Հիմնական
Գործի համար:
ԵԿԴ/0299/01/15
Վիճակագրական տողի համար :
1.9
Պատասխանող
Գևորգ Խաչատրյան Կարենի
Գևորգ Խաչատրյան
Դատավոր
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Մնացական Մարտիրոսյան
Դատավոր
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Մնացական Մարտիրոսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2016-02-08 | 15:30 | 4 | Կայացել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2016-02-01 | 10:00 | 4 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2016-01-14 | 16:00 | 4 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2016-01-08 | 11:00 | 4 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2015-12-29 | 16:00 | 4 | Կայացել է |
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը,
նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող,
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների
դատախազության դատախազ Ա. Սիմոնյանի,
հանրային պաշտպան Լ. Ավետիսյանի,
տուժող` Գ. Գրիգորյանի,
ամբաստանյալի օրինական
ներկայացուցիչ Ա. Խաչատրյանի,
2016թ. փետրվարի 8-ին Երևանում,
դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Գևորգ Կարենի Խաչատրյանի`
ծնված 1997թ. հոկտեմբերի 31-ին Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուրի, նախկինում չդատված, նրա մոտ հայտնաբերվել է «Էպիլեպսիա, անձի թեթև արտահայտված բնութագրական փոփոխություններով և հուզական անկայունությամբ» ոչ փսիխոտիկ մակարդակի օրգանական հոգեկան խանգարում և կատարվածի նկատմամբ ճանաչվել է սահմանափակ մեղսունակ, բնութագրվում է դրական, չի աշխատում, բնակվում է Երևանի Նար-Դոսի փողոցի 1-ին նրբանցքի թիվ 12 տանը, 2015թ. օգոստոսի 07-ին բերման է ենթարկվել, 2015թ. օգոստոսի 08-ին ձերբակալվել է, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. օգոստոսի 10-ի որոշմամբ Գ. Խաչատրյանի նկատմամբ որպես կալանավորման այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառվել է գրավը և 2015թ. օգոստոսի 11-ին ազատ է արձակվել` անազատության մեջ մնալով 5 /հինգ/ օր, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Գործի դատավարական նախապատմությունը
Թիվ 15138715 քրեական գործը ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում հարուցվել է 2015թ. օգոստոսի 08-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Գրիգոր Վազգենի Գրիգորյանին ծանր մարմնական վնասվածք պատճառելու վերաբերյալ նախապատրաստված նյութերով։
Նույն օրը, Գ. Գրիգորյանին ծանր մարմնական վնասվածք պատճառելու կասկածանքով 2015թ. օգոստոսի 7-ին բերման ենթարկված Գևորգ Կարենի Խաչատրյանը ձերբակալվել է։
Նախաքննության մարմինը 2015թ. օգոստոսի 10-ին Գ. Խաչատրյանին մեղադրանք է առաջադրել հետևյալ արարքի համար, որ նա` «2015թ. օգոստոսի 7-ին, ժամը 1930-ի սահմաններում Երևանի Մաշտոցի պողոտայի 2-րդ շենքի դիմացի մայթում Գրիգոր Վազգենի Գրիգորյանի կողմից իր և ընկերոջ` Սենիկ Գագիկի Մովսեսյանի հասցեին հայհոյանքներ տալու հետ կապված վիճաբանության մեջ է մտել Գրիգոր Գրիգորյանի հետ, որի ընթացքում իր մոտ եղած դանակով հարվածներ է հասցրել վերջինիս կրծքավանդակին և դիտավորությամբ պատճառել կյանքին վտանգ սպառնացող, առողջությանը ծանր վնասի հատկանիշներ ունեցող մարմնական վնասվածքներ` ձախից միջին անութային գծով 6-րդ միջկողային տարածության մակարդակին և աջ գոտկային շրջանների ծակած-կտրած չթափանցող վերքերի ձևով, հեմոպնևմոթորաքսով և ձախ թոքի վնասումով` կրծքավանդակի ձախ կեսի, ինչպես նաև կրծքավանդակի աջ կեսի թափանցող ծակած-կտրած վերքերի ձևով, որից հետո փորձել է դիմել փախուստի, սակայն դեպքի վայրում բռնվել է ոստիկանության աշխատակիցների կողմից և բերման ենթարկվել ոստիկանության Կենտրոնական բաժին։
Այսինքն` Գևորգ Խաչատրյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քր. օր-ի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով»։
Դատարանի նույն օրվա որոշմամբ Գ. Խաչատրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրվել է կալանավորումը` երկու ամիս ժամկետով, կալանավորման սկիզբը հաշվելով նրան բերման ենթարկելու օրվանից` 2015թ. օգոստոսի 7-ից։ Նույն որոշմամբ մեղադրյալին գրավով կալանքից ազատելը ճանաչվել է թույլատրելի` գրավի չափ սահմանելով Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի վեցհարյուրապատիկը` 600.000 ՀՀ դրամը։
Գրավի գումարը Արմինե Խաչատրյանի կողմից դատարանի դեպոզիտ հաշվին վճարելուց հետո նախաքննության մարմինը որոշում է կայացրել Գ. Խաչատրյանին կալանքից ազատելու մասին, որը 2015թ. օգոստոսի 11-ին կատարման է հանձնվել։ Գ. Խաչատրյանն այս գործով անազատության մեջ է գտնվել հինգ օր։
2015թ. դեկտեմբերի 15-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան և 2015թ. դեկտեմբերի 16-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2015թ. դեկտեմբերի 21-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2015թ. դեկտեմբերի 29-ին նշանակելու մասին։
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները
Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
2015թ. օգոստոսի 7-ին, ժամը 1930-ի սահմաններում, գործով ամբաստանյալ, անչափահաս Գևորգ Կարենի Խաչատրյանն իր ընկեր, վկա Սենիկ Գագիկի Մովսեսյանի, իրենց ընկերուհիներ, հարազատ քույրեր` գործով վկաներ Անի և Ադրինե Ալբերտի Աճեմյանների, նրանց ընկերուհի Սուսաննայի հետ միասին, Երևան քաղաքի «Սուրբ Սարգիս» եկեղեցում մասնակցել են մոմավառության, որից հետո զբոսնել են Երևանի Մաշտոցի պողոտայի 2-րդ շենքի դիմացի մայթով։ Այդ պահին իրենց դիմացից եկել են տուժող Գրիգոր Վազգենի Գրիգորյանը և վերջինիս ընկեր, վկա Լևոն Վարոսի Կարապետյանը։ Վերջիններս մինչ այդ Հրազդան գետի կիրճում ջրով բացված սպիրտ են խմել և գտնվել են ոգելից խմիչք գործածած վիճակում։ Տուժող Գրիգոր Գրիգորյանը բարձրաձայն հայհոյանքներ է հնչեցրել, որի համար Սենիկ Մովսեսյանը նրան դիտողություն է արել։ Դրանից վրդովվելով` Գրիգոր Գրիգորյանը հայհոյել է սկզբում Սենիկ Մովսեսյանին, իսկ այնուհետև նաև միջամտած Գևորգ Խաչատրյանին։ Նրանց միջև վիճաբանություն է սկսվել, որը վերածվել է ծեծկռտուքի։ Ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանը գտնվելով սահմանափակ մեղսունակության վիճակում` իր մոտ եղած դանակով հարվածներ է հասցրել Գրիգոր Գրիգորյանին և դիտավորությամբ պատճառել կյանքին վտանգ սպառնացող, առողջության ծանր վնասի հատկանիշներ ունեցող մարմնական վնասվածքներ։ Քիչ անց դեպքի վայր եկած ՀՀ ոստիկանության աշխատակցներին նա պատմել է, որ իրեն մայր հայհոյելու պատճառով դանակահարել է տուժողին։ Այնուհետև նա ցույց է տվել այն վայրը, որտեղ նետել է դանակը։
Տուժողի բուժման ծախսերի հետ կապված վնասներն ամբաստանյալի մոր կողմից փոխհատուցվել են։
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է հետևյալը.
Ամբաստանյալ Գ. Խաչատրյանը ծնվել է 1997թ. հոկտեմբերի 31-ին Երևանում, բնակվել է ծնողների` Կարեն Ռոբերտի Խաչատրյանի և Արմինե Սերյոժայի Խաչատրյանի, պապի, տատի և կրտսեր եղբոր հետ միասին։
Գ. Խաչատրյանը յոթ տարեկանից տառապում է «Պարցիալ Էպիլեպսիա քունք-ծոծրակային հատվածի» («կՈՐՓՌՈսՖվՈև эпилепсия височно-окципитальной доли») հիվանդությամբ, 2005թ. դեկտեմբերի 29-ից ընդունվել է Երեխաների և դեռահասների առողջության ինստիտուտի «Արաբկիր» բժշկական համալիրի Էպտիլեպտոլոգիական դիսպանսեր։
Գ. Խաչատրյանի դաստիարակությամբ և խնամքով սկզբում զբաղվել են ծնողները, սակայն 2008թ.-ին նրանք, ամուսնալուծվել են, որից հետո Գ. Խաչատրյանը շարունակել է բնակվել տատի, պապի և կրտսեր եղբոր հետ միասին` հայրական տանը։ Հայրն զբաղվում է արտագնա աշխատանքով և գտնվում է Ռուսաստանի Դաշնությունում, իսկ մայրը բնակվում է իր ծնողների տանը և զբաղվում է վերջիններիս խնամքով։
Գ. Խաչատրյանը պարբերաբար շփվում է ամուսնալուծված ծնողների հետ, հաճախակի մեկնում է Ռուսաստանի Դաշնություն` հոր մոտ։
Գ. Խաչատրյանի կյանքի և դաստիարակության պայմանները բարվոք չեն, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակն անբավարար է։ Նա վատառողջ է` նրա մոտ հայտնաբերվել է «Էպիլեպսիա, անձի թեթև արտահայտված բնութագրական փոփոխություններով և հուզական անկայունությամբ» ոչ փսիխոտիկ մակարդակի օրգանական հոգեկան խանգարում և կատարվածի նկատմամբ ճանաչվել է սահմանափակ մեղսունակ։
Պարզվել է նաև, որ Գ. Խաչատրյանը նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, ավարտել է Երևանի թիվ 119 ավագ դպրոցը, իրեն վերագրվող արարքը կատարել է լինելով անչափահաս` տասնյոթ տարեկան հասակում, նրա կատարած արարքը պայմանավորվել է տուժողի վարքագծի հակաբարոյականությամբ, հանցագործությամբ տուժողին պատճառված նյութական վնասը կամովին հատուցվել է։
Ապացույցների հետազոտում և գնահատում
Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Ամբաստանյալ Գևորգ Կարենի Խաչատրյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2015թ. օգոստոսի 7-ին, ժամը 18։00-ի սահմաններում, իր ընկեր Սենիկ Մովսեսյանի հետ Երևանի Հանրապետության Հրապարակում հանդիպել են իր ընկերուհի Անիի, նրա քույր Ադրինեի և նրանց բարեկամուհի Սուսաննայի հետ, որից հետո գնացել են «Սուրբ Սարգիս» եկեղեցի և մասնակել են մոմավառության։ Այնուհետև աստիճաններով իջել են դեպի Հրազդան գետի կիրճ, վերադարձել և քայլել դեպի գետնանցում։ Իրենց դիմաց դուրս են եկել 30-ից 35 տարեկան երկու հարբած տղամարդ։ Նրանցից մեկը խոսելիս հայհոյանքներ է հնչեցրել։ Սենիկ Մովսեսյանը նրան դիտողություն է արել, որից հետո այդ տղամարդը մայր է հայհոյել իրենց, ձեռքով հարվածել Սենիկի դեմքին և երկու անգամ ապտակել է իրեն։ Երբ նա մայր է հայհոյել` հուզվել է և իրեն կորցրել։ Այդ պատճառով անդրավարտիքի գրպանից հանել է իր ծալովի դանակը, բացել է շեղբը և այդ տղամարդու ուղղությամբ դանակով անկանոն շարժումներ է արել` որպեսզի պաշտպանվի և պաշտպանի իրենց հետ եղած աղջիկներին։ Այդ տղամարդը հետ է քաշվել և ձեռքը դրել կրծքավանդակին։ Այդ ժամանակ տեսել է, որ նրա կրծքավանդակից արյուն է հոսում։ Հասկացել է, որ դանակով հարվածել և վնասել է նրան։ Դրանից հետո աղջիկները վազել են դեպի գետնանցում, իսկ ինքը գնացել է նրանց հետևից։ Այդ պահին մոտեցել են ոստիկանները, որոնցից մեկը հարցրել է, թե որտեղ է դանակը։ Ինքը պատասխանել է, որ մի կողմ է նետել և ցույց է տվել, թե որտեղ։
Առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչում և զղջում է կատարած արարքի համար։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 58-61, 234/
Տուժող Գրիգոր Վազգենի Գրիգորյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2015թ. օգոստոսի 7-ի ցերեկը, իր ընկեր Լևոն Կարապետյանի հետ գնացել են Հրազդան գետի կիրճ, որտեղ հաց են կերել և խմել ջրով բացած սպիրտ։ Երբ դուրս են եկել կիրճից և գնացել դեպի գետնանցում` ընկերոջ հետ խոսելիս բարձր ձայնով ընդհանուր բնույթի հայհոյանքներ է տվել, որոնք որևէ անձի ուղղված չեն եղել։ Իրենց դիմաց գտնվել են երկու անծանոթ տղաներ։ Աղջիկների չի տեսել։ Տղաներից մեկն իրեն ասել է, որ չհայհոյի։ Ինքը պատասխանել է, որ նրան չի հայհոյում, որից հետո իրենց միջև վիճաբանություն է ծագել, որը վերածվել է քաշքշուկի և կռվի։ Այդ տղան բռունցքով հարվածել է իր դեմքին, որից հետո ինքն է հարվածել։ Հետո զգացել է, որ շունչը կտրվում է։ Հստակ չի հիշում, թե ինչ է կատարվել, քանի որ աչքերի դիմաց սևացել է։ Իրեն հարվածելը չի հիշում։ Հիշում է, որ իր ընկեր Լևոնը օգնություն է կանչել։ Ոստիկանների գալը նույնպես չի հիշում։ Դրանից հետո կորցրել է գիտակցությունը և արթնացել հիվանդանոցի վերակենդանացման բաժանմունքում, որտեղ իմացել է, որ միջադեպի ժամանակ ստացել է ծակած-կտրած վնասվածքներ։
Դեպքի վայրում ոչ-ոքի ձեռքին որևէ գործիք չի տեսել և չի զգացել, թե իրեն ինչպես են դանակահարել։ Հետագայում իմացել է, որ իրեն դանակով հարվածել է Գևորգ Խաչատրյանը։ Հնարավոր է, որ կռվի ժամանակ ինքը նույնպես հարվածել է Գ. Խաչատրյանին։ Կռիվը տևել է շուրջ տասնհինգ րոպե։
Հիվանդանոցում գտնվելու ժամանակ իրեն այցելել է Գ. Խաչատրյանի մայր Արմինե Խաչատրյանը, հոգացել է իր բուժման և սննդի ծախսերը։ Իր առողջական վիճակը բարելավվում է։ Գ. Խաչատրյանի դեմ բողոք և պահանջ չունի։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 62, 207/
Վկա Սենիկ Գագիկի Մովսեսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2015թ. օգոստոսի 7-ի ցերեկը, իր ընկեր Գևորգ Խաչատրյանի հետ միասին, Հանրապետության Հրապարակում հանդիպել են նրա ընկերուհի Անիի, վերջինիս քույր Ադրինեի և նրանց բարեկամուհու հետ, որից հետո գնացել են «Սուրբ Սարգիս» եկեղեցի և այնտեղ գտնվել են մոտ մեկ ժամ։ Հետո քայլել են եկեղեցու դիմացի հատվածով, որտեղ իրենց դիմաց դուրս են եկել երկու տղամարդ` հարբած վիճակում։ Տուժողը շուրջ հինգ մետր հեռավորությունից տեսել է իրենց և բարձրաձայն հայհոյանքներ է տվել իրենց ներկայությամբ։ Դիտողություն անելուց հետո ևս նա հայհոյել է, որի պատճառով ինքը բռունցքով հարվածել է նրա դեմքին։ Այդ ժամանակ աղջիկներն իրենցից հեռացել են և գտնվել շուրջ տաս մետր հեռավորության վրա։ Ինքն ու Գևորգը հայհոյողի հետ փոխադարձ հարվածներ են հասցրել միմյանց։ Աղջիկները կռվին չեն մասնակցել, միայն վախից գոռացել են։ Միջադեպը տևել է երկուսից երեք րոպե։
Դեպքի ժամանակ Գ. Խաչատրյանի ձեռքին դանակ չի տեսել, սակայն իմացել է, որ նրա մոտ հուշանվեր դանակ կա։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 42-43, 162/
Վկա Լևոն Վարոսի Կարապետյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2015թ. օգոստոսի 7-ին, ժամը 1200-ի սահմաններում, իր ընկեր Գրիգոր Գրիգորյանի հետ գնացել են Հրազդան գետի կիրճ, որտեղ հաց են կերել և խմել մոտ կես լիտր օղի։ Գ. Գրիգորյանը տառապում է հոգեկան հիվանդությամբ։ Երբ դուրս են եկել կիրճից և գնացել դեպի գետնանցում` Գրիգորն իր հետ խոսելիս հայհոյանքներ է տվել, որոնք որևէ անձի ուղղված չեն եղել։ Իրենց դիմաց դուրս են եկել ամբաստանյալ Գ. Խաչատրյանը, նրա ընկերը և ընկերուհիները։ Գ. Գրիգորյանի համար նրանց գալը տեսանելի է եղել։ Այդ տղաներից Սենիկը դիտողություն է արել Գրիգորին` պահանջելով չհայհոյել, որը Գ. Գրիգորյանի դուրը չի եկել և նա Սենիկին հայհոյել է։ Դրանից հետո այդ տղաները քաշքշել են Գրիգորին և հարվածել, որի հետևանքով նա վայր է ընկել։ Ինքը մոտեցել է Գրիգորին, որպեսզի չթողնի, որ նրան հարվածեն, իսկ տղաների հետ եղած երեք աղջիկները փախել են այդտեղից։ Քիչ անց իրենց մոտ կանգնել է ոստիկանության ծառայողական ավտոմեքենան։ Այդ ժամանակ նկատել են, որ Գրիգորի հագուստը գտնվում է պատռված և արյունոտ վիճակում։ Ոստիկանը ռադիոկապով կանչել է «Շտապ օգնություն» և Գ. Գրիգորյանը տեղափոխվել է հիվանդանոց։
Ամբաստանյալի և վկա Ս. Մովսեսյանի ձեռքին դանակ կամ այլ գործիք չի տեսել և չի նկատել, թե ով է Գ. Գրիգորյանին վնասվածքներ պատճառել, սակայն համոզված է, որ Գ. Գրիգորյանին դանակահարել է նրանցից մեկը։
Եթե Գ. Գրիգորյանի կողմից հայհոյանքներ չտրվեին` միջադեպը տեղի չէր ունենա։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 45-46/
Անչափահաս վկա Անի Ալբերտի Աճեմյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2015թ. օգոստոսի 7-ին, ժամը 1630-ի սահմաններում, իր քույր Ադրինե Աճեմյանի հետ դուրս են եկել տնից` իրենց ընկեր Գևորգ Խաչատրյանին և նրա ընկեր Սենիկին հանդիպելու և միասին «Սուրբ Սարգիս» եկեղեցի գնալու նպատակով։ Տնից դուրս գալիս` պատահաբար հանդիպել են Ադրինեի նախկին համադասարանցի Սուսաննային և որոշել են միասին գնալ հանդիպմանը։ Պայմանավորվածության համաձայն Գևորգի և նրա ընկեր Սենիկի հետ հանդիպել են Հանրապետության Հրապարակի «Մարիոթ» հյուրանոցի մոտ, որտեղից զբոսնելով գնացել են նշված եկեղեցի։ Այնտեղ գտնվել են մոտ կես ժամ, որից հետո զբոսնել են եկեղեցու մոտակայքում և երբ գնացել են դեպի գետնանցում` իրենց դիմաց դուրս են եկել երկու անծանոթ տղամարդ, որոնք բարձրաձայն հայհոյել են։ Նրանցից մեկն ավելի ագրեսիվ է եղել և ավելի բարձր է հայհոյել։ Սենիկը նրան դիտողություն է արել` պահանջելով, որ չհայհոյի, որից հետո այդ տղամարդը հայհոյելով Սենիկին` հարձակվել է նրա վրա, ինչը տեսնելով` իրենք վախից փախել են դեպի գետնանցում և այնտեղ սպասել են տղաներին։ 2-3 րոպե անց Գ. Խաչատրյանը և Ս. Մովսեսյանը մոտեցել են իրենց, սակայն նրանց հետևից ոստիկան է եկել և նրանց տարել։ Դրանից հետո իրենք գնացել են տուն։
Տեղյակ չի եղել, թե իրենց հեռանալուց հետո դեպքի վայրում ինչ է տեղի ունեցել։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 171-173/
