ԵԿԴ/0306/01/15







ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈւՄ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

«11» ապրիլի 2017թ. ք.Երևան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան)


Նախագահող դատավոր Ա.Ազարյան
դատավորներ Տ.Սահակյան
Ա.Խաչատրյան
քարտուղարությամբ՝ Ռ.Դավոյանի
մասնակցությամբ՝
մեղադրող Ա.Սիմոնյանի
պաշտպան Է.Աղաջանյանի
ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի


ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննության առնելով ամբաստանյալ Արտեմ Վահանի Կարապետյանի (ծնված` 1985թ. նոյեմբերի 30-ին ՌԴ-ում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ութամյա կրթությամբ, ամուսնացած, իր հայտարարությամբ՝ խնամքին երեք անձ, չի աշխատում, ֆիզիկապես՝ առողջ, նախկինում չդատված, բնակվել է Արագածոտնի մարզի Արագած գյուղի Արագածյան փողոցի 8-րդ նրբանցքի թիվ 5/1 տանը) վերաբերյալ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. հոկտեմբերի 27-ի դատավճռի դեմ մեղադրող Ա.Սիմոնյանի և պաշտպան Է.Աղաջանյանի վերաքննիչ բողոքները`


ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Ս.Նազարյանի 2015թ. նոյեմբերի 4-ի որոշմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, հարուցվել է թիվ 13837215 քրեական գործը:
Արտեմ Կարապետյանը ձերբակալվել է 2015թ. նոյեմբերի 4-ին:
2015թ. նոյեմբերի 6-ին Արտեմ Կարապետյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. նոյեմբերի 6-ի որոշմամբ Արտեմ Կարապետյանի նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը:
2015թ. դեկտեմբերի 14-ին Արտեմ Կարապետյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է, և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով այն արարքների համար, որ նա «03.11.2015թ. Արագածոտնի մարզի Արագած գյուղ տանող ճանապարհի շրջակայքից քաղելու եղանակով ապօրինի ձեռք է բերել կանեփի բուսական զանգված, որից առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի պատրաստել, պահել և փոխադրել է խոշոր չափի՝ 7,84 գրամ հաստատուն քաշով, մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց և իրացնելու նպատակով պատրաստել, պահել և փոխադրել է 5,63 գրամ քաշով բուսական ծագմամբ կանեփի բուսական մասնիկների և ծխախոտի մասնիկների խառնուրդ՝ զգալի չափի՝ 0,079 գրամ տետրահիդրոկանաբինոլ տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ, որից լցնելով «AKHTAMAR» գրառմամբ ծխախոտի գլանակի մեջ՝ 04.11.2015թ. ժամը 13։00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Էրեբունի վարչական շրջանում գտնվող Սասունցի Դավթի արձանի հարակից տարածքում գտնվող վագոն-տնակում՝ Հովհաննես Հրաչիկի Սարգսյանին հյուրասիրելու միջոցով ապօրինի իրացրել է թմրամիջոց։
Թմրամիջոցները հայտնաբերվել են 04.11.2015թ. ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնի Մարաշի բաժանմունքում կատարված անձնական խուզարկության ընթացքում՝ առանձին փաթեթներով վերջինիս բաճկոնի աջ գրպանից և տաբատի հետնամասի ձախ գրպանից»:
2015թ. դեկտեմբերի 17-ին Արտեմ Կարապետյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան):
Առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. հոկտեմբերի 27-ի դատավճռով Արտեմ Վահանի Կարապետյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և պատիժ է նշանակվել.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկում 3 տարի ժամկետով
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով՝ ազատազրկում 1 տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 4-րդ մասի կարգով՝ նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, Արտեմ Վահանի Կարապետյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 3 տարի 6 ամիս ժամկետով։
Արտեմ Կարապետյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանավորումը, թողնվել է անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
2016թ. նոյեմբերի 11-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. հոկտեմբերի 27-ի դատավճռի դեմ գործով մեղադրող՝ Երևան քաղաք Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա.Սիմոնյանի վերաքննիչ բողոքը, իսկ 2016թ. նոյեմբերի 24-ին՝ ամբաստանյալ Արտեմ Կարապետյանի պաշտպան Է.Աղաջանյանի վերաքննիչ բողոքը:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում մեղադրող Ա.Սիմոնյանը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. հոկտեմբերի 27-ի դատավճռով չեն պահպանվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ հոդվածներով սահմանված պահանջները, խախտվել են կատարած արարքի և նշանակված պատժի համաչափության վերաբերյալ նյութական իրավունքի նորմերը, որի արդյունքում խաթարվել են պատժի նպատակները, որպիսի պայմաններում դատական ակտը ենթակա է բեկանման։
