Գործ
ԵԿԴ/0297/01/15

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ


ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԿԵՆՏՐՈՆ ԵՎ ՆՈՐՔ-ՄԱՐԱՇ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

,,05,, փետրվարի 2016թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը
/այսուհետև` դատարան/

Նախագահությամբ դատավոր Մ. Մակյանի

Քարտուղարությամբ Թ. Խաչատրյանի

Մասնակցությամբ՝

Մեղադրող Ա.Չախոյանի

Տուժողի իրավահաջորդ Կ.Դանիելյանի



դռնբաց դատական նիստում, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`


Լևոն Արտյոմի Տոնոյանի` ծնված 27.11.1946թ.-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, նախկինում չդատապարտված, թոշակառու, բնակվում է` ք.Երևան, Այասի փողոց, 15 տուն հասցեով, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես խափանման միջոց է ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը։


1.Գործի դատավարական նախապատմությունը

Ըստ դատարան ուղարկված քրեական գործի նյութերի և մեղադրական եզրակացության.

«Սույն քրեական գործի նախաքննությամբ ձեռք բերված ապացույցներով պարզվել և հիմնավորվել է հետևյալը`
Գործով մեղադրյալ Լևոն Արտյոմի Տոնոյանն իր կնոջ հետ միասին բնակվում է Երևան քաղաքի Այասի փողոցի թիվ 15 տանը, նախկինում դատապարտված չի եղել, չի աշխատում։
Տուժող ժանետա Երվանդի Դանիելյանը միայնակ բնակվել է Երևան քաղաքի Հերացի փողոցի թիվ 10-րդ շենքի 12 բնակարանում, չի աշխատել։
Տուժողի իրավահաջորդ Կարինե Գևորգի Դանիելյանն իր ընտանիքի հետ միասին բնակվում է Երևան քաղաքի Ն.Զարյան փողոցի թիվ 16/1 տանը, չի աշխատում։

2015թ. հունիսի 9-ին՝ ժամը 22.20-ի սահմաններում, Լևոն Արտյոմի Տոնոյանն իր անձնական օգտագործման «ՎԱԶ-21011» մակնիշի 67 ՏՕ 380 պ/հ ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Հերացի փողոցով՝ Կորյուն փողոցի կողմից դեպի Մյասնիկյան պողոտայի ուղղությամբ, իր ուղեմասի երկրորդ գոտով, շուրջ 40 կմ/ժամ արագությամբ, մոտակա լույսերով։ Հասնելով Հերացի փողոցի թիվ 10 շենքի դիմաց գտնվող հետիոտնային անցումներին՝ թույլ է տվել ՃԵԿ-ի 103-րդ կետի պահանջին հակասող գործողություններ, այն է՝ ուշադրությունը շեղելով երթևեկությունից և մոտենալով առջևում առկա չկարգավորվող հետիոտնային անցման գծանշումներին, իր վարած ավտոմեքենայի ընթացքի ուղղության երթևեկելի ուղեմասի առաջին գոտում՝ աջակողմյան ճամփեզրից մոտ 1 մետր հեռավորության վրա, հետիոտնային անցումների սկզբնամասում կանգնած հետիոտն ժանետա Երվանդի Դանիելյանի առկայության պայմաններում, վերջինիս կողմից երթևեկելի մասի հատումն սկսելու պահից սկսած, տեխնիկական տեսակետից ժամանակին կատարած արգելակումով իր վարած ավտոմեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու և անհրաժեշտության դեպքում ընդհուպ մինչև այն կանգնեցնելու միջոցով, ճանապարհը չի զիջել հետիոտն ժ.Դանիելյանին, տեխնիկական տեսակետից ստեղծել է վթարային իրադրություն, որի արդյունքում ավտոմեքենայի առջևի մասով վրաերթի է ենթարկել վերջինիս և անզգուշությամբ պատճառել նրան մահ՝ ինքն իրեն զրկելով վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից»։

Փաստի առթիվ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևանի քաղաքի քննչական վարչության կողմից 2015 թվականի հունիսի 14-ին հարուցվել է քրեական գործ։

03.12.2015թ.-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևանի քաղաքի քննչական վարչության կայացվել է որոշում` Լևոն Արտյոմի Տոնոյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին և նրա մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։

Քրեական գործը ՀՀ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի աշխատակազմի գրասենյակ է ստացվել և մուտքագրվել 14.12.2015թ.-ին։

2.Ապացույցների հետազոտում և գնահատում

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Լևոն Արտյոմի Տոնոյանն իրեն դատարանում մեղավոր է ճանաչել լիովին և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 09.06.2015թ.-ին ժամը 22։30-ի սահմաններում, միայնակ վարելով իր անձնական օգտագործման «ՎԱԶ-21011» մակնիշի 67 ՏՕ 380 պետհամարանիշի ավտոմեքենան, շուրջ 40կ/մ ժամ արագությամբ, մոտակա լույսերը միացրած ընթացել է Երևան քաղաքի Հերացի փողոցով՝ Կորյուն փողոցի կողմից Մյասնիկյան պողոտայի ուղղությամբ։ Այդ ժամանակ մեքենայի վերևի հատվածը բեռնված է եղել 6 արկղով, որը կշռել է շուրջ 300 կգ։ Եղանակը եղել է անձրևոտ, բացի այդ, եղել է նաև մութ, հետևաբար տեսանելությունը՝ վատ։ Մոտենալով հետիոտնային անցումներին, մոտ 15-20 մետր հեռավորությունից տեսել է անձրևանոցը ձեռքին կանգնած մի կնոջ, սակայն եղանակային վատ պայմանների, ինչպես նաև մթության պատճառով կարծել է, որ վերջինս կանգնած է մայթին տեղադրված կրպակի դիմաց, և գնումներ է կատարում։ Անձրևի, գոլորշու հետևանքով փակված և քրտնած են եղել իր ավտոմեքենայի ապակիները։ Վարելու ընթացքում քրտնած է եղել նաև ինքը։ Հետիոտնին նկատելուց անմիջապես առաջ մի պահ շեղել է ուշադրությունը` դեմքը թաշկինակով մաքրելու նպատակով։ Դեմքը մաքրելուց մի պահ անց, երբ կրկին նայել է դիմացը, տեսնելով իր ուղեգոտում հայտնված անձին՝ չի հասցրել արգելակել մեքենան, որի հետևանով վրաերթի է ենթարկել իրեն անծանոթ կնոջը, ով հետագայում պարզվել է, որ հանդիսանում է Ժանետա Դանիելյանը։ Վթարից անմիջապես հետո կանգնեցրել է ավտոմեքենան, դուրս է եկել ու փորձել համապատասխան օգնություն ցուցաբերել տուժածին։ Մասնավորապես, դիմել է համապատասխան մարմիններին` շտապ բուժօգնությանը, այնուհետև, մոտենալով տուժածին, նախ պահել անձրևանոցը, որպեսզի վերջինս չթրջվի, ապա հագցրել կոշիկները։ Քիչ անց, դեպքի վայր եկած շտապօգնության մեքենայով տուժողին տեղափոխել են հիվանդանոց։
Միջադեպից հետո ոստիկանության աշխատակիցների ուղեկցությամբ գնացել է իր սթափության աստիճանը ստուգելու, որից հետո տեղեկանալով, որ տուժածը գտնվում է հիվանդանոցում, գնացել է այնտեղ։ Ժանետա Դանիելյանի` հիվանդանոցում գտնվելու ընթացքում մշտապես գտնվել է նրա մոտ, նույնիսկ այդ ընթացքում հոգացել է դեղորայքի հետ կապված հարցերը։ Հետագայում, սակայան ՝օրեր անց, տեղեկացել է, որ Ժ.Դանիելյանը մահացել է։
Անկեղծորեն զղջալով կատարած հանցանքի համար` ամբաստանյալը խնդրել է հաշվի առնել իր տարիքը և վերաբերվել հնարավորինս մեղմ։

