Հիմնական
Գործի համար:
ԵԿԴ/0301/01/15
Վիճակագրական տողի համար :
6.2
Պատասխանող
Աննա Մանասերյան Ներսեսի
Աննա Մանասարյան
Դատավոր
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Մնացական Մարտիրոսյան
Հոդվածներ
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
ՀՀ Քրեական օրենսգիրք
Հոդված 176 Մաս 1
Դատավոր
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Մնացական Մարտիրոսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2016-03-03 | 16:00 | 4 | Կայացել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2016-02-24 | 16:00 | 4 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2016-02-10 | 10:00 | 4 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2016-01-22 | 09:30 | 4 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2016-01-11 | 17:00 | 4 | Կայացել է |
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
Քրեական պատասխանատվությունից ազատելու, քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը,
նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող,
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների
դատախազության ավագ դատախազ Տ. Պողոսյանի,
հանրային պաշտպան Ս. Հարությունյանի,
որպես անչափահաս ամբաստանյալ
Ա. Մանասարյանի օրինական
ներկայացուցիչ ներգրավված Երևանի
Կենտրոն վարչական շրջանի
խնամակալության և հոգաբարձության
մարմնի ներկայացուցիչ Լ. Շահինյանի,
տուժող Ռ. Մաթևոսյանի,
2016թ. մարտի 03-ին, դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննելով ԵԿԴ-0301/01/15 (13807215) քրեական գործն ըստ մեղադրանքի անչափահաս
Աննա Ներսեսի Մանասարյանի`
ծնված 1999թ. ապրիլի 5-ին Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, թերի միջնակարգ կրթությամբ, նախկինում չդատված, հաշվառված է և բնակվում է Երևան քաղաքի Կորյունի փողոցի թիվ 23/2 հասցեում, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը
2015թ. սեպտեմբերի 03-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում, Ռոբերտ Միշայի Մաթևոսյանի հաղորդման առթիվ նախապատրաստված նյութերով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 13807215 քրեական գործը։
Նախաքննության մարմնի կողմից անչափահաս Աննա Մանասարյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով հետևյալ արարքի համար. «որ նա, 2015թ. սեպտեմբերի 1-ին` ժամը 19։30-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Խորենացի 24 հասցեում գործող, «Ոսկու աշխարհ» տոնավաճառի մոտակայքում բացահայտ հափշտակել է Ռոբերտ Միշայի Մաթևոսյանի 9.000 ՀՀ դրամ արժողության «NOKIA» տեսակի «RM-944» մոդելի բջջային հեռախոսը և դիմել փախուստի։
Այսինքն` Աննա Ներսեսի Մանասարյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով»։
2015թ. դեկտեմբերի 17-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2015թ. դեկտեմբերի 18-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ դատական քննության է նշանակվել 2016թ. հունվարի 11-ին։
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները
Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
Անչափահաս ամբաստանյալ Աննա Մանասարյանը ծնվել է 1999թ. ապրիլի 05-ին Երևանում։ Շուրջ յոթ տարի առաջ նրա ծնողներն ամուսնալուծվել են։ Ա. Մանասարյանը բնակվում է հարազատ մոր, պապի, տատի, կրտսեր քրոջ և երկու եղբայրների հետ միասին։ Ա. Մանասարյանի խնամքով և դաստիարակությամբ սկզբում զբաղվել է մայրը` Մարինա Գևորգյանը, սակայն հետագայում Ա. Մանասարյանը դադարեցրել է մոր հետ շփումը և մայրը նրա դաստիարակությամբ փաստացի չի զբաղվում։ Այդ պատճառով, քրեական գործով որպես Ա. Մանասարյանի օրինական ներկայացուցիչ ներգրավվել է Երևանի Կենտորն վարչական շրջանի խնամակալության և հոգաբարձության մարմնի ներկայացուցիչ Լիդա Շահինյանը։
Ա. Մանասարյանի կյանքի և դաստիարակության պայմանները բարվոք չեն, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը` ոչ բավարար։
Անչափահաս ամբաստանյալ Աննա Ներսեսի Մանասարյանը 2015թ. սեպտեմբերի 1-ին, ժամը 19.00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Խորենացի փողոցի թիվ 24 հասցեում գործող, «Ոսկու աշխարհ» տոնավաճառին հարակից տարածքում գտնվող, «Ղ-Տելեկոմ» փակ բաժնետիրական /այսուհետ ՓԲ/ ընկերությանը պատկանող կրպակի մոտ մոտեցել է տուժող Ռոբերտ Միշայի Մաթևոսյանին և նրա վերնաշապիկի գրպանից բացահայտ հափշտակել է «NOKIA» տեսակի «RM-944» մոդելի բջջային հեռախոսը, որից հետո դիմել է փախուստի։
Ռ. Մաթևոսյանը հետապնդել է Ա. Մանասարյանին, բղավել, ոստիկաններից և քաղաքացիներից օգնություն է խնդրել։ Այնուհետև հետապնդելով Ա. Մանասարյանին` Ռ. Մաթևոսյանը հասել է վերոհիշյալ տոնավաճառի դիմացի մայթեզրին գտնվող «Հագուստի աշխարհ» խանութի մոտ, որտեղ Ա. Մանասարյանը նրան է վերադարձրել հափշտակված բջջային հեռախոսի միջից հանված հեռախոսաքարտը և հեռացել` իր հետ տանելով Ռ. Մաթևոսյանից հափշտակված «NOKIA» տեսակի «RM-944» մոդելի բջջային հեռախոսը։
Քրեական գործի նախաքննության ընթացքում, Ա. Մանասարյանի կողմից հափշտակված բջջային հեռախոսը հայտնաբերվել է, ճանաչվել է իրեղեն ապացույց և ի պահ է հանձնվել տուժող Ռ. Մաթևոսյանին։
Ամբաստանյալ Ա. Մանասարյանի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալ Ա. Մանասարյանը հանցանքը կատարել է` լինելով անչափահաս, տասնվեց տարեկան հասակում, նախկինում դատված չի եղել, առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, խոստովանական ցուցմունքներ է տվել և ընդունելով մեղքը` զղջացել է կատարած արարքի համար։
Ապացույցների հետազոտում և գնահատում
Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Անչափահաս ամբաստանյալ Աննա Մանասարյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2015թ. սեպտեմբերին, ստույգ օրը չի հիշում, Երևան քաղաքի Խորենացի փողոցի վրա գործող «Ոսկու աշխարհ» տոնավաճառին հարակից տարածքում գտնվող, «Վիվասել» ՓԲ ընկերությանը պատկանող կրպակի մոտ մոտեցել է տուժող Ռոբերտ Մաթևոսյանին, նրա վերնաշապիկի գրպանից հափշտակել է «Նոկիա» տեսակի բջջային հեռախոսը և հեռացել։ Ռ. Մաթևոսյանը վազել է իր հետևից և օգնություն կանչել։ Հասնելով վերոհիշյալ տոնավաճառի դիմացի մայթեզրին գտնվող «Հագուստի աշխարհ» խանութի մոտ` այդ բջջային հեռախոսի միջից հանել է հեռախոսաքարտը, տվել է Ռ. Մաթևոսյանին և հեռացել։ Չի հիշում, թե այդ բջջային հեռախոսն ինչ է արել և տեղյակ չէ այն վերադարձվել է տուժողին, թե` ոչ։ Ընդունում է, որ սխալ արարք է կատարել և անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. գ.թ. 80-81, 122-123, 148/
Տուժող Ռոբերտ Միշայի Մաթևոսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2015թ. սեպտեմբերի 1-ին, ժամը 19.00-ի սահմաններում, գտնվել է Երևան քաղաքի Խորենացի փողոցում գործող «Ոսկու աշխարհ» տոնավաճառի մոտ։ Այդտեղ իրեն է մոտեցել ցածրահասակ մի աղջիկ։ Հետագայում տեղեկացել է, որ այդ աղջիկը Աննա Մանասարյանն է։ Վերջինս իրենից պահանջել է «Նոկիա» տեսակի բջջային հեռախոսը։ Ինքը հեռախոսը չի տվել։ Դրանից հետո Ա. Մանասարյանը վերնաշապիկի գրպանից հափշտակել է իր բջջային հեռախոսը և դիմել է փախուստի։ Իրենից հափշտակված բջջային հեռախոսը հետ վերցնելու համար օգնություն է կանչել ոստիկանության աշխատակիցներից և քաղաքացիներից, սակայն տեսնելով, որ շրջակայքում այլ անձինք չկան, ոչ ոք իրեն չի արձագանքում` վազել է Ա. Մանասարյանի հետևից մինչև դիմացի մայթեզրին գտնվող «Հագուստի աշխարհ» խանութի մոտ, որտեղից Ա. Մանասարյանը կորել է իր տեսադաշտից։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 13-15, 42-43, 120-121/
