Հիմնական
Գործի համար:
ԵԿԴ/0289/01/15
Վիճակագրական տողի համար :
10.1
Պատասխանող
Ռաֆայել Խաչատրյան
Ռաֆայել Խաչատրյան Արթուրի
Ռաֆայել Խաչատրյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Ռուզաննա Բարսեղյան
Կարինե Ղազարյան
Արմեն Դանիելյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Մեսրոպ Մակյան
Հոդվածներ
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
ՀՀ Քրեական օրենսգիրք
Հոդված 258 Մաս 2
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Ռուզաննա Բարսեղյան
Կարինե Ղազարյան
Արմեն Դանիելյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Մեսրոպ Մակյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2016-08-01 | 11:30 | 1 | Կայացվել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2016-04-13 | 11:00 | 2 | Կայացել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2016-04-12 | 16:00 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2016-04-02 | 11:00 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2016-03-28 | 11:00 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2016-03-14 | 11:30 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2016-03-04 | 16:30 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2016-02-24 | 12:00 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2016-02-10 | 12:00 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2016-01-21 | 14:00 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2015-12-25 | 10:30 | 2 | Կայացել է |
ԵԿԴ/0289/01/15
Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
(այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ. ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Կ. ՂԱԶԱՐՅԱՆ
Ա. ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ա. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
Ա. ՋՈՒԼՀԱԿՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
ՄԵՂԱԴՐՈՂ՝ Ա. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Կ. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Ռ. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
2016 թվականի օգոստոսի 01-ին Երևան քաղաքում
դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կանոններով քննության առնելով ամբաստանյալ Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան) 2016 թվականի ապրիլի 13-ի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի դատախազի տեղակալ Ա. Մարտիրոսյանի և Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հ. Խաչատրյանի վերաքննիչ բողոքը՝
ՊԱՐԶԵՑ
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Գ. Սիմոնյանի 2015 թվականի հոկտեմբերի 30-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 13834615 քրեական գործը և ընդունել վարույթ:
2015 թվականի նոյեմբերի 18-ին նախաքննության մարմնի որոշմամբ Ռ. Խաչատրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
Նախաքննության մարմնի 2015 թվականի նոյեմբերի 25-ի որոշմամբ Ռ.Խաչատրյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
2015 թվականի նոյեմբերի 27-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Գ. Սիմոնյանի որոշմամբ` թիվ 13834615 քրեական գործով Տիգրան Մխիթարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով` արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով:
2015 թվականի դեկտեմբերի 04-ին թիվ 13834615 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, որը 2015 թվականի դեկտեմբերի 08-ին ընդունվել է նույն դատարանի վարույթ:
Առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. ապրիլի 13-ի դատավճռով`Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանն արդարացվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում` մեղսագրված արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով:
Ռ. Խաչատրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, վերացվել է:
Նշված դատավճռի դեմ 2016 թվականի մայիսի 16-ին վերաքննիչ բողոք են ներկայացրել Երևան քաղաքի դատախազի տեղակալ Ա. Մարտիրոսյանը և Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հ. Խաչատրյանը, իսկ 2016 թվականի մայիսի 25-ին սույն բողոքի գրավոր պատասխան է ներկայացրել Ռ. Խաչատրյանի պաշտպան Կ. Հակոբյանը:
Թիվ ԵԿԴ/0289/01/15 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 2016թ. մայիսի 23-ին:
2016 թվականի մայիսի 24-ի որոշմամբ վերը նշված վերաքննիչ բողոքն ու դրա գրավոր պատասխանն ընդունվել են վարույթ և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության է նշանակվել վճռաբեկության կանոններով:
2. Գործի փաստական հանգամանքները
Նախաքննության մարմնի կողմից ամբաստանյալ Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, 2015 թվականի հոկտեմբերի 24-ին՝ ժամը 14:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Նալբանդյան 28 հասցեում գործող <<Հայփոստ>> ՓԲԸ-ի թիվ 0010 բաժանմունքում մոտ 15 րոպե կոպիտ կերպով խախտել է հասարակական կարգը, որն արտահայտվել է բաժանմունքի աշխատակիցների նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով և զուգորդվել է <<Հայփոստ>> ՓԲԸ-ի աշխատակից Գրիգոր Խաչատրյանի նկատմամբ բռնություն գործադրելով:
Այսպես.
Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանն իր հարսնացուից` Անահիտ Սաղաթելյանից տեղեկանալով, որ աշխատանքի ընթացում <<Հայփոստ>> ՓԲԸ-ի աշխատակիցները վիրավորել են նրան` խուլիգանական մղումներից ելնելով, իր անձի առավելությունը ցուցադրելու նպատակով և իր վարքով հակադրվելով շրջապատին, արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելով գործող <<Հայփոստ>> ՓԲԸ-ի թիվ 0010 բաժանմունքի աշխատակիցների նկատմամբ` վիճաբանության մեջ է մտել Գրիգոր Խաչատրյանի հետ, որի ընթացքում հարվածներ հասցրել նրա կրծքավանդակին, դիտավորությամբ մոտ 15 րոպե տևողությամբ կոպիտ կերպով խախտել է հասարակական կարգը և խաթարել է <<Հայփոստ>> ՓԲԸ-ի թիվ 0010 բաժանմունքի բնականոն աշխատանքը:
3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները, պահանջը և վերաքննիչ բողոքի գրավոր պատասխանը
Վերաքննիչ բողոքը և դրան ներկայացված պատասխանը քննվում են հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով`
Բողոք բերած անձինք նշել են, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, ճիշտ չի կիրառել քրեական օրենքը, առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, չեն պահպանվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 48-րդ, 61-րդ հոդվածներով, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ, 107-րդ, 124-127-րդ հոդվածներով սահմանված պահանջները, խախտվել է նաև Սահմանադրությամբ պաշտպանվող շահերի անհրաժեշտ հավասարակշռությունը:
Վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 23-րդ, 124-րդ, 127-րդ, 358-րդ հոդվածները, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի Շահեն Հախվերդյանի վերաբերյալ ԱՎԴ/0014/01/11 որոշումը՝ բողոքաբերները նշել են, որ ձեռք բերված և դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցների գնահատման գործընթացում դատարանը պետք է դրսևորի անկողմնակալ վերաբերմունք, չպետք է գերապատվություն տա այս կամ այն ապացույցին, իսկ դրանց արժանահավատությունը գնահատելիս պետք է համապատասխան հիմնավորումներ և պատճառաբանություններ ներկայացնի։
Բողոքաբերները նշել են, որ Ռ. Խաչատրյանի կատարած գործողությունների հետևանքով հասարակության անդամների, տվյալ դեպքում՝ «Հայփոստ>> ՓԲ ընկերության աշխատակիցների մեջ ակնհայտորեն առաջացել է վրդովմունք, նրանց անհարմարություն և լուրջ անհանգստություն է պատճառվել, ինչպես նաև աշխատանքային արարողությունը որոշակի ժամանակահատվածով կազմալուծվել է՝ բնականաբար, հիմնարկի բնականոն գործընթացը խաթարվել է։ Նշված հանգամանքի մասին է վկայում այն, որ իրենց նախաքննական ցուցմունքներում տուժող Գ. Խաչատրյանը, վկաներ Ա. Խաչատրյանը և Մ. Հարությունյանը նշել են, որ Ռ. Խաչատրյանը, մուտք գործելով փոստային բաժանմունք, մինչև տուժող Գ. Խաչատրյանի բաժանմունք վերադառնալը, այսինքն՝ նրա բացակայության պայմաններում, աշխատակիցների հանդեպ դրսևորել է անհարգալից վերաբերմունք, հնչեցրել է հայհոյանքներ, դեռ ավելին, անցել է օպերատորների սպասարկման վայր, աղմկել է և պահանջել, որպեսզի կանչեն իրենց տղամարդ աշխատակիցներին, հետևաբար, Ռ. Խաչատրյանի նման գործողությունների հետևանքով աշխատակիցների մոտ առաջացել է վրդովմունք, պատճառվել է անհարմարություն, մանավանդ, որ վերջինի վարքագիծը աշխատակիցների համար եղել է անակնկալ և անհասկանալի։ Այսինքն՝ Ռ. Խաչատրյանը նման վարքագիծ սկսել է դրսևորել տուժող Գ. Խաչատրյանի բացակայությամբ, ինչը չի ընդհատվել, դեռ ավելին՝ տուժող Գ. Խաչատրյանի հայտնվելուն զուգահեռ շարունակվել է՝ վերածվելով ծեծկռտուքի և քաշքշուկի, որի ընթացքում Ռ. Խաչատրյանի հասցրած հարվածներից երկուսը դիպել են վկա Ա. Խաչատրյանին, իսկ դադարել է այն ժամանակ, երբ վկա Մ. Հարությունյանը փորձել է զանգահարել ոստիկանություն, իսկ վկա Ա. Խաչատրյանը, նկարագրված իրավիճակով պայմանավորված, անմիջապես վազել և կանչել է նախարարության շենքում ծառայություն իրականացնող ոստիկանին։ Նշված հանգամանքն առնվազն վկայում է աշխատակիցների մոտ լուրջ անհանգստության, ինչու չէ նաև Ա. Խաչատրյանի մոտ առողջության, գույքի պահպանության հարցում առաջացած վախի զգացումի առկայության մասին, հակառակ, դեպքում, եթե լուրջ անհանգստություն, վոդովմունք կամ վախի զգացում չլիներ, ապա կարիք չէր լինի բաժանմունքի երկու աշխատակցի կողմից ոստիկանություն զանգահարել փորձելու և ոստիկանության աշխատակցին կանչելու համար։
Անդրադառնալով Առաջին ատյանի դատարանի կողմից արձանագրած այն հանգամանքին, որ աշխատակիցներին լուրջ անհանգստություն չի պատճառվել, բողոքաբերները նշել են, որ դատարանի կողմից նշված «աշխատակիցներից ոմանք» ձևակերպումը կարող է վերաբերվել միայն Զ. Ղանդոյանին, ով միայն սկզբնական պահին չի խառնվել, սակայն, հաճախորդին արագ սպասարկելուց հետո ևս փորձել է բաժանել վիճաբանողներին, դեռ ավելին՝ դատարանում հայտնել է, որ
վիճաբանության ընթացքում Գ.Խաչատրյանին մի կողմ է քաշել, գտնվել է մեջքով դեպի
Ռ. Խաչատրյանը, իսկ Մ. Հարությունյանը դատարանում հայտնել է, որ ոստիկանին
կանչելու անհրաժեշտությունը եղել է, քանի որ վախ կար, որ հետո կարող են խնդիրներ
առաջանալ։
Նշված բոլոր հանգամանքների առկայությունը արդեն իսկ վկայում է Ռ. Խաչատրյանի կողմից դրսևորած վերաբերմունքի բացահայտ անհարգալից լինելու մասին, որն արտահայտվել է մարդկային համակեցության կանոնների նկատմամբ ակնհայտ արհամարհանք դրսևորելու, հասարակական վայրերում վարքագծի կանոնները ցուցադրական կերպով անտեսելու, շրջապատի մարդկանց հակադրվելու ձևով, այսինքն՝ Ռ. Խաչատրյանի գործողությունները որևէ կերպ չեն կարող գնահատվել որպես պարկեշտ և պատշաճ վարքագիծ, առհասարակ նման պայմաններում խոսք չի կարող լինել բարեկրթության մասին։
Անդրադառնալով Ռ. Խաչատրյանի մոտ խուլիգանական մղումների առկայությանը, բողոքաբերները նշել են, որ վերջինս աղմկելով մուտք է գործել բաժանմունք, անհարգալից վերաբերմունք դրսևորել այնտեղ ներկա աշխատակիցների նկատմամբ, հայհոյել է և հատկանշական է, որ նման վարքագիծ դրսևորել է տուժող Գ. Խաչատրյանի բացակայության պայմաններում, որպիսի հանգամանքի պայմաններում դատարանի այն հետևությունը, որ Ռ. Խաչատրյանի՝ «Հայփոստ>> ՓԲ ընկերության բաժանմունքում դրսևորած վարքագիծն ուղղված է եղել կոնկրետ անձի՝ Գ. Խաչատրյանի և ոչ թե բաժանմունքի աշխատակիցների դեմ, անհիմն է այն պարզ պատճառով, որ այն դեպքում, երբ տվյալ հասարարական վայրում բացակայում է կոնկրետ անձը, ում հետ կարող էր վիճաբանություն առաջանալ և որտեղ վերջինի բացակայության պայմաններում դրսևորվում է նման վարքագիծ, ապա այստեղ խոսք չի կարող լինել այն մասին, որ Ռ. Խաչատրյանի վարքագիծն ուղղված է եղել տուժող Գ. Խաչատրյանի դեմ։
Անդրադառնալով տուժողի հակաբարոյական վարքագծին, բողոք բերած անձինք նշել են, որ Առաջին ատյանի դատարանը նման եզրահանգման է եկել՝ հիմնվելով բացառապես ամբաստանյալ Ռ. Խաչատրյանի և վկա Ա. Սաղաթելյանի ցուցմունքների վրա, այն մասով, որ տուժող Գ. Խաչատրյանը մի քանի անգամ կոպիտ կերպով դիտողություններ է արել Ա. Սաղաթելյանին, ինչից վերջինս վիրավորվել և հուզվել է, նաև այդ մասին տեղեկացրել է Ռ. Խաչատրյանին, սակայն, քրեական գործի քննության ընթացքում ձեռք չեն բերվել փաստական տվյալներ այն մասին, թե կոնկրետ ինչ կերպ են այդ դիտողություններն արվել և արդյոք դրանք իրենց մեջ վիրավորանք պարունակել են, թե ոչ։ Դեռ ավելին՝ հիմնավորվել է, որ տուժող Գ. Խաչատրյանը Ա. Սաղաթելյանին դիտողություն է արել վերջինիս աշխատանքային պարտականությունների կատարման հետ կապված, այսինքն՝ դրանք կրել են բացառապես աշխատանքային բնույթ, բացի այդ, Ա. Սաղաթելյանն իր աշխատակիցների բնութագրմամբ եղել է շուտ հուզվող, ամեն չնչին առիթով սրտնեղել է, նաև հանդես է եկել արտահայտությամբ, որ իրեն դիտողություն կարող է անել միայն իր հայրիկը, այսինքն՝ վերջինս հակված չի եղել նույնիսկ որևէ մեկից աշխատանքային բնույթի դիտողություններ ընդունելու, ինչը, սակայն, աշխատանքային հարաբերություններում օրինաչափ է և չի կարող դիտվել որպես հակաբարոյական կամ հակաիրավական։ Այսինքն՝ դատարանը տուժող Գ, Խաչատրյանի գործողությունները հակաբարոյական է որակել՝ հիմնվելով վկա Ա. Սաղաթելյանի անձնական հատկանիշների, նրա և Ռ. Խաչատրյանի սուբյեկտիվ ընկալումների վրա, այն, որ Գ. Խաչատրյանը, բացառապես աշխատանքային բնույթի դիտողություններ անելով, դրսևորել է հակաբարոյական վարքագիծ։ Մինչդեռ, դատարանը տուժողի գործողությունները հակաբարոյական գնահատելու համար, պետք է հիմք ընդուներ ոչ թե սուբյեկտիվ պատկերացումները, այլ հասարակության մեջ համընդհանուր ճանաչում գտած բարոյական արժեքների գնահատման չափանիշները։
Վկայակոչելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի Խաչիկ Հովասափի Ղազարյանի վերաբերյալ ԵԷԴ/0138/01/09 որոշումը՝ բողոքաբերները նշել են, որ տուժողի կողմից հակաբարոյական վարքագիծ չի դրսևորվել, վկա Ա. Սաղաթելյանի մոտ առաջացած հուզական վիճակը պայմանավորված է եղել վերջինիս անձնային հատկանիշներով /նեղացկոտ, շուտ հուզվող և այլն/, հետևաբար, դատարանի հետևությունն այն մասին, որ Ռ. Խաչատրյանի գործողություններում բացակայել են խուլիգանական դրդումները, և նրա արարքը պայմանավորված է եղել հուզական վիճակով, անհիմն են, քանի որ Ա. Սաղաթելյանի մոտ անձնական հատկանիշներով պայմանավորված հուզական վիճակի առկայությամբ Ռ. Խաչատրյանի մոտ առաջացած հուզական վիճակը որևէ կերպ չի կարող նույնանալ Վճռաբեկ դատարանի վերը նշված որոշմամբ նկարագրված հակաբարոյական վարքագծի դրսևորման ադյունքում ձևավորված հուզական վիճակի հետ։ Այլ կերպ ասած՝ Ա. Սաղաթելյանը, լինելով, Ռ. Խաչատրյանի հարսնացուն, կարելի է արձանագրել անվիճելի փաստ, որ վերջինս քաջատեղյակ էր իր հարսնացուի անձնային հատկանիշների, մասնավորապես, չնչին առիթներով հուզական լինելու հանգամանքի մասին։ Այսինքն՝ նման հանգամանքը դատարանի կողմից ողջամտորեն չպետք է դրվեր Ռ. Խաչատրյանի մոտ առաջացած հուզական վիճակը գնահատելու հիմքում, դեռ ավելին նման պայմաններում՝ վերջինիս մոտ չէր կարող ձևավորվել հակակրանք Գ. Խաչատրյանի հանդեպ:
Բողոքաբերները նշել են, որ նախաքննության ընթացքում որպես կասկածյալ հարցաքնվելիս Ռ. Խաչատրյանը հայտնել է, որ իր գործողությունների արդյունքում խաթարվել է «Հայփոստ»–ի աշխատանքը և իր գործողություններն անհարգալից վերաբերմունք են ունեցել փոստի աշխատակիցների նկատմամբ, որպիսի հակասությունը Ռ. Խաչատրյանը պարզաբանել է նրանով, որ ինքը չի հասկացել խաթարել բառի իմաստը, հետագայում նշված հանգամանքին ուշադրություն է դարձրել և այժմ հասկացել է, որ իրականում իր գործողություններով չի խաթարվել բաժանմունքի աշխատանքը, ինքն իրականում շատ քաղաքավարի է մոտեցել աշխատակիցներին և նրանցից հարցրել է, թե որտեղ է Գ. Խաչատրյանը։
Նշված ապացույցների արժանահավատությունը գնահատելու տեսանկյունից բողոքաբերները նշել են, որ դատարան հրավիրված տուժող Գ. Խաչատրյանը և վկա Մ. Հարությունյանը մինչև ցուցմունք տալը, դատարանից խնդրեցին հիմք ընդունել իրենց նախաքննական ցուցմունքները, բացի այդ՝ տուժող Գ. Խաչատրյանը հայտարարեց, որ բողոք ու պահանջ չունի ամբաստանյալ Ռ. Խաչատրյանից։ Ասվածը հիմք է տալիս ենթադրելու, որ տուժող Գ. Խաչատրյանը հաշտվել է ամբաստանյալի հետ, հետևաբար, բողոք ու պահանջ չունենալով ամբաստանյալից, բնականաբար, չի ցանկանում, որպեսզի վերջինս ենթարկվի պատասխանատվության և պատժի, սակայն, քանի որ ամբաստանյալին մեղսագրվող արարքը չի հանդիսանում մասնավոր հետապնդման գործ, ուստի տուժողը դատարանում փորձել է հնարավորինս այսպես ասած մեղմ ներկայացնել ամբաստանյալի գործողությունները, այն է՝ հերքել է Ռ. Խաչատրյանի կողմից իրեն հայհոյելու, վիրավորելու, աշխատակիցների նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու հանգամանքները, միաժամանակ, ընդունել է, որ ամբաստանյալն իրեն միայն մեկ անգամ է հարվածել։ Պետք է նշել, որ նույն տրամաբանությամբ պետք է մեկնաբանել նաև վկաներ Մարգարիտա Հարությունյանի և Ալվարդ Խաչատրյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքների միջև առկա հակասությունների պատճառները:
Պետք է նշել, որ նման հակասական ցուցմունքների առկայության պայմաններում դատարանը, սակայն, հիմք է ընդունել այն, որ որպես վկա հարցաքննված աշխատակիցները հայտնել են, որ Ռ. Խաչատրյանի գործողություններն ուղղված են եղել Գ. Խաչատրյանի դեմ, այլ ոչ թե իրենց, մինչդեռ վերջիններս իրենց նախաքննական ցուցմունքներում հայտնել էին, որ Ռ. Խաչատրյանը, մտնելով բաժանմունք, աղմկել է, իրենց հետ խոսել է կոպիտ տոնով, իրենց նկատմամբ դրսևորել է անհարգալից վերաբերմունք։
Բողոքաբերները, վկայակոչելով տուժող Գ. Խաչատրյանի, վկաներ Հ. Հարությունյանի, Ա.Խաչատրյանի և Զ. Ղանդոյանի ցուցմունքները նշել են, որ վերջիններով հաստատվում է, որ վիճաբանություն է տեղի ունեցել ամբաստանյալի և տուժող Գ. Խաչատրյանի միջև, ընդ որում, ամբաստանյալը մտել է բաժանմունք, աղմկել, անհարգալից վերաբերմունք դրսևորել աշխատակիցների նկատմամբ, պահանջել, որպեսզի կանչեն իրենց տղաներին, անցել է աշխատանքային տարածք, այդ ժամանակ, նրան է մոտեցել Գ. Խաչատրյանը, ով կարծել է, որ աղմուկ բարձրացրած երիտասարդը դժգոհ հաճախորդ է, իրեն քաղաքավարի է դրսևորել, հանգիստ տոնով փորձել է պարզաբանում ստանալ, չի հասցրել բան ասել, իսկ ամբաստանյալն անսպասելի հարվածել է վերջինիս, շարունակել հարվածներ հասցնել, բացի այդ Գ. Խաչատրյանի կողմից Ա. Սաղաթելյանին անձնական վիրավորանք հասցնելու մասին որևէ տեղեկություն չեն հայտնել, դեռ ավելին, նշել են, որ դիտողություն է արվել, որը եղել է աշխատանքային բնույթի, միաժամանակ, միջադեպի արդյունքում բաժանմունքի բնականոն աշխատանքը խաթարվել է, ընդ որում, Մ. Հարությունյանի, ինչպես նաև Ա. Խաչատրյանի մոտ առաջացել է անհանգստություն, վախ և հուզվածություն, իսկ այնտեղ ներկա գտնված մեկ կամ երկու հաճախորդները, ինչպես նշվել է Զ. Ղանդոյանի կողմից, անմիջապես գնացել են՝ չնայած նրան, որ վերջիններս իրենց դատաքննական ցուցմունքներում, վերը նշված պատճառաբանությամբ փորձել են վիճաբանության տևողությունը ավելի քիչ ներկայացնել, այնուհանդերձ, պետք է նշել, որ բաժանմունքի բնականոն աշխատանքը խաթարվել է, ինչի մասին է վկայում Ա. Խաչատրյանի կողմից դատարանում հայտնած այն տեղեկությունը, որ իրենք շատ ծանրաբեռնված են աշխատում և նույնիսկ ծանրաբեռնվածության պատճառով կիրակի օրերին են աշխատանքի գնում։
Բացի այդ, անհրաժեշտ է ուշադրություն դարձնել նաև նրան, որ Ա. Խաչատրյանի կողմից ոստիկանին հրավիրելը ենթադրում է, որ իրավիճակը եղել է բավականին անկառավարելի, հակառակ դեպքում, Ալվարդ Խաչատրյանի կողմից վերջինիս անմիջապես հրավիրելու անհրաժեշտությունը չէր լինի։
Անդրադառնալով ամբաստանյալի ցուցմունքին, բողոքաբերները նշել են, որ Ռ. Խաչատրյանը ևս, դատարանում տալով իր նախաքննական ցուցմունքից էականորեն տարբերվող ցուցմունք, այն է՝ հերքել է իր գործողությունների արդյունքում բաժանմունքի բնականոն աշխատանքի խաթարումը, դրանցով աշխատակիցների նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելը, ինչպես նաև իր կողմից հայհոյանքներ և վիրավորական արտահայտություններ հնչեցնելը, դրանով փորձում է խուսափել պատասխանատվությունից, քանի որ ինչպես արդեն նշվեց, տուժողի և վկաների գիտակցմամբ և ընկալմամբ իրենց բաժանմունքի բնականոն աշխատանքը խաթարվել է, որպիսի հանգամանքն արդեն իսկ հիմնավորվել է նրանց ցուցմունքներով, իսկ հակառակ դրան, ամբաստանյալի ընկալմամբ աշխատանքը չի խաթարվել, սակայն, պետք է նշել, որ աշխատանքի բնականոն ընթացքի խաթարվելու կամ չխաթարվելու օբյեկտիվ գնահատականը կարող է տրվել անմիջականորեն այդ աշխատանքը կատարող անձի կամ անձանց կողմից, տվյալ դեպքում, «Հայփոստ»-ի աշխատակիցներ հանդիսացող տուժողի և վկաների, քանի որ տվյալ աշխատանքն իրենք են կատարելիս եղել, այլ ոչ թե ամբաստանյալը, այստեղից էլ հետևություն, որ ամբաստանյալի այն պնդումը, թե իր գործողությունների արդյունքում բաժանմունքի աշխատանքը չի խաթարվել, չի կարող դիտվել արժանահավատ։ Բացի այդ, գործի քննությամբ չի հիմնավորվել, որ տուժող Գ. Խաչատրյանը որևէ անձնական վիրավորանք է հասցրել Անահիտ Սաղաթելյանին, դեռ ավելին, հիմնավորվել է, որ տուժողը միայն աշխատանքային դիտողություն է արել նրան, իսկ Ա. Սաղաթելյանը շուտ հուզվող է, բացի այդ, ամբաստանյալն անձամբ չի ճանաչել Գ. Խաչատրյանին, իսկ ամբաստանյալի կողմից տուժողի հանդեպ դրսևորած կտրուկ ու անակնկալ գործողությունները, այն է՝ առանց տուժողի հետ հանգիստ պայմաններում հանդիպելու, վերջինից պարզաբանումներ ստանալու՝ բաժանմունքում աղմուկ բարձրացնելը, տուժողին բաժանմունքում փնտրելը և տեսնելուն պես անմիջապես հարված հասցնելը, արդեն իսկ բացառում է ամբաստանյալի և տուժողի միջև միջանձնային հարաբերության առկայությանը և դրանով պայմանավորված վիճաբանության առաջացումը։
Ըստ բողոքաբերների՝ Առաջին ատյանի դատարանը, գործով տուժողի և վկաների, ինչու չէ՝ նաև ամբաստանյալի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքների միջև էական հակասությունների առկայության պայմաններում, գործում առկա ապացույցները գնահատելիս, հիմք է ընդունել վերջիններիս դատաքննական ցուցմունքները, իր նմանօրինակ գործողություններով չեզոքացրել է նախաքննության ընթացքում ձեռք բերված թույլատրելի ապացույցի իմաստը՝ անտեսելով օրենքով սահմանված կարգով սուտ ցուցմունք տալու համար քրեական պատասխանատվության ենթարկվելու մասին նախազգուշացված անձի նախաքննության ընթացքում տված և դատարանում հետազոտված ցուցմունքի առկայությունն ընդհանրապես՝ այդ կերպ տուժող Գ. Խաչատրյանի, վկաներ Ա. Խաչատրյանի և Մ. Հարությունյանի դատաքննական ցուցմունքները նախաքննականի նկատմամբ առավել նախապատվելի և արժանահավատ դարձնելով՝ առանց որևէ հիմնավորման։
Ելնելով վերոգրյալից բողոքաբերները խնդրել են Վերաքննիչ դատարանին՝ Առաջին ատյանի դատարանի 2016 թվականի ապրիլի 13-ի դատավճիռն ամբողջությամբ բեկանել և կայացնել մեղադրական դատավճիռ՝ ամբաստանյալ Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանին դատապարտելով տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի 300-ապատիկի չափով:
Վերաքննիչ բողոքի գրավոր պատասխանում Ռ. Խաչատրյանի պաշտպան Կ. Հակոբյանը նշել է, որ մեղադրողների բողոքն անհիմն է, այն չի բխում ինչպես ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 30.03.2012թ. Շ. Հախվերդյանի վերաբերյալ ԱՎԴ/0014/01/11 գործով որոշման դիրքորոշումներից, այնպես էլ գործով դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցներից։
Պաշտպանը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը հիմնավոր է, այն կայացվել է ինչպես ներպետական, այնպես էլ ՀՀ ստանձնած միջազգային պարաավորություններին համապատասխան։
Առաջին ատյանի դատարանը, հետազոտելով և գնահատելով տուժողի, վկաների և ամբաստանյալի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները, այդ թվում նաև նախաքննական ցուցմունքների հրապարակումից հետո անճշտությունները դատաքննական ցուցմունքներով պարզաբանելուց հետո, իրավացիորեն արձանագրել է, որ հաստատվել են քննվող քրեական գործով Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշման 29-րդ կետում սահմանված և խուլիգանության հանցակազմի հատկանիշը բացառող կետերից առնվազն երեքը, որոնք վկայակոչվել են նաև վերաքննիչ բողոքում։
Այս առումով անհիմն են մեղադրողների այն պնդումները, որ դատավճիռ կայացնելիս դատարանը հենվել է միայն դատաքննական ցուցմունքների վրա, քանի որ իրականում դատարանը, կատարելով գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտություն, հաշվի է առել ու գնահատել նաև նախաքննության ընթացքում տուժողի, վկաների տված ցուցմունքները։ Միայն նշված պահանջների պահպանմամբ դատաքննությունից հետո դատարանը, անդրադառնալով Վճռաբեկ դատարանի կողմից սահմանված հիշյալ պայմաններից յուրաքանչյուրին, հաստատված է համարել այն հանգամանքը, որ տվյալ օրը հիշյալ անձանց աշխատավայրում իրավիճակը եղել է սովորականի նման, սակայն շուրջ 10-15 րոպե աշխատանքի բնականոն ընթացքը կտրուկ փոփոխվել է՝ Ռաֆայել և Գրիգոր Խաչատրյանների միջև առաջացած վիճաբանության հետևանքով։ Նման պարագայում, դատարանը չի բացառել, որ Ռ. Խաչատրյանի դրսևորած վարքագծի հետևանքով ընկերության աշխատակիցների մոտ կարող էր առաջանալ լարվածություն, տագնապ, ինչու չէ նաև վախ, քանի որ մի քանի րոպե տևած վիճաբանությունը ծագել է բոլորի համար անսպասելի ձևով։
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի հետևությունն այն մասին, որ Ռ. Խաչատրյանի կողմից հասարակական կարգի նկատմամբ դրսևորած խախտումը չի կարող գնահատվել որպես կոպիտ, և դատարանին բերել այն եզրահանգման, որ նրա գործողությունների հետևանքով հասարակությանը լուրջ անհանգստություն է պատճառվել, մեղադրողները, համարելով անհիմն, վկայակոչել են տուժող Գ. Խաչատրյանի, վկաներ Ա. Խաչատրյանի, և Մ.Հարությունյանի սկզբնական նախաքննական ցուցմունքները, սակայն նախաքննական վկայակոչված ցուցմունքները եղել էն թերի, դրանցում տեղ գտած մի շարք անճշտությունները շտկվել էին դեռևս նախաքննության փուլում: Գործի հանգամանքների վերաբերյալ թե նախաքննական, թե դատաքննական ցուցմունքներն օբյեկտիվ ներկայացնելու պայմաններում ակնհայտ է դառնում վերաքննիչ բողոքի անհիմն լինելու փաստը։
Պաշտպանը նշել է, որ տուժող Գ.Խաչատրյանը, վկաներ Ա. Խաչատրյանը և Մ. Հարությունյանը դատաքննության ընթացքում ևս հերքել են աշխատանքների խաթարվելու հանգամանքը:
Պաշտպանը նշել է, որ հիմնազուրկ են, գործով ձեռք բերված որևէ ապացույցից չեն բխում մեղադրողների այն պնդումները, որ նախաքննական ցուցմունքներում տուժող Գ.Խաչատրյանը, վկաներ Ա. Խաչատրյանը և Մ. Հարությունյանը նշել են, որ Ռ.Խաչատրյանը, մուտք գործելով փոստային բաժանմունք, մինչև տուժող Գ.Խաչատրյանի բաժանմունք վերադառնալը, այսինքն նրա բացակայության պայմաններում, աշխատակիցների հանդեպ դրսևորել է անհարգալից վերաբերմունք, հնչեցրել է հայհոյանքներ, դեռ ավելին, անցել է օպերատորների սպասարկման վայր, աղմկել է և պահանջել, որպեսզի կանչեն իրենց տղամարդ աշխատակիցներին։
Պաշտպանը, վկայակոչելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում արված հետևությունները, նշել է, որ տեղին չեն դատարանում մեղադրանքի կողմի պնդումներն այն մասին, թե ամբաստանյալի գործողությունների արդյունքում արդեն իսկ առկա է խուլիգանության հանցակազմը, ելնելով լոկ այն բանից, որ նրա գործողությունների արդյունքում խաթարվել է «Հայփոստ» ՓԲԸ համապատասխան բաժանմունքի աշխատանքները։
Վերաքննիչ բողոքի պատասխանում պաշտպանը, անդրադառնալով դատարանի կողմից Գ.Խաչատրյանի կողմից Ա.Սաղաթելյանի նկատմամբ նախկինում դրսևորած, վերջինիս կողմից որպես հակաբարոյական ընկալված և նույնությամբ նշանածին՝ Ռ.Խաչատրյանին, փոխանցած վարքագծի վերաբերյալ մեղադրողների գնահատականին, ընդգծել է, որ դատարանի վերլուծությունը տուժող Գ.Խաչատրյանի հակաբարոյական վարքագիծ դրսևորելու վերաբերյալ մեղադրողներն անհիմն են գնահատել։
Պաշտպանը գտել է, որ վկա Ա. Սաղաթելյանը, անծանոթ միջավայրում ենթարկվելով տուժող Գ.Խաչատրյանի կոպիտ դիտողությանը, կնքված ծրարները հաճախորդի ձեռքից խլելը և Ա.Սաղաթելյանի դիմաց նետելը /հիմք՝ Ա.Սաղաթելյանի ցուցմունքը/, լուրջ շեղում է էթիկայի կանոններից, որը վիրավորել է երիտասարդ աղջկա պատիվը, հանգեցրել սեփական ինքնագնահատականի իջեցման, որի պատճառով վերջինս հուզվել և արտասվել է։ Այդպիսի գործողությունը ոչ մի կապ չունի աշխատանքային գործունեության հետ կապված դիտողության հետ, և ինչպես նշվել է նախադեպային որոշմամբ, աչքի է ընկել բավականաչափ ցինիզմով և հանդգնությամբ։
Այդ պատճառով դատարանի հետևությունը ոչ միայն բխել է մեղադրողների կողմից վկայակոչված նախադեպային որոշման պահանջներից, այլև իրականում նշված հանգամանքն էական նշանակություն է ունեցել Ռ.Խաչատրյանի՝ տուժող Գ.Խաչատրյանի նկատմամբ հակակրանքի առաջացման, ի վերջո քննարկվող դեպքի ժամանակ վիճաբանության առաջացման համար։
Պաշտպանը նշել է, որ մեղադրողների վերլուծությունը, ամբաստանյալի նախաքննական ցուցմունքից էականորեն տարբերվող ցուցմունք տալու վերաբերյալ, իրականությանը չի համապատասխանում, քանի որ վերջինս կրկնելով նախաքննական ցուցմունքները միայն պարզաբանել է, որ չի հասկացել իր գործողությունների արդյունքում բաժանմունքի բնականոն աշխատանքի խաթարում, դրանցով աշխատակիցների նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորել բառերի իմաստը, իրականում իր գործողություններով չի խաթարվել բաժանմունքի աշխատանքը, ինքն իրականում քաղաքավարի է մոտեցել աշխատակիցներին և նրանցից հարցրել է, թե որտեղ է Գ.Խաչատրյանը։ Այդ մասին նախաքննական ցուցմունքում գրել է քննիչի թելադրանքով, ընդ որում այն նախադասությունից հետո, որ իր գործողություններն ուղղված են եղել միայն Գրիգորի դեմ։
Մեղադրողների այն պնդումները, որ տուժող Գ. Խաչատրյանի կողմից Ռ. Խաչատրյանի նկատմամբ բողոք ու պահանջ չունենալու մասին հայտարարելը հիմք է տվել ենթադրել, որ նա հաշտվել է ամբաստանյալի հետ, չի ցանկացել, որ վերջինս ենթարկվի քրեական պատասխանատվության, այդ պատճառով էլ հնարավորինս մեղմ է ներկայացրել ամբաստանյալի գործողությունները, հերքել է Ռ. Խաչատրյանի կողմից իրեն հայհոյելու, վիրավորելու, աշխատակիցների նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու հանգամանքները, ընդունել է ամբաստանյալի կողմից միայն մեկ անգամ հարվածելու հանգամանքը՝ իրականության հետ ոչ մի կապ չունի։
Մեղադրողները նման ենթադրության ոչ մի հիմք չեն ունեցել այն պարզ պատճառով, քանի որ լինելով փորձառու իրավաբաններ, օբյեկտիվության դեպքում պետք է ընդունեն, որ բազմաթիվ դատական նիստերի ընթացքում տուժողները կատարում են նման հայտարարություններ, ինչն ուղղակի տարբերվում է քրեական պատասխանատվության չենթարկելու վերաբերյալ դատարանին ուղղված խնդրանքից։ Բացի այդ, տուժողի ամբաստանյալի հետ հաշտվելու հիմքով ցուցմունք փոխելու վերաբերյալ եզրահանգումները չեն բխում քրեական գործի նյութերից այն պարզ պատճառով, որ մինչ դատաքննությունը, նախաքննության ընթացքում տուժող Գ.Խաչատրյանն արդեն իսկ հերքել էր Ռ.Խաչատրյանի կողմից իրեն հայհոյելու, վիրավորելու, աշխատակիցների նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու հանգամանքները, ընդունել է ամբաստանյալի կողմից միայն մեկ անգամ հարվածելու հանգամանքը։
Ներկայացված փաստարկները վերաբերում են մեղադրողների՝ մյուս վկաների ցուցմունքների կապակցությամբ ներկայացված գնահատականներին, քանի որ վկաները ոչ մի առնչություն չունենալով ամբաստանյալի, «Հայփոստ>> ՓԲԸ-ից ազատված Ա.Սաղաթելյանի հետ, որևէ պատճառ չեն ունեցել ցուցմունքները փոխելու համար։
Վերաքննիչ բողոքի գրավոր պատասխանում պաշտպանն անդրադարձել է նաև մեղադրողների կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքի պահանջին, այն է` դատապարտել Ռ. Խաչատրյանին 300.000 ՀՀ դրամ տուգանքի, և նշել, որ այն հակասում է Առաջին ատյանի դատարանում ներկայացված պահանջի հետ, քանի որ մեղադրողներն Առաջին ատյանի դատարանում ամբաստանյալի վերաբերյալ միջնորդել են նշանակել պատիժ տուգանքի ձևով՝ 200.000 ՀՀ դրամի չափով։
Ելնելով վերոգրյալից պաշտպանը խնդրել է՝ մերժել Առաջին ատյանի դատարանի արդարացման դատավճռի դեմ մեղադրողներ Ա.Մարտիրոսյանի և Հ. Խաչատրյանի վերաքննիչ բողոքը:
Վերաքննիչ դատարանում մեղադրող Ա. Մարտիրոսյանը պնդեց վերաքննիչ բողոքը` խնդրելով բավարարել այն:
Ամբաստանյալ Ռ. Խաչատրյանի պաշտպան Կ. Հակոբյանն առարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ` խնդրելով Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը թողնել օրինական ուժի մեջ: Ամբաստանյալ Ռ. Խաչատրյանը միացավ պաշտպանի դիրքորոշմանը:
4. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին դատախազ Ա. Մարտիրոսյանի ելույթը, ամբաստանյալ Ռ. Խաչատրյանի և վերջինիս պաշտպան Կ. Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքի դեմ առարկությունները, ինչպես նաև ուսումնասիրելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը՝ թողնել օրինական ուժի մեջ` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն`
<<1. Խուլիգանությունը՝ դիտավորությամբ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելը, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով՝
պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի առավելագույնը հիսնապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ մինչև մեկ ամիս ժամկետով:
2.Նույն արարքը, որը զուգորդվել է անձի նկատմամբ բռնություն գործադրելով կամ դա գործադրելու սպառնալիքով, ինչպես նաև ուրիշի գույքը ոչնչացնելով կամ վնասելով՝
պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկից երեքհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ մեկից երեք ամիս ժամկետով կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը ներկայացվում են բացառապես վերաքննիչ բողոքում, և դրանք չեն կարող փոփոխվել և լրացվել գործի դատական քննության ընթացքում:
Քրեադատավարական օրենսդրության խնդիրներն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 2-րդ հոդվածի համաձայն` քրեական դատավարությունն իրականացվում է ապահովելու համար`
1/ անձի, հասարակության և պետության պաշտպանությունը հանցագործությունից.
2/ անձի և հասարակության պաշտպանությունը պետական իշխանության ինքնիրավ գործողություններից և չարաշահումներից` կապված իրական կամ ենթադրվող հանցավոր արարքի հետ:
Քրեական դատավարություն իրականացնող մարմինները պարտավոր են ձեռնարկել բոլոր միջոցառումները, որպեսզի իրենց գործունեության արդյունքում`
1/ քրեական օրենսգրքերով չթույլատրված արարք կատարած յուրաքանչյուր ոք բացահայտվի և քրեական օրենքով նախատեսված դեպքերում և սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով պատասխանատվության ենթարկվի.
2/ ոչ մի անմեղ անձ հանցանքի կատարման մեջ չկասկածվի, չմեղադրվի և չդատապարտվի.
3/ ոչ ոք անօրինական և կամ առանց անհրաժեշտության չենթարկվի դատավարական հարկադրանքի միջոցների, պատժի, իրավունքների և ազատությունների այլ սահմանափակման:
Անմեղության կանխավարկածի հիմնարար քրեադատավարական սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ, նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի:
Մրցակցության հիմնարար քրեադատավարական սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` դատարանը հանդես չի գալիս մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և արտահայտում է իրավունքի շահերը, նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` քրեական գործը քննող դատարանը, պահպանելով օբյեկտիվությունը և անկողմնակալությունը, մեղադրանքի և պաշտպանության կողմերի համար ստեղծում է գործի հանգամանքների բազմակողմանի և լրիվ հետազոտման անհրաժեշտ պայմաններ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի համաձայն` դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ, նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` քրեական գործով ապացույցներ են ցանկացած փաստական տվյալներ, որոնց հիման վրա օրենքով որոշված կարգով հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը պարզում են քրեական օրենսգրքով նախատեսված արարքի առկայությունը կամ բացակայությունը, այդ արարքը կասկածյալի կամ մեղադրյալի կողմից կատարելը կամ չկատարելը և մեղադրյալի մեղավորությունը կամ անմեղությունը, ինչպես նաև գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1/ դեպքը և հանգամանքները/կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն/.
2/ կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3/ հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4/ անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5/ քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6/ այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
<<Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ապացուցումը` գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն` գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշմամբ արտահայտած իրավական դիրքորոշման համաձայն`
<<... 17. Կոնկրետ հանցանքի կատարման մեջ անձի մեղավորության կամ անմեղության մասին եզրահանգումների հիմնավորվածությունը կախված է նաև բացահայտված փաստերի վերաբերելիության ճիշտ գնահատականից: Հետևաբար, օրենսդիրը քիչ կարևոր չի համարում ապացույցի գնահատականը` գործին վերաբերելու կամ չվերաբերելու տեսանկյունից: Վերջին հաշվով, յուրաքանչյուր ապացույցի վերաբերելիության ճիշտ որոշումը պետք է հանգեցնի օրինական և հիմնավոր որոշում կայացնելու համար անհրաժեշտ և բավարար ապացույցների հավաքմանը:
18. Ապացույցների ազատ գնահատումն օրենսդիրը հռչակել է որպես քրեադատավարական օրենքի սկզբունք, համաձայն որի` ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի:
Այսպես, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածը սահմանում է. «Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ:
Քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան՝ մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում»:
19. Համաձայն նշված սկզբունքի` ապացույցը գնահատող անձը մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերի ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տա: Միևնույն ժամանակ, ներքին համոզմամբ ապացույցների ազատ գնահատումը ենթադրում է, որ ապացույցը գնահատող անձը կաշկանդված չէ տվյալ ապացույցին դատավարության նախորդ փուլերում կամ տվյալ փուլի շրջանակներում այլ անձանց կամ մարմինների տված գնահատականներով:
Նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունենալու օրենսդրական արգելքը բացառում է որևէ ապացույցի նկատմամբ կանխակալ մոտեցում ցուցաբերելը (մյուս ապացույցների նկատմամբ այդ փաստական տվյալի ապացուցողական արժեքին առավելություն վերագրելը կամ այդ արժեքը նվազեցնելը), քանի դեռ այդ ապացույցը քրեադատավարական օրենսգրքով ամրագրված ընթացակարգով օրինականության, մրցակցության և կողմերի իրավահավասարության, մեղադրյալի պաշտպանության իրավունքի ապահովման և այլ սկզբունքների պահպանմամբ չի հետազոտվել պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում:
Այնուհանդերձ, ապացույցների ազատ գնահատման սկզբունքն ապացույցների նկատմամբ կանխակալ մոտեցման արգելքը պայմանավորում է «մինչև դրանց հետազոտումը» բառակապակցությամբ, ուստի նշված նորմը չի կարող մեկնաբանվել այնպես, որ օրենսդիրն ապացույցների հետազոտումից հետո նույնպես արգելում է ապացույցների գնահատման արդյունքում դրանցից մի մասին մյուսների նկատմամբ առավելություն կամ նվազ կարևորություն վերագրելու հնարավորությունը, հակառակ դեպքում, հակասական ապացույցների առկայության պարագայում հնարավոր չէ հիմնավորված հետևության հանգել անձի մեղավորության կամ անմեղության և այլ հարցերի վերաբերյալ:...>>:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, Շահեն Հախվերդյանի վերաբերյալ նախադեպային որոշմամբ վերլուծելով խուլիգանության հանցակազմի հատկանիշները, այդ մասին տալով պարզաբանումներ, միասնական դատական պրակտիկա ապահովելու նպատակով, նշված՝ թիվ ԱՎԴ0014/01/11 որոշմամբ, իրավական դիրքորոշում է ձևավորել ան մասին, որ` <<...Մեջբերված հոդվածի վերլուծությունից երևում է, որ խուլիգանությունը հասարակական կարգի և բարոյականության դեմ ուղղված հանցագործություն է, որի հիմնական, անմիջական օբյեկտն այն հասարակական հարաբերություններն են, որոնք կազմում են հասարակական կարգի բովանդակությունը, իսկ պարտադիր լրացուցիչ օբյեկտն անձի անձեռնմխելիության, պատվի և արժանապատվության, առողջության, քաղաքացիների և կազմակերպությունների գույքային շահերի պաշտպանությանն ուղղված հասարակական հարաբերություններն են։
15. Խուլիգանության հիմնական հանցակազմն ունի մեկ, իսկ որակյալ հանցակազմը՝ երկու օբյեկտ։ Մասնավորապես, հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելը, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով, ենթակա է որակման որպես հասարակ խուլիգնություն, մինչդեռ նույն արարքը, որը զուգորդվում է անձի առողջությանը, գույքային իրավունքներին և այլին վնաս պատճառելով, ենթակա է որակման խուլիգանության որակյալ հանցակազմով։
Խուլիգանության հիմնական հանցակազմի վերոշարադրյալ վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ նշված հանցակազմի օբյեկտի մեկնաբանման համար էական նշանակություն ունի «հասարակական կարգ» հասկացության պարզաբանումը։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հասարակական կարգն ընկալվում է երկու իմաստով՝ լայն և նեղ։
Լայն իմաստով հասարակական կարգը հասարակության մեջ առկա սոցիալական կապերի և հարաբերությունների համակցությունն է, որը ձևավորվում է սոցիալական, իրավական և բարոյական նորմերի գործողության արդյունքում, և յուրաքանչյուր հանցագործություն, զանցանք կամ այլ իրավախախտում այս կամ այն չափով հանգեցնում է դրա խախտման։
Խուլիգանության հիմնական հանցակազմի անմիջական օբյեկտն այն հասարակական հարաբերություններն են, որոնք կազմում են նեղ իմաստով հասարակական կարգի բովանդակությունը։
Նեղ իմաստով հասարակական կարգն ընկալվում է որպես հասարակական նշանակության վայրերում, այն է՝
1) տրանսպորտային միջոցների կայանատեղիներում,
2) օդանավակայաններում,
3) շուկաներում,
4) պուրակներում,
5) այգիներում,
6) կինոթատրոններում,
7) ցուցասրահներում,
8) մարզադաշտերում,
9) փողոցներում,
10) հիմնարկ-ձեռնարկություններում,
11) ուսումնական հաստատություններում,
12) հասարակական տրանսպորտում,
13) հասարակական սննդի սպասարկման վայրերում,
14) հասարակական նշանակության այլ վայրերում
այնպիսի իրադրության առկայություն, որի պայմաններում ապահովված է քաղաքացիների արժանավայել վարքագիծը, կազմակերպությունների, հիմնարկների և հասարակական նշանակության այլ օբյեկտների բնականոն աշխատանքը, ինչպես նաև այդ վայրերում գտնվող անձի (անձանց) ֆիզիկական և հոգեկան անձեռնմխելիությունը։
16. Խուլիգանության հիմնական հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է հասարակական նշանակության վայրերում, ինչպես նաև հասարակական նշանակություն չունեցող այլ վայրերում, որտեղ առկա է հանրություն, սահմանված կարգի կոպիտ խախտման մեջ, որն արտահայտվում է այդ վայրերում հասարակության անդամների նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով։ Խուլիգանության որակյալ հանցակազմի պարագայում վերոնշյալ արարքները զուգորդում են բռնությամբ, գույքը վնասելով կամ ոչնչացնելով և այլն։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը խուլիգանության հանցակազմով որակելու համար անհրաժեշտ է նախևառաջ հիմնավորել խուլիգանության հիմնական հանցակազմի առկայությունը։
17. Խուլիգանության հիմնական և որակյալ հանցակազմերի օբյեկտների և օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքների՝ սույն որոշման 15-16-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ հասարակական կարգի ոչ կոպիտ խախտումը, որը թեև արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով, ենթակա չէ որակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածով։ Նույն կերպ, վկայակոչված հոդվածով ենթակա չէ որակման հասարակական կարգի այն կոպիտ խախտումը, որը չի դրսևորվել հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով։
Ուստի Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը ենթակա է որակման որպես խուլիգանություն միայն այն դեպքում, երբ գործով ձեռք բերված ապացույցներով կհիմնավորվի հասարակական կարգի խախտման կոպիտ լինելը և միաժամանակ, հասարակության նկատմամբ այդ խախտմամբ արտահայտված անհարգալից վերաբերմունքի բացահայտ լինելը։
18.Կոպիտ խախտումը՝ որպես խուլիգանության հանցակազմի հատկանիշ, բնութագրական է հասարակական կարգի կազմալուծման կամ խախտման գործընթացի արդյունքներին (հետևանքին)։ Այն արտահայտվում է նրանում, որ անձի կատարած գործողությունների հետևանքով հասարակության անդամների մեջ առաջանում է զայրույթ, վրդովմունք, կամ նրանց անհարմարություն կամ լուրջ անհանգստություն է պատճառվում, կամ առաջանում է վախի զգացում իրենց կյանքի, առողջության, գույքի պահպանության կապակցությամբ։ Բացի այդ, կոպիտ խախտումն արտահայտվում է նաև աշխատանքային և այլ գործունեության կամ հասարակական նշանակության արարողության կազմալուծմամբ։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խախտումը որպես կոպիտ գնահատելիս անհրաժեշտ է ելնել հասարակական կարգի վրա այդ խախտման ունեցած ազդեցությունից։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով կարող է խախտվել ցանկացած արարքի կատարման պարագայում, մինչդեռ խուլիգանության առկայության մասին է վկայում այնպիսի արարքի կատարումը, որը միտված է հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելուն և որպես այդպիսին, հանդիսացել է խուլիգանություն կատարող անձի դիտավորության մեջ ընդգրկված նպատակի իրականացման միջոց։
19. Հիմք ընդունելով սույն որոշման նախորդ կետում շարադրված վերլուծությունը՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ յուրաքանչյուր դեպքում արարքը խուլիգանություն որակելու համար, ի թիվս սույն որոշման մեջ նշված այլ հանգամանքների, անհրաժեշտ է քննության առնել նաև այն, թե արդյոք այդ արարքի հետևանքով հասարակության անդամներին լուրջ անհանգստություն է պատճառվել։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հասարակության անդամներին լուրջ անհանգստություն պատճառելու հանգամանքի առկայությունը յուրաքանչյուր դեպքում անհրաժեշտ է գնահատել՝ ելնելով նեղ իմաստով հասարակական կարգի նկատմամբ դրա ուղղվածությունից։ Այլ խոսքով՝ հասարակության անդամներին լուրջ անհանգստություն պատճառելու հանգամանքն առկա է, եթե հանցավորի արարքի հետևանքով խախտվում է հասարակական նշանակության վայրերում գտնվող անձի (անձանց) ֆիզիկական և հոգեկան անձեռնմխելիությունը, կամ էականորեն խաթարվում է կազմակերպությունների, հիմնարկների և հասարակական նշանակության այլ օբյեկտների բնականոն աշխատանքը։
20. Խուլիգանության օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքի՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտման հարցը քննարկելիս Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասի վերլուծությունից երևում է նաև, որ կոպիտ խախտումը կատարվում է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակով։
Այլ խոսքով՝ խուլիգանության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է հետևյալ երկու հատկանիշների միաժամանակյա առկայությամբ՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտում և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորում։ Նշված հատկանիշներից որևէ մեկի բացակայության պարագայում արարքը խուլիգանություն որակվել չի կարող։
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խուլիգանության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի մեկնաբանման համար էական նշանակություն ունի նաև «բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք» հասկացության պարզաբանումը։
Այսպես` անձի գործողություններում հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորումն արտահայտվում է մարդկային համակեցության կանոնների նկատմամբ ակնհայտ արհամարհանք դրսևորելու, հասարակական վայրերում վարքագծի կանոնները ցուցադրական կերպով անտեսելու, շրջապատի մարդկանց և կոլեկտիվին հակադրվելու ձևով։ Հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորող անձը դիտավորյալ կերպով խախտում է հասարակության նկատմամբ հարգանքի դրսևորման տարրերը (պարկեշտություն, պատշաճ վարքագիծ, բարեկրթություն և այլն)։ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման եղանակները տարբեր են՝ արարք, խոսք, ժեստ, մարմնաշարժում և այլն։
21. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ անհարգալից վերաբերմունքը բացահայտ է ոչ թե այն պատճառով, որ կատարվում է հասարակական վայրերում կամ հասարակության անդամների ներկայությամբ, այլ այն պատճառով, որ կատարվում է հենց հասարակության նկատմամբ հանցավորի անհարգալից վերաբերմունքը ցուցադրելու նպատակով։ Այլ խոսքով՝ կոնկրետ դեպքում խուլգանության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքների՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտման և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման առկայությունը կամ բացակայությունը գնահատելիս անհրաժեշտ է պարզել խուլիգնության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի առկայությունը, այն է՝ հասարակական կարգը կոպիտ խախտելու և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու հանցավորի դիտավորությունը, նպատակը։
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը, ժեստը, բառը, մարմնաշարժումը և այլն չի կարող գնահատվել որպես հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորում, եթե ուղղված է կոնկրետ անձին և չի հետապնդում հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակ, թեկուզ հանցավորը հասկանում է, իսկ որոշ դեպքերում պարտավոր է հասկանալ, որ կոնկրետ անձին ուղղված իր արարքը տեսանելի և ընկալելի է հասարակության համար։ Հակառակ դրան` անձի արարքը կարող է գնահատվել որպես հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորում, եթե կոնկրետ անձը, ում դեմ ուղղված է հանցավորի արարքը, ընտրվել է պատահաբար, և այդ անձի դեմ ուղղված արարքի միջոցով հանցավորը ցանկանում է բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորել հասարակության նկատմամբ։
22. Խուլիգանության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի վերաբերյալ իրավական դիրքորոշում Վճռաբեկ դատարանը ձևավորել է Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ արձանագրել է, որ «Խուլիգանությունը կարող է կատարվել միայն ուղղակի դիտավորությամբ»։ Դա նշանակում է, որ մեղավոր անձը ոչ միայն գիտակցում է, որ իր գործողություններով խախտում է հասարակական կարգն ու բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորում հանրության հանդեպ, այլև ցանկանում է կատարել այդ գործողությունները։
Խուլիգանական արարքը կարող է կատարվել միայն խուլիգանական մղումներից ելնելով։ Իսկ արարքը համարվում է խուլիգանական մղումներով կատարված, եթե այն կատարվում է հասարակության և բարոյականության նորմերի նկատմամբ անթաքույց արհամարհանքի հողի վրա, երբ մեղավոր անձի վարքը հանդիսանում է բացահայտ մարտահրավեր` ուղղված հասարակական կարգի դեմ և թելադրված է լինում շրջապատին հակադրվելու, վերջինիս հանդեպ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելու ցանկությամբ։ Հետևաբար, եթե մեղավոր անձի գործողությունները կատարվել են ոչ խուլիգանական մղումներով և չեն զուգորդվել հասարակական կարգի կոպիտ խախտմամբ, դրանք չեն կարող որակվել որպես խուլիգանություն։
Մեղադրյալի կողմից տուժողին վիրավորանքներ, մարմնական վնասվածքներ հասցվելու կամ նման այլ բռնարարքների կատարման դեպքում խուլիգանական մղումները և խուլիգանության հանցակազմը կարող է բացակայել, եթե նշված գործողությունները կատարվել են կենցաղային հողի վրա առաջացած վիճաբանության, քիչ թե շատ երկարատև ժամանակահատվածի ընթացքում ձևավորված հակակրանքի արդյունքում։
Խուլիգանական մղումների առկայությունը գնահատելու համար էական նշանակություն կարող է ունենալ նաև տուժողի վարքագիծը։ (…)» (տե՛ս Արման Մհերի Խաչատրյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2006 թվականի հոկտեմբերի 24-ի թիվ ՎԲ-223/06 որոշումը)։
23. Վերահաստատելով Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ ձևավորված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խուլիգանություն կատարող անձը ոչ միայն գիտակցում է, որ իր գործողություններով խախտում է հասարակական կարգն ու բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք է դրսևորում հասարակության նկատմամբ, այլև ցանկանում է դա։ Այլ խոսքով` խուլիգանության օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքները կատարող անձը ցանկանում է կոպիտ կերպով խախտել հասարակական կարգը և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորել, այլ ոչ թե գիտակցաբար թույլ է տալիս վերոնշյալ հետևանքների՝ հասարակական կարգի խախտման և բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման հնարավորությունը։
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ոչ բոլոր դեպքերում է, որ այլ հանցակազմի հատկանիշներ պարունակող արարք կատարելը, որն իրենում բովանդակում է նաև հասարակական կարգի կոպիտ խախտման և հասարակության նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման տարրեր (օրինակ՝ կենցաղային հողի վրա, անձնական դրդապատճառներով հասարակական վայրերում առաջացած ծեծկռտուքն ու վիճաբանությունը, որոնք արտաքնապես ընկալվում են որպես հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք) կարող է որակվել խուլիգանություն։
24. Սույն որոշման նախորդ կետում և համապատասխանաբար նաև Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ շարադրված դիրքորոշումների հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը խուլիգանություն որակելու համար էական նշանակություն ունի դրա բնույթն ու կատարման շարժառիթը։
Զարգացնելով Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ ձևավորված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խուլիգանությունը կարող է կատարվել խուլիգանական դրդումներով, որը դրսևորվում է հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելու, հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու ձգտմամբ։ Խուլիգանական դրդումների հիմքում ընկած են նաև անձի անզուսպ եսամոլությունը, սեփական անձի առավելությունն ընդգծելու միջոցով ներքին բավականություն ստանալու, զվարճանալու ձգտումը։
Խուլիգանություն կատարող անձն ինքնահաստատվում է, ձգտում հակահասարակական վարքագծով ապացուցել իր անկախությունը հասարակության մեջ ընդունված վարքագծի կանոններից, իր անձը հակադրելով հասարակությանը՝ ցույց տալ իր գրակայությունը և այլն։
25. Ինչպես նշվել է սույն որոշման 21-րդ և 23-րդ կետերում, անձը կարող է սույն որոշման 24-րդ կետում նշված նպատակներին հասնել տարբեր արարքներով, որոնք կարող են նույնիսկ համընկնել ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված որոշակի հանցակազմերի օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքների հետ, սակայն արարքը խուլիգանություն կամ այլ հանցագործություն որակելու հարցի լուծումը յուրաքանչյուր կոնկրետ դեպքում կախված է արարքի շարժառիթից, ինչպես նաև հանցավորի հետապնդած նպատակից։
26. Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ խուլիգանական դրդումներն անհրաժեշտ է սահմանազատել արարքը կատարելու պահին անձի մոտ առկա հուզական վիճակից, որն անձի մոտ առաջացնում է լարվածություն, էմոցիոնալ բռնկվածություն և այլն։ Մասնավորապես, եթե արարքն սկսվել է կենցաղային հողի վրա առաջացած վեճի կամ տուժողի հակաօրինական կամ հակաբարոյական վարքագծի հետևանքով, ապա անհրաժեշտ է պարզել՝ արդյոք անձի արարքը (հայհոյանքներ տալը կամ այլ վարքագիծը) ստեղծված իրավիճակին համարժեք հուզական դրսևորում է, թե ուղղված է դիտավորությամբ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելուն, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով։
Վերոգրյանի հիմա վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ այն դեպքում, երբ հանցավորի վարքագիծն ուղղված է կոնկրետ անձի, պայմանավորված է նրա հակաօրինական կամ հակաբարոյական վարքագծով և հանդիսանում է հանցավորի հուզական վիճակի արտահայտություն, խուլիգանության հանցակազմը բացակայում է։
27. Հիմք ընդունելով սույն որոշման 14-26-րդ կետերում ձևավորված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ արարքը խուլիգանություն կարող է որակվել այն դեպքում, երբ անձի մոտ առկա են խուլիգանական դրդումներ։ Վերոգրյալի հետ մեկտեղ, Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ արարքը խուլիգանություն կարող է որակվել նաև այն դեպքերում, երբ անձի մոտ առկա են հանցանքի կատարման այլ դրդումներ, սակայն հանցանքի կատարման ընթացքում ձևավորվում են խուլիգանական դրդումներ, այլ խոսքով՝ արարքը կվերաճի խուլիգանության՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտման, որը դրսևորվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով։
28. Ինչպես նշվել է սույն որոշման 22-րդ և համապատասխանաբար նաև Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ, խուլիգանության վերաբերյալ գործերով անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև տուժողի վարքագիծը։ Զարգացնելով վերոնշյալ դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ այն դեպքում, երբ խուլիգանական գործողությունները կատարվել են կենցաղային հողի վրա առաջացած վեճի արդյունքում, ապա նախ անհրաժեշտ է պարզել, թե ով է հանդիսացել վեճը նախաձեռնողը։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը չի կարող որակվել որպես խուլիգանություն, եթե վիճաբանությունն առաջանում է տուժողի ոչ իրավաչափ վարքագծի հետևանքով և, հետևաբար, հանցանք կատարած անձի մոտ բացակայում են խուլիգանական դրդումները։ Նման պարագայում արարքը կարող է խուլիգանություն որակվել միայն այն դեպքում, երբ խուլիգանական դրդումներն առաջանան հետագայում և արարքը վերաճի խուլիգանության (տե՛ս սույն որոշման 27-րդ կետը)։
29. Ելնելով սույն որոշման 14-28-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունից՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը չի կարող որակվել որպես խուլիգանություն (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդված) այն դեպքերում, երբ`
ա) արարքը կատարվում է ոչ հասարակական վայրում և (կամ) հասարակության անդամների բացակայությամբ,
բ) արարքի հետևանքով հասարակությանը լուրջ անհանգստություն չի պատճառվել,
գ) հանցավորի գործողությունները պայմանավորված են տուժողի հակաօրինական, հակաբարոյական վարքագծով և ուղղված են նրա, այլ ոչ թե հասարակության դեմ,
դ) բացակայում են խուլիգանական դրդումները, իսկ անձի արարքները պայմանավորված են նրա հուզական վիճակով,
ե) հասարակական կարգի կոպիտ խախտման նկատմամբ դրսևորվել է անզգուշություն,
զ) հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտող արարքը համընկնում է ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված այլ հանցակազմի հատկանիշների հետ, սակայն դրա կատարմամբ հանցավորը հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելու և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակ չունի,
է) այլ դրդումներով կատարված հանցանքը չի վերաճել հասարակական կարգի կոպիտ խախտման, որը դրսևորվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով։
30. Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խուլիգանության վերաբերյալ գործեր քննելիս և լուծելիս ստորադաս դատարանները պետք է հիմք ընդունեն սույն որոշման 14-29-րդ կետերում շարադրված իրավական դիրքորոշումները և յուրաքանչյուր դեպքում, ելնելով գործի փաստական հանգամանքներից, քննության առարկա դարձնեն այն հարցը, թե արդյոք անձի արարքում առկա են խուլիգանության հատկանիշներ...>>:
Քրեական դատավարության օրենսդրության խնդիրների, անմեղության կանխավարկածի, մրցակցության, ապացույցների, դրանց ստուգման, իրավական գնահատության, ապացուցման ենթակա հանգամանքների վերաբերյալ ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրության վերոհիշյալ հիմնարար իրավադրույթների պահանջների համատեքստում քննության առնելով Առաջին ատյանի դատարանի 13.04.2016 թվականի կայացրած թիվ ԵԿԴ/0289/01/15 դատավճռի օրինականությունը, հիմնավորվածությունը, պատճառաբանվածությունը, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է հետևյալը.
Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Ռաֆայել Խաչատրյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2015 թվականի հոկտեմբերի 24-ին գործընկերոջ՝ Տիգրան Մխիթարյանի, հետ նախապես պայմանավորվել են գնալ Հանրային հեռուստաընկերություն: Այդ պահին իրեն է զանգահարել նշանածը՝ Անահիտ Սաղաթելյանը և առանց որևէ բացատրության` խնդրել, որպեսզի գա աշխատավայր և իրեն ուղեկցի տուն: Հեռախոսազրույցի ընթացքում հասկանալով, որ Անահիտը հուզված է՝ հարցրել է, թե ինչ է պատահել: Վերջինս, սակայն, որևէ բացատրություն չի տվել և պարզապես խնդրել է գալ և տանել աշխատավայրից: Հասնելով փոստային բաժանմունք, տեսել է, որ Անահիտը հուզված է, աչքերը թաց են, արցունքոտ, և լաց է լինում։ Հարցրել` ինչ է պատահել, սակայն վերջինս կրկին առանց որևէ բացատրություն տալու, խնդրել է միասին դուրս գալ։
Քանի որ նախկինում Անահիտն իրեն պատմել էր գործընկերոջ` Գրիգորի, աշխատանքային հարաբերություններում իր նկատմամբ ցուցաբերած կոպիտ պահվածքի մասին, անմիջապես հասկացել է, որ այս անգամ ևս Անահիտի հուզական նման վիճակը կարող է լինել Գրիգորի հետ ունեցած աշխատանքային լարվածության արդյունքը։ Նման եզրահանգման եկել է նաև այն բանից ելնելով, որ Անահիտը հայտնել է, որ հաճախորդիների հետ որևէ կոնֆլիկտ կամ խնդիր չի ունեցել։ Իր հարցին, թե արդյո՞ք նրա հուզական վիճակը պայմանավորված է Գրիգորի հետ, վերջինս գլխով դրական պատասխան է տվել։ Քանի որ Գրիգորին չի ճանաչել քաղաքակիրթ ձևով մոտեցել է փոստային բաժանմունքի աշխատակից Մարգարիտ Հարությունյանին, խնդրել կանչել տղա աշխատակիցներին, հասկանալու համար, թե ինչ է կատարվել և ինչու է Անահիտը նման հուզված ու լարված վիճակում, սակայն այդ ընթացքում անսպասելի բաժանմունք է եկել Գրիգոր Խաչատրյանը։ Տեսնելով նրան, շրջվել ու գնացել է նրա ուղղությամբ և բռնելով թևից, հրավիրել է դուրս՝ խոսելու։ Գրիգորն իրեն ասել է. «դու ով ես, որ քո հետ դուրս գամ»։ Սակայն ինքը պնդել է դուրս գալ և զրուցել դրսում։ Այդ ժամանակ Գրիգորը ձեռքը ետ է տարել և իրեն թվացել է, որ նա ցանկանում է հարվածել, ուստի որպես պաշտպանություն, առաջինն ինքն է հարվածել նրա կրծքավանդակի հատվածին, որից հետո իրենց միջև սկսել է վիճաբանություն, քաշքշուկ։ Տեսնելով այդ իրավիճակը, միջամտել է իր ընկեր Տիգրանը և փորձել բաժանել իրենց։ Այնուհետև, Տիգրանն իրեն տարել է դուրս, որտեղ գտնվել են անվտանգության աշխատակիցներ։ Միջադեպն այդքանով ավարտվել է, որից հետո իրենք երեքով գնացել են մեքենայի մոտ ու հեռացել են այդտեղից։
Փոստային բաժանմունքում գտնվելու ամբողջ ժամանակահատվածը տևել է 10-15 րոպե, իսկ վիճաբանությունը` 2 րոպե։ Վիճաբանության ժամանակ հայհոյանքներ չի հնչեցրել, քանի որ ներկա են գտնվել են բաժանմունքի աշխատակցուհիները, այդ թվում նաև` ապագա կինը, ուստի չէր կարող իրեն թույլ տալ վերջիններիս ներկայությամբ նման անհարգալից վերաբերմունք։
Պնդել է, որ փոստային բաժանմունքում չի ցանկացել Գրիգորին ցույց տալ իր անձի առավելությունները, պարզապես ցանկացել է պարզաբանել, հասկանալ, թե ինչու է հարսնացուն հաճախակի հուզվում և իրեն բողոքում Գրիգորի պահվածքից և որն է իրականում այդ լարվածության պատճառը։
Հայտնել է նաև, որ նախկինում հարսնացուն մի քանի անգամ պատմել է իրեն Գրիգորի՝ իր նկատմամբ ունեցած ոչ նորմալ վերաբերմունքի վերաբերյալ։ Ինքը, մինչ այդ դեպքը, անընդհատ ցանկացել է հանդիպել և զրուցել Գրիգորի հետ, սակայն չի կարողացել աշխատանքային ծանրաբեռնվածությունից ելնելով։ Տվյալ օրն էլ Անահիտի կանչով է եկել փոստային բաժանմունք և տեսնելով նշանածի հուզական վիճակը՝ որոշել հենց այդ օրը զրուցել և վերջնականապես պարզել լարվածության պատճառը։ Վիճաբանության ժամանակ եղել է վրդովված, ինչն արտահայտվել է ձայնի բարձր տոնայնությամբ։ Մտաբերում է, որ վիճաբանության ժամանակ ներկա են գտնվել Ալվարդը, Անահիտը, իսկ վերջում եկել է նաև Տիգրանը։
Առաջին ատյանի դատարանում դատաքննության ընթացքում հրապարակվել և հետազոտվել են տուժող Գրիգոր Խաչատրյանի, վկաներ Մարգարիտ Հարությունյանի, Ալվարդ Խաչատրյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները, Զաբելլա Ղանդոյանի, Անահիտ Սաղաթելյանի, Տիգրան Մխիթարյանի դատաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքները, ինչպես նաև Ռաֆայել Խաչատրյանի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի կողմից տրված պահանջագիրը և Ռ. Խաչատրյանի բնութագիրը, Մարդկային ռեսուրսների կառավարման բաժնի կողմից տրված տեղեկանքը և Երևան քաղաքի <<Քանաքեռ-Զեյթուն>> թաղամասի <<Զեյթուն-93>> համատիրության կողմից տրված տեղեկանքը:
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Ռ. Խաչատրյանի, դատաքննական ցուցմունքին` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այն չի հետապնդում քրեական պատասխանատվությունից ու պատժից խուսափելու նպատակ, իսկ տուժող Գ. Խաչատրյանը և վկաներ Մ. Հարությունյանն ու Ալվարդ Խաչատրյանն իրենց ցուցմունքներով նպատակ չեն հետապնդել ամբաստանյալին պատասխանատվությունից ազատելու կամ նրա վիճակը որևէ այլ կերպ բարելավելու համար, բացի այդ դրանք հերքվում են գործով հետազոտված վերոհիշյալ ապացույցների համակցությամբ, համապատասխանում են իրականությանը, գործի փաստական հանգամանքներին:
Ստուգելով և վերլուծելով ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքի շրջանակներում Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված վերը նշված ապացույցները` դրանցից յուրաքանաչյուրը գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, Վերաքննիչ դատարանը նույնպես հաստատված է համարում այն, որ Ռաֆայել Խաչատրյանի կողմից հասարակական կարգի նկատմամբ դրսևորած խախտումը չի կարող գնահատվել որպես կոպիտ և դատարանին բերել այն եզրահանգման, որ նրա գործողությունների հետևանքով հասարակությանը լուրջ անհանգստություն է պատճառվել։ Սրա մասին է խոսում նաև այն փաստը, որ աշխատակիցներից ոմանք նույնիսկ չեն էլ շարժվել իրենց տեղից և շարունակել են իրականացնել իրենց աշխատանքները։ Ավելին, վկա Զաբելլա Ղանդոյանը պնդել է, որ հիշյալ գործողությունների ընթացքում շարունակել է հաճախորդի սպասարկման գործընթացը։
Ավելին, գործով ձեռք բերված և պատշաճ ընթացակարգի պահպանմամբ հետազոտված ապացույցների համակցությամբ ձեռք չի բերվել որևէ տվյալ այն մասին, որ Ռ.Խաչատրյանի կատարած գործողությունների հետևանքով հասարակության անդամների /տվյալ դեպքում փոստային բաժանմունքի աշխատակիցների/ մոտ առաջացել է զայրույթ, վրդովմունք, նրանց լուրջ անհարմարություն կամ անհանգստություն է պատճառվել։ Ճիշտ է, դատարանում ականատես վկաներից ոմանք չհերքեցին այն փաստը, որ միջադեպի պահին իրականում հուզվել, վախեցել են, սակայն վերջիններս դատարանին պարզաբանեցին, որ նախ՝ ամբաստանյալի գործողությունները, բացի՝ Գ.Խաչատրյանից, այլ անձի՝ այդ թվում իրենցից և ոչ մեկին ուղղված չի եղել։ Ավելին, վախի զգացումը եղել է հանկարծակի, անսպասելի ծագած վիճաբանության և լարված իրավիճակի արդյունք, սակայն միջադեպը դադարելուց հետո յուրաքանչյուրն անցել է իր բնականոն աշխատանքին։
Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանը նույնպես հաստատված է համարում այն, որ Ռ. Խաչատրյանի վարքագիծը մինչև միջադեպը եղել է քաղաքավարի և որ վերջինիս գործողությունները` ինչպես իր, այնպես էլ տուժողի և բոլոր վկաների պնդմամբ, ուղղված են եղել միմիայն տուժողի դեմ և վերաբերել են բացառապես վերջինիս։։
Վերաքննիչ դատարանը հաստատված է համարում այն, որ ամբաստանյալ Ռ. Խաչատրյանի՝ փոստային բաժանմունքում իրականացրած գործողությունները պայմանավորված են եղել Գ.Խաչատրյանի կողմից նախկինում դրսևորած, Ա.Սաղաթելյանի կողմից այդպես ընկալված ու Ռ.Խաչատրյանին այդ մասին փոխանցված ենթադրյալ հակաբարոյական վարքագծով, հաշվի առնելով որ հենց այդ վարքագծի արդյունքում է, որ Գ.Խաչատրյանի նկատմամբ Ռ.Խաչատրյանի մոտ, թեկուզև հեռակա կարգով առաջացել է հակակրանք` կապված իր նշանածի և տուժողի միջև հաճախակի կրկնվող աշխատանքային վեճերի հետ։
Հարկ է նշել նաև, որ խուլիգանությունը բացակայում է նաև այն դեպքում, երբ` հանցավորի գործողությունները պայմանավորված են տուժողի հակաօրինական, հակաբարոյական վարքագծով և ուղղված են նրա, այլ ոչ թե հասարակության դեմ։ Այլ խոսքով, խուլիգանության դեպքում հանցավորի գործողությունները, լինելով տուժողի հակաօրինական, հակաբարոյական վարքագծի հետևանք, պետք է ուղղված լինեն միայն նրան` տուժողին և ոչ թե հասարակությանը։
Սույն գործի փաստական հանգամանքների ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ ամբաստանյալ Ռ.Խաչատրյանը փոստային բաժանմունք է եկել նախ` հարսնացուին` Անահիտին տուն ճանապարհելու, ապա պարզելու և հասկանալու վերջինիս հուզված լինելու պատճառը։ Այսինքն` Ռ.Խաչատրյանը «Հայփոստ» ՓԲԸ մտնելու պահից, ի սկզբանե հասարակության անդամների` բաժանմունքի աշխատակիցների նկատմամբ, որևէ խուլիգանական գործողություն կատարելու դիտավորություն կամ նպատակ չի ունեցել։ Հետագայում նրա կողմից իրականացված գործողությունները նույնպես ուղղված են եղել միայն Գրիգորին, այն էլ այն պահից ի վեր, երբ իմացել է, որ հենց նա է հանդիսանում հարսնացուին ինչպես նախկինում, այնպես էլ այդ օրը դիտողություն կատարած և վիրավորած անձը։
Ինչ վերաբերում է մեղադրողների մատնանշած այն հանգամանքին, որ քրեական գործով տուժող Գ. Խաչատրյանի, վկաներ Ա. Խաչատրյանի և Մ. Հարությունյանի դատաքննական և դատարանում հրապարակված և հետազոտված նախաքննության ցուցմունքների միջև էական հակասությունների առկայության պայմաններում դատարանն արժանահավատ է համարել վերջիններիս դատաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքները, Վերաքննիչ դատարանը դրանք /մեղադրողների մատնանշածը/ արժանահավատ չի համարում, քանի որ Առաջին ատյանի դատարանը կատարելով գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտություն, հաշվի է առել ու գնահատել նաև նախաքննության ընթացքում տուժողի, վկաների տված ցուցմունքները:
Այսպիսով, խուլիգանության հանցակազմի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտած իրավական դիրքորոշման լույսի ներքո, վերլուծելով սույն գործով ձեռք բերված փաստական հանգամանքները` Վերաքննիչ դատարանը հաստատված է համարում այն, որ Ռ.Խաչատրյանը գործել է առանց հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելու և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակի ու դիտավորության, նրա դրսևորած վարքագիծը հետևանք է հուզական լարվածության` կապված հարսնացուին նման իրավիճակում տեսնելու հետ, իսկ գործողությունները պայմանավորված են եղել Գ.Գրիգորյանի կողմից Ա.Սաղաթելյանի նկատմամբ նախկինում դրսևորած, վերջինիս կողմից որպես հակաբարոյական ընկալված և նույնությամբ նշանածին` Ռ.Խաչատրյանին, փոխանցած վարքագծով և ուղղված են եղել միայն նրա, այլ ոչ թե հասարակության ու շրջապատի դեմ։ Ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
Վերաքննիչ դատարանը, հիմք ընդունելով սույն որոշման, ինչպես նաև Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի հիմնավորումներն ու պատճառաբանությունները, գտնում է, որ մեղադրողների բերած մյուս պատճառաբանությունները ևս չեն կարող հիմք հանդիսանալ ամբաստանյալ Ռ. Խաչատրյանին արդարացնելու մասով դատական ակտը բեկանելու համար:
Վերը նշված հիմնավորումներով Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ բացակայում են ամբաստանյալ Ռաֆայել Խաչատրյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ մեղավոր ճանաչելու համար անհրաժեշտ բավարար ապացույցները, որպիսի պայմաններում նրա մեղավորության փաստումը կհանգեցնի անմեղության կանխավարկածի, ապացույցները գնահատելու վերաբերյալ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 25-րդ, 127-րդ, 365-րդ հոդվածների պահանջների խախտման։
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերը նշված բոլոր հանգամանքներն իրենց համակցության մեջ, գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. ապրիլի 13-ի դատական ակտը կայացվել է նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի պահպանմամբ, այն հիմնավորված է, օրինական, հետևաբար Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանելու օբյեկտիվ հիմքեր չկան:
Վերաքննիչ դատարանի լիազորություններն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի 1-ին պարբերության համաձայն` գործն ըստ էության լուծող դատական ակտերի վերաքննության արդյունքում վերաքննիչ դատարանը` մերժում է վերաքննիչ բողոքը` դատական ակտը թողնելով օրինական ուժի մեջ:
Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ, 394-րդ, 402-րդ, 404-րդ, 412-րդ և 418-րդ և հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Երևան քաղաքի դատախազի տեղակալ Ա. Մարտիրոսյանի և Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հ. Խաչատրյանի վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
Ամբաստանյալ Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք- Մարաշ վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016 թվականի ապրիլի 13-ի արդարացման դատավճիռը` թողնել օրինական ուժի մեջ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ. ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ
Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
(այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ. ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Կ. ՂԱԶԱՐՅԱՆ
Ա. ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ա. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
Ա. ՋՈՒԼՀԱԿՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
ՄԵՂԱԴՐՈՂ՝ Ա. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Կ. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Ռ. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
2016 թվականի օգոստոսի 01-ին Երևան քաղաքում
դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կանոններով քննության առնելով ամբաստանյալ Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան) 2016 թվականի ապրիլի 13-ի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի դատախազի տեղակալ Ա. Մարտիրոսյանի և Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հ. Խաչատրյանի վերաքննիչ բողոքը՝
ՊԱՐԶԵՑ
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Գ. Սիմոնյանի 2015 թվականի հոկտեմբերի 30-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 13834615 քրեական գործը և ընդունել վարույթ:
2015 թվականի նոյեմբերի 18-ին նախաքննության մարմնի որոշմամբ Ռ. Խաչատրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
Նախաքննության մարմնի 2015 թվականի նոյեմբերի 25-ի որոշմամբ Ռ.Խաչատրյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
2015 թվականի նոյեմբերի 27-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Գ. Սիմոնյանի որոշմամբ` թիվ 13834615 քրեական գործով Տիգրան Մխիթարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով` արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով:
2015 թվականի դեկտեմբերի 04-ին թիվ 13834615 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, որը 2015 թվականի դեկտեմբերի 08-ին ընդունվել է նույն դատարանի վարույթ:
Առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. ապրիլի 13-ի դատավճռով`Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանն արդարացվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում` մեղսագրված արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով:
Ռ. Խաչատրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, վերացվել է:
Նշված դատավճռի դեմ 2016 թվականի մայիսի 16-ին վերաքննիչ բողոք են ներկայացրել Երևան քաղաքի դատախազի տեղակալ Ա. Մարտիրոսյանը և Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հ. Խաչատրյանը, իսկ 2016 թվականի մայիսի 25-ին սույն բողոքի գրավոր պատասխան է ներկայացրել Ռ. Խաչատրյանի պաշտպան Կ. Հակոբյանը:
Թիվ ԵԿԴ/0289/01/15 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 2016թ. մայիսի 23-ին:
2016 թվականի մայիսի 24-ի որոշմամբ վերը նշված վերաքննիչ բողոքն ու դրա գրավոր պատասխանն ընդունվել են վարույթ և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության է նշանակվել վճռաբեկության կանոններով:
2. Գործի փաստական հանգամանքները
Նախաքննության մարմնի կողմից ամբաստանյալ Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, 2015 թվականի հոկտեմբերի 24-ին՝ ժամը 14:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Նալբանդյան 28 հասցեում գործող <<Հայփոստ>> ՓԲԸ-ի թիվ 0010 բաժանմունքում մոտ 15 րոպե կոպիտ կերպով խախտել է հասարակական կարգը, որն արտահայտվել է բաժանմունքի աշխատակիցների նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով և զուգորդվել է <<Հայփոստ>> ՓԲԸ-ի աշխատակից Գրիգոր Խաչատրյանի նկատմամբ բռնություն գործադրելով:
Այսպես.
Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանն իր հարսնացուից` Անահիտ Սաղաթելյանից տեղեկանալով, որ աշխատանքի ընթացում <<Հայփոստ>> ՓԲԸ-ի աշխատակիցները վիրավորել են նրան` խուլիգանական մղումներից ելնելով, իր անձի առավելությունը ցուցադրելու նպատակով և իր վարքով հակադրվելով շրջապատին, արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելով գործող <<Հայփոստ>> ՓԲԸ-ի թիվ 0010 բաժանմունքի աշխատակիցների նկատմամբ` վիճաբանության մեջ է մտել Գրիգոր Խաչատրյանի հետ, որի ընթացքում հարվածներ հասցրել նրա կրծքավանդակին, դիտավորությամբ մոտ 15 րոպե տևողությամբ կոպիտ կերպով խախտել է հասարակական կարգը և խաթարել է <<Հայփոստ>> ՓԲԸ-ի թիվ 0010 բաժանմունքի բնականոն աշխատանքը:
3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները, պահանջը և վերաքննիչ բողոքի գրավոր պատասխանը
Վերաքննիչ բողոքը և դրան ներկայացված պատասխանը քննվում են հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով`
Բողոք բերած անձինք նշել են, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, ճիշտ չի կիրառել քրեական օրենքը, առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, չեն պահպանվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 48-րդ, 61-րդ հոդվածներով, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ, 107-րդ, 124-127-րդ հոդվածներով սահմանված պահանջները, խախտվել է նաև Սահմանադրությամբ պաշտպանվող շահերի անհրաժեշտ հավասարակշռությունը:
Վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 23-րդ, 124-րդ, 127-րդ, 358-րդ հոդվածները, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի Շահեն Հախվերդյանի վերաբերյալ ԱՎԴ/0014/01/11 որոշումը՝ բողոքաբերները նշել են, որ ձեռք բերված և դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցների գնահատման գործընթացում դատարանը պետք է դրսևորի անկողմնակալ վերաբերմունք, չպետք է գերապատվություն տա այս կամ այն ապացույցին, իսկ դրանց արժանահավատությունը գնահատելիս պետք է համապատասխան հիմնավորումներ և պատճառաբանություններ ներկայացնի։
Բողոքաբերները նշել են, որ Ռ. Խաչատրյանի կատարած գործողությունների հետևանքով հասարակության անդամների, տվյալ դեպքում՝ «Հայփոստ>> ՓԲ ընկերության աշխատակիցների մեջ ակնհայտորեն առաջացել է վրդովմունք, նրանց անհարմարություն և լուրջ անհանգստություն է պատճառվել, ինչպես նաև աշխատանքային արարողությունը որոշակի ժամանակահատվածով կազմալուծվել է՝ բնականաբար, հիմնարկի բնականոն գործընթացը խաթարվել է։ Նշված հանգամանքի մասին է վկայում այն, որ իրենց նախաքննական ցուցմունքներում տուժող Գ. Խաչատրյանը, վկաներ Ա. Խաչատրյանը և Մ. Հարությունյանը նշել են, որ Ռ. Խաչատրյանը, մուտք գործելով փոստային բաժանմունք, մինչև տուժող Գ. Խաչատրյանի բաժանմունք վերադառնալը, այսինքն՝ նրա բացակայության պայմաններում, աշխատակիցների հանդեպ դրսևորել է անհարգալից վերաբերմունք, հնչեցրել է հայհոյանքներ, դեռ ավելին, անցել է օպերատորների սպասարկման վայր, աղմկել է և պահանջել, որպեսզի կանչեն իրենց տղամարդ աշխատակիցներին, հետևաբար, Ռ. Խաչատրյանի նման գործողությունների հետևանքով աշխատակիցների մոտ առաջացել է վրդովմունք, պատճառվել է անհարմարություն, մանավանդ, որ վերջինի վարքագիծը աշխատակիցների համար եղել է անակնկալ և անհասկանալի։ Այսինքն՝ Ռ. Խաչատրյանը նման վարքագիծ սկսել է դրսևորել տուժող Գ. Խաչատրյանի բացակայությամբ, ինչը չի ընդհատվել, դեռ ավելին՝ տուժող Գ. Խաչատրյանի հայտնվելուն զուգահեռ շարունակվել է՝ վերածվելով ծեծկռտուքի և քաշքշուկի, որի ընթացքում Ռ. Խաչատրյանի հասցրած հարվածներից երկուսը դիպել են վկա Ա. Խաչատրյանին, իսկ դադարել է այն ժամանակ, երբ վկա Մ. Հարությունյանը փորձել է զանգահարել ոստիկանություն, իսկ վկա Ա. Խաչատրյանը, նկարագրված իրավիճակով պայմանավորված, անմիջապես վազել և կանչել է նախարարության շենքում ծառայություն իրականացնող ոստիկանին։ Նշված հանգամանքն առնվազն վկայում է աշխատակիցների մոտ լուրջ անհանգստության, ինչու չէ նաև Ա. Խաչատրյանի մոտ առողջության, գույքի պահպանության հարցում առաջացած վախի զգացումի առկայության մասին, հակառակ, դեպքում, եթե լուրջ անհանգստություն, վոդովմունք կամ վախի զգացում չլիներ, ապա կարիք չէր լինի բաժանմունքի երկու աշխատակցի կողմից ոստիկանություն զանգահարել փորձելու և ոստիկանության աշխատակցին կանչելու համար։
Անդրադառնալով Առաջին ատյանի դատարանի կողմից արձանագրած այն հանգամանքին, որ աշխատակիցներին լուրջ անհանգստություն չի պատճառվել, բողոքաբերները նշել են, որ դատարանի կողմից նշված «աշխատակիցներից ոմանք» ձևակերպումը կարող է վերաբերվել միայն Զ. Ղանդոյանին, ով միայն սկզբնական պահին չի խառնվել, սակայն, հաճախորդին արագ սպասարկելուց հետո ևս փորձել է բաժանել վիճաբանողներին, դեռ ավելին՝ դատարանում հայտնել է, որ
վիճաբանության ընթացքում Գ.Խաչատրյանին մի կողմ է քաշել, գտնվել է մեջքով դեպի
Ռ. Խաչատրյանը, իսկ Մ. Հարությունյանը դատարանում հայտնել է, որ ոստիկանին
կանչելու անհրաժեշտությունը եղել է, քանի որ վախ կար, որ հետո կարող են խնդիրներ
առաջանալ։
Նշված բոլոր հանգամանքների առկայությունը արդեն իսկ վկայում է Ռ. Խաչատրյանի կողմից դրսևորած վերաբերմունքի բացահայտ անհարգալից լինելու մասին, որն արտահայտվել է մարդկային համակեցության կանոնների նկատմամբ ակնհայտ արհամարհանք դրսևորելու, հասարակական վայրերում վարքագծի կանոնները ցուցադրական կերպով անտեսելու, շրջապատի մարդկանց հակադրվելու ձևով, այսինքն՝ Ռ. Խաչատրյանի գործողությունները որևէ կերպ չեն կարող գնահատվել որպես պարկեշտ և պատշաճ վարքագիծ, առհասարակ նման պայմաններում խոսք չի կարող լինել բարեկրթության մասին։
Անդրադառնալով Ռ. Խաչատրյանի մոտ խուլիգանական մղումների առկայությանը, բողոքաբերները նշել են, որ վերջինս աղմկելով մուտք է գործել բաժանմունք, անհարգալից վերաբերմունք դրսևորել այնտեղ ներկա աշխատակիցների նկատմամբ, հայհոյել է և հատկանշական է, որ նման վարքագիծ դրսևորել է տուժող Գ. Խաչատրյանի բացակայության պայմաններում, որպիսի հանգամանքի պայմաններում դատարանի այն հետևությունը, որ Ռ. Խաչատրյանի՝ «Հայփոստ>> ՓԲ ընկերության բաժանմունքում դրսևորած վարքագիծն ուղղված է եղել կոնկրետ անձի՝ Գ. Խաչատրյանի և ոչ թե բաժանմունքի աշխատակիցների դեմ, անհիմն է այն պարզ պատճառով, որ այն դեպքում, երբ տվյալ հասարարական վայրում բացակայում է կոնկրետ անձը, ում հետ կարող էր վիճաբանություն առաջանալ և որտեղ վերջինի բացակայության պայմաններում դրսևորվում է նման վարքագիծ, ապա այստեղ խոսք չի կարող լինել այն մասին, որ Ռ. Խաչատրյանի վարքագիծն ուղղված է եղել տուժող Գ. Խաչատրյանի դեմ։
Անդրադառնալով տուժողի հակաբարոյական վարքագծին, բողոք բերած անձինք նշել են, որ Առաջին ատյանի դատարանը նման եզրահանգման է եկել՝ հիմնվելով բացառապես ամբաստանյալ Ռ. Խաչատրյանի և վկա Ա. Սաղաթելյանի ցուցմունքների վրա, այն մասով, որ տուժող Գ. Խաչատրյանը մի քանի անգամ կոպիտ կերպով դիտողություններ է արել Ա. Սաղաթելյանին, ինչից վերջինս վիրավորվել և հուզվել է, նաև այդ մասին տեղեկացրել է Ռ. Խաչատրյանին, սակայն, քրեական գործի քննության ընթացքում ձեռք չեն բերվել փաստական տվյալներ այն մասին, թե կոնկրետ ինչ կերպ են այդ դիտողություններն արվել և արդյոք դրանք իրենց մեջ վիրավորանք պարունակել են, թե ոչ։ Դեռ ավելին՝ հիմնավորվել է, որ տուժող Գ. Խաչատրյանը Ա. Սաղաթելյանին դիտողություն է արել վերջինիս աշխատանքային պարտականությունների կատարման հետ կապված, այսինքն՝ դրանք կրել են բացառապես աշխատանքային բնույթ, բացի այդ, Ա. Սաղաթելյանն իր աշխատակիցների բնութագրմամբ եղել է շուտ հուզվող, ամեն չնչին առիթով սրտնեղել է, նաև հանդես է եկել արտահայտությամբ, որ իրեն դիտողություն կարող է անել միայն իր հայրիկը, այսինքն՝ վերջինս հակված չի եղել նույնիսկ որևէ մեկից աշխատանքային բնույթի դիտողություններ ընդունելու, ինչը, սակայն, աշխատանքային հարաբերություններում օրինաչափ է և չի կարող դիտվել որպես հակաբարոյական կամ հակաիրավական։ Այսինքն՝ դատարանը տուժող Գ, Խաչատրյանի գործողությունները հակաբարոյական է որակել՝ հիմնվելով վկա Ա. Սաղաթելյանի անձնական հատկանիշների, նրա և Ռ. Խաչատրյանի սուբյեկտիվ ընկալումների վրա, այն, որ Գ. Խաչատրյանը, բացառապես աշխատանքային բնույթի դիտողություններ անելով, դրսևորել է հակաբարոյական վարքագիծ։ Մինչդեռ, դատարանը տուժողի գործողությունները հակաբարոյական գնահատելու համար, պետք է հիմք ընդուներ ոչ թե սուբյեկտիվ պատկերացումները, այլ հասարակության մեջ համընդհանուր ճանաչում գտած բարոյական արժեքների գնահատման չափանիշները։
Վկայակոչելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի Խաչիկ Հովասափի Ղազարյանի վերաբերյալ ԵԷԴ/0138/01/09 որոշումը՝ բողոքաբերները նշել են, որ տուժողի կողմից հակաբարոյական վարքագիծ չի դրսևորվել, վկա Ա. Սաղաթելյանի մոտ առաջացած հուզական վիճակը պայմանավորված է եղել վերջինիս անձնային հատկանիշներով /նեղացկոտ, շուտ հուզվող և այլն/, հետևաբար, դատարանի հետևությունն այն մասին, որ Ռ. Խաչատրյանի գործողություններում բացակայել են խուլիգանական դրդումները, և նրա արարքը պայմանավորված է եղել հուզական վիճակով, անհիմն են, քանի որ Ա. Սաղաթելյանի մոտ անձնական հատկանիշներով պայմանավորված հուզական վիճակի առկայությամբ Ռ. Խաչատրյանի մոտ առաջացած հուզական վիճակը որևէ կերպ չի կարող նույնանալ Վճռաբեկ դատարանի վերը նշված որոշմամբ նկարագրված հակաբարոյական վարքագծի դրսևորման ադյունքում ձևավորված հուզական վիճակի հետ։ Այլ կերպ ասած՝ Ա. Սաղաթելյանը, լինելով, Ռ. Խաչատրյանի հարսնացուն, կարելի է արձանագրել անվիճելի փաստ, որ վերջինս քաջատեղյակ էր իր հարսնացուի անձնային հատկանիշների, մասնավորապես, չնչին առիթներով հուզական լինելու հանգամանքի մասին։ Այսինքն՝ նման հանգամանքը դատարանի կողմից ողջամտորեն չպետք է դրվեր Ռ. Խաչատրյանի մոտ առաջացած հուզական վիճակը գնահատելու հիմքում, դեռ ավելին նման պայմաններում՝ վերջինիս մոտ չէր կարող ձևավորվել հակակրանք Գ. Խաչատրյանի հանդեպ:
Բողոքաբերները նշել են, որ նախաքննության ընթացքում որպես կասկածյալ հարցաքնվելիս Ռ. Խաչատրյանը հայտնել է, որ իր գործողությունների արդյունքում խաթարվել է «Հայփոստ»–ի աշխատանքը և իր գործողություններն անհարգալից վերաբերմունք են ունեցել փոստի աշխատակիցների նկատմամբ, որպիսի հակասությունը Ռ. Խաչատրյանը պարզաբանել է նրանով, որ ինքը չի հասկացել խաթարել բառի իմաստը, հետագայում նշված հանգամանքին ուշադրություն է դարձրել և այժմ հասկացել է, որ իրականում իր գործողություններով չի խաթարվել բաժանմունքի աշխատանքը, ինքն իրականում շատ քաղաքավարի է մոտեցել աշխատակիցներին և նրանցից հարցրել է, թե որտեղ է Գ. Խաչատրյանը։
Նշված ապացույցների արժանահավատությունը գնահատելու տեսանկյունից բողոքաբերները նշել են, որ դատարան հրավիրված տուժող Գ. Խաչատրյանը և վկա Մ. Հարությունյանը մինչև ցուցմունք տալը, դատարանից խնդրեցին հիմք ընդունել իրենց նախաքննական ցուցմունքները, բացի այդ՝ տուժող Գ. Խաչատրյանը հայտարարեց, որ բողոք ու պահանջ չունի ամբաստանյալ Ռ. Խաչատրյանից։ Ասվածը հիմք է տալիս ենթադրելու, որ տուժող Գ. Խաչատրյանը հաշտվել է ամբաստանյալի հետ, հետևաբար, բողոք ու պահանջ չունենալով ամբաստանյալից, բնականաբար, չի ցանկանում, որպեսզի վերջինս ենթարկվի պատասխանատվության և պատժի, սակայն, քանի որ ամբաստանյալին մեղսագրվող արարքը չի հանդիսանում մասնավոր հետապնդման գործ, ուստի տուժողը դատարանում փորձել է հնարավորինս այսպես ասած մեղմ ներկայացնել ամբաստանյալի գործողությունները, այն է՝ հերքել է Ռ. Խաչատրյանի կողմից իրեն հայհոյելու, վիրավորելու, աշխատակիցների նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու հանգամանքները, միաժամանակ, ընդունել է, որ ամբաստանյալն իրեն միայն մեկ անգամ է հարվածել։ Պետք է նշել, որ նույն տրամաբանությամբ պետք է մեկնաբանել նաև վկաներ Մարգարիտա Հարությունյանի և Ալվարդ Խաչատրյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքների միջև առկա հակասությունների պատճառները:
Պետք է նշել, որ նման հակասական ցուցմունքների առկայության պայմաններում դատարանը, սակայն, հիմք է ընդունել այն, որ որպես վկա հարցաքննված աշխատակիցները հայտնել են, որ Ռ. Խաչատրյանի գործողություններն ուղղված են եղել Գ. Խաչատրյանի դեմ, այլ ոչ թե իրենց, մինչդեռ վերջիններս իրենց նախաքննական ցուցմունքներում հայտնել էին, որ Ռ. Խաչատրյանը, մտնելով բաժանմունք, աղմկել է, իրենց հետ խոսել է կոպիտ տոնով, իրենց նկատմամբ դրսևորել է անհարգալից վերաբերմունք։
Բողոքաբերները, վկայակոչելով տուժող Գ. Խաչատրյանի, վկաներ Հ. Հարությունյանի, Ա.Խաչատրյանի և Զ. Ղանդոյանի ցուցմունքները նշել են, որ վերջիններով հաստատվում է, որ վիճաբանություն է տեղի ունեցել ամբաստանյալի և տուժող Գ. Խաչատրյանի միջև, ընդ որում, ամբաստանյալը մտել է բաժանմունք, աղմկել, անհարգալից վերաբերմունք դրսևորել աշխատակիցների նկատմամբ, պահանջել, որպեսզի կանչեն իրենց տղաներին, անցել է աշխատանքային տարածք, այդ ժամանակ, նրան է մոտեցել Գ. Խաչատրյանը, ով կարծել է, որ աղմուկ բարձրացրած երիտասարդը դժգոհ հաճախորդ է, իրեն քաղաքավարի է դրսևորել, հանգիստ տոնով փորձել է պարզաբանում ստանալ, չի հասցրել բան ասել, իսկ ամբաստանյալն անսպասելի հարվածել է վերջինիս, շարունակել հարվածներ հասցնել, բացի այդ Գ. Խաչատրյանի կողմից Ա. Սաղաթելյանին անձնական վիրավորանք հասցնելու մասին որևէ տեղեկություն չեն հայտնել, դեռ ավելին, նշել են, որ դիտողություն է արվել, որը եղել է աշխատանքային բնույթի, միաժամանակ, միջադեպի արդյունքում բաժանմունքի բնականոն աշխատանքը խաթարվել է, ընդ որում, Մ. Հարությունյանի, ինչպես նաև Ա. Խաչատրյանի մոտ առաջացել է անհանգստություն, վախ և հուզվածություն, իսկ այնտեղ ներկա գտնված մեկ կամ երկու հաճախորդները, ինչպես նշվել է Զ. Ղանդոյանի կողմից, անմիջապես գնացել են՝ չնայած նրան, որ վերջիններս իրենց դատաքննական ցուցմունքներում, վերը նշված պատճառաբանությամբ փորձել են վիճաբանության տևողությունը ավելի քիչ ներկայացնել, այնուհանդերձ, պետք է նշել, որ բաժանմունքի բնականոն աշխատանքը խաթարվել է, ինչի մասին է վկայում Ա. Խաչատրյանի կողմից դատարանում հայտնած այն տեղեկությունը, որ իրենք շատ ծանրաբեռնված են աշխատում և նույնիսկ ծանրաբեռնվածության պատճառով կիրակի օրերին են աշխատանքի գնում։
Բացի այդ, անհրաժեշտ է ուշադրություն դարձնել նաև նրան, որ Ա. Խաչատրյանի կողմից ոստիկանին հրավիրելը ենթադրում է, որ իրավիճակը եղել է բավականին անկառավարելի, հակառակ դեպքում, Ալվարդ Խաչատրյանի կողմից վերջինիս անմիջապես հրավիրելու անհրաժեշտությունը չէր լինի։
Անդրադառնալով ամբաստանյալի ցուցմունքին, բողոքաբերները նշել են, որ Ռ. Խաչատրյանը ևս, դատարանում տալով իր նախաքննական ցուցմունքից էականորեն տարբերվող ցուցմունք, այն է՝ հերքել է իր գործողությունների արդյունքում բաժանմունքի բնականոն աշխատանքի խաթարումը, դրանցով աշխատակիցների նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելը, ինչպես նաև իր կողմից հայհոյանքներ և վիրավորական արտահայտություններ հնչեցնելը, դրանով փորձում է խուսափել պատասխանատվությունից, քանի որ ինչպես արդեն նշվեց, տուժողի և վկաների գիտակցմամբ և ընկալմամբ իրենց բաժանմունքի բնականոն աշխատանքը խաթարվել է, որպիսի հանգամանքն արդեն իսկ հիմնավորվել է նրանց ցուցմունքներով, իսկ հակառակ դրան, ամբաստանյալի ընկալմամբ աշխատանքը չի խաթարվել, սակայն, պետք է նշել, որ աշխատանքի բնականոն ընթացքի խաթարվելու կամ չխաթարվելու օբյեկտիվ գնահատականը կարող է տրվել անմիջականորեն այդ աշխատանքը կատարող անձի կամ անձանց կողմից, տվյալ դեպքում, «Հայփոստ»-ի աշխատակիցներ հանդիսացող տուժողի և վկաների, քանի որ տվյալ աշխատանքն իրենք են կատարելիս եղել, այլ ոչ թե ամբաստանյալը, այստեղից էլ հետևություն, որ ամբաստանյալի այն պնդումը, թե իր գործողությունների արդյունքում բաժանմունքի աշխատանքը չի խաթարվել, չի կարող դիտվել արժանահավատ։ Բացի այդ, գործի քննությամբ չի հիմնավորվել, որ տուժող Գ. Խաչատրյանը որևէ անձնական վիրավորանք է հասցրել Անահիտ Սաղաթելյանին, դեռ ավելին, հիմնավորվել է, որ տուժողը միայն աշխատանքային դիտողություն է արել նրան, իսկ Ա. Սաղաթելյանը շուտ հուզվող է, բացի այդ, ամբաստանյալն անձամբ չի ճանաչել Գ. Խաչատրյանին, իսկ ամբաստանյալի կողմից տուժողի հանդեպ դրսևորած կտրուկ ու անակնկալ գործողությունները, այն է՝ առանց տուժողի հետ հանգիստ պայմաններում հանդիպելու, վերջինից պարզաբանումներ ստանալու՝ բաժանմունքում աղմուկ բարձրացնելը, տուժողին բաժանմունքում փնտրելը և տեսնելուն պես անմիջապես հարված հասցնելը, արդեն իսկ բացառում է ամբաստանյալի և տուժողի միջև միջանձնային հարաբերության առկայությանը և դրանով պայմանավորված վիճաբանության առաջացումը։
Ըստ բողոքաբերների՝ Առաջին ատյանի դատարանը, գործով տուժողի և վկաների, ինչու չէ՝ նաև ամբաստանյալի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքների միջև էական հակասությունների առկայության պայմաններում, գործում առկա ապացույցները գնահատելիս, հիմք է ընդունել վերջիններիս դատաքննական ցուցմունքները, իր նմանօրինակ գործողություններով չեզոքացրել է նախաքննության ընթացքում ձեռք բերված թույլատրելի ապացույցի իմաստը՝ անտեսելով օրենքով սահմանված կարգով սուտ ցուցմունք տալու համար քրեական պատասխանատվության ենթարկվելու մասին նախազգուշացված անձի նախաքննության ընթացքում տված և դատարանում հետազոտված ցուցմունքի առկայությունն ընդհանրապես՝ այդ կերպ տուժող Գ. Խաչատրյանի, վկաներ Ա. Խաչատրյանի և Մ. Հարությունյանի դատաքննական ցուցմունքները նախաքննականի նկատմամբ առավել նախապատվելի և արժանահավատ դարձնելով՝ առանց որևէ հիմնավորման։
Ելնելով վերոգրյալից բողոքաբերները խնդրել են Վերաքննիչ դատարանին՝ Առաջին ատյանի դատարանի 2016 թվականի ապրիլի 13-ի դատավճիռն ամբողջությամբ բեկանել և կայացնել մեղադրական դատավճիռ՝ ամբաստանյալ Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանին դատապարտելով տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի 300-ապատիկի չափով:
Վերաքննիչ բողոքի գրավոր պատասխանում Ռ. Խաչատրյանի պաշտպան Կ. Հակոբյանը նշել է, որ մեղադրողների բողոքն անհիմն է, այն չի բխում ինչպես ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 30.03.2012թ. Շ. Հախվերդյանի վերաբերյալ ԱՎԴ/0014/01/11 գործով որոշման դիրքորոշումներից, այնպես էլ գործով դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցներից։
Պաշտպանը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը հիմնավոր է, այն կայացվել է ինչպես ներպետական, այնպես էլ ՀՀ ստանձնած միջազգային պարաավորություններին համապատասխան։
Առաջին ատյանի դատարանը, հետազոտելով և գնահատելով տուժողի, վկաների և ամբաստանյալի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները, այդ թվում նաև նախաքննական ցուցմունքների հրապարակումից հետո անճշտությունները դատաքննական ցուցմունքներով պարզաբանելուց հետո, իրավացիորեն արձանագրել է, որ հաստատվել են քննվող քրեական գործով Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշման 29-րդ կետում սահմանված և խուլիգանության հանցակազմի հատկանիշը բացառող կետերից առնվազն երեքը, որոնք վկայակոչվել են նաև վերաքննիչ բողոքում։
Այս առումով անհիմն են մեղադրողների այն պնդումները, որ դատավճիռ կայացնելիս դատարանը հենվել է միայն դատաքննական ցուցմունքների վրա, քանի որ իրականում դատարանը, կատարելով գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտություն, հաշվի է առել ու գնահատել նաև նախաքննության ընթացքում տուժողի, վկաների տված ցուցմունքները։ Միայն նշված պահանջների պահպանմամբ դատաքննությունից հետո դատարանը, անդրադառնալով Վճռաբեկ դատարանի կողմից սահմանված հիշյալ պայմաններից յուրաքանչյուրին, հաստատված է համարել այն հանգամանքը, որ տվյալ օրը հիշյալ անձանց աշխատավայրում իրավիճակը եղել է սովորականի նման, սակայն շուրջ 10-15 րոպե աշխատանքի բնականոն ընթացքը կտրուկ փոփոխվել է՝ Ռաֆայել և Գրիգոր Խաչատրյանների միջև առաջացած վիճաբանության հետևանքով։ Նման պարագայում, դատարանը չի բացառել, որ Ռ. Խաչատրյանի դրսևորած վարքագծի հետևանքով ընկերության աշխատակիցների մոտ կարող էր առաջանալ լարվածություն, տագնապ, ինչու չէ նաև վախ, քանի որ մի քանի րոպե տևած վիճաբանությունը ծագել է բոլորի համար անսպասելի ձևով։
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի հետևությունն այն մասին, որ Ռ. Խաչատրյանի կողմից հասարակական կարգի նկատմամբ դրսևորած խախտումը չի կարող գնահատվել որպես կոպիտ, և դատարանին բերել այն եզրահանգման, որ նրա գործողությունների հետևանքով հասարակությանը լուրջ անհանգստություն է պատճառվել, մեղադրողները, համարելով անհիմն, վկայակոչել են տուժող Գ. Խաչատրյանի, վկաներ Ա. Խաչատրյանի, և Մ.Հարությունյանի սկզբնական նախաքննական ցուցմունքները, սակայն նախաքննական վկայակոչված ցուցմունքները եղել էն թերի, դրանցում տեղ գտած մի շարք անճշտությունները շտկվել էին դեռևս նախաքննության փուլում: Գործի հանգամանքների վերաբերյալ թե նախաքննական, թե դատաքննական ցուցմունքներն օբյեկտիվ ներկայացնելու պայմաններում ակնհայտ է դառնում վերաքննիչ բողոքի անհիմն լինելու փաստը։
Պաշտպանը նշել է, որ տուժող Գ.Խաչատրյանը, վկաներ Ա. Խաչատրյանը և Մ. Հարությունյանը դատաքննության ընթացքում ևս հերքել են աշխատանքների խաթարվելու հանգամանքը:
Պաշտպանը նշել է, որ հիմնազուրկ են, գործով ձեռք բերված որևէ ապացույցից չեն բխում մեղադրողների այն պնդումները, որ նախաքննական ցուցմունքներում տուժող Գ.Խաչատրյանը, վկաներ Ա. Խաչատրյանը և Մ. Հարությունյանը նշել են, որ Ռ.Խաչատրյանը, մուտք գործելով փոստային բաժանմունք, մինչև տուժող Գ.Խաչատրյանի բաժանմունք վերադառնալը, այսինքն նրա բացակայության պայմաններում, աշխատակիցների հանդեպ դրսևորել է անհարգալից վերաբերմունք, հնչեցրել է հայհոյանքներ, դեռ ավելին, անցել է օպերատորների սպասարկման վայր, աղմկել է և պահանջել, որպեսզի կանչեն իրենց տղամարդ աշխատակիցներին։
Պաշտպանը, վկայակոչելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում արված հետևությունները, նշել է, որ տեղին չեն դատարանում մեղադրանքի կողմի պնդումներն այն մասին, թե ամբաստանյալի գործողությունների արդյունքում արդեն իսկ առկա է խուլիգանության հանցակազմը, ելնելով լոկ այն բանից, որ նրա գործողությունների արդյունքում խաթարվել է «Հայփոստ» ՓԲԸ համապատասխան բաժանմունքի աշխատանքները։
Վերաքննիչ բողոքի պատասխանում պաշտպանը, անդրադառնալով դատարանի կողմից Գ.Խաչատրյանի կողմից Ա.Սաղաթելյանի նկատմամբ նախկինում դրսևորած, վերջինիս կողմից որպես հակաբարոյական ընկալված և նույնությամբ նշանածին՝ Ռ.Խաչատրյանին, փոխանցած վարքագծի վերաբերյալ մեղադրողների գնահատականին, ընդգծել է, որ դատարանի վերլուծությունը տուժող Գ.Խաչատրյանի հակաբարոյական վարքագիծ դրսևորելու վերաբերյալ մեղադրողներն անհիմն են գնահատել։
Պաշտպանը գտել է, որ վկա Ա. Սաղաթելյանը, անծանոթ միջավայրում ենթարկվելով տուժող Գ.Խաչատրյանի կոպիտ դիտողությանը, կնքված ծրարները հաճախորդի ձեռքից խլելը և Ա.Սաղաթելյանի դիմաց նետելը /հիմք՝ Ա.Սաղաթելյանի ցուցմունքը/, լուրջ շեղում է էթիկայի կանոններից, որը վիրավորել է երիտասարդ աղջկա պատիվը, հանգեցրել սեփական ինքնագնահատականի իջեցման, որի պատճառով վերջինս հուզվել և արտասվել է։ Այդպիսի գործողությունը ոչ մի կապ չունի աշխատանքային գործունեության հետ կապված դիտողության հետ, և ինչպես նշվել է նախադեպային որոշմամբ, աչքի է ընկել բավականաչափ ցինիզմով և հանդգնությամբ։
Այդ պատճառով դատարանի հետևությունը ոչ միայն բխել է մեղադրողների կողմից վկայակոչված նախադեպային որոշման պահանջներից, այլև իրականում նշված հանգամանքն էական նշանակություն է ունեցել Ռ.Խաչատրյանի՝ տուժող Գ.Խաչատրյանի նկատմամբ հակակրանքի առաջացման, ի վերջո քննարկվող դեպքի ժամանակ վիճաբանության առաջացման համար։
Պաշտպանը նշել է, որ մեղադրողների վերլուծությունը, ամբաստանյալի նախաքննական ցուցմունքից էականորեն տարբերվող ցուցմունք տալու վերաբերյալ, իրականությանը չի համապատասխանում, քանի որ վերջինս կրկնելով նախաքննական ցուցմունքները միայն պարզաբանել է, որ չի հասկացել իր գործողությունների արդյունքում բաժանմունքի բնականոն աշխատանքի խաթարում, դրանցով աշխատակիցների նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորել բառերի իմաստը, իրականում իր գործողություններով չի խաթարվել բաժանմունքի աշխատանքը, ինքն իրականում քաղաքավարի է մոտեցել աշխատակիցներին և նրանցից հարցրել է, թե որտեղ է Գ.Խաչատրյանը։ Այդ մասին նախաքննական ցուցմունքում գրել է քննիչի թելադրանքով, ընդ որում այն նախադասությունից հետո, որ իր գործողություններն ուղղված են եղել միայն Գրիգորի դեմ։
Մեղադրողների այն պնդումները, որ տուժող Գ. Խաչատրյանի կողմից Ռ. Խաչատրյանի նկատմամբ բողոք ու պահանջ չունենալու մասին հայտարարելը հիմք է տվել ենթադրել, որ նա հաշտվել է ամբաստանյալի հետ, չի ցանկացել, որ վերջինս ենթարկվի քրեական պատասխանատվության, այդ պատճառով էլ հնարավորինս մեղմ է ներկայացրել ամբաստանյալի գործողությունները, հերքել է Ռ. Խաչատրյանի կողմից իրեն հայհոյելու, վիրավորելու, աշխատակիցների նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու հանգամանքները, ընդունել է ամբաստանյալի կողմից միայն մեկ անգամ հարվածելու հանգամանքը՝ իրականության հետ ոչ մի կապ չունի։
Մեղադրողները նման ենթադրության ոչ մի հիմք չեն ունեցել այն պարզ պատճառով, քանի որ լինելով փորձառու իրավաբաններ, օբյեկտիվության դեպքում պետք է ընդունեն, որ բազմաթիվ դատական նիստերի ընթացքում տուժողները կատարում են նման հայտարարություններ, ինչն ուղղակի տարբերվում է քրեական պատասխանատվության չենթարկելու վերաբերյալ դատարանին ուղղված խնդրանքից։ Բացի այդ, տուժողի ամբաստանյալի հետ հաշտվելու հիմքով ցուցմունք փոխելու վերաբերյալ եզրահանգումները չեն բխում քրեական գործի նյութերից այն պարզ պատճառով, որ մինչ դատաքննությունը, նախաքննության ընթացքում տուժող Գ.Խաչատրյանն արդեն իսկ հերքել էր Ռ.Խաչատրյանի կողմից իրեն հայհոյելու, վիրավորելու, աշխատակիցների նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու հանգամանքները, ընդունել է ամբաստանյալի կողմից միայն մեկ անգամ հարվածելու հանգամանքը։
Ներկայացված փաստարկները վերաբերում են մեղադրողների՝ մյուս վկաների ցուցմունքների կապակցությամբ ներկայացված գնահատականներին, քանի որ վկաները ոչ մի առնչություն չունենալով ամբաստանյալի, «Հայփոստ>> ՓԲԸ-ից ազատված Ա.Սաղաթելյանի հետ, որևէ պատճառ չեն ունեցել ցուցմունքները փոխելու համար։
Վերաքննիչ բողոքի գրավոր պատասխանում պաշտպանն անդրադարձել է նաև մեղադրողների կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքի պահանջին, այն է` դատապարտել Ռ. Խաչատրյանին 300.000 ՀՀ դրամ տուգանքի, և նշել, որ այն հակասում է Առաջին ատյանի դատարանում ներկայացված պահանջի հետ, քանի որ մեղադրողներն Առաջին ատյանի դատարանում ամբաստանյալի վերաբերյալ միջնորդել են նշանակել պատիժ տուգանքի ձևով՝ 200.000 ՀՀ դրամի չափով։
Ելնելով վերոգրյալից պաշտպանը խնդրել է՝ մերժել Առաջին ատյանի դատարանի արդարացման դատավճռի դեմ մեղադրողներ Ա.Մարտիրոսյանի և Հ. Խաչատրյանի վերաքննիչ բողոքը:
Վերաքննիչ դատարանում մեղադրող Ա. Մարտիրոսյանը պնդեց վերաքննիչ բողոքը` խնդրելով բավարարել այն:
Ամբաստանյալ Ռ. Խաչատրյանի պաշտպան Կ. Հակոբյանն առարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ` խնդրելով Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը թողնել օրինական ուժի մեջ: Ամբաստանյալ Ռ. Խաչատրյանը միացավ պաշտպանի դիրքորոշմանը:
4. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին դատախազ Ա. Մարտիրոսյանի ելույթը, ամբաստանյալ Ռ. Խաչատրյանի և վերջինիս պաշտպան Կ. Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքի դեմ առարկությունները, ինչպես նաև ուսումնասիրելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը՝ թողնել օրինական ուժի մեջ` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն`
<<1. Խուլիգանությունը՝ դիտավորությամբ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելը, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով՝
պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի առավելագույնը հիսնապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ մինչև մեկ ամիս ժամկետով:
2.Նույն արարքը, որը զուգորդվել է անձի նկատմամբ բռնություն գործադրելով կամ դա գործադրելու սպառնալիքով, ինչպես նաև ուրիշի գույքը ոչնչացնելով կամ վնասելով՝
պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկից երեքհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ մեկից երեք ամիս ժամկետով կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը ներկայացվում են բացառապես վերաքննիչ բողոքում, և դրանք չեն կարող փոփոխվել և լրացվել գործի դատական քննության ընթացքում:
Քրեադատավարական օրենսդրության խնդիրներն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 2-րդ հոդվածի համաձայն` քրեական դատավարությունն իրականացվում է ապահովելու համար`
1/ անձի, հասարակության և պետության պաշտպանությունը հանցագործությունից.
2/ անձի և հասարակության պաշտպանությունը պետական իշխանության ինքնիրավ գործողություններից և չարաշահումներից` կապված իրական կամ ենթադրվող հանցավոր արարքի հետ:
Քրեական դատավարություն իրականացնող մարմինները պարտավոր են ձեռնարկել բոլոր միջոցառումները, որպեսզի իրենց գործունեության արդյունքում`
1/ քրեական օրենսգրքերով չթույլատրված արարք կատարած յուրաքանչյուր ոք բացահայտվի և քրեական օրենքով նախատեսված դեպքերում և սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով պատասխանատվության ենթարկվի.
2/ ոչ մի անմեղ անձ հանցանքի կատարման մեջ չկասկածվի, չմեղադրվի և չդատապարտվի.
3/ ոչ ոք անօրինական և կամ առանց անհրաժեշտության չենթարկվի դատավարական հարկադրանքի միջոցների, պատժի, իրավունքների և ազատությունների այլ սահմանափակման:
Անմեղության կանխավարկածի հիմնարար քրեադատավարական սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ, նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի:
Մրցակցության հիմնարար քրեադատավարական սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` դատարանը հանդես չի գալիս մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և արտահայտում է իրավունքի շահերը, նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` քրեական գործը քննող դատարանը, պահպանելով օբյեկտիվությունը և անկողմնակալությունը, մեղադրանքի և պաշտպանության կողմերի համար ստեղծում է գործի հանգամանքների բազմակողմանի և լրիվ հետազոտման անհրաժեշտ պայմաններ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի համաձայն` դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ, նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` քրեական գործով ապացույցներ են ցանկացած փաստական տվյալներ, որոնց հիման վրա օրենքով որոշված կարգով հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը պարզում են քրեական օրենսգրքով նախատեսված արարքի առկայությունը կամ բացակայությունը, այդ արարքը կասկածյալի կամ մեղադրյալի կողմից կատարելը կամ չկատարելը և մեղադրյալի մեղավորությունը կամ անմեղությունը, ինչպես նաև գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1/ դեպքը և հանգամանքները/կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն/.
