարելու համար անհրաժեշտ պայման չի կարող հանդիսանալ վնասվածքի առկայությունը։ Դատարանի կողմից հնարավոր վնասվածքի բացակայության հիմքով անտեսվել է Հակոբ Հակոբյանի կողմից Արեգ Պետրոսյանին առաջինը հարվածելու փաստը, որը անհիմն է և չի կարող դրվել դատավճռի հիմքում։
Բողոք բերած անձը գտել է, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից մատնանշված անհրաժեշտ պաշտպանության համար նախատեսված մյուս վավերապայմանները ևս առկա են սույն գործի շրջանակներում Արեգ Պետրոսյանի կողմից Հակոբ Հակոբյանի ոտնձգությունից պաշտպանվելու համար անհրաժեշտ պաշտպանության դիմելու համար։ Մասնավորապես, առկա է ոտնձգություն, քանի որ Հակոբ Հակոբյանը հարվածել էր և գետնին էր տապալել Արեգ Պետրոսյանին, ոտնձգությունը իրական էր և վտանգ էր սպառնում Արեգ Պետրոսյանի կյանքին և առողջությանը։
Վերաքննիչ բողոքի հեղինակը գտել է, որ Դատարանը անհիմն և ենթադրությունների վրա հիմնված դատավճռով ճանաչել և հռչակել է Հակոբ Ժիրայրի Հակոբյանի անմեղությունը և նրա արարքը գնահատել է որպես անհրաժեշտ պաշտպանության սահմաններում կատարված գործողություններ։ Գործի նյութերի ուսումնասիրություններից պարզ է դառնում, որ դատարանի կողմից սույն դեպքում սխալ է կիրառվել ՀՀ քրեական օրենսգքրի 42-րդ հոդվածով սահմանված դրույթները։
Ըստ բողոքաբերի, Դատարանը սույն եզրահանգմանը եկել է միայն հիմք ընդունելով Հակոբ Հակոբյանի իրարամերժ և ոչ հավաստի ցուցմունքները։ Մասնավորապես՝ Հակոբ Հակոբյանը դատաքննության ընթացքում հայտնել է, որ Արեգ Պետրոսյանն է առաջինը բռունցքով հարվածել իրեն, այնուհետև հասկացել է, որ իրեն հարվածը հասցվել է զենքի կոթով։ Այնուհետև Հակոբ Հակոբյանը նշել է, որ երբ ինքը հարվածից կռացած էր, լսել է կրակոցի ձայն, որից հետո Արեգ Պետրոսյանի ձեռքում նկատել է ատրճանակը և կարծելով, որ նա նորից կկրակի, հարվածել է վերջինիս և ընկնելով նրա վրա, ամուր սեղմել է Արեգ Պետրոսյանի մարմինը։ Այնուհետև Հակոբ Հակոբյանը նշել է, որ պառկած վիճակում Արեգ Պետրոսյանը զենքից արձակել է ևս մի կրակոց։ Հակոբ Հակոբյանի կողմից իր ցուցմունքում ներկայացված իրադարձությունները չեն կարող լինել հավաստի, քանի որ, ինչպես նշված է դեպքի վայրի զննության արձանագրությունում, դեպքի վայրում հայտնաբերվել է ընդամենը մեկ կրակված պարկուճ։ Այսինքն, Դատարանը ուշադրություն չի դարձրել այն հանգամանքին, որ Հակոբ Հակոբյանը, նշելով, որ Արեգ Պետրոսյանը երկու անգամ է կրակել, ակնհայտորեն սուտ ցուցմունք է տվել, որի նպատակն է հանդիսացել իր հակաօրինական գործողությունները ներկայացնել որպես անհրաժեշտ պաշտպանություն։ Եվ այս ամենը ներկայացվել է իբր թե Արեգ Պետրոսյանից զենքը խլելու համար կատարված գործողություններ։ Դատարանը ակնհայտորեն շեղվել է արդարադատություն իրականացնելու իր գործառույթներից և, հիմք ընդունելով ակնհայտ սուտ ցուցմունքները, արդարացրել է Հակոբ Հակոբյանի գործողությունները։
Գործում առկա չէ որևէ ապացույց, որի վրա հենվելով Դատարանը պետք է հաստատեր, որ Արեգ Պետրոսյանը մինչ գետնին հայտնվելը օգտագործել է զենք, որից պաշտպանվելու համար Հակոբ Հակոբյանը դիմել է անհրաժեշտ պաշտպանության։
Բողոք բերած անձը փաստել է, որ Հակոբ Հակոբյանի կողմից Արեգ Պետրոսյանին պատճառված մարմնական վնասվածքները հիմնականում հասցվել են այն ժամանակ, երբ Արեգ Պետրոսյանը ընկած է եղել գետնին և Հակոբ Հակոբյանը տվյալ դիրքում հարվածներ է հասցրել նրա դեմքին։ Ավելին, ամուր գրկելով Արեգ Պետրոսյանին, Հակոբ Հակոբյանը փորձել է խեղդել նրան։ Նման պայմաններում Արեգ Պետրոսյանը բռնվածքից ազատվելու համար իր մոտ պահվող գազային ատրճանակով մեկ անգամ (ինչը հաստատվել է դեպքի վայրի զննության արձանագրությամբ) օդ է կրակել։ Դատարանը անհիմն և սխալ եզրահանգման արդյունքում հանգել է այն եզրակացությանը, որ Արեգ Պետրոսյանը կանգնած դիրքով է կրակել Հակոբ Հակոբյանի դեմքին, որի արդյունքում Դատարանը փաստել է, որ ատրճանակից արձակած ձայնային փամփուշտի արդյունքում է Հակոբ Հակոբյանը դեմքի և մարմնի հատվածներում ստացել վնասվածքներ։ Որպես սույն հետևության հիմնավորում՝ Դատարանը նշել է, որ ըստ փորձագետ Ա.Դարբինյանի պարզաբանումների, Հ.Հակոբյանի կզակային և կրծքավանդակային հատվածներում հայտնաբերված քերծվածքները կարող էին առաջանալ մոտ տարածությունից կատարված կրակոցի վառոդից այրման հետևանքով։ Այսինքն, փորձագետը միանշանակ չի հաստատել, որ նշված մարմնական վնասվածքները հասցվել են կրակոցի հետևանքով առաջացած վառոդի այրումից։ Նման պայմաններում փորձագետի սույն պարզաբանումը չի կարող դրվել մեղադրական դատավճռի հիմքում, քանի որ ինչպես արդեն նշեցինք, ՀՀ քրեական օրենսգրքով սահմանված դրույթներով չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի։
13. Վերոգրյալի հիման վրա բողոք բերած անձը verbatim (բառացիորեն) խնդրել է հետևյալը.
«1. Վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ։
2. Բավարարել վերաքննիչ բողոքը։ Ամբողջությամբ բեկանել թիվ ԵԿԴ/0307/01/15 քրեական գործով 2016 թվականի մայիսի 4-ին Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից կայացված դատավճիռը արդարացնելով ամբաստանյալ Արեգ Պետրոսյանին և մեղավոր ճանաչելով արդարացված Հակոբ Հակոբյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, իսկ անհնարինության դեպքում գործն ուղարկել համապատասխան ստորադաս դատարան նոր քննության»:
14. Վերաքննիչ դատարանում ամբաստանյալ Ա.Պետրոսյանն ամբողջությամբ պնդեց իր վերաքննիչ բողոքը, խնդրեց բավարարել այն:
Ամբաստանյալ Հ.Հակոբյանն ու վերջինիս պաշտպան Ս.Հարությունյանը վերաքննիչ բողոքի դեմ առարկեցին, խնդրեցին մերժել այն` Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը թողնելով օրինական ուժի մեջ:

4.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով ամբաստանյալ Ա.Պետրոսյանի վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում ուսումնասիրելով և վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ստուգելով քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանումը, լսելով վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ ամբաստանյալ Ա.Պետրոսյանի հիմնավորումներն ու մյուս կողմի պատասխանը, ներքին համոզմամբ հանգում է հետևության այն մասին, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը` թողնել օրինական ուժի մեջ` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
15. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն.
«Քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն՝ այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն`
«Դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք կամ առողջությանն այլ վնաս պատճառելը, որն առաջացրել է առողջության կարճատև քայքայում կամ ընդհանուր աշխատունակության աննշան կայուն կորուստ՝
պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի հիսնապատիկից հարյուրհիսնապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով:
(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն.
«1. Հանցագործության համար կասկածվողը կամ մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով` դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Կասկածյալը կամ մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը: Նրանց անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել պաշտպանության կողմի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և կասկածյալին կամ մեղադրյալին ի պաշտպանություն բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը կրում է մեղադրանքի կողմը:
3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի: (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի համաձայն.
«1. Ապացուցումը` գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է:
(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն.
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»:
Մեջբերված քրեադատավարական դրույթները ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը համակարգային վերլուծության է ենթարկել Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ.
«(…) [Ք]րեադատավարական օրենքով ապացույցներին և ապացուցման գործընթացին ներկայացվող պահանջները հետևյալն են.
ա) ապացույցները պետք է պարունակեն ոչ թե գնահատողական դատողություններ, կարծիքներ, այլ կոնկրետ փաստական տվյալներ որոշակի գործողությունների, իրադարձությունների վերաբերյալ, (…):
(…) Ապացույցների գնահատումը, որպես ապացուցման գործընթացի տարր, իրենից ներկայացնում է մտավոր, տրամաբանական գործունեություն, որի արդյունքում եզրահանգում է արվում ապացույցներից յուրաքանչյուրի թույլատրելիության, վերաբերելիության, հավաստիության և ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքների բացահայտման համար ապացույցների համակցության բավարարության մասին:
Ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա: Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը(…)» (տե´ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 13-14-րդ կետերը):
Ապացույցների գնահատման իրավաչափության հարցի առնչությամբ իր իրավական դիրքորոշումը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը վերահաստատել է Կարեն Սարուխանյանի վերաբերյալ գործով որոշման մեջ` միաժամանակ արձանագրելով հետևյալը.
«(…) [Ա]պացույցը գնահատող անձը մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերի ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տա: Միևնույն ժամանակ, ներքին համոզմամբ ապացույցների ազատ գնահատումը ենթադրում է, որ ապացույցը գնահատող անձը կաշկանդված չէ տվյալ ապացույցին դատավարության նախորդ փուլերում կամ տվյալ փուլի շրջանակներում այլ անձանց կամ մարմինների տված գնահատականներով (…)» (տե´ս Կարեն Սարուխանյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի ԼԴ/0301/01/09 որոշման 27-րդ կետը):
16. Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն վիճարկվող դատական ակտի, Առաջին ատյանի դատարանը, վերլուծելով դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցները` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, եկել է եզրահանգման, որ Հակոբ Ժիրայրի Հակոբյանին պետք է ճանաչել անմեղ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով նախատեսված և նրան վերագրված արարքն անհրաժեշտ պաշտպանության սահմաններում կատարելու պատճառաբանությամբ, միաժամանակ գտնելով, որ Արեգ Արայիկի Պետրոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված է` ներկայացնելով ստորև շարադրված պատճառաբանություններն ու հիմնավորումները.