/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/

Տուժողի իրավահաջորդ Կարինե Դանիելյանը դատարանում հայտնել է, որ 2015թ.-ին հունիսի 9-ին ժամը 22։30-ի սահմաններում զանգահարել և տեղեկացրել են, որ իր ազգական Ժանետա Դանիելյանը վրաերթի է ենթարվկել և գտնվում է հիվանդանոցում։ Լսելով այդ մասին, անմիջապես գնացել է հիվանդանոց, բուժանձնակազմից տեղեկացել, որ վրաերթի հետևանքով Ժ.Դանիելյանը ստացել է բազմաթիվ վնասվածքներ` կոտրվածքներ։ Այդ ժամանակ վերջինիս գիտակցությունը եղել է տեղում, ավելին, հիվանդասենյակում Ժանետան իրեն պատմել է, որ այդ ուշ ժամին տանից դուրս էր եկել` գնումներ կատարելու նպատակով, սակայն, փողոցը անցնելու պահին ավտոմեքենան հարվածել է իրեն։
Ժանետայի` հիվանդանոցում գտնվելու ընթացքում, մշտապես այնտեղ է գտնվել նաև վրաերթ կատարած ավտոմեքենայի վարորդը, ով, ինչպես հետագայում է տեղեկացել, օգնել է Ժանետային շտապօգնության մեքենայով տեղափոխել հիվանդանոց։ Ավելին, տեղեկացել է նաև, որ տվյալ անձը վթարից հետո օգնել է հագցնել Ժանետայի կոշիկները։
Հունիսի 14-ին տեղեկացել է, որ այդ օրը առավոտյան Ժ.Դանիելյանը մահացել է։
Նշելով, որ տուժողի հուղարկավորության ծախսերը հոգացել է ամբաստանյալը, տուժողի իրավահաջորդը հայտնել է, որ նրա դեմ որևէ բողոք կամ պահանջ չունի։ Ավելին, խնդրել է ամբաստանյալի նկատմամբ վերաբերվել հնարավորինս մեղմ, քանի որ վերջինս նույնպես սրտացավ է եղել Ժ.Դանիելյանի համար և ինքն անձամբ է տեսել, թե նա ինչ հոգեկան ապրումներ է ունեցել դեպքից հետո։

/տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/

Դատարանում հրապարակվել են նաև`

22.09.2015թ.-ին Երևան քաղաքի քննչական վարչությունում որպես վկա հարցաքննված Կարեն Սարգսյանի նախաքննական ցուցմունքն այն մասին որ`

«Աշխատում է Հերացի N10 շենքի դիմաց գործող կրպակում` որպես վաճառող։ 09.06.2015թ.-ի ժամը 22։20-ի սահմաններում գտնվել է աշխատավայրում` կրպակի ներսում, երբ փողոցի կողմից լսել է ուժեղ հարվածի ձայն։ Նայելով փողոցի կողմ, տեսել է «Վազ 21011» մակնիշի սպիտակ գույնի ավտոմեքենա, որի շարժիչի ծածկոցի վրա գտնվել է տարեց կին։ Կրպակը գտնվել է Հերացի թիվ 10 շենքի դիմաց` Մյասնիկյան պողոտայի աջակողմյան մայթի վրա։ Տեսնելով այդ ամենը, անմիջապես դուրս է եկել կրպակից և մոտեցել նշված ավտոմքենային, հասկացել է, որ տեղի է ունեցել վրաերթ, քանի որ մեքենայի դիմապակին եղել է կոտրված, իսկ տարեց կինը ստացել էր տարբեր վնասվածքներ։ Այդ ժամանակ փողոց են դուրս եկել նաև կրպակից քիչ վերև գտնվող բենզալցակայանի աշխատակիցները, ովքեր վարորդի հետ միասին օգնություն էին ցուցաբերում տուժածին։ Իրեն վատ զգալով նման տեսարանից, վերադարձել է կրպակ։ Կարճ ժամանակ անց տեսել է, որ եկել է շտապօգնության ավտոմեքենա, տարել տուժածին, իսկ վրաերթ կատարած մեքենան մնացել է փողոցում կանգնած։ Այնուհետև, եկել են ճանապարհային ոստիկանության աշխատակիցները, կատարել դեպքի վայրի զննություն։ Մի քանի օր անց խոսակցություններից տեղեկացել է, որ վրաերթի ենթարկված կինը հանդիսանում է Հերացի թիվ 10-րդ շենքի բնակիչ, սակայն ինքը նրան չի ճանաչում։ Վրաերթի պահը անձամբ չի տեսել, վրաերթի մեխանիզմի, վարորդի, ինչպես նաև տուժածի վերաբերյալ որևէ տեղեկություն չունի, քանի որ այդ պահին գտնվել է կրպակի ներսում։ Դեպքին նախորդող պահին վրաերթի ենթարկված կինը իր կրպակի դիմաց կանգնած չի եղել, սակայն կարծում է, որ միջադեպը տեղի է ունեցել կրպակից ներքև գտնվող հետիոտնային անցման վրա կամ դրա շրջանում, քանի որ, երբ լսլեով հարվածի ձայնը, նայել է դուրս, տուժածը արդեն իսկ գտնվել է ավտոմեքենայի շարժիչի ծածկոցի վրա, իսկ ավտոմեքենան հասել էր կրպակին։ Վրաերթի ժամանակ եղել է անձրևոտ եղանակ»։