Մեղադրողը նշել է, որ դատավճռի ուսումնասիրությունից երևում է, որ դրանում Արտեմ Կարապետյանին վերագրվող հանցագործության բնույթը, ծանրության աստիճանը անհրաժեշտ չափով արժևորված չեն, հաշվի չի առնվել, որ այն ուղղված է բնակչության առողջության դեմ և իրական վտանգ է ստեղծում դրա համար, որի արդյունքնում ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակել է ակնհայտ մեղմ պատիժ, որը չի համապատասխանում ինչպես վերագրվող հանցագործության բնույթին, այնպես էլ դրա վտանգավորության աստիճանին։ Այսինքն՝ Առաջին ատյանի դատարանն Արտեմ Կարապետյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս խախտել է քրեական օրենսդրության՝ արդարության, պատասխանատվության անհատականացման, ինչպես նաև պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները։
Ելնելով վերոգրյալից, մեղադրողը խնդրել է՝ «Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի թիվ ԵԿԴ/0306/01/15 գործով 2016թ. հոկտեմբերի 27-ին կայացրած դատավճիռը բողոքարկվող մասով բեկանել և փոփոխել՝ ամբաստանյալ Արտեմ Վահանի Կարապետյանին դատապարտել՝
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկման 5 տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով՝ ազատազրկման 2 տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով որպես վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում 6 տարի ժամկետով»։
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում պաշտպան Է.Աղաջանյանը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. հոկտեմբերի 27-ի դատավճիռը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով, օրինական և հիմնավորված չէ, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով՝ Արտեմ Կարապետյանի նկատմամբ նշանակվել է ակնհայտ խիստ պատիժ:
Մասնավորապես, պաշտպանը նշել է, որ ըստ առաջադրված մեղադրանքի Արտեմ Կարապետյանն ընդհանուր առմամբ ձեռք է բերել 13,47 գրամ ընդհանուր քաշով կանեփի բուսական զանգված, որից առանց իրացնելու նպակակի պատրաստել է 7, 84 գրամ հաստատուն քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, իսկ իրացնելու նպատակով՝ 5,63 գրամ քաշով բուսական ծագմամբ կանեփի բուսական մասնիկների և ծխախոտի մասնիկների խարնուրդ՝ 0,079 գրամ «տետրահիդրոկանաբինոլ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ, որն իրացրել է Հովհաննես Սարգսյանին։ Մինչդեռ՝ Արտեմ Կարապետյանի անձնական խուզարկության ժամանակ նրա բաճկոնի գրպանից հայտնաբերվել է բաց շահանակագույն թղթի մեջ փաթեթավորված 8,5 գրամ քաշով դեղնականաչագույն բուսական զանգված, իսկ տաբատի ձախ հետնամասի գրպանից՝ 5,6 գրամ քաշով դեղնականաչավում զանգված։ Այսինքն, եթե 0,079 գրամ «տետրահիդրոկանաբինոլ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ այդ 5,63 գրամ քաշով բուսական ծագմամբ կանեփի բուսական մասնիկների և ծխախոտի մասնիկների խառնուրդը հայտնաբերվել է Ա.Կարապետյանի մոտ, հետևաբար, նա չէր կարող այն իրացրած լինի Հովհաննես Սարգսյանին։
Պաշտպանը նշել է, որ նման պարագայում պաշտպանական կողմը գտնում է, որ վարույթն իրականացնող մարմինը կամ չի կարողացել օրենքով սահմանված կարգով հստակ ձևակերպել Ա.Կարապետյանին առաջադրված մեղադրանքը, քանի որ դրա հիմքերը չի ունեցել, կամ էլ միտումնավոր է մեղադրանք առաջադրել նման անորոշ, երկիմաստ և տարբեր մեկնաբանությունների տեղիք տվող ձևակերպումներով, որպեսզի շփոթության մեջ գցի մեղադրյալին և դրանով իսկ զրկի նրան արդյունավետ պաշտպանվելու հնարավորությունից, ինչը, ինչպես արդեն նշվել էր, համարվում է պաշտպանական իրավունքի կոպիտ խախտում։
Բացի այդ, պաշտպանը նշել է, որ դեպքի կապակցությամբ, տրված ցուցմունքներում ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանը նշել է, որ 2015թ. դեկտեմբերի 3-ին Արագածոտնի մարզի Արագած գյուղ տանող ճանապարհին գտնվող դաշտավայրերում պատահական աճած կանեփի թփերից իր անձնական օգտագործման համար քաղել է կանեփի զանգված, որը փաթեթավորել է 2 առանձին փաթեթներում, որոնցից մեկը մանրացրած և ծխախոտ խառնած՝ օգտագործելու նպատակով, իսկ ընդհանուր զանգվածի առանձնացված սերմերը փաթեթավորել է երրորդ փաթեթում՝ փաթեթները պահելով գրպաններում։ 2015թ. նոյեմբերի 4-ին աշխատանք փնտրելու նպատակով եկել է Երևան, այնուհետև այցելել է «Սասունցի Դավիթ» կայարանի շուկայի հետնամասում գտնվող վագոն-տնակում բնակվող ծանոթին, որտեղ էլ ծանոթացել է Հ.Սարգսյանի հետ։ Ժամը 13.30-ի սահմաններում վագոն են մտել ոստիկանության աշխատակիցները և իրեն ու Հ.Սարգսյանին բերման ենթարկել ոստիկանության Մարաշի բաժանմունք, որտեղ իրեն անձնական խուզարկության են ենթարկել, և իր մոտից՝ բաճկոնի ու տաբատի գրպաններից, հայտնաբերել են առանձին փաթեթներով փաթեթավորված 8,5 և 5,6 գրամ զանգվածներով կանեփի զանգվածները և 13 հատ կանեփի սերմերը։