Առաջին ատյանի դատարանը, դատական ակտի «Ապացույցների հետազոտում և գնահատում» բաժնում արձանագրել է հետևյալը.
«(...) Ամբաստանյալներ Արեգ Պետրոսյանը և Հակոբ Հակոբյանը, Դատարանում ըստ էության վերահաստատելով դեռևս մինչդատական վարույթից որդեգրած դիրքորոշումը, առաջադրված մեղադրանքներում իրենց մեղավոր չճանաչեցին, առաջ քաշեցին քննվող դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ իրարամերժ վարկածներ` կատարվածի ողջ պատասխանատվությունը բարդելով մյուսի վրա և պատճառաբանելով, որ յուրաքանչյուրը գործել է մյուսի ոտնձգությունից պաշտպանվելիս։
Այսպես, ամբաստանյալ Հակոբ Հակոբյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն ըստ էության մեղավոր չճանաչեց և ցուցմունք տվեց այն մասին, որ 2015թ. օգոստոսի 30-ին՝ ժամը 21.30-ի սահմաններում« Հանրապետության հրապարակում նկատել է 35-ից 38 տարեկան Իրաքի մի քաղաքացու, ով արաբերեն է խոսել, որին ինքը լավ տիրապետում է։ Հայերենին չտիրապետող այդ անձին նրա առաջարկով իր ավտոմեքենայով տեղափոխել է «ՍԱՍ» սուպերմարկետ` գնումներ կատարելու։ Քանի որ Հանրապետության հրապարակին ամենամոտ «ՍԱՍ» սուպերմարկետը գտնվում է Ամիրյան փողոցի և Մաշտոցի պողոտայի խաչմերուկում, որոշել է նրան փոխադրել այդտեղ։ Հանրապետության հրապարակից Ամիրյան փողոցով վարելով ավտոմեքենան՝ Մաշտոցի պողոտայի մոտ շրջադարձ է կատարել և մի պահ կանգնել է, այդ ուղևորն իջել է իր մեքենայից և ուղղվել է «ՍԱՍ»։ Նրան ասել է, որ ավտոմեքենան կայանելուց հետո կհետևի նրան, որպեսզի նրան օգնի թարգմանության հարցում։ Այդ պահին իր ավտոմեքենայի դիմաց կանգնած է եղել տաքսու տարբերանշանով «Օպել» մակնիշի մուգ կապույտ ավտոմեքենա, որը պատրաստվում էր դուրս գալ կայանած վայրից։ Մոտ մեկ րոպե սպասել է, որ իր ավտոմեքենայով կայանի դրա տեղը։ Երբ «Օպելը» շարժվել է, դրա հետևից առաջացել է, սակայն այդ պահին իր մեքենայի կողքով առաջացել և «Օպելի» դիմաց կանգնել է «Կիա» մակնիշի արծաթագույն ավտոմեքենա, որը փաստորեն ևս ցանկացել է հետընթաց կատարել և կանգնել «Օպելի» տեղը։ Այդ պահին սուպերմարկետից դուրս են եկել մի տղա և աղջիկ, ովքեր նստել են վերոնշյալ «Օպել» մակնիշի տաքսին, որը շարժվել է։ Ավտոմեքենան կայանել է «Օպելի» տեղը, դուրս է եկել մեքենայի սրահից` ցանկանալով քայլել դեպի «ՍԱՍ» սուպերմարկետ, երբ «Կիայի» վարորդը, ինչպես հետագայում պարզվել է` Արեգ Պետրոսյանը, ավտոմեքենայի սրահից բարձր գոռալով հայտնել է, որ նա էր ցանկանում կանգնել այդտեղ՝ իր հասցեին հնչեցնելով «արա» արտահայտությունը, որը կրկնել է 2-3 անգամ։ Նրան հանգիստ պատասխանել է« որ մեկ րոպեից ավել սպասել է, որ «Օպելը» դուրս գա, որ դրա տեղը կայանի։ Սակայն «Կիայի» վարորդը շարունակել է իր խոսակցությունը՝ շեշտելով «արա» բառը, որի կապակցությամբ ինքն էլ նրա հետ սկսել է խոսել այդ արհամարհական դիմելաձևով։ «Կիայի» վարորդը պահանջել է սպասել, արագ առաջացել է իր ավտոմեքենայով, այն կայանել է «Նեքստ» խանութի դիմացի հատվածում, ապա մոտեցել է իրեն։ Այդ պահին կանգնած է եղել «ՍԱՍ» խանութի մուտքի մոտ։ Նա վազելով մոտեցել և երկու ձեռքերի բաց ափերով թեթև հրել է իրեն, որից հետո իր անունն է հարցրել։ Հրաժարվել է նրան այն հայտնել։ Արեգն առաջարկել է հանդիպել այլ տեղում և պարզաբանել հարցերը, սակայն նրա այդ առաջարկից հրաժարվել է։ Արեգը, հասկանալով, որ ինքը սիրիահայ է, սիրիահայերի հասցեին ուղղված վիրավորական արտահայտություն է արել` այդ կերպ փորձելով վիրա¬վորել իրեն, սակայն ինքն էլ նույն ոճով նրան է վիրավորել։ Դրանից հետո Արեգն ավելի է ձայնը բարձրացրել և տոնայնությունը փոխել, ապա` ձեռքով լրիվ անսպասելի հարվածել է իր աջ քունքին, որի ժամանակ իրենց միջև տարածություն չկար, դեմ-դիմաց կանգնած էին։ Այդ հարվածից ուժեղ ծակոց է զգացել, հասկացել է, որ ինչ-որ առարկայով է իրեն հարվածել, սակայն չի գիտակցել, որ զենքով է իրեն հարվածել։ Մի պահ գիտակցությունը մթագնել է, աչքերը փակել է« գլուխը կախել է, կռացել է, ապա, գտնվելով այդ դիրքում, երկրորդ հարվածն է ստացել գլխի արդեն գագաթային հատվածում։ Կրկին ուժեղ ծակոց է զգացել, որին հետևել են այլ հարվածներ, այս անգամ` ձախ ուսի հատվածում։ Գլխին ստացած երկու հարվածներից անմիջապես հետո այդ տեղերից ուժեղ արյունահոսություն է սկսել։ Այդ պահին բացել է աչքերը, լսել է կրակոցի ձայն և անմիջապես իր աչքերի առջև ուժեղ լույս է նկատել։ Երբ այդ լույսն անցել է, նրա ձեռքում ատրճանակ է տեսել է, հասկացել է, որ նա իրեն հարվածել է ոչ թե ձեռքով, այլ ատրճանակով, քանի որ ձեռքով այդքան ուժգին ոչ-ոք չէր կարող հարվածել։ Այդ ընթացքում Արեգն եղել է կանգնած դիրքում։ Դրանից հետո իր ուղևորը մի պահ մոտեցել է՝ փորձելով բաժանել իրենց, սակայն ինքը նրան ձեռքով հրել է մի կողմ և արաբերենով խնդրել է, որ հեռանա։
Երբ նրա ձեռքում նկատել է ատրճանակը, սթափվել է և կռացած դիրքից ձախ ձեռքի բռունցքով մեկ անգամ հարվածել է նրա քթին, ինչից Արեգն հայտնվել է գետնին։
Անմիջապես պառկել է նրա վրա` զենքը խլելու նպատակով, քանի որ այն դեռևս նրա ձեռքում էր և կարող էր կրկին կրակել։ Եվս մեկ կամ երկու անգամ հարվածել է նրա քթին, այնուհետև` բռնել է նրա ձեռքերից։ Այդ պահին նրա դեմքին չի նայել, իր ուշադրությունը կենտրոնացրել էր զենքի վրա։ Նրա աջ ձեռքից մի կողմ է հրել ատրճանակը, որն ընկել է մի քանի սանտիմետր այն կողմ։ Նույն պահին իրենց է մոտեցել մի ոստիկան, ով պահանջել է չշարժվել։ Արեգին երկու ձեռքերից ամուր բռնած պահել է գետնին, որ նա չկարողանա շարժվել։ Այդ դիրքով սպասել են մի քանի րոպե, մինչև մոտեցել են ուրիշ ոստիկաններ, իրեն հանել են նրա վրայից, ապա շտապօգնության ավտոմեքենայով տեղափոխվել է հիվանդանոց։
Հարցերին պատասխանելիս՝ հայտնեց, որ առաջինը հարվածել է Արեգը, ինքը զգացել է կոշտ առարկայի հարված, դատաբժշկի մոտ անգամ պարզ է դարձել, որ վերքերը ստացել էր «ատրճանակի հետևի մասի` կոթի քսվածքից»։ Նշեց նաև, որ եթե չբռներ Արեգի ձեռքերը, նա նորից կկրակեր։ Հերքեց գործով մյուս ամբաստանյալ Հակոբ Հակոբյանի` հրապարակված նախաքննական ցուցմունքում հայտնած այն հանգամանքները, թե իբր վնասվածքները ստացել է մետաղյա ձողին գլխով հարվածելու արդյունքում, պնդեց, որ այդ օրը վայր չի ընկել և գետնին չի հայտնվել, ինչպես նաև այն ցուցմունքը, թե իբր ինքը խեղդելիս է եղել Արեգին ու իբր իրենից ազատվելու նպատակով է նա իր ուղղությամբ կրակել։
Նշեց, որ ատրճանակը հեռացրել է գետնին պառկած վիճակում, դեպի ձախ ուղղությամբ, ատրճանակը Արեգի ձախ ձեռքում էր, իսկ ինքն աջ ձեռքով է այն վերցրել։ Նախապես չի իմացել, որ գազային ատրճանակ է, իրեն թվացել է, թե այն մարտական ատրճանակ է։ Ատրճանակը նետել է Արեգի գլխի ուղղությամբ` դեպի հետ, այդ պահին իրենց գլուխները դեմ դիմաց էին։ Իրենք երկուսով հայտնվել էին գետնին, ինքը պառկած էր նրա մարմնի վրա` ձեռքերը բռնած, Արեգի գլուխը Հանրապետության հրապարակի ուղղությամբ էր։ Ինքն ատրճանակը նետել է Արեգի գլխի անմիջապես հետևի հատվածը, որից հետո մի պատահական անցորդ ոտքը դրել է այդ ատրճանակի վրա։
Նշեց, որ ոստիկանության աշխատակից Գրիգոր Թադևոսյանի այն հայտարարությունը, թե ատրճանակը Արեգն է նրա հրամանից հետո դրել գետնին, իրականությանը չի համապատասխանում, քանի որ ինքն է նետել այն, թեև ի վերջո հնարավոր համարեց, որ ատրճանակը ոտքով հեռացրած անծանոթը ոստիկանը լիներ։