Վերոգրյալ ապացույցներից բացի, ամբաստանյալի մեղքը հիմնավորվել է նաև դատարանում հրապարակված և հետազոտված՝

Դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 666 եզրակացությամբ այն մասին, որ՝
«Ժանետա Դանիելյանի դիակի դատաբժշկական փորձաքննությամբ հայտնաբերվել են` ճակատային, երկու կողմից ակնակապճերի, այտա-քունքային, քթի շրջանների մաշկածածկույթների, զստային, ձախից՝ որովայնի կողմնային մակերեսի, ձախից հետորովայնամզային տարածության, կոնքի խոռոչի, աջ բազկի, ազդրերի, սրունքների և ծնկահոդերի արյունազեղումներ, ձախից հետորովայնամզային տարածության արյունահավաք, ճակատի, քթի, ձախ արմնկահոդի, նախաբազուկ-դաստակային հոդի և սրունքի շրջանների քերծվածքներ, քթոսկրերի, աջից ցայլոսկրի վերին ճյուղի, նստոսկրերի, ձախից՝ սրբան-զստային միակցության, աջ ոլոքոսկրի դրսային կոճի, ձախից՝ ոլոքոսկրի վերին երրորդականի և նրբոլոքի գլխիկի փակ կոտրվածքներ, որո. պատճառվել են կենդանության օրոք, բութ առարկաների ազդեցությամբ, որպիսին հանդիսանում է շարժվող տրանսպորտի արտացցված մակերեսները և ամենայն հավանականությամբ, առաջին տրավմատիկ հարվածն ուղղված է եղել ձախ ստորին վերջույթի դրսային մակերեսի շրջանին, իսկ մնացած վնասվածքներն առաջացել են վրաերթի հերթական փուլերի ընթացքում։ Ժ.Դանիելյանի դիակի դատաբժշկակւսն փորձաքննությամբ հայտնաբերվել են նաև կրծոսկրի մարմնի, պտկային գծերով, աջից՝ 2-9-րդ, ձախից՝ 2-8-րդ կողոսկրերի անուղղակի կոտրվածքներ, շրջակա մաշկածածկույթների արյունազեղմամբ արմնկափոսերի, նախաբազուկների կրունկների շրջանների ծակած վերքեր, որոնք բժշկական միջամտությունների՝ սրտի անուղղակի մերսման, ներերակային ներարկումների և ոսկրերի կմախքային ձգման հետևանք են։ Ժ.Դանիելյանի դիակի դատաբժշկական փորձաքննությամբ մաշկածածկույթներին անվադողերի գծանախշերի պատկերներ, ինչպես նաև վրաանցմանը բնորոշ վնասվածքներ չեն հայտնաբերվել։ Ժ.Դանիելյանի մահը պայմանավորված է ստացած` կոնքի և ստորին վերջույթների համակցված փակ, բութ վնասվածքներից հետո զարգացած գլխուղեղի, թոքերի, սրտի պսակաձև և երիկամի անոթների արտահայտված ճարպային էմբոլիայով ու սրտամկանի սուր ինֆարկտով, ոք հիմնավորվում է դիակի դատաբժշկական փորձաքննությամբ հայտնաբերված ներքին օրգանների փոփոխություններով, ինչպես նաև դատահյուսվածաբանական ուսումնասիրությամբ հայտնաբերված ներքին օրգանների անոթների լուսանցքներում ճարպի կաթիլներով։ Ժ.Դանիելյանը կենդանության օրոք տառապել է արտահայտված կորոնարոկարդիոսկլերոզ, մանրօջախային կարդիոսկլերոզ, սրտամկանի ճարպակալում, քրոնիկական պիելոնեֆրիտ, շաքարային դիաբետ 2-րդ տիպի, հիդրոպերիկարդ, ձախ երիկամի կիստա և կալկուլյոզ խոլեցիստիտ հիվանդություններով, որոնք պատճառական կապի մեջ չեն գտնվում նրա մահվան հետ»։

/տես` գ.թ. 54-62, դատական նիստի արձանագրությունը/

Դատահետքաբանական, դատաքիմիական և մանրաթելային համալիր փորձաքննության թիվ 15-1763 եզրակացությամբ այն մասին, որ` «փորձաքննությանը տրամադրված «ՎԱԶ-21011» մակնիշի 67 ՏՕ 380 պ/հ ավտոմեքենայի առջևի աջակողմյան հատվածում առկա վնասվածքներն ու շփման հետքերն իրենց համակցության մեջ բնորոշ են վրաերթին։
Ժ.Դանիելյանի հագուստների և կոշիկների վրա առկա վնասվածքներն ու հետքերն իրենց համակցության մեջ կարող էին առաջանալ վրաերթի հետևանքով»։

/տես` գ.թ. 68-80, դատական նիստի արձանագրությունը/

Դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության թիվ 15-1610 եզրակացությամբ այն մասին, որ`««ՎԱԶ-21011» մակնիշի 67 ՏՕ 380 պ/հ ավտոմեքենայի կառավարելիությունը և ընթացքի կայունությունն ապահովող համակարգերի, ագրեգատների և դետալների մասնավորապես, ղեկային կառավարման ու բանվորական արգելակային համակարգերի, ինչպես նաև կախոցների, այնպիսի անսարքություններ, որպիսիք գոյություն ունեցած լինեին մինչև տվյալ պատահարը կամ առաջացած լինեին պատահարին նախորդող պահին և պայմանավորած լինեին այդ ավտոմեքենայի կառավարելիության կորստի ու տվյալ պատահարի առաջացումը, չեն հայտնաբերվել։ Ընդ որում, վրաերթին նախորդող պահին «ՎԱԶ-21011» մակնիշի 67 ՏՕ 380 պ/հ ավտոմեքենայի ղեկային կառավարման ու արգելակային համակարգերը և կախոցները գտնվել են աշխատունակ վիճակում»։