Վկա Հովհաննես Սպարտակի Պողոսյանի ցուցմունքով այն մասին, որ տաքսու վարորդ է, մասնավոր կարգով իրեն պատկանող «Օպել G» մակնիշի 34 MZ 040 պետհամարանիշի ավտոմեքենայով ուղևորափոխադրման ծառայություններ է մատուցում։ 2015թ. սեպտեմբերի վերջերին, ստույգ օրը չի հիշում, Երևան քաղաքի Պարոնյան փողոցում իրեն է մոտեցել մեկ այլ տաքսու վարորդ, ում չի ճանաչում, ինչպես նաև չի հիշում վերջինիս ավտոմեքենայի հաշվառման համարանիշները։ Նա իրեն առաջարկել է 10.000 ՀՀ դրամ գումարով գնել «Նոկիա» տեսակի բջջային հեռախոս։ Պայմանավորվածության են եկել և վճարելով 10.000 ՀՀ դրամ գումար` հիշյալ բջջային հեռախոսը վերցրել է և շահագործել։
2015թ. նոյեմբերի 27-ին ներկայացել է հարցաքննության և տեղեկացել է, որ այդ բջջային հեռախոսը հափշտակված է եղել։ Ա. Մանասարյանին և Ռ. Մաթևոսյանին չի ճանաչում։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 55-57/
Դատաապրանքագիտական փորձաքննության 2015թ. դեկտեմբերի 08-ի թիվ 1006-ԱՊ-15 եզրակացությամբ, որի համաձայն` «Փորձաքննությանը տրամադրված «NOKIA» տեսակի «RM-944» մոդելի բջջային հեռախոսի հավանական միջին շուկայական արժեքը 2015թ. սեպտեմբերի 01-ի դրությամբ, առկա ապրանքային վիճակի հաշվառմամբ, գնահատվում է 9000 (ինը հազար) դրամ։»։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 134-136/
Ա. Մանասարյանի մասնակցությամբ 2015թ. դեկտեմբերի 07-ին քննչական փորձարարություն կատարելու մասին արձանագրությամբ, որի համաձայն` դեպքի վայրը հանդիսացել է Երևանի Խորենացու փողոցում գործող «Ոսկու աշխարհ» տոնավաճառին հարակից տարածքը։ Ա. Մանասարյանը մատնացույց է արել այդտեղ գտնվող, «Ղ-Տելեկոմ» ՓԲ ընկերությանը պատկանող կրպակը և հայտարարել է, որ 2015թ. սեպտեմբերի 9-ին, ժամը 17։00-ի սահմաններում մոտեցել է վերոհիշյալ կրպակի կողքին կանգնած Ռ. Մաթևոսյանին և նրա գրպանից բացահայտ հափշտակել է նրա «Նոկիա» տեսակի բջջային հեռախոսը։ Այնուհետև Ա. Մանասարյանը մատնացույց է արել նշված տոնավաճառի դիմացի մայթեզրին գտնվող «Հագուստի աշխարհ» խանութը և հայտարարել է, որ երբ Ռ. Մաթևոսյանը վազելով հասել է այդտեղ` նրան է տվել հեռախոսաքարտը։ Դրանից հետո հեռացել է` իր հետ վերցնելով նրանից հափշտակված բջջային հեռախոսը։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 125-128/
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Վերլուծելով անչափահաս ամբաստանյալ Աննա Ներսեսի Մանասարյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Մանասարյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ կողոպուտ կատարելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված` հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեuված է uույն oրենuգրքով։»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն`
«3. Միջին ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում հինգ տարի ժամկետով ազատազրկումը, ինչպես նաև անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում տասը տարի ժամկետով ազատազրկումը։»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն`
«Առաջին անգամ ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք կատարած անձը կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե պարզվի, որ իրադրության փոփոխման հետևանքով այդ անձը կամ նրա կատարած արարքը դադարել է հանրության համար վտանգավոր լինելուց։»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 85-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անչափահասի նկատմամբ կարող է նշանակվել պատիժ կամ կարող են նշանակվել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ։»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 91-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Առաջին անգամ ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք կատարած անչափահասը դատարանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե դատարանը գտնի, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ։»։
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Անչափահասի նկատմամբ դատարանը կարող է նշանակել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի հետևյալ միջոցները.
1) նախազգուշացում.
2) ծնողների կամ նրանց փոխարինող անձանց կամ տեղական ինքնակառավարման կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողությանը հանձնելն առավելագույնը վեց ամիս ժամկետով։»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Կողոպուտը` ուրիշի գույքի բացահայտ հափշտակությունը`
պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից վեցհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով։»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 12-րդ կետի համաձայն` «Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե` (...) անձը Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի դրույթների ուժով ենթակա է ազատման քրեական պատասխանատվությունից։»։
Անչափահասին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու և նրա նկատմամբ դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու նպատակահարմարությունը և անհրաժեշտությունը պայմանավորված է նաև անչափահասների շահերի պաշտպանության վերաբերյալ ուղղորդող նշանակություն ունեցող մի շարք միջազգային-իրավական ակտերի պահանջների իրացվելիության խնդրով։
Մասնավորապես` «Անչափահասների նկատմամբ արդարադատություն իրականացնելու վերաբերյալ» ՄԱԿ-ի նվազագույն ստանդարտ կանոնների («Պեկինյան կանոններ») 5.1-րդ մասի համաձայն` «5.1 Անչափահասների վերաբերյալ արդարադատության համակարգն ուղղված է առաջին հերթին անչափահասի բարեկեցության ապահովմանը, որպեսզի անչափահաս իրավախախտների վրա ազդեցություն գործող ցանկացած միջոց միշտ համաչափ լինի ինչպես իրավախախտի անհատական առանձնահատկություններին, այնպես էլ իրավախախտման հանգամանքներին»։
Նույն կանոնների 17.1 կետի համաձայն` «17.1 Ներգործության միջոցների ընտրության ժամանակ իրավասու մարմինը պետք է ղեկավարվի հետևյալ սկզբունքներով.
ա) ներգործության միջոցները միշտ պետք է համարժեք լինեն ոչ միայն իրավախախտման հանգամանքներին և ծանրությանը, այլև անչափահասի դրությանը և պահանջներին, ինչպես նաև հասարակության պահանջներին.
բ) անչափահասի անձնական ազատության սահմանափակման մասին որոշումը պետք է ընդունվի միայն հարցի մանրազնին քննարկումից հետո, և սահմանափակումը հնարավորության սահմաններում պետք է հասցնել նվազագույնի.
գ) անչափահաս իրավախախտին պետք չէ ազատազրկել, եթե միայն նա մեղավոր չի ճանաչվում այլ անձի դեմ բռնությամբ լուրջ արարք գործելու կամ բազմաթիվ լուրջ իրավախախտումներ կատարելու մեջ, ինչպես նաև ներգործության ուրիշ համապատասխան միջոցի բացակայության դեպքում.
դ) անչափահասի գործի քննության ժամանակ նրա բարեհաջողության հարցը պետք է որոշիչ գործոն լինի։»։
Նույն կանոնների 18.1 կետի համաձայն` «18.1 Առավել ճկունություն ապահովելու և ուղղիչ հիմնարկներում կալանավորումից հնարավորին չափ խուսափելու նպատակով, իշխանության իրավասու մարմինը, գործի որոշման ժամանակ, իր տրամադրության տակ պետք է ներգործության համալիր միջոցառումներ ունենա։ Այդպիսի միջոցառումները, որոնք կարող են իրականացվել իրար հետ զուգակցելով, հանդիսանում են.