2/ կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3/ հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4/ անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5/ քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6/ այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
<<Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ապացուցումը` գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն` գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշմամբ արտահայտած իրավական դիրքորոշման համաձայն`
<<... 17. Կոնկրետ հանցանքի կատարման մեջ անձի մեղավորության կամ անմեղության մասին եզրահանգումների հիմնավորվածությունը կախված է նաև բացահայտված փաստերի վերաբերելիության ճիշտ գնահատականից: Հետևաբար, օրենսդիրը քիչ կարևոր չի համարում ապացույցի գնահատականը` գործին վերաբերելու կամ չվերաբերելու տեսանկյունից: Վերջին հաշվով, յուրաքանչյուր ապացույցի վերաբերելիության ճիշտ որոշումը պետք է հանգեցնի օրինական և հիմնավոր որոշում կայացնելու համար անհրաժեշտ և բավարար ապացույցների հավաքմանը:
18. Ապացույցների ազատ գնահատումն օրենսդիրը հռչակել է որպես քրեադատավարական օրենքի սկզբունք, համաձայն որի` ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի:
Այսպես, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածը սահմանում է. «Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ:
Քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան՝ մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում»:
19. Համաձայն նշված սկզբունքի` ապացույցը գնահատող անձը մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերի ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տա: Միևնույն ժամանակ, ներքին համոզմամբ ապացույցների ազատ գնահատումը ենթադրում է, որ ապացույցը գնահատող անձը կաշկանդված չէ տվյալ ապացույցին դատավարության նախորդ փուլերում կամ տվյալ փուլի շրջանակներում այլ անձանց կամ մարմինների տված գնահատականներով:
Նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունենալու օրենսդրական արգելքը բացառում է որևէ ապացույցի նկատմամբ կանխակալ մոտեցում ցուցաբերելը (մյուս ապացույցների նկատմամբ այդ փաստական տվյալի ապացուցողական արժեքին առավելություն վերագրելը կամ այդ արժեքը նվազեցնելը), քանի դեռ այդ ապացույցը քրեադատավարական օրենսգրքով ամրագրված ընթացակարգով օրինականության, մրցակցության և կողմերի իրավահավասարության, մեղադրյալի պաշտպանության իրավունքի ապահովման և այլ սկզբունքների պահպանմամբ չի հետազոտվել պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում:
Այնուհանդերձ, ապացույցների ազատ գնահատման սկզբունքն ապացույցների նկատմամբ կանխակալ մոտեցման արգելքը պայմանավորում է «մինչև դրանց հետազոտումը» բառակապակցությամբ, ուստի նշված նորմը չի կարող մեկնաբանվել այնպես, որ օրենսդիրն ապացույցների հետազոտումից հետո նույնպես արգելում է ապացույցների գնահատման արդյունքում դրանցից մի մասին մյուսների նկատմամբ առավելություն կամ նվազ կարևորություն վերագրելու հնարավորությունը, հակառակ դեպքում, հակասական ապացույցների առկայության պարագայում հնարավոր չէ հիմնավորված հետևության հանգել անձի մեղավորության կամ անմեղության և այլ հարցերի վերաբերյալ:...>>:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, Շահեն Հախվերդյանի վերաբերյալ նախադեպային որոշմամբ վերլուծելով խուլիգանության հանցակազմի հատկանիշները, այդ մասին տալով պարզաբանումներ, միասնական դատական պրակտիկա ապահովելու նպատակով, նշված՝ թիվ ԱՎԴ0014/01/11 որոշմամբ, իրավական դիրքորոշում է ձևավորել ան մասին, որ` <<...Մեջբերված հոդվածի վերլուծությունից երևում է, որ խուլիգանությունը հասարակական կարգի և բարոյականության դեմ ուղղված հանցագործություն է, որի հիմնական, անմիջական օբյեկտն այն հասարակական հարաբերություններն են, որոնք կազմում են հասարակական կարգի բովանդակությունը, իսկ պարտադիր լրացուցիչ օբյեկտն անձի անձեռնմխելիության, պատվի և արժանապատվության, առողջության, քաղաքացիների և կազմակերպությունների գույքային շահերի պաշտպանությանն ուղղված հասարակական հարաբերություններն են։
15. Խուլիգանության հիմնական հանցակազմն ունի մեկ, իսկ որակյալ հանցակազմը՝ երկու օբյեկտ։ Մասնավորապես, հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելը, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով, ենթակա է որակման որպես հասարակ խուլիգնություն, մինչդեռ նույն արարքը, որը զուգորդվում է անձի առողջությանը, գույքային իրավունքներին և այլին վնաս պատճառելով, ենթակա է որակման խուլիգանության որակյալ հանցակազմով։
Խուլիգանության հիմնական հանցակազմի վերոշարադրյալ վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ նշված հանցակազմի օբյեկտի մեկնաբանման համար էական նշանակություն ունի «հասարակական կարգ» հասկացության պարզաբանումը։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հասարակական կարգն ընկալվում է երկու իմաստով՝ լայն և նեղ։
Լայն իմաստով հասարակական կարգը հասարակության մեջ առկա սոցիալական կապերի և հարաբերությունների համակցությունն է, որը ձևավորվում է սոցիալական, իրավական և բարոյական նորմերի գործողության արդյունքում, և յուրաքանչյուր հանցագործություն, զանցանք կամ այլ իրավախախտում այս կամ այն չափով հանգեցնում է դրա խախտման։
Խուլիգանության հիմնական հանցակազմի անմիջական օբյեկտն այն հասարակական հարաբերություններն են, որոնք կազմում են նեղ իմաստով հասարակական կարգի բովանդակությունը։
Նեղ իմաստով հասարակական կարգն ընկալվում է որպես հասարակական նշանակության վայրերում, այն է՝
1) տրանսպորտային միջոցների կայանատեղիներում,
2) օդանավակայաններում,
3) շուկաներում,
4) պուրակներում,
5) այգիներում,
6) կինոթատրոններում,
7) ցուցասրահներում,
8) մարզադաշտերում,
9) փողոցներում,
10) հիմնարկ-ձեռնարկություններում,
11) ուսումնական հաստատություններում,
12) հասարակական տրանսպորտում,
13) հասարակական սննդի սպասարկման վայրերում,
14) հասարակական նշանակության այլ վայրերում
այնպիսի իրադրության առկայություն, որի պայմաններում ապահովված է քաղաքացիների արժանավայել վարքագիծը, կազմակերպությունների, հիմնարկների և հասարակական նշանակության այլ օբյեկտների բնականոն աշխատանքը, ինչպես նաև այդ վայրերում գտնվող անձի (անձանց) ֆիզիկական և հոգեկան անձեռնմխելիությունը։
16. Խուլիգանության հիմնական հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է հասարակական նշանակության վայրերում, ինչպես նաև հասարակական նշանակություն չունեցող այլ վայրերում, որտեղ առկա է հանրություն, սահմանված կարգի կոպիտ խախտման մեջ, որն արտահայտվում է այդ վայրերում հասարակության անդամների նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով։ Խուլիգանության որակյալ հանցակազմի պարագայում վերոնշյալ արարքները զուգորդում են բռնությամբ, գույքը վնասելով կամ ոչնչացնելով և այլն։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը խուլիգանության հանցակազմով որակելու համար անհրաժեշտ է նախևառաջ հիմնավորել խուլիգանության հիմնական հանցակազմի առկայությունը։
17. Խուլիգանության հիմնական և որակյալ հանցակազմերի օբյեկտների և օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքների՝ սույն որոշման 15-16-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ հասարակական կարգի ոչ կոպիտ խախտումը, որը թեև արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով, ենթակա չէ որակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածով։ Նույն կերպ, վկայակոչված հոդվածով ենթակա չէ որակման հասարակական կարգի այն կոպիտ խախտումը, որը չի դրսևորվել հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով։
Ուստի Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը ենթակա է որակման որպես խուլիգանություն միայն այն դեպքում, երբ գործով ձեռք բերված ապացույցներով կհիմնավորվի հասարակական կարգի խախտման կոպիտ լինելը և միաժամանակ, հասարակության նկատմամբ այդ խախտմամբ արտահայտված անհարգալից վերաբերմունքի բացահայտ լինելը։
18.Կոպիտ խախտումը՝ որպես խուլիգանության հանցակազմի հատկանիշ, բնութագրական է հասարակական կարգի կազմալուծման կամ խախտման գործընթացի արդյունքներին (հետևանքին)։ Այն արտահայտվում է նրանում, որ անձի կատարած գործողությունների հետևանքով հասարակության անդամների մեջ առաջանում է զայրույթ, վրդովմունք, կամ նրանց անհարմարություն կամ լուրջ անհանգստություն է պատճառվում, կամ առաջանում է վախի զգացում իրենց կյանքի, առողջության, գույքի պահպանության կապակցությամբ։ Բացի այդ, կոպիտ խախտումն արտահայտվում է նաև աշխատանքային և այլ գործունեության կամ հասարակական նշանակության արարողության կազմալուծմամբ։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խախտումը որպես կոպիտ գնահատելիս անհրաժեշտ է ելնել հասարակական կարգի վրա այդ խախտման ունեցած ազդեցությունից։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով կարող է խախտվել ցանկացած արարքի կատարման պարագայում, մինչդեռ խուլիգանության առկայության մասին է վկայում այնպիսի արարքի կատարումը, որը միտված է հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելուն և որպես այդպիսին, հանդիսացել է խուլիգանություն կատարող անձի դիտավորության մեջ ընդգրկված նպատակի իրականացման միջոց։
19. Հիմք ընդունելով սույն որոշման նախորդ կետում շարադրված վերլուծությունը՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ յուրաքանչյուր դեպքում արարքը խուլիգանություն որակելու համար, ի թիվս սույն որոշման մեջ նշված այլ հանգամանքների, անհրաժեշտ է քննության առնել նաև այն, թե արդյոք այդ արարքի հետևանքով հասարակության անդամներին լուրջ անհանգստություն է պատճառվել։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հասարակության անդամներին լուրջ անհանգստություն պատճառելու հանգամանքի առկայությունը յուրաքանչյուր դեպքում անհրաժեշտ է գնահատել՝ ելնելով նեղ իմաստով հասարակական կարգի նկատմամբ դրա ուղղվածությունից։ Այլ խոսքով՝ հասարակության անդամներին լուրջ անհանգստություն պատճառելու հանգամանքն առկա է, եթե հանցավորի արարքի հետևանքով խախտվում է հասարակական նշանակության վայրերում գտնվող անձի (անձանց) ֆիզիկական և հոգեկան անձեռնմխելիությունը, կամ էականորեն խաթարվում է կազմակերպությունների, հիմնարկների և հասարակական նշանակության այլ օբյեկտների բնականոն աշխատանքը։
20. Խուլիգանության օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքի՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտման հարցը քննարկելիս Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասի վերլուծությունից երևում է նաև, որ կոպիտ խախտումը կատարվում է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակով։
Այլ խոսքով՝ խուլիգանության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է հետևյալ երկու հատկանիշների միաժամանակյա առկայությամբ՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտում և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորում։ Նշված հատկանիշներից որևէ մեկի բացակայության պարագայում արարքը խուլիգանություն որակվել չի կարող։
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խուլիգանության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի մեկնաբանման համար էական նշանակություն ունի նաև «բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք» հասկացության պարզաբանումը։
Այսպես` անձի գործողություններում հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորումն արտահայտվում է մարդկային համակեցության կանոնների նկատմամբ ակնհայտ արհամարհանք դրսևորելու, հասարակական վայրերում վարքագծի կանոնները ցուցադրական կերպով անտեսելու, շրջապատի մարդկանց և կոլեկտիվին հակադրվելու ձևով։ Հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորող անձը դիտավորյալ կերպով խախտում է հասարակության նկատմամբ հարգանքի դրսևորման տարրերը (պարկեշտություն, պատշաճ վարքագիծ, բարեկրթություն և այլն)։ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման եղանակները տարբեր են՝ արարք, խոսք, ժեստ, մարմնաշարժում և այլն։
21. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ անհարգալից վերաբերմունքը բացահայտ է ոչ թե այն պատճառով, որ կատարվում է հասարակական վայրերում կամ հասարակության անդամների ներկայությամբ, այլ այն պատճառով, որ կատարվում է հենց հասարակության նկատմամբ հանցավորի անհարգալից վերաբերմունքը ցուցադրելու նպատակով։ Այլ խոսքով՝ կոնկրետ դեպքում խուլգանության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքների՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտման և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման առկայությունը կամ բացակայությունը գնահատելիս անհրաժեշտ է պարզել խուլիգնության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի առկայությունը, այն է՝ հասարակական կարգը կոպիտ խախտելու և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու հանցավորի դիտավորությունը, նպատակը։
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը, ժեստը, բառը, մարմնաշարժումը և այլն չի կարող գնահատվել որպես հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորում, եթե ուղղված է կոնկրետ անձին և չի հետապնդում հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակ, թեկուզ հանցավորը հասկանում է, իսկ որոշ դեպքերում պարտավոր է հասկանալ, որ կոնկրետ անձին ուղղված իր արարքը տեսանելի և ընկալելի է հասարակության համար։ Հակառակ դրան` անձի արարքը կարող է գնահատվել որպես հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորում, եթե կոնկրետ անձը, ում դեմ ուղղված է հանցավորի արարքը, ընտրվել է պատահաբար, և այդ անձի դեմ ուղղված արարքի միջոցով հանցավորը ցանկանում է բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորել հասարակության նկատմամբ։
22. Խուլիգանության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի վերաբերյալ իրավական դիրքորոշում Վճռաբեկ դատարանը ձևավորել է Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ արձանագրել է, որ «Խուլիգանությունը կարող է կատարվել միայն ուղղակի դիտավորությամբ»։ Դա նշանակում է, որ մեղավոր անձը ոչ միայն գիտակցում է, որ իր գործողություններով խախտում է հասարակական կարգն ու բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորում հանրության հանդեպ, այլև ցանկանում է կատարել այդ գործողությունները։
Խուլիգանական արարքը կարող է կատարվել միայն խուլիգանական մղումներից ելնելով։ Իսկ արարքը համարվում է խուլիգանական մղումներով կատարված, եթե այն կատարվում է հասարակության և բարոյականության նորմերի նկատմամբ անթաքույց արհամարհանքի հողի վրա, երբ մեղավոր անձի վարքը հանդիսանում է բացահայտ մարտահրավեր` ուղղված հասարակական կարգի դեմ և թելադրված է լինում շրջապատին հակադրվելու, վերջինիս հանդեպ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելու ցանկությամբ։ Հետևաբար, եթե մեղավոր անձի գործողությունները կատարվել են ոչ խուլիգանական մղումներով և չեն զուգորդվել հասարակական կարգի կոպիտ խախտմամբ, դրանք չեն կարող որակվել որպես խուլիգանություն։
Մեղադրյալի կողմից տուժողին վիրավորանքներ, մարմնական վնասվածքներ հասցվելու կամ նման այլ բռնարարքների կատարման դեպքում խուլիգանական մղումները և խուլիգանության հանցակազմը կարող է բացակայել, եթե նշված գործողությունները կատարվել են կենցաղային հողի վրա առաջացած վիճաբանության, քիչ թե շատ երկարատև ժամանակահատվածի ընթացքում ձևավորված հակակրանքի արդյունքում։
Խուլիգանական մղումների առկայությունը գնահատելու համար էական նշանակություն կարող է ունենալ նաև տուժողի վարքագիծը։ (…)» (տե՛ս Արման Մհերի Խաչատրյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2006 թվականի հոկտեմբերի 24-ի թիվ ՎԲ-223/06 որոշումը)։
23. Վերահաստատելով Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ ձևավորված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խուլիգանություն կատարող անձը ոչ միայն գիտակցում է, որ իր գործողություններով խախտում է հասարակական կարգն ու բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք է դրսևորում հասարակության նկատմամբ, այլև ցանկանում է դա։ Այլ խոսքով` խուլիգանության օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքները կատարող անձը ցանկանում է կոպիտ կերպով խախտել հասարակական կարգը և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորել, այլ ոչ թե գիտակցաբար թույլ է տալիս վերոնշյալ հետևանքների՝ հասարակական կարգի խախտման և բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման հնարավորությունը։
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ոչ բոլոր դեպքերում է, որ այլ հանցակազմի հատկանիշներ պարունակող արարք կատարելը, որն իրենում բովանդակում է նաև հասարակական կարգի կոպիտ խախտման և հասարակության նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման տարրեր (օրինակ՝ կենցաղային հողի վրա, անձնական դրդապատճառներով հասարակական վայրերում առաջացած ծեծկռտուքն ու վիճաբանությունը, որոնք արտաքնապես ընկալվում են որպես հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք) կարող է որակվել խուլիգանություն։
24. Սույն որոշման նախորդ կետում և համապատասխանաբար նաև Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ շարադրված դիրքորոշումների հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը խուլիգանություն որակելու համար էական նշանակություն ունի դրա բնույթն ու կատարման շարժառիթը։
Զարգացնելով Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ ձևավորված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խուլիգանությունը կարող է կատարվել խուլիգանական դրդումներով, որը դրսևորվում է հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելու, հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու ձգտմամբ։ Խուլիգանական դրդումների հիմքում ընկած են նաև անձի անզուսպ եսամոլությունը, սեփական անձի առավելությունն ընդգծելու միջոցով ներքին բավականություն ստանալու, զվարճանալու ձգտումը։
Խուլիգանություն կատարող անձն ինքնահաստատվում է, ձգտում հակահասարակական վարքագծով ապացուցել իր անկախությունը հասարակության մեջ ընդունված վարքագծի կանոններից, իր անձը հակադրելով հասարակությանը՝ ցույց տալ իր գրակայությունը և այլն։
25. Ինչպես նշվել է սույն որոշման 21-րդ և 23-րդ կետերում, անձը կարող է սույն որոշման 24-րդ կետում նշված նպատակներին հասնել տարբեր արարքներով, որոնք կարող են նույնիսկ համընկնել ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված որոշակի հանցակազմերի օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքների հետ, սակայն արարքը խուլիգանություն կամ այլ հանցագործություն որակելու հարցի լուծումը յուրաքանչյուր կոնկրետ դեպքում կախված է արարքի շարժառիթից, ինչպես նաև հանցավորի հետապնդած նպատակից։
26. Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ խուլիգանական դրդումներն անհրաժեշտ է սահմանազատել արարքը կատարելու պահին անձի մոտ առկա հուզական վիճակից, որն անձի մոտ առաջացնում է լարվածություն, էմոցիոնալ բռնկվածություն և այլն։ Մասնավորապես, եթե արարքն սկսվել է կենցաղային հողի վրա առաջացած վեճի կամ տուժողի հակաօրինական կամ հակաբարոյական վարքագծի հետևանքով, ապա անհրաժեշտ է պարզել՝ արդյոք անձի արարքը (հայհոյանքներ տալը կամ այլ վարքագիծը) ստեղծված իրավիճակին համարժեք հուզական դրսևորում է, թե ուղղված է դիտավորությամբ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելուն, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով։
Վերոգրյանի հիմա վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ այն դեպքում, երբ հանցավորի վարքագիծն ուղղված է կոնկրետ անձի, պայմանավորված է նրա հակաօրինական կամ հակաբարոյական վարքագծով և հանդիսանում է հանցավորի հուզական վիճակի արտահայտություն, խուլիգանության հանցակազմը բացակայում է։
27. Հիմք ընդունելով սույն որոշման 14-26-րդ կետերում ձևավորված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ արարքը խուլիգանություն կարող է որակվել այն դեպքում, երբ անձի մոտ առկա են խուլիգանական դրդումներ։ Վերոգրյալի հետ մեկտեղ, Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ արարքը խուլիգանություն կարող է որակվել նաև այն դեպքերում, երբ անձի մոտ առկա են հանցանքի կատարման այլ դրդումներ, սակայն հանցանքի կատարման ընթացքում ձևավորվում են խուլիգանական դրդումներ, այլ խոսքով՝ արարքը կվերաճի խուլիգանության՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտման, որը դրսևորվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով։
28. Ինչպես նշվել է սույն որոշման 22-րդ և համապատասխանաբար նաև Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ, խուլիգանության վերաբերյալ գործերով անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև տուժողի վարքագիծը։ Զարգացնելով վերոնշյալ դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ այն դեպքում, երբ խուլիգանական գործողությունները կատարվել են կենցաղային հողի վրա առաջացած վեճի արդյունքում, ապա նախ անհրաժեշտ է պարզել, թե ով է հանդիսացել վեճը նախաձեռնողը։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը չի կարող որակվել որպես խուլիգանություն, եթե վիճաբանությունն առաջանում է տուժողի ոչ իրավաչափ վարքագծի հետևանքով և, հետևաբար, հանցանք կատարած անձի մոտ բացակայում են խուլիգանական դրդումները։ Նման պարագայում արարքը կարող է խուլիգանություն որակվել միայն այն դեպքում, երբ խուլիգանական դրդումներն առաջանան հետագայում և արարքը վերաճի խուլիգանության (տե՛ս սույն որոշման 27-րդ կետը)։
29. Ելնելով սույն որոշման 14-28-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունից՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը չի կարող որակվել որպես խուլիգանություն (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդված) այն դեպքերում, երբ`
ա) արարքը կատարվում է ոչ հասարակական վայրում և (կամ) հասարակության անդամների բացակայությամբ,
բ) արարքի հետևանքով հասարակությանը լուրջ անհանգստություն չի պատճառվել,
գ) հանցավորի գործողությունները պայմանավորված են տուժողի հակաօրինական, հակաբարոյական վարքագծով և ուղղված են նրա, այլ ոչ թե հասարակության դեմ,
դ) բացակայում են խուլիգանական դրդումները, իսկ անձի արարքները պայմանավորված են նրա հուզական վիճակով,
ե) հասարակական կարգի կոպիտ խախտման նկատմամբ դրսևորվել է անզգուշություն,
զ) հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտող արարքը համընկնում է ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված այլ հանցակազմի հատկանիշների հետ, սակայն դրա կատարմամբ հանցավորը հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելու և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակ չունի,
է) այլ դրդումներով կատարված հանցանքը չի վերաճել հասարակական կարգի կոպիտ խախտման, որը դրսևորվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով։
30. Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խուլիգանության վերաբերյալ գործեր քննելիս և լուծելիս ստորադաս դատարանները պետք է հիմք ընդունեն սույն որոշման 14-29-րդ կետերում շարադրված իրավական դիրքորոշումները և յուրաքանչյուր դեպքում, ելնելով գործի փաստական հանգամանքներից, քննության առարկա դարձնեն այն հարցը, թե արդյոք անձի արարքում առկա են խուլիգանության հատկանիշներ...>>:
Քրեական դատավարության օրենսդրության խնդիրների, անմեղության կանխավարկածի, մրցակցության, ապացույցների, դրանց ստուգման, իրավական գնահատության, ապացուցման ենթակա հանգամանքների վերաբերյալ ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրության վերոհիշյալ հիմնարար իրավադրույթների պահանջների համատեքստում քննության առնելով Առաջին ատյանի դատարանի 13.04.2016 թվականի կայացրած թիվ ԵԿԴ/0289/01/15 դատավճռի օրինականությունը, հիմնավորվածությունը, պատճառաբանվածությունը, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է հետևյալը.
Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Ռաֆայել Խաչատրյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2015 թվականի հոկտեմբերի 24-ին գործընկերոջ՝ Տիգրան Մխիթարյանի, հետ նախապես պայմանավորվել են գնալ Հանրային հեռուստաընկերություն: Այդ պահին իրեն է զանգահարել նշանածը՝ Անահիտ Սաղաթելյանը և առանց որևէ բացատրության` խնդրել, որպեսզի գա աշխատավայր և իրեն ուղեկցի տուն: Հեռախոսազրույցի ընթացքում հասկանալով, որ Անահիտը հուզված է՝ հարցրել է, թե ինչ է պատահել: Վերջինս, սակայն, որևէ բացատրություն չի տվել և պարզապես խնդրել է գալ և տանել աշխատավայրից: Հասնելով փոստային բաժանմունք, տեսել է, որ Անահիտը հուզված է, աչքերը թաց են, արցունքոտ, և լաց է լինում։ Հարցրել` ինչ է պատահել, սակայն վերջինս կրկին առանց որևէ բացատրություն տալու, խնդրել է միասին դուրս գալ։
Քանի որ նախկինում Անահիտն իրեն պատմել էր գործընկերոջ` Գրիգորի, աշխատանքային հարաբերություններում իր նկատմամբ ցուցաբերած կոպիտ պահվածքի մասին, անմիջապես հասկացել է, որ այս անգամ ևս Անահիտի հուզական նման վիճակը կարող է լինել Գրիգորի հետ ունեցած աշխատանքային լարվածության արդյունքը։ Նման եզրահանգման եկել է նաև այն բանից ելնելով, որ Անահիտը հայտնել է, որ հաճախորդիների հետ որևէ կոնֆլիկտ կամ խնդիր չի ունեցել։ Իր հարցին, թե արդյո՞ք նրա հուզական վիճակը պայմանավորված է Գրիգորի հետ, վերջինս գլխով դրական պատասխան է տվել։ Քանի որ Գրիգորին չի ճանաչել քաղաքակիրթ ձևով մոտեցել է փոստային բաժանմունքի աշխատակից Մարգարիտ Հարությունյանին, խնդրել կանչել տղա աշխատակիցներին, հասկանալու համար, թե ինչ է կատարվել և ինչու է Անահիտը նման հուզված ու լարված վիճակում, սակայն այդ ընթացքում անսպասելի բաժանմունք է եկել Գրիգոր Խաչատրյանը։ Տեսնելով նրան, շրջվել ու գնացել է նրա ուղղությամբ և բռնելով թևից, հրավիրել է դուրս՝ խոսելու։ Գրիգորն իրեն ասել է. «դու ով ես, որ քո հետ դուրս գամ»։ Սակայն ինքը պնդել է դուրս գալ և զրուցել դրսում։ Այդ ժամանակ Գրիգորը ձեռքը ետ է տարել և իրեն թվացել է, որ նա ցանկանում է հարվածել, ուստի որպես պաշտպանություն, առաջինն ինքն է հարվածել նրա կրծքավանդակի հատվածին, որից հետո իրենց միջև սկսել է վիճաբանություն, քաշքշուկ։ Տեսնելով այդ իրավիճակը, միջամտել է իր ընկեր Տիգրանը և փորձել բաժանել իրենց։ Այնուհետև, Տիգրանն իրեն տարել է դուրս, որտեղ գտնվել են անվտանգության աշխատակիցներ։ Միջադեպն այդքանով ավարտվել է, որից հետո իրենք երեքով գնացել են մեքենայի մոտ ու հեռացել են այդտեղից։
Փոստային բաժանմունքում գտնվելու ամբողջ ժամանակահատվածը տևել է 10-15 րոպե, իսկ վիճաբանությունը` 2 րոպե։ Վիճաբանության ժամանակ հայհոյանքներ չի հնչեցրել, քանի որ ներկա են գտնվել են բաժանմունքի աշխատակցուհիները, այդ թվում նաև` ապագա կինը, ուստի չէր կարող իրեն թույլ տալ վերջիններիս ներկայությամբ նման անհարգալից վերաբերմունք։
Պնդել է, որ փոստային բաժանմունքում չի ցանկացել Գրիգորին ցույց տալ իր անձի առավելությունները, պարզապես ցանկացել է պարզաբանել, հասկանալ, թե ինչու է հարսնացուն հաճախակի հուզվում և իրեն բողոքում Գրիգորի պահվածքից և որն է իրականում այդ լարվածության պատճառը։
Հայտնել է նաև, որ նախկինում հարսնացուն մի քանի անգամ պատմել է իրեն Գրիգորի՝ իր նկատմամբ ունեցած ոչ նորմալ վերաբերմունքի վերաբերյալ։ Ինքը, մինչ այդ դեպքը, անընդհատ ցանկացել է հանդիպել և զրուցել Գրիգորի հետ, սակայն չի կարողացել աշխատանքային ծանրաբեռնվածությունից ելնելով։ Տվյալ օրն էլ Անահիտի կանչով է եկել փոստային բաժանմունք և տեսնելով նշանածի հուզական վիճակը՝ որոշել հենց այդ օրը զրուցել և վերջնականապես պարզել լարվածության պատճառը։ Վիճաբանության ժամանակ եղել է վրդովված, ինչն արտահայտվել է ձայնի բարձր տոնայնությամբ։ Մտաբերում է, որ վիճաբանության ժամանակ ներկա են գտնվել Ալվարդը, Անահիտը, իսկ վերջում եկել է նաև Տիգրանը։
Առաջին ատյանի դատարանում դատաքննության ընթացքում հրապարակվել և հետազոտվել են տուժող Գրիգոր Խաչատրյանի, վկաներ Մարգարիտ Հարությունյանի, Ալվարդ Խաչատրյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները, Զաբելլա Ղանդոյանի, Անահիտ Սաղաթելյանի, Տիգրան Մխիթարյանի դատաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքները, ինչպես նաև Ռաֆայել Խաչատրյանի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի կողմից տրված պահանջագիրը և Ռ. Խաչատրյանի բնութագիրը, Մարդկային ռեսուրսների կառավարման բաժնի կողմից տրված տեղեկանքը և Երևան քաղաքի <<Քանաքեռ-Զեյթուն>> թաղամասի <<Զեյթուն-93>> համատիրության կողմից տրված տեղեկանքը:
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Ռ. Խաչատրյանի, դատաքննական ցուցմունքին` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այն չի հետապնդում քրեական պատասխանատվությունից ու պատժից խուսափելու նպատակ, իսկ տուժող Գ. Խաչատրյանը և վկաներ Մ. Հարությունյանն ու Ալվարդ Խաչատրյանն իրենց ցուցմունքներով նպատակ չեն հետապնդել ամբաստանյալին պատասխանատվությունից ազատելու կամ նրա վիճակը որևէ այլ կերպ բարելավելու համար, բացի այդ դրանք հերքվում են գործով հետազոտված վերոհիշյալ ապացույցների համակցությամբ, համապատասխանում են իրականությանը, գործի փաստական հանգամանքներին:
Ստուգելով և վերլուծելով ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքի շրջանակներում Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված վերը նշված ապացույցները` դրանցից յուրաքանաչյուրը գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, Վերաքննիչ դատարանը նույնպես հաստատված է համարում այն, որ Ռաֆայել Խաչատրյանի կողմից հասարակական կարգի նկատմամբ դրսևորած խախտումը չի կարող գնահատվել որպես կոպիտ և դատարանին բերել այն եզրահանգման, որ նրա գործողությունների հետևանքով հասարակությանը լուրջ անհանգստություն է պատճառվել։ Սրա մասին է խոսում նաև այն փաստը, որ աշխատակիցներից ոմանք նույնիսկ չեն էլ շարժվել իրենց տեղից և շարունակել են իրականացնել իրենց աշխատանքները։ Ավելին, վկա Զաբելլա Ղանդոյանը պնդել է, որ հիշյալ գործողությունների ընթացքում շարունակել է հաճախորդի սպասարկման գործընթացը։
Ավելին, գործով ձեռք բերված և պատշաճ ընթացակարգի պահպանմամբ հետազոտված ապացույցների համակցությամբ ձեռք չի բերվել որևէ տվյալ այն մասին, որ Ռ.Խաչատրյանի կատարած գործողությունների հետևանքով հասարակության անդամների /տվյալ դեպքում փոստային բաժանմունքի աշխատակիցների/ մոտ առաջացել է զայրույթ, վրդովմունք, նրանց լուրջ անհարմարություն կամ անհանգստություն է պատճառվել։ Ճիշտ է, դատարանում ականատես վկաներից ոմանք չհերքեցին այն փաստը, որ միջադեպի պահին իրականում հուզվել, վախեցել են, սակայն վերջիններս դատարանին պարզաբանեցին, որ նախ՝ ամբաստանյալի գործողությունները, բացի՝ Գ.Խաչատրյանից, այլ անձի՝ այդ թվում իրենցից և ոչ մեկին ուղղված չի եղել։ Ավելին, վախի զգացումը եղել է հանկարծակի, անսպասելի ծագած վիճաբանության և լարված իրավիճակի արդյունք, սակայն միջադեպը դադարելուց հետո յուրաքանչյուրն անցել է իր բնականոն աշխատանքին։
Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանը նույնպես հաստատված է համարում այն, որ Ռ. Խաչատրյանի վարքագիծը մինչև միջադեպը եղել է քաղաքավարի և որ վերջինիս գործողությունները` ինչպես իր, այնպես էլ տուժողի և բոլոր վկաների պնդմամբ, ուղղված են եղել միմիայն տուժողի դեմ և վերաբերել են բացառապես վերջինիս։։
Վերաքննիչ դատարանը հաստատված է համարում այն, որ ամբաստանյալ Ռ. Խաչատրյանի՝ փոստային բաժանմունքում իրականացրած գործողությունները պայմանավորված են եղել Գ.Խաչատրյանի կողմից նախկինում դրսևորած, Ա.Սաղաթելյանի կողմից այդպես ընկալված ու Ռ.Խաչատրյանին այդ մասին փոխանցված ենթադրյալ հակաբարոյական վարքագծով, հաշվի առնելով որ հենց այդ վարքագծի արդյունքում է, որ Գ.Խաչատրյանի նկատմամբ Ռ.Խաչատրյանի մոտ, թեկուզև հեռակա կարգով առաջացել է հակակրանք` կապված իր նշանածի և տուժողի միջև հաճախակի կրկնվող աշխատանքային վեճերի հետ։
Հարկ է նշել նաև, որ խուլիգանությունը բացակայում է նաև այն դեպքում, երբ` հանցավորի գործողությունները պայմանավորված են տուժողի հակաօրինական, հակաբարոյական վարքագծով և ուղղված են նրա, այլ ոչ թե հասարակության դեմ։ Այլ խոսքով, խուլիգանության դեպքում հանցավորի գործողությունները, լինելով տուժողի հակաօրինական, հակաբարոյական վարքագծի հետևանք, պետք է ուղղված լինեն միայն նրան` տուժողին և ոչ թե հասարակությանը։
Սույն գործի փաստական հանգամանքների ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ ամբաստանյալ Ռ.Խաչատրյանը փոստային բաժանմունք է եկել նախ` հարսնացուին` Անահիտին տուն ճանապարհելու, ապա պարզելու և հասկանալու վերջինիս հուզված լինելու պատճառը։ Այսինքն` Ռ.Խաչատրյանը «Հայփոստ» ՓԲԸ մտնելու պահից, ի սկզբանե հասարակության անդամների` բաժանմունքի աշխատակիցների նկատմամբ, որևէ խուլիգանական գործողություն կատարելու դիտավորություն կամ նպատակ չի ունեցել։ Հետագայում նրա կողմից իրականացված գործողությունները նույնպես ուղղված են եղել միայն Գրիգորին, այն էլ այն պահից ի վեր, երբ իմացել է, որ հենց նա է հանդիսանում հարսնացուին ինչպես նախկինում, այնպես էլ այդ օրը դիտողություն կատարած և վիրավորած անձը։
Ինչ վերաբերում է մեղադրողների մատնանշած այն հանգամանքին, որ քրեական գործով տուժող Գ. Խաչատրյանի, վկաներ Ա. Խաչատրյանի և Մ. Հարությունյանի դատաքննական և դատարանում հրապարակված և հետազոտված նախաքննության ցուցմունքների միջև էական հակասությունների առկայության պայմաններում դատարանն արժանահավատ է համարել վերջիններիս դատաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքները, Վերաքննիչ դատարանը դրանք /մեղադրողների մատնանշածը/ արժանահավատ չի համարում, քանի որ Առաջին ատյանի դատարանը կատարելով գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտություն, հաշվի է առել ու գնահատել նաև նախաքննության ընթացքում տուժողի, վկաների տված ցուցմունքները:
Այսպիսով, խուլիգանության հանցակազմի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտած իրավական դիրքորոշման լույսի ներքո, վերլուծելով սույն գործով ձեռք բերված փաստական հանգամանքները` Վերաքննիչ դատարանը հաստատված է համարում այն, որ Ռ.Խաչատրյանը գործել է առանց հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելու և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակի ու դիտավորության, նրա դրսևորած վարքագիծը հետևանք է հուզական լարվածության` կապված հարսնացուին նման իրավիճակում տեսնելու հետ, իսկ գործողությունները պայմանավորված են եղել Գ.Գրիգորյանի կողմից Ա.Սաղաթելյանի նկատմամբ նախկինում դրսևորած, վերջինիս կողմից որպես հակաբարոյական ընկալված և նույնությամբ նշանածին` Ռ.Խաչատրյանին, փոխանցած վարքագծով և ուղղված են եղել միայն նրա, այլ ոչ թե հասարակության ու շրջապատի դեմ։ Ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
Վերաքննիչ դատարանը, հիմք ընդունելով սույն որոշման, ինչպես նաև Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի հիմնավորումներն ու պատճառաբանությունները, գտնում է, որ մեղադրողների բերած մյուս պատճառաբանությունները ևս չեն կարող հիմք հանդիսանալ ամբաստանյալ Ռ. Խաչատրյանին արդարացնելու մասով դատական ակտը բեկանելու համար:
Վերը նշված հիմնավորումներով Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ բացակայում են ամբաստանյալ Ռաֆայել Խաչատրյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ մեղավոր ճանաչելու համար անհրաժեշտ բավարար ապացույցները, որպիսի պայմաններում նրա մեղավորության փաստումը կհանգեցնի անմեղության կանխավարկածի, ապացույցները գնահատելու վերաբերյալ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 25-րդ, 127-րդ, 365-րդ հոդվածների պահանջների խախտման։
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերը նշված բոլոր հանգամանքներն իրենց համակցության մեջ, գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. ապրիլի 13-ի դատական ակտը կայացվել է նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի պահպանմամբ, այն հիմնավորված է, օրինական, հետևաբար Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանելու օբյեկտիվ հիմքեր չկան:
Վերաքննիչ դատարանի լիազորություններն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի 1-ին պարբերության համաձայն` գործն ըստ էության լուծող դատական ակտերի վերաքննության արդյունքում վերաքննիչ դատարանը` մերժում է վերաքննիչ բողոքը` դատական ակտը թողնելով օրինական ուժի մեջ:
Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ, 394-րդ, 402-րդ, 404-րդ, 412-րդ և 418-րդ և հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Երևան քաղաքի դատախազի տեղակալ Ա. Մարտիրոսյանի և Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հ. Խաչատրյանի վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
Ամբաստանյալ Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք- Մարաշ վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016 թվականի ապրիլի 13-ի արդարացման դատավճիռը` թողնել օրինական ուժի մեջ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ. ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ
Գործ
ԵԿԴ/0289/01/15
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԿԵՆՏՐՈՆ ԵՎ ՆՈՐՔ-ՄԱՐԱՇ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
,,13,, ապրիլի 2016թ. ք.Երևան
ՀՀ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը
/այսուհետև` դատարան/
Նախագահությամբ դատավոր Մ. Մակյանի
Քարտուղարությամբ Թ. Խաչատրյանի
Մասնակցությամբ՝
Մեղադրողներ Հ. Խաչատրյանի
Ա. Մարտիրոսյանի
Տուժող Գ. Խաչատրյանի
Պաշտպան Կ. Հակոբյանի
դռնբաց դատական նիստերում, Երևան քաղաքում, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանի` ծնված 25.09.1983թ.-ին,
ք.Երևանում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն
կրթությամբ, ամուսնացած, աշխատում է Հանրային
հեռուստաընկերությունում` որպես տեխնիկական մասնագետ,
նախկինում չդատված, բնակվում է ք.Երևան, Ռուբինյանց փող. 9-րդ
շենք, բնակարան 41 հասցեում, մեղադրվում է ՀՀ քրեական
օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես խափանման
միջոց է ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը։
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը
Ըստ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազությունից դատարան ստացված քրեական գործի նյութերի և մեղադրական եզրակացության՝
«2015 թվականի հոկտեմբերի 29-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին են ստացվել ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում Երևան քաղաքի Ավան Թումանյան թաղամասի 7/2 շենքի 26-րդ բնակարանի բնակիչ Գրիգոր Ալբերտի Խաչատրյանի հաղորդման առթիվ նախապատրաստված նյութերն այն մասին, որ Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանը, ինքնությունը չպարզված ոմն Տիգրանի հետ միասին 2015թ. հոկտեմբերի 24-ին, ժամը 14։00-ի սահմաններում (Երևան քաղաքի Նալբանդյան 28 հասցեում գործող «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի թիվ 0010 բաժանմունքում մոտ 15 րոպե տևողությամբ կոպիտ կերպով խախտելով հասարակական կարգը և բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի թիվ 0010 բաժանմունքի աշխատակիցների նկատմամբ, վիճաբանել են Գրիգոր Ալբերտի Խաչատրյանի հետ, որի ընթացքում Ռ.Խաչատրյանը հայհոյել և բռունցքով երկու անգամ հարվածել է Գ.Խաչատրյանի դեմքին, իսկ ոմն Տիգրանը ընկերության գույք հանդիսացող աթոռները նետել է աշխատակիցների ուղղությամբ։
Դեպքի առթիվ ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնում նախապատրաստված նյութերի հիման վրա ՀՀ քննչական կոմիտեի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով հարուցվել Է թիվ 13834615 քրեական գործը և կատարվել նախաքննություն։
Նախաքննությամբ հիմնավորված գործի փաստական հանգամանքները
«Երևան քաղաքի Ռուբինյանց փողոցի 9-րդ շենքի 41-րդ բնակարանի բնակիչ, սույն գործով մեղադրյալ Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանը աշխատում է ՀՀ Հանրային հեռուստատեսությունում` որպես տեխնիկական մասնագետ։ 2015թ. հոկտեմբերի 24-ին, ժամը 14։00-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Նալբանդյան 28 հասցեում գործող «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի թիվ 0010 բաժանմունքում մոտ 15 րոպե կոպիտ կերպով խախտել է հասարակական կարգը, որն արտահայտվել է բաժանմունքի աշխատակիցների նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով և զուգորդվել «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի աշխատակից Գրիգոր Խաչատրյանի նկատմամբ բռնություն գործադրելով։
Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանը իր հարսնացուից՝ Անահիտ Սաղաթելյանից, տեղեկանալով, որ աշխատանքի ընթացքում «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի աշխատակիցները վիրավորել են նրան` խուլիգանական մղումներից ելնելով, իր անձի առավելությունը ցուցադրելու նպատակով և իր վարքով հակադրվելով շրջապատին, արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելով «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի թիվ 0010 բաժանմունքի աշխատակիցների նկատմամբ` վիճաբանության մեջ է մտել Գրիգոր Խաչատրյանի հետ, որի ընթացքում հարվածներ է հասցրել նրա կրծքավանդակին, դիտավորությամբ, մոտ 15 րոպե տևողությամբ կոպիտ կերպով խախտել է հասարակական կարգը և խաթարել է «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի թիվ 0010 բաժանմունքի բնականոն աշխատանքը»։
Դեպքի առթիվ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի ՔՎ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի կողմից 30.10.2015թ-ին հարուցվել է քրեական գործ։
25.11.2015թ-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի ՔՎ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի կողմից Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
Քրեական գործը ՀՀ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վրչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան է ստացվել և մուտքագրվել 07.12.2015թ.-ին։
2.Ապացույցների հետազոտում և գնահատում
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում, դատարանում, ամբաստանյալ Ռաֆայել Խաչատրյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2015թ.-ի հոկտեմբերի 24-ին գործընկերոջ` Տիգրան Մխիթարյանի, հետ նախապես պայմանավորվել են գնալ Հանրային հեռուստաընկերություն։ Այդ պահին իրեն է զանգահարել նշանածը` Անահիտ Սաղաթելյանը և առանց որևէ բացատրության խնդրել, որպեսզի գա աշխատավայր և իրեն ուղեկցի տուն։ Հեռախոսազրույցի ընթացքում հասկանալով, որ Անահիտը հուզված է՝ հարցրել է, թե ինչ է պատահել։ Վերջինս, սակայն, որևէ բացատրություն չի տվել և պարզապես խնդրել է գալ և տանել իրեն աշխատավայրից։ Զանգահարել է Տիգրանին և խնդրել նրա ավտոմեքենայով նախ գնալ Անահիտի աշխատավայր, որից հետո միայն՝ Հանրային հեռուստաընկերություն։ Հասնելով փոստային բաժանմունք, տեսել է, որ Անահիտը հուզված է, աչքերը թաց են, արցունքոտ և լաց է լինում։ Հարցրել է, թե ինչ է պատահել, սակայն վերջինս կրկին առանց որևէ բացատրություն տալու, խնդրել է միասին դուրս գալ։
Քանի որ նախկինում Անահիտն իրեն պատմել էր գործընկերոջ` Գրիգորի` աշխատանքային հարաբերություններում իր նկատմամբ ցուցաբերած կոպիտ պահվածքի մասին, անմիջապես հասկացել է, որ այս անգամ ևս Անահիտի հուզական նման վիճակը կարող է լինել Գրիգորի հետ ունեցած աշխատանքային լարվածության արդյունքը։ Նման եզրահանգման եկել է նաև այն բանից ելնելով, որ տվյալ օրը Անահիտի հետ զրուցելու ժամանակ նա հայտնել է, որ հաճախորդիների հետ որևէ կոնֆլիկտ կամ խնդիր չի ունեցել։ Այդ ժամանակ Անահիտին հարցրել է, թե արդյո՞ք նրա հուզական վիճակը պայմանավորված է Գրիգորի հետ, ինչին վերջինս գլխով է արել` տալով դրական պատասխան։ Քանի որ նախկինում Գրիգորին չի ճանաչել և նրա մասին իմացել է միայն Անահիտի պատմելով, քաղաքակիրթ ձևով մոտեցել է փոստային բաժանմունքի աշխատակից Մարգարիտ Հարությունյանին, խնդրել կանչել տղա աշխատակիցներին, հասկանալու համար, թե ինչ է կատարվել և ինչու է Անահիտը նման հուզված ու լարված վիճակում։ Վերջինս պատասխանել է, որ տղա աշխատակիցները տեղում չեն։ Մարգարիտ Հարությունյանից խնդրել է իրեն տալ Գրիգորի հեռախոսահամարը` հեռախոսազանգի միջոցով պարզելու համար նրա ու իր նշանածի լարվածության պատճառը։ Նույն պահին աշխատասենյակից դուրս է եկել Ալվարդ Խաչատրյանը և հետաքրքրվել, թե ինչումն է խնդիրը։ Ալվարդն իրեն ասել է, որ կարող են միասին զրուցել, պարզաբանել և հասկանալ ստեղծված իրավիճակը։ Ալվարդին պատասխանել է, որ նրա հետ որևէ խնդիր չունի, պարզապես ցանկանում է խոսել Գրիգորի հետ։ Այդուամենայնիվ, Ալվարդի հետ միասին գնացել են նրա աշխատասենյակ, որտեղ բացատրել է իրավիճակը և ասել, որ ցանկանում է զրուցել ու ի վերջո պարզել, թե ինչու է հարսնացուն նման հուզական վիճակում։ Այդ ժամանակ Ալվարդն իրեն պատասխանել է, որ` «բոլորն էլ գիտեն, որ Գրիգորը բնավորությամբ կոպիտ անձնավորություն է, սակայն դա չի նշանակում, որ Անահիտը պետք է այդ մասին պատմեր ընկերոջը, քանի որ այդ խնդիրը կարող էր լուծվել կոլեկտիվի ներսում»։ Այդուամենայնիվ, խնդրել է Ալվարդին իրեն տրամադրել Գրիգորի հեռախոսահամարը, որպեսզի պարզաբանի հարսնացուի և Գրիգորի միջև առաջացած լարվածության պատճառը։ Աշխատասենյակից դուրս գալուց հետո, Ալվարդը փոստային բաժանքունքի մեկ այլ աշխատակցի՝ Իզաբելլային, ասել է, որ նա տա Գրիգորի հեռախոսահամարը, սակայն այդ ընթացքում անսպասելի բաժանմունք է եկել Գրիգոր Խաչատրյանը։ Տեսնելով նրան, շրջվել ու գնացել նրա ուղղությամբ և բռնելով թևից, հրավիրել է դուրս՝ խոսելու։ Գրիգորն իրեն ասել է. «դու ով ես, որ քո հետ դուրս գամ»։ Սակայն ինքը պնդել է դուրս գալ և զրուցել դրսում։ Այդ ժամանակ Գրիգորը ձեռքը ետ է տարել և իրեն թվացել է, որ նա ցանկանում է հարվածել, ուստի որպես պաշտպաություն, առաջինն ինքն է հարվածել նրա կրծքավանդակի հատվածին, որից հետո իրենց միջև սկսել է վիճաբանություն, քաշքշուկ։ Տեսնելով այդ իրավիճակը, միջամտել է իր ընկեր Տիգրանը և փորձել բաժանել իրենց։ Այնուհետև, Տիգրանն իրեն տարել է դուրս, որտեղ գտնվել են անվտանգության աշխատակիցներ։ Միջադեպն այդքանով ավարտվել է, որից հետո իրենք երեքով գնացել են մեքենայի մոտ ու հեռացել են այդտեղից։
Փոստային բաժանմունքում գտնվելու ամբողջ ժամանակահատվածը տևել է 10-15 րոպե, իսկ վիճաբանությունը` 2 րոպե։ Վիճաբանության ժամանակ հայհոյանքներ չի հնչեցրել, քանի որ ներկա են գտնվել են բաժանմունքի աշխատակցուհիները, այդ թվում նաև` ապագա կինը, ուստի չէր կարող իրեն թույլ տալ վերջիններիս ներկայությամբ նման անհարգալից վերաբերմունք։
Պնդել է, որ փոստային բաժանմունքում չի ցանկացել Գրիգորին ցույց տալ իր անձի առավելությունները, պարզապես ցանկացել է պարզաբանել, հասկանալ, թե ինչու է հարսնացուն հաճախակի հուզվում և իրեն բողոքում Գրիգորի պահվածքից և որն է իրականում այդ լարվածության պատճառը։
Հայտնել է նաև, որ նախկինում հարսնացուն մի քանի անգամ պատմել է իրեն Գրիգորի՝ իր նկատմամբ ունեցած ոչ նորմալ վերաբերմունքի վերաբերյալ։ Ինքը, մինչ այդ դեպքը, անընդհատ ցանկացել է հանդիպել և զրուցել Գրիգորի հետ, սակայն չի կարողացել աշխատանքային ծանրաբեռնվածությունից ելնելով։ Տվյալ օրն էլ Անահիտի կանչով է եկել փոստային բաժանմունք և տեսնելով նշանածի հուզական վիճակը, որոշել հենց այդ օրը զրուցել և վերջնականապես պարզել լարվածության պատճառը։ Վիճաբանության ժամանակ եղել է վրդովված, ինչն արտահայտվել է ձայնի բարձր տոնայնությամբ։ Մտաբերում է, որ վիճաբանության ժամանակ ներկա են գտնվել Ալվարդը, Անահիտը, իսկ վերջում եկել է նաև Տիգրանը։
Դատարանն արձանագրելով, որ ամբաստանյալ Խաչատրյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքներում առկա են էական հակասություններ, մեղադրանքի կողմի միջնորդությամբ որոշում է կայացրել վերկսկել գործի դատաքննությունը և հրապարակել ամբաստանյալի՝ որպես կասկածյալ տրված նախաքննական ցուցմունքը։
Ըստ հիշյալ ցուցմունքի՝
«…Մինչ իրեն տրամադրում էին Գրիգորի հեռախոսահամարը, բաժանմունք է մտել մի տղամարդ, ով հետաքրքրվել է, թե ինչ է կատարվում։ Այդ ժամանակ Ալլան ասել է «ահա և Գրիգորը»։ Շրջվել է և Գրիգորին հրավիրել դուրս` զրուցելու։ Վերջինս կոպիտ կերպով ասել է, թե ով է ինքը, որ նրա հետ դուրս գա։ Քանի որ այդ ժամանակ ձեռքը դրել է Գրիգորի ձեռքին և փոքր-ինչ հրելով ցանկանում էր ուղղորդել դեպի դուրս, Գրիգորը հարվածել է ձեռքին և ասել «ով ես դու ընդհանրապես»։ Այդ ժամանակ, չկարողանալով զսպել բարկությունը, հարվածել է նրա կրծքավանդակի շրջանին։ Այնուհետև սկսել են միմյանց քաշքշել, Անահիտը և բաժանմունքի մյուս աշխատակիցները փորձել են բաժանել իրենց...»։
«...Ընդունում է իր մեղավորությունը, սակայն նպատակ չի ունեցել վիրավորել որևէ մեկին, իր գործողություններն ուղղված են եղել միայն Գրիգորի դեմ։ Ընդունում է, որ իր գործողությունների արդյունքում խաթարվել է «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի աշխատանքը, քանի որ գործողություններով անհարգալից վերաբերմունք է ունեցել «Հայփոստ»-ի աշխատակիցների նկատմամբ…»։
25.11.2015թ.-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի ՔՎ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում որպես մեղադրյալ հարցաքննության ժամանակ փոխել է նախկին դիրքորոշումը՝ իրեն առաջադրված մեղադրանքում մեղավոր չի ճանաչել և խնդրել է հիմք ընդունել նախկինում որպես կասկածյալ տրված ցուցմունքը։
Նախաքննական ցուցմունքի հրապարակուցմից հետո ամբաստանյալը պնդել է, որ տուժողին հարվածել է այն պատճառով, քանի որ իրեն թվացել է, որ վերջինս ցանկանում է հարվածել իրեն, ուստի ինքնապաշտպանության նպատակով առաջինն ինքն է հարվածել։ Կապված այդ մասով նախաքննության ժամանակ տրված ցուցմունքում առկա հակասության հետ, հայտնել է, որ չի բացառվում, որ նախաքննության ժամանակ ճիշտ չի շարադրել դեպքի հանգամանքները։
Կապված երկրորդ հակասության հետ, հայտնել է, ամաչել, իրեն վատ է զգացել դրսևորած վարքագծից, քանի որ միջադեպին ներկա են գտնվել ինչպես բաժանմունքի աշխատակից կանայք, այնպես էլ` հարսնացուն։ Քանի որ նախաքննական մարմնին դեպքերը ներկայացրել է նախ բանավոր, ապա` գրավոր, չի կարողացել ճիշտ կերպով ձևակերպել իր ամաչելու, վատ զգալու հանգամանքը, ուստի տվյալ պարբերությունն ամբողջությամբ ձևսկերպել է քննիչի ուղորդմամբ, վերջինիս թելադրանքով։
Այդուամենայնիվ, ամբաստանյալը դատարանում պարզաբանել է, որ «խաթարել» ասելով նկատի ունեցել այն, որ չնայած իր գործողություններն ուղղված են եղել միայն Գրիգորի դեմ, սակայն միջադեպի ժամանակ բոլորը խառնվել էին և փորձում էին բաժանել իրենց։ Բացի այդ, դատարանում այդ հասկացությունը մեկնաբանել է հետևյալ կերպ` /տառացի մեջբերում ամբաստանյալի ցուցմունքից/ «...քանի որ Գրիգորի հանդեպ ունեցել է (...) պարզաբանում, թյուրիմացության պատճառով սկսվել է քաշքշուկ, բոլորը խառնվել էին իրար, չի կարծում, որ այդ մեկ րոպեում կարող էր խաթարվել «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի բնականոն աշխատանքը»։
Պարզաբանելով իր վարքագիծն ու դրա հետևանքները ամբաստանյալ Ռաֆայել Խաչատրյանը որպես իր կողմից դրսևորած անհարգալից վերաբերմունքի բնորոշում հայտնել է, որ ի նկատի ունի իր՝ ձայնի բարձր տոնայնությամբ, բարկացած խոսելը։
Միևնույն ժամանակ պարզաբանել է, որ որպես կասկածյալ հարցաքննության ժամանակ իրեն մեղավոր է ճանաչել այն մասով, որ պարզապես վիճաբանել են Գրիգորի հետ։ Այդուամենայնիվ, նախաքննական մարմնի կողմից մեղադրանք առաջադրվելուց հետո փոխել է դիրքորոշումը և իրեն մեղավոր չի ճանաչել, քանի որ գտնում է, որ իր վարքագծով հասարակական կարգ չի խախտել, հասարակության հանդեպ անհարգալից վերաբերմունք չի դրսևորել, այդպիսի դիտավորություն չի ունեցել։
/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/
Տուժող Գրիգոր Խաչատրյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2015թ.-ի հոկտեմբեր ամսին /օրը հստակ չի մտաբերում/ գտնվել է աշխատավայրում, որտեղ բացի իրենից գտնվել են նաև աշխատակիցներ` Մարգարիտ Հարությունյանը, Ալվարդ Խաչատրյանը, Զաբելլա Ղանդոյանը և Անահիտ Սաղաթելյանը։ Աշխատանքի ընթացքում նկատել է, թե ինչպես է Անահիտ Սաղաթելյանը կնքում նամականիշերը և կնքված վիճակում դրանք տալիս զբոսաշրջիկ հաճախորդին, ինչը, որպես կանոն՝ արգելված է։ Անմիջապես հաճախորդի ձեռքից վերցրել է նամականիշները և առանց որևէ անձնական վիրավորանքի, դրանք փոխանցել Անահիտ Սաղաթելյանին՝ ասելով «Անահիտ, մի տուր»։ Որոշ ժամանակ անց, վերադառնալով փոստային բաժանմունք նկատել է, որ իրեն անծանոթ մի երիտասարդ` կանգնած Ալվարդ Խաչատրյանի դիմաց, անհասկանալի պատճառներով աղմկում է։ Սկզբում մտածել է, որ վերջինս հանդիսանում է հաճախորդ, ով գործարքների, մասնավորապես, տուգանքների, հետ կապված առաջացած խնդիրների շուրջ պարզապես աղմուկ է բարձրացրել, քանի որ նման իրավիճակներ հաճախակի են պատահում։ Մոտեցել է այդ երիտասարդին և հրավիրել դուրս` պարզաբանելու, թե ինչումն է խնդիրը։ Այդ պահին տվյալ երիտասարդն իրեն պատասխանել է «արի ստեղ ասեմ», ապա անտեղի բռնել հագուստից և մեկ անգամ հարվածել կրծքավանդակի հատվածին։ Ստեղծվել է խառնաշփոթ իրավիճակ, որի ժամանակ իր և տվյալ երիտասարդի միջև սկսվել է քաշքշուկ, վիճաբանություն, ինչին միջամտել են նաև բաժանմունքի աշխատակիցները` փորձելով բաժանել իրենց։ Այդուամենայնիվ, ստեղծված իրավիճակում աղմկող երիտասարդն իր հասցեին որևէ վիրավորանք կամ անհարգալից խոսքեր չի հնչեցրել։
Հայտնել է, որ ընդհանուր առմամբ խառնաշփոթը տևել է մոտ 5 րոպե, իսկ բուն քաշքշուկը` մոտ 1 րոպե, որից հետո Անահիտ Սաղաթելյանը և այդ երիտասարդը հեռացել են։ Ընդ որում, նրանց հետ է եղել ևս մեկ անձ, ով եկել է արդեն իսկ ստեղծված խառնաշփոթի ժամանակ և վերջիններիս հետ հեռացել։ Միջադեպի հետևանքով խաթարվել է աշխատանքի բնականոն գործունեությունը, մասնավորապես, աշխատակիցները այդ իրավիճակից հուզվել են, լարվել։ Իր մտաբերմամբ` այդ ժամանակ բաժանմունքում եղել է մեկ հոգի, ով հանդիսացել է այն նույն անձը, ով աղմկող երիտասարդի հետ հեռացել է։ Զանգահարել է ոստիկանություն, հայտնել կատարվածի մասին, որից հետո անմիջապես եկել են ոստիկանության աշխատակիցները։
Հետագայում իմացել է, որ միջադեպը վերաբերել է Անահիտ Սաղաթելյանին և աղմկող տղան հանդիսանում է Ռաֆայել Խաչատրյան անունով անձը, ով այդ ժամանակահատվածում հանդիսացել է Անահիտ Սաղաթելյանի փեսացուն։ Այդ ամենը հասկացել է նաև այն պահին, երբ միջադեպի ժամանակ լսել է, թե ինչպես է Անահիտը ասում «Ռաֆո պետք չի»։ Անահիտի և Ռաֆայելի հեռանալուց հետո աշխատակիցների կողմից տեղեկացել է, որ Անահիտը մինչ այդ հուզվել է, լացել, բացի այդ, տեղեկացել է նաև, որ վեճի առարկա է հանդիսացել այն, իբրև ինքը աշխատանքային հարաբերություններից ելնելով, վիրավորել է Անահիտին։
Կապված Անահիտի հետ` որպես բաժանմունքի աշխատակցուհի, հայտնել է, որ աշխատավայրում վերջինիս աշխատասեղանի դիրքն այնպիսին է, որ չի կարող տեսնել նրա կատարած աշխատանքը, այդ թվում նաև` թույլ տված սխալները։ Պնդել է, որ դեպքի օրը Ա.Սաղաթելյանին որևէ կերպ չի նեղացրել, նրա հասցեին վիրավորական խոսք չի ասել։
Պնդել է, որ ամբաստանյալի կողմից մեկ անգամ իրեն հարվածելուց հետո վիճաբանությունը դադարել է։ Ամբաստանյալի նկատմամբ բողոք կամ պահանջ չունի, ավելին, չի ցանկանում, որպեսզի վերջինս ենթարկվի քեական պատասխանատվության։
Միաժամանակ կարծում է, որ իրականում ամբաստանյալի և իր գործողություններն եղել են պարզապես պահի ազդեցության տակ դրսևորած վարքագծի արդյունք` տաքարյունություն, քանի որ Ռաֆայելը չի հասկացել, թե իրականում ինչ է կատարվել։
Դատարանն արձանագրելով, որ տուժող Խաչատրյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքներում առկա են էական հակասություններ, որոշում է կայացրել հրապարակել նրա նախաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ`
«… Միջադեպը տևել է մոտ 15 րոպե…»
Նախաքննական ցուցմունքի հրապարակուցմից հետո տուժողը պնդել է դատաքննական ցուցմունքն առ այն, որ ամբողջ միջադեպը տևել է մոտ 5 րոպե։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 353-րդ հոդվածով սահմանված կարգով դատաքննությունն վերսկսելուց հետո դատարանն արձանագրել է, որ տուժող Խաչատրյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքներում, բացի արդեն իսկ հրապարակված հակասությունից, առկա են ևս այլ էական հակասություններ, ուստի որոշում է կայացրել հրապարակել որպես տուժող տրված նրա նախաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ`
«… իրեն հարվածներ հասցրած երիտասարդը վիրավորական բառեր էր ասում…»։
Նախաքննական ցուցմունքի հրապարակուցմից հետո տուժողը պնդել է, որ հաստատապես հիշում է միայն մեկ հարված հասցնելու հանգամանքը, իսկ խառնաշփոթի հետևանքով չի կարող մտաբերել, բացի այդ հարվածից, այլ հարվածներ եղել են, թե ոչ։ Մինչ հարվածելը, Ռաֆայելը հարցրել է «Գրիգորը դու ես», ապա քաշել և հարվածել է իրեն։
Ինչ վերաբերվում է հակասությանը, ապա պնդել է, որ իրականում եղել է մեկ հարված, սակայն այդ իրավիճակում չի կարծել, որ «հարված» կամ «հարվածներ» հասկացությունները կարող են հետագայում էական նշանակություն ունենալ։
/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Մարգարիտ Հարությունյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ տուժող Գրիգոր Խաչատրյանը հանդիսանում է իր գործընկերը, իսկ ամբաստանյալին տեսել է մեկ անգամ` միջադեպի ժամանակ։
2015թ. /օրը և ամիսը չի մտաբերում/ գտնվել է աշխատավայրում, որտեղ բացի իրենից, գտնվել են նաև աշխատակիցներ` Ալվարդ Խաչատրյանը, Զաբելլա Ղանդոյանը, իսկ ավելի ուշ մոտեցել է նաև Գրիգոր Խաչատրյանը։ Այդ ժամանակ փոստային բաժանմունք է եկել իրեն անծանոթ երիտասարդ, ով հետագայում պարզվել է, որ հանդիսանում է Ռաֆայել Խաչատրյան անվամբ անձը, և փոքր-ինչ վրդովված, բարձր տոնայնությամբ հարցրել է բաժանմունքի տղա աշխատակիցներին։ Այդ ժամանակ մոտեցել է Ալվարդ Խաչատրյանը, որից հետո վերջինիս նրան ուղեկցել իր աշխատասենյակ, որտեղ զրուցել են միասին։ Որոշակի ժամանակ անց փոստային բաժանմունք է եկել Գրիգոր Խաչատրյանը։ Այնուհետև, լսել է աղմուկի ձայներ, ապա տեղեկացել, որ վիճաբանություն է առաջացել աղմկող երիտասարդի և իր գործընկեր Գրիգոր Խաչատրյանի միջև։ Այդ աղմուկից փոքր-ինչ հուզվել է, լարվել, փորձել զանգահարել ոստիկանություն, սակայն չի կարողացել կապ հաստատել վերջիններիս հետ։
Հետագայում տեղեկացել է, որ վեճի առարկա է հանդիսացել այն, որ Անահիտ Սաղաթելյանը կնքված բացիկ է տվել հաճախորդին, ինչը բաժանմունքում անթույլատրելի է, իսկ Գրիգորը պարզապես դրա համար դիտողություն է արել նրան։ Ծագած վիճաբանության հետևանքով աշխատանքի բնականոն գործունությունը չի խաթարվել, քանի որ օրը եղել է շաբաթ, բաժանմունքում հաճախորդ չի եղել և որևէ մեկին չեն սպասարկել։
Պնդել է, որ վիճաբանությանը ներկա չի գտնվել, ընդամենը լսել է բարձր ձայներ, իսկ վիրավորական արտահայտություններ չեն հնչել։ Միջադեպն ընդհանուր առմամբ տևել է 5-10 րոպե։ Քանի որ ներկա չի գտնվել միջադեպին, չի տեսել, թե ինչպես են վիճաբանող կողմերը հարվածում միմյանց։ Ունի տեսողության և հիշողության հետ կապված խնդիրներ, այդ պատճառով հնարավոր է, որ շատ հանգամանքներ չի կարող մտաբերել։ Դեպքի օրը Անահիտ Սաղաթելյանը աշխատանքից գնացել է փոքր-ինչ շուտ։ Ներկայումս չի մտաբերում, թե աշխատակիցներից ով է միջամտել վիճաբանությանը։
Դատարանն արձանագրելով, որ վկայի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքներում առկա են էական հակասություններ, որոշում է կայացրել հրապարակել որպես վկա տրված նրա նախաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ`
«/…/ Այդ ժամանակ Գրիգորն, ըստ երևույթին, կարծելով, թե սովորականի նման ինչ-որ հաճախորդ է, ինչ-որ բան չի գոհացրել նրան, շատ քաղաքավարի ձևով հարցրել է, թե ինչ է պատահել։ Այդ երիտասարդը առանց որևէ պատասխան տալու անմիջապես շրջվել է և հարվածել է Գրիգորին։
Անահիտի հեռանալուց հետո մի քանի րոպե անց բաժանմունք են եկել 2 երիտասարդ անձինք, որոնց հետ էր նաև Անահիտը։ Երիտասարդներից մեկը մոտեցել է իրեն և անհարգալից ու ագրեսիվ տոնով ասել, որպեսզի կանչեն տղաներին։ Պատասխանել է, որ տղաները արդեն գնացել են և եթե ինչ-որ բան է անհրաժեշտ՝ կարող է փոխանցել նրանց։ Այդ երիտասարդը շարունակել է բղավել` պահանջելով բաժանմունքի տղաներին։ Նրա բարձր ձայնից Ալվարդը դուրս է եկել սրահ, փորձել հետաքրքրվել ոչ հարգալից և բարկացած տոնով խոսելու պատճառի մասին։
Ռաֆայելի և նրա ընկերոջ գործողությունների արդյունքում խաթարվել էր բաժանմունքի բնականոն աշխատանքը/…/»։
Նախաքննական ցուցմունքի հրապարակումից հետո վկան պնդել է դատաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ միջադեպի ժամանակ Ռաֆայել Խաչատրյանը չի հարվածել Գրիգորին, պարզապես հրել է նրան։ Պնդել է, որ երիտասարդը խոսել է բարձր տոնայնությամբ, իսկ անհարգալից, վիրավորական արտահայտություններ չի հնչեցրել։ Կապված բնականոն աշխատանքի խաթարման հետ, հայտնել է, որ իր կարծիքով ծագած վիճաբանությունն արդեն իսկ խաթարում է բնականոն աշխատանքը։ Վկան նշել է, որ «խաթարվել» ասելով հասկանում է աղմուկը, լարվածությունը։ Չի մտաբերում, այդ պահին աշխատանք կատարել է, թե ոչ, սակայն պնդել է, որ բաժանմունքում հաճախորդ չի եղել։ Ստեղծված իրավիճակից լարվել և վախեցել է։ Հաճախակի լինում են դեպքեր, երբ հաճախորդները աղմկում են, որն էլ խանգարում է իրենց աշխատանքը։
Գտնում է, որ Ռաֆայել Խաչատրյանը գործել է պահի ազդեցության տակ, սակայն իրավիճակն այնպիսին է եղել, որ անհրաժեշտ էր զանգահարել ոստիկանություն։
/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Ալվարդ Խաչատրյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ տուժող Գրիգոր Խաչատրյանը հանդիսանում է իր եղբայրը, միաժամանակ նաև` գործընկերը։
2015թ.-ի հոկտեմբերի 24-ին երբ գտնվել է աշխատավայրում, ժամը 13։00-ի սահմաններում լացակումած իր աշխատասենյակ է եկել Անահիտ Սաղաթելյանը և հանձնել գումարները։ Հարցրել է, թե ինչ է պատահել և ինչու է լացում, սակայն Անահիտն առանց որևէ բան ասելու, դուրս է եկել աշխատասենյակից։ Այնուհետև, մեկ ժամ անց, բաժանմունքում լսել է աղմուկի ձայներ։ Դուրս է եկել աշխատասենյակից և տեսել, որ իրեն անծանոթ մի երիտասարդ աղմկում է` բղավելով «ուր է այդ տղան»։ Մոտեցել է նրան, փորձել հասկանալ թե ինչ է կատարվում, սակայն հասկացել է, որ այդ երիտասարդը փնտրում է եղբորը՝ Գրիգոր Խաչատրյանին։ Ըստ այդ երիտասարդի խոսքերի` Գրիգորը վիրավորել էր Անահիտին։ Այդ ժամանակ բաժանմունք է եկել նաև Գրիգորը։ Երիտասարդը մոտեցել է նրան և հարցրել է, թե ինչու է վիրավորել ընկերուհուն։ Այնուհետև, առանց որևէ պատճառի հարվածել է նրան, որից հետո վիճաբանություն է ծագել նրանց միջև։ Տեսնելով այդ ամենը, մյուս աշախատկիցների հետ անմիջապես միջամտել են, փորձել բաժանել նրանց, այնուհետև, գնացել ու դիմել է հարևանությամբ գտնվող նախարարությունում ծառայություն իրականացնող ոստիկանության աշխատակիցներին։
Հետագայում տեղեկացել է, որ բաժանմունքում աղմկող տղան Ռաֆայել Խաչատրյան անունով անձն է, ով հանդիսացել է Անահիտ Սաղաթելյանի փեսացուն։ Բացի այդ, տեղեկացել է նաև, որ նախկինում աշխատանքի ժամանակ Գրիգորն աշխատանքային հարցերի շուրջ դիտողություն է կատարել Անահիտ Սաղաթելյանին, սակայն վերջինս այդ դիտողությունը ընդունել է որպես անձնական վիրավորանք և այդ ամենի վերաբերյալ պատմել փեսացուին, ով եկել էր պարզաբանումներ կատարելու։
Անահիտ Սաղաթելյանը շուրջ երկու ամիս է, ինչ փորձաշրջան էր անցնում իրենց աշխատավայրում, բնավորությամբ պարփակված, շուտ նեղացկոտ անձնավորություն է։ Ընդունում է, որ եղբայրը՝ Գրիգորը, բնավորությամբ կոպիտ անձնավորություն է, և հնարավոր է, որ Անահիտը, լինելով շուտ հուզվող անձնավորություն, կատարած դիտողությունը ճիշտ չընկալեր։
Պնդել է, որ Ռաֆայել Խաչատրյանը բաժանմունքում հայհոյանքներ չի հնչեցրել, ընդամենը բարձր տոնայնությամբ աղմկել է, իսկ ընդհանուր միջադեպը տևել է 15 րոպե։ Իր կարծիքով աշխատանքի բնականոն գործունեությունը խաթարվել է, չնայած որ հաճախորդ չի եղել և որևէ մեկին չեն սպասարկել։
Գտնում է, որ Ռաֆայելը նախապես որևէ դիտավորություն չի ունեցել վիճաբանել եղբոր հետ և այդ ամենը եղել է պահի ազդեցության տակ, երբ ընկերուհին ասել է, որ վիրավորել են նրան։
Դատարանն արձանագրելով, որ վկայի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքներում առկա են էական հակասություններ, որոշում է կայացրել հրապարակել որպես վկա տրված նրա նախաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ`
« /…/ Այդ երիտասարդի /ինչպես հետագայում տեղեկացել է հանդիսանում է Ռաֆայել Խաչատրյան անունով անձը/ և Անահիտի հետ գտնվել են հանգստի սենյակում, որտեղ Ռաֆայելը մի քանի անգամ հայհոյել է։ Գտնում է, որ հավանական է, որ հայրոյանքները հնչել են Գրիգորի հասցեին, քանի որ նրանց հետ զրույցից հասկացել է, որ Գրիգորն աշխատանքի հետ կապված նկատողություն է արել Անահիտին։ Այդ ամբողջ ընթացքում Ռաֆայելը շարունակել է անհարգալից և վրդովված պահվածքը, անհարգալից խոսքեր է ասել ընկերուհու հետ կոպիտ տոնով խոսացած մարդու հասցեին և պահանջել Գրիգորի հեռախոսահամարը..»։
Նախաքննական ցուցմունքի հրապարակումից հետո վկան պնդել է դատաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ Ռաֆայելը հայհոյանքներ չի հնչեցրել, ավելին, եթե այդպիսիք լինեին, այդ ձայներից կմիջամտեին նաև հարևանությամբ աշխատող ոստիկանության աշխատակիցները։
/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Զաբելլա Ղանդոյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ տուժող Գրիգոր Խաչատրյանը հանդիսանում է իր գործընկերը։
2015թ.-ի հոկտեմբեր ամսին /օրը կոնկրետ չի հիշում/ գտնվել է աշխատավայրում, սպասարկել հաճախորդի, երբ տեսել է, թե ինչպես է իրեն անծանոթ մի երիտասարդ մտնում սրահ և հետաքրքրվում տղա աշխատակիցների վերաբերյալ։ Նրան է մոտեցել Ալվարդ Խաչատրյանը, ապա միասին գնացել են նրա աշխատասենյակ։ Որոշակի ժամանակ անց, երբ դուրս են եկել Ա.Խաչատրյանի աշխատասենյակից, Ալվարդը խնդրել է իրեն` երիտասարդին փոխանցել Գրիգոր Խաչատրյանի հեռախոսահամարը։ Մինչ փնտրել է նրա հեռախոսահամարը, փոստային բաժանմունք է եկել Գրիգորը։ Այնուհետև, Գրիգորը և տվյալ երիտասարդը զրուցել են միմյանց հետ, որից հետո սկսել են քաշքշել իրար։ Տեսնելով այդ ամենը, միջամտել են մյուս աշխատակիցները, փորձել նրանց բաժանել։ Այդ պահին ինքը զբաղված է եղել հաճախորդին սպասարկելով, որից հետո նույնպես միջամտել է այդ քաշքշուքին։ Մասնավորապես, կանգնել է մեջքով և փորձել բռնել` պահել, Գրիգորին։ Այդ ժամանակ Ալվարդը դիմել է ոստիկաններին, որից հետո վիճաբանությունը դադարել է և երիտասարդը հեռացել է։ Տեղի ունեցած վիճաբանության հետևանքով խաթարվել է աշխատանքի բնականոն գործունեությունը։ Ընդհանուր միջադեպը տևել է 5-7 րոպե, ինչի հետևանքով աշխատակիցները հուզվել էին։ Պնդել է, որ վիճաբանության ժամանակ Գրիգորը և երիտասարդը չեն հարվածել միմյանց։ Հետագայում տեղեկացել է, որ սրահում Գրիգորի հետ վիճաբանող անձը հանդիսանում է Ռաֆայել Խաչատրյանըը։
Պնդել է, որ նստած է եղել սրահի ծայրամասում, ուստի չի տեսել երիտասարդի դրսևորած վարքագիծը սրահ մտնելիս։
Կապված Անահիտ Սաղաթելյանի հետ, նշել է, որ նա գտնվել է փորձաշրջանի մեջ, աշխատակիցները բոլորը օգնել են նրան` կապված աշխատանքային հարցերի շուրջ։ Դեպքի օրը մինչ երիտասարդի գալը, Անահիտը եղել է հուզված և խնդրել իրեն` սպասարկել հաճախորդին։ Կարծում է, որ վիճաբանությունը առաջացել է աշխատանքային հարաբերությունների պատճառով, քանի որ կողմերը միմյանց չեն հասկացել։
Ի պատասխան դատարանում իրեն տրված հարցերի՝ վկան հաստատապես պնդել է, որ միջադեպի ընթացքում ինքը զբաղված է եղել ինչ-որ հաճախորդի սպսարկելով։
/տես` դատական նիստի արձանագրությունը /
Վկա Անահիտ Սաղաթելյանը դատարանում ցուցմունք Է տվել այն մասին, որ ամբաստանյալ Ռաֆայել Խաչատրյանը հանդիսանում է իր նշանածը, իսկ Գրիգոր Խաչատրյանը` նախկին գործընկերը։
Դեպքին նախորդող ժամանակահատվածում աշխատանքի ընդունվելու նպատակով փորձաշրջան է անցել Երևանի Հանրապետության հրապարակում գտնվող փոստատանը։ Աշխատավայրում, աշխատանքի ժամանակ իր կողմից թույլ է տրվել ինչ-որ սխալմունք, որը նկատվել է աշխատակից Գրիգոր Խաչատրյանի կողմից։ Մասնավորապես, երբ սպասարկելիս է եղել զբոսաշրջիկ հաճախորդին, նրան է տվել կնքված բացիկ և երբ Գ.Խաչատրյանը նկատել և կոպիտ կերոպով կշտամբել է իրեն, ասելով՝ «էս ինչ ես անում»։ Ապա, հաճախորդի ձեռքից վերցրել է նրան հանձնած բացիկը և այն նետել իր սեղանին։ Քանի որ հաճախորդը եղել է զբոսաշրջիկ, անգլերեն լեզվով փորձել է բացատրել է, թե ինչու չի կարող նրան հանձնել բացիկը։ Այնուհետև, Գ.Խաչատրյանի նման պահվածքից հուզվել է, չի կարողացել շարունակել սպասարկել հաճախորդին և խնդրել է գործընկերոջը, որպեսզի նա շարունակի սպասարկել այդ հաճախորդին։ Հուզված վիճակում զանգահարել է Ռաֆայել Խաչատրյանին, ասել որ աշխատանքային խնդիրներ են առաջացել, ինչի հետևանքով չի ցանկանում այլևս աշխատել այնտեղ և խնդրել է գալ իր ետևից։ Երբ արդեն ցանկացել է հեռանալ, տեսել է, որ Ռաֆայելը մտել է փոստային բաժանմունք։ Նա իր գործընկերոջը` Մարգարիտին, հարցրել, թե որտեղ է բաժանմունքի տղա աշխատակիցը։ Մարգարիտը պատասխանել է, որ աշխատավայրում չէ, սակայն Ռաֆայելը պահանջել է նրա հեռախոսահամարը, իսկ Մարգարիտը հրաժարվել է տալ։ Այդ ժամանակ աշխատասենյակից դուրս է եկել Ալվարդ Խաչատրյանը, մոտեցել Ռաֆայելին, հարցրել, թե ինչումն է խնդիրը։ Ռաֆայելը պատասխանել է, որ նրա հետ կապված որևէ խնդիր չունի, պարզապես ցանկանում է տեսնել տղա աշխատակցին` պարզաբանելու, թե ինչու է բղավում Անահիտի վրա, եթե կարելի է պարզապես բացատրել կատարած սխալը։ Այնուհետև, միասին գնացել են Ալվարդի աշխատասենյակ, զրուցել, որից հետո եկել է Գրիգոր Խաչատրյանը։ Ռաֆայելը մոտեցել է նրան, ասել, որ ցանկանում է դրսում զրուցել վերջինիս հետ։ Այդ պահին Ռաֆայելը և Գրիգորը սկսել են միմյանց հրմշտել, քաշքշել, որը տևել է 1-2 րոպե։ Այդ քաշքշուկի ժամանակ հայհոյանքներ չեն հնչել։ Տեսնելով այդ ամենը, անմիջապես միջամտել են բաժանմունքի աշխատակիցները, իսկ ինքը փորձել է բռնել Ռաֆայելին։ Տեսնելով վիճաբանությունը, միջամտել է նաև Ռաֆայելի ընկեր Տ.Մխիթարյանը, որից հետո միասին հեռացել են։
Հայտնել է, որ նախկինում ևս եղել են դեպքեր, երբ Գրիգորը կատարել է դիտողություններ, սակայն ոչ այդպես կոպիտ կերպով, ինչպես դա արել է դեպքի օրը։ Նախկինում ևս կատարված դիտողությունների մասին պատմել է Ռ.Խաչատրյանին և նա տեղեկացված է եղել իր աշխատանքային առօրյայից։ Քանի որ Ռաֆայելի հետ անընդհատ քննարկել են աշխատանքային առօրյան, վերջինիս հայտնել, տեղեկացրել է, որ աշխատավայրում տղամարդ աշխատակիցը կոպիտ է խոսում իր հետ։ Այլ կերպ, նշանածը տեղեկացված է եղել իր աշխատանքային առօրյայից` ինչպես հաճախոդների, այնպես էլ աշխատակիցների հետ ունեցած աշխատանքային հարաբերություններից։
Պնդել է, որ Ռաֆայելի գործողությունները որևէ մեկին ուղղված չեն եղել, պարզապես նա ցանկացել է Գրիգորի հետ զրուցել և հասկանալ, թե ինչու է իր հետ նման տոնով խոսում ու ինչու էիր հետ նման կերպ վերաբերվում։ Չի մտաբերում, փոստային բաժանմունքում հաճախորդներ եղել են, թե ոչ։
/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Տիգրան Մխիթարյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ամբաստանյալ Ռաֆայել Խաչատրյանը հանդիսանում է իր գործընկերը։
Դեպքի օրը Ռաֆայելի հետ միասին պայմանավորվել են իր ավտոմեքենայով գնալ աշխատավայր, սակայն ճանապարհին Ռաֆայելի խնդրանքով գնացել են նրա հարսնացուի աշխատավայր` վերջինիս տուն ճանապարհելու նպատակով։ Կայանել է ավտոմեքենան, ապա գնացել փոստային բաժանմունք և տեսել, որ այնտեղ Ռաֆայելը ինչ-որ անձի հետ վիճաբանում է։ Մասնավորապես, տեսել է, որ Ռաֆայելը և տվյալ անձը բռնել են միմյանց հագուստից և բարձրաձայն բղավում։ Այնտեղ են գտնվել նաև 3 կանայք, ովքեր փորձել են բաժանել, բացի այդ նրանք նույնպես աղմկում էին։ Անմիջապես միջամտել է, բաժանել վիճող կողմերին և Ռաֆայելին ու նրա հարսնացուին տարել դեպի ավտոմեքենան։
Պնդել է, որ վիճաբանության ժամանակ հայհոյանքներ չեն հնչել, պարզապես նրանք բարձրաձայն աղմկել, գոռգոռացել են, բացի այդ չի տեսել, որ կողմերը հարվածներ հասցնեն միմյանց։ Միջադեպը տևել է շատ կարճ, մոտ 1 րոպե, որի ժամանակ որևէ գույքի չի վնասվել։
Հետագայում իմացել է, որ Ռաֆայելի հարսնացուին աշխատավայրում նեղացրել են, իսկ Ռաֆայելը եկել էր պարզապես պարզաբանելու, թե ինչն է եղել պատճառը։ Չգիտեր, թե Ռաֆայելի հարսնացուն մինչ միջադեպը որտեղ է աշխատել, բացի այդ, Ռաֆայելն իրեն որևէ տեղեկություն չի հայտնել հարսնացուի աշխատանքային հարաբերությունների վերաբերյալ։
Հայտնել է, որ Ռաֆայել Խաչատրյանի գործողությունները ուղղված են եղել միայն Գրիգորի և ոչ թե այնտեղ հավաքված անձանց նկատմամբ։
/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/
Դատարանում հրապարակվել և հետազոտվել է նաև Ռաֆայել Խաչատրյանի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի կողմից տրված պահանջագիրը և Ռ.Խաչատրյանի բնութագիրը, Մարդկային ռեսուրսների կառավարման բաժնի կողմից տրված տեղեկանքը և Երևան քաղաքի «Քանաքեռ-Զեյթուն» թաղամասի «Զեյթուն-93» համատիրության կողմից տրված տեղեկանքը։
/տես` գ.թ. 43-45, դատական նիստի արձանագրությունը/
3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Սույն քրեական գործի քննությամբ դատարանը պետք է պատասխանի այն հարցին, թե արդյոք ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքի ձևակերպմամբ առ այն, որ՝ Ռաֆայել Խաչատրյանը 2015թ. հոկտեմբերի 24-ին, ժամը 14։00-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Նալբանդյան 28 հասցեում գործող «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի թիվ 0010 բաժանմունքում մոտ 15 րոպե կոպիտ կերպով խախտելով հասարակական կարգը, որն արտահայտվել է բաժանմունքի աշխատակիցների նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով և զուգորդվել «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի աշխատակից Գրիգոր Խաչատրյանի նկատմամբ բռնություն գործադրելով` կատարել է խուլիգանությունը։
Այսպես՝
Ռաֆայել Խաչատրյանին նախաքննական մարմնի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ`
« (...) 2015թ. հոկտեմբերի 24-ին, ժամը 14։00-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Նալբանդյան 28 հասցեում գործող «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի թիվ 0010 բաժանմունքում մոտ 15 րոպե կոպիտ կերպով խախտելով հասարակական կարգը, որն արտահայտվել է բաժանմունքի աշխատակիցների նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով և զուգորդվել «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի աշխատակից Գրիգոր Խաչատրյանի նկատմամբ բռնություն գործադրելով։
Այսպես.
Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանը իր հարսնացուից՝ Անահիտ Աաղաթելյանից տեղեկանալով, որ աշխատանքի ընթացքում «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի աշխատակիցները վիրավորել են նրան խուլիգանական մղումներից ելնելով, իր անձի առավելությունը ցուցադրելու նպատակով և իր վարքով հակադրվելով շրջապատին, արհամարական վերաբերմունք ցուցաբերելով «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի թիվ 0010 բաժանմունքի աշխատակիցների նկատմամբ վիճաբանության մեջ է մտել Գրիգոր Խաչատրյանի հետ, որի ընթացքում հարվածներ հասցրել նրա կրծքավանդակին, դիտավորությամբ մոտ 15 րոպե տևողությամբ կոպիտ կերպով խախտել է հասարակական կարգը և խաթարել է «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի թիվ 0010 բաժանմունքի բնականոն աշխատանքը։
Այսպիսով՝ Ռ.Խաչատրյանին մեղսագրվել է հանցավոր արարք նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով»։
Այսպես.
խուլիգանությունը բնորոշվում է դիտավորությամբ հասարակական կարգի կոպիտ խախտումով, որն արտահայտվում է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով։ Հասարակական կարգը դա մարդկանց ամենօրյա կենսագործունեության` աշխատանքի, կենցաղի, հանգստի ընթացքում նորմալ փոխհարաբերություններն ապահովող հասարակական հարաբերությունների ամբողջությունն է։ Հասարակական կարգը, որպես քրեաիրավական պաշտպանության օբյեկտ, դա հասարակական անդորրը, հասարակական բարոյականությունը, այդ թվում քաղաքացիների կողմից հասարակական վայրերում օրինապահ և կայուն վարքագծի պահպանումը, տրանսպորտի անխափան աշխատանքը, հիմնարկությունների, ձեռնարկությունների, անձանց ֆիզիկական և բարոյական անձեռնմխելիությունն ապահովող հասարակական հարաբերությունների ամբողջությունն է։ Այս և նմանատիպ հասարակական հարաբերությունների դեմ ուղղված հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք արտահայտող և հասարակական կարգը կոպտորեն խախտող գործողությունների կատարումը հանդիսանում է խուլիգանության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը։ Միևնույն ժամանակ, դատարանը, փաստում է, որ հասարակական կարգի կոպիտ խախտումը և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորումն ընդամենը խուլիգանության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի դրսևորումն է` հանցավոր նպատակին հասնելու եղանակ։
Այսպիսով, խուլիգանության հիմնական անմիջական օբյեկտը հասարակական կարգն է։
Լրացուցիչ օբյեկտ են հանդիսանում անձի անձեռնմխելիությունը, պատիվն ու արժանապատվությունը, առողջությունը, քաղաքացիների ու գույքային շահերի պաշտպանությունը։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Շահեն Հախվերդյանի վերաբերյալ նախադեպային որոշմամբ վերլուծելով խուլիգանության հանցակազմի հատկանիշները, այդ մասին տալով պարզաբանումներ, միասնական դատական պրակտիկա ապահովելու նպատակով, նշված՝ թիվ ԱՎԴ0014/01/11 որոշմամբ, իրավական դիրքորոշում է ձևավորել ան մասին, որ`
«(…) 14. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Խուլիգանությունը դիտավորությամբ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելն է, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով (…)։
2. Նույն արարքը, որը զուգորդվել է անձի նկատմամբ բռնություն գործադրելով կամ դա գործադրելու սպառնալիքով, ինչպես նաև ուրիշի գույքը ոչնչացնելով կամ վնասելով (…)։
3. Սույն հոդվածի երկրորդ մասով նախատեսված արարքը, որը`
1) կատարվել է մի խումբ անձանց կամ կազմակերպված խմբի կողմից,
2) զուգորդվել է իշխանության ներկայացուցչին կամ հասարակական կարգի պահպանության պարտականություն իրականացնող կամ հասարակական կարգի խախտումը խափանող անձին դիմադրություն ցույց տալով,
(…)
4) զուգորդվել է անձի առողջությանը միջին ծանրության վնաս պատճառելով,
5) զուգորդվել է բացառիկ ցինիզմով`
(…)։
4. Սույն հոդվածի երկրորդ կամ երրորդ մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է զենքի կամ որպես զենք օգտագործվող առարկաների գործադրմամբ (…)»։
Մեջբերված հոդվածի վերլուծությունից երևում է, որ խուլիգանությունը հասարակական կարգի և բարոյականության դեմ ուղղված հանցագործություն է, որի հիմնական, անմիջական օբյեկտն այն հասարակական հարաբերություններն են, որոնք կազմում են հասարակական կարգի բովանդակությունը, իսկ պարտադիր լրացուցիչ օբյեկտն անձի անձեռնմխելիության, պատվի և արժանապատվության, առողջության, քաղաքացիների և կազմակերպությունների գույքային շահերի պաշտպանությանն ուղղված հասարակական հարաբերություններն են։
15. Խուլիգանության հիմնական հանցակազմն ունի մեկ, իսկ որակյալ հանցակազմը՝ երկու օբյեկտ։ Մասնավորապես, հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելը, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով, ենթակա է որակման որպես հասարակ խուլիգնություն, մինչդեռ նույն արարքը, որը զուգորդվում է անձի առողջությանը, գույքային իրավունքներին և այլին վնաս պատճառելով, ենթակա է որակման խուլիգանության որակյալ հանցակազմով։
Խուլիգանության հիմնական հանցակազմի վերոշարադրյալ վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ նշված հանցակազմի օբյեկտի մեկնաբանման համար էական նշանակություն ունի «հասարակական կարգ» հասկացության պարզաբանումը։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հասարակական կարգն ընկալվում է երկու իմաստով՝ լայն և նեղ։
Լայն իմաստով հասարակական կարգը հասարակության մեջ առկա սոցիալական կապերի և հարաբերությունների համակցությունն է, որը ձևավորվում է սոցիալական, իրավական և բարոյական նորմերի գործողության արդյունքում, և յուրաքանչյուր հանցագործություն, զանցանք կամ այլ իրավախախտում այս կամ այն չափով հանգեցնում է դրա խախտման։
Խուլիգանության հիմնական հանցակազմի անմիջական օբյեկտն այն հասարակական հարաբերություններն են, որոնք կազմում են նեղ իմաստով հասարակական կարգի բովանդակությունը։
Նեղ իմաստով հասարակական կարգն ընկալվում է որպես հասարակական նշանակության վայրերում, այն է՝
1) տրանսպորտային միջոցների կայանատեղիներում,
2) օդանավակայաններում,
3) շուկաներում,
4) պուրակներում,
5) այգիներում,
6) կինոթատրոններում,
7) ցուցասրահներում,
8) մարզադաշտերում,
9) փողոցներում,
10) հիմնարկ-ձեռնարկություններում,
11) ուսումնական հաստատություններում,
12) հասարակական տրանսպորտում,
13) հասարակական սննդի սպասարկման վայրերում,
14) հասարակական նշանակության այլ վայրերում
այնպիսի իրադրության առկայություն, որի պայմաններում ապահովված է քաղաքացիների արժանավայել վարքագիծը, կազմակերպությունների, հիմնարկների և հասարակական նշանակության այլ օբյեկտների բնականոն աշխատանքը, ինչպես նաև այդ վայրերում գտնվող անձի (անձանց) ֆիզիկական և հոգեկան անձեռնմխելիությունը։
16. Խուլիգանության հիմնական հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է հասարակական նշանակության վայրերում, ինչպես նաև հասարակական նշանակություն չունեցող այլ վայրերում, որտեղ առկա է հանրություն, սահմանված կարգի կոպիտ խախտման մեջ, որն արտահայտվում է այդ վայրերում հասարակության անդամների նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով։ Խուլիգանության որակյալ հանցակազմի պարագայում վերոնշյալ արարքները զուգորդում են բռնությամբ, գույքը վնասելով կամ ոչնչացնելով և այլն։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը խուլիգանության հանցակազմով որակելու համար անհրաժեշտ է նախևառաջ հիմնավորել խուլիգանության հիմնական հանցակազմի առկայությունը։
17. Խուլիգանության հիմնական և որակյալ հանցակազմերի օբյեկտների և օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքների՝ սույն որոշման 15-16-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ հասարակական կարգի ոչ կոպիտ խախտումը, որը թեև արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով, ենթակա չէ որակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածով։ Նույն կերպ, վկայակոչված հոդվածով ենթակա չէ որակման հասարակական կարգի այն կոպիտ խախտումը, որը չի դրսևորվել հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով։
Ուստի Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը ենթակա է որակման որպես խուլիգանություն միայն այն դեպքում, երբ գործով ձեռք բերված ապացույցներով կհիմնավորվի հասարակական կարգի խախտման կոպիտ լինելը և միաժամանակ, հասարակության նկատմամբ այդ խախտմամբ արտահայտված անհարգալից վերաբերմունքի բացահայտ լինելը։
18.Կոպիտ խախտումը՝ որպես խուլիգանության հանցակազմի հատկանիշ, բնութագրական է հասարակական կարգի կազմալուծման կամ խախտման գործընթացի արդյունքներին (հետևանքին)։ Այն արտահայտվում է նրանում, որ անձի կատարած գործողությունների հետևանքով հասարակության անդամների մեջ առաջանում է զայրույթ, վրդովմունք, կամ նրանց անհարմարություն կամ լուրջ անհանգստություն է պատճառվում, կամ առաջանում է վախի զգացում իրենց կյանքի, առողջության, գույքի պահպանության կապակցությամբ։ Բացի այդ, կոպիտ խախտումն արտահայտվում է նաև աշխատանքային և այլ գործունեության կամ հասարակական նշանակության արարողության կազմալուծմամբ։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խախտումը որպես կոպիտ գնահատելիս անհրաժեշտ է ելնել հասարակական կարգի վրա այդ խախտման ունեցած ազդեցությունից։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով կարող է խախտվել ցանկացած արարքի կատարման պարագայում, մինչդեռ խուլիգանության առկայության մասին է վկայում այնպիսի արարքի կատարումը, որը միտված է հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելուն և որպես այդպիսին, հանդիսացել է խուլիգանություն կատարող անձի դիտավորության մեջ ընդգրկված նպատակի իրականացման միջոց։
19. Հիմք ընդունելով սույն որոշման նախորդ կետում շարադրված վերլուծությունը՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ յուրաքանչյուր դեպքում արարքը խուլիգանություն որակելու համար, ի թիվս սույն որոշման մեջ նշված այլ հանգամանքների, անհրաժեշտ է քննության առնել նաև այն, թե արդյոք այդ արարքի հետևանքով հասարակության անդամներին լուրջ անհանգստություն է պատճառվել։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հասարակության անդամներին լուրջ անհանգստություն պատճառելու հանգամանքի առկայությունը յուրաքանչյուր դեպքում անհրաժեշտ է գնահատել՝ ելնելով նեղ իմաստով հասարակական կարգի նկատմամբ դրա ուղղվածությունից։ Այլ խոսքով՝ հասարակության անդամներին լուրջ անհանգստություն պատճառելու հանգամանքն առկա է, եթե հանցավորի արարքի հետևանքով խախտվում է հասարակական նշանակության վայրերում գտնվող անձի (անձանց) ֆիզիկական և հոգեկան անձեռնմխելիությունը, կամ էականորեն խաթարվում է կազմակերպությունների, հիմնարկների և հասարակական նշանակության այլ օբյեկտների բնականոն աշխատանքը։
20. Խուլիգանության օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքի՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտման հարցը քննարկելիս Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասի վերլուծությունից երևում է նաև, որ կոպիտ խախտումը կատարվում է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակով։
Այլ խոսքով՝ խուլիգանության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է հետևյալ երկու հատկանիշների միաժամանակյա առկայությամբ՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտում և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորում։ Նշված հատկանիշներից որևէ մեկի բացակայության պարագայում արարքը խուլիգանություն որակվել չի կարող։
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խուլիգանության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի մեկնաբանման համար էական նշանակություն ունի նաև «բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք» հասկացության պարզաբանումը։
Այսպես` անձի գործողություններում հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորումն արտահայտվում է մարդկային համակեցության կանոնների նկատմամբ ակնհայտ արհամարհանք դրսևորելու, հասարակական վայրերում վարքագծի կանոնները ցուցադրական կերպով անտեսելու, շրջապատի մարդկանց և կոլեկտիվին հակադրվելու ձևով։ Հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորող անձը դիտավորյալ կերպով խախտում է հասարակության նկատմամբ հարգանքի դրսևորման տարրերը (պարկեշտություն, պատշաճ վարքագիծ, բարեկրթություն և այլն)։ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման եղանակները տարբեր են՝ արարք, խոսք, ժեստ, մարմնաշարժում և այլն։
21. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ անհարգալից վերաբերմունքը բացահայտ է ոչ թե այն պատճառով, որ կատարվում է հասարակական վայրերում կամ հասարակության անդամների ներկայությամբ, այլ այն պատճառով, որ կատարվում է հենց հասարակության նկատմամբ հանցավորի անհարգալից վերաբերմունքը ցուցադրելու նպատակով։ Այլ խոսքով՝ կոնկրետ դեպքում խուլգանության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքների՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտման և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման առկայությունը կամ բացակայությունը գնահատելիս անհրաժեշտ է պարզել խուլիգնության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի առկայությունը, այն է՝ հասարակական կարգը կոպիտ խախտելու և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու հանցավորի դիտավորությունը, նպատակը։
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը, ժեստը, բառը, մարմնաշարժումը և այլն չի կարող գնահատվել որպես հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորում, եթե ուղղված է կոնկրետ անձին և չի հետապնդում հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակ, թեկուզ հանցավորը հասկանում է, իսկ որոշ դեպքերում պարտավոր է հասկանալ, որ կոնկրետ անձին ուղղված իր արարքը տեսանելի և ընկալելի է հասարակության համար։ Հակառակ դրան` անձի արարքը կարող է գնահատվել որպես հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորում, եթե կոնկրետ անձը, ում դեմ ուղղված է հանցավորի արարքը, ընտրվել է պատահաբար, և այդ անձի դեմ ուղղված արարքի միջոցով հանցավորը ցանկանում է բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորել հասարակության նկատմամբ։
22. Խուլիգանության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի վերաբերյալ իրավական դիրքորոշում Վճռաբեկ դատարանը ձևավորել է Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ արձանագրել է, որ «Խուլիգանությունը կարող է կատարվել միայն ուղղակի դիտավորությամբ»։ Դա նշանակում է, որ մեղավոր անձը ոչ միայն գիտակցում է, որ իր գործողություններով խախտում է հասարակական կարգն ու բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորում հանրության հանդեպ, այլև ցանկանում է կատարել այդ գործողությունները։
Խուլիգանական արարքը կարող է կատարվել միայն խուլիգանական մղումներից ելնելով։ Իսկ արարքը համարվում է խուլիգանական մղումներով կատարված, եթե այն կատարվում է հասարակության և բարոյականության նորմերի նկատմամբ անթաքույց արհամարհանքի հողի վրա, երբ մեղավոր անձի վարքը հանդիսանում է բացահայտ մարտահրավեր` ուղղված հասարակական կարգի դեմ և թելադրված է լինում շրջապատին հակադրվելու, վերջինիս հանդեպ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելու ցանկությամբ։ Հետևաբար, եթե մեղավոր անձի գործողությունները կատարվել են ոչ խուլիգանական մղումներով և չեն զուգորդվել հասարակական կարգի կոպիտ խախտմամբ, դրանք չեն կարող որակվել որպես խուլիգանություն։
Մեղադրյալի կողմից տուժողին վիրավորանքներ, մարմնական վնասվածքներ հասցվելու կամ նման այլ բռնարարքների կատարման դեպքում խուլիգանական մղումները և խուլիգանության հանցակազմը կարող է բացակայել, եթե նշված գործողությունները կատարվել են կենցաղային հողի վրա առաջացած վիճաբանության, քիչ թե շատ երկարատև ժամանակահատվածի ընթացքում ձևավորված հակակրանքի արդյունքում։
Խուլիգանական մղումների առկայությունը գնահատելու համար էական նշանակություն կարող է ունենալ նաև տուժողի վարքագիծը։ (…)» (տե՛ս Արման Մհերի Խաչատրյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2006 թվականի հոկտեմբերի 24-ի թիվ ՎԲ-223/06 որոշումը)։
23. Վերահաստատելով Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ ձևավորված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խուլիգանություն կատարող անձը ոչ միայն գիտակցում է, որ իր գործողություններով խախտում է հասարակական կարգն ու բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք է դրսևորում հասարակության նկատմամբ, այլև ցանկանում է դա։ Այլ խոսքով` խուլիգանության օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքները կատարող անձը ցանկանում է կոպիտ կերպով խախտել հասարակական կարգը և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորել, այլ ոչ թե գիտակցաբար թույլ է տալիս վերոնշյալ հետևանքների՝ հասարակական կարգի խախտման և բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման հնարավորությունը։
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ոչ բոլոր դեպքերում է, որ այլ հանցակազմի հատկանիշներ պարունակող արարք կատարելը, որն իրենում բովանդակում է նաև հասարակական կարգի կոպիտ խախտման և հասարակության նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման տարրեր (օրինակ՝ կենցաղային հողի վրա, անձնական դրդապատճառներով հասարակական վայրերում առաջացած ծեծկռտուքն ու վիճաբանությունը, որոնք արտաքնապես ընկալվում են որպես հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք) կարող է որակվել խուլիգանություն։
24. Սույն որոշման նախորդ կետում և համապատասխանաբար նաև Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ շարադրված դիրքորոշումների հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը խուլիգանություն որակելու համար էական նշանակություն ունի դրա բնույթն ու կատարման շարժառիթը։
Զարգացնելով Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ ձևավորված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խուլիգանությունը կարող է կատարվել խուլիգանական դրդումներով, որը դրսևորվում է հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելու, հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու ձգտմամբ։ Խուլիգանական դրդումների հիմքում ընկած են նաև անձի անզուսպ եսամոլությունը, սեփական անձի առավելությունն ընդգծելու միջոցով ներքին բավականություն ստանալու, զվարճանալու ձգտումը։
Խուլիգանություն կատարող անձն ինքնահաստատվում է, ձգտում հակահասարակական վարքագծով ապացուցել իր անկախությունը հասարակության մեջ ընդունված վարքագծի կանոններից, իր անձը հակադրելով հասարակությանը՝ ցույց տալ իր գրակայությունը և այլն։
25. Ինչպես նշվել է սույն որոշման 21-րդ և 23-րդ կետերում, անձը կարող է սույն որոշման 24-րդ կետում նշված նպատակներին հասնել տարբեր արարքներով, որոնք կարող են նույնիսկ համընկնել ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված որոշակի հանցակազմերի օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքների հետ, սակայն արարքը խուլիգանություն կամ այլ հանցագործություն որակելու հարցի լուծումը յուրաքանչյուր կոնկրետ դեպքում կախված է արարքի շարժառիթից, ինչպես նաև հանցավորի հետապնդած նպատակից։
26. Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ խուլիգանական դրդումներն անհրաժեշտ է սահմանազատել արարքը կատարելու պահին անձի մոտ առկա հուզական վիճակից, որն անձի մոտ առաջացնում է լարվածություն, էմոցիոնալ բռնկվածություն և այլն։ Մասնավորապես, եթե արարքն սկսվել է կենցաղային հողի վրա առաջացած վեճի կամ տուժողի հակաօրինական կամ հակաբարոյական վարքագծի հետևանքով, ապա անհրաժեշտ է պարզել՝ արդյոք անձի արարքը (հայհոյանքներ տալը կամ այլ վարքագիծը) ստեղծված իրավիճակին համարժեք հուզական դրսևորում է, թե ուղղված է դիտավորությամբ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելուն, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով։
Վերոգրյանի հիմա վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ այն դեպքում, երբ հանցավորի վարքագիծն ուղղված է կոնկրետ անձի, պայմանավորված է նրա հակաօրինական կամ հակաբարոյական վարքագծով և հանդիսանում է հանցավորի հուզական վիճակի արտահայտություն, խուլիգանության հանցակազմը բացակայում է։
27. Հիմք ընդունելով սույն որոշման 14-26-րդ կետերում ձևավորված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ արարքը խուլիգանություն կարող է որակվել այն դեպքում, երբ անձի մոտ առկա են խուլիգանական դրդումներ։ Վերոգրյալի հետ մեկտեղ, Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ արարքը խուլիգանություն կարող է որակվել նաև այն դեպքերում, երբ անձի մոտ առկա են հանցանքի կատարման այլ դրդումներ, սակայն հանցանքի կատարման ընթացքում ձևավորվում են խուլիգանական դրդումներ, այլ խոսքով՝ արարքը կվերաճի խուլիգանության՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտման, որը դրսևորվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով։
28. Ինչպես նշվել է սույն որոշման 22-րդ և համապատասխանաբար նաև Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ, խուլիգանության վերաբերյալ գործերով անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև տուժողի վարքագիծը։ Զարգացնելով վերոնշյալ դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ այն դեպքում, երբ խուլիգանական գործողությունները կատարվել են կենցաղային հողի վրա առաջացած վեճի արդյունքում, ապա նախ անհրաժեշտ է պարզել, թե ով է հանդիսացել վեճը նախաձեռնողը։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը չի կարող որակվել որպես խուլիգանություն, եթե վիճաբանությունն առաջանում է տուժողի ոչ իրավաչափ վարքագծի հետևանքով և, հետևաբար, հանցանք կատարած անձի մոտ բացակայում են խուլիգանական դրդումները։ Նման պարագայում արարքը կարող է խուլիգանություն որակվել միայն այն դեպքում, երբ խուլիգանական դրդումներն առաջանան հետագայում և արարքը վերաճի խուլիգանության (տե՛ս սույն որոշման 27-րդ կետը)։
29. Ելնելով սույն որոշման 14-28-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունից՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը չի կարող որակվել որպես խուլիգանություն (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդված) այն դեպքերում, երբ`
ա) արարքը կատարվում է ոչ հասարակական վայրում և (կամ) հասարակության անդամների բացակայությամբ,
բ) արարքի հետևանքով հասարակությանը լուրջ անհանգստություն չի պատճառվել,
գ) հանցավորի գործողությունները պայմանավորված են տուժողի հակաօրինական, հակաբարոյական վարքագծով և ուղղված են նրա, այլ ոչ թե հասարակության դեմ,
դ) բացակայում են խուլիգանական դրդումները, իսկ անձի արարքները պայմանավորված են նրա հուզական վիճակով,
ե) հասարակական կարգի կոպիտ խախտման նկատմամբ դրսևորվել է անզգուշություն,
զ) հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտող արարքը համընկնում է ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված այլ հանցակազմի հատկանիշների հետ, սակայն դրա կատարմամբ հանցավորը հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելու և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակ չունի,
է) այլ դրդումներով կատարված հանցանքը չի վերաճել հասարակական կարգի կոպիտ խախտման, որը դրսևորվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով։
30. Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խուլիգանության վերաբերյալ գործեր քննելիս և լուծելիս ստորադաս դատարանները պետք է հիմք ընդունեն սույն որոշման 14-29-րդ կետերում շարադրված իրավական դիրքորոշումները և յուրաքանչյուր դեպքում, ելնելով գործի փաստական հանգամանքներից, քննության առարկա դարձնեն այն հարցը, թե արդյոք անձի արարքում առկա են խուլիգանության հատկանիշներ»»։
Այսպիսով, վերը նշված նախադեպային որոշմամբ սահմանվում են խուլիգանության հանցակազմի հատկանիշներին բնորոշ այն գործողությունները, որոնցից յուրաքանչյուրի առկայությունը կրում է պարտադիր բնույթ և նույն որոշման 29-րդ կետի ա/-ից Է/ ենթակետերում մատնանաշված պայմաններից թեկուզև մեկի բացակայությունը հանգեցնում է նաև հանցակազմի բացակայության։
Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով հաստատված համարվեց, որ քննվող քրեական գործով առկա են Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշման 29-րդ կետում սահմանված և խուլիգանության հանցակազմի հատկանիշը բացառող կետերից առնվազն երեքը։
Այն, որ՝
բ) արարքի հետևանքով հասարակությանը լուրջ անհանգստություն չի պատճառվել,
գ) հանցավորի գործողությունները պայմանավորված են տուժողի հակաօրինական, հակաբարոյական վարքագծով և ուղղված են նրա, այլ ոչ թե հասարակության դեմ,
դ) բացակայում են խուլիգանական դրդումները, իսկ անձի արարքները պայմանավորված են նրա հուզական վիճակով։
Դատարանն, անդրադառնալով Վճռաբեկ դատարանի կողմից սահմանված հիշյալ պայմաններից յուրաքանչյուրին, արձանագրում է հետևյալը.
հետազոտված ապացույցների` դատարան հրավիրված «Հայփոստ» ՓԲԸ աշխատակիցների դատաքննական ցուցմունքների վերլուծությամբ ու գնահատմամբ դատարանը հաստատված է համարում այն հանգամանքը, որ տվյալ օրը հիշյալ անձանց աշխատավայրում իրավիճակը եղել է սովորականի նման, սակայն շուրջ 10-15 րոպե աշխատանքի բնականոն ընթացքը կտրուկ փոփոխվել է` Ռաֆայել և Գրիգոր Խաչատրյանների միջև առաջացած վիճաբանության հետևանքով։ Նման պարագայում, դատարանը չի բացառում, որ Ռաֆայել Խաչատրյանի դրսևորած վարքագծի հետևանքով ընկերության աշխատակիցների մոտ կարող էր առաջանալ լարվածություն, տագնապ, ինչու չէ նաև՝ վախ, քանի որ մի քանի րոպե տևած վիճաբանությունը ծագել է բոլորի համար անսպասելի ձևով։
Այդուամենայնիվ, դատարանը փաստում է, որ Ռաֆայել Խաչատրյանի կողմից հասարակական կարգի նկատմամբ դրսևորած խախտումը չի կարող գնահատվել որպես կոպիտ և դատարանին բերել այն եզրահանգման, որ նրա գործողությունների հետևանքով հասարակությանը լուրջ անհանգստություն է պատճառվել։ Սրա մասին է խոսում նաև այն փաստը, որ աշխատակիցներից ոմանք նույնիսկ չեն էլ շարժվել իրենց տեղից և շարունակել են իրականացնել իրենց աշխատանքները։ Ավելին, վկա Զաբելլա Ղանդոյանը պնդել է, որ հիշյալ գործողությունների ընթացքում շարունակել է հաճախորդի սպասարկման գործընթացը։
Ավելին, գործով ձեռք բերված և պատշաճ ընթացակարգի պահպանմամբ հետազոտված ապացույցների համակցությամբ ձեռք չի բերվել որևէ տվյալ այն մասին որ Ռ.Խաչատրյանի կատարած գործողությունների հետևանքով հասարակության անդամների /տվյալ դեպքում փոստային բաժանմունքի աշխատակիցների/ մոտ առաջացել է զայրույթ, վրդովմունք, նրանց լուրջ անհարմարություն կամ անհանգստություն է պատճառվել։ Ճիշտ է, դատարանում ականատես վկաներից ոմանք չհերքեցին այն փաստը, որ միջադեպի պահին իրականում հուզվել, վախեցել են, սակայն վերջիններս դատարանին պարզաբանեցին, որ նախ՝ ամբաստանյալի գործողությունները բացի՝ Գ.Խաչատրյանից, այլ անձի՝ այդ թվում իրենցից և ոչ մեկին ուղղված չի եղել։ Ավելին, վախի զգացումը եղել է հանկարծակի, անսպասելի ծագած վիճաբանության և լարված իրավիճակի արդյունք, սակայն միջադեպը դադարելուց հետո յուրաքանչյուրն անցել է իր բնականոն աշխատանքնին։ Բացի այդ, չի հիմնավորվել նաև այն, որ Ռ.Խաչատրյանի կողմից դրսևորած գործողությունների արդյունքում փոստային բաժանմունքի աշխատանքները կազմալուծվել են։
Նման պարագայում, դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ Ռ.Խաչատրյանի կողմից հասարակության անդամներին լուրջ անհանգստություն պատճառելու հանգամանքը բացակայում է, քանի որ վերջինիս արարքի հետևանքով չի խախտվել հասարակական նշանակության վայրում գտնվող անձի (անձանց) ֆիզիկական և հոգեկան անձեռնմխելիությունը, ինչպես նաև էականորեն չի խաթարվել «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի բնականոն աշխատանքը։
Դատարանը անհագստության լուրջ պատճառ չի կարող համարել նաև այն, որ միջադեպի արդեն ավարտին գործով վկա Ալվարդ Խաչատրյանը փորձել է դուրս գալ փոստային բաժանմունքից և կանչել հարևանությամբ ծառայություն իրականացնող ոստիկաններին։ Դատարանն արձանագրում է, որ վկայի նման վարքագիծը խոսում է ոչ այնքան իրավիճակի լարվածության այլ միջադեպն անմիջապես հիշյալ վկայի եղբոր հետ կապված լինելու հանգամանքի հետ։
Անդրադառնալով նախադեպային որոշման երրորդ պայմանին, դատարանը փաստում է, որ խուլիգանությունը բացակայում է նաև այն դեպքում, երբ` հանցավորի գործողությունները պայմանավորված են տուժողի հակաօրինական, հակաբարոյական վարքագծով և ուղղված են նրա, այլ ոչ թե հասարակության դեմ։ Այլ խոսքով, խուլիգանության դեպքում հանցավորի գործողությունները, լինելով տուժողի հակաօրինական, հակաբարոյական վարքագծի հետևանք, պետք է ուղղված լինեն միայն նրան` տուժողին` և ոչ թե հասարակությանը։
Սույն գործի շրջանակներում դատարանը հաստատված է համարում այն փաստը, որ ամբաստանյալ Ռ.Խաչատրյանը փոստային բաժանմունք է եկել նախ` հարսնացուին` Անահիտին տուն ճանապարհելու, ապա պարզելու և հասկանալու վերջինիս հուզված լինելու պատճառը։
Այս փաստը արդեն իսկ վկայում է այն մասին, որ Ռ.Խաչատրյանը նախապես, մինչ «Հայփոստ» ՓԲԸ գալը հաստատապես չի իմացել, թե ինչու է Անահիտը նման իրավիճակում, չնայած, ինչպես հայտնեց իր ցուցմունքում նախկինում նշանածի կողմից հայտնած տեղեկությունների համաձայն տեղյակ է եղել, որ նույն փոստային բաժանմունքում աշխատող ինչ-որ տղայի կողմից ժամանակ առ ժամանակ արժանանում է անտեղի դիտողությունների և կոպտության։ Հետևաբար, հասնելով փոստային բաժանմունք և նշանածից հավաստիանալով, որ նրա վիրավորված ու լաց լինելու պատճառը նույն անձն է, հարգալից տոնով դիմել է փոստային բաժանմունքի մյուս աշխատակիցներին՝ Գրիգորի հեռախոսահամարը ճշտելու և նրա հետ այդ հարցի շուրջ զրուցելու նպատակով։ Այլ խոսքով, իրավիճակը փոփոխվել է միայն այն պահից ի վեր, երբ Անահիտը հասկացրել է, որ նրա լարվածությունը և հուզմունքը կապված է աշխատանքային հարաբերությունների, ավելի կոնկրետ` գործընկեր Գրիգորի կողմից նախկինում ևս դրսևորած նույնանման վարքագծի հետ։ Այս առումով անհրաժեշտ է նշել, որ գործով տուժող Գրիգոր Խաչատրյանի քույրը` վկա Ալվարդ Խաչատրյանը իր ցուցմունքում ընդունել է այն փաստը, որ եղբայրն աշխատանքային հարաբերություններում կոպիտ է, ինչը սովորական է արդեն դարձել իրենց` հին աշխատողների համար։
Դատարանը փաստում է, որ նման կոպտությունը վկա Անահիտ Սաղաթելյանի համար, ով համարվել է անհամեմատ նոր աշխատակից, ավելին` փորձնակ, օբյեկտիվորեն կարող էր և ընկալվել է որպես վիրավորական, ինչու չէ` ոչ այնքան բարոյական։
Փաստորեն, ինչպես նշվեց վերևում, Ռ.Խաչատրյանի վարքագիծը մինչև միջադեպը, եղել է բավականին քաղաքավարի։ Մասնավորապես, նա բարեհամբույր կերպով մոտեցել է «Հայփոստ» բաժանմունքի աշխատակցուհի Մարգարիտ Հարությունյանին, վերջինիցս հետաքրքրվել տղա աշխատակցի վերաբերյալ։ Բացի այդ, բաժանմունքում քաղաքավարի կերպով զրուցել է նաև մյուս աշխատակցուհի Ալվարդ Խաչատրյանի հետ, ավելին, նրան ասել, որ «վերջինիս հետ որևէ խնդիր չունի, պարզապես ցանկանում է զրուցել Գրիգորի հետ»։
Վերը շարադրվածը ինքնին վկայում է այն մասին, որ Ռ.Խաչատրյանը «Հայփոստ» ՓԲԸ-ը մտնելու պահից, ի սկզբանե հասարակության անդամների` բաժանմունքի աշխատակիցների նկատմամբ, որևէ խուլիգանական գործողություն կատարելու դիտավորություն կամ նպատակ չի ունեցել։ Հետագայում նրա կողմից իրականացված գործողությունները նույնպես ուղղված են եղել միայն Գրիգորին, այն էլ այն պահից ի վեր, երբ իմացել է, որ հենց նա է հանդիսանում հարսնացուին ինչպես նախկինում, այնպես էլ այդ օրը դիտողություն կատարած և վիրավորած անձը։
Սույնի հետ կապված դատարանը հաստատված է համարում իրողություն առ այն, որ Անահիտը դեպքի օրը աշխատավայրում սովորականի նման կատարել է իր աշխատանքները, սակայն, գործընկեր Գ.Խաչատրյանի կողմից կատարված դիտողության արդյունքում հուզվել և այլևս չի կարողացել շարունակել աշխատել։ Այլ կերպ, դատարանը փաստում է, որ Անահիտի մոտ լարվածությունն առաջացել է տուժող Գ.Խաչատրյանի հնարավոր է իրավաչափ, սակայն Ա.Սաղաթելյանի կողմից ոչ այդ կերպ, ավելին, վիրավորական ընկալված գործողությունների արդյունքում։
Դատարանը խիստ կարևորում է այն փաստը, որ անկախ այն հանգամանքից, թե արդյոք Գրիգոր Խաչատրյանի` Անահիտ Սաղաթելյանին ինչպես նախկինում, այդես էլ այդ օրը կատարված դիտողություններն իրավաչափ են և տեղին, թե` ոչ, դրանք Ա.Սաղաթելյանի կողմից ոչ ադեկվատ ընդունելն ու փեսացուին այդ լույսի ներքո ներկայացնելը արդարացիորեն կարող էին ամբաստանյալի մոտ առաջ բերել հակակրանք իրեն անծանոթ անձի նկատմամբ և պայմանավորել արդեն ապագայում տեղի ունեցած իարադարձությունները։
Դատարանը, հաշվի առնելով վերը շարադրված հանգամանքները, հաստատված է համարում, այն որ ամբաստանյալ Ռ.Խաչատրյանի՝ փոստային բաժանմունքում իրականացրած գործողությունները պայմանավորված են եղել Գ.Խաչատրյանի կողմից նախկինում դրսևորած, Ա.Սաղաթելյանի կողմից այդպես ընկալված ու Ռ.Խաչատրյանին այդ մասին փոխանցված ենթադրյալ հակաբարոյական վարքագծով, հաշվի առնելով որ հենց այդ վարքագծի արդյունքում է, որ Գ.Խաչատրյանի նկատմամբ Ռ.Խաչատրյանի մոտ, թեկուզև հեռակա կարգով առաջացել է հակակրանք` կապված իր նշանածի և տուժողի միջև հաճախակի կրկնվող աշխատանքային վեճերի հետ։
Այլ խոսքով, այստեղ կիրառելի է ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից կայացված և վերևում բերված որոշմամբ արտահայտած այն մոտեցումը, թե`
«Մեղադրյալի կողմից տուժողին վիրավորանքներ, մարմնական վնասվածքներ հասցվելու կամ նման այլ բռնարարքների կատարման դեպքում խուլիգանական մղումները և խուլիգանության հանցակազմը կարող է բացակայել, եթե նշված գործողությունները կատարվել են կենցաղային հողի վրա առաջացած վիճաբանության, քիչ թե շատ երկարատև ժամանակահատվածի ընթացքում ձևավորված հակակրանքի արդյունքում։»
Տվյալ պարագայում բացակայում է նաև վերը նշված նախադեպային որոշմամբ արտահայտված այն մոտեցումը, որ խուլիգանության հանցակազմն առկա է նաև այն դեպքում և այն կատարվել է «պատահաբար ընտրված անձի նկատմամբ», ինչը սույն դեպքում առկա չէ։
Վերը շարադրվածն ինքնստինքյան վերաբերում է նաև հաջորդ պայմանին առ այն, որ խուլիգանության հանցակազմն ինքնին բացակայում է եթե`
դ/ բացակայում են խուլիգանական դրդումները, իսկ անձի արարքները պայմանավորված են նրա հուզական վիճակով։
Վերլուծելով տվյալ պայմանը, դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ ամբաստանյալ Ռ.Խաչատրյանը դեպքի օրը փոստային բաժանմունք է եկել նշանածի` Անահիտ Սաղաթելյանի, խնդրանքով, միաժամանակ, նրա խոսելաձևից կասկածելով ու հասկանալով, որ նրա մոտ կրկին ինչ-որ բան «այնպես չէ»։ Հասնելով արդեն փոստային բաժանմունք, ամբաստանյալը տեսել է նշանածին լացակումած վիճակում ու դարձյալ տեղեկացել, որ նրա` այդպիսի վիճակում գտնվելու պատճառը դարձյալ Գրիգոր Խաչատրյանն է։
Նշված իրավիճակում բնականաբար և օբյեկտիվորեն ինչպես ցանկացած անձի, այնպես էլ ամբաստանյալի մոտ պետք է առաջանար լարվածություն, ինչու չէ նաև` հուզական վիճակ, ինչն էլ արտահայտվել է Գ.Խաչատրյանի կողմից փոստային բաժանմունք վերադառնալուց հետո նրա նկատմամբ դրսևորած գործողություններով։ Ընդ որում, հարկ է նկատի ունենալ, որ ամբաստանյալի գործողությունները` ինչպես իր, այնպես էլ տուժողի և բոլոր վկաների պնդմամբ, ուղղված են եղել միմիայն տուժողի դեմ և վերաբերել են բացառապես վերջինիս։ Հետևաբար, ակնհայտ է, որ ամբաստանյալի գործողություններն առաջին հերթին պայմանավորված են եղել նրա հուզական վիճակով։
Դատարանն, անդրադառնալով Ռ.Խաչատրյանի արաքում խուլիգանական մղումների առկայության փաստին, արձանագրում է, հետևյալ`
Խուլիգանական արարքը կարող է կատարվել միայն խուլիգանական մղումներից ելնելով, ինչը, տվյալ պարագայում բացակայում է։ Այդ մասին են վկայում հետևյալը`
- Խաչատրյանի վարքը չի հանդիսացել որպես է բացահայտ մարտահրավեր` ուղղված հասարակական կարգի դեմ և այն թելադրված չի եղել շրջապատին հակադրվելու ցանկությամբ։
- Խաչատրյանն ի սկզբանե ցանկություն չի ունեցել կոպիտ կերպով խախտել հասարակական կարգը և նման կերպով արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերել «Հայփոստ» բաժանմունքի աշխատակիցների կամ այնտեղ ենթադրաբար գտնվող այլ անձանց նկատմամբ։
- Խաչատրյանը չի հետապնդել` հասարակության նկատմամբ անզուսպ եսամոլություն, սեփական անձի առավելությունն ընդգծելու միջոցով ներքին բավականություն ստանալու նպատակ, չի ունեցել նաև այլոց անհանգստություն պատճառելու մղումով պայմանավորաված անձնապես զվարճանալու ձգտում։
Նման պարագայում, դատարանն արձանագրում է, որ Ռաֆայել Խաչատրյանի արարքում բացակայում են խուլիգանական դրդումները, քանի որ արարքը կատարելու պահին նրա մոտ առկա է եղել հուզական վիճակ, որն առաջացրել է լարվածություն` էմոցիոնալ բռնկվածություն։
Այլ խոսքով, դատարանը փաստում է, որ Ռ.Խաչատրյանի կողմից դրսևորած վարքագծում խուլիգանական մղումները բացակայում են, քանի որ վերջինիս գործողությունները կատարվել են կենցաղային հողի վրա նախկինից եկող և տուժողի նկատմամբ որոշակի ժամանակահատվածում ձևավորված անձնական հակակրանքի հետևանքով ձևավորված հուզական վիճակից առաջացած լարվածության արդյունքում` այն է` ոչ անառիթ։
Հետևաբար տեղին չեն դատարանում մեղադրանքի պաշտպանության կողմի պնդումներն այն մասին, թե ամբաստանյալի գործողությունների արդյունքում արդեն իսկ առկա է խուլիգանության հանցակազմը, ելնելով լոկ այն բանից, որ նրա գործողությունների արդյունքում խաթարվել է «Հայփոստ» ՓԲԸ համապատասխան բաժանմունքի աշխատանքները։
Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով կարևորը ոչ թե ենթադրյալ խուլիգանության հետևանքները, այլ դրա շարժառիթները պարզելն ու գնահատելն է։ Ընդ որում մեղադրանքի մարմիններն առավելապես պետք է ուշադրության արժանի դարձնեին ոչ թե գործով անցնող անձանց` իրավիճակին վերաբերող նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքների համադրությանն ու հակասություններին, այլև վեճին նախորդած ժամանակահատվածում և հենց վեճի պահին առաջացած` Անահիտ Սաղթելյան-Գրիգոր Խաչատրյան-Ռաֆայել Խաչատրյան անձանց փոխհարաբերություններին և դրանով պայմանավորված` ամբաստանյալի արարքում հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի հատկանիշի առկայությանը, ավելի ճիշտ` խուլիգանությանն ուղղված ուղղակի դիտավորության բացակայությանը։
Դատարանն արձանագրում է, որ վարույթն իրականացնող նախաքննական մարմինը տվյալ գործով առաջին հերթին պետք է պարզվեր, թե արդյոք Ռ.Խաչատրյանի գործողություններում առկա են խուլիգանական մղումներ, թե դրանք ուղղակի արդյունք էին վերջինիս հուզական վիճակի` լարվածության։
Գործով ձեռք բերվածի փաստերի համադրությամբ վերլուծելով ամբաստանյալի արարքում խուլիգանական մղումների առկայության կամ բացակայության հարցը, դատարանը հարկ է համարում ուշադրություն դարձնել նաև հետևյալ հանգամանքին`
Դատաքննության ժամանակ ամբաստանյալ Խաչատրյանը և վկա Սաղաթելյանը հաստատեցին փաստ, իրողություն, որ մինչ տվյալ դեպքը, նախկինում ևս եղել են դեպքեր, երբ «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի աշխատակից Գրիգոր Խաչատրյանը կոպիտ կերպով դիտողություններ է արել Անահիտ Սաղաթելյանին։ Ավելին, Սաղաթելյանը դատարանին հայտնեց, որ կատարված դիտողություններից հաճախակի սրտնեղել է ու դրանց վերաբերյալ տեղեկացրել է Ռ.Խաչատրյանին, որպիսի փաստը հաստատեց նաև վերջինս։ Նույնիսկ, Ռ.Խաչատրյանն իր դատաքննական ցուցմունքում նշեց, որ թեև որոշակի ըմբռնումով է մոտեցել իր հարսնացուի և Գ.Խաչատրյանի աշխատանքային հարաբերություններում առաջացած լարվածությանը, սակայն նշված փաստն իրեն դուր չի եկել և ինքը մշտապես ցանկացել է գնալ փոստային բաժանմունք այդ հարցի պարզաբանման նպատակով, սակայն չի կարողացել՝ աշխատանքային ծանրաբեռնվածության պատճառով։ Դեպքի օրը տեղի ունեցած հերթական տհաճ խոսակցությունն էլ, փաստորեն, առիթ է հանդիսացել նախկինում եղածի համար պարզաբանումներ ստանալու և ի վերջո Գ.Խաչատրյանի կողմից Ա.Սաղաթելյանին ուղղված դիտողությունների պատճառներում հստակություն մտցնելու համար։
Վերոգրյանի հիմա վրա դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում, Ռ.Խաչատրյանի` «Հայփոստ» ՓԲԸ-ում դրսևորած վարքագիծն ուղղված է եղել կոնկրետ անձի` Գրիգորի Խաչատրյանին, և պայմանավորված է եղել վերջինիս հանդեպ կենցաղային հողի վրա առաջացած հակակարանքով ու հանդիսանում է Ռ.Խաչատրյանի հուզական վիճակի արտահայտությունը, որպիսի պայմաններում, ինչպես նշվեց վերևում, խուլիգանության հանցակազմը բացակայում է։
Այսպիսով, դատարանն անդրադառնալով խուլիգանության հանցակազմի առկայության համար վճռաբեկ դատարանի կողմից սահմանված որոշակի պայմաններին և դրանք դիտարկելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքների տիրույթում, արձանագրում է, որ Ռ.Խաչատրյանը գործել է առանց հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելու և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակի ու դիտավորության, նրա դրսևորած վարքագիծը հետևանք է հուզական լարվածության` կապված հարսնացուին նման իրավիճակում տեսնելու հետ, իսկ գործողությունները պայմանավորված են եղել Գ.Գրիգորյանի կողմից Ա.Սաղաթելյանի նկատմամբ նախկինում դրսևորած, վերջինիս կողմից որպես հակաբարոյական ընկալված և նույնությամբ նշանածին` Ռ.Խաչատրյանին, փոխանցած վարքագծով և ուղղված են եղել միայն նրա, այլ ոչ թե հասարակության ու շրջապատի դեմ։
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի`
«1. Հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը, ինչպես նաև քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձինք պարտավոր են պահպանել Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությունը, սույն օրենսգիրքը և մյուս օրենքները։
2. Ոչ ոք չի կարող քրեական գործով ձերբակալվել, խուզարկվել, կալանավորվել, դատապարտվել, ենթարկվել բերման և դատավարական հարկադրանքի այլ միջոցների, ինչպես նաև իրավունքների ու ազատությունների այլ սահմանափակումների այլ կերպ, քան օրենքով սահմանված հիմքերով և կարգով»։
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի`
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ և անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր շահերին առնչվող քրեական գործի քննության իրավունք։
2. Դատավորը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմնի աշխատակիցը չեն կարող մասնակցել քրեական գործով վարույթին, եթե նրանք ուղղակի կամ անուղղակի շահագրգռված են գործի ելքով։
3. Քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինը պարտավոր է ձեռնարկել սույն օրենսգրքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, պարզել ինչպես կասկածյալի և մեղադրյալի մեղավորությունը հիմնավորող, այնպես էլ նրանց արդարացնող, ինչպես նաև նրանց պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
4. Կասկածյալի, մեղադրյալի և նրանց պաշտպանի հայտարարություններն իրենց անմեղության, կասկածյալին կամ մեղադրյալին արդարացնող, իրենց պատասխանատվությունը մեղմացնող ապացույցների առկայության մասին, ինչպես նաև քրեական դատավարության ընթացքում օրինականության խախտումների վերաբերյալ բողոքները պետք է մանրակրկիտ ստուգի քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը»։
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի`
«1. Հանցագործության համար կասկածվողը կամ մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով` դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով։
2. Կասկածյալը կամ մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը։ Նրանց անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել պաշտպանության կողմի վրա։ Մեղադրանքի ապացուցման և կասկածյալին կամ մեղադրյալին ի պաշտպանություն բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը կրում է մեղադրանքի կողմը։
3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։
5. Կասկածյալի կամ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվող խափանման միջոցները չեն կարող պարունակել պատժի տարրեր»։
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի`
«1. Ապացուցումը` գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է։
2. Մեղադրյալի մեղքի և պատասխանատվությունը խստացնող հանգամանքների առկայության ապացուցման պարտականությունը կրում են քրեական հետապնդման մարմինները»։
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի`
«Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով»։
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի`
«1.Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից»։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»։
Այսպիսով, դատարանն արձանագրում է, որ հետազոտված ապացույցների ընդհանուր ամբողջությունը վերլուծելով և գնահատելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից կայացված հիշյալ որոշման լույսի ներքո, դրանք համադրելով մեղադրանքի ձևակերպման, գործով հավաքված ապացույցների և դատարանի մոտ դրանց հիման վրա ձևավորված ներքին համոզմունքի հետ, հնարավոր չէ հանգել հիմնավոր հետևության առ այն, որ Ռաֆայել Խաչատրյանը 2015թ. հոկտեմբերի 24-ին, ժամը 14։00-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Նալբանդյան 28 հասցեում գործող «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի թիվ 0010 բաժանմունքում մոտ 15 րոպե կոպիտ կերպով խախտել է հասարակական կարգը, որն արտահայտվել է բաժանմունքի աշխատակիցների նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով և զուգորդվել «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի աշխատակից Գրիգոր Խաչատրյանի նկատմամբ բռնության գործադրմամբ։
Վերը նշվածից ելնելով դատարանը, հրապարակային դատաքննությամբ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի դրույթներին համապատասխան, հետազոտելով և գնահատելով ապացույցներն իրենց վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից` հիմնված ներքին համոզմամբ, սույն դատավճռում շարադրված հիմնավորումների և դրանց հիման վրա կատարված վերլուծության լույսի ներքո արձանագրում է, որ ապացուցված և հիմնավորված չէ այն հանգամանքը, որ Ռաֆայել Խաչատրյանը կատարել է սույն քրեական գործով մեղադրանքի որոշմամբ իրեն մեղսագրված` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքը։
Այլ կերպ, դատարանն արձանագրում է, որ այդ մեղադրանքով պետք է ճանաչվի և հռչակվի վերջինիս անմեղությունը։
Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալի գործողություններում բացակայում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասի հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը դատարանի` վերը շարադրված հիմնավորումներով ու պատճառաբանությամբ։
Վերը շարադրված պայմաններում և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ և 366-րդ հոդվածների նորմերով, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանվող Ռաֆայել Խաչատրյանի նկատմամբ պետք է կայացվի արդարացման դատավճիռ` հանցանքի կատարման մեջ նրան մեղսագրված արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի համաձայն դատարանը սահմանված հաջորդականությամբ պարտավոր է պատասխանել հետևյալ հարցերին.
/…/
1) ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը.
2) այդ արարքը համապատասխանում է արդյոք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին.
3) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի կողմից այդ արարքը կատարելը./../։
Նույն օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Արդարացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ ամբաստանյալի անմեղությունը` այն մեղադրանքով, որով նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ։
2. Դատարանը պարտավոր է սույն օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի առաջին մասի 1-3-րդ կետերով և երկրորդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում տվյալ դատական նիստում կայացնել արդարացման դատավճիռ։»
Օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետում սահմանված է, որ՝
« Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե`
2. արարքի մեջ հանցակազմ չկա.»։
ՀՀ Սահմանադրության 41-րդ հոդվածի համաձայն՝
«հանցագործության մեջ մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ օրենքով սահմանված կարգով դատարանի օրինական ուժի մեջ ստացած դատավճռով»։
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի`
«1. Արդարացված է այն անձը, որի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվել կամ քրեական գործով վարույթը կարճվել է սույն օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի առաջին մասի 1-3-րդ կետերով և երկրորդ մասով նախատեսված որևէ հիմքով, կամ որի նկատմամբ կայացվել է արդարացման դատավճիռ։
2. Արդարացվածն իրավունք ունի բողոքարկել իր նկատմամբ քրեական գործի վարույթը կարճելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հիմքերը կամ արդարացման դատավճիռը։
3. Արդարացվածն իրավունք ունի նաև պահանջել իրեն անօրինական ձերբակալման, կալանավորման, որպես մեղադրյալ ներգրավելու և դատապարտման հետևանքով պատճառված վնասի գույքային հատուցում ամբողջ ծավալով` հաշվի առնելով իրական հնարավոր բաց թողնված օգուտները։
4. Արդարացվածը որպես հատուցում իրավունք ունի ստանալ`
1) աշխատավարձը, թոշակը, նպաստները, այլ եկամուտներ, որոնցից նա զրկվել է.
2) գույքի բռնագրավմամբ` այն պետության եկամուտ դարձնելու, քննություն իրականացնող մարմինների կողմից առգրավվելու, գույքի վրա կալանք դնելու հետևանքով պատճառված վնասը.
3) վճարված դատական ծախսերը.
4) փաստաբանին վճարված գումարները.
5) դատավճիռն ի կատար ածելիս վճարված կամ առգրավված տուգանքը։
5. Գումարները, որոնք ծախսվել են անձին անազատության մեջ պահելու համար, դատական ծախսերը, ինչպես նաև անազատության մեջ պարտադիր աշխատանքներ կատարելու համար այդ անձի աշխատավարձը չեն կարող հանվել այն գումարից, որը ենթակա է վճարման քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի սխալի հետևանքով պատճառված վնասը հատուցելու համար։
6. Այն դեպքում, երբ քրեական գործի վարույթը կարճվել է, քրեական հետապնդումը դադարեցվել է կամ արդարացման դատավճիռ է կայացվել հանցակազմի բացակայության հիմքով, սույն հոդվածով նախատեսված վնասի հատուցումը կատարվում է միայն քաղաքացիական դատավարության կարգով` քաղաքացիական հայցի լուծումից հետո։
7. Այն դեպքում, երբ արդարացման դատավճիռը կամ քրեական գործը կարճելու կամ հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշումը, որի հիման վրա կատարվել է վնասի հատուցում, վերացվել է և համապատասխան անձի նկատմամբ նույն գործով կայացվել է մեղադրական դատավճիռ, գումարները, որոնք վճարվել են որպես վնասի հատուցում, կարող է առգրավել դատարանը, որոշման կատարման շրջադարձման կարգով։
8. Արդարացվածն իրավունք ունի նաև`
1) վերականգնվել նախկին աշխատանքում (նախկին պաշտոնում), իսկ դրա անհնարինության դեպքում` ստանալ համարժեք աշխատանք (պաշտոն) կամ նախկին աշխատանքը (պաշտոնը) կորցնելու հետևանքով պատճառված վնասի դրամական փոխհատուցում.
2) ազատազրկման, կալանքի կամ ազատության սահմանափակման ձևով պատիժը կրել, ինչպես նաև կարգապահական գումարտակում պահվելու ժամանակը բոլոր տեսակի աշխատանքային ստաժների մեջ հաշվակցել.
3) հետ ստանալ նախկինում զբաղեցրած բնակելի տարածքը, իսկ դրա անհնարինության դեպքում` ստանալ բնակմակերեսով և գտնվելու վայրով համարժեք բնակելի տարածք.
4) զինվորական և այլ կոչումների վերականգնման` հաշվի առնելով երկարամյա ծառայությունը։
9. Արդարացվածի պահանջով`
1) դատարանը կամ քննություն իրականացնող մարմինները պարտավոր են այդ մասին երկշաբաթյա ժամկետում հայտնել անձի նախկին և ներկա աշխատանքի, ուսման, բնակության վայր.