/տես` գ.թ. 102-109, դատական նիստի արձանագրությունը/

Դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության թիվ 192ա-15 եզրակացությամբ այն մասին, որ` ««ՎԱԶ-21011» մակնիշի 67 ՏՕ 380 պ/հ ավտոմեքենայի վարորդը տվյալ վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորություն ունեցել է, և առաջադրված պայմաններում, երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու համար, նախ պետք է երթևեկության ընթացքում ուշադրությունը չշեղեր երթևեկության ուղղությունից և պետք է հետևեր երթևեկության ուղղությամբ առջևում տիրող ճանապարհատրանսպորտային իրադրությունն ու, մոտենալով առջևում առկա չկարգավորվող հետիոտնային անցման «Զեբր» գծանշումներին, իր վարած ավտոմեքենայի ընթացքի ուղղության երթևեկելի ուղեմասի առաջին գոտում՝ աջակողմյան ճամփեզրից մոտ 1 մետր հեռավորության վրա, այդ հետիոտնային անցումների սկզբնամասում կանգնած հետիոտն Ժ.Դանիեյանի առկայության տվյալ պայմմաններում` վերջինիս կողմից Երթևեկելի մասի հատումն սկսելու պահից սկսած, երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու և հետիոտն Ժ.Դանիելյանի նկատմամբ տվյալ վրաերթի առաջացումը բացառելու համար, պետք է տեխնիկական տեսակետից ժամանակին կատարված արգելակումով իր վարած ավտոմեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու և, անհրաժեշտության դեպքում ընդհուպ մինչև ավտոմեքենան կանգնեցնելու միջոցով ճանապարհը զիջեր հետիոտն Ժ.Դանիելյանին, ինչի տեխնիկական հնարավորությունն ունեցել է։
Չկատարելով դա՝ «ՎԱԶ-21011» մակնիշի 67 ՏՕ 380 պ/հ ավտոմեքենայի վարորդը թույլ է տվել ՃԵԿ-ի 103 կետի պահանջին հակասող գործողություններ, դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ վրաերթի առաջացումը՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից»։

/տես` գ.թ. 98-101, դատական նիստի արձանագրությունը/

Դեպքի վայրի զննության արձանագրությամբ այն մասին, որ` «վրաերթը տեղի է ունեցել Երևան քաղաքի Հերացի փողոցում՝ թիվ 10 շենքի դիմաց, որն ասֆալտապատ է, դեպի Մյասիկյան պողոտայի ուղղությամբ ունի վերելք 4 աստիճանի չափով։ Փողոցը հոծ գծերով բաժանված է երկու ուղեմասերի, իսկ այն ուղեմասը, որտեղ տեղի է ունեցել վրաերթը, բաժանված է երեք գոտիների, համապատասխանաբար` 6.5մ, 3մ և 3մ լայնություններով։ Առկա է չկարգավորվող հետիոտնային անցում։ Դեպքի վայրի զննությամբ Հերացի փողոցի դեպի Մյասնիկան պողոտայի կողմ տանող ուղեմասի երկրորդ ուղեգոտում հայտնաբերվել են ապակու բեկորներ, իսկ վրաերթ կատարած ավտոմեքենան կայանված է եղել նույն ուղեգոտում՝ աջակողմյան մայթեզրից 6մ հեռավորության վրա»։

/տես` գ.թ. 4-9, դատական նիստի արձանագրությունը/

«ՎԱԶ-21011» մակնիշի 67 ՏՕ 380 պ/հ ավտոմեքենայի զննության արձանագրությամբ այն մասին, որ` «կոտրված է դիմապակին, դեֆորմացված է շարժիչ ծածկոցը և առջևի պետհամարանիշը»։

/տես` գ.թ. 10-11, դատական նիստի արձանագրությունը/

Իրեղեն ապացույց ճանաչված, դեպքի պահին հետիոտն Ժ.Դանիելյանի հագին եղած հագուստներով ու կոշիկներով, որոնց վրա առկա վնասվածքներն ու հետքերն իրենց համակցության մեջ կարող Էին առաջանալ վրաերթի հետևանքով։

/տես` գ.թ. 112, դատական նիստի արձանագրությունը/

Իրեղեն ապացույց ճանաչված «ՎԱԶ-21011» մակնիշի 67 ՏՕ 380 պ/հ ավտոմեքենայով, որի առջևի աջակողմյան հատվածում առկա վնասվածքներն ու շփման հետքերն իրենց համակցության մեջ բնորոշ են վրաերթին։

/տես` գ.թ. 130, դատական նիստի արձանագրությունը/

Դատարանում հրապարակվել և հետազոտվել է նաև Լևոն Արտյոմի Տոնոյանի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի կողմից տրված պահանջագիրը, վարորդի սթափութհան վիճակի զննության արձանագրությունը։

/տես` գ.թ. 113, 15, դատական նիստի արձանագրությունը/

3.Դատարանի իրավական վերլուծությունները

Այսպիսով, դատարանը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգքրի 127-րդ հոդվածի դրույթներին համապատասխան, հետազոտելով և գնահատելով գործով ձեռք բերված ապացույցներն իրենց համակցությամբ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, ապացուցված է համարում այն, որ 2015թ. հունիսի 9-ին՝ ժամը 22.20-ի սահմաններում, Լևոն Արտյոմի Տոնոյանն իր անձնական օգտագործման «ՎԱԶ-21011» մակնիշի 67 ՏՕ 380 պ/հ ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Հերացի փողոցով՝ Կորյուն փողոցի կողմից դեպի Մյասնիկյան պողոտայի ուղղությամբ, իր ուղեմասի երկրորդ գոտով, շուրջ 40 կմ/ժամ արագությամբ, մոտակա լույսերով։ Հասնելով Հերացի փողոցի թիվ 10 շենքի դիմաց գտնվող հետիոտնային անցումներին՝ թույլ է տվել ՃԵԿ-ի 103 կետի պահանջին հակասող գործողություններ, այն է՝ ուշադրությունը շեղելով երթևեկությունից և մոտենալով առջևում առկա չկարգավորվող հետիոտնային անցման գծանշումներին, իր վարած ավտոմեքենայի ընթացքի ուղղության երթևեկելի ուղեմասի առաջին գոտում՝ աջակողմյան ճամփեզրից մոտ 1 մետր հեռավորության վրա, հետիոտնային անցումների սկզբնամասում կանգնած հետիոտն Ժանետա Երվանդի Դանիելյանի առկայության պայմաններում, վերջինիս կողմից երթևեկելի մասի հատումն սկսելու պահից սկսած, տեխնիկական տեսակետից ժամանակին կատարած արգելակումով իր վարած ավտոմեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու և անհրաժեշտության դեպքում ընդհուպ մինչև այն կանգնեցնելու միջոցով, ճանապարհը չի զիջել հետիոտն Ժ.Դանիելյանին տեխնիկական տեսակետից ստեղծել է վթարային իրադրություն, որի արդյունքում ավտոմեքենայի առջևի մասով վրաերթի է ենթարկել վերջինիս և անզգուշությամբ պատճառել նրան մահ՝ ինքն իրեն զրկելով վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից։