ա) խնամակալության մասին որոշումը, ղեկավարումը և հսկողությունը`
բ) պրոբացիան `
գ) ի բարօրություն համայնքի աշխատանքի մասին որոշումը`
դ) դրամական պատիժը, փոխհատուցումը և իրավունքների ռեստիտուցիան
ե) միջանկյալ և այլ կարգի միջոցառումների մասին որոշումը`
զ) խմբակային հոգեբուժությունը և նմանատիպ այլ միջոցառումների մասնակցության մասին որոշումը`
է) դաստիարակության հանձնելու, ապրելավայրի կամ այլ դաստիարակչական միջոցների վերաբերյալ որոշումը`
ը) համապատասխան այլ որոշումները։»։
«Երեխաների իրավունքների մասին» Նյու-Յորքի 1989 թվականի նոյեմբերի 20-ի կոնվենցիայի (Հայաստանի Հանրապետության կողմից վավերացվել է 1992 թվականի հունիսի 1-ին) 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Երեխաների նկատմամբ բոլոր գործողություններում, անկախ այն բանից, թե դրանք ձեռնարկվում են սոցիալական ապահովության հարցերով զբաղվող պետական կամ մասնավոր հիմնարկների, դատարանների, վարչական կամ օրենսդրական մարմինների կողմից, առաջնահերթ ուշադրություն է դարձվում երեխայի շահերի առավել ապահովմանը։»։
Նույն կոնվենցիայի 40-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Մասնակից պետությունները ճանաչում են մեղադրվող կամ քրեական օրենսդրությունը խախտած համարվող յուրաքանչյուր երեխայի իրավունքը՝ արժանանալու այնպիսի վերաբերմունքի, որը նպաստում է նրա արժանապատվության և նշանակալիության զգացումի զարգացմանը, երեխայի մեջ ամրապնդում է հարգանքը մարդու իրավունքների և ուրիշների հիմնարար ազատությունների նկատմամբ, և որի դեպքում հաշվի է առնվում երեխայի տարիքը և հասարակության մեջ նրա վերաինտեգրացման և հետագա դրական դեր խաղալուն նպաստելու ցանկալիությունը։ (…)
4. Անհրաժեշտ է այնպիսի բազմազան միջոցառումների առկայությունը, ինչպիսիք են խնամքի, խնամակալության և հսկողության մասին հրամանները, խորհրդատվական ծառայությունները, փորձաշրջանի նշանակումը, դաստիարակությունը, կրթական և մասնագիտական պատրաստության ծրագրերը և առանձին հաստատություններում խնամքի այլընտրանքային այլ ձևեր, որոնք ապահովում են երեխայի նկատմամբ նրա բարեկեցությանը, ինչպես նաև դրությանն ու հանցագործության բնույթին համապատասխանող վերաբերմունք։»։
Այսպիսով, վերոշարադրյալ ներպետական և միջազգային նորմերի վերլուծության արդյունքում պարզ է դառնում, որ անչափահասը դատարանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին։ Միևնույն ժամանակ, դատարանը նման հետևության կարող է հանգել միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, անչափահասի անձը և վկայում են քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հիմքերի առկայության մասին։
Տվյալ գործի քննությամբ հիմնավորվել է, որ ամբաստանյալ Աննա Մանասարյանն իրեն վերագրվող արարքը կատարել է տասնվեց տարեկան հասակում, այժմ նույնպես տասնվեց տարեկան անչափահաս է։ Նրա ծնողները շուրջ յոթ տարի առաջ ամուսնալուծվել են։ Ա. Մանասարյանը բնակվում է հարազատ մոր, պապի, տատի, կրտսեր քրոջ և երկու եղբայրների հետ միասին։ Նրա խնամքով և դաստիարակությամբ սկզբում զբաղվել է մայրը` Մարինա Գևորգյանը, սակայն հետագայում Ա. Մանասարյանը դադարեցրել է մոր հետ շփումը և մայրը նրա դաստիարակությամբ փաստացի չի զբաղվում։ Այդ պատճառով որպես Ա. Մանասարյանի օրինական ներկայացուցիչ ներգրավվել է Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանի խնամակալության և հոգաբարձության մարմնի ներկայացուցիչը։ Ա. Մանասարյանի կյանքի և դաստիարակության պայմանները բարվոք չեն, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը` ոչ բավարար։ Ա. Մանասարյանը նախկինում դատված չի եղել, առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, խոստովանական ցուցմունքներ է տվել և ընդունելով մեղքը` զղջացել է կատարած արարքի համար։
Հաշվի առնելով գործի հանգամանքները և վերոգրյալը` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Աննա Ներսեսի Մանասարյանի` հանրության համար վտանգավոր լինելու աստիճանը նվազել է և հնարավոր է հանգել հետևության, որ անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Մանասարյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց քրեական պատժի միջոցներ կիրառելու, դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ։ Այդ պատճառաբանությամբ նա ենթակա է ազատման քրեական պատասխանատվությունից, նրա նկատմամբ քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման և քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման` նրան հանձնելով տեղական ինքնակառավարման մարմնի` Երևան քաղաքի ավագանու հսկողությանը վեց ամիս ժամկետով։
Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Աննա Մանասարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց հսկողության հանձնելը պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև տվյալ որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Վերոգրյալների հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 37-րդ, 313-րդ, 439-րդ և 441-րդ հոդվածներով` դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
ԵԿԴ-0301/01/15 (13807215) քրեական գործով ըստ մեղադրանքի անչափահաս Աննա Մանասարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով, անչափահաս Աննա Ներսեսի Մանասարյանին ազատել քրեական պատասխանատվությունից, նրա նկատմամբ դադարեցնել քրեական հետապնդումն ու կարճել քրեական գործի վարույթը` նրան հանձնելով տեղական ինքնակառավարման մարմնի` Երևան քաղաքի ավագանու հսկողությանը վեց ամիս ժամկետով։
Խափանման միջոց հսկողության հանձնելը թողնել անփոփոխ` մինչև որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Սույն որոշումը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
Քրեական պատասխանատվությունից ազատելու, քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը,
նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող,
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների
դատախազության ավագ դատախազ Տ. Պողոսյանի,
հանրային պաշտպան Ս. Հարությունյանի,
որպես անչափահաս ամբաստանյալ
Ա. Մանասարյանի օրինական
ներկայացուցիչ ներգրավված Երևանի
Կենտրոն վարչական շրջանի
խնամակալության և հոգաբարձության
մարմնի ներկայացուցիչ Լ. Շահինյանի,
տուժող Ռ. Մաթևոսյանի,
2016թ. մարտի 03-ին, դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննելով ԵԿԴ-0301/01/15 (13807215) քրեական գործն ըստ մեղադրանքի անչափահաս
Աննա Ներսեսի Մանասարյանի`
ծնված 1999թ. ապրիլի 5-ին Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, թերի միջնակարգ կրթությամբ, նախկինում չդատված, հաշվառված է և բնակվում է Երևան քաղաքի Կորյունի փողոցի թիվ 23/2 հասցեում, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը
2015թ. սեպտեմբերի 03-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում, Ռոբերտ Միշայի Մաթևոսյանի հաղորդման առթիվ նախապատրաստված նյութերով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 13807215 քրեական գործը։
Նախաքննության մարմնի կողմից անչափահաս Աննա Մանասարյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով հետևյալ արարքի համար. «որ նա, 2015թ. սեպտեմբերի 1-ին` ժամը 19։30-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Խորենացի 24 հասցեում գործող, «Ոսկու աշխարհ» տոնավաճառի մոտակայքում բացահայտ հափշտակել է Ռոբերտ Միշայի Մաթևոսյանի 9.000 ՀՀ դրամ արժողության «NOKIA» տեսակի «RM-944» մոդելի բջջային հեռախոսը և դիմել փախուստի։
Այսինքն` Աննա Ներսեսի Մանասարյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով»։
2015թ. դեկտեմբերի 17-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2015թ. դեկտեմբերի 18-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ դատական քննության է նշանակվել 2016թ. հունվարի 11-ին։
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները
Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
Անչափահաս ամբաստանյալ Աննա Մանասարյանը ծնվել է 1999թ. ապրիլի 05-ին Երևանում։ Շուրջ յոթ տարի առաջ նրա ծնողներն ամուսնալուծվել են։ Ա. Մանասարյանը բնակվում է հարազատ մոր, պապի, տատի, կրտսեր քրոջ և երկու եղբայրների հետ միասին։ Ա. Մանասարյանի խնամքով և դաստիարակությամբ սկզբում զբաղվել է մայրը` Մարինա Գևորգյանը, սակայն հետագայում Ա. Մանասարյանը դադարեցրել է մոր հետ շփումը և մայրը նրա դաստիարակությամբ փաստացի չի զբաղվում։ Այդ պատճառով, քրեական գործով որպես Ա. Մանասարյանի օրինական ներկայացուցիչ ներգրավվել է Երևանի Կենտորն վարչական շրջանի խնամակալության և հոգաբարձության մարմնի ներկայացուցիչ Լիդա Շահինյանը։