2) լրատվության միջոցը, որը հրապարակել է քրեական գործի վարույթով կասկածյալին կամ մեղադրյալին նշանակվող տեղեկություններ, պարտավոր է մեկ ամսվա ընթացքում հայտնել գործով կայացված վերջնական որոշման մասին։
10. Քրեական հետապնդման մարմինը պարտավոր է գրավոր ներողություն հայցել արդարացվածից։
11. Արդարացվածի մահվան կամ անգործունակության դեպքում պահանջի իրավունքը սույն հոդվածի չորրորդ, հինգերորդ և իններորդ մասերով անցնում է նրա մոտակա հերթի ժառանգներին»։
Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալին արդարացնելու պայմաններում նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը պետք է վերացնել։
4. Եզրափակիչ մաս
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 35, 357-359, 360, 366, 367, 369-373-րդ հոդվածներով, դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում արդարացնել՝ ճանաչելով և հռչակելով նրա անմեղությունն այդ hոդվածով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ մեղսագրված արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով։
Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, վերացնել։
Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանին պարզաբանել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 66-րդ և 67-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարացվածի և նրան պատճառված /հնարավոր/ վնասի հատուցման` իրավունքներն ու հատուցման կարգը։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակման օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։
Դ Ա Տ Ա Վ Ո Ր Մ. Մ Ա Կ Յ Ա Ն
ԵԿԴ/0289/01/15
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԿԵՆՏՐՈՆ ԵՎ ՆՈՐՔ-ՄԱՐԱՇ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
,,13,, ապրիլի 2016թ. ք.Երևան
ՀՀ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը
/այսուհետև` դատարան/
Նախագահությամբ դատավոր Մ. Մակյանի
Քարտուղարությամբ Թ. Խաչատրյանի
Մասնակցությամբ՝
Մեղադրողներ Հ. Խաչատրյանի
Ա. Մարտիրոսյանի
Տուժող Գ. Խաչատրյանի
Պաշտպան Կ. Հակոբյանի
դռնբաց դատական նիստերում, Երևան քաղաքում, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանի` ծնված 25.09.1983թ.-ին,
ք.Երևանում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն
կրթությամբ, ամուսնացած, աշխատում է Հանրային
հեռուստաընկերությունում` որպես տեխնիկական մասնագետ,
նախկինում չդատված, բնակվում է ք.Երևան, Ռուբինյանց փող. 9-րդ
շենք, բնակարան 41 հասցեում, մեղադրվում է ՀՀ քրեական
օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես խափանման
միջոց է ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը։
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը
Ըստ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազությունից դատարան ստացված քրեական գործի նյութերի և մեղադրական եզրակացության՝
«2015 թվականի հոկտեմբերի 29-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին են ստացվել ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում Երևան քաղաքի Ավան Թումանյան թաղամասի 7/2 շենքի 26-րդ բնակարանի բնակիչ Գրիգոր Ալբերտի Խաչատրյանի հաղորդման առթիվ նախապատրաստված նյութերն այն մասին, որ Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանը, ինքնությունը չպարզված ոմն Տիգրանի հետ միասին 2015թ. հոկտեմբերի 24-ին, ժամը 14։00-ի սահմաններում (Երևան քաղաքի Նալբանդյան 28 հասցեում գործող «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի թիվ 0010 բաժանմունքում մոտ 15 րոպե տևողությամբ կոպիտ կերպով խախտելով հասարակական կարգը և բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի թիվ 0010 բաժանմունքի աշխատակիցների նկատմամբ, վիճաբանել են Գրիգոր Ալբերտի Խաչատրյանի հետ, որի ընթացքում Ռ.Խաչատրյանը հայհոյել և բռունցքով երկու անգամ հարվածել է Գ.Խաչատրյանի դեմքին, իսկ ոմն Տիգրանը ընկերության գույք հանդիսացող աթոռները նետել է աշխատակիցների ուղղությամբ։
Դեպքի առթիվ ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնում նախապատրաստված նյութերի հիման վրա ՀՀ քննչական կոմիտեի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով հարուցվել Է թիվ 13834615 քրեական գործը և կատարվել նախաքննություն։
Նախաքննությամբ հիմնավորված գործի փաստական հանգամանքները
«Երևան քաղաքի Ռուբինյանց փողոցի 9-րդ շենքի 41-րդ բնակարանի բնակիչ, սույն գործով մեղադրյալ Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանը աշխատում է ՀՀ Հանրային հեռուստատեսությունում` որպես տեխնիկական մասնագետ։ 2015թ. հոկտեմբերի 24-ին, ժամը 14։00-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Նալբանդյան 28 հասցեում գործող «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի թիվ 0010 բաժանմունքում մոտ 15 րոպե կոպիտ կերպով խախտել է հասարակական կարգը, որն արտահայտվել է բաժանմունքի աշխատակիցների նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով և զուգորդվել «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի աշխատակից Գրիգոր Խաչատրյանի նկատմամբ բռնություն գործադրելով։
Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանը իր հարսնացուից՝ Անահիտ Սաղաթելյանից, տեղեկանալով, որ աշխատանքի ընթացքում «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի աշխատակիցները վիրավորել են նրան` խուլիգանական մղումներից ելնելով, իր անձի առավելությունը ցուցադրելու նպատակով և իր վարքով հակադրվելով շրջապատին, արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելով «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի թիվ 0010 բաժանմունքի աշխատակիցների նկատմամբ` վիճաբանության մեջ է մտել Գրիգոր Խաչատրյանի հետ, որի ընթացքում հարվածներ է հասցրել նրա կրծքավանդակին, դիտավորությամբ, մոտ 15 րոպե տևողությամբ կոպիտ կերպով խախտել է հասարակական կարգը և խաթարել է «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի թիվ 0010 բաժանմունքի բնականոն աշխատանքը»։
Դեպքի առթիվ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի ՔՎ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի կողմից 30.10.2015թ-ին հարուցվել է քրեական գործ։
25.11.2015թ-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի ՔՎ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի կողմից Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
Քրեական գործը ՀՀ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վրչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան է ստացվել և մուտքագրվել 07.12.2015թ.-ին։
2.Ապացույցների հետազոտում և գնահատում
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում, դատարանում, ամբաստանյալ Ռաֆայել Խաչատրյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2015թ.-ի հոկտեմբերի 24-ին գործընկերոջ` Տիգրան Մխիթարյանի, հետ նախապես պայմանավորվել են գնալ Հանրային հեռուստաընկերություն։ Այդ պահին իրեն է զանգահարել նշանածը` Անահիտ Սաղաթելյանը և առանց որևէ բացատրության խնդրել, որպեսզի գա աշխատավայր և իրեն ուղեկցի տուն։ Հեռախոսազրույցի ընթացքում հասկանալով, որ Անահիտը հուզված է՝ հարցրել է, թե ինչ է պատահել։ Վերջինս, սակայն, որևէ բացատրություն չի տվել և պարզապես խնդրել է գալ և տանել իրեն աշխատավայրից։ Զանգահարել է Տիգրանին և խնդրել նրա ավտոմեքենայով նախ գնալ Անահիտի աշխատավայր, որից հետո միայն՝ Հանրային հեռուստաընկերություն։ Հասնելով փոստային բաժանմունք, տեսել է, որ Անահիտը հուզված է, աչքերը թաց են, արցունքոտ և լաց է լինում։ Հարցրել է, թե ինչ է պատահել, սակայն վերջինս կրկին առանց որևէ բացատրություն տալու, խնդրել է միասին դուրս գալ։
Քանի որ նախկինում Անահիտն իրեն պատմել էր գործընկերոջ` Գրիգորի` աշխատանքային հարաբերություններում իր նկատմամբ ցուցաբերած կոպիտ պահվածքի մասին, անմիջապես հասկացել է, որ այս անգամ ևս Անահիտի հուզական նման վիճակը կարող է լինել Գրիգորի հետ ունեցած աշխատանքային լարվածության արդյունքը։ Նման եզրահանգման եկել է նաև այն բանից ելնելով, որ տվյալ օրը Անահիտի հետ զրուցելու ժամանակ նա հայտնել է, որ հաճախորդիների հետ որևէ կոնֆլիկտ կամ խնդիր չի ունեցել։ Այդ ժամանակ Անահիտին հարցրել է, թե արդյո՞ք նրա հուզական վիճակը պայմանավորված է Գրիգորի հետ, ինչին վերջինս գլխով է արել` տալով դրական պատասխան։ Քանի որ նախկինում Գրիգորին չի ճանաչել և նրա մասին իմացել է միայն Անահիտի պատմելով, քաղաքակիրթ ձևով մոտեցել է փոստային բաժանմունքի աշխատակից Մարգարիտ Հարությունյանին, խնդրել կանչել տղա աշխատակիցներին, հասկանալու համար, թե ինչ է կատարվել և ինչու է Անահիտը նման հուզված ու լարված վիճակում։ Վերջինս պատասխանել է, որ տղա աշխատակիցները տեղում չեն։ Մարգարիտ Հարությունյանից խնդրել է իրեն տալ Գրիգորի հեռախոսահամարը` հեռախոսազանգի միջոցով պարզելու համար նրա ու իր նշանածի լարվածության պատճառը։ Նույն պահին աշխատասենյակից դուրս է եկել Ալվարդ Խաչատրյանը և հետաքրքրվել, թե ինչումն է խնդիրը։ Ալվարդն իրեն ասել է, որ կարող են միասին զրուցել, պարզաբանել և հասկանալ ստեղծված իրավիճակը։ Ալվարդին պատասխանել է, որ նրա հետ որևէ խնդիր չունի, պարզապես ցանկանում է խոսել Գրիգորի հետ։ Այդուամենայնիվ, Ալվարդի հետ միասին գնացել են նրա աշխատասենյակ, որտեղ բացատրել է իրավիճակը և ասել, որ ցանկանում է զրուցել ու ի վերջո պարզել, թե ինչու է հարսնացուն նման հուզական վիճակում։ Այդ ժամանակ Ալվարդն իրեն պատասխանել է, որ` «բոլորն էլ գիտեն, որ Գրիգորը բնավորությամբ կոպիտ անձնավորություն է, սակայն դա չի նշանակում, որ Անահիտը պետք է այդ մասին պատմեր ընկերոջը, քանի որ այդ խնդիրը կարող էր լուծվել կոլեկտիվի ներսում»։ Այդուամենայնիվ, խնդրել է Ալվարդին իրեն տրամադրել Գրիգորի հեռախոսահամարը, որպեսզի պարզաբանի հարսնացուի և Գրիգորի միջև առաջացած լարվածության պատճառը։ Աշխատասենյակից դուրս գալուց հետո, Ալվարդը փոստային բաժանքունքի մեկ այլ աշխատակցի՝ Իզաբելլային, ասել է, որ նա տա Գրիգորի հեռախոսահամարը, սակայն այդ ընթացքում անսպասելի բաժանմունք է եկել Գրիգոր Խաչատրյանը։ Տեսնելով նրան, շրջվել ու գնացել նրա ուղղությամբ և բռնելով թևից, հրավիրել է դուրս՝ խոսելու։ Գրիգորն իրեն ասել է. «դու ով ես, որ քո հետ դուրս գամ»։ Սակայն ինքը պնդել է դուրս գալ և զրուցել դրսում։ Այդ ժամանակ Գրիգորը ձեռքը ետ է տարել և իրեն թվացել է, որ նա ցանկանում է հարվածել, ուստի որպես պաշտպաություն, առաջինն ինքն է հարվածել նրա կրծքավանդակի հատվածին, որից հետո իրենց միջև սկսել է վիճաբանություն, քաշքշուկ։ Տեսնելով այդ իրավիճակը, միջամտել է իր ընկեր Տիգրանը և փորձել բաժանել իրենց։ Այնուհետև, Տիգրանն իրեն տարել է դուրս, որտեղ գտնվել են անվտանգության աշխատակիցներ։ Միջադեպն այդքանով ավարտվել է, որից հետո իրենք երեքով գնացել են մեքենայի մոտ ու հեռացել են այդտեղից։
Փոստային բաժանմունքում գտնվելու ամբողջ ժամանակահատվածը տևել է 10-15 րոպե, իսկ վիճաբանությունը` 2 րոպե։ Վիճաբանության ժամանակ հայհոյանքներ չի հնչեցրել, քանի որ ներկա են գտնվել են բաժանմունքի աշխատակցուհիները, այդ թվում նաև` ապագա կինը, ուստի չէր կարող իրեն թույլ տալ վերջիններիս ներկայությամբ նման անհարգալից վերաբերմունք։
Պնդել է, որ փոստային բաժանմունքում չի ցանկացել Գրիգորին ցույց տալ իր անձի առավելությունները, պարզապես ցանկացել է պարզաբանել, հասկանալ, թե ինչու է հարսնացուն հաճախակի հուզվում և իրեն բողոքում Գրիգորի պահվածքից և որն է իրականում այդ լարվածության պատճառը։
Հայտնել է նաև, որ նախկինում հարսնացուն մի քանի անգամ պատմել է իրեն Գրիգորի՝ իր նկատմամբ ունեցած ոչ նորմալ վերաբերմունքի վերաբերյալ։ Ինքը, մինչ այդ դեպքը, անընդհատ ցանկացել է հանդիպել և զրուցել Գրիգորի հետ, սակայն չի կարողացել աշխատանքային ծանրաբեռնվածությունից ելնելով։ Տվյալ օրն էլ Անահիտի կանչով է եկել փոստային բաժանմունք և տեսնելով նշանածի հուզական վիճակը, որոշել հենց այդ օրը զրուցել և վերջնականապես պարզել լարվածության պատճառը։ Վիճաբանության ժամանակ եղել է վրդովված, ինչն արտահայտվել է ձայնի բարձր տոնայնությամբ։ Մտաբերում է, որ վիճաբանության ժամանակ ներկա են գտնվել Ալվարդը, Անահիտը, իսկ վերջում եկել է նաև Տիգրանը։
Դատարանն արձանագրելով, որ ամբաստանյալ Խաչատրյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքներում առկա են էական հակասություններ, մեղադրանքի կողմի միջնորդությամբ որոշում է կայացրել վերկսկել գործի դատաքննությունը և հրապարակել ամբաստանյալի՝ որպես կասկածյալ տրված նախաքննական ցուցմունքը։
Ըստ հիշյալ ցուցմունքի՝
«…Մինչ իրեն տրամադրում էին Գրիգորի հեռախոսահամարը, բաժանմունք է մտել մի տղամարդ, ով հետաքրքրվել է, թե ինչ է կատարվում։ Այդ ժամանակ Ալլան ասել է «ահա և Գրիգորը»։ Շրջվել է և Գրիգորին հրավիրել դուրս` զրուցելու։ Վերջինս կոպիտ կերպով ասել է, թե ով է ինքը, որ նրա հետ դուրս գա։ Քանի որ այդ ժամանակ ձեռքը դրել է Գրիգորի ձեռքին և փոքր-ինչ հրելով ցանկանում էր ուղղորդել դեպի դուրս, Գրիգորը հարվածել է ձեռքին և ասել «ով ես դու ընդհանրապես»։ Այդ ժամանակ, չկարողանալով զսպել բարկությունը, հարվածել է նրա կրծքավանդակի շրջանին։ Այնուհետև սկսել են միմյանց քաշքշել, Անահիտը և բաժանմունքի մյուս աշխատակիցները փորձել են բաժանել իրենց...»։
«...Ընդունում է իր մեղավորությունը, սակայն նպատակ չի ունեցել վիրավորել որևէ մեկին, իր գործողություններն ուղղված են եղել միայն Գրիգորի դեմ։ Ընդունում է, որ իր գործողությունների արդյունքում խաթարվել է «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի աշխատանքը, քանի որ գործողություններով անհարգալից վերաբերմունք է ունեցել «Հայփոստ»-ի աշխատակիցների նկատմամբ…»։
25.11.2015թ.-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի ՔՎ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում որպես մեղադրյալ հարցաքննության ժամանակ փոխել է նախկին դիրքորոշումը՝ իրեն առաջադրված մեղադրանքում մեղավոր չի ճանաչել և խնդրել է հիմք ընդունել նախկինում որպես կասկածյալ տրված ցուցմունքը։
Նախաքննական ցուցմունքի հրապարակուցմից հետո ամբաստանյալը պնդել է, որ տուժողին հարվածել է այն պատճառով, քանի որ իրեն թվացել է, որ վերջինս ցանկանում է հարվածել իրեն, ուստի ինքնապաշտպանության նպատակով առաջինն ինքն է հարվածել։ Կապված այդ մասով նախաքննության ժամանակ տրված ցուցմունքում առկա հակասության հետ, հայտնել է, որ չի բացառվում, որ նախաքննության ժամանակ ճիշտ չի շարադրել դեպքի հանգամանքները։
Կապված երկրորդ հակասության հետ, հայտնել է, ամաչել, իրեն վատ է զգացել դրսևորած վարքագծից, քանի որ միջադեպին ներկա են գտնվել ինչպես բաժանմունքի աշխատակից կանայք, այնպես էլ` հարսնացուն։ Քանի որ նախաքննական մարմնին դեպքերը ներկայացրել է նախ բանավոր, ապա` գրավոր, չի կարողացել ճիշտ կերպով ձևակերպել իր ամաչելու, վատ զգալու հանգամանքը, ուստի տվյալ պարբերությունն ամբողջությամբ ձևսկերպել է քննիչի ուղորդմամբ, վերջինիս թելադրանքով։
Այդուամենայնիվ, ամբաստանյալը դատարանում պարզաբանել է, որ «խաթարել» ասելով նկատի ունեցել այն, որ չնայած իր գործողություններն ուղղված են եղել միայն Գրիգորի դեմ, սակայն միջադեպի ժամանակ բոլորը խառնվել էին և փորձում էին բաժանել իրենց։ Բացի այդ, դատարանում այդ հասկացությունը մեկնաբանել է հետևյալ կերպ` /տառացի մեջբերում ամբաստանյալի ցուցմունքից/ «...քանի որ Գրիգորի հանդեպ ունեցել է (...) պարզաբանում, թյուրիմացության պատճառով սկսվել է քաշքշուկ, բոլորը խառնվել էին իրար, չի կարծում, որ այդ մեկ րոպեում կարող էր խաթարվել «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի բնականոն աշխատանքը»։
Պարզաբանելով իր վարքագիծն ու դրա հետևանքները ամբաստանյալ Ռաֆայել Խաչատրյանը որպես իր կողմից դրսևորած անհարգալից վերաբերմունքի բնորոշում հայտնել է, որ ի նկատի ունի իր՝ ձայնի բարձր տոնայնությամբ, բարկացած խոսելը։
Միևնույն ժամանակ պարզաբանել է, որ որպես կասկածյալ հարցաքննության ժամանակ իրեն մեղավոր է ճանաչել այն մասով, որ պարզապես վիճաբանել են Գրիգորի հետ։ Այդուամենայնիվ, նախաքննական մարմնի կողմից մեղադրանք առաջադրվելուց հետո փոխել է դիրքորոշումը և իրեն մեղավոր չի ճանաչել, քանի որ գտնում է, որ իր վարքագծով հասարակական կարգ չի խախտել, հասարակության հանդեպ անհարգալից վերաբերմունք չի դրսևորել, այդպիսի դիտավորություն չի ունեցել։
/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/
Տուժող Գրիգոր Խաչատրյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2015թ.-ի հոկտեմբեր ամսին /օրը հստակ չի մտաբերում/ գտնվել է աշխատավայրում, որտեղ բացի իրենից գտնվել են նաև աշխատակիցներ` Մարգարիտ Հարությունյանը, Ալվարդ Խաչատրյանը, Զաբելլա Ղանդոյանը և Անահիտ Սաղաթելյանը։ Աշխատանքի ընթացքում նկատել է, թե ինչպես է Անահիտ Սաղաթելյանը կնքում նամականիշերը և կնքված վիճակում դրանք տալիս զբոսաշրջիկ հաճախորդին, ինչը, որպես կանոն՝ արգելված է։ Անմիջապես հաճախորդի ձեռքից վերցրել է նամականիշները և առանց որևէ անձնական վիրավորանքի, դրանք փոխանցել Անահիտ Սաղաթելյանին՝ ասելով «Անահիտ, մի տուր»։ Որոշ ժամանակ անց, վերադառնալով փոստային բաժանմունք նկատել է, որ իրեն անծանոթ մի երիտասարդ` կանգնած Ալվարդ Խաչատրյանի դիմաց, անհասկանալի պատճառներով աղմկում է։ Սկզբում մտածել է, որ վերջինս հանդիսանում է հաճախորդ, ով գործարքների, մասնավորապես, տուգանքների, հետ կապված առաջացած խնդիրների շուրջ պարզապես աղմուկ է բարձրացրել, քանի որ նման իրավիճակներ հաճախակի են պատահում։ Մոտեցել է այդ երիտասարդին և հրավիրել դուրս` պարզաբանելու, թե ինչումն է խնդիրը։ Այդ պահին տվյալ երիտասարդն իրեն պատասխանել է «արի ստեղ ասեմ», ապա անտեղի բռնել հագուստից և մեկ անգամ հարվածել կրծքավանդակի հատվածին։ Ստեղծվել է խառնաշփոթ իրավիճակ, որի ժամանակ իր և տվյալ երիտասարդի միջև սկսվել է քաշքշուկ, վիճաբանություն, ինչին միջամտել են նաև բաժանմունքի աշխատակիցները` փորձելով բաժանել իրենց։ Այդուամենայնիվ, ստեղծված իրավիճակում աղմկող երիտասարդն իր հասցեին որևէ վիրավորանք կամ անհարգալից խոսքեր չի հնչեցրել։
Հայտնել է, որ ընդհանուր առմամբ խառնաշփոթը տևել է մոտ 5 րոպե, իսկ բուն քաշքշուկը` մոտ 1 րոպե, որից հետո Անահիտ Սաղաթելյանը և այդ երիտասարդը հեռացել են։ Ընդ որում, նրանց հետ է եղել ևս մեկ անձ, ով եկել է արդեն իսկ ստեղծված խառնաշփոթի ժամանակ և վերջիններիս հետ հեռացել։ Միջադեպի հետևանքով խաթարվել է աշխատանքի բնականոն գործունեությունը, մասնավորապես, աշխատակիցները այդ իրավիճակից հուզվել են, լարվել։ Իր մտաբերմամբ` այդ ժամանակ բաժանմունքում եղել է մեկ հոգի, ով հանդիսացել է այն նույն անձը, ով աղմկող երիտասարդի հետ հեռացել է։ Զանգահարել է ոստիկանություն, հայտնել կատարվածի մասին, որից հետո անմիջապես եկել են ոստիկանության աշխատակիցները։
Հետագայում իմացել է, որ միջադեպը վերաբերել է Անահիտ Սաղաթելյանին և աղմկող տղան հանդիսանում է Ռաֆայել Խաչատրյան անունով անձը, ով այդ ժամանակահատվածում հանդիսացել է Անահիտ Սաղաթելյանի փեսացուն։ Այդ ամենը հասկացել է նաև այն պահին, երբ միջադեպի ժամանակ լսել է, թե ինչպես է Անահիտը ասում «Ռաֆո պետք չի»։ Անահիտի և Ռաֆայելի հեռանալուց հետո աշխատակիցների կողմից տեղեկացել է, որ Անահիտը մինչ այդ հուզվել է, լացել, բացի այդ, տեղեկացել է նաև, որ վեճի առարկա է հանդիսացել այն, իբրև ինքը աշխատանքային հարաբերություններից ելնելով, վիրավորել է Անահիտին։
Կապված Անահիտի հետ` որպես բաժանմունքի աշխատակցուհի, հայտնել է, որ աշխատավայրում վերջինիս աշխատասեղանի դիրքն այնպիսին է, որ չի կարող տեսնել նրա կատարած աշխատանքը, այդ թվում նաև` թույլ տված սխալները։ Պնդել է, որ դեպքի օրը Ա.Սաղաթելյանին որևէ կերպ չի նեղացրել, նրա հասցեին վիրավորական խոսք չի ասել։
Պնդել է, որ ամբաստանյալի կողմից մեկ անգամ իրեն հարվածելուց հետո վիճաբանությունը դադարել է։ Ամբաստանյալի նկատմամբ բողոք կամ պահանջ չունի, ավելին, չի ցանկանում, որպեսզի վերջինս ենթարկվի քեական պատասխանատվության։
Միաժամանակ կարծում է, որ իրականում ամբաստանյալի և իր գործողություններն եղել են պարզապես պահի ազդեցության տակ դրսևորած վարքագծի արդյունք` տաքարյունություն, քանի որ Ռաֆայելը չի հասկացել, թե իրականում ինչ է կատարվել։
Դատարանն արձանագրելով, որ տուժող Խաչատրյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքներում առկա են էական հակասություններ, որոշում է կայացրել հրապարակել նրա նախաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ`
«… Միջադեպը տևել է մոտ 15 րոպե…»
Նախաքննական ցուցմունքի հրապարակուցմից հետո տուժողը պնդել է դատաքննական ցուցմունքն առ այն, որ ամբողջ միջադեպը տևել է մոտ 5 րոպե։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 353-րդ հոդվածով սահմանված կարգով դատաքննությունն վերսկսելուց հետո դատարանն արձանագրել է, որ տուժող Խաչատրյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքներում, բացի արդեն իսկ հրապարակված հակասությունից, առկա են ևս այլ էական հակասություններ, ուստի որոշում է կայացրել հրապարակել որպես տուժող տրված նրա նախաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ`
«… իրեն հարվածներ հասցրած երիտասարդը վիրավորական բառեր էր ասում…»։
Նախաքննական ցուցմունքի հրապարակուցմից հետո տուժողը պնդել է, որ հաստատապես հիշում է միայն մեկ հարված հասցնելու հանգամանքը, իսկ խառնաշփոթի հետևանքով չի կարող մտաբերել, բացի այդ հարվածից, այլ հարվածներ եղել են, թե ոչ։ Մինչ հարվածելը, Ռաֆայելը հարցրել է «Գրիգորը դու ես», ապա քաշել և հարվածել է իրեն։
Ինչ վերաբերվում է հակասությանը, ապա պնդել է, որ իրականում եղել է մեկ հարված, սակայն այդ իրավիճակում չի կարծել, որ «հարված» կամ «հարվածներ» հասկացությունները կարող են հետագայում էական նշանակություն ունենալ։
/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Մարգարիտ Հարությունյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ տուժող Գրիգոր Խաչատրյանը հանդիսանում է իր գործընկերը, իսկ ամբաստանյալին տեսել է մեկ անգամ` միջադեպի ժամանակ։
2015թ. /օրը և ամիսը չի մտաբերում/ գտնվել է աշխատավայրում, որտեղ բացի իրենից, գտնվել են նաև աշխատակիցներ` Ալվարդ Խաչատրյանը, Զաբելլա Ղանդոյանը, իսկ ավելի ուշ մոտեցել է նաև Գրիգոր Խաչատրյանը։ Այդ ժամանակ փոստային բաժանմունք է եկել իրեն անծանոթ երիտասարդ, ով հետագայում պարզվել է, որ հանդիսանում է Ռաֆայել Խաչատրյան անվամբ անձը, և փոքր-ինչ վրդովված, բարձր տոնայնությամբ հարցրել է բաժանմունքի տղա աշխատակիցներին։ Այդ ժամանակ մոտեցել է Ալվարդ Խաչատրյանը, որից հետո վերջինիս նրան ուղեկցել իր աշխատասենյակ, որտեղ զրուցել են միասին։ Որոշակի ժամանակ անց փոստային բաժանմունք է եկել Գրիգոր Խաչատրյանը։ Այնուհետև, լսել է աղմուկի ձայներ, ապա տեղեկացել, որ վիճաբանություն է առաջացել աղմկող երիտասարդի և իր գործընկեր Գրիգոր Խաչատրյանի միջև։ Այդ աղմուկից փոքր-ինչ հուզվել է, լարվել, փորձել զանգահարել ոստիկանություն, սակայն չի կարողացել կապ հաստատել վերջիններիս հետ։
Հետագայում տեղեկացել է, որ վեճի առարկա է հանդիսացել այն, որ Անահիտ Սաղաթելյանը կնքված բացիկ է տվել հաճախորդին, ինչը բաժանմունքում անթույլատրելի է, իսկ Գրիգորը պարզապես դրա համար դիտողություն է արել նրան։ Ծագած վիճաբանության հետևանքով աշխատանքի բնականոն գործունությունը չի խաթարվել, քանի որ օրը եղել է շաբաթ, բաժանմունքում հաճախորդ չի եղել և որևէ մեկին չեն սպասարկել։
Պնդել է, որ վիճաբանությանը ներկա չի գտնվել, ընդամենը լսել է բարձր ձայներ, իսկ վիրավորական արտահայտություններ չեն հնչել։ Միջադեպն ընդհանուր առմամբ տևել է 5-10 րոպե։ Քանի որ ներկա չի գտնվել միջադեպին, չի տեսել, թե ինչպես են վիճաբանող կողմերը հարվածում միմյանց։ Ունի տեսողության և հիշողության հետ կապված խնդիրներ, այդ պատճառով հնարավոր է, որ շատ հանգամանքներ չի կարող մտաբերել։ Դեպքի օրը Անահիտ Սաղաթելյանը աշխատանքից գնացել է փոքր-ինչ շուտ։ Ներկայումս չի մտաբերում, թե աշխատակիցներից ով է միջամտել վիճաբանությանը։
Դատարանն արձանագրելով, որ վկայի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքներում առկա են էական հակասություններ, որոշում է կայացրել հրապարակել որպես վկա տրված նրա նախաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ`
«/…/ Այդ ժամանակ Գրիգորն, ըստ երևույթին, կարծելով, թե սովորականի նման ինչ-որ հաճախորդ է, ինչ-որ բան չի գոհացրել նրան, շատ քաղաքավարի ձևով հարցրել է, թե ինչ է պատահել։ Այդ երիտասարդը առանց որևէ պատասխան տալու անմիջապես շրջվել է և հարվածել է Գրիգորին։
Անահիտի հեռանալուց հետո մի քանի րոպե անց բաժանմունք են եկել 2 երիտասարդ անձինք, որոնց հետ էր նաև Անահիտը։ Երիտասարդներից մեկը մոտեցել է իրեն և անհարգալից ու ագրեսիվ տոնով ասել, որպեսզի կանչեն տղաներին։ Պատասխանել է, որ տղաները արդեն գնացել են և եթե ինչ-որ բան է անհրաժեշտ՝ կարող է փոխանցել նրանց։ Այդ երիտասարդը շարունակել է բղավել` պահանջելով բաժանմունքի տղաներին։ Նրա բարձր ձայնից Ալվարդը դուրս է եկել սրահ, փորձել հետաքրքրվել ոչ հարգալից և բարկացած տոնով խոսելու պատճառի մասին։
Ռաֆայելի և նրա ընկերոջ գործողությունների արդյունքում խաթարվել էր բաժանմունքի բնականոն աշխատանքը/…/»։
Նախաքննական ցուցմունքի հրապարակումից հետո վկան պնդել է դատաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ միջադեպի ժամանակ Ռաֆայել Խաչատրյանը չի հարվածել Գրիգորին, պարզապես հրել է նրան։ Պնդել է, որ երիտասարդը խոսել է բարձր տոնայնությամբ, իսկ անհարգալից, վիրավորական արտահայտություններ չի հնչեցրել։ Կապված բնականոն աշխատանքի խաթարման հետ, հայտնել է, որ իր կարծիքով ծագած վիճաբանությունն արդեն իսկ խաթարում է բնականոն աշխատանքը։ Վկան նշել է, որ «խաթարվել» ասելով հասկանում է աղմուկը, լարվածությունը։ Չի մտաբերում, այդ պահին աշխատանք կատարել է, թե ոչ, սակայն պնդել է, որ բաժանմունքում հաճախորդ չի եղել։ Ստեղծված իրավիճակից լարվել և վախեցել է։ Հաճախակի լինում են դեպքեր, երբ հաճախորդները աղմկում են, որն էլ խանգարում է իրենց աշխատանքը։
Գտնում է, որ Ռաֆայել Խաչատրյանը գործել է պահի ազդեցության տակ, սակայն իրավիճակն այնպիսին է եղել, որ անհրաժեշտ էր զանգահարել ոստիկանություն։
/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Ալվարդ Խաչատրյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ տուժող Գրիգոր Խաչատրյանը հանդիսանում է իր եղբայրը, միաժամանակ նաև` գործընկերը։
2015թ.-ի հոկտեմբերի 24-ին երբ գտնվել է աշխատավայրում, ժամը 13։00-ի սահմաններում լացակումած իր աշխատասենյակ է եկել Անահիտ Սաղաթելյանը և հանձնել գումարները։ Հարցրել է, թե ինչ է պատահել և ինչու է լացում, սակայն Անահիտն առանց որևէ բան ասելու, դուրս է եկել աշխատասենյակից։ Այնուհետև, մեկ ժամ անց, բաժանմունքում լսել է աղմուկի ձայներ։ Դուրս է եկել աշխատասենյակից և տեսել, որ իրեն անծանոթ մի երիտասարդ աղմկում է` բղավելով «ուր է այդ տղան»։ Մոտեցել է նրան, փորձել հասկանալ թե ինչ է կատարվում, սակայն հասկացել է, որ այդ երիտասարդը փնտրում է եղբորը՝ Գրիգոր Խաչատրյանին։ Ըստ այդ երիտասարդի խոսքերի` Գրիգորը վիրավորել էր Անահիտին։ Այդ ժամանակ բաժանմունք է եկել նաև Գրիգորը։ Երիտասարդը մոտեցել է նրան և հարցրել է, թե ինչու է վիրավորել ընկերուհուն։ Այնուհետև, առանց որևէ պատճառի հարվածել է նրան, որից հետո վիճաբանություն է ծագել նրանց միջև։ Տեսնելով այդ ամենը, մյուս աշախատկիցների հետ անմիջապես միջամտել են, փորձել բաժանել նրանց, այնուհետև, գնացել ու դիմել է հարևանությամբ գտնվող նախարարությունում ծառայություն իրականացնող ոստիկանության աշխատակիցներին։
Հետագայում տեղեկացել է, որ բաժանմունքում աղմկող տղան Ռաֆայել Խաչատրյան անունով անձն է, ով հանդիսացել է Անահիտ Սաղաթելյանի փեսացուն։ Բացի այդ, տեղեկացել է նաև, որ նախկինում աշխատանքի ժամանակ Գրիգորն աշխատանքային հարցերի շուրջ դիտողություն է կատարել Անահիտ Սաղաթելյանին, սակայն վերջինս այդ դիտողությունը ընդունել է որպես անձնական վիրավորանք և այդ ամենի վերաբերյալ պատմել փեսացուին, ով եկել էր պարզաբանումներ կատարելու։
Անահիտ Սաղաթելյանը շուրջ երկու ամիս է, ինչ փորձաշրջան էր անցնում իրենց աշխատավայրում, բնավորությամբ պարփակված, շուտ նեղացկոտ անձնավորություն է։ Ընդունում է, որ եղբայրը՝ Գրիգորը, բնավորությամբ կոպիտ անձնավորություն է, և հնարավոր է, որ Անահիտը, լինելով շուտ հուզվող անձնավորություն, կատարած դիտողությունը ճիշտ չընկալեր։
Պնդել է, որ Ռաֆայել Խաչատրյանը բաժանմունքում հայհոյանքներ չի հնչեցրել, ընդամենը բարձր տոնայնությամբ աղմկել է, իսկ ընդհանուր միջադեպը տևել է 15 րոպե։ Իր կարծիքով աշխատանքի բնականոն գործունեությունը խաթարվել է, չնայած որ հաճախորդ չի եղել և որևէ մեկին չեն սպասարկել։
Գտնում է, որ Ռաֆայելը նախապես որևէ դիտավորություն չի ունեցել վիճաբանել եղբոր հետ և այդ ամենը եղել է պահի ազդեցության տակ, երբ ընկերուհին ասել է, որ վիրավորել են նրան։
Դատարանն արձանագրելով, որ վկայի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքներում առկա են էական հակասություններ, որոշում է կայացրել հրապարակել որպես վկա տրված նրա նախաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ`
« /…/ Այդ երիտասարդի /ինչպես հետագայում տեղեկացել է հանդիսանում է Ռաֆայել Խաչատրյան անունով անձը/ և Անահիտի հետ գտնվել են հանգստի սենյակում, որտեղ Ռաֆայելը մի քանի անգամ հայհոյել է։ Գտնում է, որ հավանական է, որ հայրոյանքները հնչել են Գրիգորի հասցեին, քանի որ նրանց հետ զրույցից հասկացել է, որ Գրիգորն աշխատանքի հետ կապված նկատողություն է արել Անահիտին։ Այդ ամբողջ ընթացքում Ռաֆայելը շարունակել է անհարգալից և վրդովված պահվածքը, անհարգալից խոսքեր է ասել ընկերուհու հետ կոպիտ տոնով խոսացած մարդու հասցեին և պահանջել Գրիգորի հեռախոսահամարը..»։
Նախաքննական ցուցմունքի հրապարակումից հետո վկան պնդել է դատաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ Ռաֆայելը հայհոյանքներ չի հնչեցրել, ավելին, եթե այդպիսիք լինեին, այդ ձայներից կմիջամտեին նաև հարևանությամբ աշխատող ոստիկանության աշխատակիցները։
/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Զաբելլա Ղանդոյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ տուժող Գրիգոր Խաչատրյանը հանդիսանում է իր գործընկերը։
2015թ.-ի հոկտեմբեր ամսին /օրը կոնկրետ չի հիշում/ գտնվել է աշխատավայրում, սպասարկել հաճախորդի, երբ տեսել է, թե ինչպես է իրեն անծանոթ մի երիտասարդ մտնում սրահ և հետաքրքրվում տղա աշխատակիցների վերաբերյալ։ Նրան է մոտեցել Ալվարդ Խաչատրյանը, ապա միասին գնացել են նրա աշխատասենյակ։ Որոշակի ժամանակ անց, երբ դուրս են եկել Ա.Խաչատրյանի աշխատասենյակից, Ալվարդը խնդրել է իրեն` երիտասարդին փոխանցել Գրիգոր Խաչատրյանի հեռախոսահամարը։ Մինչ փնտրել է նրա հեռախոսահամարը, փոստային բաժանմունք է եկել Գրիգորը։ Այնուհետև, Գրիգորը և տվյալ երիտասարդը զրուցել են միմյանց հետ, որից հետո սկսել են քաշքշել իրար։ Տեսնելով այդ ամենը, միջամտել են մյուս աշխատակիցները, փորձել նրանց բաժանել։ Այդ պահին ինքը զբաղված է եղել հաճախորդին սպասարկելով, որից հետո նույնպես միջամտել է այդ քաշքշուքին։ Մասնավորապես, կանգնել է մեջքով և փորձել բռնել` պահել, Գրիգորին։ Այդ ժամանակ Ալվարդը դիմել է ոստիկաններին, որից հետո վիճաբանությունը դադարել է և երիտասարդը հեռացել է։ Տեղի ունեցած վիճաբանության հետևանքով խաթարվել է աշխատանքի բնականոն գործունեությունը։ Ընդհանուր միջադեպը տևել է 5-7 րոպե, ինչի հետևանքով աշխատակիցները հուզվել էին։ Պնդել է, որ վիճաբանության ժամանակ Գրիգորը և երիտասարդը չեն հարվածել միմյանց։ Հետագայում տեղեկացել է, որ սրահում Գրիգորի հետ վիճաբանող անձը հանդիսանում է Ռաֆայել Խաչատրյանըը։
Պնդել է, որ նստած է եղել սրահի ծայրամասում, ուստի չի տեսել երիտասարդի դրսևորած վարքագիծը սրահ մտնելիս։
Կապված Անահիտ Սաղաթելյանի հետ, նշել է, որ նա գտնվել է փորձաշրջանի մեջ, աշխատակիցները բոլորը օգնել են նրան` կապված աշխատանքային հարցերի շուրջ։ Դեպքի օրը մինչ երիտասարդի գալը, Անահիտը եղել է հուզված և խնդրել իրեն` սպասարկել հաճախորդին։ Կարծում է, որ վիճաբանությունը առաջացել է աշխատանքային հարաբերությունների պատճառով, քանի որ կողմերը միմյանց չեն հասկացել։
Ի պատասխան դատարանում իրեն տրված հարցերի՝ վկան հաստատապես պնդել է, որ միջադեպի ընթացքում ինքը զբաղված է եղել ինչ-որ հաճախորդի սպսարկելով։
/տես` դատական նիստի արձանագրությունը /
Վկա Անահիտ Սաղաթելյանը դատարանում ցուցմունք Է տվել այն մասին, որ ամբաստանյալ Ռաֆայել Խաչատրյանը հանդիսանում է իր նշանածը, իսկ Գրիգոր Խաչատրյանը` նախկին գործընկերը։
Դեպքին նախորդող ժամանակահատվածում աշխատանքի ընդունվելու նպատակով փորձաշրջան է անցել Երևանի Հանրապետության հրապարակում գտնվող փոստատանը։ Աշխատավայրում, աշխատանքի ժամանակ իր կողմից թույլ է տրվել ինչ-որ սխալմունք, որը նկատվել է աշխատակից Գրիգոր Խաչատրյանի կողմից։ Մասնավորապես, երբ սպասարկելիս է եղել զբոսաշրջիկ հաճախորդին, նրան է տվել կնքված բացիկ և երբ Գ.Խաչատրյանը նկատել և կոպիտ կերոպով կշտամբել է իրեն, ասելով՝ «էս ինչ ես անում»։ Ապա, հաճախորդի ձեռքից վերցրել է նրան հանձնած բացիկը և այն նետել իր սեղանին։ Քանի որ հաճախորդը եղել է զբոսաշրջիկ, անգլերեն լեզվով փորձել է բացատրել է, թե ինչու չի կարող նրան հանձնել բացիկը։ Այնուհետև, Գ.Խաչատրյանի նման պահվածքից հուզվել է, չի կարողացել շարունակել սպասարկել հաճախորդին և խնդրել է գործընկերոջը, որպեսզի նա շարունակի սպասարկել այդ հաճախորդին։ Հուզված վիճակում զանգահարել է Ռաֆայել Խաչատրյանին, ասել որ աշխատանքային խնդիրներ են առաջացել, ինչի հետևանքով չի ցանկանում այլևս աշխատել այնտեղ և խնդրել է գալ իր ետևից։ Երբ արդեն ցանկացել է հեռանալ, տեսել է, որ Ռաֆայելը մտել է փոստային բաժանմունք։ Նա իր գործընկերոջը` Մարգարիտին, հարցրել, թե որտեղ է բաժանմունքի տղա աշխատակիցը։ Մարգարիտը պատասխանել է, որ աշխատավայրում չէ, սակայն Ռաֆայելը պահանջել է նրա հեռախոսահամարը, իսկ Մարգարիտը հրաժարվել է տալ։ Այդ ժամանակ աշխատասենյակից դուրս է եկել Ալվարդ Խաչատրյանը, մոտեցել Ռաֆայելին, հարցրել, թե ինչումն է խնդիրը։ Ռաֆայելը պատասխանել է, որ նրա հետ կապված որևէ խնդիր չունի, պարզապես ցանկանում է տեսնել տղա աշխատակցին` պարզաբանելու, թե ինչու է բղավում Անահիտի վրա, եթե կարելի է պարզապես բացատրել կատարած սխալը։ Այնուհետև, միասին գնացել են Ալվարդի աշխատասենյակ, զրուցել, որից հետո եկել է Գրիգոր Խաչատրյանը։ Ռաֆայելը մոտեցել է նրան, ասել, որ ցանկանում է դրսում զրուցել վերջինիս հետ։ Այդ պահին Ռաֆայելը և Գրիգորը սկսել են միմյանց հրմշտել, քաշքշել, որը տևել է 1-2 րոպե։ Այդ քաշքշուկի ժամանակ հայհոյանքներ չեն հնչել։ Տեսնելով այդ ամենը, անմիջապես միջամտել են բաժանմունքի աշխատակիցները, իսկ ինքը փորձել է բռնել Ռաֆայելին։ Տեսնելով վիճաբանությունը, միջամտել է նաև Ռաֆայելի ընկեր Տ.Մխիթարյանը, որից հետո միասին հեռացել են։
Հայտնել է, որ նախկինում ևս եղել են դեպքեր, երբ Գրիգորը կատարել է դիտողություններ, սակայն ոչ այդպես կոպիտ կերպով, ինչպես դա արել է դեպքի օրը։ Նախկինում ևս կատարված դիտողությունների մասին պատմել է Ռ.Խաչատրյանին և նա տեղեկացված է եղել իր աշխատանքային առօրյայից։ Քանի որ Ռաֆայելի հետ անընդհատ քննարկել են աշխատանքային առօրյան, վերջինիս հայտնել, տեղեկացրել է, որ աշխատավայրում տղամարդ աշխատակիցը կոպիտ է խոսում իր հետ։ Այլ կերպ, նշանածը տեղեկացված է եղել իր աշխատանքային առօրյայից` ինչպես հաճախոդների, այնպես էլ աշխատակիցների հետ ունեցած աշխատանքային հարաբերություններից։
Պնդել է, որ Ռաֆայելի գործողությունները որևէ մեկին ուղղված չեն եղել, պարզապես նա ցանկացել է Գրիգորի հետ զրուցել և հասկանալ, թե ինչու է իր հետ նման տոնով խոսում ու ինչու էիր հետ նման կերպ վերաբերվում։ Չի մտաբերում, փոստային բաժանմունքում հաճախորդներ եղել են, թե ոչ։
/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Տիգրան Մխիթարյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ամբաստանյալ Ռաֆայել Խաչատրյանը հանդիսանում է իր գործընկերը։
Դեպքի օրը Ռաֆայելի հետ միասին պայմանավորվել են իր ավտոմեքենայով գնալ աշխատավայր, սակայն ճանապարհին Ռաֆայելի խնդրանքով գնացել են նրա հարսնացուի աշխատավայր` վերջինիս տուն ճանապարհելու նպատակով։ Կայանել է ավտոմեքենան, ապա գնացել փոստային բաժանմունք և տեսել, որ այնտեղ Ռաֆայելը ինչ-որ անձի հետ վիճաբանում է։ Մասնավորապես, տեսել է, որ Ռաֆայելը և տվյալ անձը բռնել են միմյանց հագուստից և բարձրաձայն բղավում։ Այնտեղ են գտնվել նաև 3 կանայք, ովքեր փորձել են բաժանել, բացի այդ նրանք նույնպես աղմկում էին։ Անմիջապես միջամտել է, բաժանել վիճող կողմերին և Ռաֆայելին ու նրա հարսնացուին տարել դեպի ավտոմեքենան։
Պնդել է, որ վիճաբանության ժամանակ հայհոյանքներ չեն հնչել, պարզապես նրանք բարձրաձայն աղմկել, գոռգոռացել են, բացի այդ չի տեսել, որ կողմերը հարվածներ հասցնեն միմյանց։ Միջադեպը տևել է շատ կարճ, մոտ 1 րոպե, որի ժամանակ որևէ գույքի չի վնասվել։
Հետագայում իմացել է, որ Ռաֆայելի հարսնացուին աշխատավայրում նեղացրել են, իսկ Ռաֆայելը եկել էր պարզապես պարզաբանելու, թե ինչն է եղել պատճառը։ Չգիտեր, թե Ռաֆայելի հարսնացուն մինչ միջադեպը որտեղ է աշխատել, բացի այդ, Ռաֆայելն իրեն որևէ տեղեկություն չի հայտնել հարսնացուի աշխատանքային հարաբերությունների վերաբերյալ։
Հայտնել է, որ Ռաֆայել Խաչատրյանի գործողությունները ուղղված են եղել միայն Գրիգորի և ոչ թե այնտեղ հավաքված անձանց նկատմամբ։
/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/
Դատարանում հրապարակվել և հետազոտվել է նաև Ռաֆայել Խաչատրյանի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի կողմից տրված պահանջագիրը և Ռ.Խաչատրյանի բնութագիրը, Մարդկային ռեսուրսների կառավարման բաժնի կողմից տրված տեղեկանքը և Երևան քաղաքի «Քանաքեռ-Զեյթուն» թաղամասի «Զեյթուն-93» համատիրության կողմից տրված տեղեկանքը։
/տես` գ.թ. 43-45, դատական նիստի արձանագրությունը/
3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Սույն քրեական գործի քննությամբ դատարանը պետք է պատասխանի այն հարցին, թե արդյոք ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքի ձևակերպմամբ առ այն, որ՝ Ռաֆայել Խաչատրյանը 2015թ. հոկտեմբերի 24-ին, ժամը 14։00-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Նալբանդյան 28 հասցեում գործող «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի թիվ 0010 բաժանմունքում մոտ 15 րոպե կոպիտ կերպով խախտելով հասարակական կարգը, որն արտահայտվել է բաժանմունքի աշխատակիցների նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով և զուգորդվել «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի աշխատակից Գրիգոր Խաչատրյանի նկատմամբ բռնություն գործադրելով` կատարել է խուլիգանությունը։
Այսպես՝
Ռաֆայել Խաչատրյանին նախաքննական մարմնի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ`
« (...) 2015թ. հոկտեմբերի 24-ին, ժամը 14։00-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Նալբանդյան 28 հասցեում գործող «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի թիվ 0010 բաժանմունքում մոտ 15 րոպե կոպիտ կերպով խախտելով հասարակական կարգը, որն արտահայտվել է բաժանմունքի աշխատակիցների նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով և զուգորդվել «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի աշխատակից Գրիգոր Խաչատրյանի նկատմամբ բռնություն գործադրելով։
Այսպես.
Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանը իր հարսնացուից՝ Անահիտ Աաղաթելյանից տեղեկանալով, որ աշխատանքի ընթացքում «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի աշխատակիցները վիրավորել են նրան խուլիգանական մղումներից ելնելով, իր անձի առավելությունը ցուցադրելու նպատակով և իր վարքով հակադրվելով շրջապատին, արհամարական վերաբերմունք ցուցաբերելով «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի թիվ 0010 բաժանմունքի աշխատակիցների նկատմամբ վիճաբանության մեջ է մտել Գրիգոր Խաչատրյանի հետ, որի ընթացքում հարվածներ հասցրել նրա կրծքավանդակին, դիտավորությամբ մոտ 15 րոպե տևողությամբ կոպիտ կերպով խախտել է հասարակական կարգը և խաթարել է «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի թիվ 0010 բաժանմունքի բնականոն աշխատանքը։
Այսպիսով՝ Ռ.Խաչատրյանին մեղսագրվել է հանցավոր արարք նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով»։
Այսպես.
խուլիգանությունը բնորոշվում է դիտավորությամբ հասարակական կարգի կոպիտ խախտումով, որն արտահայտվում է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով։ Հասարակական կարգը դա մարդկանց ամենօրյա կենսագործունեության` աշխատանքի, կենցաղի, հանգստի ընթացքում նորմալ փոխհարաբերություններն ապահովող հասարակական հարաբերությունների ամբողջությունն է։ Հասարակական կարգը, որպես քրեաիրավական պաշտպանության օբյեկտ, դա հասարակական անդորրը, հասարակական բարոյականությունը, այդ թվում քաղաքացիների կողմից հասարակական վայրերում օրինապահ և կայուն վարքագծի պահպանումը, տրանսպորտի անխափան աշխատանքը, հիմնարկությունների, ձեռնարկությունների, անձանց ֆիզիկական և բարոյական անձեռնմխելիությունն ապահովող հասարակական հարաբերությունների ամբողջությունն է։ Այս և նմանատիպ հասարակական հարաբերությունների դեմ ուղղված հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք արտահայտող և հասարակական կարգը կոպտորեն խախտող գործողությունների կատարումը հանդիսանում է խուլիգանության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը։ Միևնույն ժամանակ, դատարանը, փաստում է, որ հասարակական կարգի կոպիտ խախտումը և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորումն ընդամենը խուլիգանության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի դրսևորումն է` հանցավոր նպատակին հասնելու եղանակ։
Այսպիսով, խուլիգանության հիմնական անմիջական օբյեկտը հասարակական կարգն է։
Լրացուցիչ օբյեկտ են հանդիսանում անձի անձեռնմխելիությունը, պատիվն ու արժանապատվությունը, առողջությունը, քաղաքացիների ու գույքային շահերի պաշտպանությունը։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Շահեն Հախվերդյանի վերաբերյալ նախադեպային որոշմամբ վերլուծելով խուլիգանության հանցակազմի հատկանիշները, այդ մասին տալով պարզաբանումներ, միասնական դատական պրակտիկա ապահովելու նպատակով, նշված՝ թիվ ԱՎԴ0014/01/11 որոշմամբ, իրավական դիրքորոշում է ձևավորել ան մասին, որ`
«(…) 14. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Խուլիգանությունը դիտավորությամբ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելն է, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով (…)։
2. Նույն արարքը, որը զուգորդվել է անձի նկատմամբ բռնություն գործադրելով կամ դա գործադրելու սպառնալիքով, ինչպես նաև ուրիշի գույքը ոչնչացնելով կամ վնասելով (…)։
3. Սույն հոդվածի երկրորդ մասով նախատեսված արարքը, որը`
1) կատարվել է մի խումբ անձանց կամ կազմակերպված խմբի կողմից,
2) զուգորդվել է իշխանության ներկայացուցչին կամ հասարակական կարգի պահպանության պարտականություն իրականացնող կամ հասարակական կարգի խախտումը խափանող անձին դիմադրություն ցույց տալով,
(…)
4) զուգորդվել է անձի առողջությանը միջին ծանրության վնաս պատճառելով,
5) զուգորդվել է բացառիկ ցինիզմով`
(…)։
4. Սույն հոդվածի երկրորդ կամ երրորդ մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է զենքի կամ որպես զենք օգտագործվող առարկաների գործադրմամբ (…)»։
Մեջբերված հոդվածի վերլուծությունից երևում է, որ խուլիգանությունը հասարակական կարգի և բարոյականության դեմ ուղղված հանցագործություն է, որի հիմնական, անմիջական օբյեկտն այն հասարակական հարաբերություններն են, որոնք կազմում են հասարակական կարգի բովանդակությունը, իսկ պարտադիր լրացուցիչ օբյեկտն անձի անձեռնմխելիության, պատվի և արժանապատվության, առողջության, քաղաքացիների և կազմակերպությունների գույքային շահերի պաշտպանությանն ուղղված հասարակական հարաբերություններն են։
15. Խուլիգանության հիմնական հանցակազմն ունի մեկ, իսկ որակյալ հանցակազմը՝ երկու օբյեկտ։ Մասնավորապես, հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելը, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով, ենթակա է որակման որպես հասարակ խուլիգնություն, մինչդեռ նույն արարքը, որը զուգորդվում է անձի առողջությանը, գույքային իրավունքներին և այլին վնաս պատճառելով, ենթակա է որակման խուլիգանության որակյալ հանցակազմով։
Խուլիգանության հիմնական հանցակազմի վերոշարադրյալ վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ նշված հանցակազմի օբյեկտի մեկնաբանման համար էական նշանակություն ունի «հասարակական կարգ» հասկացության պարզաբանումը։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հասարակական կարգն ընկալվում է երկու իմաստով՝ լայն և նեղ։
Լայն իմաստով հասարակական կարգը հասարակության մեջ առկա սոցիալական կապերի և հարաբերությունների համակցությունն է, որը ձևավորվում է սոցիալական, իրավական և բարոյական նորմերի գործողության արդյունքում, և յուրաքանչյուր հանցագործություն, զանցանք կամ այլ իրավախախտում այս կամ այն չափով հանգեցնում է դրա խախտման։
Խուլիգանության հիմնական հանցակազմի անմիջական օբյեկտն այն հասարակական հարաբերություններն են, որոնք կազմում են նեղ իմաստով հասարակական կարգի բովանդակությունը։
Նեղ իմաստով հասարակական կարգն ընկալվում է որպես հասարակական նշանակության վայրերում, այն է՝
1) տրանսպորտային միջոցների կայանատեղիներում,
2) օդանավակայաններում,
3) շուկաներում,
4) պուրակներում,
5) այգիներում,
6) կինոթատրոններում,
7) ցուցասրահներում,
8) մարզադաշտերում,
9) փողոցներում,
10) հիմնարկ-ձեռնարկություններում,
11) ուսումնական հաստատություններում,
12) հասարակական տրանսպորտում,
13) հասարակական սննդի սպասարկման վայրերում,
14) հասարակական նշանակության այլ վայրերում
այնպիսի իրադրության առկայություն, որի պայմաններում ապահովված է քաղաքացիների արժանավայել վարքագիծը, կազմակերպությունների, հիմնարկների և հասարակական նշանակության այլ օբյեկտների բնականոն աշխատանքը, ինչպես նաև այդ վայրերում գտնվող անձի (անձանց) ֆիզիկական և հոգեկան անձեռնմխելիությունը։
16. Խուլիգանության հիմնական հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է հասարակական նշանակության վայրերում, ինչպես նաև հասարակական նշանակություն չունեցող այլ վայրերում, որտեղ առկա է հանրություն, սահմանված կարգի կոպիտ խախտման մեջ, որն արտահայտվում է այդ վայրերում հասարակության անդամների նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով։ Խուլիգանության որակյալ հանցակազմի պարագայում վերոնշյալ արարքները զուգորդում են բռնությամբ, գույքը վնասելով կամ ոչնչացնելով և այլն։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը խուլիգանության հանցակազմով որակելու համար անհրաժեշտ է նախևառաջ հիմնավորել խուլիգանության հիմնական հանցակազմի առկայությունը։
17. Խուլիգանության հիմնական և որակյալ հանցակազմերի օբյեկտների և օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքների՝ սույն որոշման 15-16-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ հասարակական կարգի ոչ կոպիտ խախտումը, որը թեև արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով, ենթակա չէ որակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածով։ Նույն կերպ, վկայակոչված հոդվածով ենթակա չէ որակման հասարակական կարգի այն կոպիտ խախտումը, որը չի դրսևորվել հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով։
Ուստի Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը ենթակա է որակման որպես խուլիգանություն միայն այն դեպքում, երբ գործով ձեռք բերված ապացույցներով կհիմնավորվի հասարակական կարգի խախտման կոպիտ լինելը և միաժամանակ, հասարակության նկատմամբ այդ խախտմամբ արտահայտված անհարգալից վերաբերմունքի բացահայտ լինելը։
18.Կոպիտ խախտումը՝ որպես խուլիգանության հանցակազմի հատկանիշ, բնութագրական է հասարակական կարգի կազմալուծման կամ խախտման գործընթացի արդյունքներին (հետևանքին)։ Այն արտահայտվում է նրանում, որ անձի կատարած գործողությունների հետևանքով հասարակության անդամների մեջ առաջանում է զայրույթ, վրդովմունք, կամ նրանց անհարմարություն կամ լուրջ անհանգստություն է պատճառվում, կամ առաջանում է վախի զգացում իրենց կյանքի, առողջության, գույքի պահպանության կապակցությամբ։ Բացի այդ, կոպիտ խախտումն արտահայտվում է նաև աշխատանքային և այլ գործունեության կամ հասարակական նշանակության արարողության կազմալուծմամբ։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խախտումը որպես կոպիտ գնահատելիս անհրաժեշտ է ելնել հասարակական կարգի վրա այդ խախտման ունեցած ազդեցությունից։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով կարող է խախտվել ցանկացած արարքի կատարման պարագայում, մինչդեռ խուլիգանության առկայության մասին է վկայում այնպիսի արարքի կատարումը, որը միտված է հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելուն և որպես այդպիսին, հանդիսացել է խուլիգանություն կատարող անձի դիտավորության մեջ ընդգրկված նպատակի իրականացման միջոց։
19. Հիմք ընդունելով սույն որոշման նախորդ կետում շարադրված վերլուծությունը՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ յուրաքանչյուր դեպքում արարքը խուլիգանություն որակելու համար, ի թիվս սույն որոշման մեջ նշված այլ հանգամանքների, անհրաժեշտ է քննության առնել նաև այն, թե արդյոք այդ արարքի հետևանքով հասարակության անդամներին լուրջ անհանգստություն է պատճառվել։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հասարակության անդամներին լուրջ անհանգստություն պատճառելու հանգամանքի առկայությունը յուրաքանչյուր դեպքում անհրաժեշտ է գնահատել՝ ելնելով նեղ իմաստով հասարակական կարգի նկատմամբ դրա ուղղվածությունից։ Այլ խոսքով՝ հասարակության անդամներին լուրջ անհանգստություն պատճառելու հանգամանքն առկա է, եթե հանցավորի արարքի հետևանքով խախտվում է հասարակական նշանակության վայրերում գտնվող անձի (անձանց) ֆիզիկական և հոգեկան անձեռնմխելիությունը, կամ էականորեն խաթարվում է կազմակերպությունների, հիմնարկների և հասարակական նշանակության այլ օբյեկտների բնականոն աշխատանքը։
20. Խուլիգանության օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքի՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտման հարցը քննարկելիս Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասի վերլուծությունից երևում է նաև, որ կոպիտ խախտումը կատարվում է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակով։
Այլ խոսքով՝ խուլիգանության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է հետևյալ երկու հատկանիշների միաժամանակյա առկայությամբ՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտում և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորում։ Նշված հատկանիշներից որևէ մեկի բացակայության պարագայում արարքը խուլիգանություն որակվել չի կարող։
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խուլիգանության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի մեկնաբանման համար էական նշանակություն ունի նաև «բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք» հասկացության պարզաբանումը։
Այսպես` անձի գործողություններում հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորումն արտահայտվում է մարդկային համակեցության կանոնների նկատմամբ ակնհայտ արհամարհանք դրսևորելու, հասարակական վայրերում վարքագծի կանոնները ցուցադրական կերպով անտեսելու, շրջապատի մարդկանց և կոլեկտիվին հակադրվելու ձևով։ Հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորող անձը դիտավորյալ կերպով խախտում է հասարակության նկատմամբ հարգանքի դրսևորման տարրերը (պարկեշտություն, պատշաճ վարքագիծ, բարեկրթություն և այլն)։ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման եղանակները տարբեր են՝ արարք, խոսք, ժեստ, մարմնաշարժում և այլն։
21. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ անհարգալից վերաբերմունքը բացահայտ է ոչ թե այն պատճառով, որ կատարվում է հասարակական վայրերում կամ հասարակության անդամների ներկայությամբ, այլ այն պատճառով, որ կատարվում է հենց հասարակության նկատմամբ հանցավորի անհարգալից վերաբերմունքը ցուցադրելու նպատակով։ Այլ խոսքով՝ կոնկրետ դեպքում խուլգանության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքների՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտման և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման առկայությունը կամ բացակայությունը գնահատելիս անհրաժեշտ է պարզել խուլիգնության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի առկայությունը, այն է՝ հասարակական կարգը կոպիտ խախտելու և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու հանցավորի դիտավորությունը, նպատակը։
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը, ժեստը, բառը, մարմնաշարժումը և այլն չի կարող գնահատվել որպես հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորում, եթե ուղղված է կոնկրետ անձին և չի հետապնդում հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակ, թեկուզ հանցավորը հասկանում է, իսկ որոշ դեպքերում պարտավոր է հասկանալ, որ կոնկրետ անձին ուղղված իր արարքը տեսանելի և ընկալելի է հասարակության համար։ Հակառակ դրան` անձի արարքը կարող է գնահատվել որպես հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորում, եթե կոնկրետ անձը, ում դեմ ուղղված է հանցավորի արարքը, ընտրվել է պատահաբար, և այդ անձի դեմ ուղղված արարքի միջոցով հանցավորը ցանկանում է բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորել հասարակության նկատմամբ։
22. Խուլիգանության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի վերաբերյալ իրավական դիրքորոշում Վճռաբեկ դատարանը ձևավորել է Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ արձանագրել է, որ «Խուլիգանությունը կարող է կատարվել միայն ուղղակի դիտավորությամբ»։ Դա նշանակում է, որ մեղավոր անձը ոչ միայն գիտակցում է, որ իր գործողություններով խախտում է հասարակական կարգն ու բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորում հանրության հանդեպ, այլև ցանկանում է կատարել այդ գործողությունները։
Խուլիգանական արարքը կարող է կատարվել միայն խուլիգանական մղումներից ելնելով։ Իսկ արարքը համարվում է խուլիգանական մղումներով կատարված, եթե այն կատարվում է հասարակության և բարոյականության նորմերի նկատմամբ անթաքույց արհամարհանքի հողի վրա, երբ մեղավոր անձի վարքը հանդիսանում է բացահայտ մարտահրավեր` ուղղված հասարակական կարգի դեմ և թելադրված է լինում շրջապատին հակադրվելու, վերջինիս հանդեպ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելու ցանկությամբ։ Հետևաբար, եթե մեղավոր անձի գործողությունները կատարվել են ոչ խուլիգանական մղումներով և չեն զուգորդվել հասարակական կարգի կոպիտ խախտմամբ, դրանք չեն կարող որակվել որպես խուլիգանություն։
Մեղադրյալի կողմից տուժողին վիրավորանքներ, մարմնական վնասվածքներ հասցվելու կամ նման այլ բռնարարքների կատարման դեպքում խուլիգանական մղումները և խուլիգանության հանցակազմը կարող է բացակայել, եթե նշված գործողությունները կատարվել են կենցաղային հողի վրա առաջացած վիճաբանության, քիչ թե շատ երկարատև ժամանակահատվածի ընթացքում ձևավորված հակակրանքի արդյունքում։
Խուլիգանական մղումների առկայությունը գնահատելու համար էական նշանակություն կարող է ունենալ նաև տուժողի վարքագիծը։ (…)» (տե՛ս Արման Մհերի Խաչատրյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2006 թվականի հոկտեմբերի 24-ի թիվ ՎԲ-223/06 որոշումը)։
23. Վերահաստատելով Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ ձևավորված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խուլիգանություն կատարող անձը ոչ միայն գիտակցում է, որ իր գործողություններով խախտում է հասարակական կարգն ու բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք է դրսևորում հասարակության նկատմամբ, այլև ցանկանում է դա։ Այլ խոսքով` խուլիգանության օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքները կատարող անձը ցանկանում է կոպիտ կերպով խախտել հասարակական կարգը և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորել, այլ ոչ թե գիտակցաբար թույլ է տալիս վերոնշյալ հետևանքների՝ հասարակական կարգի խախտման և բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման հնարավորությունը։
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ոչ բոլոր դեպքերում է, որ այլ հանցակազմի հատկանիշներ պարունակող արարք կատարելը, որն իրենում բովանդակում է նաև հասարակական կարգի կոպիտ խախտման և հասարակության նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման տարրեր (օրինակ՝ կենցաղային հողի վրա, անձնական դրդապատճառներով հասարակական վայրերում առաջացած ծեծկռտուքն ու վիճաբանությունը, որոնք արտաքնապես ընկալվում են որպես հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք) կարող է որակվել խուլիգանություն։
24. Սույն որոշման նախորդ կետում և համապատասխանաբար նաև Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ շարադրված դիրքորոշումների հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը խուլիգանություն որակելու համար էական նշանակություն ունի դրա բնույթն ու կատարման շարժառիթը։
Զարգացնելով Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ ձևավորված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խուլիգանությունը կարող է կատարվել խուլիգանական դրդումներով, որը դրսևորվում է հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելու, հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու ձգտմամբ։ Խուլիգանական դրդումների հիմքում ընկած են նաև անձի անզուսպ եսամոլությունը, սեփական անձի առավելությունն ընդգծելու միջոցով ներքին բավականություն ստանալու, զվարճանալու ձգտումը։
Խուլիգանություն կատարող անձն ինքնահաստատվում է, ձգտում հակահասարակական վարքագծով ապացուցել իր անկախությունը հասարակության մեջ ընդունված վարքագծի կանոններից, իր անձը հակադրելով հասարակությանը՝ ցույց տալ իր գրակայությունը և այլն։
25. Ինչպես նշվել է սույն որոշման 21-րդ և 23-րդ կետերում, անձը կարող է սույն որոշման 24-րդ կետում նշված նպատակներին հասնել տարբեր արարքներով, որոնք կարող են նույնիսկ համընկնել ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված որոշակի հանցակազմերի օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքների հետ, սակայն արարքը խուլիգանություն կամ այլ հանցագործություն որակելու հարցի լուծումը յուրաքանչյուր կոնկրետ դեպքում կախված է արարքի շարժառիթից, ինչպես նաև հանցավորի հետապնդած նպատակից։
26. Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ խուլիգանական դրդումներն անհրաժեշտ է սահմանազատել արարքը կատարելու պահին անձի մոտ առկա հուզական վիճակից, որն անձի մոտ առաջացնում է լարվածություն, էմոցիոնալ բռնկվածություն և այլն։ Մասնավորապես, եթե արարքն սկսվել է կենցաղային հողի վրա առաջացած վեճի կամ տուժողի հակաօրինական կամ հակաբարոյական վարքագծի հետևանքով, ապա անհրաժեշտ է պարզել՝ արդյոք անձի արարքը (հայհոյանքներ տալը կամ այլ վարքագիծը) ստեղծված իրավիճակին համարժեք հուզական դրսևորում է, թե ուղղված է դիտավորությամբ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելուն, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով։
Վերոգրյանի հիմա վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ այն դեպքում, երբ հանցավորի վարքագիծն ուղղված է կոնկրետ անձի, պայմանավորված է նրա հակաօրինական կամ հակաբարոյական վարքագծով և հանդիսանում է հանցավորի հուզական վիճակի արտահայտություն, խուլիգանության հանցակազմը բացակայում է։
27. Հիմք ընդունելով սույն որոշման 14-26-րդ կետերում ձևավորված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ արարքը խուլիգանություն կարող է որակվել այն դեպքում, երբ անձի մոտ առկա են խուլիգանական դրդումներ։ Վերոգրյալի հետ մեկտեղ, Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ արարքը խուլիգանություն կարող է որակվել նաև այն դեպքերում, երբ անձի մոտ առկա են հանցանքի կատարման այլ դրդումներ, սակայն հանցանքի կատարման ընթացքում ձևավորվում են խուլիգանական դրդումներ, այլ խոսքով՝ արարքը կվերաճի խուլիգանության՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտման, որը դրսևորվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով։
28. Ինչպես նշվել է սույն որոշման 22-րդ և համապատասխանաբար նաև Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ, խուլիգանության վերաբերյալ գործերով անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև տուժողի վարքագիծը։ Զարգացնելով վերոնշյալ դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ այն դեպքում, երբ խուլիգանական գործողությունները կատարվել են կենցաղային հողի վրա առաջացած վեճի արդյունքում, ապա նախ անհրաժեշտ է պարզել, թե ով է հանդիսացել վեճը նախաձեռնողը։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը չի կարող որակվել որպես խուլիգանություն, եթե վիճաբանությունն առաջանում է տուժողի ոչ իրավաչափ վարքագծի հետևանքով և, հետևաբար, հանցանք կատարած անձի մոտ բացակայում են խուլիգանական դրդումները։ Նման պարագայում արարքը կարող է խուլիգանություն որակվել միայն այն դեպքում, երբ խուլիգանական դրդումներն առաջանան հետագայում և արարքը վերաճի խուլիգանության (տե՛ս սույն որոշման 27-րդ կետը)։
29. Ելնելով սույն որոշման 14-28-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունից՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը չի կարող որակվել որպես խուլիգանություն (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդված) այն դեպքերում, երբ`
ա) արարքը կատարվում է ոչ հասարակական վայրում և (կամ) հասարակության անդամների բացակայությամբ,
բ) արարքի հետևանքով հասարակությանը լուրջ անհանգստություն չի պատճառվել,
գ) հանցավորի գործողությունները պայմանավորված են տուժողի հակաօրինական, հակաբարոյական վարքագծով և ուղղված են նրա, այլ ոչ թե հասարակության դեմ,
դ) բացակայում են խուլիգանական դրդումները, իսկ անձի արարքները պայմանավորված են նրա հուզական վիճակով,
ե) հասարակական կարգի կոպիտ խախտման նկատմամբ դրսևորվել է անզգուշություն,
զ) հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտող արարքը համընկնում է ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված այլ հանցակազմի հատկանիշների հետ, սակայն դրա կատարմամբ հանցավորը հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելու և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակ չունի,
է) այլ դրդումներով կատարված հանցանքը չի վերաճել հասարակական կարգի կոպիտ խախտման, որը դրսևորվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով։
30. Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խուլիգանության վերաբերյալ գործեր քննելիս և լուծելիս ստորադաս դատարանները պետք է հիմք ընդունեն սույն որոշման 14-29-րդ կետերում շարադրված իրավական դիրքորոշումները և յուրաքանչյուր դեպքում, ելնելով գործի փաստական հանգամանքներից, քննության առարկա դարձնեն այն հարցը, թե արդյոք անձի արարքում առկա են խուլիգանության հատկանիշներ»»։
Այսպիսով, վերը նշված նախադեպային որոշմամբ սահմանվում են խուլիգանության հանցակազմի հատկանիշներին բնորոշ այն գործողությունները, որոնցից յուրաքանչյուրի առկայությունը կրում է պարտադիր բնույթ և նույն որոշման 29-րդ կետի ա/-ից Է/ ենթակետերում մատնանաշված պայմաններից թեկուզև մեկի բացակայությունը հանգեցնում է նաև հանցակազմի բացակայության։
Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով հաստատված համարվեց, որ քննվող քրեական գործով առկա են Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշման 29-րդ կետում սահմանված և խուլիգանության հանցակազմի հատկանիշը բացառող կետերից առնվազն երեքը։
Այն, որ՝
բ) արարքի հետևանքով հասարակությանը լուրջ անհանգստություն չի պատճառվել,
գ) հանցավորի գործողությունները պայմանավորված են տուժողի հակաօրինական, հակաբարոյական վարքագծով և ուղղված են նրա, այլ ոչ թե հասարակության դեմ,
դ) բացակայում են խուլիգանական դրդումները, իսկ անձի արարքները պայմանավորված են նրա հուզական վիճակով։
Դատարանն, անդրադառնալով Վճռաբեկ դատարանի կողմից սահմանված հիշյալ պայմաններից յուրաքանչյուրին, արձանագրում է հետևյալը.