Միաժամանակ պնդեց, որ ոչ թե ոստիկանի համանով էր Արեգն ատրճանակը նետել, այլ ատրճանակն ինքն է «խլել» ու նետել։ Հայտնեց նաև, որ կրակոցի պահին ինքն Արեգի վրա պառկած չի եղել, կրակոցի պահին երկուսն էլ կանգնած դիրքում էին, որի մասին է վկայում այն, որ կրակոցից վնասվածքներ է ստացել հատկապես կզակի և կրծքավանդակի առջևի հատվածներում։ Դատաբժշկին հայտնել է, որ վնասվածքները ստացել է գազային ատրճանակի կրակոցի արդյունքում, նա դրա վերաբերյալ ևս կատարել է համապատասխան նշում։
Հարցերին պատասխանելիս նաև նշեց, որ Արեգին բռունցքով հարվածելը պայմանավորված էր նրա կողմից իր վրա կրակելու հանգամանքով, իր հարվածից վայր ընկնելու պահին զենքը դեռևս Արեգի ձեռքին էր։ Զենքը հանելու և իր վրա ուղղելու պահը չի նկատել, միայն կրակոց է լսել ու ցավ զգացել։ Քննիչի մոտ է տեղեկացել, որ ատրճանակը գազային է։ Նշեց, որ կրակոցին Արեգի կողմից որևէ խոսք չի նախորդել։
Ամբաստանյալ Արեգ Պետրոսյանը Դատարանում օգտվեց լռելու իրավունքից` պնդելով հրապարակած և հետազոտված նախաքննական ցուցմունքները, համաձայն որոնց` 2015թ. օգոստոսի 30-ին՝ ժամը 19։30-ից 20։00-ի սահմաններում, հոր անվամբ գրանցված, սակայն իր կողմից վարվող «Կիա Սպեկտրա» մակնիշի 29 US 707 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով դուրս է եկել տնից և այն վարել է Երևանի կենտրոնով։ Ժամը 21։30-ի սահմաններում Մաշտոցի պողոտայից թեքվել է Ամիրյան փողոց և ցանկացել է կայանել այդ վայրում գտնվող «ՍԱՍ» սուպերմարկետի մոտ։
Սուպերմարկետի դիմաց գտնվող ազատ տարածքից մի փոքր առաջացած լինելով` փորձել է մեքենայով հետընթաց կատարել և կայանել մեքենաների կայանման համար նախատեսված վայրում։ Այդ պահին ավտոմեքենայի ետնամասում հայտնվել է տաքսու տարբերանշանով «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենա, որը փաստորեն ևս ցանկացել է կայանել նույն վայրում։ Նկատելով, որ ինքն արդեն իսկ կիսով չափ մոտեցել է կայանատեղին՝ տաքսու վարորդը չի կանգնել և հեռացել է։ Նույն պահին նշված տաքսու ետևից հայտնվել և նշված վայրում հապճեպ կայանել է «Նիսան Մարչ» մակնիշի մի ավտոմեքենա։ Նկատելով այդ՝ ետ է վարել մեքենան, հավասարվել է նրան և մեքենայի սրահից հանգիստ տոնով ասել է, որ նա «սիրուն բան» չի անում, իսկ դրա վարորդը« ում կողքին եղել է նաև ուղևոր, կոպիտ է պատասխանել իրեն՝ անվանելով «թուլա»։ Քանի որ իր ավտոմեքենայի ետևում հավաքվել էին մի քանի ավտոմեքենաներ, որոնք ազդանշան էին տալիս, կտրուկ շարժվել է` մեքենան փոքր-ինչ հեռու վայրում կայանելու և խցանում չառաջացնելու համար։ Իջնելով մեքենայից` քայլել է «ՍԱՍ» սուպերմարկետի ուղղությամբ՝ գնումներ կատարելու։ Երբ մոտեցել է սուպերմարկետին, «Նիսանի» վարորդը շարունակել է բարձրաձայն իրեն «թուլա» անվանել։ Մոտենալով նրան՝ փորձել է պարզել« թե ինչու է նա իրեն այդպես դիմում։
Նա դարձյալ կոպիտ է իրեն պատասխանել, նաև հայհոյել և աջ ծնկով հարվածել է իր ձախ ծնկին։ Երկու ձեռքերով թեթև հրել է նրան` փորձելով հեռացնել իրենից։ Այդ ընթացքում իրենց է մոտեցել «Նիսանի» ուղևորը, ով հայերեն չգիտեր, նրան անգլերենով հասկացրել է, որ չմոտենա։ Ապա «Նիսանի» վարորդը սպորտային հնարքով իրեն գցել է գետնին՝ մայթի վրա։ Ինքը թիկունքային հատվածով ընկել է գետնին, որից հետո «Նիսանի» վարորդը կիսով չափ պառկել է իր վրա և այդ դիրքում մի քանի անգամ բռունցքով հարվածել է իր քթին։ Այնուհետև, իր ձեռքերը բռնելով, նա ամուր սեղմել է իր կուրծքը, ինչից շնչահեղձ է եղել։ Այդ ժամանակ ինչ-որ մեկը մոտեցել է իրենց, որից հետո «Նիսանի» վարորդը իր նկատմամբ ճնշումը մի պահ թուլացրել է, ինչից օգտվելով` տաբատի ետևի կողմից, գոտկատեղի ներսի հատվածից հանել է օրինական կարգով իրեն տրված «Վոլտրան» տեսակի գազային ատրճանակը, ինքնապաշտպանական բնազդից դրդված՝ արագ լիցքավորել է այն, նախազգուշացրել է« որ կրակելու է, ապա օդ է կրակել` այդ կերպ փորձելով դադարեցնել իր նկատմամբ «Նիսանի» վարորդի ոտնձգությունը։ Որոշ ժամանակ անց իրեն է մոտեցել ոստիկանական ավտոմեքենա, որից իջել է ոստիկան, մոտեցել է իրենց և պահանջել է ընկած դիրքից չշարժվել։ Նրա պահանջով զենքը դրել է գետնին։ Այդ դիրքով մնացել են մոտ հինգ րոպե, ապա մոտեցել են այլ ոստիկաններ, ովքեր իր վրայից հեռացրել են «Նիսանի» վարորդին, ապա բարձրացել է նաև ինքը։ Դրանից հետո իրեն շտապօգնության մեքենայով տեղափոխել են հիվանդանոց։ Հետագայում տեղեկացել է, որ իր հետ վիճաբանողը Հակոբ Հակոբյանն է։
Վերոնշյալ ցուցմունքներում ամբաստանյալ Ա.Պետրոսյանը նաև հայտնել է, որ «Նիսանի» վարորդին ընդհանրապես չի հարվածել, նա հավանաբար վնասվածքները ստացել է ընկնելու և այդ վայրում գտնվող մթերային խանութի մուտքի մոտ առկա ճաղավանդակին գլխով հարվածելու հետևանքով։ Նշել է նաև, որ վիճաբանության ըն¬թացքում իր ձեռքին, բացի ատրճանակից, այլ առարկա չի եղել, իսկ ատրճանակը հանել է միայն վերջին պահին։
Մյուս ամբաստանյալի դատաքննական ցուցմունքը լսելուց հետո ամբաստանյալ Ա.Պետրոսյանը հայտնեց, որ Հակոբի կրծքավանդակի, ականջի և կզակի շրջանում ստացած քերծվածքները կարող էին առաջանալ այն պահին, երբ վերջինս իրեն խեղդում էր, սեղմված էին իրար, ու ինքը փորձել է ազատվել նրանից, հնարավոր է գլխով խփած լինի նրան։ Ականջի ու գլխի շրջանում վնասվածքներ կարող էր ստանալ «Արաքս» խանութի դիմացի ճաղավանդակներից, քանի որ Հակոբն այդ պահին հենված էր այդ ճաղավանդակներին։ Մանրամասնեց, որ իր ձեռքը ծալված է եղել իր թեկունքային հատվածում, Հակոբը խեղդելու նպատակով երկու ձեռքով սեղմել է իր մեջքը, փորձել է շարժումներ անել` նրա բռնվածքը թուլացնելու և ազատվելու նպատակով։ Նշեց, որ հնարավոր է, որ հենց այդ ընթացքում է Արեգը կրծքավանդակը վնասել իր գլխի ճակատային մասի հետ շփման հետևանքով։ Պաշտպանի հարցերին նաև պատասխանեց, որ երբ ինքը պառկած էր մեջքով ասֆալտի վրա ու Հակոբն իրեն երկու ձեռքով «խեղդում էր», վերջինիս կրած հագուստի առկայության պայմաններում ևս Հակոբի կրծքավանդակին և կզակին կարող էին քերծվածքներ առաջանալ։
Հնարավոր է նաև իր գլխի հարվածից է Հակոբն ընկել ճաղավանդակների վրա։
Հարցերին պատասխանելիս նշեց նաև, որ կրակել է, քանի որ Հակոբն իր վրա պառկել էր և խեղդում էր՝ իր կրծքավանդակը սեղմելով, փորձել է ազատվել նրանից, ատրճանակը եղել է իր աջ ձեռքում, կրակել է ոչ թե Հակոբի ուղղությամբ, այլ դեպի օդ։
Նկարագրեց, որ Հակոբը մեջքի հատվածից երկու ձեռքով բռնել էր իր գոտկատեղից, այդ պահին իր մեջքի մասում հենված է եղել ինչ-որ բութ առարկայի, որից շունչը կտրվել է, խեղդվել է։ Մի պահ հարմարեցնելով` ձեռքի շարժումով հանել է զենքը, լիցքավորել, ապա զգուշացրել, որ խեղդվում է, կկրակի, որից հետո միայն մեկ անգամ կրակել է։ Ինքը ճաղավանդակ չի տեսել, քթի շրջանի վնասվածքը ստացել է մինչև Հակոբի կողմից իրեն խեղդելը, երբ հայտնվել էր գետնին, որի ժամանակ էլ Հակոբը բռունցքով մի քանի անգամ հարվածել է իրեն։
Դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ ամբաստանյալների իրարամերժ ցուցմունքները ստուգելու, այդ կերպ դեպքի իրական հանգամանքները պարզելու նպատակով դատաքննությամբ հետազոտվեցին նաև հետևյալ ապացույցները.