Ա. Մանասարյանի կյանքի և դաստիարակության պայմանները բարվոք չեն, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը` ոչ բավարար։
Անչափահաս ամբաստանյալ Աննա Ներսեսի Մանասարյանը 2015թ. սեպտեմբերի 1-ին, ժամը 19.00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Խորենացի փողոցի թիվ 24 հասցեում գործող, «Ոսկու աշխարհ» տոնավաճառին հարակից տարածքում գտնվող, «Ղ-Տելեկոմ» փակ բաժնետիրական /այսուհետ ՓԲ/ ընկերությանը պատկանող կրպակի մոտ մոտեցել է տուժող Ռոբերտ Միշայի Մաթևոսյանին և նրա վերնաշապիկի գրպանից բացահայտ հափշտակել է «NOKIA» տեսակի «RM-944» մոդելի բջջային հեռախոսը, որից հետո դիմել է փախուստի։
Ռ. Մաթևոսյանը հետապնդել է Ա. Մանասարյանին, բղավել, ոստիկաններից և քաղաքացիներից օգնություն է խնդրել։ Այնուհետև հետապնդելով Ա. Մանասարյանին` Ռ. Մաթևոսյանը հասել է վերոհիշյալ տոնավաճառի դիմացի մայթեզրին գտնվող «Հագուստի աշխարհ» խանութի մոտ, որտեղ Ա. Մանասարյանը նրան է վերադարձրել հափշտակված բջջային հեռախոսի միջից հանված հեռախոսաքարտը և հեռացել` իր հետ տանելով Ռ. Մաթևոսյանից հափշտակված «NOKIA» տեսակի «RM-944» մոդելի բջջային հեռախոսը։
Քրեական գործի նախաքննության ընթացքում, Ա. Մանասարյանի կողմից հափշտակված բջջային հեռախոսը հայտնաբերվել է, ճանաչվել է իրեղեն ապացույց և ի պահ է հանձնվել տուժող Ռ. Մաթևոսյանին։
Ամբաստանյալ Ա. Մանասարյանի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալ Ա. Մանասարյանը հանցանքը կատարել է` լինելով անչափահաս, տասնվեց տարեկան հասակում, նախկինում դատված չի եղել, առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, խոստովանական ցուցմունքներ է տվել և ընդունելով մեղքը` զղջացել է կատարած արարքի համար։
Ապացույցների հետազոտում և գնահատում
Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Անչափահաս ամբաստանյալ Աննա Մանասարյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2015թ. սեպտեմբերին, ստույգ օրը չի հիշում, Երևան քաղաքի Խորենացի փողոցի վրա գործող «Ոսկու աշխարհ» տոնավաճառին հարակից տարածքում գտնվող, «Վիվասել» ՓԲ ընկերությանը պատկանող կրպակի մոտ մոտեցել է տուժող Ռոբերտ Մաթևոսյանին, նրա վերնաշապիկի գրպանից հափշտակել է «Նոկիա» տեսակի բջջային հեռախոսը և հեռացել։ Ռ. Մաթևոսյանը վազել է իր հետևից և օգնություն կանչել։ Հասնելով վերոհիշյալ տոնավաճառի դիմացի մայթեզրին գտնվող «Հագուստի աշխարհ» խանութի մոտ` այդ բջջային հեռախոսի միջից հանել է հեռախոսաքարտը, տվել է Ռ. Մաթևոսյանին և հեռացել։ Չի հիշում, թե այդ բջջային հեռախոսն ինչ է արել և տեղյակ չէ այն վերադարձվել է տուժողին, թե` ոչ։ Ընդունում է, որ սխալ արարք է կատարել և անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. գ.թ. 80-81, 122-123, 148/
Տուժող Ռոբերտ Միշայի Մաթևոսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2015թ. սեպտեմբերի 1-ին, ժամը 19.00-ի սահմաններում, գտնվել է Երևան քաղաքի Խորենացի փողոցում գործող «Ոսկու աշխարհ» տոնավաճառի մոտ։ Այդտեղ իրեն է մոտեցել ցածրահասակ մի աղջիկ։ Հետագայում տեղեկացել է, որ այդ աղջիկը Աննա Մանասարյանն է։ Վերջինս իրենից պահանջել է «Նոկիա» տեսակի բջջային հեռախոսը։ Ինքը հեռախոսը չի տվել։ Դրանից հետո Ա. Մանասարյանը վերնաշապիկի գրպանից հափշտակել է իր բջջային հեռախոսը և դիմել է փախուստի։ Իրենից հափշտակված բջջային հեռախոսը հետ վերցնելու համար օգնություն է կանչել ոստիկանության աշխատակիցներից և քաղաքացիներից, սակայն տեսնելով, որ շրջակայքում այլ անձինք չկան, ոչ ոք իրեն չի արձագանքում` վազել է Ա. Մանասարյանի հետևից մինչև դիմացի մայթեզրին գտնվող «Հագուստի աշխարհ» խանութի մոտ, որտեղից Ա. Մանասարյանը կորել է իր տեսադաշտից։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 13-15, 42-43, 120-121/
Վկա Հովհաննես Սպարտակի Պողոսյանի ցուցմունքով այն մասին, որ տաքսու վարորդ է, մասնավոր կարգով իրեն պատկանող «Օպել G» մակնիշի 34 MZ 040 պետհամարանիշի ավտոմեքենայով ուղևորափոխադրման ծառայություններ է մատուցում։ 2015թ. սեպտեմբերի վերջերին, ստույգ օրը չի հիշում, Երևան քաղաքի Պարոնյան փողոցում իրեն է մոտեցել մեկ այլ տաքսու վարորդ, ում չի ճանաչում, ինչպես նաև չի հիշում վերջինիս ավտոմեքենայի հաշվառման համարանիշները։ Նա իրեն առաջարկել է 10.000 ՀՀ դրամ գումարով գնել «Նոկիա» տեսակի բջջային հեռախոս։ Պայմանավորվածության են եկել և վճարելով 10.000 ՀՀ դրամ գումար` հիշյալ բջջային հեռախոսը վերցրել է և շահագործել։
2015թ. նոյեմբերի 27-ին ներկայացել է հարցաքննության և տեղեկացել է, որ այդ բջջային հեռախոսը հափշտակված է եղել։ Ա. Մանասարյանին և Ռ. Մաթևոսյանին չի ճանաչում։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 55-57/
Դատաապրանքագիտական փորձաքննության 2015թ. դեկտեմբերի 08-ի թիվ 1006-ԱՊ-15 եզրակացությամբ, որի համաձայն` «Փորձաքննությանը տրամադրված «NOKIA» տեսակի «RM-944» մոդելի բջջային հեռախոսի հավանական միջին շուկայական արժեքը 2015թ. սեպտեմբերի 01-ի դրությամբ, առկա ապրանքային վիճակի հաշվառմամբ, գնահատվում է 9000 (ինը հազար) դրամ։»։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 134-136/
Ա. Մանասարյանի մասնակցությամբ 2015թ. դեկտեմբերի 07-ին քննչական փորձարարություն կատարելու մասին արձանագրությամբ, որի համաձայն` դեպքի վայրը հանդիսացել է Երևանի Խորենացու փողոցում գործող «Ոսկու աշխարհ» տոնավաճառին հարակից տարածքը։ Ա. Մանասարյանը մատնացույց է արել այդտեղ գտնվող, «Ղ-Տելեկոմ» ՓԲ ընկերությանը պատկանող կրպակը և հայտարարել է, որ 2015թ. սեպտեմբերի 9-ին, ժամը 17։00-ի սահմաններում մոտեցել է վերոհիշյալ կրպակի կողքին կանգնած Ռ. Մաթևոսյանին և նրա գրպանից բացահայտ հափշտակել է նրա «Նոկիա» տեսակի բջջային հեռախոսը։ Այնուհետև Ա. Մանասարյանը մատնացույց է արել նշված տոնավաճառի դիմացի մայթեզրին գտնվող «Հագուստի աշխարհ» խանութը և հայտարարել է, որ երբ Ռ. Մաթևոսյանը վազելով հասել է այդտեղ` նրան է տվել հեռախոսաքարտը։ Դրանից հետո հեռացել է` իր հետ վերցնելով նրանից հափշտակված բջջային հեռախոսը։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 125-128/
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Վերլուծելով անչափահաս ամբաստանյալ Աննա Ներսեսի Մանասարյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Մանասարյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ կողոպուտ կատարելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված` հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեuված է uույն oրենuգրքով։»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն`
«3. Միջին ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում հինգ տարի ժամկետով ազատազրկումը, ինչպես նաև անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում տասը տարի ժամկետով ազատազրկումը։»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն`
«Առաջին անգամ ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք կատարած անձը կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե պարզվի, որ իրադրության փոփոխման հետևանքով այդ անձը կամ նրա կատարած արարքը դադարել է հանրության համար վտանգավոր լինելուց։»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 85-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անչափահասի նկատմամբ կարող է նշանակվել պատիժ կամ կարող են նշանակվել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ։»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 91-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Առաջին անգամ ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք կատարած անչափահասը դատարանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե դատարանը գտնի, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ։»։
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Անչափահասի նկատմամբ դատարանը կարող է նշանակել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի հետևյալ միջոցները.