հետազոտված ապացույցների` դատարան հրավիրված «Հայփոստ» ՓԲԸ աշխատակիցների դատաքննական ցուցմունքների վերլուծությամբ ու գնահատմամբ դատարանը հաստատված է համարում այն հանգամանքը, որ տվյալ օրը հիշյալ անձանց աշխատավայրում իրավիճակը եղել է սովորականի նման, սակայն շուրջ 10-15 րոպե աշխատանքի բնականոն ընթացքը կտրուկ փոփոխվել է` Ռաֆայել և Գրիգոր Խաչատրյանների միջև առաջացած վիճաբանության հետևանքով։ Նման պարագայում, դատարանը չի բացառում, որ Ռաֆայել Խաչատրյանի դրսևորած վարքագծի հետևանքով ընկերության աշխատակիցների մոտ կարող էր առաջանալ լարվածություն, տագնապ, ինչու չէ նաև՝ վախ, քանի որ մի քանի րոպե տևած վիճաբանությունը ծագել է բոլորի համար անսպասելի ձևով։
Այդուամենայնիվ, դատարանը փաստում է, որ Ռաֆայել Խաչատրյանի կողմից հասարակական կարգի նկատմամբ դրսևորած խախտումը չի կարող գնահատվել որպես կոպիտ և դատարանին բերել այն եզրահանգման, որ նրա գործողությունների հետևանքով հասարակությանը լուրջ անհանգստություն է պատճառվել։ Սրա մասին է խոսում նաև այն փաստը, որ աշխատակիցներից ոմանք նույնիսկ չեն էլ շարժվել իրենց տեղից և շարունակել են իրականացնել իրենց աշխատանքները։ Ավելին, վկա Զաբելլա Ղանդոյանը պնդել է, որ հիշյալ գործողությունների ընթացքում շարունակել է հաճախորդի սպասարկման գործընթացը։
Ավելին, գործով ձեռք բերված և պատշաճ ընթացակարգի պահպանմամբ հետազոտված ապացույցների համակցությամբ ձեռք չի բերվել որևէ տվյալ այն մասին որ Ռ.Խաչատրյանի կատարած գործողությունների հետևանքով հասարակության անդամների /տվյալ դեպքում փոստային բաժանմունքի աշխատակիցների/ մոտ առաջացել է զայրույթ, վրդովմունք, նրանց լուրջ անհարմարություն կամ անհանգստություն է պատճառվել։ Ճիշտ է, դատարանում ականատես վկաներից ոմանք չհերքեցին այն փաստը, որ միջադեպի պահին իրականում հուզվել, վախեցել են, սակայն վերջիններս դատարանին պարզաբանեցին, որ նախ՝ ամբաստանյալի գործողությունները բացի՝ Գ.Խաչատրյանից, այլ անձի՝ այդ թվում իրենցից և ոչ մեկին ուղղված չի եղել։ Ավելին, վախի զգացումը եղել է հանկարծակի, անսպասելի ծագած վիճաբանության և լարված իրավիճակի արդյունք, սակայն միջադեպը դադարելուց հետո յուրաքանչյուրն անցել է իր բնականոն աշխատանքնին։ Բացի այդ, չի հիմնավորվել նաև այն, որ Ռ.Խաչատրյանի կողմից դրսևորած գործողությունների արդյունքում փոստային բաժանմունքի աշխատանքները կազմալուծվել են։
Նման պարագայում, դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ Ռ.Խաչատրյանի կողմից հասարակության անդամներին լուրջ անհանգստություն պատճառելու հանգամանքը բացակայում է, քանի որ վերջինիս արարքի հետևանքով չի խախտվել հասարակական նշանակության վայրում գտնվող անձի (անձանց) ֆիզիկական և հոգեկան անձեռնմխելիությունը, ինչպես նաև էականորեն չի խաթարվել «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի բնականոն աշխատանքը։
Դատարանը անհագստության լուրջ պատճառ չի կարող համարել նաև այն, որ միջադեպի արդեն ավարտին գործով վկա Ալվարդ Խաչատրյանը փորձել է դուրս գալ փոստային բաժանմունքից և կանչել հարևանությամբ ծառայություն իրականացնող ոստիկաններին։ Դատարանն արձանագրում է, որ վկայի նման վարքագիծը խոսում է ոչ այնքան իրավիճակի լարվածության այլ միջադեպն անմիջապես հիշյալ վկայի եղբոր հետ կապված լինելու հանգամանքի հետ։
Անդրադառնալով նախադեպային որոշման երրորդ պայմանին, դատարանը փաստում է, որ խուլիգանությունը բացակայում է նաև այն դեպքում, երբ` հանցավորի գործողությունները պայմանավորված են տուժողի հակաօրինական, հակաբարոյական վարքագծով և ուղղված են նրա, այլ ոչ թե հասարակության դեմ։ Այլ խոսքով, խուլիգանության դեպքում հանցավորի գործողությունները, լինելով տուժողի հակաօրինական, հակաբարոյական վարքագծի հետևանք, պետք է ուղղված լինեն միայն նրան` տուժողին` և ոչ թե հասարակությանը։
Սույն գործի շրջանակներում դատարանը հաստատված է համարում այն փաստը, որ ամբաստանյալ Ռ.Խաչատրյանը փոստային բաժանմունք է եկել նախ` հարսնացուին` Անահիտին տուն ճանապարհելու, ապա պարզելու և հասկանալու վերջինիս հուզված լինելու պատճառը։
Այս փաստը արդեն իսկ վկայում է այն մասին, որ Ռ.Խաչատրյանը նախապես, մինչ «Հայփոստ» ՓԲԸ գալը հաստատապես չի իմացել, թե ինչու է Անահիտը նման իրավիճակում, չնայած, ինչպես հայտնեց իր ցուցմունքում նախկինում նշանածի կողմից հայտնած տեղեկությունների համաձայն տեղյակ է եղել, որ նույն փոստային բաժանմունքում աշխատող ինչ-որ տղայի կողմից ժամանակ առ ժամանակ արժանանում է անտեղի դիտողությունների և կոպտության։ Հետևաբար, հասնելով փոստային բաժանմունք և նշանածից հավաստիանալով, որ նրա վիրավորված ու լաց լինելու պատճառը նույն անձն է, հարգալից տոնով դիմել է փոստային բաժանմունքի մյուս աշխատակիցներին՝ Գրիգորի հեռախոսահամարը ճշտելու և նրա հետ այդ հարցի շուրջ զրուցելու նպատակով։ Այլ խոսքով, իրավիճակը փոփոխվել է միայն այն պահից ի վեր, երբ Անահիտը հասկացրել է, որ նրա լարվածությունը և հուզմունքը կապված է աշխատանքային հարաբերությունների, ավելի կոնկրետ` գործընկեր Գրիգորի կողմից նախկինում ևս դրսևորած նույնանման վարքագծի հետ։ Այս առումով անհրաժեշտ է նշել, որ գործով տուժող Գրիգոր Խաչատրյանի քույրը` վկա Ալվարդ Խաչատրյանը իր ցուցմունքում ընդունել է այն փաստը, որ եղբայրն աշխատանքային հարաբերություններում կոպիտ է, ինչը սովորական է արդեն դարձել իրենց` հին աշխատողների համար։
Դատարանը փաստում է, որ նման կոպտությունը վկա Անահիտ Սաղաթելյանի համար, ով համարվել է անհամեմատ նոր աշխատակից, ավելին` փորձնակ, օբյեկտիվորեն կարող էր և ընկալվել է որպես վիրավորական, ինչու չէ` ոչ այնքան բարոյական։
Փաստորեն, ինչպես նշվեց վերևում, Ռ.Խաչատրյանի վարքագիծը մինչև միջադեպը, եղել է բավականին քաղաքավարի։ Մասնավորապես, նա բարեհամբույր կերպով մոտեցել է «Հայփոստ» բաժանմունքի աշխատակցուհի Մարգարիտ Հարությունյանին, վերջինիցս հետաքրքրվել տղա աշխատակցի վերաբերյալ։ Բացի այդ, բաժանմունքում քաղաքավարի կերպով զրուցել է նաև մյուս աշխատակցուհի Ալվարդ Խաչատրյանի հետ, ավելին, նրան ասել, որ «վերջինիս հետ որևէ խնդիր չունի, պարզապես ցանկանում է զրուցել Գրիգորի հետ»։
Վերը շարադրվածը ինքնին վկայում է այն մասին, որ Ռ.Խաչատրյանը «Հայփոստ» ՓԲԸ-ը մտնելու պահից, ի սկզբանե հասարակության անդամների` բաժանմունքի աշխատակիցների նկատմամբ, որևէ խուլիգանական գործողություն կատարելու դիտավորություն կամ նպատակ չի ունեցել։ Հետագայում նրա կողմից իրականացված գործողությունները նույնպես ուղղված են եղել միայն Գրիգորին, այն էլ այն պահից ի վեր, երբ իմացել է, որ հենց նա է հանդիսանում հարսնացուին ինչպես նախկինում, այնպես էլ այդ օրը դիտողություն կատարած և վիրավորած անձը։
Սույնի հետ կապված դատարանը հաստատված է համարում իրողություն առ այն, որ Անահիտը դեպքի օրը աշխատավայրում սովորականի նման կատարել է իր աշխատանքները, սակայն, գործընկեր Գ.Խաչատրյանի կողմից կատարված դիտողության արդյունքում հուզվել և այլևս չի կարողացել շարունակել աշխատել։ Այլ կերպ, դատարանը փաստում է, որ Անահիտի մոտ լարվածությունն առաջացել է տուժող Գ.Խաչատրյանի հնարավոր է իրավաչափ, սակայն Ա.Սաղաթելյանի կողմից ոչ այդ կերպ, ավելին, վիրավորական ընկալված գործողությունների արդյունքում։
Դատարանը խիստ կարևորում է այն փաստը, որ անկախ այն հանգամանքից, թե արդյոք Գրիգոր Խաչատրյանի` Անահիտ Սաղաթելյանին ինչպես նախկինում, այդես էլ այդ օրը կատարված դիտողություններն իրավաչափ են և տեղին, թե` ոչ, դրանք Ա.Սաղաթելյանի կողմից ոչ ադեկվատ ընդունելն ու փեսացուին այդ լույսի ներքո ներկայացնելը արդարացիորեն կարող էին ամբաստանյալի մոտ առաջ բերել հակակրանք իրեն անծանոթ անձի նկատմամբ և պայմանավորել արդեն ապագայում տեղի ունեցած իարադարձությունները։
Դատարանը, հաշվի առնելով վերը շարադրված հանգամանքները, հաստատված է համարում, այն որ ամբաստանյալ Ռ.Խաչատրյանի՝ փոստային բաժանմունքում իրականացրած գործողությունները պայմանավորված են եղել Գ.Խաչատրյանի կողմից նախկինում դրսևորած, Ա.Սաղաթելյանի կողմից այդպես ընկալված ու Ռ.Խաչատրյանին այդ մասին փոխանցված ենթադրյալ հակաբարոյական վարքագծով, հաշվի առնելով որ հենց այդ վարքագծի արդյունքում է, որ Գ.Խաչատրյանի նկատմամբ Ռ.Խաչատրյանի մոտ, թեկուզև հեռակա կարգով առաջացել է հակակրանք` կապված իր նշանածի և տուժողի միջև հաճախակի կրկնվող աշխատանքային վեճերի հետ։
Այլ խոսքով, այստեղ կիրառելի է ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից կայացված և վերևում բերված որոշմամբ արտահայտած այն մոտեցումը, թե`
«Մեղադրյալի կողմից տուժողին վիրավորանքներ, մարմնական վնասվածքներ հասցվելու կամ նման այլ բռնարարքների կատարման դեպքում խուլիգանական մղումները և խուլիգանության հանցակազմը կարող է բացակայել, եթե նշված գործողությունները կատարվել են կենցաղային հողի վրա առաջացած վիճաբանության, քիչ թե շատ երկարատև ժամանակահատվածի ընթացքում ձևավորված հակակրանքի արդյունքում։»
Տվյալ պարագայում բացակայում է նաև վերը նշված նախադեպային որոշմամբ արտահայտված այն մոտեցումը, որ խուլիգանության հանցակազմն առկա է նաև այն դեպքում և այն կատարվել է «պատահաբար ընտրված անձի նկատմամբ», ինչը սույն դեպքում առկա չէ։
Վերը շարադրվածն ինքնստինքյան վերաբերում է նաև հաջորդ պայմանին առ այն, որ խուլիգանության հանցակազմն ինքնին բացակայում է եթե`
դ/ բացակայում են խուլիգանական դրդումները, իսկ անձի արարքները պայմանավորված են նրա հուզական վիճակով։
Վերլուծելով տվյալ պայմանը, դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ ամբաստանյալ Ռ.Խաչատրյանը դեպքի օրը փոստային բաժանմունք է եկել նշանածի` Անահիտ Սաղաթելյանի, խնդրանքով, միաժամանակ, նրա խոսելաձևից կասկածելով ու հասկանալով, որ նրա մոտ կրկին ինչ-որ բան «այնպես չէ»։ Հասնելով արդեն փոստային բաժանմունք, ամբաստանյալը տեսել է նշանածին լացակումած վիճակում ու դարձյալ տեղեկացել, որ նրա` այդպիսի վիճակում գտնվելու պատճառը դարձյալ Գրիգոր Խաչատրյանն է։
Նշված իրավիճակում բնականաբար և օբյեկտիվորեն ինչպես ցանկացած անձի, այնպես էլ ամբաստանյալի մոտ պետք է առաջանար լարվածություն, ինչու չէ նաև` հուզական վիճակ, ինչն էլ արտահայտվել է Գ.Խաչատրյանի կողմից փոստային բաժանմունք վերադառնալուց հետո նրա նկատմամբ դրսևորած գործողություններով։ Ընդ որում, հարկ է նկատի ունենալ, որ ամբաստանյալի գործողությունները` ինչպես իր, այնպես էլ տուժողի և բոլոր վկաների պնդմամբ, ուղղված են եղել միմիայն տուժողի դեմ և վերաբերել են բացառապես վերջինիս։ Հետևաբար, ակնհայտ է, որ ամբաստանյալի գործողություններն առաջին հերթին պայմանավորված են եղել նրա հուզական վիճակով։
Դատարանն, անդրադառնալով Ռ.Խաչատրյանի արաքում խուլիգանական մղումների առկայության փաստին, արձանագրում է, հետևյալ`
Խուլիգանական արարքը կարող է կատարվել միայն խուլիգանական մղումներից ելնելով, ինչը, տվյալ պարագայում բացակայում է։ Այդ մասին են վկայում հետևյալը`
- Խաչատրյանի վարքը չի հանդիսացել որպես է բացահայտ մարտահրավեր` ուղղված հասարակական կարգի դեմ և այն թելադրված չի եղել շրջապատին հակադրվելու ցանկությամբ։
- Խաչատրյանն ի սկզբանե ցանկություն չի ունեցել կոպիտ կերպով խախտել հասարակական կարգը և նման կերպով արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերել «Հայփոստ» բաժանմունքի աշխատակիցների կամ այնտեղ ենթադրաբար գտնվող այլ անձանց նկատմամբ։
- Խաչատրյանը չի հետապնդել` հասարակության նկատմամբ անզուսպ եսամոլություն, սեփական անձի առավելությունն ընդգծելու միջոցով ներքին բավականություն ստանալու նպատակ, չի ունեցել նաև այլոց անհանգստություն պատճառելու մղումով պայմանավորաված անձնապես զվարճանալու ձգտում։
Նման պարագայում, դատարանն արձանագրում է, որ Ռաֆայել Խաչատրյանի արարքում բացակայում են խուլիգանական դրդումները, քանի որ արարքը կատարելու պահին նրա մոտ առկա է եղել հուզական վիճակ, որն առաջացրել է լարվածություն` էմոցիոնալ բռնկվածություն։
Այլ խոսքով, դատարանը փաստում է, որ Ռ.Խաչատրյանի կողմից դրսևորած վարքագծում խուլիգանական մղումները բացակայում են, քանի որ վերջինիս գործողությունները կատարվել են կենցաղային հողի վրա նախկինից եկող և տուժողի նկատմամբ որոշակի ժամանակահատվածում ձևավորված անձնական հակակրանքի հետևանքով ձևավորված հուզական վիճակից առաջացած լարվածության արդյունքում` այն է` ոչ անառիթ։
Հետևաբար տեղին չեն դատարանում մեղադրանքի պաշտպանության կողմի պնդումներն այն մասին, թե ամբաստանյալի գործողությունների արդյունքում արդեն իսկ առկա է խուլիգանության հանցակազմը, ելնելով լոկ այն բանից, որ նրա գործողությունների արդյունքում խաթարվել է «Հայփոստ» ՓԲԸ համապատասխան բաժանմունքի աշխատանքները։
Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով կարևորը ոչ թե ենթադրյալ խուլիգանության հետևանքները, այլ դրա շարժառիթները պարզելն ու գնահատելն է։ Ընդ որում մեղադրանքի մարմիններն առավելապես պետք է ուշադրության արժանի դարձնեին ոչ թե գործով անցնող անձանց` իրավիճակին վերաբերող նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքների համադրությանն ու հակասություններին, այլև վեճին նախորդած ժամանակահատվածում և հենց վեճի պահին առաջացած` Անահիտ Սաղթելյան-Գրիգոր Խաչատրյան-Ռաֆայել Խաչատրյան անձանց փոխհարաբերություններին և դրանով պայմանավորված` ամբաստանյալի արարքում հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի հատկանիշի առկայությանը, ավելի ճիշտ` խուլիգանությանն ուղղված ուղղակի դիտավորության բացակայությանը։
Դատարանն արձանագրում է, որ վարույթն իրականացնող նախաքննական մարմինը տվյալ գործով առաջին հերթին պետք է պարզվեր, թե արդյոք Ռ.Խաչատրյանի գործողություններում առկա են խուլիգանական մղումներ, թե դրանք ուղղակի արդյունք էին վերջինիս հուզական վիճակի` լարվածության։
Գործով ձեռք բերվածի փաստերի համադրությամբ վերլուծելով ամբաստանյալի արարքում խուլիգանական մղումների առկայության կամ բացակայության հարցը, դատարանը հարկ է համարում ուշադրություն դարձնել նաև հետևյալ հանգամանքին`
Դատաքննության ժամանակ ամբաստանյալ Խաչատրյանը և վկա Սաղաթելյանը հաստատեցին փաստ, իրողություն, որ մինչ տվյալ դեպքը, նախկինում ևս եղել են դեպքեր, երբ «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի աշխատակից Գրիգոր Խաչատրյանը կոպիտ կերպով դիտողություններ է արել Անահիտ Սաղաթելյանին։ Ավելին, Սաղաթելյանը դատարանին հայտնեց, որ կատարված դիտողություններից հաճախակի սրտնեղել է ու դրանց վերաբերյալ տեղեկացրել է Ռ.Խաչատրյանին, որպիսի փաստը հաստատեց նաև վերջինս։ Նույնիսկ, Ռ.Խաչատրյանն իր դատաքննական ցուցմունքում նշեց, որ թեև որոշակի ըմբռնումով է մոտեցել իր հարսնացուի և Գ.Խաչատրյանի աշխատանքային հարաբերություններում առաջացած լարվածությանը, սակայն նշված փաստն իրեն դուր չի եկել և ինքը մշտապես ցանկացել է գնալ փոստային բաժանմունք այդ հարցի պարզաբանման նպատակով, սակայն չի կարողացել՝ աշխատանքային ծանրաբեռնվածության պատճառով։ Դեպքի օրը տեղի ունեցած հերթական տհաճ խոսակցությունն էլ, փաստորեն, առիթ է հանդիսացել նախկինում եղածի համար պարզաբանումներ ստանալու և ի վերջո Գ.Խաչատրյանի կողմից Ա.Սաղաթելյանին ուղղված դիտողությունների պատճառներում հստակություն մտցնելու համար։
Վերոգրյանի հիմա վրա դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում, Ռ.Խաչատրյանի` «Հայփոստ» ՓԲԸ-ում դրսևորած վարքագիծն ուղղված է եղել կոնկրետ անձի` Գրիգորի Խաչատրյանին, և պայմանավորված է եղել վերջինիս հանդեպ կենցաղային հողի վրա առաջացած հակակարանքով ու հանդիսանում է Ռ.Խաչատրյանի հուզական վիճակի արտահայտությունը, որպիսի պայմաններում, ինչպես նշվեց վերևում, խուլիգանության հանցակազմը բացակայում է։
Այսպիսով, դատարանն անդրադառնալով խուլիգանության հանցակազմի առկայության համար վճռաբեկ դատարանի կողմից սահմանված որոշակի պայմաններին և դրանք դիտարկելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքների տիրույթում, արձանագրում է, որ Ռ.Խաչատրյանը գործել է առանց հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելու և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակի ու դիտավորության, նրա դրսևորած վարքագիծը հետևանք է հուզական լարվածության` կապված հարսնացուին նման իրավիճակում տեսնելու հետ, իսկ գործողությունները պայմանավորված են եղել Գ.Գրիգորյանի կողմից Ա.Սաղաթելյանի նկատմամբ նախկինում դրսևորած, վերջինիս կողմից որպես հակաբարոյական ընկալված և նույնությամբ նշանածին` Ռ.Խաչատրյանին, փոխանցած վարքագծով և ուղղված են եղել միայն նրա, այլ ոչ թե հասարակության ու շրջապատի դեմ։
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի`
«1. Հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը, ինչպես նաև քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձինք պարտավոր են պահպանել Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությունը, սույն օրենսգիրքը և մյուս օրենքները։
2. Ոչ ոք չի կարող քրեական գործով ձերբակալվել, խուզարկվել, կալանավորվել, դատապարտվել, ենթարկվել բերման և դատավարական հարկադրանքի այլ միջոցների, ինչպես նաև իրավունքների ու ազատությունների այլ սահմանափակումների այլ կերպ, քան օրենքով սահմանված հիմքերով և կարգով»։
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի`
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ և անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր շահերին առնչվող քրեական գործի քննության իրավունք։
2. Դատավորը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմնի աշխատակիցը չեն կարող մասնակցել քրեական գործով վարույթին, եթե նրանք ուղղակի կամ անուղղակի շահագրգռված են գործի ելքով։
3. Քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինը պարտավոր է ձեռնարկել սույն օրենսգրքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, պարզել ինչպես կասկածյալի և մեղադրյալի մեղավորությունը հիմնավորող, այնպես էլ նրանց արդարացնող, ինչպես նաև նրանց պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
4. Կասկածյալի, մեղադրյալի և նրանց պաշտպանի հայտարարություններն իրենց անմեղության, կասկածյալին կամ մեղադրյալին արդարացնող, իրենց պատասխանատվությունը մեղմացնող ապացույցների առկայության մասին, ինչպես նաև քրեական դատավարության ընթացքում օրինականության խախտումների վերաբերյալ բողոքները պետք է մանրակրկիտ ստուգի քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը»։
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի`
«1. Հանցագործության համար կասկածվողը կամ մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով` դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով։
2. Կասկածյալը կամ մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը։ Նրանց անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել պաշտպանության կողմի վրա։ Մեղադրանքի ապացուցման և կասկածյալին կամ մեղադրյալին ի պաշտպանություն բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը կրում է մեղադրանքի կողմը։
3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։
5. Կասկածյալի կամ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվող խափանման միջոցները չեն կարող պարունակել պատժի տարրեր»։
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի`
«1. Ապացուցումը` գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է։
2. Մեղադրյալի մեղքի և պատասխանատվությունը խստացնող հանգամանքների առկայության ապացուցման պարտականությունը կրում են քրեական հետապնդման մարմինները»։
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի`
«Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով»։
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի`
«1.Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից»։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»։
Այսպիսով, դատարանն արձանագրում է, որ հետազոտված ապացույցների ընդհանուր ամբողջությունը վերլուծելով և գնահատելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից կայացված հիշյալ որոշման լույսի ներքո, դրանք համադրելով մեղադրանքի ձևակերպման, գործով հավաքված ապացույցների և դատարանի մոտ դրանց հիման վրա ձևավորված ներքին համոզմունքի հետ, հնարավոր չէ հանգել հիմնավոր հետևության առ այն, որ Ռաֆայել Խաչատրյանը 2015թ. հոկտեմբերի 24-ին, ժամը 14։00-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Նալբանդյան 28 հասցեում գործող «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի թիվ 0010 բաժանմունքում մոտ 15 րոպե կոպիտ կերպով խախտել է հասարակական կարգը, որն արտահայտվել է բաժանմունքի աշխատակիցների նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով և զուգորդվել «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի աշխատակից Գրիգոր Խաչատրյանի նկատմամբ բռնության գործադրմամբ։
Վերը նշվածից ելնելով դատարանը, հրապարակային դատաքննությամբ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի դրույթներին համապատասխան, հետազոտելով և գնահատելով ապացույցներն իրենց վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից` հիմնված ներքին համոզմամբ, սույն դատավճռում շարադրված հիմնավորումների և դրանց հիման վրա կատարված վերլուծության լույսի ներքո արձանագրում է, որ ապացուցված և հիմնավորված չէ այն հանգամանքը, որ Ռաֆայել Խաչատրյանը կատարել է սույն քրեական գործով մեղադրանքի որոշմամբ իրեն մեղսագրված` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքը։
Այլ կերպ, դատարանն արձանագրում է, որ այդ մեղադրանքով պետք է ճանաչվի և հռչակվի վերջինիս անմեղությունը։
Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալի գործողություններում բացակայում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասի հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը դատարանի` վերը շարադրված հիմնավորումներով ու պատճառաբանությամբ։
Վերը շարադրված պայմաններում և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ և 366-րդ հոդվածների նորմերով, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանվող Ռաֆայել Խաչատրյանի նկատմամբ պետք է կայացվի արդարացման դատավճիռ` հանցանքի կատարման մեջ նրան մեղսագրված արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի համաձայն դատարանը սահմանված հաջորդականությամբ պարտավոր է պատասխանել հետևյալ հարցերին.
/…/
1) ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը.
2) այդ արարքը համապատասխանում է արդյոք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին.
3) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի կողմից այդ արարքը կատարելը./../։
Նույն օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Արդարացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ ամբաստանյալի անմեղությունը` այն մեղադրանքով, որով նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ։
2. Դատարանը պարտավոր է սույն օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի առաջին մասի 1-3-րդ կետերով և երկրորդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում տվյալ դատական նիստում կայացնել արդարացման դատավճիռ։»
Օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետում սահմանված է, որ՝
« Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե`
2. արարքի մեջ հանցակազմ չկա.»։
ՀՀ Սահմանադրության 41-րդ հոդվածի համաձայն՝
«հանցագործության մեջ մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ օրենքով սահմանված կարգով դատարանի օրինական ուժի մեջ ստացած դատավճռով»։
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի`
«1. Արդարացված է այն անձը, որի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվել կամ քրեական գործով վարույթը կարճվել է սույն օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի առաջին մասի 1-3-րդ կետերով և երկրորդ մասով նախատեսված որևէ հիմքով, կամ որի նկատմամբ կայացվել է արդարացման դատավճիռ։
2. Արդարացվածն իրավունք ունի բողոքարկել իր նկատմամբ քրեական գործի վարույթը կարճելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հիմքերը կամ արդարացման դատավճիռը։
3. Արդարացվածն իրավունք ունի նաև պահանջել իրեն անօրինական ձերբակալման, կալանավորման, որպես մեղադրյալ ներգրավելու և դատապարտման հետևանքով պատճառված վնասի գույքային հատուցում ամբողջ ծավալով` հաշվի առնելով իրական հնարավոր բաց թողնված օգուտները։
4. Արդարացվածը որպես հատուցում իրավունք ունի ստանալ`
1) աշխատավարձը, թոշակը, նպաստները, այլ եկամուտներ, որոնցից նա զրկվել է.
2) գույքի բռնագրավմամբ` այն պետության եկամուտ դարձնելու, քննություն իրականացնող մարմինների կողմից առգրավվելու, գույքի վրա կալանք դնելու հետևանքով պատճառված վնասը.
3) վճարված դատական ծախսերը.
4) փաստաբանին վճարված գումարները.
5) դատավճիռն ի կատար ածելիս վճարված կամ առգրավված տուգանքը։
5. Գումարները, որոնք ծախսվել են անձին անազատության մեջ պահելու համար, դատական ծախսերը, ինչպես նաև անազատության մեջ պարտադիր աշխատանքներ կատարելու համար այդ անձի աշխատավարձը չեն կարող հանվել այն գումարից, որը ենթակա է վճարման քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի սխալի հետևանքով պատճառված վնասը հատուցելու համար։
6. Այն դեպքում, երբ քրեական գործի վարույթը կարճվել է, քրեական հետապնդումը դադարեցվել է կամ արդարացման դատավճիռ է կայացվել հանցակազմի բացակայության հիմքով, սույն հոդվածով նախատեսված վնասի հատուցումը կատարվում է միայն քաղաքացիական դատավարության կարգով` քաղաքացիական հայցի լուծումից հետո։
7. Այն դեպքում, երբ արդարացման դատավճիռը կամ քրեական գործը կարճելու կամ հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշումը, որի հիման վրա կատարվել է վնասի հատուցում, վերացվել է և համապատասխան անձի նկատմամբ նույն գործով կայացվել է մեղադրական դատավճիռ, գումարները, որոնք վճարվել են որպես վնասի հատուցում, կարող է առգրավել դատարանը, որոշման կատարման շրջադարձման կարգով։
8. Արդարացվածն իրավունք ունի նաև`
1) վերականգնվել նախկին աշխատանքում (նախկին պաշտոնում), իսկ դրա անհնարինության դեպքում` ստանալ համարժեք աշխատանք (պաշտոն) կամ նախկին աշխատանքը (պաշտոնը) կորցնելու հետևանքով պատճառված վնասի դրամական փոխհատուցում.
2) ազատազրկման, կալանքի կամ ազատության սահմանափակման ձևով պատիժը կրել, ինչպես նաև կարգապահական գումարտակում պահվելու ժամանակը բոլոր տեսակի աշխատանքային ստաժների մեջ հաշվակցել.
3) հետ ստանալ նախկինում զբաղեցրած բնակելի տարածքը, իսկ դրա անհնարինության դեպքում` ստանալ բնակմակերեսով և գտնվելու վայրով համարժեք բնակելի տարածք.
4) զինվորական և այլ կոչումների վերականգնման` հաշվի առնելով երկարամյա ծառայությունը։
9. Արդարացվածի պահանջով`
1) դատարանը կամ քննություն իրականացնող մարմինները պարտավոր են այդ մասին երկշաբաթյա ժամկետում հայտնել անձի նախկին և ներկա աշխատանքի, ուսման, բնակության վայր.
2) լրատվության միջոցը, որը հրապարակել է քրեական գործի վարույթով կասկածյալին կամ մեղադրյալին նշանակվող տեղեկություններ, պարտավոր է մեկ ամսվա ընթացքում հայտնել գործով կայացված վերջնական որոշման մասին։
10. Քրեական հետապնդման մարմինը պարտավոր է գրավոր ներողություն հայցել արդարացվածից։
11. Արդարացվածի մահվան կամ անգործունակության դեպքում պահանջի իրավունքը սույն հոդվածի չորրորդ, հինգերորդ և իններորդ մասերով անցնում է նրա մոտակա հերթի ժառանգներին»։
Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալին արդարացնելու պայմաններում նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը պետք է վերացնել։
4. Եզրափակիչ մաս
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 35, 357-359, 360, 366, 367, 369-373-րդ հոդվածներով, դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում արդարացնել՝ ճանաչելով և հռչակելով նրա անմեղությունն այդ hոդվածով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ մեղսագրված արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով։
Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, վերացնել։
Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանին պարզաբանել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 66-րդ և 67-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարացվածի և նրան պատճառված /հնարավոր/ վնասի հատուցման` իրավունքներն ու հատուցման կարգը։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակման օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։
Դ Ա Տ Ա Վ Ո Ր Մ. Մ Ա Կ Յ Ա Ն
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0289/01/15
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 07-12-2015 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 13834615 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Ռաֆայել Խաչատրյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա Երևան քաղաքի Նալբանդյան 28 հասցեում գործող <<Հայփոստ>> ՓԲԸ-ի թիվ 0010 բաժանմունքում մոտ 15 րոպե կոպիտ կերպով խախտելով հասարակական կարգը, որն արտահայտվել է բաժանմունքի աշխատակիցների նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով և զուգորդվել <<Հայփոստ>> ՓԲԸ-ի աշխատակից Գրիգոր Խաչատրյանի նկատմամբ բռնություն գործադրելով: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Ռաֆայել |
| Ազգանուն | Խաչատրյան |
| Հայրանուն | Արթուրի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 10.1 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 07-12-2015 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մեսրոպ |
| Ազգանուն | Մակյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 08-12-2015 |
|---|---|
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 08-12-2015 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 25-12-2015 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Հ |
| Ազգանուն | Խաչատրյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ռաֆայել |
| Ազգանուն | Խաչատրյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Գրիգոր |
| Ազգանուն | Խաչատրյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 21-01-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Անավարտ գործեր, որոնք փոխանցվել են 2016թ.
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
|---|
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 10-02-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 24-02-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 04-03-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Դատավորի վատառողջ վիճակի պատճառով |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 14-03-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 11:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 28-03-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Կառավարության կողմից մարտի 28-ը ոչ աշխատանքային օր հայտարարելու պատճառով |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 02-04-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 12-04-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 13-04-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 13-04-2016 |
|---|
Արդարացման
| Ամսաթիվ | 13-04-2016 |
|---|---|
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Ռաֆայել |
| Ազգանուն | Խաչատրյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | Գործ ԵԿԴ/0289/01/15 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԿԵՆՏՐՈՆ ԵՎ ՆՈՐՔ-ՄԱՐԱՇ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ,,13,, ապրիլի 2016թ. ք.Երևան ՀՀ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը /այսուհետև` դատարան/ Նախագահությամբ դատավոր Մ. Մակյանի Քարտուղարությամբ Թ. Խաչատրյանի Մասնակցությամբ՝ Մեղադրողներ Հ. Խաչատրյանի Ա. Մարտիրոսյանի Տուժող Գ. Խաչատրյանի Պաշտպան Կ. Հակոբյանի դռնբաց դատական նիստերում, Երևան քաղաքում, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանի` ծնված 25.09.1983թ.-ին, ք.Երևանում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, աշխատում է Հանրային հեռուստաընկերությունում` որպես տեխնիկական մասնագետ, նախկինում չդատված, բնակվում է ք.Երևան, Ռուբինյանց փող. 9-րդ շենք, բնակարան 41 հասցեում, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես խափանման միջոց է ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը։ 1.Գործի դատավարական նախապատմությունը Ըստ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազությունից դատարան ստացված քրեական գործի նյութերի և մեղադրական եզրակացության՝ «2015 թվականի հոկտեմբերի 29-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին են ստացվել ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում Երևան քաղաքի Ավան Թումանյան թաղամասի 7/2 շենքի 26-րդ բնակարանի բնակիչ Գրիգոր Ալբերտի Խաչատրյանի հաղորդման առթիվ նախապատրաստված նյութերն այն մասին, որ Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանը, ինքնությունը չպարզված ոմն Տիգրանի հետ միասին 2015թ. հոկտեմբերի 24-ին, ժամը 14։00-ի սահմաններում (Երևան քաղաքի Նալբանդյան 28 հասցեում գործող «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի թիվ 0010 բաժանմունքում մոտ 15 րոպե տևողությամբ կոպիտ կերպով խախտելով հասարակական կարգը և բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի թիվ 0010 բաժանմունքի աշխատակիցների նկատմամբ, վիճաբանել են Գրիգոր Ալբերտի Խաչատրյանի հետ, որի ընթացքում Ռ.Խաչատրյանը հայհոյել և բռունցքով երկու անգամ հարվածել է Գ.Խաչատրյանի դեմքին, իսկ ոմն Տիգրանը ընկերության գույք հանդիսացող աթոռները նետել է աշխատակիցների ուղղությամբ։ Դեպքի առթիվ ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնում նախապատրաստված նյութերի հիման վրա ՀՀ քննչական կոմիտեի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով հարուցվել Է թիվ 13834615 քրեական գործը և կատարվել նախաքննություն։ Նախաքննությամբ հիմնավորված գործի փաստական հանգամանքները «Երևան քաղաքի Ռուբինյանց փողոցի 9-րդ շենքի 41-րդ բնակարանի բնակիչ, սույն գործով մեղադրյալ Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանը աշխատում է ՀՀ Հանրային հեռուստատեսությունում` որպես տեխնիկական մասնագետ։ 2015թ. հոկտեմբերի 24-ին, ժամը 14։00-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Նալբանդյան 28 հասցեում գործող «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի թիվ 0010 բաժանմունքում մոտ 15 րոպե կոպիտ կերպով խախտել է հասարակական կարգը, որն արտահայտվել է բաժանմունքի աշխատակիցների նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով և զուգորդվել «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի աշխատակից Գրիգոր Խաչատրյանի նկատմամբ բռնություն գործադրելով։ Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանը իր հարսնացուից՝ Անահիտ Սաղաթելյանից, տեղեկանալով, որ աշխատանքի ընթացքում «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի աշխատակիցները վիրավորել են նրան` խուլիգանական մղումներից ելնելով, իր անձի առավելությունը ցուցադրելու նպատակով և իր վարքով հակադրվելով շրջապատին, արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելով «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի թիվ 0010 բաժանմունքի աշխատակիցների նկատմամբ` վիճաբանության մեջ է մտել Գրիգոր Խաչատրյանի հետ, որի ընթացքում հարվածներ է հասցրել նրա կրծքավանդակին, դիտավորությամբ, մոտ 15 րոպե տևողությամբ կոպիտ կերպով խախտել է հասարակական կարգը և խաթարել է «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի թիվ 0010 բաժանմունքի բնականոն աշխատանքը»։ Դեպքի առթիվ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի ՔՎ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի կողմից 30.10.2015թ-ին հարուցվել է քրեական գործ։ 25.11.2015թ-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի ՔՎ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի կողմից Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։ Քրեական գործը ՀՀ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վրչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան է ստացվել և մուտքագրվել 07.12.2015թ.-ին։ 2.Ապացույցների հետազոտում և գնահատում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում, դատարանում, ամբաստանյալ Ռաֆայել Խաչատրյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2015թ.-ի հոկտեմբերի 24-ին գործընկերոջ` Տիգրան Մխիթարյանի, հետ նախապես պայմանավորվել են գնալ Հանրային հեռուստաընկերություն։ Այդ պահին իրեն է զանգահարել նշանածը` Անահիտ Սաղաթելյանը և առանց որևէ բացատրության խնդրել, որպեսզի գա աշխատավայր և իրեն ուղեկցի տուն։ Հեռախոսազրույցի ընթացքում հասկանալով, որ Անահիտը հուզված է՝ հարցրել է, թե ինչ է պատահել։ Վերջինս, սակայն, որևէ բացատրություն չի տվել և պարզապես խնդրել է գալ և տանել իրեն աշխատավայրից։ Զանգահարել է Տիգրանին և խնդրել նրա ավտոմեքենայով նախ գնալ Անահիտի աշխատավայր, որից հետո միայն՝ Հանրային հեռուստաընկերություն։ Հասնելով փոստային բաժանմունք, տեսել է, որ Անահիտը հուզված է, աչքերը թաց են, արցունքոտ և լաց է լինում։ Հարցրել է, թե ինչ է պատահել, սակայն վերջինս կրկին առանց որևէ բացատրություն տալու, խնդրել է միասին դուրս գալ։ Քանի որ նախկինում Անահիտն իրեն պատմել էր գործընկերոջ` Գրիգորի` աշխատանքային հարաբերություններում իր նկատմամբ ցուցաբերած կոպիտ պահվածքի մասին, անմիջապես հասկացել է, որ այս անգամ ևս Անահիտի հուզական նման վիճակը կարող է լինել Գրիգորի հետ ունեցած աշխատանքային լարվածության արդյունքը։ Նման եզրահանգման եկել է նաև այն բանից ելնելով, որ տվյալ օրը Անահիտի հետ զրուցելու ժամանակ նա հայտնել է, որ հաճախորդիների հետ որևէ կոնֆլիկտ կամ խնդիր չի ունեցել։ Այդ ժամանակ Անահիտին հարցրել է, թե արդյո՞ք նրա հուզական վիճակը պայմանավորված է Գրիգորի հետ, ինչին վերջինս գլխով է արել` տալով դրական պատասխան։ Քանի որ նախկինում Գրիգորին չի ճանաչել և նրա մասին իմացել է միայն Անահիտի պատմելով, քաղաքակիրթ ձևով մոտեցել է փոստային բաժանմունքի աշխատակից Մարգարիտ Հարությունյանին, խնդրել կանչել տղա աշխատակիցներին, հասկանալու համար, թե ինչ է կատարվել և ինչու է Անահիտը նման հուզված ու լարված վիճակում։ Վերջինս պատասխանել է, որ տղա աշխատակիցները տեղում չեն։ Մարգարիտ Հարությունյանից խնդրել է իրեն տալ Գրիգորի հեռախոսահամարը` հեռախոսազանգի միջոցով պարզելու համար նրա ու իր նշանածի լարվածության պատճառը։ Նույն պահին աշխատասենյակից դուրս է եկել Ալվարդ Խաչատրյանը և հետաքրքրվել, թե ինչումն է խնդիրը։ Ալվարդն իրեն ասել է, որ կարող են միասին զրուցել, պարզաբանել և հասկանալ ստեղծված իրավիճակը։ Ալվարդին պատասխանել է, որ նրա հետ որևէ խնդիր չունի, պարզապես ցանկանում է խոսել Գրիգորի հետ։ Այդուամենայնիվ, Ալվարդի հետ միասին գնացել են նրա աշխատասենյակ, որտեղ բացատրել է իրավիճակը և ասել, որ ցանկանում է զրուցել ու ի վերջո պարզել, թե ինչու է հարսնացուն նման հուզական վիճակում։ Այդ ժամանակ Ալվարդն իրեն պատասխանել է, որ` «բոլորն էլ գիտեն, որ Գրիգորը բնավորությամբ կոպիտ անձնավորություն է, սակայն դա չի նշանակում, որ Անահիտը պետք է այդ մասին պատմեր ընկերոջը, քանի որ այդ խնդիրը կարող էր լուծվել կոլեկտիվի ներսում»։ Այդուամենայնիվ, խնդրել է Ալվարդին իրեն տրամադրել Գրիգորի հեռախոսահամարը, որպեսզի պարզաբանի հարսնացուի և Գրիգորի միջև առաջացած լարվածության պատճառը։ Աշխատասենյակից դուրս գալուց հետո, Ալվարդը փոստային բաժանքունքի մեկ այլ աշխատակցի՝ Իզաբելլային, ասել է, որ նա տա Գրիգորի հեռախոսահամարը, սակայն այդ ընթացքում անսպասելի բաժանմունք է եկել Գրիգոր Խաչատրյանը։ Տեսնելով նրան, շրջվել ու գնացել նրա ուղղությամբ և բռնելով թևից, հրավիրել է դուրս՝ խոսելու։ Գրիգորն իրեն ասել է. «դու ով ես, որ քո հետ դուրս գամ»։ Սակայն ինքը պնդել է դուրս գալ և զրուցել դրսում։ Այդ ժամանակ Գրիգորը ձեռքը ետ է տարել և իրեն թվացել է, որ նա ցանկանում է հարվածել, ուստի որպես պաշտպաություն, առաջինն ինքն է հարվածել նրա կրծքավանդակի հատվածին, որից հետո իրենց միջև սկսել է վիճաբանություն, քաշքշուկ։ Տեսնելով այդ իրավիճակը, միջամտել է իր ընկեր Տիգրանը և փորձել բաժանել իրենց։ Այնուհետև, Տիգրանն իրեն տարել է դուրս, որտեղ գտնվել են անվտանգության աշխատակիցներ։ Միջադեպն այդքանով ավարտվել է, որից հետո իրենք երեքով գնացել են մեքենայի մոտ ու հեռացել են այդտեղից։ Փոստային բաժանմունքում գտնվելու ամբողջ ժամանակահատվածը տևել է 10-15 րոպե, իսկ վիճաբանությունը` 2 րոպե։ Վիճաբանության ժամանակ հայհոյանքներ չի հնչեցրել, քանի որ ներկա են գտնվել են բաժանմունքի աշխատակցուհիները, այդ թվում նաև` ապագա կինը, ուստի չէր կարող իրեն թույլ տալ վերջիններիս ներկայությամբ նման անհարգալից վերաբերմունք։ Պնդել է, որ փոստային բաժանմունքում չի ցանկացել Գրիգորին ցույց տալ իր անձի առավելությունները, պարզապես ցանկացել է պարզաբանել, հասկանալ, թե ինչու է հարսնացուն հաճախակի հուզվում և իրեն բողոքում Գրիգորի պահվածքից և որն է իրականում այդ լարվածության պատճառը։ Հայտնել է նաև, որ նախկինում հարսնացուն մի քանի անգամ պատմել է իրեն Գրիգորի՝ իր նկատմամբ ունեցած ոչ նորմալ վերաբերմունքի վերաբերյալ։ Ինքը, մինչ այդ դեպքը, անընդհատ ցանկացել է հանդիպել և զրուցել Գրիգորի հետ, սակայն չի կարողացել աշխատանքային ծանրաբեռնվածությունից ելնելով։ Տվյալ օրն էլ Անահիտի կանչով է եկել փոստային բաժանմունք և տեսնելով նշանածի հուզական վիճակը, որոշել հենց այդ օրը զրուցել և վերջնականապես պարզել լարվածության պատճառը։ Վիճաբանության ժամանակ եղել է վրդովված, ինչն արտահայտվել է ձայնի բարձր տոնայնությամբ։ Մտաբերում է, որ վիճաբանության ժամանակ ներկա են գտնվել Ալվարդը, Անահիտը, իսկ վերջում եկել է նաև Տիգրանը։ Դատարանն արձանագրելով, որ ամբաստանյալ Խաչատրյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքներում առկա են էական հակասություններ, մեղադրանքի կողմի միջնորդությամբ որոշում է կայացրել վերկսկել գործի դատաքննությունը և հրապարակել ամբաստանյալի՝ որպես կասկածյալ տրված նախաքննական ցուցմունքը։ Ըստ հիշյալ ցուցմունքի՝ «…Մինչ իրեն տրամադրում էին Գրիգորի հեռախոսահամարը, բաժանմունք է մտել մի տղամարդ, ով հետաքրքրվել է, թե ինչ է կատարվում։ Այդ ժամանակ Ալլան ասել է «ահա և Գրիգորը»։ Շրջվել է և Գրիգորին հրավիրել դուրս` զրուցելու։ Վերջինս կոպիտ կերպով ասել է, թե ով է ինքը, որ նրա հետ դուրս գա։ Քանի որ այդ ժամանակ ձեռքը դրել է Գրիգորի ձեռքին և փոքր-ինչ հրելով ցանկանում էր ուղղորդել դեպի դուրս, Գրիգորը հարվածել է ձեռքին և ասել «ով ես դու ընդհանրապես»։ Այդ ժամանակ, չկարողանալով զսպել բարկությունը, հարվածել է նրա կրծքավանդակի շրջանին։ Այնուհետև սկսել են միմյանց քաշքշել, Անահիտը և բաժանմունքի մյուս աշխատակիցները փորձել են բաժանել իրենց...»։ «...Ընդունում է իր մեղավորությունը, սակայն նպատակ չի ունեցել վիրավորել որևէ մեկին, իր գործողություններն ուղղված են եղել միայն Գրիգորի դեմ։ Ընդունում է, որ իր գործողությունների արդյունքում խաթարվել է «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի աշխատանքը, քանի որ գործողություններով անհարգալից վերաբերմունք է ունեցել «Հայփոստ»-ի աշխատակիցների նկատմամբ…»։ 25.11.2015թ.-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի ՔՎ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում որպես մեղադրյալ հարցաքննության ժամանակ փոխել է նախկին դիրքորոշումը՝ իրեն առաջադրված մեղադրանքում մեղավոր չի ճանաչել և խնդրել է հիմք ընդունել նախկինում որպես կասկածյալ տրված ցուցմունքը։ Նախաքննական ցուցմունքի հրապարակուցմից հետո ամբաստանյալը պնդել է, որ տուժողին հարվածել է այն պատճառով, քանի որ իրեն թվացել է, որ վերջինս ցանկանում է հարվածել իրեն, ուստի ինքնապաշտպանության նպատակով առաջինն ինքն է հարվածել։ Կապված այդ մասով նախաքննության ժամանակ տրված ցուցմունքում առկա հակասության հետ, հայտնել է, որ չի բացառվում, որ նախաքննության ժամանակ ճիշտ չի շարադրել դեպքի հանգամանքները։ Կապված երկրորդ հակասության հետ, հայտնել է, ամաչել, իրեն վատ է զգացել դրսևորած վարքագծից, քանի որ միջադեպին ներկա են գտնվել ինչպես բաժանմունքի աշխատակից կանայք, այնպես էլ` հարսնացուն։ Քանի որ նախաքննական մարմնին դեպքերը ներկայացրել է նախ բանավոր, ապա` գրավոր, չի կարողացել ճիշտ կերպով ձևակերպել իր ամաչելու, վատ զգալու հանգամանքը, ուստի տվյալ պարբերությունն ամբողջությամբ ձևսկերպել է քննիչի ուղորդմամբ, վերջինիս թելադրանքով։ Այդուամենայնիվ, ամբաստանյալը դատարանում պարզաբանել է, որ «խաթարել» ասելով նկատի ունեցել այն, որ չնայած իր գործողություններն ուղղված են եղել միայն Գրիգորի դեմ, սակայն միջադեպի ժամանակ բոլորը խառնվել էին և փորձում էին բաժանել իրենց։ Բացի այդ, դատարանում այդ հասկացությունը մեկնաբանել է հետևյալ կերպ` /տառացի մեջբերում ամբաստանյալի ցուցմունքից/ «...քանի որ Գրիգորի հանդեպ ունեցել է (...) պարզաբանում, թյուրիմացության պատճառով սկսվել է քաշքշուկ, բոլորը խառնվել էին իրար, չի կարծում, որ այդ մեկ րոպեում կարող էր խաթարվել «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի բնականոն աշխատանքը»։ Պարզաբանելով իր վարքագիծն ու դրա հետևանքները ամբաստանյալ Ռաֆայել Խաչատրյանը որպես իր կողմից դրսևորած անհարգալից վերաբերմունքի բնորոշում հայտնել է, որ ի նկատի ունի իր՝ ձայնի բարձր տոնայնությամբ, բարկացած խոսելը։ Միևնույն ժամանակ պարզաբանել է, որ որպես կասկածյալ հարցաքննության ժամանակ իրեն մեղավոր է ճանաչել այն մասով, որ պարզապես վիճաբանել են Գրիգորի հետ։ Այդուամենայնիվ, նախաքննական մարմնի կողմից մեղադրանք առաջադրվելուց հետո փոխել է դիրքորոշումը և իրեն մեղավոր չի ճանաչել, քանի որ գտնում է, որ իր վարքագծով հասարակական կարգ չի խախտել, հասարակության հանդեպ անհարգալից վերաբերմունք չի դրսևորել, այդպիսի դիտավորություն չի ունեցել։ /տես` դատական նիստի արձանագրությունը/ Տուժող Գրիգոր Խաչատրյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2015թ.-ի հոկտեմբեր ամսին /օրը հստակ չի մտաբերում/ գտնվել է աշխատավայրում, որտեղ բացի իրենից գտնվել են նաև աշխատակիցներ` Մարգարիտ Հարությունյանը, Ալվարդ Խաչատրյանը, Զաբելլա Ղանդոյանը և Անահիտ Սաղաթելյանը։ Աշխատանքի ընթացքում նկատել է, թե ինչպես է Անահիտ Սաղաթելյանը կնքում նամականիշերը և կնքված վիճակում դրանք տալիս զբոսաշրջիկ հաճախորդին, ինչը, որպես կանոն՝ արգելված է։ Անմիջապես հաճախորդի ձեռքից վերցրել է նամականիշները և առանց որևէ անձնական վիրավորանքի, դրանք փոխանցել Անահիտ Սաղաթելյանին՝ ասելով «Անահիտ, մի տուր»։ Որոշ ժամանակ անց, վերադառնալով փոստային բաժանմունք նկատել է, որ իրեն անծանոթ մի երիտասարդ` կանգնած Ալվարդ Խաչատրյանի դիմաց, անհասկանալի պատճառներով աղմկում է։ Սկզբում մտածել է, որ վերջինս հանդիսանում է հաճախորդ, ով գործարքների, մասնավորապես, տուգանքների, հետ կապված առաջացած խնդիրների շուրջ պարզապես աղմուկ է բարձրացրել, քանի որ նման իրավիճակներ հաճախակի են պատահում։ Մոտեցել է այդ երիտասարդին և հրավիրել դուրս` պարզաբանելու, թե ինչումն է խնդիրը։ Այդ պահին տվյալ երիտասարդն իրեն պատասխանել է «արի ստեղ ասեմ», ապա անտեղի բռնել հագուստից և մեկ անգամ հարվածել կրծքավանդակի հատվածին։ Ստեղծվել է խառնաշփոթ իրավիճակ, որի ժամանակ իր և տվյալ երիտասարդի միջև սկսվել է քաշքշուկ, վիճաբանություն, ինչին միջամտել են նաև բաժանմունքի աշխատակիցները` փորձելով բաժանել իրենց։ Այդուամենայնիվ, ստեղծված իրավիճակում աղմկող երիտասարդն իր հասցեին որևէ վիրավորանք կամ անհարգալից խոսքեր չի հնչեցրել։ Հայտնել է, որ ընդհանուր առմամբ խառնաշփոթը տևել է մոտ 5 րոպե, իսկ բուն քաշքշուկը` մոտ 1 րոպե, որից հետո Անահիտ Սաղաթելյանը և այդ երիտասարդը հեռացել են։ Ընդ որում, նրանց հետ է եղել ևս մեկ անձ, ով եկել է արդեն իսկ ստեղծված խառնաշփոթի ժամանակ և վերջիններիս հետ հեռացել։ Միջադեպի հետևանքով խաթարվել է աշխատանքի բնականոն գործունեությունը, մասնավորապես, աշխատակիցները այդ իրավիճակից հուզվել են, լարվել։ Իր մտաբերմամբ` այդ ժամանակ բաժանմունքում եղել է մեկ հոգի, ով հանդիսացել է այն նույն անձը, ով աղմկող երիտասարդի հետ հեռացել է։ Զանգահարել է ոստիկանություն, հայտնել կատարվածի մասին, որից հետո անմիջապես եկել են ոստիկանության աշխատակիցները։ Հետագայում իմացել է, որ միջադեպը վերաբերել է Անահիտ Սաղաթելյանին և աղմկող տղան հանդիսանում է Ռաֆայել Խաչատրյան անունով անձը, ով այդ ժամանակահատվածում հանդիսացել է Անահիտ Սաղաթելյանի փեսացուն։ Այդ ամենը հասկացել է նաև այն պահին, երբ միջադեպի ժամանակ լսել է, թե ինչպես է Անահիտը ասում «Ռաֆո պետք չի»։ Անահիտի և Ռաֆայելի հեռանալուց հետո աշխատակիցների կողմից տեղեկացել է, որ Անահիտը մինչ այդ հուզվել է, լացել, բացի այդ, տեղեկացել է նաև, որ վեճի առարկա է հանդիսացել այն, իբրև ինքը աշխատանքային հարաբերություններից ելնելով, վիրավորել է Անահիտին։ Կապված Անահիտի հետ` որպես բաժանմունքի աշխատակցուհի, հայտնել է, որ աշխատավայրում վերջինիս աշխատասեղանի դիրքն այնպիսին է, որ չի կարող տեսնել նրա կատարած աշխատանքը, այդ թվում նաև` թույլ տված սխալները։ Պնդել է, որ դեպքի օրը Ա.Սաղաթելյանին որևէ կերպ չի նեղացրել, նրա հասցեին վիրավորական խոսք չի ասել։ Պնդել է, որ ամբաստանյալի կողմից մեկ անգամ իրեն հարվածելուց հետո վիճաբանությունը դադարել է։ Ամբաստանյալի նկատմամբ բողոք կամ պահանջ չունի, ավելին, չի ցանկանում, որպեսզի վերջինս ենթարկվի քեական պատասխանատվության։ Միաժամանակ կարծում է, որ իրականում ամբաստանյալի և իր գործողություններն եղել են պարզապես պահի ազդեցության տակ դրսևորած վարքագծի արդյունք` տաքարյունություն, քանի որ Ռաֆայելը չի հասկացել, թե իրականում ինչ է կատարվել։ Դատարանն արձանագրելով, որ տուժող Խաչատրյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքներում առկա են էական հակասություններ, որոշում է կայացրել հրապարակել նրա նախաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ` «… Միջադեպը տևել է մոտ 15 րոպե…» Նախաքննական ցուցմունքի հրապարակուցմից հետո տուժողը պնդել է դատաքննական ցուցմունքն առ այն, որ ամբողջ միջադեպը տևել է մոտ 5 րոպե։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 353-րդ հոդվածով սահմանված կարգով դատաքննությունն վերսկսելուց հետո դատարանն արձանագրել է, որ տուժող Խաչատրյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքներում, բացի արդեն իսկ հրապարակված հակասությունից, առկա են ևս այլ էական հակասություններ, ուստի որոշում է կայացրել հրապարակել որպես տուժող տրված նրա նախաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ` «… իրեն հարվածներ հասցրած երիտասարդը վիրավորական բառեր էր ասում…»։ Նախաքննական ցուցմունքի հրապարակուցմից հետո տուժողը պնդել է, որ հաստատապես հիշում է միայն մեկ հարված հասցնելու հանգամանքը, իսկ խառնաշփոթի հետևանքով չի կարող մտաբերել, բացի այդ հարվածից, այլ հարվածներ եղել են, թե ոչ։ Մինչ հարվածելը, Ռաֆայելը հարցրել է «Գրիգորը դու ես», ապա քաշել և հարվածել է իրեն։ Ինչ վերաբերվում է հակասությանը, ապա պնդել է, որ իրականում եղել է մեկ հարված, սակայն այդ իրավիճակում չի կարծել, որ «հարված» կամ «հարվածներ» հասկացությունները կարող են հետագայում էական նշանակություն ունենալ։ /տես` դատական նիստի արձանագրությունը/ Վկա Մարգարիտ Հարությունյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ տուժող Գրիգոր Խաչատրյանը հանդիսանում է իր գործընկերը, իսկ ամբաստանյալին տեսել է մեկ անգամ` միջադեպի ժամանակ։ 2015թ. /օրը և ամիսը չի մտաբերում/ գտնվել է աշխատավայրում, որտեղ բացի իրենից, գտնվել են նաև աշխատակիցներ` Ալվարդ Խաչատրյանը, Զաբելլա Ղանդոյանը, իսկ ավելի ուշ մոտեցել է նաև Գրիգոր Խաչատրյանը։ Այդ ժամանակ փոստային բաժանմունք է եկել իրեն անծանոթ երիտասարդ, ով հետագայում պարզվել է, որ հանդիսանում է Ռաֆայել Խաչատրյան անվամբ անձը, և փոքր-ինչ վրդովված, բարձր տոնայնությամբ հարցրել է բաժանմունքի տղա աշխատակիցներին։ Այդ ժամանակ մոտեցել է Ալվարդ Խաչատրյանը, որից հետո վերջինիս նրան ուղեկցել իր աշխատասենյակ, որտեղ զրուցել են միասին։ Որոշակի ժամանակ անց փոստային բաժանմունք է եկել Գրիգոր Խաչատրյանը։ Այնուհետև, լսել է աղմուկի ձայներ, ապա տեղեկացել, որ վիճաբանություն է առաջացել աղմկող երիտասարդի և իր գործընկեր Գրիգոր Խաչատրյանի միջև։ Այդ աղմուկից փոքր-ինչ հուզվել է, լարվել, փորձել զանգահարել ոստիկանություն, սակայն չի կարողացել կապ հաստատել վերջիններիս հետ։ Հետագայում տեղեկացել է, որ վեճի առարկա է հանդիսացել այն, որ Անահիտ Սաղաթելյանը կնքված բացիկ է տվել հաճախորդին, ինչը բաժանմունքում անթույլատրելի է, իսկ Գրիգորը պարզապես դրա համար դիտողություն է արել նրան։ Ծագած վիճաբանության հետևանքով աշխատանքի բնականոն գործունությունը չի խաթարվել, քանի որ օրը եղել է շաբաթ, բաժանմունքում հաճախորդ չի եղել և որևէ մեկին չեն սպասարկել։ Պնդել է, որ վիճաբանությանը ներկա չի գտնվել, ընդամենը լսել է բարձր ձայներ, իսկ վիրավորական արտահայտություններ չեն հնչել։ Միջադեպն ընդհանուր առմամբ տևել է 5-10 րոպե։ Քանի որ ներկա չի գտնվել միջադեպին, չի տեսել, թե ինչպես են վիճաբանող կողմերը հարվածում միմյանց։ Ունի տեսողության և հիշողության հետ կապված խնդիրներ, այդ պատճառով հնարավոր է, որ շատ հանգամանքներ չի կարող մտաբերել։ Դեպքի օրը Անահիտ Սաղաթելյանը աշխատանքից գնացել է փոքր-ինչ շուտ։ Ներկայումս չի մտաբերում, թե աշխատակիցներից ով է միջամտել վիճաբանությանը։ Դատարանն արձանագրելով, որ վկայի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքներում առկա են էական հակասություններ, որոշում է կայացրել հրապարակել որպես վկա տրված նրա նախաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ` «/…/ Այդ ժամանակ Գրիգորն, ըստ երևույթին, կարծելով, թե սովորականի նման ինչ-որ հաճախորդ է, ինչ-որ բան չի գոհացրել նրան, շատ քաղաքավարի ձևով հարցրել է, թե ինչ է պատահել։ Այդ երիտասարդը առանց որևէ պատասխան տալու անմիջապես շրջվել է և հարվածել է Գրիգորին։ Անահիտի հեռանալուց հետո մի քանի րոպե անց բաժանմունք են եկել 2 երիտասարդ անձինք, որոնց հետ էր նաև Անահիտը։ Երիտասարդներից մեկը մոտեցել է իրեն և անհարգալից ու ագրեսիվ տոնով ասել, որպեսզի կանչեն տղաներին։ Պատասխանել է, որ տղաները արդեն գնացել են և եթե ինչ-որ բան է անհրաժեշտ՝ կարող է փոխանցել նրանց։ Այդ երիտասարդը շարունակել է բղավել` պահանջելով բաժանմունքի տղաներին։ Նրա բարձր ձայնից Ալվարդը դուրս է եկել սրահ, փորձել հետաքրքրվել ոչ հարգալից և բարկացած տոնով խոսելու պատճառի մասին։ Ռաֆայելի և նրա ընկերոջ գործողությունների արդյունքում խաթարվել էր բաժանմունքի բնականոն աշխատանքը/…/»։ Նախաքննական ցուցմունքի հրապարակումից հետո վկան պնդել է դատաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ միջադեպի ժամանակ Ռաֆայել Խաչատրյանը չի հարվածել Գրիգորին, պարզապես հրել է նրան։ Պնդել է, որ երիտասարդը խոսել է բարձր տոնայնությամբ, իսկ անհարգալից, վիրավորական արտահայտություններ չի հնչեցրել։ Կապված բնականոն աշխատանքի խաթարման հետ, հայտնել է, որ իր կարծիքով ծագած վիճաբանությունն արդեն իսկ խաթարում է բնականոն աշխատանքը։ Վկան նշել է, որ «խաթարվել» ասելով հասկանում է աղմուկը, լարվածությունը։ Չի մտաբերում, այդ պահին աշխատանք կատարել է, թե ոչ, սակայն պնդել է, որ բաժանմունքում հաճախորդ չի եղել։ Ստեղծված իրավիճակից լարվել և վախեցել է։ Հաճախակի լինում են դեպքեր, երբ հաճախորդները աղմկում են, որն էլ խանգարում է իրենց աշխատանքը։ Գտնում է, որ Ռաֆայել Խաչատրյանը գործել է պահի ազդեցության տակ, սակայն իրավիճակն այնպիսին է եղել, որ անհրաժեշտ էր զանգահարել ոստիկանություն։ /տես` դատական նիստի արձանագրությունը/ Վկա Ալվարդ Խաչատրյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ տուժող Գրիգոր Խաչատրյանը հանդիսանում է իր եղբայրը, միաժամանակ նաև` գործընկերը։ 2015թ.-ի հոկտեմբերի 24-ին երբ գտնվել է աշխատավայրում, ժամը 13։00-ի սահմաններում լացակումած իր աշխատասենյակ է եկել Անահիտ Սաղաթելյանը և հանձնել գումարները։ Հարցրել է, թե ինչ է պատահել և ինչու է լացում, սակայն Անահիտն առանց որևէ բան ասելու, դուրս է եկել աշխատասենյակից։ Այնուհետև, մեկ ժամ անց, բաժանմունքում լսել է աղմուկի ձայներ։ Դուրս է եկել աշխատասենյակից և տեսել, որ իրեն անծանոթ մի երիտասարդ աղմկում է` բղավելով «ուր է այդ տղան»։ Մոտեցել է նրան, փորձել հասկանալ թե ինչ է կատարվում, սակայն հասկացել է, որ այդ երիտասարդը փնտրում է եղբորը՝ Գրիգոր Խաչատրյանին։ Ըստ այդ երիտասարդի խոսքերի` Գրիգորը վիրավորել էր Անահիտին։ Այդ ժամանակ բաժանմունք է եկել նաև Գրիգորը։ Երիտասարդը մոտեցել է նրան և հարցրել է, թե ինչու է վիրավորել ընկերուհուն։ Այնուհետև, առանց որևէ պատճառի հարվածել է նրան, որից հետո վիճաբանություն է ծագել նրանց միջև։ Տեսնելով այդ ամենը, մյուս աշախատկիցների հետ անմիջապես միջամտել են, փորձել բաժանել նրանց, այնուհետև, գնացել ու դիմել է հարևանությամբ գտնվող նախարարությունում ծառայություն իրականացնող ոստիկանության աշխատակիցներին։ Հետագայում տեղեկացել է, որ բաժանմունքում աղմկող տղան Ռաֆայել Խաչատրյան անունով անձն է, ով հանդիսացել է Անահիտ Սաղաթելյանի փեսացուն։ Բացի այդ, տեղեկացել է նաև, որ նախկինում աշխատանքի ժամանակ Գրիգորն աշխատանքային հարցերի շուրջ դիտողություն է կատարել Անահիտ Սաղաթելյանին, սակայն վերջինս այդ դիտողությունը ընդունել է որպես անձնական վիրավորանք և այդ ամենի վերաբերյալ պատմել փեսացուին, ով եկել էր պարզաբանումներ կատարելու։ Անահիտ Սաղաթելյանը շուրջ երկու ամիս է, ինչ փորձաշրջան էր անցնում իրենց աշխատավայրում, բնավորությամբ պարփակված, շուտ նեղացկոտ անձնավորություն է։ Ընդունում է, որ եղբայրը՝ Գրիգորը, բնավորությամբ կոպիտ անձնավորություն է, և հնարավոր է, որ Անահիտը, լինելով շուտ հուզվող անձնավորություն, կատարած դիտողությունը ճիշտ չընկալեր։ Պնդել է, որ Ռաֆայել Խաչատրյանը բաժանմունքում հայհոյանքներ չի հնչեցրել, ընդամենը բարձր տոնայնությամբ աղմկել է, իսկ ընդհանուր միջադեպը տևել է 15 րոպե։ Իր կարծիքով աշխատանքի բնականոն գործունեությունը խաթարվել է, չնայած որ հաճախորդ չի եղել և որևէ մեկին չեն սպասարկել։ Գտնում է, որ Ռաֆայելը նախապես որևէ դիտավորություն չի ունեցել վիճաբանել եղբոր հետ և այդ ամենը եղել է պահի ազդեցության տակ, երբ ընկերուհին ասել է, որ վիրավորել են նրան։ Դատարանն արձանագրելով, որ վկայի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքներում առկա են էական հակասություններ, որոշում է կայացրել հրապարակել որպես վկա տրված նրա նախաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ` « /…/ Այդ երիտասարդի /ինչպես հետագայում տեղեկացել է հանդիսանում է Ռաֆայել Խաչատրյան անունով անձը/ և Անահիտի հետ գտնվել են հանգստի սենյակում, որտեղ Ռաֆայելը մի քանի անգամ հայհոյել է։ Գտնում է, որ հավանական է, որ հայրոյանքները հնչել են Գրիգորի հասցեին, քանի որ նրանց հետ զրույցից հասկացել է, որ Գրիգորն աշխատանքի հետ կապված նկատողություն է արել Անահիտին։ Այդ ամբողջ ընթացքում Ռաֆայելը շարունակել է անհարգալից և վրդովված պահվածքը, անհարգալից խոսքեր է ասել ընկերուհու հետ կոպիտ տոնով խոսացած մարդու հասցեին և պահանջել Գրիգորի հեռախոսահամարը..»