Այլ խոսքվ, դատարանն արձանագրում է, որ Լևոն Արտյոմի Տոնոյանը, ճանապարհային երթևեկության և տրանսպորտային միջոցների շահագործման կանոնները խախտելով անզգուշությամբ պատճառել է մահ Ժանետա Դանիելյանին, այսինքն, կատարել է արարք` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ուստի դատարանը գտնում է, որ Լևոն Արտյոմի Տոնոյանը կատարած հանցավոր արարքի համար ենթակա է պատժի։

Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում ինչպես ամբաստանյալի կողմից կատարած հանցագործության բնույթն ու դրանց հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։

Որպես ամբաստանյալ Լևոն Արտյոմի Տոնոյանի անձը դրականորեն բնութագրող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում այն, որ նա ՀՀ Ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի հաշվառումներով չի անցնում, նախկինում դատված կամ որևէ կերպ արատավորված չի եղել։

/ տես` գ.թ. 113, դատական նիստի արձանագրությունը/

Դատարանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 10-րդ կետերի համաձայն` որպես ամբաստանյալ Լևոն Արտյոմի Տոնոյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտում՝ համապատասխանաբար՝

1. հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ առաջին անգամ միջին ծանրության հանցագործություն կատարելը,
2. հանցագործությունից անմիջապես հետո տուժողին այլ օգնություն ցույց տալը՝ շտապ օգնություն կանչելը, ինչպես նաև՝ հանցագործությամբ պատճառված նյութական վնասը՝ բուժման ընթացքում տուժողի հիվանդանոցային ծախսերը հոգալը, իսկ տուժողի մահանալուց հետո՝ նրա հուղարկավորման ծախսերը կատարելը։
/տես` քրեական գործի նյութերը և դատական նիստի արձանագրությունը/

Դատարանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` որպես ամբաստանյալ Լևոն Արտյոմի Տոնոյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում նախաքննության և դատական քննության ընթացքում խոստովանական ցուցմունքներով հանդես գալը, կատարած հանցանքի համար անկեղծորեն զղջալը, նրա` մոտ 70 ամյա տարիքը։

/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/

Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Լևոն Արտյոմի Տոնոյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ գործում առկա չեն։

Ելնելով գործի հանգամանքներից և հիմք ընդունելով ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին կետի դրույթը, համաձայն որի` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատաuխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար», ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ կետի դրույթը, համաձայն որի` «Պատժի նպատակն է վերականգնել uոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպեu նաև կանխել հանցագործությունները» և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասը, համաձայն որի` «Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով», դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Լևոն Արտյոմի Տոնոյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով կատարված արարքի համար նրա նկատմամբ պետք է նշանակվի պատիժ` ազատազրկման և որոշակի գործունեությամբ` տվյալ դեպքում տրանսպորտային և մեխանիկական այլ միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելու ձևով, սակայն հաշվի առնելով նրա անձը բնութագրող տվյալները, ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող մի շարք հանգամանքներ ու պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հաշվի առնելով, որ դրանք նախ վկայում են ամբաստանյալի՝ որպես հանցավորի, անձի հասարակական ցածր վտանգավորության մասին, ապա հաստատում՝ վերջինիս՝ ուղղման ճանապարհին կանգնած լինելու իրական փաստը, գտնում է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը հնարավոր է պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան։

Ինչպես նշվեց վերևում, դատարանն անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների պահանջներով` հաշվի առնելով ինչպես օրենսդրական, այնպես էլ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորված նախադեպային մի շարք մոտեցումներ։ Մասնավորապես, իր ՎԲ-142/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08 որոշումներում քննարկվող հարցի առումով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է ներքոհիշյալ իրավական դիրքորոշումները.

«ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածն ամրագրել է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքը։ Պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով նույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն՝ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժն արդարացի է, եթե համապատասխանում է հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը անհրաժեշտ և բավարար է անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։

Միևնույն ժամանակ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։

Պատիժ նշանակելիս հանցավորի նկատմամբ անհատական մոտեցումն անհրաժեշտ է, որպեսզի դատարանը պատժի տեսակն ու չափը ընտրելիս համոզվի, որ դրանով կհասնի պատժի վերը նշված նպատակներին, որոնք փոխկապակցված և փոխհամաձայնեցված են (մեկ նպատակը ենթադրում է մյուսները և յուրաքանչյուրի ինքնուրույն իրականացումն օժանդակում է մյուսներին)։ Այսինքն՝ պատժի նպատակներին հասնելու երաշխիք է հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ արդարացի, արարքի ծանրությանը և հասարակական վտանգավորությանը համապատասխան պատիժ նշանակելը։

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները, որոշիչ հանգամանքներ են պատժի տեսակը և չափը որոշելու հարցում։

Այլ կերպ` դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրության համար վտանգավորության աստիճանի վրա (հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, վնասի չափը և այլն)։

Քննարկելով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվելիք պատժաչափի և այն նրա կողմից կրելու հարցը` դատարանը գտնում է, որ այն պետք է լուծվի այս հարցի առնչությամբ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի` Էդմոն Գերասիմի Ասատրյանի վերաբերյալ թիվ ԵԷԴ/0201/01/11 որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո.