1) նախազգուշացում.
2) ծնողների կամ նրանց փոխարինող անձանց կամ տեղական ինքնակառավարման կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողությանը հանձնելն առավելագույնը վեց ամիս ժամկետով։»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Կողոպուտը` ուրիշի գույքի բացահայտ հափշտակությունը`
պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից վեցհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով։»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 12-րդ կետի համաձայն` «Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե` (...) անձը Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի դրույթների ուժով ենթակա է ազատման քրեական պատասխանատվությունից։»։
Անչափահասին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու և նրա նկատմամբ դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու նպատակահարմարությունը և անհրաժեշտությունը պայմանավորված է նաև անչափահասների շահերի պաշտպանության վերաբերյալ ուղղորդող նշանակություն ունեցող մի շարք միջազգային-իրավական ակտերի պահանջների իրացվելիության խնդրով։
Մասնավորապես` «Անչափահասների նկատմամբ արդարադատություն իրականացնելու վերաբերյալ» ՄԱԿ-ի նվազագույն ստանդարտ կանոնների («Պեկինյան կանոններ») 5.1-րդ մասի համաձայն` «5.1 Անչափահասների վերաբերյալ արդարադատության համակարգն ուղղված է առաջին հերթին անչափահասի բարեկեցության ապահովմանը, որպեսզի անչափահաս իրավախախտների վրա ազդեցություն գործող ցանկացած միջոց միշտ համաչափ լինի ինչպես իրավախախտի անհատական առանձնահատկություններին, այնպես էլ իրավախախտման հանգամանքներին»։
Նույն կանոնների 17.1 կետի համաձայն` «17.1 Ներգործության միջոցների ընտրության ժամանակ իրավասու մարմինը պետք է ղեկավարվի հետևյալ սկզբունքներով.
ա) ներգործության միջոցները միշտ պետք է համարժեք լինեն ոչ միայն իրավախախտման հանգամանքներին և ծանրությանը, այլև անչափահասի դրությանը և պահանջներին, ինչպես նաև հասարակության պահանջներին.
բ) անչափահասի անձնական ազատության սահմանափակման մասին որոշումը պետք է ընդունվի միայն հարցի մանրազնին քննարկումից հետո, և սահմանափակումը հնարավորության սահմաններում պետք է հասցնել նվազագույնի.
գ) անչափահաս իրավախախտին պետք չէ ազատազրկել, եթե միայն նա մեղավոր չի ճանաչվում այլ անձի դեմ բռնությամբ լուրջ արարք գործելու կամ բազմաթիվ լուրջ իրավախախտումներ կատարելու մեջ, ինչպես նաև ներգործության ուրիշ համապատասխան միջոցի բացակայության դեպքում.
դ) անչափահասի գործի քննության ժամանակ նրա բարեհաջողության հարցը պետք է որոշիչ գործոն լինի։»։
Նույն կանոնների 18.1 կետի համաձայն` «18.1 Առավել ճկունություն ապահովելու և ուղղիչ հիմնարկներում կալանավորումից հնարավորին չափ խուսափելու նպատակով, իշխանության իրավասու մարմինը, գործի որոշման ժամանակ, իր տրամադրության տակ պետք է ներգործության համալիր միջոցառումներ ունենա։ Այդպիսի միջոցառումները, որոնք կարող են իրականացվել իրար հետ զուգակցելով, հանդիսանում են.
ա) խնամակալության մասին որոշումը, ղեկավարումը և հսկողությունը`
բ) պրոբացիան `
գ) ի բարօրություն համայնքի աշխատանքի մասին որոշումը`
դ) դրամական պատիժը, փոխհատուցումը և իրավունքների ռեստիտուցիան
ե) միջանկյալ և այլ կարգի միջոցառումների մասին որոշումը`
զ) խմբակային հոգեբուժությունը և նմանատիպ այլ միջոցառումների մասնակցության մասին որոշումը`
է) դաստիարակության հանձնելու, ապրելավայրի կամ այլ դաստիարակչական միջոցների վերաբերյալ որոշումը`
ը) համապատասխան այլ որոշումները։»։
«Երեխաների իրավունքների մասին» Նյու-Յորքի 1989 թվականի նոյեմբերի 20-ի կոնվենցիայի (Հայաստանի Հանրապետության կողմից վավերացվել է 1992 թվականի հունիսի 1-ին) 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Երեխաների նկատմամբ բոլոր գործողություններում, անկախ այն բանից, թե դրանք ձեռնարկվում են սոցիալական ապահովության հարցերով զբաղվող պետական կամ մասնավոր հիմնարկների, դատարանների, վարչական կամ օրենսդրական մարմինների կողմից, առաջնահերթ ուշադրություն է դարձվում երեխայի շահերի առավել ապահովմանը։»։
Նույն կոնվենցիայի 40-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Մասնակից պետությունները ճանաչում են մեղադրվող կամ քրեական օրենսդրությունը խախտած համարվող յուրաքանչյուր երեխայի իրավունքը՝ արժանանալու այնպիսի վերաբերմունքի, որը նպաստում է նրա արժանապատվության և նշանակալիության զգացումի զարգացմանը, երեխայի մեջ ամրապնդում է հարգանքը մարդու իրավունքների և ուրիշների հիմնարար ազատությունների նկատմամբ, և որի դեպքում հաշվի է առնվում երեխայի տարիքը և հասարակության մեջ նրա վերաինտեգրացման և հետագա դրական դեր խաղալուն նպաստելու ցանկալիությունը։ (…)
4. Անհրաժեշտ է այնպիսի բազմազան միջոցառումների առկայությունը, ինչպիսիք են խնամքի, խնամակալության և հսկողության մասին հրամանները, խորհրդատվական ծառայությունները, փորձաշրջանի նշանակումը, դաստիարակությունը, կրթական և մասնագիտական պատրաստության ծրագրերը և առանձին հաստատություններում խնամքի այլընտրանքային այլ ձևեր, որոնք ապահովում են երեխայի նկատմամբ նրա բարեկեցությանը, ինչպես նաև դրությանն ու հանցագործության բնույթին համապատասխանող վերաբերմունք։»։
Այսպիսով, վերոշարադրյալ ներպետական և միջազգային նորմերի վերլուծության արդյունքում պարզ է դառնում, որ անչափահասը դատարանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին։ Միևնույն ժամանակ, դատարանը նման հետևության կարող է հանգել միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, անչափահասի անձը և վկայում են քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հիմքերի առկայության մասին։
Տվյալ գործի քննությամբ հիմնավորվել է, որ ամբաստանյալ Աննա Մանասարյանն իրեն վերագրվող արարքը կատարել է տասնվեց տարեկան հասակում, այժմ նույնպես տասնվեց տարեկան անչափահաս է։ Նրա ծնողները շուրջ յոթ տարի առաջ ամուսնալուծվել են։ Ա. Մանասարյանը բնակվում է հարազատ մոր, պապի, տատի, կրտսեր քրոջ և երկու եղբայրների հետ միասին։ Նրա խնամքով և դաստիարակությամբ սկզբում զբաղվել է մայրը` Մարինա Գևորգյանը, սակայն հետագայում Ա. Մանասարյանը դադարեցրել է մոր հետ շփումը և մայրը նրա դաստիարակությամբ փաստացի չի զբաղվում։ Այդ պատճառով որպես Ա. Մանասարյանի օրինական ներկայացուցիչ ներգրավվել է Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանի խնամակալության և հոգաբարձության մարմնի ներկայացուցիչը։ Ա. Մանասարյանի կյանքի և դաստիարակության պայմանները բարվոք չեն, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը` ոչ բավարար։ Ա. Մանասարյանը նախկինում դատված չի եղել, առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, խոստովանական ցուցմունքներ է տվել և ընդունելով մեղքը` զղջացել է կատարած արարքի համար։
Հաշվի առնելով գործի հանգամանքները և վերոգրյալը` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Աննա Ներսեսի Մանասարյանի` հանրության համար վտանգավոր լինելու աստիճանը նվազել է և հնարավոր է հանգել հետևության, որ անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Մանասարյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց քրեական պատժի միջոցներ կիրառելու, դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ։ Այդ պատճառաբանությամբ նա ենթակա է ազատման քրեական պատասխանատվությունից, նրա նկատմամբ քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման և քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման` նրան հանձնելով տեղական ինքնակառավարման մարմնի` Երևան քաղաքի ավագանու հսկողությանը վեց ամիս ժամկետով։
Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Աննա Մանասարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց հսկողության հանձնելը պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև տվյալ որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Վերոգրյալների հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 37-րդ, 313-րդ, 439-րդ և 441-րդ հոդվածներով` դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
ԵԿԴ-0301/01/15 (13807215) քրեական գործով ըստ մեղադրանքի անչափահաս Աննա Մանասարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով, անչափահաս Աննա Ներսեսի Մանասարյանին ազատել քրեական պատասխանատվությունից, նրա նկատմամբ դադարեցնել քրեական հետապնդումն ու կարճել քրեական գործի վարույթը` նրան հանձնելով տեղական ինքնակառավարման մարմնի` Երևան քաղաքի ավագանու հսկողությանը վեց ամիս ժամկետով։
Խափանման միջոց հսկողության հանձնելը թողնել անփոփոխ` մինչև որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Սույն որոշումը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0301/01/15
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 17-12-2015 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 13807215 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Աննա Մանասերյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա Երևան քաղաքի Խորենացի 24 հասցեում գործող <<Ոսկու աշխարհ>> տոնավաճառի մոտակայքում բացահայտ հափշտակել է Ռոբերտ Մաթևոսյանի 9.000 ՀՀ դրամ արժողության <<Նոկիա>> տեսակի բջջային հեռախոսը և դիմել փախուստի: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Աննա |
| Ազգանուն | Մանասերյան |
| Հայրանուն | Ներսեսի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 6.2 |
| Չափահաս | Ոչ |
Մակագրել
| Երբ | 17-12-2015 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մնացական |
| Ազգանուն | Մարտիրոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 18-12-2015 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 11-01-2016 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Աննա |
| Ազգանուն | Մանասարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 2 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Սիրանուշ |
| Ազգանուն | Հարությունյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 2 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ռոբերտ |
| Ազգանուն | Մաթևոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Տ. |
| Ազգանուն | Պողոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Անավարտ գործեր, որոնք փոխանցվել են 2016թ.
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
|---|
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 22-01-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 09:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 10-02-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 24-02-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 03-03-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Քրեական գործի վարույթը կարճվել է ամբողջությամբ
| Կարճման ամսաթիվը | 03-03-2016 |
|---|---|
| Քրեական դատավարության օրենսգրքի հոդված | |
| Կարճման հիմքը | Անձն արարքը կատարելու պահին չի հասել քրեական պատասխանատվության ենթարկելու` օրենքով նախատեսված տարիքին |
| Մեղադրյալ | |
| Անուն | Աննա |
| Ազգանուն | Մանասարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 2 |
| Հոդված | |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ Քրեական պատասխանատվությունից ազատելու, քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը, նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի, քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի, մասնակցությամբ` մեղադրող, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Տ. Պողոսյանի, հանրային պաշտպան Ս. Հարությունյանի, որպես անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Մանասարյանի օրինական ներկայացուցիչ ներգրավված Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանի խնամակալության և հոգաբարձության մարմնի ներկայացուցիչ Լ. Շահինյանի, տուժող Ռ. Մաթևոսյանի, 2016թ. մարտի 03-ին, դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննելով ԵԿԴ-0301/01/15 (13807215) քրեական գործն ըստ մեղադրանքի անչափահաս Աննա Ներսեսի Մանասարյանի` ծնված 1999թ. ապրիլի 5-ին Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, թերի միջնակարգ կրթությամբ, նախկինում չդատված, հաշվառված է և բնակվում է Երևան քաղաքի Կորյունի փողոցի թիվ 23/2 հասցեում, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը 2015թ. սեպտեմբերի 03-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում, Ռոբերտ Միշայի Մաթևոսյանի հաղորդման առթիվ նախապատրաստված նյութերով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 13807215 քրեական գործը։ Նախաքննության մարմնի կողմից անչափահաս Աննա Մանասարյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով հետևյալ արարքի համար. «որ նա, 2015թ. սեպտեմբերի 1-ին` ժամը 19։30-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Խորենացի 24 հասցեում գործող, «Ոսկու աշխարհ» տոնավաճառի մոտակայքում բացահայտ հափշտակել է Ռոբերտ Միշայի Մաթևոսյանի 9.000 ՀՀ դրամ արժողության «NOKIA» տեսակի «RM-944» մոդելի բջջային հեռախոսը և դիմել փախուստի։ Այսինքն` Աննա Ներսեսի Մանասարյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով»։ 2015թ. դեկտեմբերի 17-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2015թ. դեկտեմբերի 18-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ դատական քննության է նշանակվել 2016թ. հունվարի 11-ին։ Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը. Անչափահաս ամբաստանյալ Աննա Մանասարյանը ծնվել է 1999թ. ապրիլի 05-ին Երևանում։ Շուրջ յոթ տարի առաջ նրա ծնողներն ամուսնալուծվել են։ Ա. Մանասարյանը բնակվում է հարազատ մոր, պապի, տատի, կրտսեր քրոջ և երկու եղբայրների հետ միասին։ Ա. Մանասարյանի խնամքով և դաստիարակությամբ սկզբում զբաղվել է մայրը` Մարինա Գևորգյանը, սակայն հետագայում Ա. Մանասարյանը դադարեցրել է մոր հետ շփումը և մայրը նրա դաստիարակությամբ փաստացի չի զբաղվում։ Այդ պատճառով, քրեական գործով որպես Ա. Մանասարյանի օրինական ներկայացուցիչ ներգրավվել է Երևանի Կենտորն վարչական շրջանի խնամակալության և հոգաբարձության մարմնի ներկայացուցիչ Լիդա Շահինյանը։ Ա. Մանասարյանի կյանքի և դաստիարակության պայմանները բարվոք չեն, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը` ոչ բավարար։ Անչափահաս ամբաստանյալ Աննա Ներսեսի Մանասարյանը 2015թ. սեպտեմբերի 1-ին, ժամը 19.00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Խորենացի փողոցի թիվ 24 հասցեում գործող, «Ոսկու աշխարհ» տոնավաճառին հարակից տարածքում գտնվող, «Ղ-Տելեկոմ» փակ բաժնետիրական /այսուհետ ՓԲ/ ընկերությանը պատկանող կրպակի մոտ մոտեցել է տուժող Ռոբերտ Միշայի Մաթևոսյանին և նրա վերնաշապիկի գրպանից բացահայտ հափշտակել է «NOKIA» տեսակի «RM-944» մոդելի բջջային հեռախոսը, որից հետո դիմել է փախուստի։ Ռ. Մաթևոսյանը հետապնդել է Ա. Մանասարյանին, բղավել, ոստիկաններից և քաղաքացիներից օգնություն է խնդրել։ Այնուհետև հետապնդելով Ա. Մանասարյանին` Ռ. Մաթևոսյանը հասել է վերոհիշյալ տոնավաճառի դիմացի մայթեզրին գտնվող «Հագուստի աշխարհ» խանութի մոտ, որտեղ Ա. Մանասարյանը նրան է վերադարձրել հափշտակված բջջային հեռախոսի միջից հանված հեռախոսաքարտը և հեռացել` իր հետ տանելով Ռ. Մաթևոսյանից հափշտակված «NOKIA» տեսակի «RM-944» մոդելի բջջային հեռախոսը։ Քրեական գործի նախաքննության ընթացքում, Ա. Մանասարյանի կողմից հափշտակված բջջային հեռախոսը հայտնաբերվել է, ճանաչվել է իրեղեն ապացույց և ի պահ է հանձնվել տուժող Ռ. Մաթևոսյանին։ Ամբաստանյալ Ա. Մանասարյանի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալ Ա. Մանասարյանը հանցանքը կատարել է` լինելով անչափահաս, տասնվեց տարեկան հասակում, նախկինում դատված չի եղել, առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, խոստովանական ցուցմունքներ է տվել և ընդունելով մեղքը` զղջացել է կատարած արարքի համար։ Ապացույցների հետազոտում և գնահատում Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով. Անչափահաս ամբաստանյալ Աննա Մանասարյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2015թ. սեպտեմբերին, ստույգ օրը չի հիշում, Երևան քաղաքի Խորենացի փողոցի վրա գործող «Ոսկու աշխարհ» տոնավաճառին հարակից տարածքում գտնվող, «Վիվասել» ՓԲ ընկերությանը պատկանող կրպակի մոտ մոտեցել է տուժող Ռոբերտ Մաթևոսյանին, նրա վերնաշապիկի գրպանից հափշտակել է «Նոկիա» տեսակի բջջային հեռախոսը և հեռացել։ Ռ. Մաթևոսյանը վազել է իր հետևից և օգնություն կանչել։ Հասնելով վերոհիշյալ տոնավաճառի դիմացի մայթեզրին գտնվող «Հագուստի աշխարհ» խանութի մոտ` այդ բջջային հեռախոսի միջից հանել է հեռախոսաքարտը, տվել է Ռ. Մաթևոսյանին և հեռացել։ Չի հիշում, թե այդ բջջային հեռախոսն ինչ է արել և տեղյակ չէ այն վերադարձվել է տուժողին, թե` ոչ։ Ընդունում է, որ սխալ արարք է կատարել և անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. գ.թ. 80-81, 122-123, 148/ Տուժող Ռոբերտ Միշայի Մաթևոսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2015թ. սեպտեմբերի 1-ին, ժամը 19.00-ի սահմաններում, գտնվել է Երևան քաղաքի Խորենացի փողոցում գործող «Ոսկու աշխարհ» տոնավաճառի մոտ։ Այդտեղ իրեն է մոտեցել ցածրահասակ մի աղջիկ։ Հետագայում տեղեկացել է, որ այդ աղջիկը Աննա Մանասարյանն է։ Վերջինս իրենից պահանջել է «Նոկիա» տեսակի բջջային հեռախոսը։ Ինքը հեռախոսը չի տվել։ Դրանից հետո Ա. Մանասարյանը վերնաշապիկի գրպանից հափշտակել է իր բջջային հեռախոսը և դիմել է փախուստի։ Իրենից հափշտակված բջջային հեռախոսը հետ վերցնելու համար օգնություն է կանչել ոստիկանության աշխատակիցներից և քաղաքացիներից, սակայն տեսնելով, որ շրջակայքում այլ անձինք չկան, ոչ ոք իրեն չի արձագանքում` վազել է Ա. Մանասարյանի հետևից մինչև դիմացի մայթեզրին գտնվող «Հագուստի աշխարհ» խանութի մոտ, որտեղից Ա. Մանասարյանը կորել է իր տեսադաշտից։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 13-15, 42-43, 120-121/ Վկա Հովհաննես Սպարտակի Պողոսյանի ցուցմունքով այն մասին, որ տաքսու վարորդ է, մասնավոր կարգով իրեն պատկանող «Օպել G» մակնիշի 34 MZ 040 պետհամարանիշի ավտոմեքենայով ուղևորափոխադրման ծառայություններ է մատուցում։ 2015թ. սեպտեմբերի վերջերին, ստույգ օրը չի հիշում, Երևան քաղաքի Պարոնյան փողոցում իրեն է մոտեցել մեկ այլ տաքսու վարորդ, ում չի ճանաչում, ինչպես նաև չի հիշում վերջինիս ավտոմեքենայի հաշվառման համարանիշները։ Նա իրեն առաջարկել է 10.000 ՀՀ դրամ գումարով գնել «Նոկիա» տեսակի բջջային հեռախոս։ Պայմանավորվածության են եկել և վճարելով 10.000 ՀՀ դրամ գումար` հիշյալ բջջային հեռախոսը վերցրել է և շահագործել։ 2015թ. նոյեմբերի 27-ին ներկայացել է հարցաքննության և տեղեկացել է, որ այդ բջջային հեռախոսը հափշտակված է եղել։ Ա. Մանասարյանին և Ռ. Մաթևոսյանին չի ճանաչում։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 55-57/ Դատաապրանքագիտական փորձաքննության 2015թ. դեկտեմբերի 08-ի թիվ 1006-ԱՊ-15 եզրակացությամբ, որի համաձայն` «Փորձաքննությանը տրամադրված «NOKIA» տեսակի «RM-944» մոդելի բջջային հեռախոսի հավանական միջին շուկայական արժեքը 2015թ. սեպտեմբերի 01-ի դրությամբ, առկա ապրանքային վիճակի հաշվառմամբ, գնահատվում է 9000 (ինը հազար) դրամ։»։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 134-136/ Ա. Մանասարյանի մասնակցությամբ 2015թ. դեկտեմբերի 07-ին քննչական փորձարարություն կատարելու մասին արձանագրությամբ, որի համաձայն` դեպքի վայրը հանդիսացել է Երևանի Խորենացու փողոցում գործող «Ոսկու աշխարհ» տոնավաճառին հարակից տարածքը։ Ա. Մանասարյանը մատնացույց է արել այդտեղ գտնվող, «Ղ-Տելեկոմ» ՓԲ ընկերությանը պատկանող կրպակը և հայտարարել է, որ 2015թ. սեպտեմբերի 9-ին, ժամը 17։00-ի սահմաններում մոտեցել է վերոհիշյալ կրպակի կողքին կանգնած Ռ. Մաթևոսյանին և նրա գրպանից բացահայտ հափշտակել է նրա «Նոկիա» տեսակի բջջային հեռախոսը։ Այնուհետև Ա. Մանասարյանը մատնացույց է արել նշված տոնավաճառի դիմացի մայթեզրին գտնվող «Հագուստի աշխարհ» խանութը և հայտարարել է, որ երբ Ռ. Մաթևոսյանը վազելով հասել է այդտեղ` նրան է տվել հեռախոսաքարտը։ Դրանից հետո հեռացել է` իր հետ վերցնելով նրանից հափշտակված բջջային հեռախոսը։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 125-128/ Դատարանի իրավական վերլուծությունները. Վերլուծելով անչափահաս ամբաստանյալ Աննա Ներսեսի Մանասարյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Մանասարյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ կողոպուտ կատարելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված` հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեuված է uույն oրենuգրքով։»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` «3. Միջին ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում հինգ տարի ժամկետով ազատազրկումը, ինչպես նաև անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում տասը տարի ժամկետով ազատազրկումը։»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն` «Առաջին անգամ ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք կատարած անձը կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե պարզվի, որ իրադրության փոփոխման հետևանքով այդ անձը կամ նրա կատարած արարքը դադարել է հանրության համար վտանգավոր լինելուց։»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 85-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Հանցանք կատարած անչափահասի նկատմամբ կարող է նշանակվել պատիժ կամ կարող են նշանակվել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ։»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 91-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Առաջին անգամ ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք կատարած անչափահասը դատարանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե դատարանը գտնի, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ։»։ Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Անչափահասի նկատմամբ դատարանը կարող է նշանակել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի հետևյալ միջոցները. 1) նախազգուշացում. 2) ծնողների կամ նրանց փոխարինող անձանց կամ տեղական ինքնակառավարման կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողությանը հանձնելն առավելագույնը վեց ամիս ժամկետով։»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1. Կողոպուտը` ուրիշի գույքի բացահայտ հափշտակությունը` պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից վեցհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով։»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 12-րդ կետի համաձայն` «Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե` (...) անձը Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի դրույթների ուժով ենթակա է ազատման քրեական պատասխանատվությունից։»։ Անչափահասին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու և նրա նկատմամբ դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու նպատակահարմարությունը և անհրաժեշտությունը պայմանավորված է նաև անչափահասների շահերի պաշտպանության վերաբերյալ ուղղորդող նշանակություն ունեցող մի շարք միջազգային-իրավական ակտերի պահանջների իրացվելիության խնդրով։ Մասնավորապես` «Անչափահասների նկատմամբ արդարադատություն իրականացնելու վերաբերյալ» ՄԱԿ-ի նվազագույն ստանդարտ կանոնների («Պեկինյան