Անչափահաս վկա Ադրինե Ալբերտի Աճեմյանի նույնաբովանդակ ցուցմունքներով այն մասին, որ 2015թ. օգոստոսի 7-ին, ժամը 1630-ի սահմաններում դուրս են եկել տնից` իրենց ընկեր Գևորգ Խաչատրյանին, նրա ընկեր Սենիկին հանդիպելու և միասին «Սուրբ Սարգիս» եկեղեցի գնալու նպատակով։ Տնից դուրս գալիս` պատահաբար հանդիպել են իր նախկին համադասարանցի Սուսաննային և որոշել են միասին գնալ։ Պայմանավորվածության համաձայն` Գևորգի և նրա ընկեր Սենիկի հետ հանդիպել են Հանրապետության Հրապարակի «Մարիոթ» հյուրանոցի մոտ, որտեղից քայլելով գնացել են նշված եկեղեցի։ Այնտեղ գտնվել են շուրջ 40 րոպե, որից հետո զբոսնել են եկեղեցու մոտակայքում և երբ գնացել են դեպի գետնանցում` իրենց դիմաց դուրս են եկել երկու անծանոթ տղամարդ, որոնք բարձրաձայն հայհոյել են։ Նրանցից մեկն ավելի ագրեսիվ է եղել և ավելի բարձր է հայհոյել։ Սենիկը նրան դիտողություն է արել` պահանջելով, որ չհայհոյի, որից հետո այդ տղամարդը հայհոյելով Սենիկին` հարձակվել է նրա վրա։ Դա տեսնելով` իրենք վախեցել, փախել են և վազել դեպի գետնանցում, որտեղ սպասել են տղաներին։ Շուրջ 3 րոպե անց տղաները եկել են, սակայն նրանց հետևից ոստիկան է եկել և նրանց տարել։ Դրանից հետո իրենք գնացել են տուն։
Ինքը տեղյակ չէ, թե իրենց փախչելուց հետո դեպքի վայրում ինչ է տեղի ունեցել։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 175-176/
Վկա, ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՊՊԾ գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի 2-րդ դասակի ոստիկան Գևորգ Վարուժանի Սարգսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2015թ. օգոստոսի 7-ին, ժամը 1600-ից, նույն վաշտի ոստիկան Սպարտակ Ղազարյանի հետ միասին, թիվ 0110 պարեկային ավտոմեքենայով ծառայություն են իրականացրել Երևանի Կենտրոն վարչական տարածքում։ Ժամը 1930-ի սահմաններում Մաշտոցի պողոտայի թիվ 2 շենքի դիմացի մայթում նկատել են վիճաբանող չորս տղաների, որոնք ձեռքերով և ոտքերով միմյանց հարվածելիս են եղել։ Այդտեղ եղել են նաև երկու աղջիկներ, որոնք գոռացել են, սակայն կռվին չեն մասնակցել։ Իրենք վազել են կռվողների կողմը, որի ժամանակ այդ աղջիկները և երկու տղաները դիմել են փախուստի։ Ինքը հետապնդել և բռնել է նրանց, իսկ Սպարտակ Ղազարյանը գնացել է մյուս երկու տղաների մոտ, որոնք գտնվել են ոգելից խմիչք գործածած վիճակում։ Այդ տղաներից Գրիգոր Վազգենի Գրիգորյանի աջ կողքն արյունահոսել է։ Ուսումնասիրելով վնասվածքը` պարզել է, որ նրան դանակահարել են։ Գևորգ Խաչատրյանը խոստովանել է, որ Գ. Գրիգորյանին ինքն է դանակով հարվածել և դանակը մի կողմ է նետել։ Ռադիոկապով դեպքի մասին հայտնել են իրենց կառավարման կենտրոն և պահանջել «Շտապ օգնություն» կանչել։ Այնուհետև Գրիգոր Գրիգորյանը «Շտապ օգնության» ավտոմեքենայով տեղափոխվել է հիվանդանոց, իսկ Գևորգ Խաչատրյանին և Սենիկ Մովսեսյանին բերման են ենթարկել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։ Ճանապարհին Գ. Խաչատրյանը ասել է, որ ինքն է դանակով հարվածել, դանակն իրենն է եղել, այն իրեն նվիրել է քավորը և դրա վրա փորագրված է «Գեվորիկին» բառը։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 37-38/
Վկա, ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՊՊԾ գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի 1-ին դասակի ավագ ոստիկան Սպարտակ Դավթի Ղազարյանի նույնաբովանդակ ցուցմունքներով այն մասին, որ 2015թ. օգոստոսի 7-ին, ժամը 1600-ից, նույն վաշտի 2-րդ դասակի ոստիկան Գևորգ Վարուժանի Սարգսյանի հետ միասին թիվ 0110 պարեկային ավտոմեքենայով ծառայություն են իրականացրել Երևանի Կենտրոն վարչական տարածքում։ Ժամը 1930-ի սահմաններում Մաշտոցի պողոտայի թիվ 2 շենքի դիմացի մայթում նկատել են վիճաբանող չորս տղաների, որոնք ձեռքերով և ոտքերով միմյանց հարվածելիս են եղել։ Իրենք վազել են կռվողների կողմը, բայց նրանք դիմել են փախուստի։ Գ. Սարգսյանը հետապնդել և բռնել է նրանցից երկուսին, իսկ ինքը մոտեցել է մյուս երկու տղաներին և տեսել, որ նրանցից մեկի վրա արյան հետքեր կան։ Ռադիոկապով «Շտապ օգնություն» է կանչել։ Այնուհետև Գևորգ Խաչատրյանին և Սենիկ Մովսեսյանին բերման են ենթարկել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։ Գ. Խաչատրյանն ասել է, որ ինքն է դանակով հարվածել, իսկ դանակը նետել է։ Նա պատճառաբանել է, որ դանակով հարվածելու պատճառը եղել է այն, որ Գ. Գրիգորյանը «մայր է հայհոյել»։ Դրանից հետո գնացել են դեպքի վայր և գտել դանակը։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 39-40/
Տուժող Գ. Գրիգորյանին դատաբժշկական փորձաքննության ենթարկելու մասին 2015թ. օգոստոսի 11-ի թիվ 1471/հ եզրակացությամբ, որի համաձայն` «Գ. Գրիգորյանի մարմնական վնասվածքները` դեմքի շրջանի քերծվածքների, արյունազեղման, սալջարդ վերքի, ձախից միջին անութային գծով 6-րդ միջկողային տարածության մակարդակին և աջ գոտկային շրջանների ծակված-կտրված չթափանցող, հեմոպնևմոթորաքսով և ձախ թոքի վնասումով` կրծքավանդակի ձախ կեսի, ինչպես նաև կրծքավանդակի աջ կեսի թափանցող ծակված-կտրված վերքերի ձևով, հասցվել են. դեմքի շրջանի քերծվածքները, արյունազեղումը, սալջարդ վերքը` բութ առարկաներով, մնացածը` սուր ծակող-կտրող գործիքով /ներով/, հնարավոր է` նշված ժամկետում, և պատճառվել է առողջությանը ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառնացող»։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 183-184/
Գ. Գրիգորյանի արյան նմուշը, Գ. Խաչատրյանի վերնաշապիկը, ջինսե անդրավարտիքը, երկու բամբակե խծուծները և գրպանի ծալովի դանակը դատաբժշկական փորձաքննության ենթարկելու մասին ՀՀ առողջապահության նախարարության «Հանրապետական դատական բժշկության գիտագործնական կենտրոն» պետական ոչ առևտրային կազմակերպության դատակենսաբանական բաժնի դատաբժշկական փորձագետի 2015թ. օգոստոսի 10-ի թիվ 324 եզրակացությամբ, որի համաձայն` «1. Փորձաքննության ներկայացրած Գրիգոր Վազգենի Գրիգորյանի արյան նմուշը ըստ արյան ABO իզոշճաբանական համակարգի պատկանում է ուղեկցող H հակածինով արյան A խմբին։
2. Փորձաքննության ներկայացրած` Գևորգ Կարենի Խաչատրյանի վերնաշապիկի, ջինսե անդրավարտիքի վրա տեղակայված, երկու բամբակե խծուծներով դեպքի վայրից վերցրած կասկածելի հետքերում, գրպանի ծալովի դանակի շեղբից արված քսվածքում հաստատվեց արյան առկայություն, որը պատկանում Է մարդու և ըստ արյան ABO իզոշճաբանական համակարգի առաջացել Է ուղեկցող H հակածինով արյան A խումբ ունեցող անձից կամ անձանցից, այդ թվում նաև կարող էր առաջանալ տուժող Գրիգոր Վազգենի Գրիգորյանից։ (…)»։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 198-202/
Դատահետքաբանական և սառը զենքի համալիր փորձաքննության 2015թ. նոյեմբերի 19-ի Հմ. 3016-15 եզրակացությամբ, որի համաձայն` «1.3. Փորձաքննությանը ներկայացված Գրիգոր Վազգենի Գրիգորյանին պատկանող կարճաթև շապիկի առաջամասի ստորին ձախակողմյան հատվածում և հետնամասի ձախ ու աջ կողմերի գրեթե կենտրոնական հատվածներում հայտնաբերված երեք հատ վնասվածքները ծակած-կտրած բնույթի են և կարող էին առաջանալ մեկ սայրանի ծակող-կտրող շեղբ ունեցող առարկայի կամ գործիքի շեղբի, հնարավոր է փորձաքննությանը ներկայացված դանակի շեղբի` երեք անգամ ներթափանցելու արդյունքում։
2. «Փորձաքննությանը ներկայացված անդրավարտիքի և մայկայի վրա առկա վնասվածքները համընկնում են Գրիգոր Վազգենի Գրիգորյանի մարմնական վնասվածքների հետ» հարցին հնարավոր կլինի պատասխանել դատահետքաբանական և դատաբժշկական համալիր փորձաքննությամբ, քանի որ մարմնի վրա առկա վերքերի տեղակայությունը մեկնաբանելու համար անհրաժեշտ են դատաբժշկական բնագավառի հատուկ մասնագիտական գիտելիքներ։
4. Փորձաքննությանը ներկայացված դանակը գործարանային արտադրության տնտեսակենցաղային նշանակության զսպանակային ծալովի դանակ է, սառը զենք չի հանդիսանում։»։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 216-219/
Դեպքի վայրի զննության մասին 2015թ. օգոստոսի 07-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` դեպքի վայրը Երևան քաղաքի Մաշտոցի պողոտայի թիվ 2 շենքի դիմացի մայթն է` Հրազդան գետի կիրճի վերին հատվածը, որտեղ միմյանցից երեք մետր հեռավորության վրա առկա են բետոնե պատնեշներ։ Այդտեղից դեպի «Սուրբ Սարգիս» եկեղեցի տանող բետոնե պատնեշի վրա և մայթի տարբեր հատվածներում առկա են եղել շրջանաձև արնանման հետքեր, իսկ եկեղեցուն հարակից գետնանցման ձախակողմյան բետոնե պատնեշից դեպի Հրազդանի կիրճի վերևի հատվածը` մեկ մետր հեռավորության վրա գետնին գցած է ծալովի, փայտե շագանակագույն բռնակով դանակ, որի վրա առկա են արնանման հետքեր։ Այդ դանակի կողքի սև երկաթային հատվածում առկա է «Գեվորիկին» գրառում։
Դեպքի վայրից վերցվել է նշված դանակը, իսկ այդտեղ եղած արնանման հետքերից երկու խծուծներով վերցվել են նմուշներ, որոնք փաթեթավորվել և կնիքվել են։
Դեպքի վայրում տեսանկարահանող սարքեր չեն եղել։ Զննության ընթացքում կատարվել է լուսանկարահանում։ Լուսանկարները արտատպվել և կցվել է զննության արձանագրության լուսանկարչական հավելվածին։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 11-12/
Նախաքննության մարմնի 2015թ. դեկտեմբերի 1-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված և դատարանում հետազոտված դանակով, տուժող Գրիգոր Գրիգորյանի կարճաթև շապիկով, ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանի վերնաշապիկով և տաբատով։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 244/
Ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձագիտական հանձնաժողովի 2015թ. հոկտեմբերի 13-ի թիվ 346/15 եզրակացության համաձայն` (…) ԳևՈՐԳ ԿԱՐԵՆԻ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԸ հոգեկան հիվանդությամբ չի տառապել և ներկայումս նույնպես չի տառապում. այլ նրա մոտ հայտնաբերվում է «Էպիլեպսիա, անձի թեթև արտահայտված բնութագրական փոփոխություններով և հուզական անկայունությամբ» ոչ փսիխոտիկ մակարդակի օրգանական հոգեկան խանգարում։ Փորձաքննվողի հոգեկան ոլորտի այնպիսի փոփոխությունները, ինչպիսիք են արտահայտված հուզական անկայունությունը, հուզական ռեակցիաների կպչունությունը, բացասական ապրումների վրա սևեռվելու հակվածությունը, նյարդայնությունը, իմպուլսիվությունը, ստեղծված իրավիճակում, հաշվի առնելով տուժողի հանդուգն, լկտի վարքագիծը, թեև չեն զրկել նրան իր գործողությունների վտանգավորությունը գիտակցելու ունակությունից, սակայն սահմանափակԵլ են նրա հնարավորությունները ղեկավարելու իր գործողությունները։ Ուստի Գևորգ Կարենի Խաչատրյանին հարկ է կատարածի նկատմամբ ճանաչել ՍԱՀՄԱՆԱՓԱԿ ՄԵՂՍՈՒՆԱԿ։ Իր ներկա հոգեկան վիճակով, որպես հոգեկան հիվանդությամբ չտառապող անձ, նա կարող է մասնակցել դատաքննչական գործողություններին, կարող է ճիշտ հասկանալ քրեական գործի համար կարևոր նշանակություն ունեցող հանգամանքները և տալ ճշմարիտ ցուցմունքներ»։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 220-226/
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Վերլուծելով ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, դիտավորությամբ մեկ ուրիշի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանի կողմից կատարված` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար պատիժ նշանակելու և պատիժը նրա կողմից կրելու հարցերն առանձին քննարկելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը.
«Երեխաների իրավունքների մասին» Նյու-Յորքի 1989թ. նոյեմբերի 20-ի կոնվենցիայի (Հայաստանի Հանրապետության կողմից վավերացվել է 1992թ. հունիսի 1-ին) 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Երեխաների նկատմամբ բոլոր գործողություններում, անկախ այն բանից, թե դրանք ձեռնարկվում են սոցիալական ապահովության հարցերով զբաղվող պետական կամ մասնավոր հիմնարկների, դատարանների, վարչական կամ օրենսդրական մարմինների կողմից, առաջնահերթ ուշադրություն է դարձվում երեխայի շահերի առավել ապահովմանը»։
Նույն կոնվենցիայի 40-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Մասնակից պետությունները ճանաչում են մեղադրվող կամ քրեական օրենսդրությունը խախտած համարվող յուրաքանչյուր երեխայի իրավունքը՝ արժանանալու այնպիսի վերաբերմունքի, որը նպաստում է նրա արժանապատվության և նշանակալիության զգացումի զարգացմանը, երեխայի մեջ ամրապնդում է հարգանքը մարդու իրավունքների և ուրիշների հիմնարար ազատությունների նկատմամբ, և որի դեպքում հաշվի է առնվում երեխայի տարիքը և հասարակության մեջ նրա վերաինտեգրացման և հետագա դրական դեր խաղալուն նպաստելու ցանկալիությունը։ (…)
4. Անհրաժեշտ է այնպիսի բազմազան միջոցառումների առկայությունը, ինչպիսիք են խնամքի, խնամակալության և հսկողության մասին հրամանները, խորհրդատվական ծառայությունները, փորձաշրջանի նշանակումը, դաստիարակությունը, կրթական և մասնագիտական պատրաստության ծրագրերը և առանձին հաստատություններում խնամքի այլընտրանքային այլ ձևեր, որոնք ապահովում են երեխայի նկատմամբ նրա բարեկեցությանը, ինչպես նաև դրությանն ու հանցագործության բնույթին համապատասխանող վերաբերմունք»։
«Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին» միջազգային դաշնագրի 24-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր երեխա, առանց ռասայի, մաշկի գույնի, սեռի, լեզվի, կրոնի, ազգային կամ սոցիալական ծագման, գույքային վիճակի կամ ծննդի հատկանիշով որևէ խտրականության, իրավունք ունի իր ընտանիքի, հասարակության և պետության կողմից պաշտպանության այնպիսի միջոցների, որոնք անհրաժեշտ են նրան որպես մանկահասակի»։
«Երեխայի իրավունքների մասին» ՀՀ օրենքի 8-րդ հոդվածի 1-ին պարբերության համաձայն` «Յուրաքանչյուր երեխա ունի ֆիզիկական, մտավոր և հոգևոր լիարժեք զարգացման համար անհրաժեշտ կենսապայմանների իրավունք»։
«Անչափահասների նկատմամբ արդարադատություն իրականացնելու վերաբերյալ» ՄԱԿ-ի նվազագույն ստանդարտ կանոնների («Պեկինյան կանոններ») 5-րդ կետի համաձայն` «Անչափահասների վերաբերյալ արդարադատության համակարգը ուղղված է առաջին հերթին անչափահասի բարեկեցության ապահովմանը, որպեսզի անչափահաս իրավախախտների վրա ազդեցություն գործող ցանկացած միջոց միշտ համաչափ լինի ինչպես իրավախախտի անհատական առանձնահատկություններին, այնպես էլ իրավախախտման հանգամանքներին»։
«Պեկինյան կանոնների» 17.1-րդ կետի համաձայն` «Ներգործության միջոցների ընտրության ժամանակ իրավասու մարմինը պետք է ղեկավարվի հետևյալ սկզբունքներով.
ա) ներգործության միջոցները միշտ պետք է համարժեք լինեն ոչ միայն իրավախախտման հանգամանքներին և ծանրությանը, այլև անչափահասի դրությանը և պահանջներին, ինչպես նաև հասարակության պահանջներին.
բ) անչափահասի անձնական ազատության սահմանափակման մասին որոշումը պետք է ընդունվի միայն հարցի մանրազնին քննարկումից հետո, և սահմանափակումը հնարավորության սահմաններում պետք է հասցնել նվազագույնի. (…)»։
«Պեկինյան կանոնների» 19.1-րդ կետի համաձայն` «Անչափահասին որևէ ուղղիչ հիմնարկում ներփակելը միշտ պետք է ծայրահեղ միջոց լինի, անհրաժեշտ նվազագույն ժամկետի համար կիրառված»։
«Երեխայի իրավունքների մասին» ՄԱԿ-ի կոնվենցիայի 37-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Մասնակից պետությունները ապահովում են, որ. (...)
(բ) ոչ մի երեխա չզրկվի ազատությունից անօրինական կամ կամայական կերպով։ Երեխայի ձերբակալությունը, կալանքը կամ ազատազրկումն իրականացվում են համաձայն օրենքի և գործադրվում են միայն որպես ծայրահեղ միջոց և որքան հնարավոր է՝ կարճ ժամանակամիջոցով, (...)»։
«Ազատազրկված անչափահաս անձանց պաշտպանության վերաբերյալ» ՄԱԿ-ի կանոնների («Հավանայի կանոններ») 2-րդ կետը սահմանում է. «Անչափահասին ազատությունից զրկելը պետք է կիրառվի որպես ներգործության ծայրահեղ միջոց՝ անհրաժեշտ նվազագույն ժամկետով։ Այն պետք է սահմանափակվի բացառիկ դեպքերում։ Պատժի ժամկետը պետք է որոշվի դատական մարմնի կողմից` չբացառելով նրան վաղաժամկետ ազատելու հնարավորությունը»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծելով մեջբերված դրույթները` ԵԱՆԴ/0094/01/13 քրեական գործով 2015թ. օգոստոսի 28-ին կայացված որոշման 13-րդ կետում արձանագրել է, որ. «13. (…) անչափահասները, պայմանավորված իրենց տարիքային և սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկություններով, ունեն հատուկ հոգածության և խնամքի կարիք, ուստի արդարադատություն իրականացնելիս պետք է հաշվի առնել ձեռնարկվող միջոցառումների հնարավոր ազդեցությունը նրանց բարեկեցության վրա։ Մասնավորապես, կիրառվող ներգործության միջոցների ընտրությունը պետք է պայմանավորված լինի ոչ միայն կատարված իրավախախտման ծանրությամբ, այլև անձի անհատական առանձնահատկություններով։ Հասարակությունից մեկուսացնելու հետ կապված պատժատեսակները անչափահասների նկատմամբ պետք է կիրառվեն որպես ծայրահեղ միջոց` հնարավոր նվազագույն ժամկետներով և սահմանափակ ու բացառիկ դեպքերում, քանի որ ի տարբերություն չափահասների` ազատազրկման բացասական հետևանքները նրանց վրա ավելի մեծ ազդեցություն են թողնում (…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն` «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով»։
Նույն օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են` (...)