Այսպես, վկա Էդգար Սարգսի Մարտիրոսյանը Դատարանում հայտնեց, որ աշխատում է «ՍԱՍ Գրուպ» ՍՊ ընկերության՝ Երևանի Ամիրյան փողոցի և Մաշտոցի պողոտայի խաչմերուկում գտնվող «ՍԱՍ» սուպերմարկետում, որպես անվտանգության աշխատակից։ 2015թ. օգոստոսի 30-ին` ժամը 22։00-ի սահմաններում, ավտոկայանատեղին հսկելու նպատակով դուրս է եկել սուպերմարկետից, «ՍԱՍ» սուպերմարկետի և «Նեքստ» խանութի արանքում գտնվող «Արաքս» հավերի խանութի դիմացի հատվածում՝ մայթին, նկատել գետնին ընկած արական սեռի երկու անձանց, ինչպես հետագայում պարզվել է` Արեգ Պետրոսյանին և Հակոբ Հակոբյանին։ Արեգը մեջքի կողմով գտնվել է գետնին, ձախ ձեռքը գտնվել է նրա մարմնի տակ, իսկ Հակոբը պառկած է եղել նրա վրա և երկու ձեռքերով ամուր գրկել էր Արեգին, թույլ չէր տալիս, որ վերջինս շարժվի։ Մոտեցել է նրանց և նկատել է, որ Արեգ Պետրոսյանը Հակոբին ասել է «ապեր թո՛ղ, թո՛ղ»։ Երկու ձեռքերով բռնել է ամբաստանյալ Հակոբ Հակոբյանին, փորձել է Արեգի վրայից բարձրացնել նրան, միաժամանակ օգնելու նպատակով դիմել է ներկա գտնվող մարդկանց, սակայն ոչ ոք չի արձագանքել։ Հակոբին չի կարողացել ինքնուրույն հեռացնել, քանի որ նա շատ ամուր էր Արեգին գրկել։ Հենց այդ պահին, երբ փորձում էր գրկելով Հակոբին փոքր-ինչ բարձրացնել նրան և հեռացնել Արեգից, լսել է կրակոցի ձայն։ Մի քանի վայրկյան անց նույն վայրում կանգնել է ոստիկանական ավտոմեքենա, իրենց է մոտեցել մի ոստիկան, որից հետո ինքը հետ է քաշվել։
Ոստիկանը մոտեցել է գետնին պառկած երկու երիտասարդներին, պահանջել, որ նրանք չշարժվեն։ Նույն պահին ինքը նկատել է, որ երիտասարդների կողմից դեպի Հանրապետության հրապարակի կողմ է սահում մի ատրճանակ։ Թեև չի տեսել, թե ում ձեռքին է եղել այդ ատրճանակը, չի տեսել, թե ով է այն հեռացրել երիտասարդների մոտից, սակայն կարծում է, որ մոտեցած ոստիկանն է ոտքով այն հեռացրել։ Այդ ատրճանակին մոտեցել, ապա ոտքը դրա վրա է դրել մի քաղաքացի, ինչը նկատելով` պահանջել է, որ նա ոտքը հեռացնի ատրճանակի վրայից։ Ոստիկանը կապ է տվել իր ծառայակիցներին, և կարճ ժամանակ անց մոտեցել են այլ ոստիկանական մեքենաներ, շտապօգնության մեքենա։
Հարցերին պատասխանելիս հայտնեց նաև, որ կրակոցի ձայնից հասկացել է, որ ատրճանակը գազային էր, նշեց նաև, որ նշված վայրում նկատել է արյան հետքեր, Արեգն ու Հակոբը ևս արյունոտված են եղել։
Վկա Գրիգոր Սամվելի Թադևոսյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ աշխատում է ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության առաջին գումարտակում՝ որպես ծառայության ավագ տեսուչ։
2015թ. ամռանն իրեն ամրակցված «Տոյոտա Կորոլա» մակնիշի «205 II 02» հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով միայնակ ծառայություն է իրականացրել և Հանրապետության հրապարակից դեպի Մաշտոցի պողոտա ընթանալիս, ժամը 21։30-ի սահմաններում, Ամիրյան փողոցում գտնվող «ՍԱՍ» սուպերմարկետի կողային հատվածում նկատել է երկու անձանց, ինչպես հետագայում պարզվել է` Արեգ Պետրոսյանին և Հակոբ Հակոբյանին, ովքեր միմյանց քաշքշել և հարվածել են։
Վիճաբանությունը կանխելու նպատակով շրջադարձ է կատարել և մոտեցել է նրանց, սակայն այդ պահին նրանք արդեն գետնին ընկած վիճակում էին։ Նրանց գետնին ընկնելու պահը չի նկատել, քանի որ այդ պահին մեքենայով շրջադարձ էր կատարում։ Երբ իջել է մեքենայից, հասել իր մեքենայի դիմացը, լսել է կրակոցի ձայն, կրակոցը չի նկատել, թեև ատրճանակը գտնվել է Արեգի ձեռքին։ Նկատել է« որ վիճաբանողներից Արեգն ընկած է գետնին, իսկ Հակոբը գտնվում է նրա վրա։ Նրանց նկատելու առաջին իսկ պահից վերջիններս այլևս իրար չեն հարվածել, քանի որ Հակոբն ամուր գրկել էր Արեգին, որի պատճառով նրանք երկուսն էլ միմյանց հարվածելու հնարավորություն չեն ունեցել։ Երկուսին զգուշացրել է, որ չշարժվեն, իսկ Արեգը զենքը դրել է գետնին։ Ապահովության նկատառումներից ելնելով՝ այն ոտքով հրել է մի կողմ։ Այնուհետև զանգահարել է ճանապարհային ոստիկանության հերթապահ մաս և օգնություն խնդրել։
Հարցերին պատասխանելիս հայտնեց նաև, որ ինչպես գետնին, այնպես էլ Արեգի և Հակոբի վրա արյուն է նկատել, նրանցից մեկի մեքենան եղել են «ՍԱՍ»-ի մոտ, մյուսինը` ավելի վերև։ Կրակոց կատարելու պահին Արեգի և Հակոբի կանգնած լինելու, ատրճանակը Հակոբի միջամտությամբ հեռացվելու վերաբերյալ վերջինիս հայտարարությունը չհաստատեց` պնդելով դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ իր վերոնշյալ ցուցմունքները։
Դեպքի վայրի զննության արձանագրությամբ, համաձայն որի` դեպքի վայր է հանդիսանում Երևանի Ամիրյան 13 հասցեում գտնվող «Թարմ հավեր Արաքսից» խանութի դիմացի հատվածի մայթը։ Խանութի մուտքը պատված է սպիտակ մետաղյա ճաղավանդակով։ Դրա աստիճանահարթակից ձախ և ճաղավանդակի ստորին հատվածի սալիկներին կից առկա են կաթիլների տեսքով արնանման հեղուկի հետքեր, որոնցից փորձագետի օգնությամբ վերցվել են նմուշներ։ Զննման արդյունքում հայտնաբերել և վերցել են նաև` «SPORT & VOLTRAN 99» գրառմամբ «U 6110189» համարի ատրճանակ, մեկ փամփուշտ և կրակված փամփուշտի պարկուճ։
Կրիմինալ դեպքերի մատյանը զննելու մասին երկու արձանագրություններով« համաձայն որոնց` «Թիվ 1 համալսարանական կլինիկայի» կրիմինալ դեպքերի մատյանի 124-րդ էջի 1687 համարի ներքո գրանցված է հետևյալը. «2015թ. օգոստոսի 30-ին՝ ժամը 22։35-ին, իրենց մոտ է տեղափոխվել 1988թ. ծնված Հակոբ Ժիրայրի Հակոբյանը՝ գլխուղեղի տրավմա ախտորոշմամբ։ Ըստ հիվանդի հայտարարության՝ վնասվածքը ստացել է Ամիրյան փողոցի «Նեքստ» և «ՍԱՍ» խանութների մոտ, ծեծկռտուքի հետևանքով»։
Նույն էջի 1686 համարի ներքո արձանագրված են հետևյալ գրառումները. «2015թ. օգոստոսի 30-ին՝ ժամը 22։35-ին, իրենց մոտ է տեղափոխվել 1996թ. ծնված Արեգ Արայիկի Պետրոսյանը՝ գլխուղեղի տրավմա ախտորոշմամբ։ Ըստ հիվանդի հայտարարության՝ վնասվածքը ստացել է Ամիրյան փողոցի «Նեքստ» և «ՍԱՍ» խանութների մոտ, ծեծկռտուքի հետևանքով»։
Դատաձգաբանական և մատնադրոշմային համալիր փորձաքննության 2015թ. սեպտեմբերի 15-ի թիվ 2496-15 եզրակացությամբ, համաձայն որի` դեպքի վայրի զննությամբ հայտնաբերված և փորձաքննությանը ներկայացված ատրճանակը հանդիսանում է գործարանային արտադրության «SPORT & VOLTRAN 99» մոդելի «U 6110189» համարի 9մմ տրամաչափի գազային ատրճանակ, որը նախատեսված է նույն տրամաչափի գազային և ձայնային փամփուշտներով կրակելու համար։ Այն պիտանի է նպատակային օգտագործման համար, ձևափոխությունների ենթարկված չէ, հրազեն չի համարվում, հանդիսանում է գազային զենք։ Ներկայացված մեկ հատ փամփուշտը հանդիսանում է գործարանային արտադրության 9մմ տրամաչափի գազային փամփուշտ, նախատեսված է նույն տրամաչափի գազային զենքերից կրակելու համար, պիտանի է նպատակային օգտագործման համար, ռազմամթերք չի համարվում։
Փորձաքննությանը ներկայացված պարկուճը հանդիսանում է համապատասխան տրամաչափի գազային և ազդանշանային զենքերից կրակելու համար նախատեսված գործարանային արտադրության 9մմ տրամաչափի ձայնային փամփուշտի կրակված պարկուճ, ռազմամթերք չի համարվում, կրակվել է փորձաքննության ներկայացված «SPORT & VOLTRAN 99» մոդելի «U 6110189» համարի գազային ատրճանակից։ Ներկայացված պահունակը հանդիսանում է գործարանային արտադրության պահունակ, նախատեսված է 9 մմ տրամաչափի գազային, ազդանշանային զենքերի համար, հնարավոր է նաև փորձաքննության ներկայացված «SPORT & VOLTRAN 99» մոդելի «U 6110189» համարի գազային ատրճանակի համար, պիտանի է նպատակային օգտագործման համար« ռազմամթերք չի հանդիսանում։
Դատաբժշկական փորձաքննության 2015թ. սեպտեմբերի 23-ի թիվ 1638/հ եզրակացությամբ, համաձայն որի` գործով ամբաստանյալ Հակոբ Հակոբյանի ստացած մարմնական վնասվածքները` աջ ականջախեցու, աջ հետականջային և գագաթային շրջանների պատռված վերքերի, կրծքավանդակի առաջային մակերեսի, կզակային ձախ կեսի, ձախ ուսագոտու վերին հետին մակերեսի, աջ նախաբազկի վերին երրորդականի հետին կողմնային մակերեսի քերծվածքների, ձախ բազկի միջին երրորդականի առաջաներսային մակերեսի, ձախ ուսագոտու վերին հետին մակերեսի, աջ բազկի ստորին երրորդականի հետին մակերեսի արյունազեղումների ձևով, պատճառվել են բութ առարկաների ներգործության հետևանքով, հնարավոր է քննվող դեպքի ժամանակահատվածում և հանգամանքներում, որոնք միասին վերցրած` պատճառել են առողջությանը թեթև վնաս՝ առողջության կարճատև քայքայմամբ` նկատի ունենալով վնասվածքների հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ եղած հետևանքների տևողությունը՝ 6 օրից ավելի, բայց ոչ ավել, քան 21 օրից ժամանակով։