Ա.Կարապետյանը նշել է նաև, որ ինչպես այդ օրը, այնպես էլ դրանից առաջ ինքը Հ.Սարգսյանին որևէ թմրամիջոց չի հյուրասիրել, չի տվել, չի վաճառել և որևէ այլ ձևով չի իրացրել։
Դատարանում նման ցուցմունք է տվել նաև վկա Հովհաննես Սարգսյանը։
Պաշտպանը նշել է, որ գնահատելով ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները, վկա Հ.Սարգսյանի դատաքննական ցուցմունքը, համադրելով դրանք գործով հետազոտված մյուս ապացույցների՝ մասնավորապես, անձնական խուզարկության արձանագրության, դատաքիմիական փորձաքննության, ինչպես նաև Ա.Կարապետյանին առաջադրված մեղադրանքի իրավական ձևակերպումների հետ, պաշտպանական կողմը գալիս է այն համոզման, որ Ա.Կարապետյանի և վկա Հ.Սարգսյանի դատաքննական ցուցմունքները այն մասին, որ Ա.Կարապետյանը Հ.Սարգսյանին թմրամիջոց չի իրացրել, իսկ վերջինս էլ այն ծխելու եղանակով չի օգտագործել՝ արժանահավատ են և համապատասխանում են իրականությանը։
Պաշտպանը նշել է նաև, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից Արտեմ Կարապետյանը մեղավոր է ճանաչվել բոլորովին այլ ծավալով հանցավոր գործողությունների կատարման մեջ, որը նախկինում նրան չի մեղսագրվել, և որի վերաբերյալ նա դատարանում հնարավորություն չի ունեցել նախկինում բացատրություններ ու պարզաբանումներ տալ, կառուցել իր պաշտպանական մարտավարությունը և օրենքով նախատեսված այլ ձևերով պաշտպանվել։
Պաշտպանը նշել է նաև, որ ամբաստանյալ Արտեմ Կարապետյանը երիտասարդ է, ունի մշտական բնակության վայր, բնութագրվում է դրականորեն, ամուսնացած է, խնամքի տակ են գտնվում 3-րդ խմբի հաշմանդամ, կենսաթոշակառու մայրը, կինը և անչափահաս երեխան։ Բացի այդ, նրա հետ համատեղ բնակվում է նաև նրա վատառողջ եղբայրը՝ ընտանիքով։ Ա.Կարապետյանի բազմանդամ ընտանիքը գտնվում է սոցիալական ծանր վիճակում, որի միակ կերակրողն ու խնամողը հանդիսանում ամբաստանյալը։ Ա.Կարապետյանը նախկինում դատված կամ որևէ այլ ձևով արատավորված չի եղել, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և շահագրգռված լինելով գործի օբյեկտիվ քննության համար, տվել է ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, անկեզծորեն զղջացել է կատարվածի համար, 2015թ. նոյեմբերի 4-ից գտնվում է նախնական կալանքի տակ։
Պաշտպանը նշել է, որ վերը նշված հանգամանքներն էականորեն նվազեցնում են կատարած արարքի վտանգավորությունը, հետևաբար, կարելի է գալ եզրահանգման, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու:
Ելնելով վերոգրյալից, պաշտպանը խնդրել է՝ «Բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016թ. հոկտեմբերի 27-ի դատավճիռը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով Արտեմ Կարապետյանի նկատմամբ քրեական հետապնդունը դադարեցնել՝ հանցակազմի բացակայության պատճառով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով Արտեմ Կարապետյանի նկատմամբ նշանակել համաչափ մեղմ պատիժ և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կարգով, այն պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան»։
Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները.
Դատական նիստի ժամանակ ամբաստանյալ Արտեմ Կարապետյանը և նրա պաշտպան Է.Աղաջանյանը՝ առարկելով մեղադրողի բողոքի դեմ, վերոհիշյալ հիմնավորումներով պնդեցին պաշտպանի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը և խնդրեցին այն բավարարել:
Մեղադրող Ա.Սիմոնյանը՝ առարկելով պաշտպանի բողոքի դեմ, վերոհիշյալ հիմնավորումներով պնդեց իր կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը և խնդրեց այն բավարարել:


Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Վերաքննիչ դատարանը, ուսումնասիրելով պաշտպան Է.Աղաջանյանի և մեղադրող Ա.Սիմոնյանի վերաքննիչ բողոքները, գտնում է, որ դրանք պետք է մերժել` հետևյալ պատճառաբանությամբ:
Վերաքննիչ դատարանն անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով ամբաստանյալ Արտեմ Կարապետյանի անմեղության վերաբերյալ պաշտպանի փաստարկներին, քրեական գործի ուսումնասիրությամբ եզրահանգում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում ստուգման ենթարկելով քրեական գործի հիմքում դրված ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրները, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով ամբաստանյալ Արտեմ Կարապետյանի մեղավորության վերաբերյալ հանգել է ճիշտ հետևության:
Այսպես.