։ Նախաքննական ցուցմունքի հրապարակումից հետո վկան պնդել է դատաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ Ռաֆայելը հայհոյանքներ չի հնչեցրել, ավելին, եթե այդպիսիք լինեին, այդ ձայներից կմիջամտեին նաև հարևանությամբ աշխատող ոստիկանության աշխատակիցները։ /տես` դատական նիստի արձանագրությունը/ Վկա Զաբելլա Ղանդոյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ տուժող Գրիգոր Խաչատրյանը հանդիսանում է իր գործընկերը։ 2015թ.-ի հոկտեմբեր ամսին /օրը կոնկրետ չի հիշում/ գտնվել է աշխատավայրում, սպասարկել հաճախորդի, երբ տեսել է, թե ինչպես է իրեն անծանոթ մի երիտասարդ մտնում սրահ և հետաքրքրվում տղա աշխատակիցների վերաբերյալ։ Նրան է մոտեցել Ալվարդ Խաչատրյանը, ապա միասին գնացել են նրա աշխատասենյակ։ Որոշակի ժամանակ անց, երբ դուրս են եկել Ա.Խաչատրյանի աշխատասենյակից, Ալվարդը խնդրել է իրեն` երիտասարդին փոխանցել Գրիգոր Խաչատրյանի հեռախոսահամարը։ Մինչ փնտրել է նրա հեռախոսահամարը, փոստային բաժանմունք է եկել Գրիգորը։ Այնուհետև, Գրիգորը և տվյալ երիտասարդը զրուցել են միմյանց հետ, որից հետո սկսել են քաշքշել իրար։ Տեսնելով այդ ամենը, միջամտել են մյուս աշխատակիցները, փորձել նրանց բաժանել։ Այդ պահին ինքը զբաղված է եղել հաճախորդին սպասարկելով, որից հետո նույնպես միջամտել է այդ քաշքշուքին։ Մասնավորապես, կանգնել է մեջքով և փորձել բռնել` պահել, Գրիգորին։ Այդ ժամանակ Ալվարդը դիմել է ոստիկաններին, որից հետո վիճաբանությունը դադարել է և երիտասարդը հեռացել է։ Տեղի ունեցած վիճաբանության հետևանքով խաթարվել է աշխատանքի բնականոն գործունեությունը։ Ընդհանուր միջադեպը տևել է 5-7 րոպե, ինչի հետևանքով աշխատակիցները հուզվել էին։ Պնդել է, որ վիճաբանության ժամանակ Գրիգորը և երիտասարդը չեն հարվածել միմյանց։ Հետագայում տեղեկացել է, որ սրահում Գրիգորի հետ վիճաբանող անձը հանդիսանում է Ռաֆայել Խաչատրյանըը։ Պնդել է, որ նստած է եղել սրահի ծայրամասում, ուստի չի տեսել երիտասարդի դրսևորած վարքագիծը սրահ մտնելիս։ Կապված Անահիտ Սաղաթելյանի հետ, նշել է, որ նա գտնվել է փորձաշրջանի մեջ, աշխատակիցները բոլորը օգնել են նրան` կապված աշխատանքային հարցերի շուրջ։ Դեպքի օրը մինչ երիտասարդի գալը, Անահիտը եղել է հուզված և խնդրել իրեն` սպասարկել հաճախորդին։ Կարծում է, որ վիճաբանությունը առաջացել է աշխատանքային հարաբերությունների պատճառով, քանի որ կողմերը միմյանց չեն հասկացել։ Ի պատասխան դատարանում իրեն տրված հարցերի՝ վկան հաստատապես պնդել է, որ միջադեպի ընթացքում ինքը զբաղված է եղել ինչ-որ հաճախորդի սպսարկելով։ /տես` դատական նիստի արձանագրությունը / Վկա Անահիտ Սաղաթելյանը դատարանում ցուցմունք Է տվել այն մասին, որ ամբաստանյալ Ռաֆայել Խաչատրյանը հանդիսանում է իր նշանածը, իսկ Գրիգոր Խաչատրյանը` նախկին գործընկերը։ Դեպքին նախորդող ժամանակահատվածում աշխատանքի ընդունվելու նպատակով փորձաշրջան է անցել Երևանի Հանրապետության հրապարակում գտնվող փոստատանը։ Աշխատավայրում, աշխատանքի ժամանակ իր կողմից թույլ է տրվել ինչ-որ սխալմունք, որը նկատվել է աշխատակից Գրիգոր Խաչատրյանի կողմից։ Մասնավորապես, երբ սպասարկելիս է եղել զբոսաշրջիկ հաճախորդին, նրան է տվել կնքված բացիկ և երբ Գ.Խաչատրյանը նկատել և կոպիտ կերոպով կշտամբել է իրեն, ասելով՝ «էս ինչ ես անում»։ Ապա, հաճախորդի ձեռքից վերցրել է նրան հանձնած բացիկը և այն նետել իր սեղանին։ Քանի որ հաճախորդը եղել է զբոսաշրջիկ, անգլերեն լեզվով փորձել է բացատրել է, թե ինչու չի կարող նրան հանձնել բացիկը։ Այնուհետև, Գ.Խաչատրյանի նման պահվածքից հուզվել է, չի կարողացել շարունակել սպասարկել հաճախորդին և խնդրել է գործընկերոջը, որպեսզի նա շարունակի սպասարկել այդ հաճախորդին։ Հուզված վիճակում զանգահարել է Ռաֆայել Խաչատրյանին, ասել որ աշխատանքային խնդիրներ են առաջացել, ինչի հետևանքով չի ցանկանում այլևս աշխատել այնտեղ և խնդրել է գալ իր ետևից։ Երբ արդեն ցանկացել է հեռանալ, տեսել է, որ Ռաֆայելը մտել է փոստային բաժանմունք։ Նա իր գործընկերոջը` Մարգարիտին, հարցրել, թե որտեղ է բաժանմունքի տղա աշխատակիցը։ Մարգարիտը պատասխանել է, որ աշխատավայրում չէ, սակայն Ռաֆայելը պահանջել է նրա հեռախոսահամարը, իսկ Մարգարիտը հրաժարվել է տալ։ Այդ ժամանակ աշխատասենյակից դուրս է եկել Ալվարդ Խաչատրյանը, մոտեցել Ռաֆայելին, հարցրել, թե ինչումն է խնդիրը։ Ռաֆայելը պատասխանել է, որ նրա հետ կապված որևէ խնդիր չունի, պարզապես ցանկանում է տեսնել տղա աշխատակցին` պարզաբանելու, թե ինչու է բղավում Անահիտի վրա, եթե կարելի է պարզապես բացատրել կատարած սխալը։ Այնուհետև, միասին գնացել են Ալվարդի աշխատասենյակ, զրուցել, որից հետո եկել է Գրիգոր Խաչատրյանը։ Ռաֆայելը մոտեցել է նրան, ասել, որ ցանկանում է դրսում զրուցել վերջինիս հետ։ Այդ պահին Ռաֆայելը և Գրիգորը սկսել են միմյանց հրմշտել, քաշքշել, որը տևել է 1-2 րոպե։ Այդ քաշքշուկի ժամանակ հայհոյանքներ չեն հնչել։ Տեսնելով այդ ամենը, անմիջապես միջամտել են բաժանմունքի աշխատակիցները, իսկ ինքը փորձել է բռնել Ռաֆայելին։ Տեսնելով վիճաբանությունը, միջամտել է նաև Ռաֆայելի ընկեր Տ.Մխիթարյանը, որից հետո միասին հեռացել են։ Հայտնել է, որ նախկինում ևս եղել են դեպքեր, երբ Գրիգորը կատարել է դիտողություններ, սակայն ոչ այդպես կոպիտ կերպով, ինչպես դա արել է դեպքի օրը։ Նախկինում ևս կատարված դիտողությունների մասին պատմել է Ռ.Խաչատրյանին և նա տեղեկացված է եղել իր աշխատանքային առօրյայից։ Քանի որ Ռաֆայելի հետ անընդհատ քննարկել են աշխատանքային առօրյան, վերջինիս հայտնել, տեղեկացրել է, որ աշխատավայրում տղամարդ աշխատակիցը կոպիտ է խոսում իր հետ։ Այլ կերպ, նշանածը տեղեկացված է եղել իր աշխատանքային առօրյայից` ինչպես հաճախոդների, այնպես էլ աշխատակիցների հետ ունեցած աշխատանքային հարաբերություններից։ Պնդել է, որ Ռաֆայելի գործողությունները որևէ մեկին ուղղված չեն եղել, պարզապես նա ցանկացել է Գրիգորի հետ զրուցել և հասկանալ, թե ինչու է իր հետ նման տոնով խոսում ու ինչու էիր հետ նման կերպ վերաբերվում։ Չի մտաբերում, փոստային բաժանմունքում հաճախորդներ եղել են, թե ոչ։ /տես` դատական նիստի արձանագրությունը/ Վկա Տիգրան Մխիթարյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ամբաստանյալ Ռաֆայել Խաչատրյանը հանդիսանում է իր գործընկերը։ Դեպքի օրը Ռաֆայելի հետ միասին պայմանավորվել են իր ավտոմեքենայով գնալ աշխատավայր, սակայն ճանապարհին Ռաֆայելի խնդրանքով գնացել են նրա հարսնացուի աշխատավայր` վերջինիս տուն ճանապարհելու նպատակով։ Կայանել է ավտոմեքենան, ապա գնացել փոստային բաժանմունք և տեսել, որ այնտեղ Ռաֆայելը ինչ-որ անձի հետ վիճաբանում է։ Մասնավորապես, տեսել է, որ Ռաֆայելը և տվյալ անձը բռնել են միմյանց հագուստից և բարձրաձայն բղավում։ Այնտեղ են գտնվել նաև 3 կանայք, ովքեր փորձել են բաժանել, բացի այդ նրանք նույնպես աղմկում էին։ Անմիջապես միջամտել է, բաժանել վիճող կողմերին և Ռաֆայելին ու նրա հարսնացուին տարել դեպի ավտոմեքենան։ Պնդել է, որ վիճաբանության ժամանակ հայհոյանքներ չեն հնչել, պարզապես նրանք բարձրաձայն աղմկել, գոռգոռացել են, բացի այդ չի տեսել, որ կողմերը հարվածներ հասցնեն միմյանց։ Միջադեպը տևել է շատ կարճ, մոտ 1 րոպե, որի ժամանակ որևէ գույքի չի վնասվել։ Հետագայում իմացել է, որ Ռաֆայելի հարսնացուին աշխատավայրում նեղացրել են, իսկ Ռաֆայելը եկել էր պարզապես պարզաբանելու, թե ինչն է եղել պատճառը։ Չգիտեր, թե Ռաֆայելի հարսնացուն մինչ միջադեպը որտեղ է աշխատել, բացի այդ, Ռաֆայելն իրեն որևէ տեղեկություն չի հայտնել հարսնացուի աշխատանքային հարաբերությունների վերաբերյալ։ Հայտնել է, որ Ռաֆայել Խաչատրյանի գործողությունները ուղղված են եղել միայն Գրիգորի և ոչ թե այնտեղ հավաքված անձանց նկատմամբ։ /տես` դատական նիստի արձանագրությունը/ Դատարանում հրապարակվել և հետազոտվել է նաև Ռաֆայել Խաչատրյանի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի կողմից տրված պահանջագիրը և Ռ.Խաչատրյանի բնութագիրը, Մարդկային ռեսուրսների կառավարման բաժնի կողմից տրված տեղեկանքը և Երևան քաղաքի «Քանաքեռ-Զեյթուն» թաղամասի «Զեյթուն-93» համատիրության կողմից տրված տեղեկանքը։ /տես` գ.թ. 43-45, դատական նիստի արձանագրությունը/ 3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները Սույն քրեական գործի քննությամբ դատարանը պետք է պատասխանի այն հարցին, թե արդյոք ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքի ձևակերպմամբ առ այն, որ՝ Ռաֆայել Խաչատրյանը 2015թ. հոկտեմբերի 24-ին, ժամը 14։00-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Նալբանդյան 28 հասցեում գործող «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի թիվ 0010 բաժանմունքում մոտ 15 րոպե կոպիտ կերպով խախտելով հասարակական կարգը, որն արտահայտվել է բաժանմունքի աշխատակիցների նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով և զուգորդվել «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի աշխատակից Գրիգոր Խաչատրյանի նկատմամբ բռնություն գործադրելով` կատարել է խուլիգանությունը։ Այսպես՝ Ռաֆայել Խաչատրյանին նախաքննական մարմնի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ` « (...) 2015թ. հոկտեմբերի 24-ին, ժամը 14։00-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Նալբանդյան 28 հասցեում գործող «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի թիվ 0010 բաժանմունքում մոտ 15 րոպե կոպիտ կերպով խախտելով հասարակական կարգը, որն արտահայտվել է բաժանմունքի աշխատակիցների նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով և զուգորդվել «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի աշխատակից Գրիգոր Խաչատրյանի նկատմամբ բռնություն գործադրելով։ Այսպես. Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանը իր հարսնացուից՝ Անահիտ Աաղաթելյանից տեղեկանալով, որ աշխատանքի ընթացքում «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի աշխատակիցները վիրավորել են նրան խուլիգանական մղումներից ելնելով, իր անձի առավելությունը ցուցադրելու նպատակով և իր վարքով հակադրվելով շրջապատին, արհամարական վերաբերմունք ցուցաբերելով «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի թիվ 0010 բաժանմունքի աշխատակիցների նկատմամբ վիճաբանության մեջ է մտել Գրիգոր Խաչատրյանի հետ, որի ընթացքում հարվածներ հասցրել նրա կրծքավանդակին, դիտավորությամբ մոտ 15 րոպե տևողությամբ կոպիտ կերպով խախտել է հասարակական կարգը և խաթարել է «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի թիվ 0010 բաժանմունքի բնականոն աշխատանքը։ Այսպիսով՝ Ռ.Խաչատրյանին մեղսագրվել է հանցավոր արարք նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով»։ Այսպես. խուլիգանությունը բնորոշվում է դիտավորությամբ հասարակական կարգի կոպիտ խախտումով, որն արտահայտվում է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով։ Հասարակական կարգը դա մարդկանց ամենօրյա կենսագործունեության` աշխատանքի, կենցաղի, հանգստի ընթացքում նորմալ փոխհարաբերություններն ապահովող հասարակական հարաբերությունների ամբողջությունն է։ Հասարակական կարգը, որպես քրեաիրավական պաշտպանության օբյեկտ, դա հասարակական անդորրը, հասարակական բարոյականությունը, այդ թվում քաղաքացիների կողմից հասարակական վայրերում օրինապահ և կայուն վարքագծի պահպանումը, տրանսպորտի անխափան աշխատանքը, հիմնարկությունների, ձեռնարկությունների, անձանց ֆիզիկական և բարոյական անձեռնմխելիությունն ապահովող հասարակական հարաբերությունների ամբողջությունն է։ Այս և նմանատիպ հասարակական հարաբերությունների դեմ ուղղված հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք արտահայտող և հասարակական կարգը կոպտորեն խախտող գործողությունների կատարումը հանդիսանում է խուլիգանության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը։ Միևնույն ժամանակ, դատարանը, փաստում է, որ հասարակական կարգի կոպիտ խախտումը և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորումն ընդամենը խուլիգանության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի դրսևորումն է` հանցավոր նպատակին հասնելու եղանակ։ Այսպիսով, խուլիգանության հիմնական անմիջական օբյեկտը հասարակական կարգն է։ Լրացուցիչ օբյեկտ են հանդիսանում անձի անձեռնմխելիությունը, պատիվն ու արժանապատվությունը, առողջությունը, քաղաքացիների ու գույքային շահերի պաշտպանությունը։ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Շահեն Հախվերդյանի վերաբերյալ նախադեպային որոշմամբ վերլուծելով խուլիգանության հանցակազմի հատկանիշները, այդ մասին տալով պարզաբանումներ, միասնական դատական պրակտիկա ապահովելու նպատակով, նշված՝ թիվ ԱՎԴ0014/01/11 որոշմամբ, իրավական դիրքորոշում է ձևավորել ան մասին, որ` «(…) 14. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խուլիգանությունը դիտավորությամբ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելն է, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով (…)։ 2. Նույն արարքը, որը զուգորդվել է անձի նկատմամբ բռնություն գործադրելով կամ դա գործադրելու սպառնալիքով, ինչպես նաև ուրիշի գույքը ոչնչացնելով կամ վնասելով (…)։ 3. Սույն հոդվածի երկրորդ մասով նախատեսված արարքը, որը` 1) կատարվել է մի խումբ անձանց կամ կազմակերպված խմբի կողմից, 2) զուգորդվել է իշխանության ներկայացուցչին կամ հասարակական կարգի պահպանության պարտականություն իրականացնող կամ հասարակական կարգի խախտումը խափանող անձին դիմադրություն ցույց տալով, (…) 4) զուգորդվել է անձի առողջությանը միջին ծանրության վնաս պատճառելով, 5) զուգորդվել է բացառիկ ցինիզմով` (…)։ 4. Սույն հոդվածի երկրորդ կամ երրորդ մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է զենքի կամ որպես զենք օգտագործվող առարկաների գործադրմամբ (…)»։ Մեջբերված հոդվածի վերլուծությունից երևում է, որ խուլիգանությունը հասարակական կարգի և բարոյականության դեմ ուղղված հանցագործություն է, որի հիմնական, անմիջական օբյեկտն այն հասարակական հարաբերություններն են, որոնք կազմում են հասարակական կարգի բովանդակությունը, իսկ պարտադիր լրացուցիչ օբյեկտն անձի անձեռնմխելիության, պատվի և արժանապատվության, առողջության, քաղաքացիների և կազմակերպությունների գույքային շահերի պաշտպանությանն ուղղված հասարակական հարաբերություններն են։ 15. Խուլիգանության հիմնական հանցակազմն ունի մեկ, իսկ որակյալ հանցակազմը՝ երկու օբյեկտ։ Մասնավորապես, հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելը, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով, ենթակա է որակման որպես հասարակ խուլիգնություն, մինչդեռ նույն արարքը, որը զուգորդվում է անձի առողջությանը, գույքային իրավունքներին և այլին վնաս պատճառելով, ենթակա է որակման խուլիգանության որակյալ հանցակազմով։ Խուլիգանության հիմնական հանցակազմի վերոշարադրյալ վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ նշված հանցակազմի օբյեկտի մեկնաբանման համար էական նշանակություն ունի «հասարակական կարգ» հասկացության պարզաբանումը։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հասարակական կարգն ընկալվում է երկու իմաստով՝ լայն և նեղ։ Լայն իմաստով հասարակական կարգը հասարակության մեջ առկա սոցիալական կապերի և հարաբերությունների համակցությունն է, որը ձևավորվում է սոցիալական, իրավական և բարոյական նորմերի գործողության արդյունքում, և յուրաքանչյուր հանցագործություն, զանցանք կամ այլ իրավախախտում այս կամ այն չափով հանգեցնում է դրա խախտման։ Խուլիգանության հիմնական հանցակազմի անմիջական օբյեկտն այն հասարակական հարաբերություններն են, որոնք կազմում են նեղ իմաստով հասարակական կարգի բովանդակությունը։ Նեղ իմաստով հասարակական կարգն ընկալվում է որպես հասարակական նշանակության վայրերում, այն է՝ 1) տրանսպորտային միջոցների կայանատեղիներում, 2) օդանավակայաններում, 3) շուկաներում, 4) պուրակներում, 5) այգիներում, 6) կինոթատրոններում, 7) ցուցասրահներում, 8) մարզադաշտերում, 9) փողոցներում, 10) հիմնարկ-ձեռնարկություններում, 11) ուսումնական հաստատություններում, 12) հասարակական տրանսպորտում, 13) հասարակական սննդի սպասարկման վայրերում, 14) հասարակական նշանակության այլ վայրերում այնպիսի իրադրության առկայություն, որի պայմաններում ապահովված է քաղաքացիների արժանավայել վարքագիծը, կազմակերպությունների, հիմնարկների և հասարակական նշանակության այլ օբյեկտների բնականոն աշխատանքը, ինչպես նաև այդ վայրերում գտնվող անձի (անձանց) ֆիզիկական և հոգեկան անձեռնմխելիությունը։ 16. Խուլիգանության հիմնական հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է հասարակական նշանակության վայրերում, ինչպես նաև հասարակական նշանակություն չունեցող այլ վայրերում, որտեղ առկա է հանրություն, սահմանված կարգի կոպիտ խախտման մեջ, որն արտահայտվում է այդ վայրերում հասարակության անդամների նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով։ Խուլիգանության որակյալ հանցակազմի պարագայում վերոնշյալ արարքները զուգորդում են բռնությամբ, գույքը վնասելով կամ ոչնչացնելով և այլն։ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը խուլիգանության հանցակազմով որակելու համար անհրաժեշտ է նախևառաջ հիմնավորել խուլիգանության հիմնական հանցակազմի առկայությունը։ 17. Խուլիգանության հիմնական և որակյալ հանցակազմերի օբյեկտների և օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքների՝ սույն որոշման 15-16-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ հասարակական կարգի ոչ կոպիտ խախտումը, որը թեև արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով, ենթակա չէ որակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածով։ Նույն կերպ, վկայակոչված հոդվածով ենթակա չէ որակման հասարակական կարգի այն կոպիտ խախտումը, որը չի դրսևորվել հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով։ Ուստի Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը ենթակա է որակման որպես խուլիգանություն միայն այն դեպքում, երբ գործով ձեռք բերված ապացույցներով կհիմնավորվի հասարակական կարգի խախտման կոպիտ լինելը և միաժամանակ, հասարակության նկատմամբ այդ խախտմամբ արտահայտված անհարգալից վերաբերմունքի բացահայտ լինելը։ 18.Կոպիտ խախտումը՝ որպես խուլիգանության հանցակազմի հատկանիշ, բնութագրական է հասարակական կարգի կազմալուծման կամ խախտման գործընթացի արդյունքներին (հետևանքին)։ Այն արտահայտվում է նրանում, որ անձի կատարած գործողությունների հետևանքով հասարակության անդամների մեջ առաջանում է զայրույթ, վրդովմունք, կամ նրանց անհարմարություն կամ լուրջ անհանգստություն է պատճառվում, կամ առաջանում է վախի զգացում իրենց կյանքի, առողջության, գույքի պահպանության կապակցությամբ։ Բացի այդ, կոպիտ խախտումն արտահայտվում է նաև աշխատանքային և այլ գործունեության կամ հասարակական նշանակության արարողության կազմալուծմամբ։ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խախտումը որպես կոպիտ գնահատելիս անհրաժեշտ է ելնել հասարակական կարգի վրա այդ խախտման ունեցած ազդեցությունից։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով կարող է խախտվել ցանկացած արարքի կատարման պարագայում, մինչդեռ խուլիգանության առկայության մասին է վկայում այնպիսի արարքի կատարումը, որը միտված է հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելուն և որպես այդպիսին, հանդիսացել է խուլիգանություն կատարող անձի դիտավորության մեջ ընդգրկված նպատակի իրականացման միջոց։ 19. Հիմք ընդունելով սույն որոշման նախորդ կետում շարադրված վերլուծությունը՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ յուրաքանչյուր դեպքում արարքը խուլիգանություն որակելու համար, ի թիվս սույն որոշման մեջ նշված այլ հանգամանքների, անհրաժեշտ է քննության առնել նաև այն, թե արդյոք այդ արարքի հետևանքով հասարակության անդամներին լուրջ անհանգստություն է պատճառվել։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հասարակության անդամներին լուրջ անհանգստություն պատճառելու հանգամանքի առկայությունը յուրաքանչյուր դեպքում անհրաժեշտ է գնահատել՝ ելնելով նեղ իմաստով հասարակական կարգի նկատմամբ դրա ուղղվածությունից։ Այլ խոսքով՝ հասարակության անդամներին լուրջ անհանգստություն պատճառելու հանգամանքն առկա է, եթե հանցավորի արարքի հետևանքով խախտվում է հասարակական նշանակության վայրերում գտնվող անձի (անձանց) ֆիզիկական և հոգեկան անձեռնմխելիությունը, կամ էականորեն խաթարվում է կազմակերպությունների, հիմնարկների և հասարակական նշանակության այլ օբյեկտների բնականոն աշխատանքը։ 20. Խուլիգանության օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքի՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտման հարցը քննարկելիս Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասի վերլուծությունից երևում է նաև, որ կոպիտ խախտումը կատարվում է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակով։ Այլ խոսքով՝ խուլիգանության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է հետևյալ երկու հատկանիշների միաժամանակյա առկայությամբ՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտում և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորում։ Նշված հատկանիշներից որևէ մեկի բացակայության պարագայում արարքը խուլիգանություն որակվել չի կարող։ Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խուլիգանության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի մեկնաբանման համար էական նշանակություն ունի նաև «բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք» հասկացության պարզաբանումը։ Այսպես` անձի գործողություններում հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորումն արտահայտվում է մարդկային համակեցության կանոնների նկատմամբ ակնհայտ արհամարհանք դրսևորելու, հասարակական վայրերում վարքագծի կանոնները ցուցադրական կերպով անտեսելու, շրջապատի մարդկանց և կոլեկտիվին հակադրվելու ձևով։ Հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորող անձը դիտավորյալ կերպով խախտում է հասարակության նկատմամբ հարգանքի դրսևորման տարրերը (պարկեշտություն, պատշաճ վարքագիծ, բարեկրթություն և այլն)։ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման եղանակները տարբեր են՝ արարք, խոսք, ժեստ, մարմնաշարժում և այլն։ 21. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ անհարգալից վերաբերմունքը բացահայտ է ոչ թե այն պատճառով, որ կատարվում է հասարակական վայրերում կամ հասարակության անդամների ներկայությամբ, այլ այն պատճառով, որ կատարվում է հենց հասարակության նկատմամբ հանցավորի անհարգալից վերաբերմունքը ցուցադրելու նպատակով։ Այլ խոսքով՝ կոնկրետ դեպքում խուլգանության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքների՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտման և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման առկայությունը կամ բացակայությունը գնահատելիս անհրաժեշտ է պարզել խուլիգնության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի առկայությունը, այն է՝ հասարակական կարգը կոպիտ խախտելու և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու հանցավորի դիտավորությունը, նպատակը։ Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը, ժեստը, բառը, մարմնաշարժումը և այլն չի կարող գնահատվել որպես հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորում, եթե ուղղված է կոնկրետ անձին և չի հետապնդում հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակ, թեկուզ հանցավորը հասկանում է, իսկ որոշ դեպքերում պարտավոր է հասկանալ, որ կոնկրետ անձին ուղղված իր արարքը տեսանելի և ընկալելի է հասարակության համար։ Հակառակ դրան` անձի արարքը կարող է գնահատվել որպես հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորում, եթե կոնկրետ անձը, ում դեմ ուղղված է հանցավորի արարքը, ընտրվել է պատահաբար, և այդ անձի դեմ ուղղված արարքի միջոցով հանցավորը ցանկանում է բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորել հասարակության նկատմամբ։ 22. Խուլիգանության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի վերաբերյալ իրավական դիրքորոշում Վճռաբեկ դատարանը ձևավորել է Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ արձանագրել է, որ «Խուլիգանությունը կարող է կատարվել միայն ուղղակի դիտավորությամբ»։ Դա նշանակում է, որ մեղավոր անձը ոչ միայն գիտակցում է, որ իր գործողություններով խախտում է հասարակական կարգն ու բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորում հանրության հանդեպ, այլև ցանկանում է կատարել այդ գործողությունները։ Խուլիգանական արարքը կարող է կատարվել միայն խուլիգանական մղումներից ելնելով։ Իսկ արարքը համարվում է խուլիգանական մղումներով կատարված, եթե այն կատարվում է հասարակության և բարոյականության նորմերի նկատմամբ անթաքույց արհամարհանքի հողի վրա, երբ մեղավոր անձի վարքը հանդիսանում է բացահայտ մարտահրավեր` ուղղված հասարակական կարգի դեմ և թելադրված է լինում շրջապատին հակադրվելու, վերջինիս հանդեպ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելու ցանկությամբ։ Հետևաբար, եթե մեղավոր անձի գործողությունները կատարվել են ոչ խուլիգանական մղումներով և չեն զուգորդվել հասարակական կարգի կոպիտ խախտմամբ, դրանք չեն կարող որակվել որպես խուլիգանություն։ Մեղադրյալի կողմից տուժողին վիրավորանքներ, մարմնական վնասվածքներ հասցվելու կամ նման այլ բռնարարքների կատարման դեպքում խուլիգանական մղումները և խուլիգանության հանցակազմը կարող է բացակայել, եթե նշված գործողությունները կատարվել են կենցաղային հողի վրա առաջացած վիճաբանության, քիչ թե շատ երկարատև ժամանակահատվածի ընթացքում ձևավորված հակակրանքի արդյունքում։ Խուլիգանական մղումների առկայությունը գնահատելու համար էական նշանակություն կարող է ունենալ նաև տուժողի վարքագիծը։ (…)» (տե՛ս Արման Մհերի Խաչատրյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2006 թվականի հոկտեմբերի 24-ի թիվ ՎԲ-223/06 որոշումը)։ 23. Վերահաստատելով Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ ձևավորված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խուլիգանություն կատարող անձը ոչ միայն գիտակցում է, որ իր գործողություններով խախտում է հասարակական կարգն ու բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք է դրսևորում հասարակության նկատմամբ, այլև ցանկանում է դա։ Այլ խոսքով` խուլիգանության օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքները կատարող անձը ցանկանում է կոպիտ կերպով խախտել հասարակական կարգը և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորել, այլ ոչ թե գիտակցաբար թույլ է տալիս վերոնշյալ հետևանքների՝ հասարակական կարգի խախտման և բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման հնարավորությունը։ Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ոչ բոլոր դեպքերում է, որ այլ հանցակազմի հատկանիշներ պարունակող արարք կատարելը, որն իրենում բովանդակում է նաև հասարակական կարգի կոպիտ խախտման և հասարակության նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման տարրեր (օրինակ՝ կենցաղային հողի վրա, անձնական դրդապատճառներով հասարակական վայրերում առաջացած ծեծկռտուքն ու վիճաբանությունը, որոնք արտաքնապես ընկալվում են որպես հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք) կարող է որակվել խուլիգանություն։ 24. Սույն որոշման նախորդ կետում և համապատասխանաբար նաև Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ շարադրված դիրքորոշումների հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը խուլիգանություն որակելու համար էական նշանակություն ունի դրա բնույթն ու կատարման շարժառիթը։ Զարգացնելով Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ ձևավորված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խուլիգանությունը կարող է կատարվել խուլիգանական դրդումներով, որը դրսևորվում է հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելու, հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու ձգտմամբ։ Խուլիգանական դրդումների հիմքում ընկած են նաև անձի անզուսպ եսամոլությունը, սեփական անձի առավելությունն ընդգծելու միջոցով ներքին բավականություն ստանալու, զվարճանալու ձգտումը։ Խուլիգանություն կատարող անձն ինքնահաստատվում է, ձգտում հակահասարակական վարքագծով ապացուցել իր անկախությունը հասարակության մեջ ընդունված վարքագծի կանոններից, իր անձը հակադրելով հասարակությանը՝ ցույց տալ իր գրակայությունը և այլն։ 25. Ինչպես նշվել է սույն որոշման 21-րդ և 23-րդ կետերում, անձը կարող է սույն որոշման 24-րդ կետում նշված նպատակներին հասնել տարբեր արարքներով, որոնք կարող են նույնիսկ համընկնել ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված որոշակի հանցակազմերի օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքների հետ, սակայն արարքը խուլիգանություն կամ այլ հանցագործություն որակելու հարցի լուծումը յուրաքանչյուր կոնկրետ դեպքում կախված է արարքի շարժառիթից, ինչպես նաև հանցավորի հետապնդած նպատակից։ 26. Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ խուլիգանական դրդումներն անհրաժեշտ է սահմանազատել արարքը կատարելու պահին անձի մոտ առկա հուզական վիճակից, որն անձի մոտ առաջացնում է լարվածություն, էմոցիոնալ բռնկվածություն և այլն։ Մասնավորապես, եթե արարքն սկսվել է կենցաղային հողի վրա առաջացած վեճի կամ տուժողի հակաօրինական կամ հակաբարոյական վարքագծի հետևանքով, ապա անհրաժեշտ է պարզել՝ արդյոք անձի արարքը (հայհոյանքներ տալը կամ այլ վարքագիծը) ստեղծված իրավիճակին համարժեք հուզական դրսևորում է, թե ուղղված է դիտավորությամբ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելուն, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով։ Վերոգրյանի հիմա վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ այն դեպքում, երբ հանցավորի վարքագիծն ուղղված է կոնկրետ անձի, պայմանավորված է նրա հակաօրինական կամ հակաբարոյական վարքագծով և հանդիսանում է հանցավորի հուզական վիճակի արտահայտություն, խուլիգանության հանցակազմը բացակայում է։ 27. Հիմք ընդունելով սույն որոշման 14-26-րդ կետերում ձևավորված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ արարքը խուլիգանություն կարող է որակվել այն դեպքում, երբ անձի մոտ առկա են խուլիգանական դրդումներ։ Վերոգրյալի հետ մեկտեղ, Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ արարքը խուլիգանություն կարող է որակվել նաև այն դեպքերում, երբ անձի մոտ առկա են հանցանքի կատարման այլ դրդումներ, սակայն հանցանքի կատարման ընթացքում ձևավորվում են խուլիգանական դրդումներ, այլ խոսքով՝ արարքը կվերաճի խուլիգանության՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտման, որը դրսևորվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով։ 28. Ինչպես նշվել է սույն որոշման 22-րդ և համապատասխանաբար նաև Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ, խուլիգանության վերաբերյալ գործերով անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև տուժողի վարքագիծը։ Զարգացնելով վերոնշյալ դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ այն դեպքում, երբ խուլիգանական գործողությունները կատարվել են կենցաղային հողի վրա առաջացած վեճի արդյունքում, ապա նախ անհրաժեշտ է պարզել, թե ով է հանդիսացել վեճը նախաձեռնողը։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը չի կարող որակվել որպես խուլիգանություն, եթե վիճաբանությունն առաջանում է տուժողի ոչ իրավաչափ վարքագծի հետևանքով և, հետևաբար, հանցանք կատարած անձի մոտ բացակայում են խուլիգանական դրդումները։ Նման պարագայում արարքը կարող է խուլիգանություն որակվել միայն այն դեպքում, երբ խուլիգանական դրդումներն առաջանան հետագայում և արարքը վերաճի խուլիգանության (տե՛ս սույն որոշման 27-րդ կետը)։ 29. Ելնելով սույն որոշման 14-28-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունից՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը չի կարող որակվել որպես խուլիգանություն (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդված) այն դեպքերում, երբ` ա) արարքը կատարվում է ոչ հասարակական վայրում և (կամ) հասարակության անդամների բացակայությամբ, բ) արարքի հետևանքով հասարակությանը լուրջ անհանգստություն չի պատճառվել, գ) հանցավորի գործողությունները պայմանավորված են տուժողի հակաօրինական, հակաբարոյական վարքագծով և ուղղված են նրա, այլ ոչ թե հասարակության դեմ, դ) բացակայում են խուլիգանական դրդումները, իսկ անձի արարքները պայմանավորված են նրա հուզական վիճակով, ե) հասարակական կարգի կոպիտ խախտման նկատմամբ դրսևորվել է անզգուշություն, զ) հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտող արարքը համընկնում է ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված այլ հանցակազմի հատկանիշների հետ, սակայն դրա կատարմամբ հանցավորը հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելու և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակ չունի, է) այլ դրդումներով կատարված հանցանքը չի վերաճել հասարակական կարգի կոպիտ խախտման, որը դրսևորվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով։ 30. Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խուլիգանության վերաբերյալ գործեր քննելիս և լուծելիս ստորադաս դատարանները պետք է հիմք ընդունեն սույն որոշման 14-29-րդ կետերում շարադրված իրավական դիրքորոշումները և յուրաքանչյուր դեպքում, ելնելով գործի փաստական հանգամանքներից, քննության առարկա դարձնեն այն հարցը, թե արդյոք անձի արարքում առկա են խուլիգանության հատկանիշներ»»։ Այսպիսով, վերը նշված նախադեպային որոշմամբ սահմանվում են խուլիգանության հանցակազմի հատկանիշներին բնորոշ այն գործողությունները, որոնցից յուրաքանչյուրի առկայությունը կրում է պարտադիր բնույթ և նույն որոշման 29-րդ կետի ա/-ից Է/ ենթակետերում մատնանաշված պայմաններից թեկուզև մեկի բացակայությունը հանգեցնում է նաև հանցակազմի բացակայության։ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով հաստատված համարվեց, որ քննվող քրեական գործով առկա են Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշման 29-րդ կետում սահմանված և խուլիգանության հանցակազմի հատկանիշը բացառող կետերից առնվազն երեքը։ Այն, որ՝ բ) արարքի հետևանքով հասարակությանը լուրջ անհանգստություն չի պատճառվել, գ) հանցավորի գործողությունները պայմանավորված են տուժողի հակաօրինական, հակաբարոյական վարքագծով և ուղղված են նրա, այլ ոչ թե հասարակության դեմ, դ) բացակայում են խուլիգանական դրդումները, իսկ անձի արարքները պայմանավորված են նրա հուզական վիճակով։ Դատարանն, անդրադառնալով Վճռաբեկ դատարանի կողմից սահմանված հիշյալ պայմաններից յուրաքանչյուրին, արձանագրում է հետևյալը. հետազոտված ապացույցների` դատարան հրավիրված «Հայփոստ» ՓԲԸ աշխատակիցների դատաքննական ցուցմունքների վերլուծությամբ ու գնահատմամբ դատարանը հաստատված է համարում այն հանգամանքը, որ տվյալ օրը հիշյալ անձանց աշխատավայրում իրավիճակը եղել է սովորականի նման, սակայն շուրջ 10-15 րոպե աշխատանքի բնականոն ընթացքը կտրուկ փոփոխվել է` Ռաֆայել և Գրիգոր Խաչատրյանների միջև առաջացած վիճաբանության հետևանքով։ Նման պարագայում, դատարանը չի բացառում, որ Ռաֆայել Խաչատրյանի դրսևորած վարքագծի հետևանքով ընկերության աշխատակիցների մոտ կարող էր առաջանալ լարվածություն, տագնապ, ինչու չէ նաև՝ վախ, քանի որ մի քանի րոպե տևած վիճաբանությունը ծագել է բոլորի համար անսպասելի ձևով։ Այդուամենայնիվ, դատարանը փաստում է, որ Ռաֆայել Խաչատրյանի կողմից հասարակական կարգի նկատմամբ դրսևորած խախտումը չի կարող գնահատվել որպես կոպիտ և դատարանին բերել այն եզրահանգման, որ նրա գործողությունների հետևանքով հասարակությանը լուրջ անհանգստություն է պատճառվել։ Սրա մասին է խոսում նաև այն փաստը, որ աշխատակիցներից ոմանք նույնիսկ չեն էլ շարժվել իրենց տեղից և շարունակել են իրականացնել իրենց աշխատանքները։ Ավելին, վկա Զաբելլա Ղանդոյանը պնդել է, որ հիշյալ գործողությունների ընթացքում շարունակել է հաճախորդի սպասարկման գործընթացը։ Ավելին, գործով ձեռք բերված և պատշաճ ընթացակարգի պահպանմամբ հետազոտված ապացույցների համակցությամբ ձեռք չի բերվել որևէ տվյալ այն մասին որ Ռ.Խաչատրյանի կատարած գործողությունների հետևանքով հասարակության անդամների /տվյալ դեպքում փոստային բաժանմունքի աշխատակիցների/ մոտ առաջացել է զայրույթ, վրդովմունք, նրանց լուրջ անհարմարություն կամ անհանգստություն է պատճառվել։ Ճիշտ է, դատարանում ականատես վկաներից ոմանք չհերքեցին այն փաստը, որ միջադեպի պահին իրականում հուզվել, վախեցել են, սակայն վերջիններս դատարանին պարզաբանեցին, որ նախ՝ ամբաստանյալի գործողությունները բացի՝ Գ.Խաչատրյանից, այլ անձի՝ այդ թվում իրենցից և ոչ մեկին ուղղված չի եղել։ Ավելին, վախի զգացումը եղել է հանկարծակի, անսպասելի ծագած վիճաբանության և լարված իրավիճակի արդյունք, սակայն միջադեպը դադարելուց հետո յուրաքանչյուրն անցել է իր բնականոն աշխատանքնին։ Բացի այդ, չի հիմնավորվել նաև այն, որ Ռ.Խաչատրյանի կողմից դրսևորած գործողությունների արդյունքում փոստային բաժանմունքի աշխատանքները կազմալուծվել են։ Նման պարագայում, դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ Ռ.Խաչատրյանի կողմից հասարակության անդամներին լուրջ անհանգստություն պատճառելու հանգամանքը բացակայում է, քանի որ վերջինիս արարքի հետևանքով չի խախտվել հասարակական նշանակության վայրում գտնվող անձի (անձանց) ֆիզիկական և հոգեկան անձեռնմխելիությունը, ինչպես նաև էականորեն չի խաթարվել «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի բնականոն աշխատանքը։ Դատարանը անհագստության լուրջ պատճառ չի կարող համարել նաև այն, որ միջադեպի արդեն ավարտին գործով վկա Ալվարդ Խաչատրյանը փորձել է դուրս գալ փոստային բաժանմունքից և կանչել հարևանությամբ ծառայություն իրականացնող ոստիկաններին։ Դատարանն արձանագրում է, որ վկայի նման վարքագիծը խոսում է ոչ այնքան իրավիճակի լարվածության այլ միջադեպն անմիջապես հիշյալ վկայի եղբոր հետ կապված լինելու հանգամանքի հետ։ Անդրադառնալով նախադեպային որոշման երրորդ պայմանին, դատարանը փաստում է, որ խուլիգանությունը բացակայում է նաև այն դեպքում, երբ` հանցավորի գործողությունները պայմանավորված են տուժողի հակաօրինական, հակաբարոյական վարքագծով և ուղղված են նրա, այլ ոչ թե հասարակության դեմ։ Այլ խոսքով, խուլիգանության դեպքում հանցավորի գործողությունները, լինելով տուժողի հակաօրինական, հակաբարոյական վարքագծի հետևանք, պետք է ուղղված լինեն միայն նրան` տուժողին` և ոչ թե հասարակությանը։ Սույն գործի շրջանակներում դատարանը հաստատված է համարում այն փաստը, որ ամբաստանյալ Ռ.Խաչատրյանը փոստային բաժանմունք է եկել նախ` հարսնացուին` Անահիտին տուն ճանապարհելու, ապա պարզելու և հասկանալու վերջինիս հուզված լինելու պատճառը։ Այս փաստը արդեն իսկ վկայում է այն մասին, որ Ռ.Խաչատրյանը նախապես, մինչ «Հայփոստ» ՓԲԸ գալը հաստատապես չի իմացել, թե ինչու է Անահիտը նման իրավիճակում, չնայած, ինչպես հայտնեց իր ցուցմունքում նախկինում նշանածի կողմից հայտնած տեղեկությունների համաձայն տեղյակ է եղել, որ նույն փոստային բաժանմունքում աշխատող ինչ-որ տղայի կողմից ժամանակ առ ժամանակ արժանանում է անտեղի դիտողությունների և կոպտության։ Հետևաբար, հասնելով փոստային բաժանմունք և նշանածից հավաստիանալով, որ նրա վիրավորված ու լաց լինելու պատճառը նույն անձն է, հարգալից տոնով դիմել է փոստային բաժանմունքի մյուս աշխատակիցներին՝ Գրիգորի հեռախոսահամարը ճշտելու և նրա հետ այդ հարցի շուրջ զրուցելու նպատակով։ Այլ խոսքով, իրավիճակը փոփոխվել է միայն այն պահից ի վեր, երբ Անահիտը հասկացրել է, որ նրա լարվածությունը և հուզմունքը կապված է աշխատանքային հարաբերությունների, ավելի կոնկրետ` գործընկեր Գրիգորի կողմից նախկինում ևս դրսևորած նույնանման վարքագծի հետ։ Այս առումով անհրաժեշտ է նշել, որ գործով տուժող Գրիգոր Խաչատրյանի քույրը` վկա Ալվարդ Խաչատրյանը իր ցուցմունքում ընդունել է այն փաստը, որ եղբայրն աշխատանքային հարաբերություններում կոպիտ է, ինչը սովորական է արդեն դարձել իրենց` հին աշխատողների համար։ Դատարանը փաստում է, որ նման կոպտությունը վկա Անահիտ Սաղաթելյանի համար, ով համարվել է անհամեմատ նոր աշխատակից, ավելին` փորձնակ, օբյեկտիվորեն կարող էր և ընկալվել է որպես վիրավորական, ինչու չէ` ոչ այնքան բարոյական։ Փաստորեն, ինչպես նշվեց վերևում, Ռ.Խաչատրյանի վարքագիծը մինչև միջադեպը, եղել է բավականին քաղաքավարի։ Մասնավորապես, նա բարեհամբույր կերպով մոտեցել է «Հայփոստ» բաժանմունքի աշխատակցուհի Մարգարիտ Հարությունյանին, վերջինիցս հետաքրքրվել տղա աշխատակցի վերաբերյալ։ Բացի այդ, բաժանմունքում քաղաքավարի կերպով զրուցել է նաև մյուս աշխատակցուհի Ալվարդ Խաչատրյանի հետ, ավելին, նրան ասել, որ «վերջինիս հետ որևէ խնդիր չունի, պարզապես ցանկանում է զրուցել Գրիգորի հետ»։ Վերը շարադրվածը ինքնին վկայում է այն մասին, որ Ռ.Խաչատրյանը «Հայփոստ» ՓԲԸ-ը մտնելու պահից, ի սկզբանե հասարակության անդամների` բաժանմունքի աշխատակիցների նկատմամբ, որևէ խուլիգանական գործողություն կատարելու դիտավորություն կամ նպատակ չի ունեցել։ Հետագայում նրա կողմից իրականացված գործողությունները նույնպես ուղղված են եղել միայն Գրիգորին, այն էլ այն պահից ի վեր, երբ իմացել է, որ հենց նա է հանդիսանում հարսնացուին ինչպես նախկինում, այնպես էլ այդ օրը դիտողություն կատարած և վիրավորած անձը։ Սույնի հետ կապված դատարանը հաստատված է համարում իրողություն առ այն, որ Անահիտը դեպքի օրը աշխատավայրում սովորականի նման կատարել է իր աշխատանքները, սակայն, գործընկեր Գ.Խաչատրյանի կողմից կատարված դիտողության արդյունքում հուզվել և այլևս չի կարողացել շարունակել աշխատել։ Այլ կերպ, դատարանը փաստում է, որ Անահիտի մոտ լարվածությունն առաջացել է տուժող Գ.Խաչատրյանի հնարավոր է իրավաչափ, սակայն Ա.Սաղաթելյանի կողմից ոչ այդ կերպ, ավելին, վիրավորական ընկալված գործողությունների արդյունքում։ Դատարանը խիստ կարևորում է այն փաստը, որ անկախ այն հանգամանքից, թե արդյոք Գրիգոր Խաչատրյանի` Անահիտ Սաղաթելյանին ինչպես նախկինում, այդես էլ այդ օրը կատարված դիտողություններն իրավաչափ են և տեղին, թե` ոչ, դրանք Ա.Սաղաթելյանի կողմից ոչ ադեկվատ ընդունելն ու փեսացուին այդ լույսի ներքո ներկայացնելը արդարացիորեն կարող էին ամբաստանյալի մոտ առաջ բերել հակակրանք իրեն անծանոթ անձի նկատմամբ և պայմանավորել արդեն ապագայում տեղի ունեցած իարադարձությունները։ Դատարանը, հաշվի առնելով վերը շարադրված հանգամանքները, հաստատված է համարում, այն որ ամբաստանյալ Ռ.Խաչատրյանի՝ փոստային բաժանմունքում իրականացրած գործողությունները պայմանավորված են եղել Գ.Խաչատրյանի կողմից նախկինում դրսևորած, Ա.Սաղաթելյանի կողմից այդպես ընկալված ու Ռ.Խաչատրյանին այդ մասին փոխանցված ենթադրյալ հակաբարոյական վարքագծով, հաշվի առնելով որ հենց այդ վարքագծի արդյունքում է, որ Գ.Խաչատրյանի նկատմամբ Ռ.Խաչատրյանի մոտ, թեկուզև հեռակա կարգով առաջացել է հակակրանք` կապված իր նշանածի և տուժողի միջև հաճախակի կրկնվող աշխատանքային վեճերի հետ։ Այլ խոսքով, այստեղ կիրառելի է ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից կայացված և վերևում բերված որոշմամբ արտահայտած այն մոտեցումը, թե` «Մեղադրյալի կողմից տուժողին վիրավորանքներ, մարմնական վնասվածքներ հասցվելու կամ նման այլ բռնարարքների կատարման դեպքում խուլիգանական մղումները և խուլիգանության հանցակազմը կարող է բացակայել, եթե նշված գործողությունները կատարվել են կենցաղային հողի վրա առաջացած վիճաբանության, քիչ թե շատ երկարատև ժամանակահատվածի ընթացքում ձևավորված հակակրանքի արդյունքում։» Տվյալ պարագայում բացակայում է նաև վերը նշված նախադեպային որոշմամբ արտահայտված այն մոտեցումը, որ խուլիգանության հանցակազմն առկա է նաև այն դեպքում և այն կատարվել է «պատահաբար ընտրված անձի նկատմամբ», ինչը սույն դեպքում առկա չէ։ Վերը շարադրվածն ինքնստինքյան վերաբերում է նաև հաջորդ պայմանին առ այն, որ խուլիգանության հանցակազմն ինքնին բացակայում է եթե` դ/ բացակայում են խուլիգանական դրդումները, իսկ անձի արարքները պայմանավորված են նրա հուզական վիճակով։ Վերլուծելով տվյալ պայմանը, դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ ամբաստանյալ Ռ.Խաչատրյանը դեպքի օրը փոստային բաժանմունք է եկել նշանածի` Անահիտ Սաղաթելյանի, խնդրանքով, միաժամանակ, նրա խոսելաձևից կասկածելով ու հասկանալով, որ նրա մոտ կրկին ինչ-որ բան «այնպես չէ»։ Հասնելով արդեն փոստային բաժանմունք, ամբաստանյալը տեսել է նշանածին լացակումած վիճակում ու դարձյալ տեղեկացել, որ նրա` այդպիսի վիճակում գտնվելու պատճառը դարձյալ Գրիգոր Խաչատրյանն է։ Նշված իրավիճակում բնականաբար և օբյեկտիվորեն ինչպես ցանկացած անձի, այնպես էլ ամբաստանյալի մոտ պետք է առաջանար լարվածություն, ինչու չէ նաև` հուզական վիճակ, ինչն էլ արտահայտվել է Գ.Խաչատրյանի կողմից փոստային բաժանմունք վերադառնալուց հետո նրա նկատմամբ դրսևորած գործողություններով։ Ընդ որում, հարկ է նկատի ունենալ, որ ամբաստանյալի գործողությունները` ինչպես իր, այնպես էլ տուժողի և բոլոր վկաների պնդմամբ, ուղղված են եղել միմիայն տուժողի դեմ և վերաբերել են բացառապես վերջինիս։ Հետևաբար, ակնհայտ է, որ ամբաստանյալի գործողություններն առաջին հերթին պայմանավորված են եղել նրա հուզական վիճակով։ Դատարանն, անդրադառնալով Ռ.Խաչատրյանի արաքում խուլիգանական մղումների առկայության փաստին, արձանագրում է, հետևյալ` Խուլիգանական արարքը կարող է կատարվել միայն խուլիգանական մղումներից ելնելով, ինչը, տվյալ պարագայում բացակայում է։ Այդ մասին են վկայում հետևյալը` - Խաչատրյանի վարքը չի հանդիսացել որպես է բացահայտ մարտահրավեր` ուղղված հասարակական կարգի դեմ և այն թելադրված չի եղել շրջապատին հակադրվելու ցանկությամբ։ - Խաչատրյանն ի սկզբանե ցանկություն չի ունեցել կոպիտ կերպով խախտել հասարակական կարգը և նման կերպով արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերել «Հայփոստ» բաժանմունքի աշխատակիցների կամ այնտեղ ենթադրաբար գտնվող այլ անձանց նկատմամբ։ - Խաչատրյանը չի հետապնդել` հասարակության նկատմամբ անզուսպ եսամոլություն, սեփական անձի առավելությունն ընդգծելու միջոցով ներքին բավականություն ստանալու նպատակ, չի ունեցել նաև այլոց անհանգստություն պատճառելու մղումով պայմանավորաված անձնապես զվարճանալու ձգտում։ Նման պարագայում, դատարանն արձանագրում է, որ Ռաֆայել Խաչատրյանի արարքում բացակայում են խուլիգանական դրդումները, քանի որ արարքը կատարելու պահին նրա մոտ առկա է եղել հուզական վիճակ, որն առաջացրել է լարվածություն` էմոցիոնալ բռնկվածություն։ Այլ խոսքով, դատարանը փաստում է, որ Ռ.Խաչատրյանի կողմից դրսևորած վարքագծում խուլիգանական մղումները բացակայում են, քանի որ վերջինիս գործողությունները կատարվել են կենցաղային հողի վրա նախկինից եկող և տուժողի նկատմամբ որոշակի ժամանակահատվածում ձևավորված անձնական հակակրանքի հետևանքով ձևավորված հուզական վիճակից առաջացած լարվածության արդյունքում` այն է` ոչ անառիթ։ Հետևաբար տեղին չեն դատարանում մեղադրանքի պաշտպանության կողմի պնդումներն այն մասին, թե ամբաստանյալի գործողությունների արդյունքում արդեն իսկ առկա է խուլիգանության հանցակազմը, ելնելով լոկ այն բանից, որ նրա գործողությունների արդյունքում խաթարվել է «Հայփոստ» ՓԲԸ համապատասխան բաժանմունքի աշխատանքները։ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով կարևորը ոչ թե ենթադրյալ խուլիգանության հետևանքները, այլ դրա շարժառիթները պարզելն ու գնահատելն է։ Ընդ որում մեղադրանքի մարմիններն առավելապես պետք է ուշադրության արժանի դարձնեին ոչ թե գործով անցնող անձանց` իրավիճակին վերաբերող նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքների համադրությանն ու հակասություններին, այլև վեճին նախորդած ժամանակահատվածում և հենց վեճի պահին առաջացած` Անահիտ Սաղթելյան-Գրիգոր Խաչատրյան-Ռաֆայել Խաչատրյան անձանց փոխհարաբերություններին և դրանով պայմանավորված` ամբաստանյալի արարքում հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի հատկանիշի առկայությանը, ավելի ճիշտ` խուլիգանությանն ուղղված ուղղակի դիտավորության բացակայությանը։ Դատարանն արձանագրում է, որ վարույթն իրականացնող նախաքննական մարմինը տվյալ գործով առաջին հերթին պետք է պարզվեր, թե արդյոք Ռ.Խաչատրյանի գործողություններում առկա են խուլիգանական մղումներ, թե դրանք ուղղակի արդյունք էին վերջինիս հուզական վիճակի` լարվածության։ Գործով ձեռք բերվածի փաստերի համադրությամբ վերլուծելով ամբաստանյալի արարքում խուլիգանական մղումների առկայության կամ բացակայության հարցը, դատարանը հարկ է համարում ուշադրություն դարձնել նաև հետևյալ հանգամանքին` Դատաքննության ժամանակ ամբաստանյալ Խաչատրյանը և վկա Սաղաթելյանը հաստատեցին փաստ, իրողություն, որ մինչ տվյալ դեպքը, նախկինում ևս եղել են դեպքեր, երբ «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի աշխատակից Գրիգոր Խաչատրյանը կոպիտ կերպով դիտողություններ է արել Անահիտ Սաղաթելյանին։ Ավելին, Սաղաթելյանը դատարանին հայտնեց, որ կատարված դիտողություններից հաճախակի սրտնեղել է ու դրանց վերաբերյալ տեղեկացրել է Ռ.Խաչատրյանին, որպիսի փաստը հաստատեց նաև վերջինս։ Նույնիսկ, Ռ.Խաչատրյանն իր դատաքննական ցուցմունքում նշեց, որ թեև որոշակի ըմբռնումով է մոտեցել իր հարսնացուի և Գ.Խաչատրյանի աշխատանքային հարաբերություններում առաջացած լարվածությանը, սակայն նշված փաստն իրեն դուր չի եկել և ինքը մշտապես ցանկացել է գնալ փոստային բաժանմունք այդ հարցի պարզաբանման նպատակով, սակայն չի կարողացել՝ աշխատանքային ծանրաբեռնվածության պատճառով։ Դեպքի օրը տեղի ունեցած հերթական տհաճ խոսակցությունն էլ, փաստորեն, առիթ է հանդիսացել նախկինում եղածի համար պարզաբանումներ ստանալու և ի վերջո Գ.Խաչատրյանի կողմից Ա.Սաղաթելյանին ուղղված դիտողությունների պատճառներում հստակություն մտցնելու համար։ Վերոգրյանի հիմա վրա դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում, Ռ.Խաչատրյանի` «Հայփոստ» ՓԲԸ-ում դրսևորած վարքագիծն ուղղված է եղել կոնկրետ անձի` Գրիգորի Խաչատրյանին, և պայմանավորված է եղել վերջինիս հանդեպ կենցաղային հողի վրա առաջացած հակակարանքով ու հանդիսանում է Ռ.Խաչատրյանի հուզական վիճակի արտահայտությունը, որպիսի պայմաններում, ինչպես նշվեց վերևում, խուլիգանության հանցակազմը բացակայում է։ Այսպիսով, դատարանն անդրադառնալով խուլիգանության հանցակազմի առկայության համար վճռաբեկ դատարանի կողմից սահմանված որոշակի պայմաններին և դրանք դիտարկելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքների տիրույթում, արձանագրում է, որ Ռ.Խաչատրյանը գործել է առանց հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելու և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակի ու դիտավորության, նրա դրսևորած վարքագիծը հետևանք է հուզական լարվածության` կապված հարսնացուին նման իրավիճակում տեսնելու հետ, իսկ գործողությունները պայմանավորված են եղել Գ.Գրիգորյանի կողմից Ա.Սաղաթելյանի նկատմամբ նախկինում դրսևորած, վերջինիս կողմից որպես հակաբարոյական ընկալված և նույնությամբ նշանածին` Ռ.Խաչատրյանին, փոխանցած վարքագծով և ուղղված են եղել միայն նրա, այլ ոչ թե հասարակության ու շրջապատի դեմ։ Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի` «1. Հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը, ինչպես նաև քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձինք պարտավոր են պահպանել Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությունը, սույն օրենսգիրքը և մյուս օրենքները։ 2. Ոչ ոք չի կարող քրեական գործով ձերբակալվել, խուզարկվել, կալանավորվել, դատապարտվել, ենթարկվել բերման և դատավարական հարկադրանքի այլ միջոցների, ինչպես նաև իրավունքների ու ազատությունների այլ սահմանափակումների այլ կերպ, քան օրենքով սահմանված հիմքերով և կարգով»։ Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ և անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր շահերին առնչվող քրեական գործի քննության իրավունք։ 2. Դատավորը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմնի աշխատակիցը չեն կարող մասնակցել քրեական գործով վարույթին, եթե նրանք ուղղակի կամ անուղղակի շահագրգռված են գործի ելքով։ 3. Քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինը պարտավոր է ձեռնարկել սույն օրենսգրքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, պարզել ինչպես կասկածյալի և մեղադրյալի մեղավորությունը հիմնավորող, այնպես էլ նրանց արդարացնող, ինչպես նաև նրանց պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ 4. Կասկածյալի, մեղադրյալի և նրանց պաշտպանի հայտարարություններն իրենց անմեղության, կասկածյալին կամ մեղադրյալին արդարացնող, իրենց պատասխանատվությունը մեղմացնող ապացույցների առկայության մասին, ինչպես նաև քրեական դատավարության ընթացքում օրինականության խախտումների վերաբերյալ բողոքները պետք է մանրակրկիտ ստուգի քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը»։ Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի` «1. Հանցագործության համար կասկածվողը կամ մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով` դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով։ 2. Կասկածյալը կամ մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը։ Նրանց անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել պաշտպանության կողմի վրա։ Մեղադրանքի ապացուցման և կասկածյալին կամ մեղադրյալին ի պաշտպանություն բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը կրում է մեղադրանքի կողմը։ 3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։ 4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։ 5. Կասկածյալի կամ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվող խափանման միջոցները չեն կարող պարունակել պատժի տարրեր»։ Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի` «1. Ապացուցումը` գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է։ 2. Մեղադրյալի մեղքի և պատասխանատվությունը խստացնող հանգամանքների առկայության ապացուցման պարտականությունը կրում են քրեական հետապնդման մարմինները»։ Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի` «Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով»։ Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի` «1.Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից»։ 2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»։ Այսպիսով, դատարանն արձանագրում է, որ հետազոտված ապացույցների ընդհանուր ամբողջությունը վերլուծելով և գնահատելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից կայացված հիշյալ որոշման լույսի ներքո, դրանք համադրելով մեղադրանքի ձևակերպման, գործով հավաքված ապացույցների և դատարանի մոտ դրանց հիման վրա ձևավորված ներքին համոզմունքի հետ, հնարավոր չէ հանգել հիմնավոր հետևության առ այն, որ Ռաֆայել Խաչատրյանը 2015թ. հոկտեմբերի 24-ին, ժամը 14։00-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Նալբանդյան 28 հասցեում գործող «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի թիվ 0010 բաժանմունքում մոտ 15 րոպե կոպիտ կերպով խախտել է հասարակական կարգը, որն արտահայտվել է բաժանմունքի աշխատակիցների նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով և զուգորդվել «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի աշխատակից Գրիգոր Խաչատրյանի նկատմամբ բռնության գործադրմամբ։ Վերը նշվածից ելնելով դատարանը, հրապարակային դատաքննությամբ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի դրույթներին համապատասխան, հետազոտելով և գնահատելով ապացույցներն իրենց վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից` հիմնված ներքին համոզմամբ, սույն դատավճռում շարադրված հիմնավորումների և դրանց հիման վրա կատարված վերլուծության լույսի ներքո արձանագրում է, որ ապացուցված և հիմնավորված չէ այն հանգամանքը, որ Ռաֆայել Խաչատրյանը կատարել է սույն քրեական գործով մեղադրանքի որոշմամբ իրեն մեղսագրված` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքը։ Այլ կերպ, դատարանն արձանագրում է, որ այդ մեղադրանքով պետք է ճանաչվի և հռչակվի վերջինիս անմեղությունը։ Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալի գործողություններում բացակայում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասի հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը դատարանի` վերը շարադրված հիմնավորումներով ու պատճառաբանությամբ։ Վերը շարադրված պայմաններում և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ և 366-րդ հոդվածների նորմերով, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանվող Ռաֆայել Խաչատրյանի նկատմամբ պետք է կայացվի արդարացման դատավճիռ` հանցանքի կատարման մեջ նրան մեղսագրված արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի համաձայն դատարանը սահմանված հաջորդականությամբ պարտավոր է պատասխանել հետևյալ հարցերին. /…/ 1) ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը. 2) այդ արարքը համապատասխանում է արդյոք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին. 3) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի կողմից այդ արարքը կատարելը./../։ Նույն օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Արդարացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ ամբաստանյալի անմեղությունը` այն մեղադրանքով, որով նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ։ 2. Դատարանը պարտավոր է սույն օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի առաջին մասի 1-3-րդ կետերով և երկրորդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում տվյալ դատական նիստում կայացնել արդարացման դատավճիռ։» Օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետում սահմանված է, որ՝ « Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե` 2. արարքի մեջ հանցակազմ չկա.»։ ՀՀ Սահմանադրության 41-րդ հոդվածի համաձայն՝ «հանցագործության մեջ մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ օրենքով սահմանված կարգով դատարանի օրինական ուժի մեջ ստացած դատավճռով»։ Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի` «1. Արդարացված է այն անձը, որի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվել կամ քրեական գործով վարույթը կարճվել է սույն օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի առաջին մասի 1-3-րդ կետերով և երկրորդ մասով նախատեսված որևէ հիմքով, կամ որի նկատմամբ կայացվել է արդարացման դատավճիռ։ 2. Արդարացվածն իրավունք ունի բողոքարկել իր նկատմամբ քրեական գործի վարույթը կարճելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հիմքերը կամ արդարացման դատավճիռը։ 3. Արդարացվածն իրավունք ունի նաև պահանջել իրեն անօրինական ձերբակալման, կալանավորման, որպես մեղադրյալ ներգրավելու և դատապարտման հետևանքով պատճառված վնասի գույքային հատուցում ամբողջ ծավալով` հաշվի առնելով իրական հնարավոր բաց թողնված օգուտները։ 4. Արդարացվածը որպես հատուցում իրավունք ունի ստանալ` 1) աշխատավարձը, թոշակը, նպաստները, այլ եկամուտներ, որոնցից նա զրկվել է. 2) գույքի բռնագրավմամբ` այն պետության եկամուտ դարձնելու, քննություն իրականացնող մարմինների կողմից առգրավվելու, գույքի վրա կալանք դնելու հետևանքով պատճառված վնասը. 3) վճարված դատական ծախսերը. 4) փաստաբանին վճարված գումարները. 5) դատավճիռն ի կատար ածելիս վճարված կամ առգրավված տուգանքը։ 5. Գումարները, որոնք ծախսվել են անձին անազատության մեջ պահելու համար, դատական ծախսերը, ինչպես նաև անազատության մեջ պարտադիր աշխատանքներ կատարելու համար այդ անձի աշխատավարձը չեն կարող հանվել այն գումարից, որը ենթակա է վճարման քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի սխալի հետևանքով պատճառված վնասը հատուցելու համար։ 6. Այն դեպքում, երբ քրեական գործի վարույթը կարճվել է, քրեական հետապնդումը դադարեցվել է կամ արդարացման դատավճիռ է կայացվել հանցակազմի բացակայության հիմքով, սույն հոդվածով նախատեսված վնասի հատուցումը կատարվում է միայն քաղաքացիական դատավարության կարգով` քաղաքացիական հայցի լուծումից հետո։ 7. Այն դեպքում, երբ արդարացման դատավճիռը կամ քրեական գործը կարճելու կամ հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշումը, որի հիման վրա կատարվել է վնասի հատուցում, վերացվել է և համապատասխան անձի նկատմամբ նույն գործով կայացվել է մեղադրական դատավճիռ, գումարները, որոնք վճարվել են որպես վնասի հատուցում, կարող է առգրավել դատարանը, որոշման կատարման շրջադարձման կարգով։ 8. Արդարացվածն իրավունք ունի նաև` 1) վերականգնվել նախկին աշխատանքում (նախկին պաշտոնում), իսկ դրա անհնարինության դեպքում` ստանալ համարժեք աշխատանք (պաշտոն) կամ նախկին աշխատանքը (պաշտոնը) կորցնելու հետևանքով պատճառված վնասի դրամական փոխհատուցում. 2) ազատազրկման, կալանքի կամ ազատության սահմանափակման ձևով պատիժը կրել, ինչպես նաև կարգապահական գումարտակում պահվելու ժամանակը բոլոր տեսակի աշխատանքային ստաժների մեջ հաշվակցել. 3) հետ ստանալ նախկինում զբաղեցրած բնակելի տարածքը, իսկ դրա անհնարինության դեպքում` ստանալ բնակմակերեսով և գտնվելու վայրով համարժեք բնակելի տարածք. 4) զինվորական և այլ կոչումների վերականգնման` հաշվի առնելով երկարամյա ծառայությունը։ 9. Արդարացվածի պահանջով` 1) դատարանը կամ քննություն իրականացնող մարմինները պարտավոր են այդ մասին երկշաբաթյա ժամկետում հայտնել անձի նախկին և ներկա աշխատանքի, ուսման, բնակության վայր. 2) լրատվության միջոցը, որը հրապարակել է քրեական գործի վարույթով կասկածյալին կամ մեղադրյալին նշանակվող տեղեկություններ, պարտավոր է մեկ ամսվա ընթացքում հայտնել գործով կայացված վերջնական որոշման մասին։ 10. Քրեական հետապնդման մարմինը պարտավոր է գրավոր ներողություն հայցել արդարացվածից։ 11. Արդարացվածի մահվան կամ անգործունակության դեպքում պահանջի իրավունքը սույն հոդվածի չորրորդ, հինգերորդ և իններորդ մասերով անցնում է նրա մոտակա հերթի ժառանգներին»։ Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալին արդարացնելու պայմաններում նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը պետք է վերացնել։ 4. Եզրափակիչ մաս Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 35, 357-359, 360, 366, 367, 369-373-րդ հոդվածներով, դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում արդարացնել՝ ճանաչելով և հռչակելով նրա անմեղությունն այդ hոդվածով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ մեղսագրված արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով։ Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, վերացնել։ Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանին պարզաբանել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 66-րդ և 67-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարացվածի և նրան պատճառված /հնարավոր/ վնասի հատուցման` իրավունքներն ու հատուցման կարգը։ Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակման օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։ Դ Ա Տ Ա Վ Ո Ր Մ. Մ Ա Կ Յ Ա Ն |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 13-04-2016 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 18-05-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 105, 107 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 18-05-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 105, 107 |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-22383 |