Ականջախեցու, աջ հետականջային և գագաթային շրջանների պատռվածքի վերքերը, ինչպես առանձին վերցրած, այնպես էլ միասին, պատճառել են առողջությանը թեթև վնաս՝ առողջության կարճատև քայքայմամբ` նկատի ունենալով վնասվածքների հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ եղած հետևանքների տևողությունը 6 օրից ավելի, բայց ոչ ավել, քան 21 օրից ժամանակով, իսկ կրծքավանդակի առաջային մակերեսի, կզակային ձախ կեսի, ձախ ուսագոտու վերին հետին մակերեսի, աջ նախաբազկի վերին երրորդականի հետին կողմնային մակերեսի քերծվածքները, ձախ բազկի միջին երրորդականի առաջաներսային մակերեսի, ձախ ուսագոտու վերին հետին մակերեսի, աջ բազկի ստորին երրորդականի հետին մակերեսի արյունազեղումներն առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակում։ Հ.Հակոբյանը և վնասվածք հասցնողը միմյանց նկատմամբ կարող էին գտնվել բոլոր հնարավոր դիրքերում, որոնք չէին խոչընդոտի վնասվածքների առաջացմանը։
Դատաբժշկական փորձաքննության 2015թ. սեպտեմբերի 23-ի թիվ 1639/հ եզրակացությամբ, համաձայն որի` գործով ամբաստանյալ Արեգ Պետրոսյանի ստացած մարմնական վնասվածքները` քթոսկրերի առանց տեղաշարժի կոտրվածքի, աջ արմնկային հետին մակերեսի, աջ ուսագոտու վերին կողմնային մակերեսի, ստորին շրթունքին միջին գծով քերծվածքների, աջ անութափոսի հետին մակերեսի, ձախ բազկի վերին երրորդականի հետին մակերեսի արյունազեղումների, ինչպես նաև գանգուղեղային վնասվածքի ձևերով, պատճառվել են բութ առարկաների ներգործության հետևանքով, հնարավոր է քննվող դեպքի ժամանակահատվածում և հանգամանքներում։ Դրանք միասին վերցրած պատճառել են առողջությանը թեթև վնաս՝ առողջության կարճատև քայքայմամբ` նկատի ունենալով վնասվածքների հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ եղած հետևանքների տևողությունը՝ 6 օրից ավելի, բայց ոչ ավել, քան 21 օրից ժամանակով, քթոսկրերի առանց տեղաշարժի կոտրվածքը, գանգուղեղային վնասվածքը, ինչպես առանձին վերցված, այնպես էլ միասին, պատճառել են առողջությանը թեթև վնաս՝ առողջության կարճատև քայքայմամբ, նկատի ունենալով վնասվածքների հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ եղած հետևանքների տևողությունը 6 օրից ավելի, բայց ոչ ավել, քան 21 օրից ժամանակով, իսկ աջ արմնկային հետին մակերեսի, աջ ուսագոտու վերին կողմնային մակերեսի, ստորին շրթունքին միջին գծով քերծվածքները, աջ անութափոսի հետին մակերեսի, ձախ բազկի վերին երրորդականի հետին մակերեսի արյունազեղումներն առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակում։ Ա.Պետրոսյանը և վնասվածք հասցնողը միմյանց նկատմամբ կարող էին գտնվել բոլոր հնարավոր դիրքերում, որոնք չէին խոչընդոտի վնասվածքների առաջացմանը։
Դատաբժշկական փորձաքննության 2015թ. սեպտեմբերի 23-ի թիվ 1638/հ եզրակացության շուրջ հարցաքննված դատաբժշկական բնագավառի փորձագետ Արտակ Դարբինյանի ցուցմունքով, համաձայն որի՝ փորձաքննվող Հակոբ Հակոբյանի կրծքավանդակի առաջնային մակերեսի, կզակային ձախ կեսի վրա հայտնաբերված քերծվածքները` մանր կետավոր վնասվածքները, կրակոցի հետևանքով մարդու մարմնին առաջացած փոփոխություններ են, կրակոցը կատարվել է մոտ տարածությունից, առջևից հետ ուղղությամբ։ Չբացառեց նման վնասվածք պատճառելու հնարավորությունը ինչպես գործով ամբաստանյալների կանգնած, այնպես էլ պառկած դիրքերում։
Դատակենսաբանական փորձաքննության 2015թ. հոկտեմբերի 1-ի թիվ 380 եզրակացությամբ, համաձայն որի` գործով ամբաստանյալ Արեգ Պետրոսյանի արյան նմուշը, ըստ արյան «AB0» իզոշճաբանական համակարգի, պատկանում է ուղեկցող «H» հակածինով արյան «A» խմբին։ Գործով ամբաստանյալ Հակոբ Հակոբյանից վերցված արյան նմուշը, ըստ արյան «AB0» իզոշճաբանական համակարգի, պատկանում է արյան «AB» խմբին։
Գործով ամբաստանյալ Հ.Հակոբյանի մայկայի և ջինսե անդրավարտիքի, ամբաստանյալ Ա.Պետրոսյանի մայկայի և դեպքի վայրից վերցված 2 թանզիֆե խծուծների վրա առկա կասկածելի արնանման հետքերում հաստատվել է մարդկային ծագման արյան առկայություն, որը, ըստ արյան «AB0» իզոշճաբանական համակարգի, առաջացել է «AB» խումբ ունեցող որևէ անձից կամ անձանցից, այդ թվում՝ կարող էր առաջանալ գործով ամբաստանյալ Հ.Հակոբյանից։
Փորձաքննությանը ներկայացված Ա.Պետրոսյանի մայկայի վրա առկա կասկածելի արնանման հետքերում հաստատվեց մարդկային ծագման արյան առկայություն, որը, ըստ արյան «AB0» իզոշճաբանական համակարգի, առաջացել է ուղեկցող «H» հակածինով արյան «A» խումբ ունեցող որևէ անձից կամ անձանցից, այդ թվում՝ կարող էր առաջանար ամբաստանյալ Ա.Պետրոսյանից։
Դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցների համադրման և գնահատման արդյունքներով անդրադառնալով գործով ամբաստանյալ Արեգ Պետրոսյանի և Հակոբ Հակոբյանի ցուցմունքների արժանահավատությանը՝ Դատարանը ղեկավարվում է հետևյալ իրավական վերլուծություններով և կատարում հետևյալ եզրահանգումը.
Վճռաբեկ դատարանը Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ 2010թ. փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման մեջ փաստել է, որ արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում։
Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից։
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը։ Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում։ Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները։
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա։
Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սի¬րակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմ¬բերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը)։ Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքն ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն։
Վերջին դիրքորոշումը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջից, որի համաձայն՝ «Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված։ Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները»։
Դատական ակտի պատճառաբանվածության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ֆ.Գալստյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար։
(…) Պատճառաբանված դատական ակտի բացակայությունն արդեն իսկ օբյեկտիվորեն սահմանափակում է վերադաս դատական ատյանի հնարավորությունը` լիարժեք դատական ստուգման ենթարկելու բողոքարկվող դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը և կայացնելու արդարացի որոշում, հետևաբար դատական ակտի չպատճառաբանված լինելը հանգեցնում է քրեական դատավարության կարևորագույն սկզբունքներից մեկի` ՀՀ Սահմանադրությամբ և քրեադատավարական օրենքով երաշխավորված արդար դատական քննության իրավունքի խախտման։
(…) Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր մի շարք որոշումներում՝ ներպետական դատարանների կողմից կայացված որոշումների չպատճառաբանվածությունը կամ ոչ բավարար պատճառաբանվածությունը դիտել է «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասով երաշխավորված` անձի արդար դատական քննության իրավունքի խախտում (տե՛ս Սալովն ընդդեմ Ուկրաինայի (Salov v. Ukraine) 06.09.2005 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 65518/01, Բոլդեան ընդդեմ Ռումինիայի (Boldea v. Romania) 15.02.2007 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 19997/02, Գրադինարն ընդդեմ Մոլդովայի (Gradinar v. Moldova) 08.04.2008 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 7170/02)» (տե՛ս Ֆրուն¬զիկ Գալստյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09 որոշման 18-20-րդ կետերը)։
Արարատ Ավագյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի որոշմամբ վերահաստատելով Ֆ.Գալստյանի գործով որոշմամբ ձևավորած իրավական դիրքորո¬շումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ դատարանը պարտավոր է իր դատական ակտում ամրագրել և թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից գնահատման ենթարկել այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի 3-րդ կետ)։ Հակառակ դեպքում ապացույցների գնահատումը, դրա արդյունքում դատարանի համապատասխան ներքին համոզմունքի ձևավորումը կկրեն սուբյեկտիվ բնույթ, կհանգեցնեն կամայականության և անձի արդար դատաքննության իրավունքի խախտման՝ սահմանափակելով նաև դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը ստուգելու վերադաս դատարանի հնարավորությունը։
Վերոնշյալ իրավական վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց։ Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում։
ա.Ամբաստանյալ Ա.Պետրոսյանի ցուցմունքների ստուգում և գնահատում.