Սույն գործի նյութերի հետազոտմամբ պարզվել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը՝ դատավճիռ կայացնելիս, հաստատված է համարել այն փաստական հանգամանքները, որ ամբաստանյալ Արտեմ Կարապետյանը 2015թ նոյեմբերի 3-ին Արագածոտնի մարզի Արագած գյուղ տանող ճանապարհին հարակից դաշտում աճած կանեփի թփերից իր գործածման համար քաղել է տերևներ և սերմեր, որից հետո տերևների մի մասը չորացրել, մանրացրել ու խառնել է ծխախոտի հետ և փաթեթավորել, իսկ դրանց մյուս մասն ու սերմերն առանձին փաթեթավորմամբ պահել է տաբատի և բաճկոնի գրպաններում։ Հաջորդ օրը` նոյեմբերի 4-ին, աշխատանք փնտրելու նպատակով ամբաստանյալը մեկնել է Երևան: Ժամը 13.00-ի սահմաններում այցելել է Էրեբունի վարչական շրջանում գտնվող «Սասունցի Դավթի» արձանի մոտակայքում տեղադրված վագոն-տնակում բնակվող՝ 2015թ. նոյեմբերի 12-ին մահացած, ծանոթին՝ Հենրիկ Արզումանյանին, մինչև տնակ մտնելը գործածելով ծխախոտի գլանակի մեջ լցված կանեփի չորացված տերևների ու ծխախոտի մասնիկների խառնուրդի մի մասը։ Տնակ մտնելուց հետո՝ ամբաստանյալը ծանոթացել է այնտեղ գտնվող Հովհաննես Սարգսյանի հետ և նրան հյուրասիրել է «Ախթամար» գրառմամբ ծխախոտի գլանակ, որի մեջ լցված է եղել «Տետրահիդրոկանաբինոլ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ կանեփի բուսական մասնիկների և ծխախոտի մասնիկների խառնուրդ։ Քիչ անց վագոն-տնակ մտած ոստիկանների կողմից ամբաստանյալն ու վկան բերման են ենթարկվել ոստիկանության բաժին, որտեղ կատարված անձնական խուզարկությամբ ամբաստանյալի մոտից՝ բաճկոնի և տաբատի գրպաններից, հայտնաբերել են 3 փաթեթի մեջ լցված, նախաքննության ընթացքում իրեղեն ապացույց ճանաչված, բուսական ծագմամբ 7,84 գրամ հաստատուն քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը, 0,079 գրամ քշով «Տետրահիդրոկաննաբինոլ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ 5,63 գրամ քաշով բուսական ծագմամբ նյութը և կաննաբինոիդների հետքերով «Ախթամար» գրառմամբ ծխուկի ինքնաշեն զտիչը (ֆիլտրը)։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ վերոգրյալ փաստական հանգամանքները հաստատվել են հետևյալ ապացույցներով.
Ամբաստանյալ Արտեմ Կարապետյանի նախաքննական ցուցմունքով այն մասին, որ 2015թ. նոյեմբերի 3-ին իր բնակության վայրի՝ Արագածոտնի մարզի Արագած գյուղ տանող ճանապարհի շրջակայքում գտնվող դաշտավայրերում պատահական աճած կանեփի թփերից իր անձնական օգտագործման համար քաղել է կանեփի զանգված, որը փաթեթավորել է 2 առանձին փաթեթներում, որոնցից մեկը մանրեցրած և ծխախոտ խառնած՝ օգտագործելու նպատակով, ընդհանուր զանգվածի առանձնացված սերմերը փաթեթավորել է երրորդ փաթեթում, իսկ փաթեթները պահել գրպաններում։ Նոյեմբերի 4-ին աշխատանք փնտրելու համար եկել է Երևան, այնուհետև, այցելել է «Սասունցի Դավթի» կայարանի շուկայի հետնամասում գտնվող վագոն-տնակում բնակվող ծանոթին, որտեղ էլ ծանոթացել է Հովհաննես Սարգսյանի հետ։ Ժամը 13.30-ի սահմաններում վագոն են մտել ոստիկանության աշխատակիցները և իրեն ու Հովհաննեսին բերման ենթարկել ոստիկանության Մարաշի բաժանմունք, որտեղ անձնական խուզարկությամբ իր մոտից՝ բաճկոնի ու տաբատի գրպաններից, հայտնաբերել են առանձին փաթեթներով փաթեթավորված 8,5 և 5,6 գրամ քաշերով կանեփի զանգվածներն ու 13 հատ կանեփի սերմերը։
Վկա Հովհաննես Սարգսյանի նախաքննական ցուցմունքով այն մասին, որ 2015 թվականի ամռանն ինքը ծանոթացել է Էրեբունի վարչական շրջանում գտնվող «Սասունցի Դավիթ» կայարանի շուկայի մոտ գտնվող վագոն-տնակում բնակվող Հեն-րիկ Արզումանյանի հետ, ում երբեմն օգնել է սննդով։ 2015թ. նոյեմբերի 4-ին նույնպես այցելել է նրան, և ժամը 13.00-ի սահմաններում ծանոթացել է նույն տնակ եկած Արտեմ Կարապետյանի՝ Հ.Արզումանյանի ծանոթի հետ, ով զրույցի ընթացքում գրպանից հանել է ծխախոտի գլանակ, ասել, որ այն լցված է «պլանով» և առաջարկել է ծխել։ Համաձայնելով նրա առաջարկին՝ նրա հետ՝ կես-կես, ծխել են նշված գլանակը։ Դրանից մոտ 15 րոպե անց՝ ժամը 13.30-ի սահմաններում, տնակ են մտել ոստիկաններ և իրենց բերման են ենթարկել ոստիկանության Մարաշի բաժանմունք։
Դատաքննությամբ վկա Հովհաննես Սարգսյանը պնդել է նախաքննական ցուցմունքն ու հայտնել, որ նախկինում՝ փոքր հասակում, մեկ անգամ գործածել է թմրամիջոց։