այսպես. հիշյալ որոշմամբ՝

/…/ «14. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն կատարած անձանց նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելու, ինչպես նաև նրանց կողմից պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելու ընթացքում դատարանի կողմից հաշվի առնվող հանգամանքներին, Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ա.Սահակյանի գործով կայացված որոշմամբ։ Համաձայն այդ որոշման՝ «(...) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսելի հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի բնութագրիչ առանձնահատկությունն այն է, որ հանցանք կատարող անձը հասկանում է, որ իր գործողությունների (անգործության) արդյունքում կարող է հանրության համար վտանգավոր հետևանքներ առաջանան, այսինքն, նա գիտակցում է, որ իր կողմից թույլ տված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման արդյունքում հնարավոր է տեղի ունենա վթար և մարդու (մարդկանց) կյանքին կամ առողջությանը հասցվի վնաս, սակայն, ցուցաբերելով հանցավոր անզգուշություն, այնուամենայնիվ, թույլ է տալիս նշված խախտումը՝ հույս ունենալով խուսափել հնարավոր ծանր հետևանքների առաջացումից։

Օբյեկտիվ կողմից նշված արարքը դրսևորվում է ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտմամբ, որոնցից առավել կոպիտ խախտումներն ամրագրված են Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքում։

(...) Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի վերաբերյալ գործերով պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս դատարանները պետք է հաշվի առնեն հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները, ինչպես նաև հանցանքի կատարումից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը։

Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ վերոնշյալ գործերով դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթին, որի արդյունքում տեղի է ունեցել հանցագործությունը։ Նշված հանգամանքի կարևորումը պայմանավորված է նրանով, որ վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 10-րդ գլխով նախատեսված՝ ճանապարհային երթևեկության կանոնների առավել կոպիտ խախտումները (լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, սահմանված արագությունը գերազանցելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելը և այլն) վտանգ են առաջացնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների համար և առավել հավանական դարձնում հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը։

Բացի այդ, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը կարևոր նշանակություն ունի նաև հանցավորի անձնավորության և հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին ճիշտ պատկերացում կազմելու համար» (տես Արամ Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԳԴ1/0003/01/10 որոշման 19-20-րդ կետերը)։

15. Վերահաստատելով և զարգացնելով Ա.Սահակյանի գործով որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով տրանսպորտային միջոցի վարորդի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը ճիշտ գնահատելու համար պետք է առանձնակի ուշադրություն դարձվի կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքին։

Վճռաբեկ դատարանի վերոգրյալ դիրքորոշումը պայմանավորված է նրանով, որ, թեև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի կողմից դրսևորվում է անզգուշություն, այլ խոսքով՝ արարքի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է անզգուշությամբ, սակայն ճանապարհային երթևեկության և տրանսպորտային միջոցների շահագործման կանոնները հաճախ խախտվում են գիտակցաբար։ Ընդ որում, վարորդը, ելնելով կոնկրետ իրադրությունից, իր վարած տրանսպորտային միջոցի առանձնահատկություններից և այլ հանգամանքներից, երբեմն նաև գիտակցում է, որ իր կողմից ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտում թույլ տալու դեպքում մարդու (մարդկանց) կյանքի կամ առողջության համար վտանգ կառաջացնի, սակայն, ցուցաբերելով հանցավոր անզգուշություն, այնուամենայնիվ, թույլ է տալիս նշված խախտումը։

16. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 30-րդ հոդվածի համաձայն՝

«1. Անզգուշությամբ կատարված հանցանքը կարող է դրսևորվել ինքնավստահությամբ կամ անփութությամբ։
2. Հանցանքը համարվում է ինքնավստահությամբ կատարված, եթե անձը նախատեսել է իր գործողության (անգործության)՝ հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, սակայն առանց բավարար հիմքերի՝ ինքնավստահորեն հույս է ունեցել, որ դրանք կկանխվեն։
3. Հանցանքը համարվում է անփութությամբ կատարված, եթե անձը չի նախատեսել իր գործողության (անգործության)՝ հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, թեև տվյալ իրադրությունում պարտավոր էր և կարող էր նախատեսել դրանք»։

Մեջբերված քրեաիրավական դրույթի վերլուծությունից երևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հետևանքների նկատմամբ դրսևորվող անզգույշ մեղքի ձևը կարող է տարբեր կերպ արտահայտվել։ Այսպես, հանցավոր ինքնավստահության դեպքում անձը գիտակցում է իր արարքի (գործողության կամ անգործության) պոտենցիալ վտանգավորությունը, նախատեսում է վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը և, չնայած դրան, հույսը դնելով իր հմտությունների, անձանց, սարքավորումների և այլնի վրա, թույլ է տալիս սահմանված անվտանգության կանոնների խախտում՝ առանց բավարար հիմքերի, հույս ունենալով, որ վտանգավոր հետևանքները կկանխվեն։

Հանցավոր անփութության օրենսդրական բնորոշումը ցույց է տալիս, որ անզգուշության այս տեսակը բնութագրվում է վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը չնախատեսելով։ Այլ խոսքով՝ անփութությամբ գործող անձը, իրական հնարավորություն և պարտավորվածություն ունենալով նախատեսել վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, բավարար շրջահայացություն, ուշադրություն և հոգատարություն չի ցուցաբերում այդ հետևանքների առաջացումը թույլ չտալու համար։

17. Սույն որոշման նախորդ կետում շարադրված վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ դրսևորված անզգույշ մեղքի վերոգրյալ տարատեսակները, ելնելով գործի փաստական հանգամանքների առանձնահատկություններից, տարբեր կերպ են բնորոշում հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության աստիճանը։ Այսպես, հանցավոր անփութության դեպքում անձը չի նախատեսում իր արարքի արդյունքում ծանր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, հետևաբար չի գիտակցում նաև իր կողմից տվյալ իրադրությունում թույլ տրված խախտման վտանգավորությունը։ Մինչդեռ հանցավոր ինքնավստահության դեպքում անձը գիտակցում է, որ իր կողմից թույլ տրված խախտման արդյունքում կարող են վտանգավոր հետևանքներ առաջանալ, այսինքն, նա գիտակցում է իր արարքի վտանգավորությունը և, չնայած դրան, թույլ է տալիս նշված խախտումը, ինչը վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին։