- Գործով ամբաստանյալ Հ.Հակոբյանի կողմից աջ ծնկով Ա.Պետրոսյանի ձախ ծնկին հարվածելու վերաբերյալ վերջինիս ցուցմունքն արժանահավատ չէ, քանի որ այն ոչ միայն չի հաստատել գործի ելքով շահագրգռված անձը՝ ամբաստանյալ Հ.Հակոբյանը, այլև այն հակասում է վերջինիս և Ա.Պետրոսյանի դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությունների հետևություններին, որոնց համաձայն՝ որևէ մարմնական վնասվածքներ կամ դրանց հետքեր գործով ամբաստանյալների ծնկների հատվածում չեն հայտնաբերվել, ավելին՝ ծնկի շրջանում վնասվածք ստանալու կամ ցավեր ունենալու վերաբերյալ նույնիսկ հայտարարություն գործով ամբաստանյալ Ա.Պետրոսյանը չի արել ինչպես առաջնային բժշկական օգնություն ստանալիս, այնպես էլ՝ դատաբժշկի մոտ հետազոտվելիս։
- Ամբաստանյալ Հ.Հակոբյանի աջ ականջախեցու, աջ հետականջային և գագաթային շրջաններում հայտնաբերվել են պատռված վերքեր, կրծքավանդակի առաջային մակերեսի« կզակային ձախ կեսի, ձախ ուսագոտու վերին հետին մակերեսի, աջ նախաբազկի վերին երրորդականի հետին կողմնային մակերեսի քերծվածքների առաջացման վերաբերյալ ամբաստանյալ Ա.Պետրոսյանի պարզաբանումներն ու բացատրությունները անորոշ են, դրանցով ոչ միայն հնարավոր չէ պարզել, թե արդյոք այդ վնասվածքները Հ.Հակոբյանը ստացել է բռունցքով իրեն հարվածելուց առաջ, թե հետո, այլև ողջամիտ չեն, տրամագծորեն հակասում են Հ.Հակոբյանի վերաբերյալ դատաբժշկական եզրակացության հետևություններին, դրա վերաբերյալ փորձագետ Ա.Դարբինյանի պարզաբանումներին, համաձայն որոնց՝ Հ.Հակոբյանը վայր ընկնելուց կամ գլխի հատվածով ճաղավանդակներին համահարվածելու (այն էլ մի քանի անգամ) հետևանքով նման պատռվածքներ չէր կարող ստանալ։ Բացի այդ, դեպքի վայրի զննության ժամանակ ճաղավանդակների վրա արյան հետքեր չեն հայտնաբերվել (դրանք հայտնաբերվել են աստիճանահարթակից ձախ և ճաղավանդակի ստորին հատվածում առկա սալիկների վրա), ինչը ևս վկայում է այն մասին, որ գործով ամբաստանյալ Հ.Հակոբյանը չէր կարող ճաղավանդակների վրա ընկնելիս կամ անզգուշաբար համահարվածելիս նման պատռված վնասվածքներ ստանալ։
Դեռ ավելին, վկաներ Էդգար Մարտիրոսյանը և Գրիգոր Թադևոսյանը Դատարանում հայտնեցին, որ նրանց տեսադաշտում հայտնվելու առաջին իսկ պահից, առավել ևս՝ կրակոցի ձայնից հետո, ամբաստանյալ Հ.Հակոբյանը վերոնշյալ մարմնական վնասվածքները չի ստացել։
Մինչդեռ, գործով ամբաստանյալ Հ.Հակոբյանը հայտնել է մարմնական վնասվածքներ ստանալու մեխանիզմի վերաբերյալ որոշակի փաստական տվյալներ, մասնավորապես՝ նշել է, որ վերոնշյալ աջ ականջախեցու, աջ հետականջային և գագաթային շրջանների պատռված վերքերը, կրծքավանդակի առաջային վնասվածքները ստացել է ատրճանակի բռնակով 3 անգամ հարված ստանալիս, իսկ կրծքավանդակի առաջային մակերեսի և կզակային ձախ կեսի քերծվածքները ստացել է իր դեմքի ուղղությամբ արձակված կրակոցի հետևանքով։ Վերոնշյալը համապատասխանում է նրա վերաբերյալ դատաբժշկական եզրակացության հետևություններին և այդ կապակցությամբ փորձագետ Ա.Դարբինյանի տված պարզաբանումներին (ցուցմունքին), նման գանգատներ և պարզաբանումներ Հ.Հակոբյանը տվել է սկզբնական բժշկական օգնության դիմելիս, ինչպես նաև դատաբժշկական բնագավառի փորձագետի մոտ հետազոտվելիս։
- Անարժանահավատ է նաև կրակոցից առաջ Հ.Հակոբյանին նախազգուշացնելու, ինչպես նաև օդ կրակելու վերաբերյալ գործով ամբաստանյալ Ա.Պետրոսյանի պնդումը, քանի որ նախազգուշացում կատարելու հանգամանքը չեն հաստատել ինչպես գործով ելքով շահագրգռված անձը՝ ամբաստանյալ Հ.Հակոբյանը, նաև կրակոցից անմիջապես առաջ վիճաբանողներին մոտեցած և Հ.Հակոբյանին գրկելու և առանձնացնելու փորձ կատարող Էդգար Մարտիրոսյանը, ով չէր կարող դա չլսել։ Ամբաստանյալ Ա.Պետրոսյանի վերոնշյալ պնդումը չի հաստատել նաև գործով վկա Գրիգոր Թադևոսյանը։ Ավելին, ըստ Հ.Հակոբյանի վերաբերյալ դատաբժշկական եզրակացության հետևությունների և այդ մասին փորձագետ Ա.Դարբինյանի պարզաբանումների` ամբաստանյալ Հ.Հակոբյանի կզակային և կրծքավանդակին հատվածներում հայտնաբերված քերծվածքները կարող էին առաջանալ մոտ տարածությունից կատարված կրակոցի՝ վառոդից այրման հետևանքով, ինչը միաժամանակ հաստատում է գործով ամբաստանյալ Հ.Հակոբյանի պնդումն այն մասին, որ կրակոցը կատարվել է իր դեմքի ուղղությամբ։ Տվյալ հետևության հանգելիս Դատարանը հաշվի է առնում դեպքի վայրի զննության արձանագրության տվյալները և դատաձգաբանական և դատամատնադրոշմային համալիր փորձաքննության 2015թ. սեպտեմբերի 15-ի թիվ 2496-15 եզրակացության հետևությունը, համաձայն որի՝ դեպքի վայրից հայտնաբերված կրակված պարկուճը ձայնային փամփուշտի մաս է, այսինքն՝ գազային ատրճանակով կրակվել է ձայնային և ոչ թե գազային փամփուշտ։
Տվյալ դատողությունների լույսի ներքո Դատարանը նաև փաստում է, որ անարժանահավատ է Հ.Հակոբյանի կրծքավանդակի, ականջի և կզակի շրջանում հայտնաբերված, ձայնային փամփուշտի արձակմամբ պատճառված քերծվածքներն այլ մեխանիզմով պատճառվելու և պայմանավորելու վերաբերյալ գործով ամբաստանյալ Ա.Պետրոսյանի վարկածը, ըստ որի՝ դրանք պատճառվել են Հ.Հակոբյանի բռնվածքից ազատվելու պահին, հնարավոր է գլխով նրա խփելու կամ նրա մարմնի այդ հատվածների հետ շփվելու հետևանքով։
բ.Ամբաստանյալ Հ.Հակոբյանի ցուցմունքների ստուգում և գնահատում.
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Հ.Հակոբյանի ցուցմունքների արժանահավատությանը Դատարանը փաստում է, որ ամբաստանյալ Ա.Պետրոսյանի հետ կանգնած դիրքում գտնվելիս վերջինիս կողմից իր դեմքի ուղղությամբ կրակոց արձակելու վերաբերյալ Հ.Հակոբյանի ցուցմունքն անարժանահավատ է, քանի որ այն հերքել և չեն հաստատել կրակոցին ականատես վկա Էդգար Մարտիրոսյանը, անուղղակիորեն՝ նաև վկա Գրիգոր Թադևոսյանը, ովքեր Դատարանում ևս վերահաստատեցին, որ կրակոցի ձայնը լսելու պահին գործով ամբաստանյալներն արդեն իսկ գտնվում էին գետնին, ամբաստանյալ Հ.Հակոբյանը թիկունքային մասով գետնի վրա գտնվող ամբաստանյալ Ա.Պետրոսյանի վրա։
Այսպիսով, ամբաստանյալների վերոնշյալ ցուցմունքները ստուգելու, միմյանց և դատաքննությամբ հետազոտված այլ ապացույցների հետ համադրելու, ի հաշիվ ամբաստանյալ Ա.Պետրոսյանի, ամբաստանյալ Հ.Հակոբյանի ցուցմունքներն արժևորելու արդյունքներով Դատարանը փաստում է, որ՝
- գազային ատրճանակը գործով ամբաստանյալ Ա.Պետրոսյանի ձեռքին է գտնվել մինչև վերջինիս գետնին հայտնվելը, ինչի մասին է վկայում դրա գործադրմամբ ամբաստանյալ Հ.Հակոբյանին պատռված վերքեր պատճառելու փաստը։ Այդ կերպ անարժանահավատ է նաև միայն ընկած դիրքում գտնվելիս ետևի գոտկատեղից գազային ատրճանակը հանելու, լիցքավորելու և կրակելու վերաբերյալ գործով ամբաստանյալ Ա.Պետրոսյանի ցուցմունքը, որով վերջինս փորձում է արհեստականորեն ստեղծել իր նկատմամբ կատարված ոտնձգության իմիտացիա, դրանից պաշտպանվելու վիճակ, ինչպես նաև գազային ատրճանակը իրավաչափորեն կիրառելու պայմաններ։
- Ամբաստանյալ Հ.Հակոբյանի կողմից «Նիսան Մարչ» մակնիշի ավտոմեքենան վիճելի ավտոկայանատեղիում կանգնեցնելուց հետո Ա.Պետրոսյանին վիրավորելու, ավելին` «ՍԱՍ» սուպերմարկետ մուտք գործելուց առաջ նույն արտահայտությամբ կրկին վիրավորելու վերաբերյալ գործով ամբաստանյալ Ա.Պետրոսյանի ցուցմունքը ևս անարժանահավատ է, քանի որ նախ՝ ծեծկռտուքը սկսվել է անմիջապես «Թարմ հավեր Արաքսից» խանութի դիմացի հատվածում՝ աստիճանահարթակի մոտ, ինչը գտնվում է Ա.Պետրոսյանի կողմից ավտոմեքենան վերջնականապես կայանելու վայրից բավականին հեռավորության, միաժամանակ Հ.Հակոբյանի կողմից «ՍԱՍ» սուպերմարկետ քայլելու ուղու վրա, այսինքն՝ մեքենան կայանելուց հետո գործով ամբաստանյալ Ա.Պետրոսյանն է մոտեցել ամբաստանյալ Հ.Հակոբյանին, վերջինս է պարզաբանում ստանալու նպատակ հետապնդել, և այդ կապակցությամբ գործով ամբաստանյալ Հ.Հակոբյանի ցուցմունքները ճիշտ են։ Բացի այդ, գործով ամբաստանյալ Հ.Հակոբյանը վարած մեքենան արդեն իսկ կայանել էր, համաձայն Իրաքի քաղաքացու հետ ձեռք բերված պայմանավորվածության՝ պետք է նրան օգներ «ՍԱՍ» սուպերմարկետում վաճառողների հետ հաղորդակցվելու և գնումներ կատարելու, այնուհետև նույն ուղևորին համապատասխան վայր տեղա¬փո¬խելու հար¬ցում, այսինքն՝ վերոնշյալ պայմաններում շահագրգռված չէր վերսկսել բանավեճը, առավել ևս՝ վիրավորել և սադրել Ա.Պետրոսյանին, ինչը սակայն չէր բացառում վիրավորանքներին հակադարձելու, իսկ ոտնձգությունից ինքնապաշտպանվելու հնարավորությունները, որոնցից և ամբաստանյալ Հ.Հակոբյանը փաստացի օգտվել է։ (…)»։
Դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցների գնահատման արդյունքում, Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել հետևյալը.