Անձնական խուզարկություն կատարելու մասին 2015թ. նոյեմբերի 4-ի արձանագրությունով, համաձայն որի՝ Արտեմ Կարապետյանի մոտից՝ բաճկոնի աջ գրպանից, հայտնաբերվել է բաց շագանակագույն թղթի մեջ փաթեթավորված, 8.5 գրամ քաշով դեղնականաչավուն զանգված, տաբատի աջ հետնամասի գրպանից՝ սպիտակ թղթի մեջ փաթեթավորված թվով 13 հատ կանեփի սերմ, հետնամասի ձախ գրպանից՝ սպիտակ թղթի մեջ փաթեթավորված, 5.6 գրամ քաշով դեղնականաչավուն զանգված, ծխախոտի վերջնամաս՝ կոշտ թղթով փաթեթավորված, տաբատի ձախ առջևի գրպանից՝ «Ախթամար» ծխախոտի տուփ՝ 9 ծխախոտով, իսկ աջ գրպանից՝ ամբողջությամբ դատարկ շագանակագույն դրամապանակ։ Վերջինս հայտարարել է, որ նշված թմրամիջոցները քաղել է Արագածոտնի մարզի Արագած գյուղ մտնող ճանապարհից։
Դատաքիմիական փորձաքննության 2015թ. նոյեմբերի 4-ի թիվ 480Ք-15 եզրակացությունով, համաձայն որի՝
1. Փորձաքննության ներկայացված բուսական ծագմամբ 7,84 գրամ հաստատուն քաշով նյութը հանդիսանում է «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց։
2. Փորձաքննության ներկայացված 5,63 գրամ քաշով բուսական ծագմամբ նյութը հանդիսանում է կանեփի բուսական մասնիկների և ծխախոտի մասնիկների խառնուրդ, որը պարունակում է 0,079 գրամ «Տետրահիդրոկաննաբինոլ» տեսակի թմրամիջոց։
3. Փորձաքննության ներկայացված «AKHTAMAR» գրառմամբ թվով 9 ծխախոտի գլանակներում թմրալկալոիդներ չեն հայտնաբերվել։
4. Փորձաքննության ներկայացված «AKHTAMAR» գրառմամբ ծխուկի ինքնաշեն ֆիլտրի վրա հայտնաբերվել են կաննաբինոիդների հետքեր։
Իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին 2015թ. դեկտեմբերի 9-ի որոշմամբ, համաձայն որի՝ 7.84 գրամ հաստատուն քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը, 0,079 գրամ «Տետրահիդրոկաննաբինոլ» տեսակի թմրամիջոց պարունակող 5.63 գրամ քաշով բուսական ծագմամբ կանեփի բուսական մասնիկների և ծխախոտի մասնիկների խառնուրդը և կաննաբինոիդների հետքեր պարունակող «AKHTAMAR» գրառմամբ ծխուկի ինքնաշեն ֆիլտրը ճանաչվել են իրեղեն ապացույց։
Տոկսիկոքիմիական փորձաքննության 2015թ. նոյեմբերի 27-ի թիվ 15-3114 եզրակացությամբ, համաձայն որի՝ փորձաքննության համար Հովհաննես Սարգսյանից վերցված մեզի և մազի փորձանմուշների մեջ հայտնաբերվել են կանաբինոիդների խմբին պատկանող թմրամիջոցի թմրալկալոիդների հետքեր։
Տոկսիկոքիմիական փորձաքննության 2015թ. նոյեմբերի 27-ի թիվ 15-3116 եզրակացությամբ, համաձայն որի՝ փորձաքննության համար Արտեմ Կարապետյանից վերցված մեզի և մազի փորձանմուշների մեջ հայտնաբերվել են կանաբինոիդների խմբին պատկանող թմրամիջոցի թմրալկալոիդներ։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, վերլուծելով ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքն ու համակցության մեջ գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման վրա ձևավորված համոզմամբ իրավացիորեն հանգել է հետևության, որ սույն քրեական գործին վերաբերվող փոխկապակցված հավաստի և քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ ձեռք բերված ապացույցների բավարար ամբողջությամբ չի հաստատվել, որ ամբաստանյալ Արտեմ Կարապետյանը «իրացնելու նպատակով պատրաստել, պահել և փոխադրել է 5,63 գրամ քաշով բուսական ծագմամբ կանեփի բուսական մասնիկների և ծխախոտի մասնիկների խառնուրդ՝ զգալի չափի՝ 0,079 գրամ, տետրահիդրոկանաբինոլ տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ», նկատի ունենալով, որ նախաքննությամբ նշված մեղադրանքը հիմնավորող բավարար ապացույցներ ձեռք չեն բերվել և այդպիսիք ձեռք չեն բերվել նաև դատաքննությամբ։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը փաստել է, որ միայն թմրամիջոցի մի մասի իրացման փաստը չի կարող համարվել բավարար ապացույց և գնահատվել որպես իրացման նպատակով թմրամիջոցի ամբողջ քանակի ապօրինի պատրաստում, պահում և փոխադրում։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ նման պայմաններում Առաջին ատյանի դատարանը եկել է ճիշտ հետևության, որ դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների համակցությամբ հաստատվել է, որ ամբաստանյալ Արտեմ Կարապետյանն առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի պատրաստել, պահել