2) հանցանք կատարելու պահին հանցավորի անչափահաս լինելը. (...)
7) տուժողի վարքագծի հակաօրինականությունը կամ հակաբարոյականությունը, որով պայմանավորվել է հանցագործությունը. (...)
10) հանցագործությունից անմիջապես հետո տուժողին բժշկական կամ այլ օգնություն ցույց տալը, հանցագործությամբ պատճառված գույքային և բարոյական վնասը կամովին հատուցելը կամ վերացնելը, տուժողին պատճառված վնասը հարթելուն ուղղված այլ գործողությունները։ (...)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 85-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Անչափահասները քրեական պատասխանատվության են ենթարկվում, և նրանց նկատմամբ պատիժ է նշանակվում սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան` հաշվի առնելով սույն բաժնում նախատեսված կանոնները»։
Նույն օրենսգրքի 90-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Անչափահասի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում նրա կյանքի և դաստիարակության պայմանները, հոգեկանի զարգացման աստիճանը, առողջության վիճակը, անձի այլ առանձնահատկությունները, ինչպես նաև նրա վրա այլ անձանց ազդեցությունը»։
Վերոհիշյալ որոշման 14-14.1-րդ կետերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է նաև, որ. «ՀՀ քրեական օրենսդրությունում անչափահասների նկատմամբ քրեական պատասխանատվության և պատժի հատուկ կանոնների նախատեսումը մարդասիրության սկզբունքի կարևորագույն դրսևորումներից է։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ բաժնում նախատեսված են պատժի տեսակների սահմանման և դրանց նշանակման, քրեական պատասխանատվությունից և պատժից ազատելու, պատժի կրումից պայմանական վաղաժամկետ ազատելու, վաղեմության ժամկետները հաշվելու և դատվածության մարման հատուկ պայմաններ, որոնք էականորեն բարելավում են անչափահասի վիճակը և լրացուցիչ երաշխիքներ սահմանում նրա իրավունքների պաշտպանությունն ապահովելու համար։ Բացի այդ, անձի տարիքից բխող հոգեկան առանձնահատկություններով պայմանավորված՝ հանցանք կատարելու պահին հանցավորի անչափահաս լինելն (14-18 տարեկան) ինքնին քրեական օրենսգրքում նախատեսված է որպես մեղմացուցիչ հանգամանք։
Անչափահասի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից (օրինականության, արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, մարդասիրության սկզբունքներ) բացի (պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի որոշման 14-21-րդ կետերը), դատարանը պարտավոր է ղեկավարվել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 90-րդ հոդվածով սահմանված կանոններով։ Այսպես` հանցագործության` հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հետ մեկտեղ դատարանը պատիժ նշանակելիս պետք է հատկապես հաշվի առնի`
1) անչափահասի կյանքի և դաստիարակության պայմանները (ընտանեկան դրությունը, ծնողների և ընտանիքի այլ անդամների հետ հարաբերությունների բնույթը, նյութական վիճակը, կրթությունը, աշխատանքը և այլն),
2) հոգեկանի զարգացման աստիճանը (հուզական ոլորտը, որոշակի իրադրությունում ճիշտ կողմնորոշվելու և իր գործողությունները ղեկավարելու ունակությունը, ինտելեկտի մակարդակը և այլն),
3) առողջության վիճակը (մտավոր և ֆիզիկական առողջության վերաբերյալ առկա տվյալները),
4) անձի այլ առանձնահատկությունները (հետաքրքրությունների շրջանակը, աշխատանքի, կրթության, իրավական և բարոյական նորմերի նկատմամբ վերաբերմունքը և այլն),
5) նրա վրա այլ անձանց ազդեցությունը (նրանց միջև առկա հարաբերությունների բնույթը, անչափահասին հանցագործության մղելու եղանակներն ու միջոցները` ֆիզիկական կամ հոգեկան բռնություն, հարկադրանք, համոզում, խաբեություն և այլն)։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ վերը թվարկված հանգամանքները ենթակա են բազմակողմանի հետազոտման անչափահասների վերաբերյալ յուրաքանչյուր գործով։ Միայն դրանց համակողմանի վերլուծության արդյունքում դատարանը կարող է ամբողջական պատկերացում կազմել անչափահասի անձնային և տարիքային առանձնահատկությունների մասին և ընտրել այնպիսի ներգործության միջոց, որն ուղղված կլինի նրա ուղղմանն ու դաստիարակությանը։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը ընդգծում է նաև, որ անչափահասի նկատմամբ կիրառվող քրեաիրավական ներգործության միջոցը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի ընդհանուր նպատակներից բացի (սոցիալական արդարության վերականգնում, պատժի ենթարկված անձի ուղղում, հանցագործությունների կանխում), պետք է հետապնդի նաև անչափահասի հոգեկան և ֆիզիկական բնականոն զարգացման, նրա բարեկեցությունն ապահովելու հատուկ նպատակ։ (...)
15.1. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ անչափահասների սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկություններով պայմանավորված` հասարակությունից նրանց երկարատև ժամկետով մեկուսացնելն արդարացված չէ, քանի որ անչափահաս տարիքում անձը հեշտությամբ է ենթարկվում շրջապատի բացասական ազդեցությանը, մեծանում է հանցավոր ենթամշակույթի տարրերը յուրացնելու հավանականությունը։ Մյուս կողմից նրանք, ի տարբերություն չափահասների, ավելի հեշտ են ենթարկվում պատժի ուղղիչ ազդեցությանը։ Հետևաբար դատարանը նախ և առաջ պետք է քննարկի ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատժատեսակի նշանակման հնարավորությունը։ Որոշակի ժամկետով ազատազրկումը` որպես անչափահասների նկատմամբ կիրառվող ամենախիստ պատժատեսակ, պետք է նշանակվի միայն բացառիկ դեպքերում, երբ ներգործության որևէ այլ միջոց չի կարող դրական արդյունք ապահովել։ (...)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007թ. նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։ (…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 26-րդ հոդվածի համաձայն «1. Մեղսունակ անձը, ով հանցանքը կատարելիս հոգեկան խանգարման հետևանքով չէր կարող ամբողջությամբ գիտակցել իր գործողության (անգործության) փաստացի բնույթն ու հասարակական վտանգավորությունը կամ ղեկավարել դա, ենթակա է քրեական պատասխանատվության։
2. Սահմանափակ մեղսունակությունը, որպես մեղմացնող հանգամանք, հաշվի է առնվում պատիժ նշանակելիս և կարող է հիմք դառնալ պատժի հետ միաժամանակ բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց նշանակելու համար։»։
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, կատարած հանցագործության համար ամբաստանյալ Գ. Խաչատրյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Գ. Խաչատրյանի վատառողջ լինելը` նրա մոտ «Էպիլեպսիա, անձի թեթև արտահայտված բնութագրական փոփոխություններով և հուզական անկայունությամբ» ոչ փսիխոտիկ մակարդակի օրգանական հոգեկան խանգարում հայտնաբերված լինելը, դրական բնութագրվելը, նախկինում դատված կամ որևէ կերպ արատավորված չլինելը, կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը, այն, որ Գ. Խաչատրյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, խոստովանական ցուցմունքներ է տվել և ընդունելով մեղքը` զղջացել է կատարած արարքի համար։
Ստուգելով և գնահատելով վերոգրյալ հանգամանքները, այդ թվում` անչափահաս ամբաստանյալ Գ. Խաչատրյանի անձը բնութագրող վերոհիշյալ հատկանիշներն իրենց համակցության մեջ, հաշվի առնելով, որ այդ հանգամանքներից յուրաքանչյուրն իրական է, հաստատված է գործով ձեռք բերված ու դատարանում հետազոտված, վերաբերելի և թույլատրելի ապացույցներով, նկատի ունենալով, որ այդ հանգամանքների համակցության առկայությունը ողջամտորեն նվազեցրել է անձի` Գևորգ Խաչատրյանի հանրային վտանգավորությունը` դատարանը գտնում է, որ այդ հանգամանքների համակցությունը հանդիսանում է ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք։
Բացի այդ, որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում նաև հետևյալ հանգամանքները.
հանցանք կատարելու պահին հանցավորի անչափահաս` տասնյոթ տարեկան լինելը,
նրա կատարած արարքը տուժողի վարքագծի հակօրինականությամբ պայմանավորված լինելը,
հանցագործությամբ տուժողին պատճառված վնասը կամովին հատուցված լինելը, ամբաստանյալ Գ. Խաչատրյանի սահմանափակ մեղսունակությունը։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք դատարանը չի արձանագրում։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիան պատիժ է նախատեսում բացառապես ազատազրկման ձևով։
Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն` «1. (…) ազատազրկման ժամկետները հաշվարկվում են ամիսներով և տարիներով։ (…)
2. Սույն հոդվածի առաջին մասում նշված պատիժները փոխարինելիս կամ գումարելիս, ինչպես նաև պատիժը հաշվակցելիս ժամկետները կարող են հաշվարկվել օրերով։
3. Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը կալանքի տակ պահելու ժամկետը հաշվակցվում է ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով նշանակված պատժին` մեկ օրը հաշվելով մեկ օրվա դիմաց, (…)»։
Հաշվի առնելով, որ Գևորգ Խաչատրյանը 5 /հինգ/ օր գտնվել է անազատության մեջ` դատարանը գտնում է, որ այդ ժամկետը պետք է հաշվակցվի նրա նկատմամբ նշանակվող պատժից։ Քննարկելով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը նրա կողմից կրելու նպատակահարմարության հարցը` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում առկա իրավական դիրքորոշումները, ինչպես նաև հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր` 2007թ. հունիսի 12-ի թիվ ՎԲ-124/07 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է. «ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է։ Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները։ Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` ԵՔՐԴ/0571/01/08 քրեական գործով 2009թ. հունիսի 2-ի թիվ որոշմամբ նշել է. «(…) 17. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով ամրագրված՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները սպառիչ չեն։ Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, համաձայն որի` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։
Այլ կերպ` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի՝ սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը։
Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու մասին կարող է վկայել հանցագործությունից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը, մասնավորապես՝ տուժողին պատճառած վնասը հարթելը կամ այն հարթելուն ուղղված ողջամիտ միջոցներ ձեռնարկելը։ (…)»։
Հաշվի առնելով վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները, այդ թվում այն, որ`
ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանը վատառողջ է` նրա մոտ հայտնաբերվել է «Էպիլեպսիա, անձի թեթև արտահայտված բնութագրական փոփոխություններով և հուզական անկայունությամբ» ոչ փսիխոտիկ մակարդակի օրգանական հոգեկան խանգարում,
նախկինում դատված կամ որևէ կերպ արատավորված չի եղել,
բնութագրվում է դրական,
հանցանքը կատարելու պահին եղել է անչափահաս` տասնյոթ տարեկան,
նրա կատարած արարքը պայմանավորված է եղել տուժողի վարքագծի հակօրինականությամբ,
հանցագործությամբ տուժողին պատճառված վնասը կամովին հատուցվել է,
կատարածի նկատմամբ ճանաչվել է սահմանափակ մեղսունակ,
հաշվի առնելով նաև նրա պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանի` հանրության համար վտանգավոր լինելու աստիճանը նվազել է և հնարավոր է հանգել հետևության, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված` ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու, քանի որ դրա միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել անչափահասի բարեկեցությունը, նրա իրավունքների պաշտպանությունն ու նրա բնականոն զարգացումը։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել, գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում չի կայացվել։
Քննելով իրեղեն ապացույցների հարցը` դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, նախաքննության մարմնի 2015թ. դեկտեմբերի 1-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, տուժող Գրիգոր Գրիգորյանի հագուստները պետք է վերադարձնել Գրիգոր Գրիգորյանին, ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանի հագուստը պետք է վերադարձնել Գևորգ Խաչատրյանին, իսկ դանակը` ոչնչացնել։
Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված գրավը պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ դրա հիմքը չի վերացել և այդ խափանման միջոցի պայմանները Գևորգ Խաչատրյանի կողմից խախտված լինելու վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել, իսկ դատավճռի` օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, գրավի գումար հանդիսացող 600.000 /վեց հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարը, մուծված 2015թ. օգոստոսի 10-ին Արմինե Խաչատրյանի կողմից` Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 900013298014 հաշվին, ենթակա է վերադարձման այդ գումարները վճարած Արմինե Խաչատրյանին։
Դատական ծախսերի վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ և 439-442-րդ հոդվածներով` դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ամբաստանյալ Գևորգ Կարենի Խաչատրյանին մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել ազատազրկման 3 /երեք/ տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ հաշվակցելով անազատության մեջ պահելու 5 /հինգ/ օրը` ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 2 /երկու/ տարի 11 /տասնմեկ/ ամիս 25 /քսանհինգ/ օր ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ, ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 2 /երկու/ տարի ժամկետով։ Գևորգ Խաչատրյանին պարտավորեցնել չփոխել մշտական բնակության վայրը` նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնելով ՀՀ արդարադատության նախարարության քրեակատարողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի վրա։
Ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանի նկատմամբ կալանավորման այլընտրանքային խափանման միջոց գրավը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, գրավի գումար հանդիսացող 600.000 /վեց հարյուր հազար/ ՀՀ դրամը` մուծված 2015թ. օգոստոսի 10-ին Արմինե Խաչատրյանի կողմից Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 900013298014 հաշվին` հետ վերադարձնել նրան։
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, նախաքննության մարմնի 2015թ. դեկտեմբերի 1-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, տուժող Գրիգոր Գրիգորյանի հագուստները վերադարձնել Գրիգոր Գրիգորյանին, ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանի հագուստը վերադարձնել Գևորգ Խաչատրյանին, իսկ դանակը` ոչնչացնել։
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը,
նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող,
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների
դատախազության դատախազ Ա. Սիմոնյանի,
հանրային պաշտպան Լ. Ավետիսյանի,
տուժող` Գ. Գրիգորյանի,
ամբաստանյալի օրինական
ներկայացուցիչ Ա. Խաչատրյանի,
2016թ. փետրվարի 8-ին Երևանում,
դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Գևորգ Կարենի Խաչատրյանի`
ծնված 1997թ. հոկտեմբերի 31-ին Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուրի, նախկինում չդատված, նրա մոտ հայտնաբերվել է «Էպիլեպսիա, անձի թեթև արտահայտված բնութագրական փոփոխություններով և հուզական անկայունությամբ» ոչ փսիխոտիկ մակարդակի օրգանական հոգեկան խանգարում և կատարվածի նկատմամբ ճանաչվել է սահմանափակ մեղսունակ, բնութագրվում է դրական, չի աշխատում, բնակվում է Երևանի Նար-Դոսի փողոցի 1-ին նրբանցքի թիվ 12 տանը, 2015թ. օգոստոսի 07-ին բերման է ենթարկվել, 2015թ. օգոստոսի 08-ին ձերբակալվել է, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. օգոստոսի 10-ի որոշմամբ Գ. Խաչատրյանի նկատմամբ որպես կալանավորման այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառվել է գրավը և 2015թ. օգոստոսի 11-ին ազատ է արձակվել` անազատության մեջ մնալով 5 /հինգ/ օր, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Գործի դատավարական նախապատմությունը
Թիվ 15138715 քրեական գործը ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում հարուցվել է 2015թ. օգոստոսի 08-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Գրիգոր Վազգենի Գրիգորյանին ծանր մարմնական վնասվածք պատճառելու վերաբերյալ նախապատրաստված նյութերով։
Նույն օրը, Գ. Գրիգորյանին ծանր մարմնական վնասվածք պատճառելու կասկածանքով 2015թ. օգոստոսի 7-ին բերման ենթարկված Գևորգ Կարենի Խաչատրյանը ձերբակալվել է։
Նախաքննության մարմինը 2015թ. օգոստոսի 10-ին Գ. Խաչատրյանին մեղադրանք է առաջադրել հետևյալ արարքի համար, որ նա` «2015թ. օգոստոսի 7-ին, ժամը 1930-ի սահմաններում Երևանի Մաշտոցի պողոտայի 2-րդ շենքի դիմացի մայթում Գրիգոր Վազգենի Գրիգորյանի կողմից իր և ընկերոջ` Սենիկ Գագիկի Մովսեսյանի հասցեին հայհոյանքներ տալու հետ կապված վիճաբանության մեջ է մտել Գրիգոր Գրիգորյանի հետ, որի ընթացքում իր մոտ եղած դանակով հարվածներ է հասցրել վերջինիս կրծքավանդակին և դիտավորությամբ պատճառել կյանքին վտանգ սպառնացող, առողջությանը ծանր վնասի հատկանիշներ ունեցող մարմնական վնասվածքներ` ձախից միջին անութային գծով 6-րդ միջկողային տարածության մակարդակին և աջ գոտկային շրջանների ծակած-կտրած չթափանցող վերքերի ձևով, հեմոպնևմոթորաքսով և ձախ թոքի վնասումով` կրծքավանդակի ձախ կեսի, ինչպես նաև կրծքավանդակի աջ կեսի թափանցող ծակած-կտրած վերքերի ձևով, որից հետո փորձել է դիմել փախուստի, սակայն դեպքի վայրում բռնվել է ոստիկանության աշխատակիցների կողմից և բերման ենթարկվել ոստիկանության Կենտրոնական բաժին։
Այսինքն` Գևորգ Խաչատրյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քր. օր-ի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով»։
Դատարանի նույն օրվա որոշմամբ Գ. Խաչատրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրվել է կալանավորումը` երկու ամիս ժամկետով, կալանավորման սկիզբը հաշվելով նրան բերման ենթարկելու օրվանից` 2015թ. օգոստոսի 7-ից։ Նույն որոշմամբ մեղադրյալին գրավով կալանքից ազատելը ճանաչվել է թույլատրելի` գրավի չափ սահմանելով Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի վեցհարյուրապատիկը` 600.000 ՀՀ դրամը։
Գրավի գումարը Արմինե Խաչատրյանի կողմից դատարանի դեպոզիտ հաշվին վճարելուց հետո նախաքննության մարմինը որոշում է կայացրել Գ. Խաչատրյանին կալանքից ազատելու մասին, որը 2015թ. օգոստոսի 11-ին կատարման է հանձնվել։ Գ. Խաչատրյանն այս գործով անազատության մեջ է գտնվել հինգ օր։
2015թ. դեկտեմբերի 15-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան և 2015թ. դեկտեմբերի 16-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2015թ. դեկտեմբերի 21-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2015թ. դեկտեմբերի 29-ին նշանակելու մասին։
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները
Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
2015թ. օգոստոսի 7-ին, ժամը 1930-ի սահմաններում, գործով ամբաստանյալ, անչափահաս Գևորգ Կարենի Խաչատրյանն իր ընկեր, վկա Սենիկ Գագիկի Մովսեսյանի, իրենց ընկերուհիներ, հարազատ քույրեր` գործով վկաներ Անի և Ադրինե Ալբերտի Աճեմյանների, նրանց ընկերուհի Սուսաննայի հետ միասին, Երևան քաղաքի «Սուրբ Սարգիս» եկեղեցում մասնակցել են մոմավառության, որից հետո զբոսնել են Երևանի Մաշտոցի պողոտայի 2-րդ շենքի դիմացի մայթով։ Այդ պահին իրենց դիմացից եկել են տուժող Գրիգոր Վազգենի Գրիգորյանը և վերջինիս ընկեր, վկա Լևոն Վարոսի Կարապետյանը։ Վերջիններս մինչ այդ Հրազդան գետի կիրճում ջրով բացված սպիրտ են խմել և գտնվել են ոգելից խմիչք գործածած վիճակում։ Տուժող Գրիգոր Գրիգորյանը բարձրաձայն հայհոյանքներ է հնչեցրել, որի համար Սենիկ Մովսեսյանը նրան դիտողություն է արել։ Դրանից վրդովվելով` Գրիգոր Գրիգորյանը հայհոյել է սկզբում Սենիկ Մովսեսյանին, իսկ այնուհետև նաև միջամտած Գևորգ Խաչատրյանին։ Նրանց միջև վիճաբանություն է սկսվել, որը վերածվել է ծեծկռտուքի։ Ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանը գտնվելով սահմանափակ մեղսունակության վիճակում` իր մոտ եղած դանակով հարվածներ է հասցրել Գրիգոր Գրիգորյանին և դիտավորությամբ պատճառել կյանքին վտանգ սպառնացող, առողջության ծանր վնասի հատկանիշներ ունեցող մարմնական վնասվածքներ։ Քիչ անց դեպքի վայր եկած ՀՀ ոստիկանության աշխատակցներին նա պատմել է, որ իրեն մայր հայհոյելու պատճառով դանակահարել է տուժողին։ Այնուհետև նա ցույց է տվել այն վայրը, որտեղ նետել է դանակը։
Տուժողի բուժման ծախսերի հետ կապված վնասներն ամբաստանյալի մոր կողմից փոխհատուցվել են։
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է հետևյալը.
Ամբաստանյալ Գ. Խաչատրյանը ծնվել է 1997թ. հոկտեմբերի 31-ին Երևանում, բնակվել է ծնողների` Կարեն Ռոբերտի Խաչատրյանի և Արմինե Սերյոժայի Խաչատրյանի, պապի, տատի և կրտսեր եղբոր հետ միասին։
Գ. Խաչատրյանը յոթ տարեկանից տառապում է «Պարցիալ Էպիլեպսիա քունք-ծոծրակային հատվածի» («կՈՐՓՌՈսՖվՈև эпилепсия височно-окципитальной доли») հիվանդությամբ, 2005թ. դեկտեմբերի 29-ից ընդունվել է Երեխաների և դեռահասների առողջության ինստիտուտի «Արաբկիր» բժշկական համալիրի Էպտիլեպտոլոգիական դիսպանսեր։
Գ. Խաչատրյանի դաստիարակությամբ և խնամքով սկզբում զբաղվել են ծնողները, սակայն 2008թ.-ին նրանք, ամուսնալուծվել են, որից հետո Գ. Խաչատրյանը շարունակել է բնակվել տատի, պապի և կրտսեր եղբոր հետ միասին` հայրական տանը։ Հայրն զբաղվում է արտագնա աշխատանքով և գտնվում է Ռուսաստանի Դաշնությունում, իսկ մայրը բնակվում է իր ծնողների տանը և զբաղվում է վերջիններիս խնամքով։
Գ. Խաչատրյանը պարբերաբար շփվում է ամուսնալուծված ծնողների հետ, հաճախակի մեկնում է Ռուսաստանի Դաշնություն` հոր մոտ։
Գ. Խաչատրյանի կյանքի և դաստիարակության պայմանները բարվոք չեն, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակն անբավարար է։ Նա վատառողջ է` նրա մոտ հայտնաբերվել է «Էպիլեպսիա, անձի թեթև արտահայտված բնութագրական փոփոխություններով և հուզական անկայունությամբ» ոչ փսիխոտիկ մակարդակի օրգանական հոգեկան խանգարում և կատարվածի նկատմամբ ճանաչվել է սահմանափակ մեղսունակ։
Պարզվել է նաև, որ Գ. Խաչատրյանը նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, ավարտել է Երևանի թիվ 119 ավագ դպրոցը, իրեն վերագրվող արարքը կատարել է լինելով անչափահաս` տասնյոթ տարեկան հասակում, նրա կատարած արարքը պայմանավորվել է տուժողի վարքագծի հակաբարոյականությամբ, հանցագործությամբ տուժողին պատճառված նյութական վնասը կամովին հատուցվել է։
Ապացույցների հետազոտում և գնահատում
Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Ամբաստանյալ Գևորգ Կարենի Խաչատրյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2015թ. օգոստոսի 7-ին, ժամը 18։00-ի սահմաններում, իր ընկեր Սենիկ Մովսեսյանի հետ Երևանի Հանրապետության Հրապարակում հանդիպել են իր ընկերուհի Անիի, նրա քույր Ադրինեի և նրանց բարեկամուհի Սուսաննայի հետ, որից հետո գնացել են «Սուրբ Սարգիս» եկեղեցի և մասնակել են մոմավառության։ Այնուհետև աստիճաններով իջել են դեպի Հրազդան գետի կիրճ, վերադարձել և քայլել դեպի գետնանցում։ Իրենց դիմաց դուրս են եկել 30-ից 35 տարեկան երկու հարբած տղամարդ։ Նրանցից մեկը խոսելիս հայհոյանքներ է հնչեցրել։ Սենիկ Մովսեսյանը նրան դիտողություն է արել, որից հետո այդ տղամարդը մայր է հայհոյել իրենց, ձեռքով հարվածել Սենիկի դեմքին և երկու անգամ ապտակել է իրեն։ Երբ նա մայր է հայհոյել` հուզվել է և իրեն կորցրել։ Այդ պատճառով անդրավարտիքի գրպանից հանել է իր ծալովի դանակը, բացել է շեղբը և այդ տղամարդու ուղղությամբ դանակով անկանոն շարժումներ է արել` որպեսզի պաշտպանվի և պաշտպանի իրենց հետ եղած աղջիկներին։ Այդ տղամարդը հետ է քաշվել և ձեռքը դրել կրծքավանդակին։ Այդ ժամանակ տեսել է, որ նրա կրծքավանդակից արյուն է հոսում։ Հասկացել է, որ դանակով հարվածել և վնասել է նրան։ Դրանից հետո աղջիկները վազել են դեպի գետնանցում, իսկ ինքը գնացել է նրանց հետևից։ Այդ պահին մոտեցել են ոստիկանները, որոնցից մեկը հարցրել է, թե որտեղ է դանակը։ Ինքը պատասխանել է, որ մի կողմ է նետել և ցույց է տվել, թե որտեղ։
Առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչում և զղջում է կատարած արարքի համար։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 58-61, 234/
Տուժող Գրիգոր Վազգենի Գրիգորյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2015թ. օգոստոսի 7-ի ցերեկը, իր ընկեր Լևոն Կարապետյանի հետ գնացել են Հրազդան գետի կիրճ, որտեղ հաց են կերել և խմել ջրով բացած սպիրտ։ Երբ դուրս են եկել կիրճից և գնացել դեպի գետնանցում` ընկերոջ հետ խոսելիս բարձր ձայնով ընդհանուր բնույթի հայհոյանքներ է տվել, որոնք որևէ անձի ուղղված չեն եղել։ Իրենց դիմաց գտնվել են երկու անծանոթ տղաներ։ Աղջիկների չի տեսել։ Տղաներից մեկն իրեն ասել է, որ չհայհոյի։ Ինքը պատասխանել է, որ նրան չի հայհոյում, որից հետո իրենց միջև վիճաբանություն է ծագել, որը վերածվել է քաշքշուկի և կռվի։ Այդ տղան բռունցքով հարվածել է իր դեմքին, որից հետո ինքն է հարվածել։ Հետո զգացել է, որ շունչը կտրվում է։ Հստակ չի հիշում, թե ինչ է կատարվել, քանի որ աչքերի դիմաց սևացել է։ Իրեն հարվածելը չի հիշում։ Հիշում է, որ իր ընկեր Լևոնը օգնություն է կանչել։ Ոստիկանների գալը նույնպես չի հիշում։ Դրանից հետո կորցրել է գիտակցությունը և արթնացել հիվանդանոցի վերակենդանացման բաժանմունքում, որտեղ իմացել է, որ միջադեպի ժամանակ ստացել է ծակած-կտրած վնասվածքներ։
Դեպքի վայրում ոչ-ոքի ձեռքին որևէ գործիք չի տեսել և չի զգացել, թե իրեն ինչպես են դանակահարել։ Հետագայում իմացել է, որ իրեն դանակով հարվածել է Գևորգ Խաչատրյանը։ Հնարավոր է, որ կռվի ժամանակ ինքը նույնպես հարվածել է Գ. Խաչատրյանին։ Կռիվը տևել է շուրջ տասնհինգ րոպե։
Հիվանդանոցում գտնվելու ժամանակ իրեն այցելել է Գ. Խաչատրյանի մայր Արմինե Խաչատրյանը, հոգացել է իր բուժման և սննդի ծախսերը։ Իր առողջական վիճակը բարելավվում է։ Գ. Խաչատրյանի դեմ բողոք և պահանջ չունի։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 62, 207/
Վկա Սենիկ Գագիկի Մովսեսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2015թ. օգոստոսի 7-ի ցերեկը, իր ընկեր Գևորգ Խաչատրյանի հետ միասին, Հանրապետության Հրապարակում հանդիպել են նրա ընկերուհի Անիի, վերջինիս քույր Ադրինեի և նրանց բարեկամուհու հետ, որից հետո գնացել են «Սուրբ Սարգիս» եկեղեցի և այնտեղ գտնվել են մոտ մեկ ժամ։ Հետո քայլել են եկեղեցու դիմացի հատվածով, որտեղ իրենց դիմաց դուրս են եկել երկու տղամարդ` հարբած վիճակում։ Տուժողը շուրջ հինգ մետր հեռավորությունից տեսել է իրենց և բարձրաձայն հայհոյանքներ է տվել իրենց ներկայությամբ։ Դիտողություն անելուց հետո ևս նա հայհոյել է, որի պատճառով ինքը բռունցքով հարվածել է նրա դեմքին։ Այդ ժամանակ աղջիկներն իրենցից հեռացել են և գտնվել շուրջ տաս մետր հեռավորության վրա։ Ինքն ու Գևորգը հայհոյողի հետ փոխադարձ հարվածներ են հասցրել միմյանց։ Աղջիկները կռվին չեն մասնակցել, միայն վախից գոռացել են։ Միջադեպը տևել է երկուսից երեք րոպե։
Դեպքի ժամանակ Գ. Խաչատրյանի ձեռքին դանակ չի տեսել, սակայն իմացել է, որ նրա մոտ հուշանվեր դանակ կա։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 42-43, 162/
Վկա Լևոն Վարոսի Կարապետյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2015թ. օգոստոսի 7-ին, ժամը 1200-ի սահմաններում, իր ընկեր Գրիգոր Գրիգորյանի հետ գնացել են Հրազդան գետի կիրճ, որտեղ հաց են կերել և խմել մոտ կես լիտր օղի։ Գ. Գրիգորյանը տառապում է հոգեկան հիվանդությամբ։ Երբ դուրս են եկել կիրճից և գնացել դեպի գետնանցում` Գրիգորն իր հետ խոսելիս հայհոյանքներ է տվել, որոնք որևէ անձի ուղղված չեն եղել։ Իրենց դիմաց դուրս են եկել ամբաստանյալ Գ. Խաչատրյանը, նրա ընկերը և ընկերուհիները։ Գ. Գրիգորյանի համար նրանց գալը տեսանելի է եղել։ Այդ տղաներից Սենիկը դիտողություն է արել Գրիգորին` պահանջելով չհայհոյել, որը Գ. Գրիգորյանի դուրը չի եկել և նա Սենիկին հայհոյել է։ Դրանից հետո այդ տղաները քաշքշել են Գրիգորին և հարվածել, որի հետևանքով նա վայր է ընկել։ Ինքը մոտեցել է Գրիգորին, որպեսզի չթողնի, որ նրան հարվածեն, իսկ տղաների հետ եղած երեք աղջիկները փախել են այդտեղից։ Քիչ անց իրենց մոտ կանգնել է ոստիկանության ծառայողական ավտոմեքենան։ Այդ ժամանակ նկատել են, որ Գրիգորի հագուստը գտնվում է պատռված և արյունոտ վիճակում։ Ոստիկանը ռադիոկապով կանչել է «Շտապ օգնություն» և Գ. Գրիգորյանը տեղափոխվել է հիվանդանոց։
Ամբաստանյալի և վկա Ս. Մովսեսյանի ձեռքին դանակ կամ այլ գործիք չի տեսել և չի նկատել, թե ով է Գ. Գրիգորյանին վնասվածքներ պատճառել, սակայն համոզված է, որ Գ. Գրիգորյանին դանակահարել է նրանցից մեկը։
Եթե Գ. Գրիգորյանի կողմից հայհոյանքներ չտրվեին` միջադեպը տեղի չէր ունենա։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 45-46/
Անչափահաս վկա Անի Ալբերտի Աճեմյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2015թ. օգոստոսի 7-ին, ժամը 1630-ի սահմաններում, իր քույր Ադրինե Աճեմյանի հետ դուրս են եկել տնից` իրենց ընկեր Գևորգ Խաչատրյանին և նրա ընկեր Սենիկին հանդիպելու և միասին «Սուրբ Սարգիս» եկեղեցի գնալու նպատակով։ Տնից դուրս գալիս` պատահաբար հանդիպել են Ադրինեի նախկին համադասարանցի Սուսաննային և որոշել են միասին գնալ հանդիպմանը։ Պայմանավորվածության համաձայն Գևորգի և նրա ընկեր Սենիկի հետ հանդիպել են Հանրապետության Հրապարակի «Մարիոթ» հյուրանոցի մոտ, որտեղից զբոսնելով գնացել են նշված եկեղեցի։ Այնտեղ գտնվել են մոտ կես ժամ, որից հետո զբոսնել են եկեղեցու մոտակայքում և երբ գնացել են դեպի գետնանցում` իրենց դիմաց դուրս են եկել երկու անծանոթ տղամարդ, որոնք բարձրաձայն հայհոյել են։ Նրանցից մեկն ավելի ագրեսիվ է եղել և ավելի բարձր է հայհոյել։ Սենիկը նրան դիտողություն է արել` պահանջելով, որ չհայհոյի, որից հետո այդ տղամարդը հայհոյելով Սենիկին` հարձակվել է նրա վրա, ինչը տեսնելով` իրենք վախից փախել են դեպի գետնանցում և այնտեղ սպասել են տղաներին։ 2-3 րոպե անց Գ. Խաչատրյանը և Ս. Մովսեսյանը մոտեցել են իրենց, սակայն նրանց հետևից ոստիկան է եկել և նրանց տարել։ Դրանից հետո իրենք գնացել են տուն։
Տեղյակ չի եղել, թե իրենց հեռանալուց հետո դեպքի վայրում ինչ է տեղի ունեցել։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 171-173/
Անչափահաս վկա Ադրինե Ալբերտի Աճեմյանի նույնաբովանդակ ցուցմունքներով այն մասին, որ 2015թ. օգոստոսի 7-ին, ժամը 1630-ի սահմաններում դուրս են եկել տնից` իրենց ընկեր Գևորգ Խաչատրյանին, նրա ընկեր Սենիկին հանդիպելու և միասին «Սուրբ Սարգիս» եկեղեցի գնալու նպատակով։ Տնից դուրս գալիս` պատահաբար հանդիպել են իր նախկին համադասարանցի Սուսաննային և որոշել են միասին գնալ։ Պայմանավորվածության համաձայն` Գևորգի և նրա ընկեր Սենիկի հետ հանդիպել են Հանրապետության Հրապարակի «Մարիոթ» հյուրանոցի մոտ, որտեղից քայլելով գնացել են նշված եկեղեցի։ Այնտեղ գտնվել են շուրջ 40 րոպե, որից հետո զբոսնել են եկեղեցու մոտակայքում և երբ գնացել են դեպի գետնանցում` իրենց դիմաց դուրս են եկել երկու անծանոթ տղամարդ, որոնք բարձրաձայն հայհոյել են։ Նրանցից մեկն ավելի ագրեսիվ է եղել և ավելի բարձր է հայհոյել։ Սենիկը նրան դիտողություն է արել` պահանջելով, որ չհայհոյի, որից հետո այդ տղամարդը հայհոյելով Սենիկին` հարձակվել է նրա վրա։ Դա տեսնելով` իրենք վախեցել, փախել են և վազել դեպի գետնանցում, որտեղ սպասել են տղաներին։ Շուրջ 3 րոպե անց տղաները եկել են, սակայն նրանց հետևից ոստիկան է եկել և նրանց տարել։ Դրանից հետո իրենք գնացել են տուն։
Ինքը տեղյակ չէ, թե իրենց փախչելուց հետո դեպքի վայրում ինչ է տեղի ունեցել։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 175-176/
Վկա, ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՊՊԾ գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի 2-րդ դասակի ոստիկան Գևորգ Վարուժանի Սարգսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2015թ. օգոստոսի 7-ին, ժամը 1600-ից, նույն վաշտի ոստիկան Սպարտակ Ղազարյանի հետ միասին, թիվ 0110 պարեկային ավտոմեքենայով ծառայություն են իրականացրել Երևանի Կենտրոն վարչական տարածքում։ Ժամը 1930-ի սահմաններում Մաշտոցի պողոտայի թիվ 2 շենքի դիմացի մայթում նկատել են վիճաբանող չորս տղաների, որոնք ձեռքերով և ոտքերով միմյանց հարվածելիս են եղել։ Այդտեղ եղել են նաև երկու աղջիկներ, որոնք գոռացել են, սակայն կռվին չեն մասնակցել։ Իրենք վազել են կռվողների կողմը, որի ժամանակ այդ աղջիկները և երկու տղաները դիմել են փախուստի։ Ինքը հետապնդել և բռնել է նրանց, իսկ Սպարտակ Ղազարյանը գնացել է մյուս երկու տղաների մոտ, որոնք գտնվել են ոգելից խմիչք գործածած վիճակում։ Այդ տղաներից Գրիգոր Վազգենի Գրիգորյանի աջ կողքն արյունահոսել է։ Ուսումնասիրելով վնասվածքը` պարզել է, որ նրան դանակահարել են։ Գևորգ Խաչատրյանը խոստովանել է, որ Գ. Գրիգորյանին ինքն է դանակով հարվածել և դանակը մի կողմ է նետել։ Ռադիոկապով դեպքի մասին հայտնել են իրենց կառավարման կենտրոն և պահանջել «Շտապ օգնություն» կանչել։ Այնուհետև Գրիգոր Գրիգորյանը «Շտապ օգնության» ավտոմեքենայով տեղափոխվել է հիվանդանոց, իսկ Գևորգ Խաչատրյանին և Սենիկ Մովսեսյանին բերման են ենթարկել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։ Ճանապարհին Գ. Խաչատրյանը ասել է, որ ինքն է դանակով հարվածել, դանակն իրենն է եղել, այն իրեն նվիրել է քավորը և դրա վրա փորագրված է «Գեվորիկին» բառը։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 37-38/
Վկա, ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՊՊԾ գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի 1-ին դասակի ավագ ոստիկան Սպարտակ Դավթի Ղազարյանի նույնաբովանդակ ցուցմունքներով այն մասին, որ 2015թ. օգոստոսի 7-ին, ժամը 1600-ից, նույն վաշտի 2-րդ դասակի ոստիկան Գևորգ Վարուժանի Սարգսյանի հետ միասին թիվ 0110 պարեկային ավտոմեքենայով ծառայություն են իրականացրել Երևանի Կենտրոն վարչական տարածքում։ Ժամը 1930-ի սահմաններում Մաշտոցի պողոտայի թիվ 2 շենքի դիմացի մայթում նկատել են վիճաբանող չորս տղաների, որոնք ձեռքերով և ոտքերով միմյանց հարվածելիս են եղել։ Իրենք վազել են կռվողների կողմը, բայց նրանք դիմել են փախուստի։ Գ. Սարգսյանը հետապնդել և բռնել է նրանցից երկուսին, իսկ ինքը մոտեցել է մյուս երկու տղաներին և տեսել, որ նրանցից մեկի վրա արյան հետքեր կան։ Ռադիոկապով «Շտապ օգնություն» է կանչել։ Այնուհետև Գևորգ Խաչատրյանին և Սենիկ Մովսեսյանին բերման են ենթարկել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։ Գ. Խաչատրյանն ասել է, որ ինքն է դանակով հարվածել, իսկ դանակը նետել է։ Նա պատճառաբանել է, որ դանակով հարվածելու պատճառը եղել է այն, որ Գ. Գրիգորյանը «մայր է հայհոյել»։ Դրանից հետո գնացել են դեպքի վայր և գտել դանակը։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 39-40/
Տուժող Գ. Գրիգորյանին դատաբժշկական փորձաքննության ենթարկելու մասին 2015թ. օգոստոսի 11-ի թիվ 1471/հ եզրակացությամբ, որի համաձայն` «Գ. Գրիգորյանի մարմնական վնասվածքները` դեմքի շրջանի քերծվածքների, արյունազեղման, սալջարդ վերքի, ձախից միջին անութային գծով 6-րդ միջկողային տարածության մակարդակին և աջ գոտկային շրջանների ծակված-կտրված չթափանցող, հեմոպնևմոթորաքսով և ձախ թոքի վնասումով` կրծքավանդակի ձախ կեսի, ինչպես նաև կրծքավանդակի աջ կեսի թափանցող ծակված-կտրված վերքերի ձևով, հասցվել են. դեմքի շրջանի քերծվածքները, արյունազեղումը, սալջարդ վերքը` բութ առարկաներով, մնացածը` սուր ծակող-կտրող գործիքով /ներով/, հնարավոր է` նշված ժամկետում, և պատճառվել է առողջությանը ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառնացող»։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 183-184/
Գ. Գրիգորյանի արյան նմուշը, Գ. Խաչատրյանի վերնաշապիկը, ջինսե անդրավարտիքը, երկու բամբակե խծուծները և գրպանի ծալովի դանակը դատաբժշկական փորձաքննության ենթարկելու մասին ՀՀ առողջապահության նախարարության «Հանրապետական դատական բժշկության գիտագործնական կենտրոն» պետական ոչ առևտրային կազմակերպության դատակենսաբանական բաժնի դատաբժշկական փորձագետի 2015թ. օգոստոսի 10-ի թիվ 324 եզրակացությամբ, որի համաձայն` «1. Փորձաքննության ներկայացրած Գրիգոր Վազգենի Գրիգորյանի արյան նմուշը ըստ արյան ABO իզոշճաբանական համակարգի պատկանում է ուղեկցող H հակածինով արյան A խմբին։
2. Փորձաքննության ներկայացրած` Գևորգ Կարենի Խաչատրյանի վերնաշապիկի, ջինսե անդրավարտիքի վրա տեղակայված, երկու բամբակե խծուծներով դեպքի վայրից վերցրած կասկածելի հետքերում, գրպանի ծալովի դանակի շեղբից արված քսվածքում հաստատվեց արյան առկայություն, որը պատկանում Է մարդու և ըստ արյան ABO իզոշճաբանական համակարգի առաջացել Է ուղեկցող H հակածինով արյան A խումբ ունեցող անձից կամ անձանցից, այդ թվում նաև կարող էր առաջանալ տուժող Գրիգոր Վազգենի Գրիգորյանից։ (…)»։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 198-202/
Դատահետքաբանական և սառը զենքի համալիր փորձաքննության 2015թ. նոյեմբերի 19-ի Հմ. 3016-15 եզրակացությամբ, որի համաձայն` «1.3. Փորձաքննությանը ներկայացված Գրիգոր Վազգենի Գրիգորյանին պատկանող կարճաթև շապիկի առաջամասի ստորին ձախակողմյան հատվածում և հետնամասի ձախ ու աջ կողմերի գրեթե կենտրոնական հատվածներում հայտնաբերված երեք հատ վնասվածքները ծակած-կտրած բնույթի են և կարող էին առաջանալ մեկ սայրանի ծակող-կտրող շեղբ ունեցող առարկայի կամ գործիքի շեղբի, հնարավոր է փորձաքննությանը ներկայացված դանակի շեղբի` երեք անգամ ներթափանցելու արդյունքում։
2. «Փորձաքննությանը ներկայացված անդրավարտիքի և մայկայի վրա առկա վնասվածքները համընկնում են Գրիգոր Վազգենի Գրիգորյանի մարմնական վնասվածքների հետ» հարցին հնարավոր կլինի պատասխանել դատահետքաբանական և դատաբժշկական համալիր փորձաքննությամբ, քանի որ մարմնի վրա առկա վերքերի տեղակայությունը մեկնաբանելու համար անհրաժեշտ են դատաբժշկական բնագավառի հատուկ մասնագիտական գիտելիքներ։