«(...) Արեգ Պետրոսյանը 2015թ. օգոստոսի 30-ին` ժամը 21։30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Ամիրյան փողոցում՝ «ՍԱՍ» և «Նեքստ» խանութների միջև ընկած հատվածում, ավտոմեքենան կայանելու հարցի շուրջ բանավիճի է բռնվել Հակոբ Ժիրայրի Հակոբյանի հետ, նրանից պատասխան վիրավորական արտահայտություններ լսելուց հետո իր մոտ օրինական կարգով գտնվող «Սպորտ էնդ Վոլտրան 99» մոդելի «Յու 6110189» համարի գազային ատրճանակով մի քանի անգամ դիտավորությամբ հարվածել է վերջինիս գլխին` նրա առողջությանը պատճառելով թեթև վնաս՝ աջ ականջախեցու, աջ հետականջային և գագաթային շրջանների պատռվածքներ, այսինքն` կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով։
Արեգ Պետրոսյանը տվյալ արարքը կատարել է մեղավորությամբ, քրեական պատասխանատվության և պատժի ենթակա է այդ հոդվածով։
Անդրադառնալով Հակոբ Հակոբյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանք հիմնավորվածությանը` Դատարանը դատաքննությամբ հետազոտված բոլոր ապացույցների համադրմամբ և գնահատմամբ փաստում է, որ վերջինս գործով ամբաստանյալ Ա.Պետրոսյանին մարմնական վնասվածքներ պատճառելիս գործել է իրավաչափորեն` նրա համար վտանգավոր ոտնձգությունից պաշտպանվելիս, որպիսի հետևության հանգում է հետևյալ իրավական վերլուծությունների և դատողությունների արդյունքներով.
Վերոնշյալ հարցի շուրջ վերլուծություններ և դատողություններ կատարելիս Դատարանը հաշվի է առնում գործի դատական քննության սահմանների վերաբերյալ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի պահանջը, սակայն դրա հետ մեկտեղ անդրադառնում է գործով ամբաստանյալ Հ.Հակոբյանի դատաբժշկական փորձաքննությամբ հայտնաբերված այն մարմնական վնասվածքներին (խոսքը կրծքավանդակի առաջային մակերեսի« կզակային ձախ կեսի, ձախ ուսագոտու վերին հետին մակերեսի, աջ նախաբազկի վերին երրորդականի հետին կողմնային մակերեսի քերծվածքների, ձախ բազկի միջին երրորդականի առաջաներսային մակերեսի, ձախ ուսագոտու վերին հետին մակերեսի, աջ բազկի ստորին երրորդականի հետին մակերեսի արյունազեղումների մասին է, որոնք վարույթն իրականացնող մարմինների կողմից չեն գնահատվել, դրանց վերաբերյալ որևէ վերջնական որոշում չի կայացվել), որոնք տեղ չեն գտել գործով ամբաստանյալ Ա.Պետրոսյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշման մեջ, ինչպես նաև մեղադրական եզրակացության եզրափակիչ մասում. այդ վնասվածքների պատճառման մեխանիզմի բացահայտումը ևս գործի ճիշտ լուծման տեսանկյունով ունի էական նշանակություն։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ հոդվածը սահմանում է արարքի հանցավորությունը բացառող այնպիսի հանգամանք, ինչպիսին անհրաժեշտ պաշտպանությունն է։ Այդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցագործություն չի համարվում այն գործողությունը, որը կատարվել է անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակում, այսինքն` պաշտպանվողի կամ մեկ այլ անձի կյանքը, առողջությունը և իրավունքները, հասարակության կամ պետության շահերը հանրության համար վտանգավոր ոտնձգությունից կամ դրա իրական սպառնալիքից` ոտնձգություն կատարողին վնաս պատճառելու միջոցով պաշտպանելիս, եթե թույլ չի տրվել անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցում։
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` անձի կյանքի համար վտանգավոր բռնության կամ այդպիսի բռնության իրական սպառնալիքով զուգորդված ոտնձգությունից պաշտպանվելիս կարող է պատճառվել ցանկացած վնաս, այդ թվում` մահ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցում են համարվում դիտավորյալ այն գործողությունները, որոնք, պաշտպանվողի համար ակնհայտ, չեն համապատասխանում ոտնձգության բնույթին և վտանգավորությանը։ Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ արարքն հանցագործություն է, եթե հատկապես նախատեսված է սույն օրենսգրքի հատուկ մասով։
Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցում չի համարվում և քրեական պատասխանատվության չի հանգեցնում զենքի կամ ցանկացած այլ միջոցների կամ առարկաների գործադրումը զինված անձի հարձակումից կամ անձանց խմբի հարձակումից պաշտպանվելու համար, ինչպես նաև ապօրինաբար և բռնությամբ բնակարան կամ այլ շինություն ներխուժելը կանխելու համար` անկախ ոտնձգողին պատճառած վնասի ծանրությունից։
Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ արարքը հանցագործություն է, եթե հատկապես նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասով։
(…) Դատարանը փաստում է, որ գործով ամբաստանյալ Հ.Հակոբյանը գործել է անհրաժեշտ պաշտպանության սահմաններում (թեև անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ դիտավորությամբ մարմնական վնասվածք պատճառելու պարագայում ևս ամբաստանյալ Հ.Հակոբյանն ենթակա էր արդարացման, քանի որ վերոնշյալ արարքը նախատեսված չէ ՀՀ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասով), մասնավորապես`
- քննվող դեպքը տեղի է ունեցել հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ, դեպքի վայրում ամբաստանյալ Հ.Հակոբյանը հայտնվել է պատահականորեն, այսինքն՝ մինչ դեպքն անծանոթ Ա.Պետրոսյանի ետ հանդիպելու, առավել ևս վիճաբանելու մտադրություն և դրան նախապատրատվելու հնարավորություն ունենալ չէր կարող,
- գործով ամբաստանյալ Ա.Պետրոսյանը որպես բութ գործիք օգտագործած ատրճանակի մի քանի հարվածներով նրան պատճառել է առողջության կարճատև քայքայմամբ ուղեկցված թեև մարմնական վնասվածքներ՝ արյունահոսությամբ ուղեկցված աջ ականջախեցու, աջ հետականջային և գագաթային շրջանների պատռվածքներ, այսինքն` նրա նկատմամբ առկա է եղել հանրային վտանգավորություն ներկայացնող ոտնձգություն, որն եղել է իրական և ոչ թե մտացածին,
- այդ ոտնձգությունը վտանգ էր սպառնում Հ.Հակոբյանի շահերին, եղել է ինտենսիվ, քանի որ Ա.Պետրոսյանի հարվածները միմյանց հաջորդել են գրեթե առանց ժամանակային դադարի, նախորդել են գործով ամբաստանյալ Ա.Պետրոսյանի հետ բարձր տոնայնությամբ ընթացող, բայցև բանավեճին։ Այն ամբաստանյալ Հ.Հակոբյանի համար եղել է նաև անսպասելի, այդ թվում` ատրճանակի (ոչ նպատակային) գործադրման տեսանկյունով։ Բացի այդ, Ա.Պետրոսյանի գործադրած գազային ատրճանակն արտաքնապես (ըստ Դատարանում դրա զննման արդյունքների) նման է հրազեն հանդիսացող ատրճանակի, ինչը ոտնձգության ինտենսիվության և անսպասելիության պայմաններում ամբաստանյալ Հ.Հակոբյանը չի տարբերակել, Դատարանի համոզմամբ՝ չէր կարող տարբերակել։
- ամբաստանյալ Հ.Հակոբյանի գործողություններով վնաս, այսինքն՝ մարմնական վնասվածքներ են պատճառվել բացառապես ոտնձգող Ա.Պետրոսյանին,
- Ա.Պետրոսյանից պաշտպանությունն եղել է համարժեք վերջինիս կատարած ոտնձգությանը, քանի որ բռունցքի մի քանի հարվածներով նրան պատճառվել է առողջության կարճատև քայքայմամբ ուղեկցված թեև մարմնական վնասվածքներ, ավելին` այն հետապնդել է ամբաստանյալ Ա.Պետրոսյանի ոտնձգության խափանմանը և հանգեցրել դրան` նույնիսկ մինչ դեպքին ոստիկանության համապատասխան աշխատակցի արձագանքելը։ Բացառապես ինքնապաշտպանական բնազդով և նպատակով ամբաստանյալ Ա.Պետրոսյանին հարվածելու փաստի մասին է վկայում նաև այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Հ.Հակոբյանը, հայտնվելով Ա.Պետրոսյանի վրա, թեև զրկված չի եղել նրան վերստին հարվածներ հասցնելու հնարավորությունից, սակայն ձեռքերով նրա գոտկատեղից ամուր գրկել և ըստ էության նաև ձեռքերն անշարժացրել է՝ փորձելով կանխել Ա.Պետրոսյանի կողմից հնարավոր նոր կրակոց կատարելը։
Դատարան նաև փաստում է, որ ամբաստանյալ Հ.Հակոբյանը Ա.Պետրոսյանին մարմնական վնասվածքներ պատճառելիս գործել է անուղղակի դիտավորությամբ, պատճառած մարմնական վնասվածքների ծանրության աստիճանի առնչությամբ դրսևորելով անորոշ դիտավորություն, սակայն նրա գործողությունները պայմանավորված են եղել իր նկատմամբ Ա.Պետրոսյանի սկսած ոտնձգությունը դադարեցնելուն։
Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ գործով ամբաստանյալ Հակոբ Հակոբյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով նախատեսված և նրան վերագրված արարքը կատարել է անհրաժեշտ պաշտպանության սահմաններում, այսինքն՝ գործով ամբաստանյալ Ա.Պետրոսյանի առողջությանը դիտավորությամբ թեթև վնասը պատճառել է իրավաչափորեն։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ արդարացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ ամբաստանյալի անմեղությունը՝ այն մեղադրանքով, որով նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի համաձայն` քրեական հետապնդումն ենթակա է դադարեցման, եթե վնաս պատճառած արարքը քրեական օրենքով համարվում է իրավաչափ։ Նույն հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ դատարանը, հայտնաբերելով քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանքներ, լուծում է ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` դատարանը պարտավոր է նույն օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-3-րդ կետերով և 2-րդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում տվյալ դատական նիստում կայացնել արդարացման դատավճիռ։ (…)»:
17. Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ համակողմանի վերլուծության ենթարկելով անհրաժեշտ պաշտպանության ինստիտուտը, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, Արտյոմ Հակոբյանի վերաբերյալ գործով 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի ԵԿԴ/0149/01/09 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) [Ա]նհրաժեշտ պաշտպանությունը, որպես արարքի հանցավորությունը բացառող հանգամանք, կարող է դրսևորվել այն իրավիճակում, երբ հանրորեն վտանգավոր ոտնձգությունից` ոտնձգողին վնաս պատճառելու միջոցով պաշտպանվում են անձի կյանքը, առողջությունը և իրավունքները, հասարակության կամ պետության շահերը: Իսկ սեփական կյանքը, առողջությունը և իրավունքները պաշտպանելիս անհրաժեշտ պաշտպանությունը դրսևորվում է որպես մարդու հիմնարար իրավունք:
27. Անհրաժեշտ պաշտպանության իրավունքն ունի որոշակի սահմաններ: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ հոդվածի մեկնաբանման հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ օրենքով ամրագրված են որոշակի պայմաններ, որոնց առկայության դեպքում է միայն պաշտպանությունը իրավաչափ և հետևաբար` արարքի հանցավորությունը բացառող: Այսպես, անհրաժեշտ պաշտպանության իրավաչափության պայմաններն են.