և փոխադրել է խոշոր չափով՝ 7,84 գրամ հաստատուն քաշով, «մարիխուանա» տեսակի և զգալի չափով՝ 0,079 գրամ քաշով, «տետրահիդրոկանաբինոլ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ 5,63 գրամ քաշով բուսական ծագմամբ կանեփի բուսական մասնիկների ու ծխախոտի մասնիկների խառնուրդ և իրացրել է «տետրահիդրոկանաբինոլ» տեսակի թմրամիջոց պարունակող բուսական զանգվածի խառնուրդ՝ թմրամիջոց, այսինքն՝ կատարել է հանցագործություններ՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ նման պայմաններում Առաջին ատյանի դատարանը եկել է ճիշտ եզրահանգման, որ վերոգրյալ պատճառաբանություններով ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքը պետք է վերաորակվի, և նա պետք է պատասխանատվության ենթարկվի վերը նշված հանցավոր արարքները կատարելու համար։
Անդրադառնալով պաշտպանի այն փաստարկին, որ ըստ առաջադրված մեղադրանքի Արտեմ Կարապետյանն ընդհանուր առմամբ ձեռք է բերել 13,47 գրամ ընդհանուր քաշով կանեփի բուսական զանգված, որից առանց իրացնելու նպակակի պատրաստել է 7, 84 գրամ հաստատուն քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, իսկ իրացնելու նպատակով՝ 5,63 գրամ քաշով բուսական ծագմամբ կանեփի բուսական մասնիկների և ծխախոտի մասնիկների խարնուրդ՝ 0,079 գրամ «տետրահիդրոկանաբինոլ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ, որն իրացրել է Հովհաննես Սարգսյանին, մինչդեռ՝ Արտեմ Կարապետյանի անձնական խուզարկության ժամանակ նրա տաբատի ձախ հետնամասի գրպանից հայտնաբերվել է նաև 5,6 գրամ քաշով դեղնականաչավում զանգված, ինչը վկայում է այն մասին, որ Արտեմ Կարապետյանը չէր կարող այն իրացրած լիներ Հովհաննես Սարգսյանին, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ նման փաստարկն անհիմն է, քանի որ Արտեմ Կարապետյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել ոչ թե 0,079 գրամ «տետրահիդրոկանաբինոլ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ, 5,63 գրամ քաշով բուսական ծագմամբ կանեփի բուսական մասնիկների և ծխախոտի մասնիկների խառնուրդը Հովհաննես Սարգսյանին ապօրինի իրացնելու, այլ նշված խառնուրդից «AKHTAMAR» գրառմամբ ծխախոտի գլանակի մեջ լցնելով Հովհաննես Սարգսյանին հյուրասիրելու միջոցով ապօրինի իրացրելու համար:
Նշված հիմքով Վերաքննիչ դատարանն անհիմն է համարում նաև պաշտպանի այն փաստարկը, որ գործի քննության ընթացքում Առաջին ատյանի դատարանը դուրս է եկել մեղադրանքի սահմաններից:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Արտեմ Կարապետյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղավոր է ճանաչել այն արարքի համար, որ նա Հովհանես Սարգսյանին ապօրինի իրացրել է «տետրահիդրոկանաբինոլ» տեսակի թմրամիջոց պարունակող բուսական զանգվածի խառնուրդ՝ թմրամիջոց, որպիսի մեղադրանքը ներառված է եղել ինչպես Արտեմ Կարապետյանին մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշման մեջ, այնպես էլ մեղադրական եզրակացությունում։
Անդրադառնալով պաշտպանի այն փաստարկին, որ Առաջին ատյանի դատարանում ինչպես ամբաստանյալ Արտեմ Կարապետյանը, այնպես էլ միակ վկա Հովհաննես Սարգսյանը հայտնել են, որ ինչպես այդ օրը, այնպես էլ դրանից առաջ Արտեմ Սարգսյանը Հովհաննես Սարգսյանին որևէ թմրամիջոց չի հյուրասիրել, չի տվել, չի վաճառել և որևէ այլ ձևով չի իրացրել, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործի նյութերից երևում է, որ վկա Հովհաննես Սարգսյանը դատարանում պնդել է նախաքննության ժամանակ տված իր մեղադրական ցուցմունքը։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է նաև, որ Առաջին ատյանի դատարանն անդրադառնալով ամբաստանյալ Արտեմ Կարապետյանի այն պատճառաբանությանը, որ ինքը Հովհաննես Սարգսյանին թմրամիջոց չի հյուրասիրել, եկել է ճիշտ եզրահանգման, որ այն անհիմն է, և այդ պատճառաբանությամբ ամբաստանյալը ցանկանում է խուսափել կատարած հանցագործության համար պատասխանատվությունից և պատժից։
Անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժին և նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցին, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է հետևյալը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժն արդարացի է, եթե համապատասխանում է հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար է անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով նույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս հանցավորի նկատմամբ անհատական մոտեցումն անհրաժեշտ է, որպեսզի դատարանը պատժի տեսակն ու չափը ընտրելիս համոզվի, որ դրանով կհասնի պատժի վերը նշված նպատակներին, որոնք փոխկապակցված և փոխհամաձայնեցված են (մեկ նպատակը ենթադրում է մյուսները և յուրաքանչյուրի ինքնուրույն իրականացումն օժանդակում է մյուսներին)։ Այսինքն` պատժի նպատակներին հասնելու երաշխիք է հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ արդարացի, արարքի ծանրությանը և հասարակական վտանգավորությանը համապատասխան պատիժ նշանակելը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները, որոշիչ հանգամանքներ են պատժի տեսակը և չափը որոշելու հարցում։
Այսինքն, դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրության համար վտանգավորության աստիճանի վրա (հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, վնասի չափը և այլն)։ Դատարանը հանրության համար վտանգավորության բնույթը որոշելու ժամանակ պետք է պարզի և հաշվի առնի նաև պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը հանցանքի կատարման պահին։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն`հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ Դրանք հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը։ Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը։ Դրանք բարձրացնում կամ իջեցնում են հասարակական վտանգավորության աստիճանը և ազդում են պատժի վրա։
Քրեական օրենքի Ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի, այնպես էլ պատժաչափի վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին։
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (...)»։
Սույն քրեաիրավական նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության են ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։
Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա (հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ, ի թիվս այլ որոշումների, մանրամասն տե՛ս ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ Գարուշ Մադաթյանի գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, Արմեն Շահբազյանի գործով 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13, Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումները)` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԵԷԴ/0132/01/13, ԵԱՆԴ/0060/01/13, ԵԿԴ/0096/01/13, ԵԿԴ/0252/01/13, ԵՄԴ/0027/01/14, ԳԴ/0014/01/14, ՍԴ/0204/01/13, ՏԴ/0031/01/14, ՍԴ3/0174/01/14, ԵԱԴԴ/0011/01/14, ԵԱՔԴ/0091/01/14, ԵԿԴ/0039/01/15 և այլն)։
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս հաշվի առնվող հանգամանքներից հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշումներ է ձևավորել թիվ ՎԲ-50/07, թիվ ԵԿԴ/0042/01/11, թիվ ՍԴ/0109/01/12, թիվ ԱՎԴ/0082/01/12, թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14 և այլ որոշումներում։ Մասնավորապես, Հ.Հարությունյանի գործով որոշման շրջանակներում ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը ձևավորել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանի, այլև հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ հանդիսացող նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցության ճիշտ գնահատումը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, դատվածությունը և այլն)» (տե՛ս Հազարապետ Հարությունյանի գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07 որոշումը)։
Հ.Հարությունյանի գործով կայացված որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները ՀՀ վճռաբեկ դատարանը զարգացրել է Ս.Սարգսյանի գործով որոշման շրջանակներում՝ ձևավորելով հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(...) «[Հ]անցավորի անձնավորություն» եզրույթը, ի տարբերություն «հանցագործության սուբյեկտ» եզրույթի, ավելի ընդարձակ է, և օժտված է սոցիալ-ժողովրդագրական, բարոյահոգեբանական և քրեաիրավական բնութագրերով։ (...)