4. Փորձաքննությանը ներկայացված դանակը գործարանային արտադրության տնտեսակենցաղային նշանակության զսպանակային ծալովի դանակ է, սառը զենք չի հանդիսանում։»։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 216-219/
Դեպքի վայրի զննության մասին 2015թ. օգոստոսի 07-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` դեպքի վայրը Երևան քաղաքի Մաշտոցի պողոտայի թիվ 2 շենքի դիմացի մայթն է` Հրազդան գետի կիրճի վերին հատվածը, որտեղ միմյանցից երեք մետր հեռավորության վրա առկա են բետոնե պատնեշներ։ Այդտեղից դեպի «Սուրբ Սարգիս» եկեղեցի տանող բետոնե պատնեշի վրա և մայթի տարբեր հատվածներում առկա են եղել շրջանաձև արնանման հետքեր, իսկ եկեղեցուն հարակից գետնանցման ձախակողմյան բետոնե պատնեշից դեպի Հրազդանի կիրճի վերևի հատվածը` մեկ մետր հեռավորության վրա գետնին գցած է ծալովի, փայտե շագանակագույն բռնակով դանակ, որի վրա առկա են արնանման հետքեր։ Այդ դանակի կողքի սև երկաթային հատվածում առկա է «Գեվորիկին» գրառում։
Դեպքի վայրից վերցվել է նշված դանակը, իսկ այդտեղ եղած արնանման հետքերից երկու խծուծներով վերցվել են նմուշներ, որոնք փաթեթավորվել և կնիքվել են։
Դեպքի վայրում տեսանկարահանող սարքեր չեն եղել։ Զննության ընթացքում կատարվել է լուսանկարահանում։ Լուսանկարները արտատպվել և կցվել է զննության արձանագրության լուսանկարչական հավելվածին։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 11-12/
Նախաքննության մարմնի 2015թ. դեկտեմբերի 1-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված և դատարանում հետազոտված դանակով, տուժող Գրիգոր Գրիգորյանի կարճաթև շապիկով, ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանի վերնաշապիկով և տաբատով։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 244/
Ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձագիտական հանձնաժողովի 2015թ. հոկտեմբերի 13-ի թիվ 346/15 եզրակացության համաձայն` (…) ԳևՈՐԳ ԿԱՐԵՆԻ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԸ հոգեկան հիվանդությամբ չի տառապել և ներկայումս նույնպես չի տառապում. այլ նրա մոտ հայտնաբերվում է «Էպիլեպսիա, անձի թեթև արտահայտված բնութագրական փոփոխություններով և հուզական անկայունությամբ» ոչ փսիխոտիկ մակարդակի օրգանական հոգեկան խանգարում։ Փորձաքննվողի հոգեկան ոլորտի այնպիսի փոփոխությունները, ինչպիսիք են արտահայտված հուզական անկայունությունը, հուզական ռեակցիաների կպչունությունը, բացասական ապրումների վրա սևեռվելու հակվածությունը, նյարդայնությունը, իմպուլսիվությունը, ստեղծված իրավիճակում, հաշվի առնելով տուժողի հանդուգն, լկտի վարքագիծը, թեև չեն զրկել նրան իր գործողությունների վտանգավորությունը գիտակցելու ունակությունից, սակայն սահմանափակԵլ են նրա հնարավորությունները ղեկավարելու իր գործողությունները։ Ուստի Գևորգ Կարենի Խաչատրյանին հարկ է կատարածի նկատմամբ ճանաչել ՍԱՀՄԱՆԱՓԱԿ ՄԵՂՍՈՒՆԱԿ։ Իր ներկա հոգեկան վիճակով, որպես հոգեկան հիվանդությամբ չտառապող անձ, նա կարող է մասնակցել դատաքննչական գործողություններին, կարող է ճիշտ հասկանալ քրեական գործի համար կարևոր նշանակություն ունեցող հանգամանքները և տալ ճշմարիտ ցուցմունքներ»։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 220-226/
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Վերլուծելով ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, դիտավորությամբ մեկ ուրիշի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանի կողմից կատարված` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար պատիժ նշանակելու և պատիժը նրա կողմից կրելու հարցերն առանձին քննարկելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը.
«Երեխաների իրավունքների մասին» Նյու-Յորքի 1989թ. նոյեմբերի 20-ի կոնվենցիայի (Հայաստանի Հանրապետության կողմից վավերացվել է 1992թ. հունիսի 1-ին) 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Երեխաների նկատմամբ բոլոր գործողություններում, անկախ այն բանից, թե դրանք ձեռնարկվում են սոցիալական ապահովության հարցերով զբաղվող պետական կամ մասնավոր հիմնարկների, դատարանների, վարչական կամ օրենսդրական մարմինների կողմից, առաջնահերթ ուշադրություն է դարձվում երեխայի շահերի առավել ապահովմանը»։
Նույն կոնվենցիայի 40-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Մասնակից պետությունները ճանաչում են մեղադրվող կամ քրեական օրենսդրությունը խախտած համարվող յուրաքանչյուր երեխայի իրավունքը՝ արժանանալու այնպիսի վերաբերմունքի, որը նպաստում է նրա արժանապատվության և նշանակալիության զգացումի զարգացմանը, երեխայի մեջ ամրապնդում է հարգանքը մարդու իրավունքների և ուրիշների հիմնարար ազատությունների նկատմամբ, և որի դեպքում հաշվի է առնվում երեխայի տարիքը և հասարակության մեջ նրա վերաինտեգրացման և հետագա դրական դեր խաղալուն նպաստելու ցանկալիությունը։ (…)
4. Անհրաժեշտ է այնպիսի բազմազան միջոցառումների առկայությունը, ինչպիսիք են խնամքի, խնամակալության և հսկողության մասին հրամանները, խորհրդատվական ծառայությունները, փորձաշրջանի նշանակումը, դաստիարակությունը, կրթական և մասնագիտական պատրաստության ծրագրերը և առանձին հաստատություններում խնամքի այլընտրանքային այլ ձևեր, որոնք ապահովում են երեխայի նկատմամբ նրա բարեկեցությանը, ինչպես նաև դրությանն ու հանցագործության բնույթին համապատասխանող վերաբերմունք»։
«Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին» միջազգային դաշնագրի 24-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր երեխա, առանց ռասայի, մաշկի գույնի, սեռի, լեզվի, կրոնի, ազգային կամ սոցիալական ծագման, գույքային վիճակի կամ ծննդի հատկանիշով որևէ խտրականության, իրավունք ունի իր ընտանիքի, հասարակության և պետության կողմից պաշտպանության այնպիսի միջոցների, որոնք անհրաժեշտ են նրան որպես մանկահասակի»։
«Երեխայի իրավունքների մասին» ՀՀ օրենքի 8-րդ հոդվածի 1-ին պարբերության համաձայն` «Յուրաքանչյուր երեխա ունի ֆիզիկական, մտավոր և հոգևոր լիարժեք զարգացման համար անհրաժեշտ կենսապայմանների իրավունք»։
«Անչափահասների նկատմամբ արդարադատություն իրականացնելու վերաբերյալ» ՄԱԿ-ի նվազագույն ստանդարտ կանոնների («Պեկինյան կանոններ») 5-րդ կետի համաձայն` «Անչափահասների վերաբերյալ արդարադատության համակարգը ուղղված է առաջին հերթին անչափահասի բարեկեցության ապահովմանը, որպեսզի անչափահաս իրավախախտների վրա ազդեցություն գործող ցանկացած միջոց միշտ համաչափ լինի ինչպես իրավախախտի անհատական առանձնահատկություններին, այնպես էլ իրավախախտման հանգամանքներին»։
«Պեկինյան կանոնների» 17.1-րդ կետի համաձայն` «Ներգործության միջոցների ընտրության ժամանակ իրավասու մարմինը պետք է ղեկավարվի հետևյալ սկզբունքներով.
ա) ներգործության միջոցները միշտ պետք է համարժեք լինեն ոչ միայն իրավախախտման հանգամանքներին և ծանրությանը, այլև անչափահասի դրությանը և պահանջներին, ինչպես նաև հասարակության պահանջներին.
բ) անչափահասի անձնական ազատության սահմանափակման մասին որոշումը պետք է ընդունվի միայն հարցի մանրազնին քննարկումից հետո, և սահմանափակումը հնարավորության սահմաններում պետք է հասցնել նվազագույնի. (…)»։
«Պեկինյան կանոնների» 19.1-րդ կետի համաձայն` «Անչափահասին որևէ ուղղիչ հիմնարկում ներփակելը միշտ պետք է ծայրահեղ միջոց լինի, անհրաժեշտ նվազագույն ժամկետի համար կիրառված»։
«Երեխայի իրավունքների մասին» ՄԱԿ-ի կոնվենցիայի 37-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Մասնակից պետությունները ապահովում են, որ. (...)
(բ) ոչ մի երեխա չզրկվի ազատությունից անօրինական կամ կամայական կերպով։ Երեխայի ձերբակալությունը, կալանքը կամ ազատազրկումն իրականացվում են համաձայն օրենքի և գործադրվում են միայն որպես ծայրահեղ միջոց և որքան հնարավոր է՝ կարճ ժամանակամիջոցով, (...)»։
«Ազատազրկված անչափահաս անձանց պաշտպանության վերաբերյալ» ՄԱԿ-ի կանոնների («Հավանայի կանոններ») 2-րդ կետը սահմանում է. «Անչափահասին ազատությունից զրկելը պետք է կիրառվի որպես ներգործության ծայրահեղ միջոց՝ անհրաժեշտ նվազագույն ժամկետով։ Այն պետք է սահմանափակվի բացառիկ դեպքերում։ Պատժի ժամկետը պետք է որոշվի դատական մարմնի կողմից` չբացառելով նրան վաղաժամկետ ազատելու հնարավորությունը»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծելով մեջբերված դրույթները` ԵԱՆԴ/0094/01/13 քրեական գործով 2015թ. օգոստոսի 28-ին կայացված որոշման 13-րդ կետում արձանագրել է, որ. «13. (…) անչափահասները, պայմանավորված իրենց տարիքային և սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկություններով, ունեն հատուկ հոգածության և խնամքի կարիք, ուստի արդարադատություն իրականացնելիս պետք է հաշվի առնել ձեռնարկվող միջոցառումների հնարավոր ազդեցությունը նրանց բարեկեցության վրա։ Մասնավորապես, կիրառվող ներգործության միջոցների ընտրությունը պետք է պայմանավորված լինի ոչ միայն կատարված իրավախախտման ծանրությամբ, այլև անձի անհատական առանձնահատկություններով։ Հասարակությունից մեկուսացնելու հետ կապված պատժատեսակները անչափահասների նկատմամբ պետք է կիրառվեն որպես ծայրահեղ միջոց` հնարավոր նվազագույն ժամկետներով և սահմանափակ ու բացառիկ դեպքերում, քանի որ ի տարբերություն չափահասների` ազատազրկման բացասական հետևանքները նրանց վրա ավելի մեծ ազդեցություն են թողնում (…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն` «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով»։
Նույն օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են` (...)
2) հանցանք կատարելու պահին հանցավորի անչափահաս լինելը. (...)
7) տուժողի վարքագծի հակաօրինականությունը կամ հակաբարոյականությունը, որով պայմանավորվել է հանցագործությունը. (...)
10) հանցագործությունից անմիջապես հետո տուժողին բժշկական կամ այլ օգնություն ցույց տալը, հանցագործությամբ պատճառված գույքային և բարոյական վնասը կամովին հատուցելը կամ վերացնելը, տուժողին պատճառված վնասը հարթելուն ուղղված այլ գործողությունները։ (...)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 85-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Անչափահասները քրեական պատասխանատվության են ենթարկվում, և նրանց նկատմամբ պատիժ է նշանակվում սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան` հաշվի առնելով սույն բաժնում նախատեսված կանոնները»։
Նույն օրենսգրքի 90-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Անչափահասի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում նրա կյանքի և դաստիարակության պայմանները, հոգեկանի զարգացման աստիճանը, առողջության վիճակը, անձի այլ առանձնահատկությունները, ինչպես նաև նրա վրա այլ անձանց ազդեցությունը»։
Վերոհիշյալ որոշման 14-14.1-րդ կետերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է նաև, որ. «ՀՀ քրեական օրենսդրությունում անչափահասների նկատմամբ քրեական պատասխանատվության և պատժի հատուկ կանոնների նախատեսումը մարդասիրության սկզբունքի կարևորագույն դրսևորումներից է։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ բաժնում նախատեսված են պատժի տեսակների սահմանման և դրանց նշանակման, քրեական պատասխանատվությունից և պատժից ազատելու, պատժի կրումից պայմանական վաղաժամկետ ազատելու, վաղեմության ժամկետները հաշվելու և դատվածության մարման հատուկ պայմաններ, որոնք էականորեն բարելավում են անչափահասի վիճակը և լրացուցիչ երաշխիքներ սահմանում նրա իրավունքների պաշտպանությունն ապահովելու համար։ Բացի այդ, անձի տարիքից բխող հոգեկան առանձնահատկություններով պայմանավորված՝ հանցանք կատարելու պահին հանցավորի անչափահաս լինելն (14-18 տարեկան) ինքնին քրեական օրենսգրքում նախատեսված է որպես մեղմացուցիչ հանգամանք։
Անչափահասի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից (օրինականության, արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, մարդասիրության սկզբունքներ) բացի (պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի որոշման 14-21-րդ կետերը), դատարանը պարտավոր է ղեկավարվել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 90-րդ հոդվածով սահմանված կանոններով։ Այսպես` հանցագործության` հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հետ մեկտեղ դատարանը պատիժ նշանակելիս պետք է հատկապես հաշվի առնի`
1) անչափահասի կյանքի և դաստիարակության պայմանները (ընտանեկան դրությունը, ծնողների և ընտանիքի այլ անդամների հետ հարաբերությունների բնույթը, նյութական վիճակը, կրթությունը, աշխատանքը և այլն),
2) հոգեկանի զարգացման աստիճանը (հուզական ոլորտը, որոշակի իրադրությունում ճիշտ կողմնորոշվելու և իր գործողությունները ղեկավարելու ունակությունը, ինտելեկտի մակարդակը և այլն),
3) առողջության վիճակը (մտավոր և ֆիզիկական առողջության վերաբերյալ առկա տվյալները),
4) անձի այլ առանձնահատկությունները (հետաքրքրությունների շրջանակը, աշխատանքի, կրթության, իրավական և բարոյական նորմերի նկատմամբ վերաբերմունքը և այլն),
5) նրա վրա այլ անձանց ազդեցությունը (նրանց միջև առկա հարաբերությունների բնույթը, անչափահասին հանցագործության մղելու եղանակներն ու միջոցները` ֆիզիկական կամ հոգեկան բռնություն, հարկադրանք, համոզում, խաբեություն և այլն)։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ վերը թվարկված հանգամանքները ենթակա են բազմակողմանի հետազոտման անչափահասների վերաբերյալ յուրաքանչյուր գործով։ Միայն դրանց համակողմանի վերլուծության արդյունքում դատարանը կարող է ամբողջական պատկերացում կազմել անչափահասի անձնային և տարիքային առանձնահատկությունների մասին և ընտրել այնպիսի ներգործության միջոց, որն ուղղված կլինի նրա ուղղմանն ու դաստիարակությանը։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը ընդգծում է նաև, որ անչափահասի նկատմամբ կիրառվող քրեաիրավական ներգործության միջոցը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի ընդհանուր նպատակներից բացի (սոցիալական արդարության վերականգնում, պատժի ենթարկված անձի ուղղում, հանցագործությունների կանխում), պետք է հետապնդի նաև անչափահասի հոգեկան և ֆիզիկական բնականոն զարգացման, նրա բարեկեցությունն ապահովելու հատուկ նպատակ։ (...)
15.1. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ անչափահասների սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկություններով պայմանավորված` հասարակությունից նրանց երկարատև ժամկետով մեկուսացնելն արդարացված չէ, քանի որ անչափահաս տարիքում անձը հեշտությամբ է ենթարկվում շրջապատի բացասական ազդեցությանը, մեծանում է հանցավոր ենթամշակույթի տարրերը յուրացնելու հավանականությունը։ Մյուս կողմից նրանք, ի տարբերություն չափահասների, ավելի հեշտ են ենթարկվում պատժի ուղղիչ ազդեցությանը։ Հետևաբար դատարանը նախ և առաջ պետք է քննարկի ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատժատեսակի նշանակման հնարավորությունը։ Որոշակի ժամկետով ազատազրկումը` որպես անչափահասների նկատմամբ կիրառվող ամենախիստ պատժատեսակ, պետք է նշանակվի միայն բացառիկ դեպքերում, երբ ներգործության որևէ այլ միջոց չի կարող դրական արդյունք ապահովել։ (...)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007թ. նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։ (…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 26-րդ հոդվածի համաձայն «1. Մեղսունակ անձը, ով հանցանքը կատարելիս հոգեկան խանգարման հետևանքով չէր կարող ամբողջությամբ գիտակցել իր գործողության (անգործության) փաստացի բնույթն ու հասարակական վտանգավորությունը կամ ղեկավարել դա, ենթակա է քրեական պատասխանատվության։
2. Սահմանափակ մեղսունակությունը, որպես մեղմացնող հանգամանք, հաշվի է առնվում պատիժ նշանակելիս և կարող է հիմք դառնալ պատժի հետ միաժամանակ բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց նշանակելու համար։»։
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, կատարած հանցագործության համար ամբաստանյալ Գ. Խաչատրյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Գ. Խաչատրյանի վատառողջ լինելը` նրա մոտ «Էպիլեպսիա, անձի թեթև արտահայտված բնութագրական փոփոխություններով և հուզական անկայունությամբ» ոչ փսիխոտիկ մակարդակի օրգանական հոգեկան խանգարում հայտնաբերված լինելը, դրական բնութագրվելը, նախկինում դատված կամ որևէ կերպ արատավորված չլինելը, կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը, այն, որ Գ. Խաչատրյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, խոստովանական ցուցմունքներ է տվել և ընդունելով մեղքը` զղջացել է կատարած արարքի համար։
Ստուգելով և գնահատելով վերոգրյալ հանգամանքները, այդ թվում` անչափահաս ամբաստանյալ Գ. Խաչատրյանի անձը բնութագրող վերոհիշյալ հատկանիշներն իրենց համակցության մեջ, հաշվի առնելով, որ այդ հանգամանքներից յուրաքանչյուրն իրական է, հաստատված է գործով ձեռք բերված ու դատարանում հետազոտված, վերաբերելի և թույլատրելի ապացույցներով, նկատի ունենալով, որ այդ հանգամանքների համակցության առկայությունը ողջամտորեն նվազեցրել է անձի` Գևորգ Խաչատրյանի հանրային վտանգավորությունը` դատարանը գտնում է, որ այդ հանգամանքների համակցությունը հանդիսանում է ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք։
Բացի այդ, որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում նաև հետևյալ հանգամանքները.