ա) ոտնձգության հանրային վտանգավորությունը.
բ) ոտնձգության առկայությունը.
գ) ոտնձգության իրական լինելը,
դ) վտանգ սպառնալը անձի, հասարակության, պետության շահերին.
ե) վնաս հասցնելը միայն ոտնձգողին.
զ) պաշտպանության համարժեքությունը ոտնձգությանը:
Առաջին պայմանից հետևում է, որ ոտնձգությունն օժտված է հանրային վտանգավորությամբ, եթե այն անձի, հասարակության, պետության շահերին կարող է
էական վնաս հասցնել:
Երկրորդ պայմանի համաձայն` ոտնձգությունը համարվում է առկա այն դեպքում, երբ այն արդեն սկսվել է, ընթացքի մեջ է և չի ավարտվել, ինչպես նաև այն դեպքում, երբ առկա է ոտնձգությունը սկսելու իրական, անմիջական սպառնալիք:
Ոտնձգության առկայության պայմանը ենթադրում է, որ անհրաժեշտ պաշտպանությունն անթույլատրելի է արդեն ավարտված ոտնձգության դեպքում, բացառությամբ այն դեպքի, երբ վնաս պատճառողը չի գիտակցել ոտնձգության ավարտման փաստը: Վերջինիս դեպքում ոտնձգությունից առաջացած հուզմունքի պատճառով պաշտպանվողին կարող է թվալ, թե ոտնձգությունը դեռևս չի ավարտվել և անհրաժեշտ է պաշտպանվել: Նման դեպքերում թեև պաշտպանությունն անժամանակ է (ուշացած է), այն, այնուամենայնիվ, իրավաչափ է:
Երրորդ պայմանի իմաստով ոտնձգությունն իրական է, եթե այն իրոք կատարվում է և ոչ թե պաշտպանվողի երևակայության արդյունք է:
Չորրորդ պայմանի համաձայն` անհրաժեշտ պաշտպանությունը ներառում է ոչ միայն սեփական, այլ նաև ուրիշ անձանց իրավունքների, ինչպես նաև հասարակության և պետության շահերի պաշտպանության դեպքերը: Ընդ որում, այլ անձանց իրավունքների ու շահերի պաշտպանությունն իրականացնող անձը կարող է պաշտպանությունն իրականացնել սեփական նախաձեռնությամբ` առանց սպասելու, որ իրենից օգնություն խնդրեն:
Ըստ հինգերորդ պայմանի` անհրաժեշտ պաշտպանությունն իրականացվում է միայն ոտնձգողին վնաս հասցնելու միջոցով: Ընդ որում, անհրաժեշտ պաշտպանության իրավունքն անձին է պատկանում անկախ ոտնձգությունից խուսափելու, կամ այլ անձանց, պետական մարմինների օգնությանը դիմելու հնարավորությունից, ինչպես նաև, անկախ անձի մասնագիտական կամ այլ հատուկ պատրաստվածությունից և ծառայողական դիրքից: Այլ կերպ` եթե անգամ հնարավորություն կա պաշտպանությունն իրականացնել այլ միջոցներով (օրինակ` փախչել, դիմել այլ անձանց կամ պետական մարմինների օգնությանը), բայց պաշտպանություն իրականացնողը ընտրում է պաշտպանության այն ձևը, որը կապված է ոտնձգողին վնաս պատճառելու հետ, իրականացված պաշտպանությունը չի համարվի ոչ իրավաչափ:
Վեցերորդ պայմանը պաշտպանության համարժեքությունն է ոտնձգությանը:
Անհրաժեշտ պաշտպանությունը համարժեք չէ ոտնձգությանը, եթե պաշտպանության և ոտնձգության միջև անհամապատասխանությունն ակնհայտ է, այսինքն` ոտնձգողին հասցվում է այնպիսի ծանր վնաս, որը տվյալ պայմաններում անկասկած արդարացված չէ: Ընդ որում, ոտնձգության և պաշտպանության միջև եղած անհամապատասխանությունը պետք է ակնհայտ լինի հենց իր` պաշտպանությունն իրականացնողի համար: Պաշտպանվողը պետք է գիտակցի, որ չափից դուրս մեծ վնաս է հասցնում ոտնձգողին, ինչն արդարացված չէ տվյալ իրադրությունում:
28. Անհրաժեշտ պաշտպանության համարժեքության գնահատման և որպես արդյունք` անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման առկայության կամ բացակայության որոշման համար անհրաժեշտ է գնահատել ոտնձգության վտանգավորության աստիճանի և պաշտպանության միջև համապատասխանությունը:
Օրենքը չի պահանջում, որ պաշտպանվողը կիրառի ոտնձգողի կողմից կիրառվող միջոցներին հավասարազոր միջոցներ: Պաշտպանվողը կարող է գործադրել նաև առավել արդյունավետ միջոցներ:
Ոտնձգության և պաշտպանության միջոցների միջև համամասնության խնդիրը լուծելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել հետևյալ հանգամանքները`
ա) պաշտպանվող բարիքի արժեքավորությունը և այն վնասի չափը, որ կարող էր հասցվել դրան,
բ) ոտնձգության ինտենսիվությունը ու հանկարծակիությունը,
գ) պաշտպանվողի և ոտնձգողի ֆիզիկական հնարավորությունները (սեռը, տարիքը, առողջական վիճակը, ֆիզիկական ուժը և այլն),
դ) ոտնձգողների և պաշտպանվողների քանակը,
ե) ոտնձգության իրադրությունը, տեղը, ժամանակը և այլն» (տե’ս ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի` Արտյոմ Հակոբյանի վերաբերյալ գործով 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի ԵԿԴ/0149/01/09 որոշման 26-28-րդ կետերը):
18. Վերը վկայակոչված իրավական դիրքորոշման համատեքստում վերստին անդրադառնալով վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանություններին ու հիմնավորումներին, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, անհրաժեշտ փաստարկների վկայակոչմամբ անդրադառնալով ամբաստանյալ Հակոբ Հակոբյանի մեղավորության հարցին, իրավացիորեն եզրակացրել է, որ Հակոբ Հակոբյանը իրեն վերագրված արարքը կատարել է անհրաժեշտ պաշտպանության սահմաններում` արդյունքում հանգելով իրավաչափ հետևության այն մասին, որ ամբաստանյալ Հակոբ Հակոբյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքում պետք է ճանաչել անմեղ և արդարացնել` նրան վերագրված արարքն անհրաժեշտ պաշտպանության սահմաններում կատարելու պատճառաբանությամբ:
Վերաքննիչ դատարանը միաժամանակ գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավոր կերպով հաստատված է համարել ամբաստանյալ Արեգ Պետրոսյանի մեղքը` իրեն մեղսագրվող արարքի կատարման մեջ ու իրավացիորեն եզրակացրել, որ վերջինիս մեղավորությունը հաստատվել և հիմնավորվել է դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությամբ, և գործով ձեռք բերված ապացույցների համակողմանի վերլուծության ու գնահատման արդյունքում իրավաչափ հետևության հանգել այն մասին, որ ամբաստանյալ Արեգ Պետրոսյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով` արդյունքում ճիշտ կիրառելով նաև նյութական օրենքը:
Վերաքննիչ դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ ոչ արժանահավատ է համարում ամբաստանյալ Արեգ Պետրոսյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով մեղսագրվող հանցանքի կատարումը բացառելու վերաբերյալ վերջինիս` ինչպես վերաքննիչ բողոքում, այնպես էլ Վերաքննիչ դատարանում ներկայացված պատճառաբանությունները, նկատի ունենալով, որ այդպիսիք չեն բխում սույն գործի փաստական տվյալներից, իսկ ամբաստանյալ Ա.Պետրոսյանի կողմից հետապնդում են քրեական պատասխանատվությունից ու պատժից խուսափելու նպատակ:
19. Գնահատելով քրեական գործով ձեռք բերված ու Առաջին ատյանի դատարանում` դատաքննության ընթացքում հետազոտված ու վերը վկայակոչված ապացույցները, վերլուծելով վերաքննիչ բողոքի փաստարկները, դրանք համադրելով գործով ձեռք բերված մյուս փաստական տվյալների հետ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա.Պետրոսյանի կողմից վերաքննիչ բողոքում բերված ու Վերաքննիչ դատարանում ներկայացված պատճառաբանությունները հիմնմազուրկ են, իրարամերժ ու չփաստարկված ու չեն բխում սույն գործի օբյեկտիվ տվյալներից, զուտ սուբյեկտիվ ու գնահատողական դատողություններ են, որոնք արդեն իսկ անհրաժեշտ ու բավարար վերլուծության են ենթարկվել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ու արտացոլվել վիճարկվող դատական ակտում, ուստի և բերված վերաքննիչ բողոքը բավարարելու ու Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանելու և ամբաստանյալ Ա.Պետրոսյանի նկատմամբ արդարացման դատական ակտ կայացնելու կամ գործը ստորադաս դատարան նոր քննության ուղարկելու համար, անհրաժեշտ ու բավարար հիմք հանդիսանալ չեն կարող:
20. Ելնելով վերոգրյալից, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն գործով դատական ակտ կայացնելիս, Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նյութական կամ դատավարական նորմերի խախտումներ թույլ չեն տրվել, որոնք ազդել են կամ կարող էին ազդել սույն գործով վերջնական ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ուստի վիճարկվող դատական ակտը պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ ամբաստանյալ Ա.Պետրոսյանի վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ և 394-րդ հոդվածների պահանջներով, Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

1. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. մայիսի 04-ի դատավճիռը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Արեգ Արայիկի Պետրոսյանի և Հակոբ Ժիրայրի Հակոբյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով, թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ գործով ամբաստանյալ Ա.Պետրոսյանի վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
2. Ամբաստանյալ Արեգ Արայիկի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև սույն որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը:
3. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:



ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Լ. ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

Ռ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