18. Վերոգրյալով պայմանավորված՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը ճիշտ գնահատելու և որպես արդյունք հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու համար, դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն այն հանգամանքին, թե տրանսպորտային միջոցի վարորդը ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումն արդյոք գիտակցաբար է թույլ տվել։ Բացի այդ, դատարանները պետք է գնահատեն, թե տվյալ խախտման արդյունքում, ինչպես ընդհանուր առմամբ, այնպես էլ կոնկրետ իրադրությունում, որքանով էր հավանական ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու հնարավորությունը և որքանով էր ակնհայտ տրանսպորտային միջոցը վարողի համար իր կողմից թույլ տված խախտման և հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման միջև պատճառական կապի զարգացման հավանականությունը։ Այլ խոսքով՝ համապատասխան գնահատականի պետք է արժանացվի կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։

Ուստի, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ առանց նշված հանգամանքների գնահատման հնարավոր չէ ճիշտ պատկերացում կազմել ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով հանցավորի անձնավորության և հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին»։

Վճռաբեկ դատարանի կողմից հիշյալ որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշման լույսի ներքո վերլուծելով սույն գործի փաստական հանգամանքները, դատարանը ցանկանում է ընդգծել, որ ամբաստանյալ Լևոն Տոնոյանի կողմից թույլ տրված իրավախախտումը չի կարող դասվել հանցավոր ինքնավստահությամբ կատարված անզգույշ հանցագործությունների շարքին, քանի որ գործով ձեռք բերված փաստերով դատարանը հիմնավորված է համարում, որ վերջինս մեքենան վարել է սթափ վիճակում, ունեցել է այն վարելու թույլտվություն, բացի այդ Տոնոյանը ավտոմեքենան վարել է բնակավայրերի համար թույլատրելի՝ 40կմ/ժամ արագությամբ, թույլ չի տվել երթևեկության կանոնների կոպիտ խախտում։ Ավելին, գործով հաստատված համարվեց, որ ամբաստանյալը վթարին անմիջապես նախորդած ժամանակահատվածում, մեքենան վարելիս, լինելով քրտնած՝ հանկարծակի շեղել է ուշադրությունը` մաքրելով դեմքը, ինչը և հանդիսացել է նշված վթարի պատճառ։

Ասվածից հետևում է, որ ամբաստանյալի կողմից կատարած հանցավոր արարքը կարող է դասվել միայն հանցավոր անփութությամբ կատարված անզգույշ հանցագործությունների շարքին, քանի որ նա չի նախատեսել իր գործողության (անգործության)՝ հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, թեև տվյալ իրադրությունում պարտավոր էր և կարող էր նախատեսել դրանք։

Այսպիսով, հաշվի առնելով ամբաստանյալին մեղսագրված արարքի փաստական հանգամանքները, նրա արարքում պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունն ու պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, վերջինիս անձը բնութագրող տվյալները և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով, դատարանը եկավ այն համոզման, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամբաստանյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվելիք պատիժը կարելի է պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան, նկատի ունենալով, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է նաև առանց նշանակված պատիժը փաստացի կրելու։

Ամբաստանյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու և այն պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ եզրահանգմանը գալիս դատարանն արձանագրում է նաև հետևյալը՝

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասը նախատեսում է պատիժ ազատազրկում` առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով` որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու` առավելագույնը երեք տարի ժամկետով։

Սույն քրեական գործով դատարանը հաշվի առնելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև նրա կողմից կատարված արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանը, գտնում է, որ ամբաստանյալ Լևոն Արտյոմի Տոնոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված ազատազրկում պատժատեսակը նշանակվելու պարագայում հնարավոր է այն պայմանականորեն չկիրառել՝ նշանակված պատիժը նրա կողմից փաստացի կրելու անհրաժեշտության բացակայության հիմնավորմամբ, ինչը պատճառաբանվում է հետևյալով.

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն`

«1. Եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին (…)»։

ՎԲ-124/07 քրեական գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր 2007թ. հունիսի 12-ի որոշման 4-րդ կետում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը «հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել։

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է։ Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները։ Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու»։

ՎԲ-01/08 քրեական գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` 2008թ. փետրվարի 1-ի որոշմամբ նշել է, որ «(...) պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, այսինքն` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի` սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը»։

ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` 2009թ. հունիսի 2-ի թիվ ԵՔՐԴ/0571/01/08 որոշմամբ նշել է. «(…) 17. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով ամրագրված` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները սպառիչ չեն։ Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, համաձայն որի՝ պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։

Այլ կերպ` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի՝ սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը։

Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու մասին կարող է վկայել հանցագործությունից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը, մասնավորապես` տուժողին պատճառած վնասը հարթելը կամ այն հարթելուն ուղղված ողջամիտ միջոցներ ձեռնարկելը (…)»։

Քննվող քրեական գործով դատարանն ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չի կիրառում, քանի որ առկա է դատարանի համոզվածությունն ու վստահությունը` սույն քրեական գործով առանց նշանակված պատիժը փաստացի կրելու ամբաստանյալ Լևոն Արտյոմի Տոնոյանի ուղղվելու հնարավորության մասին։ Դատարանը նման հետևության հանգում է սույն քրեական գործով գոյություն ունեցող օբյեկտիվ տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, դրա հասարակական վտանգավորության աստիճանն ու հատկապես արարքը կատարելու շարժառիթները, հանցավորի անձը, հանցանքը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։

Մասնավորապես, սույն գործով դատարանի մոտ ամբաստանյալի ուղղվելու, ավելին, արդեն իսկ ուղղման ճանապարհին կանգնած լինելու փաստը հաստատվում է նրանով, որ ամբաստանյալ Լևոն Տոնոյանը վթարից անմիջապես հետո մոտեցել է տուժողին, օգնել է հագնել կոշիկները, գլխավերևում պահել է անձրևանոց, որպեսզի վերջինս չթրջվի։ Բացի այդ, դիմել է համապատասխան մարմինների օգնությանը, օգնել նրան շտապօգնության ավտոմեքենայով տեղափեխել հիվանդանոց։ Բացի այդ, դատարանը գտնում է, որ սույն գործով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվելիք պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրական հիմքերի մասին է վկայում նաև ամբաստանյալի կողմից տուժողի համար նախատեսված դեղամիջոցների ապահովումը, հուղարկավորության ծախսերը հոգալը, վթարի հետ կապված նրա հոգեկան ապրումները, ինչը հաշվի առնելով, դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ ազատազրկման ձևով նշանակվելիք պատիժը կրելու պայմաններում կխախտվի անհատի և հասարակության շահերի միջև առկա և պետության կողմից պահպանվող ու երաշխավորվող ողջամիտ հավասարակշռությունը և այդպիսի պատիժը կարող է անհիմն զրկանքների պատճառ դառնալ ամբաստանյալի համար։