(...) [Պ]ատժի անհատականացման ժամանակ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները հաշվի առնելու անհրաժեշտությունը պայմանավորված է ինչպես պատժի նպատակների իրականացման, այնպես էլ անձի արժանապատվության հարգման սահմանադրական պահանջի առկայությամբ» (տե՛ս Սերոբ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 36-37-րդ կետերը)։
Իսկ Ս.Աղախանյանի գործով որոշման շրջանակներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է. «(…) [Յ]ուրաքանչյուր գործով նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների (…), պետք է բազմակողմանի վերլուծության ու գնահատման ենթարկի հանցավորի անձը։ (...) [Պ]ատասխանատվության և պատժի անհատականացման և հետևաբար նաև նշանակված պատժի կրման հարցի լուծման համար էական նշանակություն ունեն հանցավորի անձի ոչ միայն ֆիզիկական ու հոգեկան, այլև սոցիալական առանձնահատկությունների վերաբերյալ փաստական տվյալները։ Հետևաբար, հանցավորի պատասխանատվությունն ու պատիժն անհատականացնելիս և նշանակված պատիժը փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է ուսումնասիրի հանցավորի ընտանեկան դրության, նրա խնամքին այլ անձանց առկայության, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղի ու դիրքի, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագրի և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները։
(…) [Ա]նձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի նաև այն հանգամանքը, թե նշանակված պատիժն ինչպիսի ազդեցություն կարող է ունենալ ամբաստանյալի ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա» (տե՛ս Սեյրան Աղախանյանի գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12 որոշման 19-րդ կետը)։
Սույն գործի նյութերի հետազոտմամբ պարզվել է, որ ամբաստանյալ Արտեմ Կարապետյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Առաջին ատյանի դատարանը նրա պատասխանատվությունն ու պատիժն ինչպես մեղմացնող, այնպես էլ ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրել:
Առաջին ատյանի դատարանը որպես ամբաստանյալ Արտեմ Կարապետյանի անձը բնութագրող տվյալ է դիտել այն, որ նա առաջին անգամ է դատապարտվում:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ ամբաստանյալ Արտեմ Կարապետյանի խնամքի տակ են գտնվում երրորդ խմբի հաշմանդամ մայրը, կինը և մանկահասակ երեխան, որպիսի փաստական հանգամանքը պետք է դիտել որպես ամբաստանյալ Արտեմ Կարապետյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ սույն գործի նյութերում առկա է Արագածոտնի մարզի Արագած համայնքի ղեկավարի կողմից տրված բնութագիրը, համաձայն որի՝ Արտեմ Կարապետյանը բնութագրվում է դրականորեն:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ չնայած Առաջին ատյանի դատարանն Արտեմ Կարապետյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս ամբաստանյալի անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող վերը նշված հանգամանքները հաշվի չի առել, սակայն հաշվի առնելով Արտեմ Կարապետյանի կողմից կատարած արարքների հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցագործության կատարման եղանակը, թմրամիջոցի տեսակն ու քանակը, իրացման նպատակն ու հանգամանքները, դրանք համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալի հետ, իրավացիորեն եկել է այն եզրահանգման, որ Արտեմ Կարապետյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակվի ազատազրկման ձևով։
Միևնույն ժամանակ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվող պատիժը նրա կողմից կրելու հարցը քննարկելիս՝ ելնելով քրեական օրենսդրության սկզբունքներից, պատժի նպատակների իրականացման անհրաժեշտությունից և հաշվի առնելով նրա անձը, հանգել է իրավաչափ եզրահանգման, որ պատժի նպատակները կարող են իրականացվել միայն նշանակված պատիժը նրա կողմից կրելու պայմաններում:
Վերը շարադրված փաստական հանգամանքները համադրելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտած իրավական դիրքորոշումների հետ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Արտեմ Կարապետյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, ինչպես նաև նշանակված պատիժը կրելու հարցը քննարկելիս, Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է իրավաչափ եզրահանգման, քանի որ՝ հաշվի առնելով Արտեմ Կարապետյանի կողմից կատարած արարքների հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, թմրանյութի տեսակը, չափը, արարքների կատարման նպատակն ու շարժառիթը, և դրանք համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների հետ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ամբաստանյալ Արտեմ Կարապետյանի նկատմամբ նշանակված պատիժն արդարացի է, և միայն նշանակված պատիժը կրելու միջոցով կարելի է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին:
Վերոշարադրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի պահպանման տեսանկյունից Առաջին ատյանի դատարանի վերը նշված հետևությունները հիմնավորված են։
Այսպիսով, վերը նշված վերլուծությունների համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը գալիս է եզրահանգման, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ, 361.1-րդ, 385-387-րդ, 390-րդ, 393-394-րդ, 398-րդ և 412-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

Մեղադրող Ա.Սիմոնյանի և պաշտպան Է.Աղաջանյանի վերաքննիչ բողոքները մերժել՝ Արտեմ Վահանի Կարապետյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. հոկտեմբերի 27-ի դատավճիռը թողնելով օրինական ուժի մեջ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:



ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԱԶԱՐՅԱՆ




ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ




Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