հանցանք կատարելու պահին հանցավորի անչափահաս` տասնյոթ տարեկան լինելը,
նրա կատարած արարքը տուժողի վարքագծի հակօրինականությամբ պայմանավորված լինելը,
հանցագործությամբ տուժողին պատճառված վնասը կամովին հատուցված լինելը, ամբաստանյալ Գ. Խաչատրյանի սահմանափակ մեղսունակությունը։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք դատարանը չի արձանագրում։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիան պատիժ է նախատեսում բացառապես ազատազրկման ձևով։
Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն` «1. (…) ազատազրկման ժամկետները հաշվարկվում են ամիսներով և տարիներով։ (…)
2. Սույն հոդվածի առաջին մասում նշված պատիժները փոխարինելիս կամ գումարելիս, ինչպես նաև պատիժը հաշվակցելիս ժամկետները կարող են հաշվարկվել օրերով։
3. Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը կալանքի տակ պահելու ժամկետը հաշվակցվում է ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով նշանակված պատժին` մեկ օրը հաշվելով մեկ օրվա դիմաց, (…)»։
Հաշվի առնելով, որ Գևորգ Խաչատրյանը 5 /հինգ/ օր գտնվել է անազատության մեջ` դատարանը գտնում է, որ այդ ժամկետը պետք է հաշվակցվի նրա նկատմամբ նշանակվող պատժից։ Քննարկելով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը նրա կողմից կրելու նպատակահարմարության հարցը` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում առկա իրավական դիրքորոշումները, ինչպես նաև հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր` 2007թ. հունիսի 12-ի թիվ ՎԲ-124/07 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է. «ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է։ Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները։ Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` ԵՔՐԴ/0571/01/08 քրեական գործով 2009թ. հունիսի 2-ի թիվ որոշմամբ նշել է. «(…) 17. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով ամրագրված՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները սպառիչ չեն։ Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, համաձայն որի` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։
Այլ կերպ` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի՝ սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը։
Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու մասին կարող է վկայել հանցագործությունից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը, մասնավորապես՝ տուժողին պատճառած վնասը հարթելը կամ այն հարթելուն ուղղված ողջամիտ միջոցներ ձեռնարկելը։ (…)»։
Հաշվի առնելով վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները, այդ թվում այն, որ`
ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանը վատառողջ է` նրա մոտ հայտնաբերվել է «Էպիլեպսիա, անձի թեթև արտահայտված բնութագրական փոփոխություններով և հուզական անկայունությամբ» ոչ փսիխոտիկ մակարդակի օրգանական հոգեկան խանգարում,
նախկինում դատված կամ որևէ կերպ արատավորված չի եղել,
բնութագրվում է դրական,
հանցանքը կատարելու պահին եղել է անչափահաս` տասնյոթ տարեկան,
նրա կատարած արարքը պայմանավորված է եղել տուժողի վարքագծի հակօրինականությամբ,
հանցագործությամբ տուժողին պատճառված վնասը կամովին հատուցվել է,
կատարածի նկատմամբ ճանաչվել է սահմանափակ մեղսունակ,
հաշվի առնելով նաև նրա պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանի` հանրության համար վտանգավոր լինելու աստիճանը նվազել է և հնարավոր է հանգել հետևության, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված` ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու, քանի որ դրա միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել անչափահասի բարեկեցությունը, նրա իրավունքների պաշտպանությունն ու նրա բնականոն զարգացումը։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել, գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում չի կայացվել։
Քննելով իրեղեն ապացույցների հարցը` դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, նախաքննության մարմնի 2015թ. դեկտեմբերի 1-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, տուժող Գրիգոր Գրիգորյանի հագուստները պետք է վերադարձնել Գրիգոր Գրիգորյանին, ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանի հագուստը պետք է վերադարձնել Գևորգ Խաչատրյանին, իսկ դանակը` ոչնչացնել։
Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված գրավը պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ դրա հիմքը չի վերացել և այդ խափանման միջոցի պայմանները Գևորգ Խաչատրյանի կողմից խախտված լինելու վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել, իսկ դատավճռի` օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, գրավի գումար հանդիսացող 600.000 /վեց հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարը, մուծված 2015թ. օգոստոսի 10-ին Արմինե Խաչատրյանի կողմից` Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 900013298014 հաշվին, ենթակա է վերադարձման այդ գումարները վճարած Արմինե Խաչատրյանին։
Դատական ծախսերի վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ և 439-442-րդ հոդվածներով` դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ամբաստանյալ Գևորգ Կարենի Խաչատրյանին մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել ազատազրկման 3 /երեք/ տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ հաշվակցելով անազատության մեջ պահելու 5 /հինգ/ օրը` ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 2 /երկու/ տարի 11 /տասնմեկ/ ամիս 25 /քսանհինգ/ օր ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ, ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 2 /երկու/ տարի ժամկետով։ Գևորգ Խաչատրյանին պարտավորեցնել չփոխել մշտական բնակության վայրը` նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնելով ՀՀ արդարադատության նախարարության քրեակատարողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի վրա։
Ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանի նկատմամբ կալանավորման այլընտրանքային խափանման միջոց գրավը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, գրավի գումար հանդիսացող 600.000 /վեց հարյուր հազար/ ՀՀ դրամը` մուծված 2015թ. օգոստոսի 10-ին Արմինե Խաչատրյանի կողմից Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 900013298014 հաշվին` հետ վերադարձնել նրան։
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, նախաքննության մարմնի 2015թ. դեկտեմբերի 1-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, տուժող Գրիգոր Գրիգորյանի հագուստները վերադարձնել Գրիգոր Գրիգորյանին, ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանի հագուստը վերադարձնել Գևորգ Խաչատրյանին, իսկ դանակը` ոչնչացնել։
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0299/01/15
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 15-12-2015 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 15138715 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Գևորգ Խաչատրյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա վիճաբանության մեջ է մտել Գրիգոր Գրիգորյանի հետ, որի ընթացքում իր մոտ եղած դանակով հարվածներ է հասցրել վերջինիս կրծքավանդակին և դիտավորությամբ պատճառել է կյանքին վտանգ սպառնացող, առողջությանը ծանր վնասի հատկանիշներ ունեցող մարմնական վնասվածքներ: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Գևորգ |
| Ազգանուն | Խաչատրյան |
| Հայրանուն | Կարենի |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Դատվածություն | |
| Դատվածություն | չդատված |
| Վիճակագրական տողի համարը | 1.9 |
| Չափահաս | Ոչ |
Մակագրել
| Երբ | 15-12-2015 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մնացական |
| Ազգանուն | Մարտիրոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 16-12-2015 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 29-12-2015 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Գևորգ |
| Ազգանուն | Խաչատրյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Լյուդվիգ |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Գրիգոր |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ա. |
| Ազգանուն | Սիմոնյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 08-01-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Անավարտ գործեր, որոնք փոխանցվել են 2016թ.
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
|---|
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 14-01-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 01-02-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 08-02-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 15:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 08-02-2016 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Գևորգ |
| Ազգանուն | Խաչատրյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ամսաթիվ | 08-02-2016 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել (ՀՀ քր. օր. 70 հոդ.) |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը, նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի, քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի, մասնակցությամբ` մեղադրող, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա. Սիմոնյանի, հանրային պաշտպան Լ. Ավետիսյանի, տուժող` Գ. Գրիգորյանի, ամբաստանյալի օրինական ներկայացուցիչ Ա. Խաչատրյանի, 2016թ. փետրվարի 8-ին Երևանում, դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Գևորգ Կարենի Խաչատրյանի` ծնված 1997թ. հոկտեմբերի 31-ին Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուրի, նախկինում չդատված, նրա մոտ հայտնաբերվել է «Էպիլեպսիա, անձի թեթև արտահայտված բնութագրական փոփոխություններով և հուզական անկայունությամբ» ոչ փսիխոտիկ մակարդակի օրգանական հոգեկան խանգարում և կատարվածի նկատմամբ ճանաչվել է սահմանափակ մեղսունակ, բնութագրվում է դրական, չի աշխատում, բնակվում է Երևանի Նար-Դոսի փողոցի 1-ին նրբանցքի թիվ 12 տանը, 2015թ. օգոստոսի 07-ին բերման է ենթարկվել, 2015թ. օգոստոսի 08-ին ձերբակալվել է, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. օգոստոսի 10-ի որոշմամբ Գ. Խաչատրյանի նկատմամբ որպես կալանավորման այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառվել է գրավը և 2015թ. օգոստոսի 11-ին ազատ է արձակվել` անազատության մեջ մնալով 5 /հինգ/ օր, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ Գործի դատավարական նախապատմությունը Թիվ 15138715 քրեական գործը ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում հարուցվել է 2015թ. օգոստոսի 08-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Գրիգոր Վազգենի Գրիգորյանին ծանր մարմնական վնասվածք պատճառելու վերաբերյալ նախապատրաստված նյութերով։ Նույն օրը, Գ. Գրիգորյանին ծանր մարմնական վնասվածք պատճառելու կասկածանքով 2015թ. օգոստոսի 7-ին բերման ենթարկված Գևորգ Կարենի Խաչատրյանը ձերբակալվել է։ Նախաքննության մարմինը 2015թ. օգոստոսի 10-ին Գ. Խաչատրյանին մեղադրանք է առաջադրել հետևյալ արարքի համար, որ նա` «2015թ. օգոստոսի 7-ին, ժամը 1930-ի սահմաններում Երևանի Մաշտոցի պողոտայի 2-րդ շենքի դիմացի մայթում Գրիգոր Վազգենի Գրիգորյանի կողմից իր և ընկերոջ` Սենիկ Գագիկի Մովսեսյանի հասցեին հայհոյանքներ տալու հետ կապված վիճաբանության մեջ է մտել Գրիգոր Գրիգորյանի հետ, որի ընթացքում իր մոտ եղած դանակով հարվածներ է հասցրել վերջինիս կրծքավանդակին և դիտավորությամբ պատճառել կյանքին վտանգ սպառնացող, առողջությանը ծանր վնասի հատկանիշներ ունեցող մարմնական վնասվածքներ` ձախից միջին անութային գծով 6-րդ միջկողային տարածության մակարդակին և աջ գոտկային շրջանների ծակած-կտրած չթափանցող վերքերի ձևով, հեմոպնևմոթորաքսով և ձախ թոքի վնասումով` կրծքավանդակի ձախ կեսի, ինչպես նաև կրծքավանդակի աջ կեսի թափանցող ծակած-կտրած վերքերի ձևով, որից հետո փորձել է դիմել փախուստի, սակայն դեպքի վայրում բռնվել է ոստիկանության աշխատակիցների կողմից և բերման ենթարկվել ոստիկանության Կենտրոնական բաժին։ Այսինքն` Գևորգ Խաչատրյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քր. օր-ի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով»։ Դատարանի նույն օրվա որոշմամբ Գ. Խաչատրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրվել է կալանավորումը` երկու ամիս ժամկետով, կալանավորման սկիզբը հաշվելով նրան բերման ենթարկելու օրվանից` 2015թ. օգոստոսի 7-ից։ Նույն որոշմամբ մեղադրյալին գրավով կալանքից ազատելը ճանաչվել է թույլատրելի` գրավի չափ սահմանելով Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի վեցհարյուրապատիկը` 600.000 ՀՀ դրամը։ Գրավի գումարը Արմինե Խաչատրյանի կողմից դատարանի դեպոզիտ հաշվին վճարելուց հետո նախաքննության մարմինը որոշում է կայացրել Գ. Խաչատրյանին կալանքից ազատելու մասին, որը 2015թ. օգոստոսի 11-ին կատարման է հանձնվել։ Գ. Խաչատրյանն այս գործով անազատության մեջ է գտնվել հինգ օր։ 2015թ. դեկտեմբերի 15-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան և 2015թ. դեկտեմբերի 16-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2015թ. դեկտեմբերի 21-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2015թ. դեկտեմբերի 29-ին նշանակելու մասին։ Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը. 2015թ. օգոստոսի 7-ին, ժամը 1930-ի սահմաններում, գործով ամբաստանյալ, անչափահաս Գևորգ Կարենի Խաչատրյանն իր ընկեր, վկա Սենիկ Գագիկի Մովսեսյանի, իրենց ընկերուհիներ, հարազատ քույրեր` գործով վկաներ Անի և Ադրինե Ալբերտի Աճեմյանների, նրանց ընկերուհի Սուսաննայի հետ միասին, Երևան քաղաքի «Սուրբ Սարգիս» եկեղեցում մասնակցել են մոմավառության, որից հետո զբոսնել են Երևանի Մաշտոցի պողոտայի 2-րդ շենքի դիմացի մայթով։ Այդ պահին իրենց դիմացից եկել են տուժող Գրիգոր Վազգենի Գրիգորյանը և վերջինիս ընկեր, վկա Լևոն Վարոսի Կարապետյանը։ Վերջիններս մինչ այդ Հրազդան գետի կիրճում ջրով բացված սպիրտ են խմել և գտնվել են ոգելից խմիչք գործածած վիճակում։ Տուժող Գրիգոր Գրիգորյանը բարձրաձայն հայհոյանքներ է հնչեցրել, որի համար Սենիկ Մովսեսյանը նրան դիտողություն է արել։ Դրանից վրդովվելով` Գրիգոր Գրիգորյանը հայհոյել է սկզբում Սենիկ Մովսեսյանին, իսկ այնուհետև նաև միջամտած Գևորգ Խաչատրյանին։ Նրանց միջև վիճաբանություն է սկսվել, որը վերածվել է ծեծկռտուքի։ Ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանը գտնվելով սահմանափակ մեղսունակության վիճակում` իր մոտ եղած դանակով հարվածներ է հասցրել Գրիգոր Գրիգորյանին և դիտավորությամբ պատճառել կյանքին վտանգ սպառնացող, առողջության ծանր վնասի հատկանիշներ ունեցող մարմնական վնասվածքներ։ Քիչ անց դեպքի վայր եկած ՀՀ ոստիկանության աշխատակցներին նա պատմել է, որ իրեն մայր հայհոյելու պատճառով դանակահարել է տուժողին։ Այնուհետև նա ցույց է տվել այն վայրը, որտեղ նետել է դանակը։ Տուժողի բուժման ծախսերի հետ կապված վնասներն ամբաստանյալի մոր կողմից փոխհատուցվել են։ Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է հետևյալը. Ամբաստանյալ Գ. Խաչատրյանը ծնվել է 1997թ. հոկտեմբերի 31-ին Երևանում, բնակվել է ծնողների` Կարեն Ռոբերտի Խաչատրյանի և Արմինե Սերյոժայի Խաչատրյանի, պապի, տատի և կրտսեր եղբոր հետ միասին։ Գ. Խաչատրյանը յոթ տարեկանից տառապում է «Պարցիալ Էպիլեպսիա քունք-ծոծրակային հատվածի» («կՈՐՓՌՈսՖվՈև эпилепсия височно-окципитальной доли») հիվանդությամբ, 2005թ. դեկտեմբերի 29-ից ընդունվել է Երեխաների և դեռահասների առողջության ինստիտուտի «Արաբկիր» բժշկական համալիրի Էպտիլեպտոլոգիական դիսպանսեր։ Գ. Խաչատրյանի դաստիարակությամբ և խնամքով սկզբում զբաղվել են ծնողները, սակայն 2008թ.-ին նրանք, ամուսնալուծվել են, որից հետո Գ. Խաչատրյանը շարունակել է բնակվել տատի, պապի և կրտսեր եղբոր հետ միասին` հայրական տանը։ Հայրն զբաղվում է արտագնա աշխատանքով և գտնվում է Ռուսաստանի Դաշնությունում, իսկ մայրը բնակվում է իր ծնողների տանը և զբաղվում է վերջիններիս խնամքով։ Գ. Խաչատրյանը պարբերաբար շփվում է ամուսնալուծված ծնողների հետ, հաճախակի մեկնում է Ռուսաստանի Դաշնություն` հոր մոտ։ Գ. Խաչատրյանի կյանքի և դաստիարակության պայմանները բարվոք չեն, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակն անբավարար է։ Նա վատառողջ է` նրա մոտ հայտնաբերվել է «Էպիլեպսիա, անձի թեթև արտահայտված բնութագրական փոփոխություններով և հուզական անկայունությամբ» ոչ փսիխոտիկ մակարդակի օրգանական հոգեկան խանգարում և կատարվածի նկատմամբ ճանաչվել է սահմանափակ մեղսունակ։ Պարզվել է նաև, որ Գ. Խաչատրյանը նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, ավարտել է Երևանի թիվ 119 ավագ դպրոցը, իրեն վերագրվող արարքը կատարել է լինելով անչափահաս` տասնյոթ տարեկան հասակում, նրա կատարած արարքը պայմանավորվել է տուժողի վարքագծի հակաբարոյականությամբ, հանցագործությամբ տուժողին պատճառված նյութական վնասը կամովին հատուցվել է։ Ապացույցների հետազոտում և գնահատում Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով. Ամբաստանյալ Գևորգ Կարենի Խաչատրյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2015թ. օգոստոսի 7-ին, ժամը 18։00-ի սահմաններում, իր ընկեր Սենիկ Մովսեսյանի հետ Երևանի Հանրապետության Հրապարակում հանդիպել են իր ընկերուհի Անիի, նրա քույր Ադրինեի և նրանց բարեկամուհի Սուսաննայի հետ, որից հետո գնացել են «Սուրբ Սարգիս» եկեղեցի և մասնակել են մոմավառության։ Այնուհետև աստիճաններով իջել են դեպի Հրազդան գետի կիրճ, վերադարձել և քայլել դեպի գետնանցում։ Իրենց դիմաց դուրս են եկել 30-ից 35 տարեկան երկու հարբած տղամարդ։ Նրանցից մեկը խոսելիս հայհոյանքներ է հնչեցրել։ Սենիկ Մովսեսյանը նրան դիտողություն է արել, որից հետո այդ տղամարդը մայր է հայհոյել իրենց, ձեռքով հարվածել Սենիկի դեմքին և երկու անգամ ապտակել է իրեն։ Երբ նա մայր է հայհոյել` հուզվել է և իրեն կորցրել։ Այդ պատճառով անդրավարտիքի գրպանից հանել է իր ծալովի դանակը, բացել է շեղբը և այդ տղամարդու ուղղությամբ դանակով անկանոն շարժումներ է արել` որպեսզի պաշտպանվի և պաշտպանի իրենց հետ եղած աղջիկներին։ Այդ տղամարդը հետ է քաշվել և ձեռքը դրել կրծքավանդակին։ Այդ ժամանակ տեսել է, որ նրա կրծքավանդակից արյուն է հոսում։ Հասկացել է, որ դանակով հարվածել և վնասել է նրան։ Դրանից հետո աղջիկները վազել են դեպի գետնանցում, իսկ ինքը գնացել է նրանց հետևից։ Այդ պահին մոտեցել են ոստիկանները, որոնցից մեկը հարցրել է, թե որտեղ է դանակը։ Ինքը պատասխանել է, որ մի կողմ է նետել և ցույց է տվել, թե որտեղ։ Առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչում և զղջում է կատարած արարքի համար։ /դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 58-61, 234/ Տուժող Գրիգոր Վազգենի Գրիգորյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2015թ. օգոստոսի 7-ի ցերեկը, իր ընկեր Լևոն Կարապետյանի հետ գնացել են Հրազդան գետի կիրճ, որտեղ հաց են կերել և խմել ջրով բացած սպիրտ։ Երբ դուրս են եկել կիրճից և գնացել