կանոններ») 5.1-րդ մասի համաձայն` «5.1 Անչափահասների վերաբերյալ արդարադատության համակարգն ուղղված է առաջին հերթին անչափահասի բարեկեցության ապահովմանը, որպեսզի անչափահաս իրավախախտների վրա ազդեցություն գործող ցանկացած միջոց միշտ համաչափ լինի ինչպես իրավախախտի անհատական առանձնահատկություններին, այնպես էլ իրավախախտման հանգամանքներին»։ Նույն կանոնների 17.1 կետի համաձայն` «17.1 Ներգործության միջոցների ընտրության ժամանակ իրավասու մարմինը պետք է ղեկավարվի հետևյալ սկզբունքներով. ա) ներգործության միջոցները միշտ պետք է համարժեք լինեն ոչ միայն իրավախախտման հանգամանքներին և ծանրությանը, այլև անչափահասի դրությանը և պահանջներին, ինչպես նաև հասարակության պահանջներին. բ) անչափահասի անձնական ազատության սահմանափակման մասին որոշումը պետք է ընդունվի միայն հարցի մանրազնին քննարկումից հետո, և սահմանափակումը հնարավորության սահմաններում պետք է հասցնել նվազագույնի. գ) անչափահաս իրավախախտին պետք չէ ազատազրկել, եթե միայն նա մեղավոր չի ճանաչվում այլ անձի դեմ բռնությամբ լուրջ արարք գործելու կամ բազմաթիվ լուրջ իրավախախտումներ կատարելու մեջ, ինչպես նաև ներգործության ուրիշ համապատասխան միջոցի բացակայության դեպքում. դ) անչափահասի գործի քննության ժամանակ նրա բարեհաջողության հարցը պետք է որոշիչ գործոն լինի։»։ Նույն կանոնների 18.1 կետի համաձայն` «18.1 Առավել ճկունություն ապահովելու և ուղղիչ հիմնարկներում կալանավորումից հնարավորին չափ խուսափելու նպատակով, իշխանության իրավասու մարմինը, գործի որոշման ժամանակ, իր տրամադրության տակ պետք է ներգործության համալիր միջոցառումներ ունենա։ Այդպիսի միջոցառումները, որոնք կարող են իրականացվել իրար հետ զուգակցելով, հանդիսանում են. ա) խնամակալության մասին որոշումը, ղեկավարումը և հսկողությունը` բ) պրոբացիան ` գ) ի բարօրություն համայնքի աշխատանքի մասին որոշումը` դ) դրամական պատիժը, փոխհատուցումը և իրավունքների ռեստիտուցիան ե) միջանկյալ և այլ կարգի միջոցառումների մասին որոշումը` զ) խմբակային հոգեբուժությունը և նմանատիպ այլ միջոցառումների մասնակցության մասին որոշումը` է) դաստիարակության հանձնելու, ապրելավայրի կամ այլ դաստիարակչական միջոցների վերաբերյալ որոշումը` ը) համապատասխան այլ որոշումները։»։ «Երեխաների իրավունքների մասին» Նյու-Յորքի 1989 թվականի նոյեմբերի 20-ի կոնվենցիայի (Հայաստանի Հանրապետության կողմից վավերացվել է 1992 թվականի հունիսի 1-ին) 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Երեխաների նկատմամբ բոլոր գործողություններում, անկախ այն բանից, թե դրանք ձեռնարկվում են սոցիալական ապահովության հարցերով զբաղվող պետական կամ մասնավոր հիմնարկների, դատարանների, վարչական կամ օրենսդրական մարմինների կողմից, առաջնահերթ ուշադրություն է դարձվում երեխայի շահերի առավել ապահովմանը։»։ Նույն կոնվենցիայի 40-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Մասնակից պետությունները ճանաչում են մեղադրվող կամ քրեական օրենսդրությունը խախտած համարվող յուրաքանչյուր երեխայի իրավունքը՝ արժանանալու այնպիսի վերաբերմունքի, որը նպաստում է նրա արժանապատվության և նշանակալիության զգացումի զարգացմանը, երեխայի մեջ ամրապնդում է հարգանքը մարդու իրավունքների և ուրիշների հիմնարար ազատությունների նկատմամբ, և որի դեպքում հաշվի է առնվում երեխայի տարիքը և հասարակության մեջ նրա վերաինտեգրացման և հետագա դրական դեր խաղալուն նպաստելու ցանկալիությունը։ (…) 4. Անհրաժեշտ է այնպիսի բազմազան միջոցառումների առկայությունը, ինչպիսիք են խնամքի, խնամակալության և հսկողության մասին հրամանները, խորհրդատվական ծառայությունները, փորձաշրջանի նշանակումը, դաստիարակությունը, կրթական և մասնագիտական պատրաստության ծրագրերը և առանձին հաստատություններում խնամքի այլընտրանքային այլ ձևեր, որոնք ապահովում են երեխայի նկատմամբ նրա բարեկեցությանը, ինչպես նաև դրությանն ու հանցագործության բնույթին համապատասխանող վերաբերմունք։»։ Այսպիսով, վերոշարադրյալ ներպետական և միջազգային նորմերի վերլուծության արդյունքում պարզ է դառնում, որ անչափահասը դատարանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին։ Միևնույն ժամանակ, դատարանը նման հետևության կարող է հանգել միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, անչափահասի անձը և վկայում են քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հիմքերի առկայության մասին։ Տվյալ գործի քննությամբ հիմնավորվել է, որ ամբաստանյալ Աննա Մանասարյանն իրեն վերագրվող արարքը կատարել է տասնվեց տարեկան հասակում, այժմ նույնպես տասնվեց տարեկան անչափահաս է։ Նրա ծնողները շուրջ յոթ տարի առաջ ամուսնալուծվել են։ Ա. Մանասարյանը բնակվում է հարազատ մոր, պապի, տատի, կրտսեր քրոջ և երկու եղբայրների հետ միասին։ Նրա խնամքով և դաստիարակությամբ սկզբում զբաղվել է մայրը` Մարինա Գևորգյանը, սակայն հետագայում Ա. Մանասարյանը դադարեցրել է մոր հետ շփումը և մայրը նրա դաստիարակությամբ փաստացի չի զբաղվում։ Այդ պատճառով որպես Ա. Մանասարյանի օրինական ներկայացուցիչ ներգրավվել է Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանի խնամակալության և հոգաբարձության մարմնի ներկայացուցիչը։ Ա. Մանասարյանի կյանքի և դաստիարակության պայմանները բարվոք չեն, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը` ոչ բավարար։ Ա. Մանասարյանը նախկինում դատված չի եղել, առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, խոստովանական ցուցմունքներ է տվել և ընդունելով մեղքը` զղջացել է կատարած արարքի համար։ Հաշվի առնելով գործի հանգամանքները և վերոգրյալը` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Աննա Ներսեսի Մանասարյանի` հանրության համար վտանգավոր լինելու աստիճանը նվազել է և հնարավոր է հանգել հետևության, որ անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Մանասարյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց քրեական պատժի միջոցներ կիրառելու, դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ։ Այդ պատճառաբանությամբ նա ենթակա է ազատման քրեական պատասխանատվությունից, նրա նկատմամբ քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման և քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման` նրան հանձնելով տեղական ինքնակառավարման մարմնի` Երևան քաղաքի ավագանու հսկողությանը վեց ամիս ժամկետով։ Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Աննա Մանասարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց հսկողության հանձնելը պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև տվյալ որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը։ Վերոգրյալների հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 37-րդ, 313-րդ, 439-րդ և 441-րդ հոդվածներով` դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց ԵԿԴ-0301/01/15 (13807215) քրեական գործով ըստ մեղադրանքի անչափահաս Աննա Մանասարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով, անչափահաս Աննա Ներսեսի Մանասարյանին ազատել քրեական պատասխանատվությունից, նրա նկատմամբ դադարեցնել քրեական հետապնդումն ու կարճել քրեական գործի վարույթը` նրան հանձնելով տեղական ինքնակառավարման մարմնի` Երևան քաղաքի ավագանու հսկողությանը վեց ամիս ժամկետով։ Խափանման միջոց հսկողության հանձնելը թողնել անփոփոխ` մինչև որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը։ Սույն որոշումը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 03-03-2016 |
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 05-04-2016 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 12-04-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 158, 97 |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 12-04-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 158, 97 |