Դատարանն արձանագրում է, որ նման պայմաններում չի իրագործվի, ավելին, կխաթարվի պատժի նշանակման օրենսդրական նպատակների առնվազն մեկ բաղադրիչի՝ պատժի արդարացիության, էությունը, որն իր հերթին կբերի նաև արդարության և արդարադատության իմաստազրկմանը՝ նկատի ունենալով, որ արդարադատությունը ոչ միայն պետք է իրականացվի այլ այն պետք է իրականացվի և հանրության կողմից լինի տեսանելի և ընկալելի։

Այլ կերպ, դատարանն արձանագրելով, որ գործով ուսումնասիրված, առկա հիշյալ հանգամանքերը վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու բավարար հիմքերի առկայության մասին, փաստում է, որ ամբաստանյալի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալների և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող մի շարք հանգամանքների կողքին ի սպառ բացակայում է ամբաստանյալի արարքում պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանք։

Հաշվի առնելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող վերը շարադրված տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը փաստացի կրելու, ուստի նրա նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չպետք է կիրառել։

Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի հիման վրա ամբաստանյալ Տոնոյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու և այն պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձանց ուղղմանը և նմանատիպ հանցագործությունների կանխմանը, քանի որ ամբաստանյալի՝ փորձաշրջանում, հետևապես և հսկողության մեջ գտնվելու հանգամանքը, կարող է զսպել նրա կողմից հետագայում հանցագործություններ կատարելու վտանգն այն հաշվառմամբ, որ նույնասեռ կամ այլ հանցանքեր կատարելու պարագայում իրական է օրենսդրական սպառնալիքը, որ փորձաշրջանի ընթացքում կատարված դիտավորյալ հանցագործության համար նշանակվելիք պատժին կարող է նաև գումարվել այս դատավճռով նշանակված և փաստացի չկրած պատիժը կամ թեկուզև դրա մի մասը։

Բացի այդ նման եզրահամգման գալիս դատարանը կարևորում է նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից Ա.Առաքելյանի վերաբերյալ թիվ ԵԱՆԴ/0122/01/12 որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումը՝ նմանատիպ գործերով պատժի՝ նույնիսկ ազատազրկման ձևով, նշանակման և դրանք պայամանակնորեն չկիրառելու առումով։ Տվյալ դեպքում դատարանը պետք է ուշադրություն դարձնի դեպքի, դրա հանգամանքների, դեպքից հետո մեղավոր անձի հոգեբանական վիճակի, նրա դրսևորած վարքագծի, ինչպես նաև մի շարք այլ կարևոր փաստերի վրա, որոնց հաշվառմամբ պետք է գա այն հետևության, թե տվյալ դեպքում ինչ պատիժ պետք է նշանակվի հանցավորի նկատմամբ և արդյոթ նա պետք է կրի նշանակված պատիժը, թե՝ ոչ։

Այսպիսով, ամբաստանյալի նկատմամաբ պատիժ նշանակելու և այն պայմանականորեն չկիրառելու պարագայում անդրադառնալով Լևոն Արտյոմի Տոնոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի` չհեռանալու մասին ստորագրության հարցին, դատարանը գտնում է, որ այն պետք թողնվի անփոփոխ, մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։

Լուծելով իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցը և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածով` դատարանը գտնում է, «ՎԱԶ-21011» մակնիշի 67ՏՕ380 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որն ի պահ է հանձնված Լևոն Արտյոմի Տոնոյանին պետք է թողնել վերջինիս տնօրինությանը, իսկ դեպքի պահին տուժող ժանետա Դանիելյանի եղած հագուստներն ու կոշիկներ, որոնք նախաքննական մարմնի կողմից պահվել են իրեղեն ապացույցների համար նախատեսված սենյակում, պետք է ոչնչացնել։

Միաժամանակ, դատարանը գտնում է, որ Լևոն Արտյոմի Տոնոյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի պետք է բռնագանձել 164.880 /մեկ հարյուր վաթսունչորսերս հազար ութ հարյուր ութսուն/ ՀՀ դրամ՝ որպես դատական ծախսեր։


4.Եզրափակիչ մաս

Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-359, 360, 365, 369-373-րդ հոդվածներով, դատարանը


Վ Ճ Ռ Ե Ց


Լևոն Արտյոմի Տոնոյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել` ազատազրկում՝ 2 /երկու/ տարի ժամկետով՝ տրանսպորտային և մեխանիկական այլ միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով` 2 /երկու/ տարի ժամկետով։

ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կարգով՝ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան 2 /երկու/ տարի ժամկետով` Լևոն Արտյոմի Տոնոյանի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դնելով ՀՀ ԱՆ ՔԿՎ ԱՊԿ համապատասխան ստորաբաժանման վրա։

Լևոն Արտյոմի Տոնոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։

Քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ «ՎԱԶ-21011» մակնիշի 67ՏՕ380 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որն ի պահ է հանձնված Լևոն Արտյոմի Տոնոյանին՝ թողնել վերջինիս տնօրինությանը, իսկ դեպքի պահին տուժող Ժանետա Դանիելյանի եղած հագուստներն ու կոշիկները՝ որոնք նախաքննական մարմնի կողմից պահվել են իրեղեն ապացույցների համար նախատեսված սենյակում՝ ոչնչացնել։

Լևոն Արտյոմի Տոնոյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 164.880 /մեկ հարյուր վաթսունչորսչորս հազար ութ հարյուր ութսուն/ ՀՀ դրամ՝ որպես դատական ծախսեր։

Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան այն ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։




Դ Ա Տ Ա Վ Ո Ր Մ. Մ Ա Կ Յ Ա Ն