դեպի գետնանցում` ընկերոջ հետ խոսելիս բարձր ձայնով ընդհանուր բնույթի հայհոյանքներ է տվել, որոնք որևէ անձի ուղղված չեն եղել։ Իրենց դիմաց գտնվել են երկու անծանոթ տղաներ։ Աղջիկների չի տեսել։ Տղաներից մեկն իրեն ասել է, որ չհայհոյի։ Ինքը պատասխանել է, որ նրան չի հայհոյում, որից հետո իրենց միջև վիճաբանություն է ծագել, որը վերածվել է քաշքշուկի և կռվի։ Այդ տղան բռունցքով հարվածել է իր դեմքին, որից հետո ինքն է հարվածել։ Հետո զգացել է, որ շունչը կտրվում է։ Հստակ չի հիշում, թե ինչ է կատարվել, քանի որ աչքերի դիմաց սևացել է։ Իրեն հարվածելը չի հիշում։ Հիշում է, որ իր ընկեր Լևոնը օգնություն է կանչել։ Ոստիկանների գալը նույնպես չի հիշում։ Դրանից հետո կորցրել է գիտակցությունը և արթնացել հիվանդանոցի վերակենդանացման բաժանմունքում, որտեղ իմացել է, որ միջադեպի ժամանակ ստացել է ծակած-կտրած վնասվածքներ։ Դեպքի վայրում ոչ-ոքի ձեռքին որևէ գործիք չի տեսել և չի զգացել, թե իրեն ինչպես են դանակահարել։ Հետագայում իմացել է, որ իրեն դանակով հարվածել է Գևորգ Խաչատրյանը։ Հնարավոր է, որ կռվի ժամանակ ինքը նույնպես հարվածել է Գ. Խաչատրյանին։ Կռիվը տևել է շուրջ տասնհինգ րոպե։ Հիվանդանոցում գտնվելու ժամանակ իրեն այցելել է Գ. Խաչատրյանի մայր Արմինե Խաչատրյանը, հոգացել է իր բուժման և սննդի ծախսերը։ Իր առողջական վիճակը բարելավվում է։ Գ. Խաչատրյանի դեմ բողոք և պահանջ չունի։ /դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 62, 207/ Վկա Սենիկ Գագիկի Մովսեսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2015թ. օգոստոսի 7-ի ցերեկը, իր ընկեր Գևորգ Խաչատրյանի հետ միասին, Հանրապետության Հրապարակում հանդիպել են նրա ընկերուհի Անիի, վերջինիս քույր Ադրինեի և նրանց բարեկամուհու հետ, որից հետո գնացել են «Սուրբ Սարգիս» եկեղեցի և այնտեղ գտնվել են մոտ մեկ ժամ։ Հետո քայլել են եկեղեցու դիմացի հատվածով, որտեղ իրենց դիմաց դուրս են եկել երկու տղամարդ` հարբած վիճակում։ Տուժողը շուրջ հինգ մետր հեռավորությունից տեսել է իրենց և բարձրաձայն հայհոյանքներ է տվել իրենց ներկայությամբ։ Դիտողություն անելուց հետո ևս նա հայհոյել է, որի պատճառով ինքը բռունցքով հարվածել է նրա դեմքին։ Այդ ժամանակ աղջիկներն իրենցից հեռացել են և գտնվել շուրջ տաս մետր հեռավորության վրա։ Ինքն ու Գևորգը հայհոյողի հետ փոխադարձ հարվածներ են հասցրել միմյանց։ Աղջիկները կռվին չեն մասնակցել, միայն վախից գոռացել են։ Միջադեպը տևել է երկուսից երեք րոպե։ Դեպքի ժամանակ Գ. Խաչատրյանի ձեռքին դանակ չի տեսել, սակայն իմացել է, որ նրա մոտ հուշանվեր դանակ կա։ /դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 42-43, 162/ Վկա Լևոն Վարոսի Կարապետյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2015թ. օգոստոսի 7-ին, ժամը 1200-ի սահմաններում, իր ընկեր Գրիգոր Գրիգորյանի հետ գնացել են Հրազդան գետի կիրճ, որտեղ հաց են կերել և խմել մոտ կես լիտր օղի։ Գ. Գրիգորյանը տառապում է հոգեկան հիվանդությամբ։ Երբ դուրս են եկել կիրճից և գնացել դեպի գետնանցում` Գրիգորն իր հետ խոսելիս հայհոյանքներ է տվել, որոնք որևէ անձի ուղղված չեն եղել։ Իրենց դիմաց դուրս են եկել ամբաստանյալ Գ. Խաչատրյանը, նրա ընկերը և ընկերուհիները։ Գ. Գրիգորյանի համար նրանց գալը տեսանելի է եղել։ Այդ տղաներից Սենիկը դիտողություն է արել Գրիգորին` պահանջելով չհայհոյել, որը Գ. Գրիգորյանի դուրը չի եկել և նա Սենիկին հայհոյել է։ Դրանից հետո այդ տղաները քաշքշել են Գրիգորին և հարվածել, որի հետևանքով նա վայր է ընկել։ Ինքը մոտեցել է Գրիգորին, որպեսզի չթողնի, որ նրան հարվածեն, իսկ տղաների հետ եղած երեք աղջիկները փախել են այդտեղից։ Քիչ անց իրենց մոտ կանգնել է ոստիկանության ծառայողական ավտոմեքենան։ Այդ ժամանակ նկատել են, որ Գրիգորի հագուստը գտնվում է պատռված և արյունոտ վիճակում։ Ոստիկանը ռադիոկապով կանչել է «Շտապ օգնություն» և Գ. Գրիգորյանը տեղափոխվել է հիվանդանոց։ Ամբաստանյալի և վկա Ս. Մովսեսյանի ձեռքին դանակ կամ այլ գործիք չի տեսել և չի նկատել, թե ով է Գ. Գրիգորյանին վնասվածքներ պատճառել, սակայն համոզված է, որ Գ. Գրիգորյանին դանակահարել է նրանցից մեկը։ Եթե Գ. Գրիգորյանի կողմից հայհոյանքներ չտրվեին` միջադեպը տեղի չէր ունենա։ /դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 45-46/ Անչափահաս վկա Անի Ալբերտի Աճեմյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2015թ. օգոստոսի 7-ին, ժամը 1630-ի սահմաններում, իր քույր Ադրինե Աճեմյանի հետ դուրս են եկել տնից` իրենց ընկեր Գևորգ Խաչատրյանին և նրա ընկեր Սենիկին հանդիպելու և միասին «Սուրբ Սարգիս» եկեղեցի գնալու նպատակով։ Տնից դուրս գալիս` պատահաբար հանդիպել են Ադրինեի նախկին համադասարանցի Սուսաննային և որոշել են միասին գնալ հանդիպմանը։ Պայմանավորվածության համաձայն Գևորգի և նրա ընկեր Սենիկի հետ հանդիպել են Հանրապետության Հրապարակի «Մարիոթ» հյուրանոցի մոտ, որտեղից զբոսնելով գնացել են նշված եկեղեցի։ Այնտեղ գտնվել են մոտ կես ժամ, որից հետո զբոսնել են եկեղեցու մոտակայքում և երբ գնացել են դեպի գետնանցում` իրենց դիմաց դուրս են եկել երկու անծանոթ տղամարդ, որոնք բարձրաձայն հայհոյել են։ Նրանցից մեկն ավելի ագրեսիվ է եղել և ավելի բարձր է հայհոյել։ Սենիկը նրան դիտողություն է արել` պահանջելով, որ չհայհոյի, որից հետո այդ տղամարդը հայհոյելով Սենիկին` հարձակվել է նրա վրա, ինչը տեսնելով` իրենք վախից փախել են դեպի գետնանցում և այնտեղ սպասել են տղաներին։ 2-3 րոպե անց Գ. Խաչատրյանը և Ս. Մովսեսյանը մոտեցել են իրենց, սակայն նրանց հետևից ոստիկան է եկել և նրանց տարել։ Դրանից հետո իրենք գնացել են տուն։ Տեղյակ չի եղել, թե իրենց հեռանալուց հետո դեպքի վայրում ինչ է տեղի ունեցել։ /դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 171-173/ Անչափահաս վկա Ադրինե Ալբերտի Աճեմյանի նույնաբովանդակ ցուցմունքներով այն մասին, որ 2015թ. օգոստոսի 7-ին, ժամը 1630-ի սահմաններում դուրս են եկել տնից` իրենց ընկեր Գևորգ Խաչատրյանին, նրա ընկեր Սենիկին հանդիպելու և միասին «Սուրբ Սարգիս» եկեղեցի գնալու նպատակով։ Տնից դուրս գալիս` պատահաբար հանդիպել են իր նախկին համադասարանցի Սուսաննային և որոշել են միասին գնալ։ Պայմանավորվածության համաձայն` Գևորգի և նրա ընկեր Սենիկի հետ հանդիպել են Հանրապետության Հրապարակի «Մարիոթ» հյուրանոցի մոտ, որտեղից քայլելով գնացել են նշված եկեղեցի։ Այնտեղ գտնվել են շուրջ 40 րոպե, որից հետո զբոսնել են եկեղեցու մոտակայքում և երբ գնացել են դեպի գետնանցում` իրենց դիմաց դուրս են եկել երկու անծանոթ տղամարդ, որոնք բարձրաձայն հայհոյել են։ Նրանցից մեկն ավելի ագրեսիվ է եղել և ավելի բարձր է հայհոյել։ Սենիկը նրան դիտողություն է արել` պահանջելով, որ չհայհոյի, որից հետո այդ տղամարդը հայհոյելով Սենիկին` հարձակվել է նրա վրա։ Դա տեսնելով` իրենք վախեցել, փախել են և վազել դեպի գետնանցում, որտեղ սպասել են տղաներին։ Շուրջ 3 րոպե անց տղաները եկել են, սակայն նրանց հետևից ոստիկան է եկել և նրանց տարել։ Դրանից հետո իրենք գնացել են տուն։ Ինքը տեղյակ չէ, թե իրենց փախչելուց հետո դեպքի վայրում ինչ է տեղի ունեցել։ /դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 175-176/ Վկա, ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՊՊԾ գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի 2-րդ դասակի ոստիկան Գևորգ Վարուժանի Սարգսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2015թ. օգոստոսի 7-ին, ժամը 1600-ից, նույն վաշտի ոստիկան Սպարտակ Ղազարյանի հետ միասին, թիվ 0110 պարեկային ավտոմեքենայով ծառայություն են իրականացրել Երևանի Կենտրոն վարչական տարածքում։ Ժամը 1930-ի սահմաններում Մաշտոցի պողոտայի թիվ 2 շենքի դիմացի մայթում նկատել են վիճաբանող չորս տղաների, որոնք ձեռքերով և ոտքերով միմյանց հարվածելիս են եղել։ Այդտեղ եղել են նաև երկու աղջիկներ, որոնք գոռացել են, սակայն կռվին չեն մասնակցել։ Իրենք վազել են կռվողների կողմը, որի ժամանակ այդ աղջիկները և երկու տղաները դիմել են փախուստի։ Ինքը հետապնդել և բռնել է նրանց, իսկ Սպարտակ Ղազարյանը գնացել է մյուս երկու տղաների մոտ, որոնք գտնվել են ոգելից խմիչք գործածած վիճակում։ Այդ տղաներից Գրիգոր Վազգենի Գրիգորյանի աջ կողքն արյունահոսել է։ Ուսումնասիրելով վնասվածքը` պարզել է, որ նրան դանակահարել են։ Գևորգ Խաչատրյանը խոստովանել է, որ Գ. Գրիգորյանին ինքն է դանակով հարվածել և դանակը մի կողմ է նետել։ Ռադիոկապով դեպքի մասին հայտնել են իրենց կառավարման կենտրոն և պահանջել «Շտապ օգնություն» կանչել։ Այնուհետև Գրիգոր Գրիգորյանը «Շտապ օգնության» ավտոմեքենայով տեղափոխվել է հիվանդանոց, իսկ Գևորգ Խաչատրյանին և Սենիկ Մովսեսյանին բերման են ենթարկել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։ Ճանապարհին Գ. Խաչատրյանը ասել է, որ ինքն է դանակով հարվածել, դանակն իրենն է եղել, այն իրեն նվիրել է քավորը և դրա վրա փորագրված է «Գեվորիկին» բառը։ /դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 37-38/ Վկա, ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՊՊԾ գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի 1-ին դասակի ավագ ոստիկան Սպարտակ Դավթի Ղազարյանի նույնաբովանդակ ցուցմունքներով այն մասին, որ 2015թ. օգոստոսի 7-ին, ժամը 1600-ից, նույն վաշտի 2-րդ դասակի ոստիկան Գևորգ Վարուժանի Սարգսյանի հետ միասին թիվ 0110 պարեկային ավտոմեքենայով ծառայություն են իրականացրել Երևանի Կենտրոն վարչական տարածքում։ Ժամը 1930-ի սահմաններում Մաշտոցի պողոտայի թիվ 2 շենքի դիմացի մայթում նկատել են վիճաբանող չորս տղաների, որոնք ձեռքերով և ոտքերով միմյանց հարվածելիս են եղել։ Իրենք վազել են կռվողների կողմը, բայց նրանք դիմել են փախուստի։ Գ. Սարգսյանը հետապնդել և բռնել է նրանցից երկուսին, իսկ ինքը մոտեցել է մյուս երկու տղաներին և տեսել, որ նրանցից մեկի վրա արյան հետքեր կան։ Ռադիոկապով «Շտապ օգնություն» է կանչել։ Այնուհետև Գևորգ Խաչատրյանին և Սենիկ Մովսեսյանին բերման են ենթարկել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։ Գ. Խաչատրյանն ասել է, որ ինքն է դանակով հարվածել, իսկ դանակը նետել է։ Նա պատճառաբանել է, որ դանակով հարվածելու պատճառը եղել է այն, որ Գ. Գրիգորյանը «մայր է հայհոյել»։ Դրանից հետո գնացել են դեպքի վայր և գտել դանակը։ /դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 39-40/ Տուժող Գ. Գրիգորյանին դատաբժշկական փորձաքննության ենթարկելու մասին 2015թ. օգոստոսի 11-ի թիվ 1471/հ եզրակացությամբ, որի համաձայն` «Գ. Գրիգորյանի մարմնական վնասվածքները` դեմքի շրջանի քերծվածքների, արյունազեղման, սալջարդ վերքի, ձախից միջին անութային գծով 6-րդ միջկողային տարածության մակարդակին և աջ գոտկային շրջանների ծակված-կտրված չթափանցող, հեմոպնևմոթորաքսով և ձախ թոքի վնասումով` կրծքավանդակի ձախ կեսի, ինչպես նաև կրծքավանդակի աջ կեսի թափանցող ծակված-կտրված վերքերի ձևով, հասցվել են. դեմքի շրջանի քերծվածքները, արյունազեղումը, սալջարդ վերքը` բութ առարկաներով, մնացածը` սուր ծակող-կտրող գործիքով /ներով/, հնարավոր է` նշված ժամկետում, և պատճառվել է առողջությանը ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառնացող»։ /դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 183-184/ Գ. Գրիգորյանի արյան նմուշը, Գ. Խաչատրյանի վերնաշապիկը, ջինսե անդրավարտիքը, երկու բամբակե խծուծները և գրպանի ծալովի դանակը դատաբժշկական փորձաքննության ենթարկելու մասին ՀՀ առողջապահության նախարարության «Հանրապետական դատական բժշկության գիտագործնական կենտրոն» պետական ոչ առևտրային կազմակերպության դատակենսաբանական բաժնի դատաբժշկական փորձագետի 2015թ. օգոստոսի 10-ի թիվ 324 եզրակացությամբ, որի համաձայն` «1. Փորձաքննության ներկայացրած Գրիգոր Վազգենի Գրիգորյանի արյան նմուշը ըստ արյան ABO իզոշճաբանական համակարգի պատկանում է ուղեկցող H հակածինով արյան A խմբին։ 2. Փորձաքննության ներկայացրած` Գևորգ Կարենի Խաչատրյանի վերնաշապիկի, ջինսե անդրավարտիքի վրա տեղակայված, երկու բամբակե խծուծներով դեպքի վայրից վերցրած կասկածելի հետքերում, գրպանի ծալովի դանակի շեղբից արված քսվածքում հաստատվեց արյան առկայություն, որը պատկանում Է մարդու և ըստ արյան ABO իզոշճաբանական համակարգի առաջացել Է ուղեկցող H հակածինով արյան A խումբ ունեցող անձից կամ անձանցից, այդ թվում նաև կարող էր առաջանալ տուժող Գրիգոր Վազգենի Գրիգորյանից։ (…)»։ /դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 198-202/ Դատահետքաբանական և սառը զենքի համալիր փորձաքննության 2015թ. նոյեմբերի 19-ի Հմ. 3016-15 եզրակացությամբ, որի համաձայն` «1.3. Փորձաքննությանը ներկայացված Գրիգոր Վազգենի Գրիգորյանին պատկանող կարճաթև շապիկի առաջամասի ստորին ձախակողմյան հատվածում և հետնամասի ձախ ու աջ կողմերի գրեթե կենտրոնական հատվածներում հայտնաբերված երեք հատ վնասվածքները ծակած-կտրած բնույթի են և կարող էին առաջանալ մեկ սայրանի ծակող-կտրող շեղբ ունեցող առարկայի կամ գործիքի շեղբի, հնարավոր է փորձաքննությանը ներկայացված դանակի շեղբի` երեք անգամ ներթափանցելու արդյունքում։ 2. «Փորձաքննությանը ներկայացված անդրավարտիքի և մայկայի վրա առկա վնասվածքները համընկնում են Գրիգոր Վազգենի Գրիգորյանի մարմնական վնասվածքների հետ» հարցին հնարավոր կլինի պատասխանել դատահետքաբանական և դատաբժշկական համալիր փորձաքննությամբ, քանի որ մարմնի վրա առկա վերքերի տեղակայությունը մեկնաբանելու համար անհրաժեշտ են դատաբժշկական բնագավառի հատուկ մասնագիտական գիտելիքներ։ 4. Փորձաքննությանը ներկայացված դանակը գործարանային արտադրության տնտեսակենցաղային նշանակության զսպանակային ծալովի դանակ է, սառը զենք չի հանդիսանում։»։ /դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 216-219/ Դեպքի վայրի զննության մասին 2015թ. օգոստոսի 07-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` դեպքի վայրը Երևան քաղաքի Մաշտոցի պողոտայի թիվ 2 շենքի դիմացի մայթն է` Հրազդան գետի կիրճի վերին հատվածը, որտեղ միմյանցից երեք մետր հեռավորության վրա առկա են բետոնե պատնեշներ։ Այդտեղից դեպի «Սուրբ Սարգիս» եկեղեցի տանող բետոնե պատնեշի վրա և մայթի տարբեր հատվածներում առկա են եղել շրջանաձև արնանման հետքեր, իսկ եկեղեցուն հարակից գետնանցման ձախակողմյան բետոնե պատնեշից դեպի Հրազդանի կիրճի վերևի հատվածը` մեկ մետր հեռավորության վրա գետնին գցած է ծալովի, փայտե շագանակագույն բռնակով դանակ, որի վրա առկա են արնանման հետքեր։ Այդ դանակի կողքի սև երկաթային հատվածում առկա է «Գեվորիկին» գրառում։ Դեպքի վայրից վերցվել է նշված դանակը, իսկ այդտեղ եղած արնանման հետքերից երկու խծուծներով վերցվել են նմուշներ, որոնք փաթեթավորվել և կնիքվել են։ Դեպքի վայրում տեսանկարահանող սարքեր չեն եղել։ Զննության ընթացքում կատարվել է լուսանկարահանում։ Լուսանկարները արտատպվել և կցվել է զննության արձանագրության լուսանկարչական հավելվածին։ /դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 11-12/ Նախաքննության մարմնի 2015թ. դեկտեմբերի 1-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված և դատարանում հետազոտված դանակով, տուժող Գրիգոր Գրիգորյանի կարճաթև շապիկով, ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանի վերնաշապիկով և տաբատով։ /դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 244/ Ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձագիտական հանձնաժողովի 2015թ. հոկտեմբերի 13-ի թիվ 346/15 եզրակացության համաձայն` (…) ԳևՈՐԳ ԿԱՐԵՆԻ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԸ հոգեկան հիվանդությամբ չի տառապել և ներկայումս նույնպես չի տառապում. այլ նրա մոտ հայտնաբերվում է «Էպիլեպսիա, անձի թեթև արտահայտված բնութագրական փոփոխություններով և հուզական անկայունությամբ» ոչ փսիխոտիկ մակարդակի օրգանական հոգեկան խանգարում։ Փորձաքննվողի հոգեկան ոլորտի այնպիսի փոփոխությունները, ինչպիսիք են արտահայտված հուզական անկայունությունը, հուզական ռեակցիաների կպչունությունը, բացասական ապրումների վրա սևեռվելու հակվածությունը, նյարդայնությունը, իմպուլսիվությունը, ստեղծված իրավիճակում, հաշվի առնելով տուժողի հանդուգն, լկտի վարքագիծը, թեև չեն զրկել նրան իր գործողությունների վտանգավորությունը գիտակցելու ունակությունից, սակայն սահմանափակԵլ են նրա հնարավորությունները ղեկավարելու իր գործողությունները։ Ուստի Գևորգ Կարենի Խաչատրյանին հարկ է կատարածի նկատմամբ ճանաչել ՍԱՀՄԱՆԱՓԱԿ ՄԵՂՍՈՒՆԱԿ։ Իր ներկա հոգեկան վիճակով, որպես հոգեկան հիվանդությամբ չտառապող անձ, նա կարող է մասնակցել դատաքննչական գործողություններին, կարող է ճիշտ հասկանալ քրեական գործի համար կարևոր նշանակություն ունեցող հանգամանքները և տալ ճշմարիտ ցուցմունքներ»։ /դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 220-226/ Դատարանի իրավական վերլուծությունները. Վերլուծելով ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, դիտավորությամբ մեկ ուրիշի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։ Ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանի կողմից կատարված` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար պատիժ նշանակելու և պատիժը նրա կողմից կրելու հարցերն առանձին քննարկելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը. «Երեխաների իրավունքների մասին» Նյու-Յորքի 1989թ. նոյեմբերի 20-ի կոնվենցիայի (Հայաստանի Հանրապետության կողմից վավերացվել է 1992թ. հունիսի 1-ին) 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Երեխաների նկատմամբ բոլոր գործողություններում, անկախ այն բանից, թե դրանք ձեռնարկվում են սոցիալական ապահովության հարցերով զբաղվող պետական կամ մասնավոր հիմնարկների, դատարանների, վարչական կամ օրենսդրական մարմինների կողմից, առաջնահերթ ուշադրություն է դարձվում երեխայի շահերի առավել ապահովմանը»։ Նույն կոնվենցիայի 40-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Մասնակից պետությունները ճանաչում են մեղադրվող կամ քրեական օրենսդրությունը խախտած համարվող յուրաքանչյուր երեխայի իրավունքը՝ արժանանալու այնպիսի վերաբերմունքի, որը նպաստում է նրա արժանապատվության և նշանակալիության զգացումի զարգացմանը, երեխայի մեջ ամրապնդում է հարգանքը մարդու իրավունքների և ուրիշների հիմնարար ազատությունների նկատմամբ, և որի դեպքում հաշվի է առնվում երեխայի տարիքը և հասարակության մեջ նրա վերաինտեգրացման և հետագա դրական դեր խաղալուն նպաստելու ցանկալիությունը։ (…) 4. Անհրաժեշտ է այնպիսի բազմազան միջոցառումների առկայությունը, ինչպիսիք են խնամքի, խնամակալության և հսկողության մասին հրամանները, խորհրդատվական ծառայությունները, փորձաշրջանի նշանակումը, դաստիարակությունը, կրթական և մասնագիտական պատրաստության ծրագրերը և առանձին հաստատություններում խնամքի այլընտրանքային այլ ձևեր, որոնք ապահովում են երեխայի նկատմամբ նրա բարեկեցությանը, ինչպես նաև դրությանն ու հանցագործության բնույթին համապատասխանող վերաբերմունք»։ «Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին» միջազգային դաշնագրի 24-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր երեխա, առանց ռասայի, մաշկի գույնի, սեռի, լեզվի, կրոնի, ազգային կամ սոցիալական ծագման, գույքային վիճակի կամ ծննդի հատկանիշով որևէ խտրականության, իրավունք ունի իր ընտանիքի, հասարակության և պետության կողմից պաշտպանության այնպիսի միջոցների, որոնք անհրաժեշտ են նրան որպես մանկահասակի»։ «Երեխայի իրավունքների մասին» ՀՀ օրենքի 8-րդ հոդվածի 1-ին պարբերության համաձայն` «Յուրաքանչյուր երեխա ունի ֆիզիկական, մտավոր և հոգևոր լիարժեք զարգացման համար անհրաժեշտ կենսապայմանների իրավունք»։ «Անչափահասների նկատմամբ արդարադատություն իրականացնելու վերաբերյալ» ՄԱԿ-ի նվազագույն ստանդարտ կանոնների («Պեկինյան կանոններ») 5-րդ կետի համաձայն` «Անչափահասների վերաբերյալ արդարադատության համակարգը ուղղված է առաջին հերթին անչափահասի բարեկեցության ապահովմանը, որպեսզի անչափահաս իրավախախտների վրա ազդեցություն գործող ցանկացած միջոց միշտ համաչափ լինի ինչպես իրավախախտի անհատական առանձնահատկություններին, այնպես էլ իրավախախտման հանգամանքներին»։ «Պեկինյան կանոնների» 17.1-րդ կետի համաձայն` «Ներգործության միջոցների ընտրության ժամանակ իրավասու մարմինը պետք է ղեկավարվի հետևյալ սկզբունքներով. ա) ներգործության միջոցները միշտ պետք է համարժեք լինեն ոչ միայն իրավախախտման հանգամանքներին և ծանրությանը, այլև անչափահասի դրությանը և պահանջներին, ինչպես նաև հասարակության պահանջներին. բ) անչափահասի անձնական ազատության սահմանափակման մասին որոշումը պետք է ընդունվի միայն հարցի մանրազնին քննարկումից հետո, և սահմանափակումը հնարավորության սահմաններում պետք է հասցնել նվազագույնի. (…)»։ «Պեկինյան կանոնների» 19.1-րդ կետի համաձայն` «Անչափահասին որևէ ուղղիչ հիմնարկում ներփակելը միշտ պետք է ծայրահեղ միջոց լինի, անհրաժեշտ նվազագույն ժամկետի համար կիրառված»։ «Երեխայի իրավունքների մասին» ՄԱԿ-ի կոնվենցիայի 37-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Մասնակից պետությունները ապահովում են, որ. (...) (բ) ոչ մի երեխա չզրկվի ազատությունից անօրինական կամ կամայական կերպով։ Երեխայի ձերբակալությունը, կալանքը կամ ազատազրկումն իրականացվում են համաձայն օրենքի և գործադրվում են միայն որպես ծայրահեղ միջոց և որքան հնարավոր է՝ կարճ ժամանակամիջոցով, (...)»։ «Ազատազրկված անչափահաս անձանց պաշտպանության վերաբերյալ» ՄԱԿ-ի կանոնների («Հավանայի կանոններ») 2-րդ կետը սահմանում է. «Անչափահասին ազատությունից զրկելը պետք է կիրառվի որպես ներգործության ծայրահեղ միջոց՝ անհրաժեշտ նվազագույն ժամկետով։ Այն պետք է սահմանափակվի բացառիկ դեպքերում։ Պատժի ժամկետը պետք է որոշվի դատական մարմնի կողմից` չբացառելով նրան վաղաժամկետ ազատելու հնարավորությունը»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծելով մեջբերված դրույթները` ԵԱՆԴ/0094/01/13 քրեական գործով 2015թ. օգոստոսի 28-ին կայացված որոշման 13-րդ կետում արձանագրել է, որ. «13. (…) անչափահասները, պայմանավորված իրենց տարիքային և սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկություններով, ունեն հատուկ հոգածության և խնամքի կարիք, ուստի արդարադատություն իրականացնելիս պետք է հաշվի առնել ձեռնարկվող միջոցառումների հնարավոր ազդեցությունը նրանց բարեկեցության վրա։ Մասնավորապես, կիրառվող ներգործության միջոցների ընտրությունը պետք է պայմանավորված լինի ոչ միայն կատարված իրավախախտման ծանրությամբ, այլև անձի անհատական առանձնահատկություններով։ Հասարակությունից մեկուսացնելու հետ կապված պատժատեսակները անչափահասների նկատմամբ պետք է կիրառվեն որպես ծայրահեղ միջոց` հնարավոր նվազագույն ժամկետներով և սահմանափակ ու բացառիկ դեպքերում, քանի որ ի տարբերություն չափահասների` ազատազրկման բացասական հետևանքները նրանց վրա ավելի մեծ ազդեցություն են թողնում (…)»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն` «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։ 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով»։ Նույն օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են` (...) 2) հանցանք կատարելու պահին հանցավորի անչափահաս լինելը. (...) 7) տուժողի վարքագծի հակաօրինականությունը կամ հակաբարոյականությունը, որով պայմանավորվել է հանցագործությունը. (...) 10) հանցագործությունից անմիջապես հետո տուժողին բժշկական կամ այլ օգնություն ցույց տալը, հանցագործությամբ պատճառված գույքային և բարոյական վնասը կամովին հատուցելը կամ վերացնելը, տուժողին պատճառված վնասը հարթելուն ուղղված այլ գործողությունները։ (...)»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 85-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Անչափահասները քրեական պատասխանատվության են ենթարկվում, և նրանց նկատմամբ պատիժ է նշանակվում սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան` հաշվի առնելով սույն բաժնում նախատեսված կանոնները»։ Նույն օրենսգրքի 90-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Անչափահասի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում նրա կյանքի և դաստիարակության պայմանները, հոգեկանի զարգացման աստիճանը, առողջության վիճակը, անձի այլ առանձնահատկությունները, ինչպես նաև նրա վրա այլ անձանց ազդեցությունը»։ Վերոհիշյալ որոշման 14-14.1-րդ կետերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է նաև, որ. «ՀՀ քրեական օրենսդրությունում անչափահասների նկատմամբ քրեական պատասխանատվության և պատժի հատուկ կանոնների նախատեսումը մարդասիրության սկզբունքի կարևորագույն դրսևորումներից է։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ բաժնում նախատեսված են պատժի տեսակների սահմանման և դրանց նշանակման, քրեական պատասխանատվությունից և պատժից ազատելու, պատժի կրումից պայմանական վաղաժամկետ ազատելու, վաղեմության ժամկետները հաշվելու և դատվածության մարման հատուկ պայմաններ, որոնք էականորեն բարելավում են անչափահասի վիճակը և լրացուցիչ երաշխիքներ սահմանում նրա իրավունքների պաշտպանությունն ապահովելու համար։ Բացի այդ, անձի տարիքից բխող հոգեկան առանձնահատկություններով պայմանավորված՝ հանցանք կատարելու պահին հանցավորի անչափահաս լինելն (14-18 տարեկան) ինքնին քրեական օրենսգրքում նախատեսված է որպես մեղմացուցիչ հանգամանք։ Անչափահասի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից (օրինականության, արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, մարդասիրության սկզբունքներ) բացի (պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի որոշման 14-21-րդ կետերը), դատարանը պարտավոր է ղեկավարվել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 90-րդ հոդվածով սահմանված կանոններով։ Այսպես` հանցագործության` հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հետ մեկտեղ դատարանը պատիժ նշանակելիս պետք է հատկապես հաշվի առնի` 1) անչափահասի կյանքի և դաստիարակության պայմանները (ընտանեկան դրությունը, ծնողների և ընտանիքի այլ անդամների հետ հարաբերությունների բնույթը, նյութական վիճակը, կրթությունը, աշխատանքը և այլն), 2) հոգեկանի զարգացման աստիճանը (հուզական ոլորտը, որոշակի իրադրությունում ճիշտ կողմնորոշվելու և իր գործողությունները ղեկավարելու ունակությունը, ինտելեկտի մակարդակը և այլն), 3) առողջության վիճակը (մտավոր և ֆիզիկական առողջության վերաբերյալ առկա տվյալները), 4) անձի այլ առանձնահատկությունները (հետաքրքրությունների շրջանակը, աշխատանքի, կրթության, իրավական և բարոյական նորմերի նկատմամբ վերաբերմունքը և այլն), 5) նրա վրա այլ անձանց ազդեցությունը (նրանց միջև առկա հարաբերությունների բնույթը, անչափահասին հանցագործության մղելու եղանակներն ու միջոցները` ֆիզիկական կամ հոգեկան բռնություն, հարկադրանք, համոզում, խաբեություն և այլն)։ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ վերը թվարկված հանգամանքները ենթակա են բազմակողմանի հետազոտման անչափահասների վերաբերյալ յուրաքանչյուր գործով։ Միայն դրանց համակողմանի վերլուծության արդյունքում դատարանը կարող է ամբողջական պատկերացում կազմել անչափահասի անձնային և տարիքային առանձնահատկությունների մասին և ընտրել այնպիսի ներգործության միջոց, որն ուղղված կլինի նրա ուղղմանն ու դաստիարակությանը։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը ընդգծում է նաև, որ անչափահասի նկատմամբ կիրառվող քրեաիրավական ներգործության միջոցը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի ընդհանուր նպատակներից բացի (սոցիալական արդարության վերականգնում, պատժի ենթարկված անձի ուղղում, հանցագործությունների կանխում), պետք է հետապնդի նաև անչափահասի հոգեկան և ֆիզիկական բնականոն զարգացման, նրա բարեկեցությունն ապահովելու հատուկ նպատակ։ (...) 15.1. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ անչափահասների սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկություններով պայմանավորված` հասարակությունից նրանց երկարատև ժամկետով մեկուսացնելն արդարացված չէ, քանի որ անչափահաս տարիքում անձը հեշտությամբ է ենթարկվում շրջապատի բացասական ազդեցությանը, մեծանում է հանցավոր ենթամշակույթի տարրերը յուրացնելու հավանականությունը։ Մյուս կողմից նրանք, ի տարբերություն չափահասների, ավելի հեշտ են ենթարկվում պատժի ուղղիչ ազդեցությանը։ Հետևաբար դատարանը նախ և առաջ պետք է քննարկի ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատժատեսակի նշանակման հնարավորությունը։ Որոշակի ժամկետով ազատազրկումը` որպես անչափահասների նկատմամբ կիրառվող ամենախիստ պատժատեսակ, պետք է նշանակվի միայն բացառիկ դեպքերում, երբ ներգործության որևէ այլ միջոց չի կարող դրական արդյունք ապահովել։ (...)»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007թ. նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. «4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ (…)»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։ Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։ (…)»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 26-րդ հոդվածի համաձայն «1. Մեղսունակ անձը, ով հանցանքը կատարելիս հոգեկան խանգարման հետևանքով չէր կարող ամբողջությամբ գիտակցել իր գործողության (անգործության) փաստացի բնույթն ու հասարակական վտանգավորությունը կամ ղեկավարել դա, ենթակա է քրեական պատասխանատվության։ 2. Սահմանափակ մեղսունակությունը, որպես մեղմացնող հանգամանք, հաշվի է առնվում պատիժ նշանակելիս և կարող է հիմք դառնալ պատժի հետ միաժամանակ բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց նշանակելու համար։»։ Ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, կատարած հանցագործության համար ամբաստանյալ Գ. Խաչատրյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Գ. Խաչատրյանի վատառողջ լինելը` նրա մոտ «Էպիլեպսիա, անձի թեթև արտահայտված բնութագրական փոփոխություններով և հուզական անկայունությամբ» ոչ փսիխոտիկ մակարդակի օրգանական հոգեկան խանգարում հայտնաբերված լինելը, դրական բնութագրվելը, նախկինում դատված կամ որևէ կերպ արատավորված չլինելը, կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը, այն, որ Գ. Խաչատրյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, խոստովանական ցուցմունքներ է տվել և ընդունելով մեղքը` զղջացել է կատարած արարքի համար։ Ստուգելով և գնահատելով վերոգրյալ հանգամանքները, այդ թվում` անչափահաս ամբաստանյալ Գ. Խաչատրյանի անձը բնութագրող վերոհիշյալ հատկանիշներն իրենց համակցության մեջ, հաշվի առնելով, որ այդ հանգամանքներից յուրաքանչյուրն իրական է, հաստատված է գործով ձեռք բերված ու դատարանում հետազոտված, վերաբերելի և թույլատրելի ապացույցներով, նկատի ունենալով, որ այդ հանգամանքների համակցության առկայությունը ողջամտորեն նվազեցրել է անձի` Գևորգ Խաչատրյանի հանրային վտանգավորությունը` դատարանը գտնում է, որ այդ հանգամանքների համակցությունը հանդիսանում է ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք։ Բացի այդ, որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում նաև հետևյալ հանգամանքները. հանցանք կատարելու պահին հանցավորի անչափահաս` տասնյոթ տարեկան լինելը, նրա կատարած արարքը տուժողի վարքագծի հակօրինականությամբ պայմանավորված լինելը, հանցագործությամբ տուժողին պատճառված վնասը կամովին հատուցված լինելը, ամբաստանյալ Գ. Խաչատրյանի սահմանափակ մեղսունակությունը։ Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք դատարանը չի արձանագրում։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիան պատիժ է նախատեսում բացառապես ազատազրկման ձևով։ Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն` «1. (…) ազատազրկման ժամկետները հաշվարկվում են ամիսներով և տարիներով։ (…) 2. Սույն հոդվածի առաջին մասում նշված պատիժները փոխարինելիս կամ գումարելիս, ինչպես նաև պատիժը հաշվակցելիս ժամկետները կարող են հաշվարկվել օրերով։ 3. Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը կալանքի տակ պահելու ժամկետը հաշվակցվում է ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով նշանակված պատժին` մեկ օրը հաշվելով մեկ օրվա դիմաց, (…)»։ Հաշվի առնելով, որ Գևորգ Խաչատրյանը 5 /հինգ/ օր գտնվել է անազատության մեջ` դատարանը գտնում է, որ այդ ժամկետը պետք է հաշվակցվի նրա նկատմամբ նշանակվող պատժից։ Քննարկելով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը նրա կողմից կրելու նպատակահարմարության հարցը` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում առկա իրավական դիրքորոշումները, ինչպես նաև հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին։ (…)»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր` 2007թ. հունիսի 12-ի թիվ ՎԲ-124/07 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է. «ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է։ Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները։ Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` ԵՔՐԴ/0571/01/08 քրեական գործով 2009թ. հունիսի 2-ի թիվ որոշմամբ նշել է. «(…) 17. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով ամրագրված՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները սպառիչ չեն։ Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, համաձայն որի` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Այլ կերպ` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի՝ սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու մասին կարող է վկայել հանցագործությունից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը, մասնավորապես՝ տուժողին պատճառած վնասը հարթելը կամ այն հարթելուն ուղղված ողջամիտ միջոցներ ձեռնարկելը։ (…)»։ Հաշվի առնելով վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները, այդ թվում այն, որ` ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանը վատառողջ է` նրա մոտ հայտնաբերվել է «Էպիլեպսիա, անձի թեթև արտահայտված բնութագրական փոփոխություններով և հուզական անկայունությամբ» ոչ փսիխոտիկ մակարդակի օրգանական հոգեկան խանգարում, նախկինում դատված կամ որևէ կերպ արատավորված չի եղել, բնութագրվում է դրական, հանցանքը կատարելու պահին եղել է անչափահաս` տասնյոթ տարեկան, նրա կատարած արարքը պայմանավորված է եղել տուժողի վարքագծի հակօրինականությամբ, հանցագործությամբ տուժողին պատճառված վնասը կամովին հատուցվել է, կատարածի նկատմամբ ճանաչվել է սահմանափակ մեղսունակ, հաշվի առնելով նաև նրա պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանի` հանրության համար վտանգավոր լինելու աստիճանը նվազել է և հնարավոր է հանգել հետևության, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված` ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու, քանի որ դրա միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել անչափահասի բարեկեցությունը, նրա իրավունքների պաշտպանությունն ու նրա բնականոն զարգացումը։ Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել, գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում չի կայացվել։ Քննելով իրեղեն ապացույցների հարցը` դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, նախաքննության մարմնի 2015թ. դեկտեմբերի 1-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, տուժող Գրիգոր Գրիգորյանի հագուստները պետք է վերադարձնել Գրիգոր Գրիգորյանին, ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանի հագուստը պետք է վերադարձնել Գևորգ Խաչատրյանին, իսկ դանակը` ոչնչացնել։ Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված գրավը պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ դրա հիմքը չի վերացել և այդ խափանման միջոցի պայմանները Գևորգ Խաչատրյանի կողմից խախտված լինելու վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել, իսկ դատավճռի` օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, գրավի գումար հանդիսացող 600.000 /վեց հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարը, մուծված 2015թ. օգոստոսի 10-ին Արմինե Խաչատրյանի կողմից` Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 900013298014 հաշվին, ենթակա է վերադարձման այդ գումարները վճարած Արմինե Խաչատրյանին։ Դատական ծախսերի վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել։ Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ և 439-442-րդ հոդվածներով` դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Ամբաստանյալ Գևորգ Կարենի Խաչատրյանին մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել ազատազրկման 3 /երեք/ տարի ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ հաշվակցելով անազատության մեջ պահելու 5 /հինգ/ օրը` ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 2 /երկու/ տարի 11 /տասնմեկ/ ամիս 25 /քսանհինգ/ օր ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ, ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 2 /երկու/ տարի ժամկետով։ Գևորգ Խաչատրյանին պարտավորեցնել չփոխել մշտական բնակության վայրը` նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնելով ՀՀ արդարադատության նախարարության քրեակատարողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի վրա։ Ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանի նկատմամբ կալանավորման այլընտրանքային խափանման միջոց գրավը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։ Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, գրավի գումար հանդիսացող 600.000 /վեց հարյուր հազար/ ՀՀ դրամը` մուծված 2015թ. օգոստոսի 10-ին Արմինե Խաչատրյանի կողմից Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 900013298014 հաշվին` հետ վերադարձնել նրան։ Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, նախաքննության մարմնի 2015թ. դեկտեմբերի 1-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, տուժող Գրիգոր Գրիգորյանի հագուստները վերադարձնել Գրիգոր Գրիգորյանին, ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանի հագուստը վերադարձնել Գևորգ Խաչատրյանին, իսկ դանակը` ոչնչացնել։ Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 08-02-2016 |
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 11-03-2016 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 25-04-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 259, 115 |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 26-04-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 259, 115 |
| Այլ նշումներ | Իրեղեն ապացույց 2 փաթեթ /հանձնվել է 28.12.16թ./ |