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 22-09-2016 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 23-09-2016 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 24-09-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 105,107,118 |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 24-09-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 105,107,118 |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0289/01/15
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 16-05-2016 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 16-05-2016 |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Ա |
| Ազգանուն | Մարտիրոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Հ |
| Ազգանուն | Խաչատրյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Ռաֆայել Խաչատրյան Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Նարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանի/ ՀՀ քր. օր-ի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում արդարացնել՝ ճանաչելով և հռչակելով նրա անմեղությունն/ վերաբերյալ 13.04.2016թ-ի դատավճիռը և կայացնել մեղադրական դատավճիռ ու ամբաստանյալ Ռաֆայել Խաչատրյանին դատապարտել տուգանքի` նվազագույն աշխատավարձի 300- ապատիկի չափով: |
| Բողոքի ստացման կարգը | Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 23-05-2016 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 23-05-2016 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Ռուզաննա |
| Ազգանուն | Բարսեղյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Կարինե |
| Ազգանուն | Ղազարյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Դանիելյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 24-05-2016 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 08-06-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Չի կայացվել |
| Պատճառը | Դատավոր Ա.Դանիելյանի վատառողջ լինելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 22-06-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 08-07-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 13:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 21-07-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Չի կայացվել |
| Պատճառը | Դատախազի չներկայանալու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 01-08-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 11:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 01-08-2016 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Ռաֆայել |
| Ազգանուն | Խաչատրյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԿԴ/0289/01/15 Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ. ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Կ. ՂԱԶԱՐՅԱՆ Ա. ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ա. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ Ա. ՋՈՒԼՀԱԿՅԱՆԻ մասնակցությամբ` ՄԵՂԱԴՐՈՂ՝ Ա. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻ ՊԱՇՏՊԱՆ` Կ. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Ռ. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ 2016 թվականի օգոստոսի 01-ին Երևան քաղաքում դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կանոններով քննության առնելով ամբաստանյալ Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան) 2016 թվականի ապրիլի 13-ի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի դատախազի տեղակալ Ա. Մարտիրոսյանի և Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հ. Խաչատրյանի վերաքննիչ բողոքը՝ ՊԱՐԶԵՑ 1.Գործի դատավարական նախապատմությունը ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Գ. Սիմոնյանի 2015 թվականի հոկտեմբերի 30-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 13834615 քրեական գործը և ընդունել վարույթ: 2015 թվականի նոյեմբերի 18-ին նախաքննության մարմնի որոշմամբ Ռ. Խաչատրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին: Նախաքննության մարմնի 2015 թվականի նոյեմբերի 25-ի որոշմամբ Ռ.Խաչատրյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով: 2015 թվականի նոյեմբերի 27-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Գ. Սիմոնյանի որոշմամբ` թիվ 13834615 քրեական գործով Տիգրան Մխիթարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով` արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով: 2015 թվականի դեկտեմբերի 04-ին թիվ 13834615 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, որը 2015 թվականի դեկտեմբերի 08-ին ընդունվել է նույն դատարանի վարույթ: Առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. ապրիլի 13-ի դատավճռով`Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանն արդարացվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում` մեղսագրված արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով: Ռ. Խաչատրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, վերացվել է: Նշված դատավճռի դեմ 2016 թվականի մայիսի 16-ին վերաքննիչ բողոք են ներկայացրել Երևան քաղաքի դատախազի տեղակալ Ա. Մարտիրոսյանը և Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հ. Խաչատրյանը, իսկ 2016 թվականի մայիսի 25-ին սույն բողոքի գրավոր պատասխան է ներկայացրել Ռ. Խաչատրյանի պաշտպան Կ. Հակոբյանը: Թիվ ԵԿԴ/0289/01/15 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 2016թ. մայիսի 23-ին: 2016 թվականի մայիսի 24-ի որոշմամբ վերը նշված վերաքննիչ բողոքն ու դրա գրավոր պատասխանն ընդունվել են վարույթ և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության է նշանակվել վճռաբեկության կանոններով: 2. Գործի փաստական հանգամանքները Նախաքննության մարմնի կողմից ամբաստանյալ Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, 2015 թվականի հոկտեմբերի 24-ին՝ ժամը 14:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Նալբանդյան 28 հասցեում գործող <<Հայփոստ>> ՓԲԸ-ի թիվ 0010 բաժանմունքում մոտ 15 րոպե կոպիտ կերպով խախտել է հասարակական կարգը, որն արտահայտվել է բաժանմունքի աշխատակիցների նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով և զուգորդվել է <<Հայփոստ>> ՓԲԸ-ի աշխատակից Գրիգոր Խաչատրյանի նկատմամբ բռնություն գործադրելով: Այսպես. Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանն իր հարսնացուից` Անահիտ Սաղաթելյանից տեղեկանալով, որ աշխատանքի ընթացում <<Հայփոստ>> ՓԲԸ-ի աշխատակիցները վիրավորել են նրան` խուլիգանական մղումներից ելնելով, իր անձի առավելությունը ցուցադրելու նպատակով և իր վարքով հակադրվելով շրջապատին, արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելով գործող <<Հայփոստ>> ՓԲԸ-ի թիվ 0010 բաժանմունքի աշխատակիցների նկատմամբ` վիճաբանության մեջ է մտել Գրիգոր Խաչատրյանի հետ, որի ընթացքում հարվածներ հասցրել նրա կրծքավանդակին, դիտավորությամբ մոտ 15 րոպե տևողությամբ կոպիտ կերպով խախտել է հասարակական կարգը և խաթարել է <<Հայփոստ>> ՓԲԸ-ի թիվ 0010 բաժանմունքի բնականոն աշխատանքը: 3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները, պահանջը և վերաքննիչ բողոքի գրավոր պատասխանը Վերաքննիչ բողոքը և դրան ներկայացված պատասխանը քննվում են հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով` Բողոք բերած անձինք նշել են, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, ճիշտ չի կիրառել քրեական օրենքը, առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, չեն պահպանվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 48-րդ, 61-րդ հոդվածներով, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ, 107-րդ, 124-127-րդ հոդվածներով սահմանված պահանջները, խախտվել է նաև Սահմանադրությամբ պաշտպանվող շահերի անհրաժեշտ հավասարակշռությունը: Վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 23-րդ, 124-րդ, 127-րդ, 358-րդ հոդվածները, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի Շահեն Հախվերդյանի վերաբերյալ ԱՎԴ/0014/01/11 որոշումը՝ բողոքաբերները նշել են, որ ձեռք բերված և դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցների գնահատման գործընթացում դատարանը պետք է դրսևորի անկողմնակալ վերաբերմունք, չպետք է գերապատվություն տա այս կամ այն ապացույցին, իսկ դրանց արժանահավատությունը գնահատելիս պետք է համապատասխան հիմնավորումներ և պատճառաբանություններ ներկայացնի։ Բողոքաբերները նշել են, որ Ռ. Խաչատրյանի կատարած գործողությունների հետևանքով հասարակության անդամների, տվյալ դեպքում՝ «Հայփոստ>> ՓԲ ընկերության աշխատակիցների մեջ ակնհայտորեն առաջացել է վրդովմունք, նրանց անհարմարություն և լուրջ անհանգստություն է պատճառվել, ինչպես նաև աշխատանքային արարողությունը որոշակի ժամանակահատվածով կազմալուծվել է՝ բնականաբար, հիմնարկի բնականոն գործընթացը խաթարվել է։ Նշված հանգամանքի մասին է վկայում այն, որ իրենց նախաքննական ցուցմունքներում տուժող Գ. Խաչատրյանը, վկաներ Ա. Խաչատրյանը և Մ. Հարությունյանը նշել են, որ Ռ. Խաչատրյանը, մուտք գործելով փոստային բաժանմունք, մինչև տուժող Գ. Խաչատրյանի բաժանմունք վերադառնալը, այսինքն՝ նրա բացակայության պայմաններում, աշխատակիցների հանդեպ դրսևորել է անհարգալից վերաբերմունք, հնչեցրել է հայհոյանքներ, դեռ ավելին, անցել է օպերատորների սպասարկման վայր, աղմկել է և պահանջել, որպեսզի կանչեն իրենց տղամարդ աշխատակիցներին, հետևաբար, Ռ. Խաչատրյանի նման գործողությունների հետևանքով աշխատակիցների մոտ առաջացել է վրդովմունք, պատճառվել է անհարմարություն, մանավանդ, որ վերջինի վարքագիծը աշխատակիցների համար եղել է անակնկալ և անհասկանալի։ Այսինքն՝ Ռ. Խաչատրյանը նման վարքագիծ սկսել է դրսևորել տուժող Գ. Խաչատրյանի բացակայությամբ, ինչը չի ընդհատվել, դեռ ավելին՝ տուժող Գ. Խաչատրյանի հայտնվելուն զուգահեռ շարունակվել է՝ վերածվելով ծեծկռտուքի և քաշքշուկի, որի ընթացքում Ռ. Խաչատրյանի հասցրած հարվածներից երկուսը դիպել են վկա Ա. Խաչատրյանին, իսկ դադարել է այն ժամանակ, երբ վկա Մ. Հարությունյանը փորձել է զանգահարել ոստիկանություն, իսկ վկա Ա. Խաչատրյանը, նկարագրված իրավիճակով պայմանավորված, անմիջապես վազել և կանչել է նախարարության շենքում ծառայություն իրականացնող ոստիկանին։ Նշված հանգամանքն առնվազն վկայում է աշխատակիցների մոտ լուրջ անհանգստության, ինչու չէ նաև Ա. Խաչատրյանի մոտ առողջության, գույքի պահպանության հարցում առաջացած վախի զգացումի առկայության մասին, հակառակ, դեպքում, եթե լուրջ անհանգստություն, վոդովմունք կամ վախի զգացում չլիներ, ապա կարիք չէր լինի բաժանմունքի երկու աշխատակցի կողմից ոստիկանություն զանգահարել փորձելու և ոստիկանության աշխատակցին կանչելու համար։ Անդրադառնալով Առաջին ատյանի դատարանի կողմից արձանագրած այն հանգամանքին, որ աշխատակիցներին լուրջ անհանգստություն չի պատճառվել, բողոքաբերները նշել են, որ դատարանի կողմից նշված «աշխատակիցներից ոմանք» ձևակերպումը կարող է վերաբերվել միայն Զ. Ղանդոյանին, ով միայն սկզբնական պահին չի խառնվել, սակայն, հաճախորդին արագ սպասարկելուց հետո ևս փորձել է բաժանել վիճաբանողներին, դեռ ավելին՝ դատարանում հայտնել է, որ վիճաբանության ընթացքում Գ.Խաչատրյանին մի կողմ է քաշել, գտնվել է մեջքով դեպի Ռ. Խաչատրյանը, իսկ Մ. Հարությունյանը դատարանում հայտնել է, որ ոստիկանին կանչելու անհրաժեշտությունը եղել է, քանի որ վախ կար, որ հետո կարող են խնդիրներ առաջանալ։ Նշված բոլոր հանգամանքների առկայությունը արդեն իսկ վկայում է Ռ. Խաչատրյանի կողմից դրսևորած վերաբերմունքի բացահայտ անհարգալից լինելու մասին, որն արտահայտվել է մարդկային համակեցության կանոնների նկատմամբ ակնհայտ արհամարհանք դրսևորելու, հասարակական վայրերում վարքագծի կանոնները ցուցադրական կերպով անտեսելու, շրջապատի մարդկանց հակադրվելու ձևով, այսինքն՝ Ռ. Խաչատրյանի գործողությունները որևէ կերպ չեն կարող գնահատվել որպես պարկեշտ և պատշաճ վարքագիծ, առհասարակ նման պայմաններում խոսք չի կարող լինել բարեկրթության մասին։ Անդրադառնալով Ռ. Խաչատրյանի մոտ խուլիգանական մղումների առկայությանը, բողոքաբերները նշել են, որ վերջինս աղմկելով մուտք է գործել բաժանմունք, անհարգալից վերաբերմունք դրսևորել այնտեղ ներկա աշխատակիցների նկատմամբ, հայհոյել է և հատկանշական է, որ նման վարքագիծ դրսևորել է տուժող Գ. Խաչատրյանի բացակայության պայմաններում, որպիսի հանգամանքի պայմաններում դատարանի այն հետևությունը, որ Ռ. Խաչատրյանի՝ «Հայփոստ>> ՓԲ ընկերության բաժանմունքում դրսևորած վարքագիծն ուղղված է եղել կոնկրետ անձի՝ Գ. Խաչատրյանի և ոչ թե բաժանմունքի աշխատակիցների դեմ, անհիմն է այն պարզ պատճառով, որ այն դեպքում, երբ տվյալ հասարարական վայրում բացակայում է կոնկրետ անձը, ում հետ կարող էր վիճաբանություն առաջանալ և որտեղ վերջինի բացակայության պայմաններում դրսևորվում է նման վարքագիծ, ապա այստեղ խոսք չի կարող լինել այն մասին, որ Ռ. Խաչատրյանի վարքագիծն ուղղված է եղել տուժող Գ. Խաչատրյանի դեմ։ Անդրադառնալով տուժողի հակաբարոյական վարքագծին, բողոք բերած անձինք նշել են, որ Առաջին ատյանի դատարանը նման եզրահանգման է եկել՝ հիմնվելով բացառապես ամբաստանյալ Ռ. Խաչատրյանի և վկա Ա. Սաղաթելյանի ցուցմունքների վրա, այն մասով, որ տուժող Գ. Խաչատրյանը մի քանի անգամ կոպիտ կերպով դիտողություններ է արել Ա. Սաղաթելյանին, ինչից վերջինս վիրավորվել և հուզվել է, նաև այդ մասին տեղեկացրել է Ռ. Խաչատրյանին, սակայն, քրեական գործի քննության ընթացքում ձեռք չեն բերվել փաստական տվյալներ այն մասին, թե կոնկրետ ինչ կերպ են այդ դիտողություններն արվել և արդյոք դրանք իրենց մեջ վիրավորանք պարունակել են, թե ոչ։ Դեռ ավելին՝ հիմնավորվել է, որ տուժող Գ. Խաչատրյանը Ա. Սաղաթելյանին դիտողություն է արել վերջինիս աշխատանքային պարտականությունների կատարման հետ կապված, այսինքն՝ դրանք կրել են բացառապես աշխատանքային բնույթ, բացի այդ, Ա. Սաղաթելյանն իր աշխատակիցների բնութագրմամբ եղել է շուտ հուզվող, ամեն չնչին առիթով սրտնեղել է, նաև հանդես է եկել արտահայտությամբ, որ իրեն դիտողություն կարող է անել միայն իր հայրիկը, այսինքն՝ վերջինս հակված չի եղել նույնիսկ որևէ մեկից աշխատանքային բնույթի դիտողություններ ընդունելու, ինչը, սակայն, աշխատանքային հարաբերություններում օրինաչափ է և չի կարող դիտվել որպես հակաբարոյական կամ հակաիրավական։ Այսինքն՝ դատարանը տուժող Գ, Խաչատրյանի գործողությունները հակաբարոյական է որակել՝ հիմնվելով վկա Ա. Սաղաթելյանի անձնական հատկանիշների, նրա և Ռ. Խաչատրյանի սուբյեկտիվ ընկալումների վրա, այն, որ Գ. Խաչատրյանը, բացառապես աշխատանքային բնույթի դիտողություններ անելով, դրսևորել է հակաբարոյական վարքագիծ։ Մինչդեռ, դատարանը տուժողի գործողությունները հակաբարոյական գնահատելու համար, պետք է հիմք ընդուներ ոչ թե սուբյեկտիվ պատկերացումները, այլ հասարակության մեջ համընդհանուր ճանաչում գտած բարոյական արժեքների գնահատման չափանիշները։ Վկայակոչելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի Խաչիկ Հովասափի Ղազարյանի վերաբերյալ ԵԷԴ/0138/01/09 որոշումը՝ բողոքաբերները նշել են, որ տուժողի կողմից հակաբարոյական վարքագիծ չի դրսևորվել, վկա Ա. Սաղաթելյանի մոտ առաջացած հուզական վիճակը պայմանավորված է եղել վերջինիս անձնային հատկանիշներով /նեղացկոտ, շուտ հուզվող և այլն/, հետևաբար, դատարանի հետևությունն այն մասին, որ Ռ. Խաչատրյանի գործողություններում բացակայել են խուլիգանական դրդումները, և նրա արարքը պայմանավորված է եղել հուզական վիճակով, անհիմն են, քանի որ Ա. Սաղաթելյանի մոտ անձնական հատկանիշներով պայմանավորված հուզական վիճակի առկայությամբ Ռ. Խաչատրյանի մոտ առաջացած հուզական վիճակը որևէ կերպ չի կարող նույնանալ Վճռաբեկ դատարանի վերը նշված որոշմամբ նկարագրված հակաբարոյական վարքագծի դրսևորման ադյունքում ձևավորված հուզական վիճակի հետ։ Այլ կերպ ասած՝ Ա. Սաղաթելյանը, լինելով, Ռ. Խաչատրյանի հարսնացուն, կարելի է արձանագրել անվիճելի փաստ, որ վերջինս քաջատեղյակ էր իր հարսնացուի անձնային հատկանիշների, մասնավորապես, չնչին առիթներով հուզական լինելու հանգամանքի մասին։ Այսինքն՝ նման հանգամանքը դատարանի կողմից ողջամտորեն չպետք է դրվեր Ռ. Խաչատրյանի մոտ առաջացած հուզական վիճակը գնահատելու հիմքում, դեռ ավելին նման պայմաններում՝ վերջինիս մոտ չէր կարող ձևավորվել հակակրանք Գ. Խաչատրյանի հանդեպ: Բողոքաբերները նշել են, որ նախաքննության ընթացքում որպես կասկածյալ հարցաքնվելիս Ռ. Խաչատրյանը հայտնել է, որ իր գործողությունների արդյունքում խաթարվել է «Հայփոստ»–ի աշխատանքը և իր գործողություններն անհարգալից վերաբերմունք են ունեցել փոստի աշխատակիցների նկատմամբ, որպիսի հակասությունը Ռ. Խաչատրյանը պարզաբանել է նրանով, որ ինքը չի հասկացել խաթարել բառի իմաստը, հետագայում նշված հանգամանքին ուշադրություն է դարձրել և այժմ հասկացել է, որ իրականում իր գործողություններով չի խաթարվել բաժանմունքի աշխատանքը, ինքն իրականում շատ քաղաքավարի է մոտեցել աշխատակիցներին և նրանցից հարցրել է, թե որտեղ է Գ. Խաչատրյանը։ Նշված ապացույցների արժանահավատությունը գնահատելու տեսանկյունից բողոքաբերները նշել են, որ դատարան հրավիրված տուժող Գ. Խաչատրյանը և վկա Մ. Հարությունյանը մինչև ցուցմունք տալը, դատարանից խնդրեցին հիմք ընդունել իրենց նախաքննական ցուցմունքները, բացի այդ՝ տուժող Գ. Խաչատրյանը հայտարարեց, որ բողոք ու պահանջ չունի ամբաստանյալ Ռ. Խաչատրյանից։ Ասվածը հիմք է տալիս ենթադրելու, որ տուժող Գ. Խաչատրյանը հաշտվել է ամբաստանյալի հետ, հետևաբար, բողոք ու պահանջ չունենալով ամբաստանյալից, բնականաբար, չի ցանկանում, որպեսզի վերջինս ենթարկվի պատասխանատվության և պատժի, սակայն, քանի որ ամբաստանյալին մեղսագրվող արարքը չի հանդիսանում մասնավոր հետապնդման գործ, ուստի տուժողը դատարանում փորձել է հնարավորինս այսպես ասած մեղմ ներկայացնել ամբաստանյալի գործողությունները, այն է՝ հերքել է Ռ. Խաչատրյանի կողմից իրեն հայհոյելու, վիրավորելու, աշխատակիցների նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու հանգամանքները, միաժամանակ, ընդունել է, որ ամբաստանյալն իրեն միայն մեկ անգամ է հարվածել։ Պետք է նշել, որ նույն տրամաբանությամբ պետք է մեկնաբանել նաև վկաներ Մարգարիտա Հարությունյանի և Ալվարդ Խաչատրյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքների միջև առկա հակասությունների պատճառները: Պետք է նշել, որ նման հակասական ցուցմունքների առկայության պայմաններում դատարանը, սակայն, հիմք է ընդունել այն, որ որպես վկա հարցաքննված աշխատակիցները հայտնել են, որ Ռ. Խաչատրյանի գործողություններն ուղղված են եղել Գ. Խաչատրյանի դեմ, այլ ոչ թե իրենց, մինչդեռ վերջիններս իրենց նախաքննական ցուցմունքներում հայտնել էին, որ Ռ. Խաչատրյանը, մտնելով բաժանմունք, աղմկել է, իրենց հետ խոսել է կոպիտ տոնով, իրենց նկատմամբ դրսևորել է անհարգալից վերաբերմունք։ Բողոքաբերները, վկայակոչելով տուժող Գ. Խաչատրյանի, վկաներ Հ. Հարությունյանի, Ա.Խաչատրյանի և Զ. Ղանդոյանի ցուցմունքները նշել են, որ վերջիններով հաստատվում է, որ վիճաբանություն է տեղի ունեցել ամբաստանյալի և տուժող Գ. Խաչատրյանի միջև, ընդ որում, ամբաստանյալը մտել է բաժանմունք, աղմկել, անհարգալից վերաբերմունք դրսևորել աշխատակիցների նկատմամբ, պահանջել, որպեսզի կանչեն իրենց տղաներին, անցել է աշխատանքային տարածք, այդ ժամանակ, նրան է մոտեցել Գ. Խաչատրյանը, ով կարծել է, որ աղմուկ բարձրացրած երիտասարդը դժգոհ հաճախորդ է, իրեն քաղաքավարի է դրսևորել, հանգիստ տոնով փորձել է պարզաբանում ստանալ, չի հասցրել բան ասել, իսկ ամբաստանյալն անսպասելի հարվածել է վերջինիս, շարունակել հարվածներ հասցնել, բացի այդ Գ. Խաչատրյանի կողմից Ա. Սաղաթելյանին անձնական վիրավորանք հասցնելու մասին որևէ տեղեկություն չեն հայտնել, դեռ ավելին, նշել են, որ դիտողություն է արվել, որը եղել է աշխատանքային բնույթի, միաժամանակ, միջադեպի արդյունքում բաժանմունքի բնականոն աշխատանքը խաթարվել է, ընդ որում, Մ. Հարությունյանի, ինչպես նաև Ա. Խաչատրյանի մոտ առաջացել է անհանգստություն, վախ և հուզվածություն, իսկ այնտեղ ներկա գտնված մեկ կամ երկու հաճախորդները, ինչպես նշվել է Զ. Ղանդոյանի կողմից, անմիջապես գնացել են՝ չնայած նրան, որ վերջիններս իրենց դատաքննական ցուցմունքներում, վերը նշված պատճառաբանությամբ փորձել են վիճաբանության տևողությունը ավելի քիչ ներկայացնել, այնուհանդերձ, պետք է նշել, որ բաժանմունքի բնականոն աշխատանքը խաթարվել է, ինչի մասին է վկայում Ա. Խաչատրյանի կողմից դատարանում հայտնած այն տեղեկությունը, որ իրենք շատ ծանրաբեռնված են աշխատում և նույնիսկ ծանրաբեռնվածության պատճառով կիրակի օրերին են աշխատանքի գնում։ Բացի այդ, անհրաժեշտ է ուշադրություն դարձնել նաև նրան, որ Ա. Խաչատրյանի կողմից ոստիկանին հրավիրելը ենթադրում է, որ իրավիճակը եղել է բավականին անկառավարելի, հակառակ դեպքում, Ալվարդ Խաչատրյանի կողմից վերջինիս անմիջապես հրավիրելու անհրաժեշտությունը չէր լինի։ Անդրադառնալով ամբաստանյալի ցուցմունքին, բողոքաբերները նշել են, որ Ռ. Խաչատրյանը ևս, դատարանում տալով իր նախաքննական ցուցմունքից էականորեն տարբերվող ցուցմունք, այն է՝ հերքել է իր գործողությունների արդյունքում բաժանմունքի բնականոն աշխատանքի խաթարումը, դրանցով աշխատակիցների նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելը, ինչպես նաև իր կողմից հայհոյանքներ և վիրավորական արտահայտություններ հնչեցնելը, դրանով փորձում է խուսափել պատասխանատվությունից, քանի որ ինչպես արդեն նշվեց, տուժողի և վկաների գիտակցմամբ և ընկալմամբ իրենց բաժանմունքի բնականոն աշխատանքը խաթարվել է, որպիսի հանգամանքն արդեն իսկ հիմնավորվել է նրանց ցուցմունքներով, իսկ հակառակ դրան, ամբաստանյալի ընկալմամբ աշխատանքը չի խաթարվել, սակայն, պետք է նշել, որ աշխատանքի բնականոն ընթացքի խաթարվելու կամ չխաթարվելու օբյեկտիվ գնահատականը կարող է տրվել անմիջականորեն այդ աշխատանքը կատարող անձի կամ անձանց կողմից, տվյալ դեպքում, «Հայփոստ»-ի աշխատակիցներ հանդիսացող տուժողի և վկաների, քանի որ տվյալ աշխատանքն իրենք են կատարելիս եղել, այլ ոչ թե ամբաստանյալը, այստեղից էլ հետևություն, որ ամբաստանյալի այն պնդումը, թե իր գործողությունների արդյունքում բաժանմունքի աշխատանքը չի խաթարվել, չի կարող դիտվել արժանահավատ։ Բացի այդ, գործի քննությամբ չի հիմնավորվել, որ տուժող Գ. Խաչատրյանը որևէ անձնական վիրավորանք է հասցրել Անահիտ Սաղաթելյանին, դեռ ավելին, հիմնավորվել է, որ տուժողը միայն աշխատանքային դիտողություն է արել նրան, իսկ Ա. Սաղաթելյանը շուտ հուզվող է, բացի այդ, ամբաստանյալն անձամբ չի ճանաչել Գ. Խաչատրյանին, իսկ ամբաստանյալի կողմից տուժողի հանդեպ դրսևորած կտրուկ ու անակնկալ գործողությունները, այն է՝ առանց տուժողի հետ հանգիստ պայմաններում հանդիպելու, վերջինից պարզաբանումներ ստանալու՝ բաժանմունքում աղմուկ բարձրացնելը, տուժողին բաժանմունքում փնտրելը և տեսնելուն պես անմիջապես հարված հասցնելը, արդեն իսկ բացառում է ամբաստանյալի և տուժողի միջև միջանձնային հարաբերության առկայությանը և դրանով պայմանավորված վիճաբանության առաջացումը։ Ըստ բողոքաբերների՝ Առաջին ատյանի դատարանը, գործով տուժողի և վկաների, ինչու չէ՝ նաև ամբաստանյալի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքների միջև էական հակասությունների առկայության պայմաններում, գործում առկա ապացույցները գնահատելիս, հիմք է ընդունել վերջիններիս դատաքննական ցուցմունքները, իր նմանօրինակ գործողություններով չեզոքացրել է նախաքննության ընթացքում ձեռք բերված թույլատրելի ապացույցի իմաստը՝ անտեսելով օրենքով սահմանված կարգով սուտ ցուցմունք տալու համար քրեական պատասխանատվության ենթարկվելու մասին նախազգուշացված անձի նախաքննության ընթացքում տված և դատարանում հետազոտված ցուցմունքի առկայությունն ընդհանրապես՝ այդ կերպ տուժող Գ. Խաչատրյանի, վկաներ Ա. Խաչատրյանի և Մ. Հարությունյանի դատաքննական ցուցմունքները նախաքննականի նկատմամբ առավել նախապատվելի և արժանահավատ դարձնելով՝ առանց որևէ հիմնավորման։ Ելնելով վերոգրյալից բողոքաբերները խնդրել են Վերաքննիչ դատարանին՝ Առաջին ատյանի դատարանի 2016 թվականի ապրիլի 13-ի դատավճիռն ամբողջությամբ բեկանել և կայացնել մեղադրական դատավճիռ՝ ամբաստանյալ Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանին դատապարտելով տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի 300-ապատիկի չափով: Վերաքննիչ բողոքի գրավոր պատասխանում Ռ. Խաչատրյանի պաշտպան Կ. Հակոբյանը նշել է, որ մեղադրողների բողոքն անհիմն է, այն չի բխում ինչպես ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 30.03.2012թ. Շ. Հախվերդյանի վերաբերյալ ԱՎԴ/0014/01/11 գործով որոշման դիրքորոշումներից, այնպես էլ գործով դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցներից։ Պաշտպանը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը հիմնավոր է, այն կայացվել է ինչպես ներպետական, այնպես էլ ՀՀ ստանձնած միջազգային պարաավորություններին համապատասխան։ Առաջին ատյանի դատարանը, հետազոտելով և գնահատելով տուժողի, վկաների և ամբաստանյալի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները, այդ թվում նաև նախաքննական ցուցմունքների հրապարակումից հետո անճշտությունները դատաքննական ցուցմունքներով պարզաբանելուց հետո, իրավացիորեն արձանագրել է, որ հաստատվել են քննվող քրեական գործով Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշման 29-րդ կետում սահմանված և խուլիգանության հանցակազմի հատկանիշը բացառող կետերից առնվազն երեքը, որոնք վկայակոչվել են նաև վերաքննիչ բողոքում։ Այս առումով անհիմն են մեղադրողների այն պնդումները, որ դատավճիռ կայացնելիս դատարանը հենվել է միայն դատաքննական ցուցմունքների վրա, քանի որ իրականում դատարանը, կատարելով գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտություն, հաշվի է առել ու գնահատել նաև նախաքննության ընթացքում տուժողի, վկաների տված ցուցմունքները։ Միայն նշված պահանջների պահպանմամբ դատաքննությունից հետո դատարանը, անդրադառնալով Վճռաբեկ դատարանի կողմից սահմանված հիշյալ պայմաններից յուրաքանչյուրին, հաստատված է համարել այն հանգամանքը, որ տվյալ օրը հիշյալ անձանց աշխատավայրում իրավիճակը եղել է սովորականի նման, սակայն շուրջ 10-15 րոպե աշխատանքի բնականոն ընթացքը կտրուկ փոփոխվել է՝ Ռաֆայել և Գրիգոր Խաչատրյանների միջև առաջացած վիճաբանության հետևանքով։ Նման պարագայում, դատարանը չի բացառել, որ Ռ. Խաչատրյանի դրսևորած վարքագծի հետևանքով ընկերության աշխատակիցների մոտ կարող էր առաջանալ լարվածություն, տագնապ, ինչու չէ նաև վախ, քանի որ մի քանի րոպե տևած վիճաբանությունը ծագել է բոլորի համար անսպասելի ձևով։ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի հետևությունն այն մասին, որ Ռ. Խաչատրյանի կողմից հասարակական կարգի նկատմամբ դրսևորած խախտումը չի կարող գնահատվել որպես կոպիտ, և դատարանին բերել այն եզրահանգման, որ նրա գործողությունների հետևանքով հասարակությանը լուրջ անհանգստություն է պատճառվել, մեղադրողները, համարելով անհիմն, վկայակոչել են տուժող Գ. Խաչատրյանի, վկաներ Ա. Խաչատրյանի, և Մ.Հարությունյանի սկզբնական նախաքննական ցուցմունքները, սակայն նախաքննական վկայակոչված ցուցմունքները եղել էն թերի, դրանցում տեղ գտած մի շարք անճշտությունները շտկվել էին դեռևս նախաքննության փուլում: Գործի հանգամանքների վերաբերյալ թե նախաքննական, թե դատաքննական ցուցմունքներն օբյեկտիվ ներկայացնելու պայմաններում ակնհայտ է դառնում վերաքննիչ բողոքի անհիմն լինելու փաստը։ Պաշտպանը նշել է, որ տուժող Գ.Խաչատրյանը, վկաներ Ա. Խաչատրյանը և Մ. Հարությունյանը դատաքննության ընթացքում ևս հերքել են աշխատանքների խաթարվելու հանգամանքը: Պաշտպանը նշել է, որ հիմնազուրկ են, գործով ձեռք բերված որևէ ապացույցից չեն բխում մեղադրողների այն պնդումները, որ նախաքննական ցուցմունքներում տուժող Գ.Խաչատրյանը, վկաներ Ա. Խաչատրյանը և Մ. Հարությունյանը նշել են, որ Ռ.Խաչատրյանը, մուտք գործելով փոստային բաժանմունք, մինչև տուժող Գ.Խաչատրյանի բաժանմունք վերադառնալը, այսինքն նրա բացակայության պայմաններում, աշխատակիցների հանդեպ դրսևորել է անհարգալից վերաբերմունք, հնչեցրել է հայհոյանքներ, դեռ ավելին, անցել է օպերատորների սպասարկման վայր, աղմկել է և պահանջել, որպեսզի կանչեն իրենց տղամարդ աշխատակիցներին։ Պաշտպանը, վկայակոչելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում արված հետևությունները, նշել է, որ տեղին չեն դատարանում մեղադրանքի կողմի պնդումներն այն մասին, թե ամբաստանյալի գործողությունների արդյունքում արդեն իսկ առկա է խուլիգանության հանցակազմը, ելնելով լոկ այն բանից, որ նրա գործողությունների արդյունքում խաթարվել է «Հայփոստ» ՓԲԸ համապատասխան բաժանմունքի աշխատանքները։ Վերաքննիչ բողոքի պատասխանում պաշտպանը, անդրադառնալով դատարանի կողմից Գ.Խաչատրյանի կողմից Ա.Սաղաթելյանի նկատմամբ նախկինում դրսևորած, վերջինիս կողմից որպես հակաբարոյական ընկալված և նույնությամբ նշանածին՝ Ռ.Խաչատրյանին, փոխանցած վարքագծի վերաբերյալ մեղադրողների գնահատականին, ընդգծել է, որ դատարանի վերլուծությունը տուժող Գ.Խաչատրյանի հակաբարոյական վարքագիծ դրսևորելու վերաբերյալ մեղադրողներն անհիմն են գնահատել։ Պաշտպանը գտել է, որ վկա Ա. Սաղաթելյանը, անծանոթ միջավայրում ենթարկվելով տուժող Գ.Խաչատրյանի կոպիտ դիտողությանը, կնքված ծրարները հաճախորդի ձեռքից խլելը և Ա.Սաղաթելյանի դիմաց նետելը /հիմք՝ Ա.Սաղաթելյանի ցուցմունքը/, լուրջ շեղում է էթիկայի կանոններից, որը վիրավորել է երիտասարդ աղջկա պատիվը, հանգեցրել սեփական ինքնագնահատականի իջեցման, որի պատճառով վերջինս հուզվել և արտասվել է։ Այդպիսի գործողությունը ոչ մի կապ չունի աշխատանքային գործունեության հետ կապված դիտողության հետ, և ինչպես նշվել է նախադեպային որոշմամբ, աչքի է ընկել բավականաչափ ցինիզմով և հանդգնությամբ։ Այդ պատճառով դատարանի հետևությունը ոչ միայն բխել է մեղադրողների կողմից վկայակոչված նախադեպային որոշման պահանջներից, այլև իրականում նշված հանգամանքն էական նշանակություն է ունեցել Ռ.Խաչատրյանի՝ տուժող Գ.Խաչատրյանի նկատմամբ հակակրանքի առաջացման, ի վերջո քննարկվող դեպքի ժամանակ վիճաբանության առաջացման համար։ Պաշտպանը նշել է, որ մեղադրողների վերլուծությունը, ամբաստանյալի նախաքննական ցուցմունքից էականորեն տարբերվող ցուցմունք տալու վերաբերյալ, իրականությանը չի համապատասխանում, քանի որ վերջինս կրկնելով նախաքննական ցուցմունքները միայն պարզաբանել է, որ չի հասկացել իր գործողությունների արդյունքում բաժանմունքի բնականոն աշխատանքի խաթարում, դրանցով աշխատակիցների նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորել բառերի իմաստը, իրականում իր գործողություններով չի խաթարվել բաժանմունքի աշխատանքը, ինքն իրականում քաղաքավարի է մոտեցել աշխատակիցներին և նրանցից հարցրել է, թե որտեղ է Գ.Խաչատրյանը։ Այդ մասին նախաքննական ցուցմունքում գրել է քննիչի թելադրանքով, ընդ որում այն նախադասությունից հետո, որ իր գործողություններն ուղղված են եղել միայն Գրիգորի դեմ։ Մեղադրողների այն պնդումները, որ տուժող Գ. Խաչատրյանի կողմից Ռ. Խաչատրյանի նկատմամբ բողոք ու պահանջ չունենալու մասին հայտարարելը հիմք է տվել ենթադրել, որ նա հաշտվել է ամբաստանյալի հետ, չի ցանկացել, որ վերջինս ենթարկվի քրեական պատասխանատվության, այդ պատճառով էլ հնարավորինս մեղմ է ներկայացրել ամբաստանյալի գործողությունները, հերքել է Ռ. Խաչատրյանի կողմից իրեն հայհոյելու, վիրավորելու, աշխատակիցների նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու հանգամանքները, ընդունել է ամբաստանյալի կողմից միայն մեկ անգամ հարվածելու հանգամանքը՝ իրականության հետ ոչ մի կապ չունի։ Մեղադրողները նման ենթադրության ոչ մի հիմք չեն ունեցել այն պարզ պատճառով, քանի որ լինելով փորձառու իրավաբաններ, օբյեկտիվության դեպքում պետք է ընդունեն, որ բազմաթիվ դատական նիստերի ընթացքում տուժողները կատարում են նման հայտարարություններ, ինչն ուղղակի տարբերվում է քրեական պատասխանատվության չենթարկելու վերաբերյալ դատարանին ուղղված խնդրանքից։ Բացի այդ, տուժողի ամբաստանյալի հետ հաշտվելու հիմքով ցուցմունք փոխելու վերաբերյալ եզրահանգումները չեն բխում քրեական գործի նյութերից այն պարզ պատճառով, որ մինչ դատաքննությունը, նախաքննության ընթացքում տուժող Գ.Խաչատրյանն արդեն իսկ հերքել էր Ռ.Խաչատրյանի կողմից իրեն հայհոյելու, վիրավորելու, աշխատակիցների նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու հանգամանքները, ընդունել է ամբաստանյալի կողմից միայն մեկ անգամ հարվածելու հանգամանքը։ Ներկայացված փաստարկները վերաբերում են մեղադրողների՝ մյուս վկաների ցուցմունքների կապակցությամբ ներկայացված գնահատականներին, քանի որ վկաները ոչ մի առնչություն չունենալով ամբաստանյալի, «Հայփոստ>> ՓԲԸ-ից ազատված Ա.Սաղաթելյանի հետ, որևէ պատճառ չեն ունեցել ցուցմունքները փոխելու համար։ Վերաքննիչ բողոքի գրավոր պատասխանում պաշտպանն անդրադարձել է նաև մեղադրողների կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքի պահանջին, այն է` դատապարտել Ռ. Խաչատրյանին 300.000 ՀՀ դրամ տուգանքի, և նշել, որ այն հակասում է Առաջին ատյանի դատարանում ներկայացված պահանջի հետ, քանի որ մեղադրողներն Առաջին ատյանի դատարանում ամբաստանյալի վերաբերյալ միջնորդել են նշանակել պատիժ տուգանքի ձևով՝ 200.000 ՀՀ դրամի չափով։ Ելնելով վերոգրյալից պաշտպանը խնդրել է՝ մերժել Առաջին ատյանի դատարանի արդարացման դատավճռի դեմ մեղադրողներ Ա.Մարտիրոսյանի և Հ. Խաչատրյանի վերաքննիչ բողոքը: Վերաքննիչ դատարանում մեղադրող Ա. Մարտիրոսյանը պնդեց վերաքննիչ բողոքը` խնդրելով բավարարել այն: Ամբաստանյալ Ռ. Խաչատրյանի պաշտպան Կ. Հակոբյանն առարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ` խնդրելով Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը թողնել օրինական ուժի մեջ: Ամբաստանյալ Ռ. Խաչատրյանը միացավ պաշտպանի դիրքորոշմանը: 4. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին դատախազ Ա. Մարտիրոսյանի ելույթը, ամբաստանյալ Ռ. Խաչատրյանի և վերջինիս պաշտպան Կ. Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքի դեմ առարկությունները, ինչպես նաև ուսումնասիրելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը՝ թողնել օրինական ուժի մեջ` հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն` <<1. Խուլիգանությունը՝ դիտավորությամբ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելը, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով՝ պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի առավելագույնը հիսնապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ մինչև մեկ ամիս ժամկետով: 2.Նույն արարքը, որը զուգորդվել է անձի նկատմամբ բռնություն գործադրելով կամ դա գործադրելու սպառնալիքով, ինչպես նաև ուրիշի գույքը ոչնչացնելով կամ վնասելով՝ պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկից երեքհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ մեկից երեք ամիս ժամկետով կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:>>: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը ներկայացվում են բացառապես վերաքննիչ բողոքում, և դրանք չեն կարող փոփոխվել և լրացվել գործի դատական քննության ընթացքում: Քրեադատավարական օրենսդրության խնդիրներն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 2-րդ հոդվածի համաձայն` քրեական դատավարությունն իրականացվում է ապահովելու համար` 1/ անձի, հասարակության և պետության պաշտպանությունը հանցագործությունից. 2/ անձի և հասարակության պաշտպանությունը պետական իշխանության ինքնիրավ գործողություններից և չարաշահումներից` կապված իրական կամ ենթադրվող հանցավոր արարքի հետ: Քրեական դատավարություն իրականացնող մարմինները պարտավոր են ձեռնարկել բոլոր միջոցառումները, որպեսզի իրենց գործունեության արդյունքում` 1/ քրեական օրենսգրքերով չթույլատրված արարք կատարած յուրաքանչյուր ոք բացահայտվի և քրեական օրենքով նախատեսված դեպքերում և սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով պատասխանատվության ենթարկվի. 2/ ոչ մի անմեղ անձ հանցանքի կատարման մեջ չկասկածվի, չմեղադրվի և չդատապարտվի. 3/ ոչ ոք անօրինական և կամ առանց անհրաժեշտության չենթարկվի դատավարական հարկադրանքի միջոցների, պատժի, իրավունքների և ազատությունների այլ սահմանափակման: Անմեղության կանխավարկածի հիմնարար քրեադատավարական սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ, նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի: Մրցակցության հիմնարար քրեադատավարական սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` դատարանը հանդես չի գալիս մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և արտահայտում է իրավունքի շահերը, նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` քրեական գործը քննող դատարանը, պահպանելով օբյեկտիվությունը և անկողմնակալությունը, մեղադրանքի և պաշտպանության կողմերի համար ստեղծում է գործի հանգամանքների բազմակողմանի և լրիվ հետազոտման անհրաժեշտ պայմաններ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի համաձայն` դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ, նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` քրեական գործով ապացույցներ են ցանկացած փաստական տվյալներ, որոնց հիման վրա օրենքով որոշված կարգով հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը պարզում են քրեական օրենսգրքով նախատեսված արարքի առկայությունը կամ բացակայությունը, այդ արարքը կասկածյալի կամ մեղադրյալի կողմից կատարելը կամ չկատարելը և մեղադրյալի մեղավորությունը կամ անմեղությունը, ինչպես նաև գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում` 1/ դեպքը և հանգամանքները/կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն/. 2/ կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին. 3/ հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները. 4/ անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ. 5/ քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները. 6/ այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով>>: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ապացուցումը` գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն` գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշմամբ արտահայտած իրավական դիրքորոշման համաձայն` <<... 17. Կոնկրետ հանցանքի կատարման մեջ անձի մեղավորության կամ անմեղության մասին եզրահանգումների հիմնավորվածությունը կախված է նաև բացահայտված փաստերի վերաբերելիության ճիշտ գնահատականից: Հետևաբար, օրենսդիրը քիչ կարևոր չի համարում ապացույցի գնահատականը` գործին վերաբերելու կամ չվերաբերելու տեսանկյունից: Վերջին հաշվով, յուրաքանչյուր ապացույցի վերաբերելիության ճիշտ որոշումը պետք է հանգեցնի օրինական և հիմնավոր որոշում կայացնելու համար անհրաժեշտ և բավարար ապացույցների հավաքմանը: 18. Ապացույցների ազատ գնահատումն օրենսդիրը հռչակել է որպես քրեադատավարական օրենքի սկզբունք, համաձայն որի` ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Այսպես, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածը սահմանում է. «Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ: Քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան՝ մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում»: 19. Համաձայն նշված սկզբունքի` ապացույցը գնահատող անձը մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերի ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տա: Միևնույն ժամանակ, ներքին համոզմամբ ապացույցների ազատ գնահատումը ենթադրում է, որ ապացույցը գնահատող անձը կաշկանդված չէ տվյալ ապացույցին դատավարության նախորդ փուլերում կամ տվյալ փուլի շրջանակներում այլ անձանց կամ մարմինների տված գնահատականներով: Նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունենալու օրենսդրական արգելքը բացառում է որևէ ապացույցի նկատմամբ կանխակալ մոտեցում ցուցաբերելը (մյուս ապացույցների նկատմամբ այդ փաստական տվյալի ապացուցողական արժեքին առավելություն վերագրելը կամ այդ արժեքը նվազեցնելը), քանի դեռ այդ ապացույցը քրեադատավարական օրենսգրքով ամրագրված ընթացակարգով օրինականության, մրցակցության և կողմերի իրավահավասարության, մեղադրյալի պաշտպանության իրավունքի ապահովման և այլ սկզբունքների պահպանմամբ չի հետազոտվել պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում: Այնուհանդերձ, ապացույցների ազատ գնահատման սկզբունքն ապացույցների նկատմամբ կանխակալ մոտեցման արգելքը պայմանավորում է «մինչև դրանց հետազոտումը» բառակապակցությամբ, ուստի նշված նորմը չի կարող մեկնաբանվել այնպես, որ օրենսդիրն ապացույցների հետազոտումից հետո նույնպես արգելում է ապացույցների գնահատման արդյունքում դրանցից մի մասին մյուսների նկատմամբ առավելություն կամ նվազ կարևորություն վերագրելու հնարավորությունը, հակառակ դեպքում, հակասական ապացույցների առկայության պարագայում հնարավոր չէ հիմնավորված հետևության հանգել անձի մեղավորության կամ անմեղության և այլ հարցերի վերաբերյալ:...>>: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, Շահեն Հախվերդյանի վերաբերյալ նախադեպային որոշմամբ վերլուծելով խուլիգանության հանցակազմի հատկանիշները, այդ մասին տալով պարզաբանումներ, միասնական դատական պրակտիկա ապահովելու նպատակով, նշված՝ թիվ ԱՎԴ0014/01/11 որոշմամբ, իրավական դիրքորոշում է ձևավորել ան մասին, որ` <<...Մեջբերված հոդվածի վերլուծությունից երևում է, որ խուլիգանությունը հասարակական կարգի և բարոյականության դեմ ուղղված հանցագործություն է, որի հիմնական, անմիջական օբյեկտն այն հասարակական հարաբերություններն են, որոնք կազմում են հասարակական կարգի բովանդակությունը, իսկ պարտադիր լրացուցիչ օբյեկտն անձի անձեռնմխելիության, պատվի և արժանապատվության, առողջության, քաղաքացիների և կազմակերպությունների գույքային շահերի պաշտպանությանն ուղղված հասարակական հարաբերություններն են։ 15. Խուլիգանության հիմնական հանցակազմն ունի մեկ, իսկ որակյալ հանցակազմը՝ երկու օբյեկտ։ Մասնավորապես, հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելը, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով, ենթակա է որակման որպես հասարակ խուլիգնություն, մինչդեռ նույն արարքը, որը զուգորդվում է անձի առողջությանը, գույքային իրավունքներին և այլին վնաս պատճառելով, ենթակա է որակման խուլիգանության որակյալ հանցակազմով։ Խուլիգանության հիմնական հանցակազմի վերոշարադրյալ վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ նշված հանցակազմի օբյեկտի մեկնաբանման համար էական նշանակություն ունի «հասարակական կարգ» հասկացության պարզաբանումը։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հասարակական կարգն ընկալվում է երկու իմաստով՝ լայն և նեղ։ Լայն իմաստով հասարակական կարգը հասարակության մեջ առկա սոցիալական կապերի և հարաբերությունների համակցությունն է, որը ձևավորվում է սոցիալական, իրավական և բարոյական նորմերի գործողության արդյունքում, և յուրաքանչյուր հանցագործություն, զանցանք կամ այլ իրավախախտում այս կամ այն չափով հանգեցնում է դրա խախտման։ Խուլիգանության հիմնական հանցակազմի անմիջական օբյեկտն այն հասարակական հարաբերություններն են, որոնք կազմում են նեղ իմաստով հասարակական կարգի բովանդակությունը։ Նեղ իմաստով հասարակական կարգն ընկալվում է որպես հասարակական նշանակության վայրերում, այն է՝ 1) տրանսպորտային միջոցների կայանատեղիներում, 2) օդանավակայաններում, 3) շուկաներում, 4) պուրակներում, 5) այգիներում, 6) կինոթատրոններում, 7) ցուցասրահներում, 8) մարզադաշտերում, 9) փողոցներում, 10) հիմնարկ-ձեռնարկություններում, 11) ուսումնական հաստատություններում, 12) հասարակական տրանսպորտում, 13) հասարակական սննդի սպասարկման վայրերում, 14) հասարակական նշանակության այլ վայրերում այնպիսի իրադրության առկայություն, որի պայմաններում ապահովված է քաղաքացիների արժանավայել վարքագիծը, կազմակերպությունների, հիմնարկների և հասարակական նշանակության այլ օբյեկտների բնականոն աշխատանքը, ինչպես նաև այդ վայրերում գտնվող անձի (անձանց) ֆիզիկական և հոգեկան անձեռնմխելիությունը։ 16. Խուլիգանության հիմնական հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է հասարակական նշանակության վայրերում, ինչպես նաև հասարակական նշանակություն չունեցող այլ վայրերում, որտեղ առկա է հանրություն, սահմանված կարգի կոպիտ խախտման մեջ, որն արտահայտվում է այդ վայրերում հասարակության անդամների նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով։ Խուլիգանության որակյալ հանցակազմի պարագայում վերոնշյալ արարքները զուգորդում են բռնությամբ, գույքը վնասելով կամ ոչնչացնելով և այլն։ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը խուլիգանության հանցակազմով որակելու համար անհրաժեշտ է նախևառաջ հիմնավորել խուլիգանության հիմնական հանցակազմի առկայությունը։ 17. Խուլիգանության հիմնական և որակյալ հանցակազմերի օբյեկտների և օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքների՝ սույն որոշման 15-16-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ հասարակական կարգի ոչ կոպիտ խախտումը, որը թեև արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով, ենթակա չէ որակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածով։ Նույն կերպ, վկայակոչված հոդվածով ենթակա չէ որակման հասարակական կարգի այն կոպիտ խախտումը, որը չի դրսևորվել հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով։ Ուստի Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը ենթակա է որակման որպես խուլիգանություն միայն այն դեպքում, երբ գործով ձեռք բերված ապացույցներով կհիմնավորվի հասարակական կարգի խախտման կոպիտ լինելը և միաժամանակ, հասարակության նկատմամբ այդ խախտմամբ արտահայտված անհարգալից վերաբերմունքի բացահայտ լինելը։ 18.Կոպիտ խախտումը՝ որպես խուլիգանության հանցակազմի հատկանիշ, բնութագրական է հասարակական կարգի կազմալուծման կամ խախտման գործընթացի արդյունքներին (հետևանքին)։ Այն արտահայտվում է նրանում, որ անձի կատարած գործողությունների հետևանքով հասարակության անդամների մեջ առաջանում է զայրույթ, վրդովմունք, կամ նրանց անհարմարություն կամ լուրջ անհանգստություն է պատճառվում, կամ առաջանում է վախի զգացում իրենց կյանքի, առողջության, գույքի պահպանության կապակցությամբ։ Բացի այդ, կոպիտ խախտումն արտահայտվում է նաև աշխատանքային և այլ գործունեության կամ հասարակական նշանակության արարողության կազմալուծմամբ։ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խախտումը որպես կոպիտ գնահատելիս անհրաժեշտ է ելնել հասարակական կարգի վրա այդ խախտման ունեցած ազդեցությունից։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով կարող է խախտվել ցանկացած արարքի կատարման պարագայում, մինչդեռ խուլիգանության առկայության մասին է վկայում այնպիսի արարքի կատարումը, որը միտված է հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելուն և որպես այդպիսին, հանդիսացել է խուլիգանություն կատարող անձի դիտավորության մեջ ընդգրկված նպատակի իրականացման միջոց։ 19. Հիմք ընդունելով սույն որոշման նախորդ կետում շարադրված վերլուծությունը՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ յուրաքանչյուր դեպքում արարքը խուլիգանություն որակելու համար, ի թիվս սույն որոշման մեջ նշված այլ հանգամանքների, անհրաժեշտ է քննության առնել նաև այն, թե արդյոք այդ արարքի հետևանքով հասարակության անդամներին լուրջ անհանգստություն է պատճառվել։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հասարակության անդամներին լուրջ անհանգստություն պատճառելու հանգամանքի առկայությունը յուրաքանչյուր դեպքում անհրաժեշտ է գնահատել՝ ելնելով նեղ իմաստով հասարակական կարգի նկատմամբ դրա ուղղվածությունից։ Այլ խոսքով՝ հասարակության անդամներին լուրջ անհանգստություն պատճառելու հանգամանքն առկա է, եթե հանցավորի արարքի հետևանքով խախտվում է հասարակական նշանակության վայրերում գտնվող անձի (անձանց) ֆիզիկական և հոգեկան անձեռնմխելիությունը, կամ էականորեն խաթարվում է կազմակերպությունների, հիմնարկների և հասարակական նշանակության այլ օբյեկտների բնականոն աշխատանքը։ 20. Խուլիգանության օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքի՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտման հարցը քննարկելիս Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասի վերլուծությունից երևում է նաև, որ կոպիտ խախտումը կատարվում է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակով։ Այլ խոսքով՝ խուլիգանության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է հետևյալ երկու հատկանիշների միաժամանակյա առկայությամբ՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտում և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորում։ Նշված հատկանիշներից որևէ մեկի բացակայության պարագայում արարքը խուլիգանություն որակվել չի կարող։ Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խուլիգանության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի մեկնաբանման համար էական նշանակություն ունի նաև «բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք» հասկացության պարզաբանումը։ Այսպես` անձի գործողություններում հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորումն արտահայտվում է մարդկային համակեցության կանոնների նկատմամբ ակնհայտ արհամարհանք դրսևորելու, հասարակական վայրերում վարքագծի կանոնները ցուցադրական կերպով անտեսելու, շրջապատի մարդկանց և կոլեկտիվին հակադրվելու ձևով։ Հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորող անձը դիտավորյալ կերպով խախտում է հասարակության նկատմամբ հարգանքի դրսևորման տարրերը (պարկեշտություն, պատշաճ վարքագիծ, բարեկրթություն և այլն)։ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման եղանակները տարբեր են՝ արարք, խոսք, ժեստ, մարմնաշարժում և այլն։ 21. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ անհարգալից վերաբերմունքը բացահայտ է ոչ թե այն պատճառով, որ կատարվում է հասարակական վայրերում կամ հասարակության անդամների ներկայությամբ, այլ այն պատճառով, որ կատարվում է հենց հասարակության նկատմամբ հանցավորի անհարգալից վերաբերմունքը ցուցադրելու նպատակով։ Այլ խոսքով՝ կոնկրետ դեպքում խուլգանության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքների՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտման և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման առկայությունը կամ բացակայությունը գնահատելիս անհրաժեշտ է պարզել խուլիգնության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի առկայությունը, այն է՝ հասարակական կարգը կոպիտ խախտելու և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու հանցավորի դիտավորությունը, նպատակը։ Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը, ժեստը, բառը, մարմնաշարժումը և այլն չի կարող գնահատվել որպես հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորում, եթե ուղղված է կոնկրետ անձին և չի հետապնդում հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակ, թեկուզ հանցավորը հասկանում է, իսկ որոշ դեպքերում պարտավոր է հասկանալ, որ կոնկրետ անձին ուղղված իր արարքը տեսանելի և ընկալելի է հասարակության համար։ Հակառակ դրան` անձի արարքը կարող է գնահատվել որպես հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորում, եթե կոնկրետ անձը, ում դեմ ուղղված է հանցավորի արարքը, ընտրվել է պատահաբար, և այդ անձի դեմ ուղղված արարքի միջոցով հանցավորը ցանկանում է բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորել հասարակության նկատմամբ։ 22. Խուլիգանության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի վերաբերյալ իրավական դիրքորոշում Վճռաբեկ դատարանը ձևավորել է Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ արձանագրել է, որ «Խուլիգանությունը կարող է կատարվել միայն ուղղակի դիտավորությամբ»։ Դա նշանակում է, որ մեղավոր անձը ոչ միայն գիտակցում է, որ իր գործողություններով խախտում է հասարակական կարգն ու բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորում հանրության հանդեպ, այլև ցանկանում է կատարել այդ գործողությունները։ Խուլիգանական արարքը կարող է կատարվել միայն խուլիգանական մղումներից ելնելով։ Իսկ արարքը համարվում է խուլիգանական մղումներով կատարված, եթե այն կատարվում է հասարակության և բարոյականության նորմերի նկատմամբ անթաքույց արհամարհանքի հողի վրա, երբ մեղավոր անձի վարքը հանդիսանում է բացահայտ մարտահրավեր` ուղղված հասարակական կարգի դեմ և թելադրված է լինում շրջապատին հակադրվելու, վերջինիս հանդեպ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելու ցանկությամբ։ Հետևաբար, եթե մեղավոր անձի գործողությունները կատարվել են ոչ խուլիգանական մղումներով և չեն զուգորդվել հասարակական կարգի կոպիտ խախտմամբ, դրանք չեն կարող որակվել որպես խուլիգանություն։ Մեղադրյալի կողմից տուժողին վիրավորանքներ, մարմնական վնասվածքներ հասցվելու կամ նման այլ բռնարարքների կատարման դեպքում խուլիգանական մղումները և խուլիգանության հանցակազմը կարող է բացակայել, եթե նշված գործողությունները կատարվել են կենցաղային հողի վրա առաջացած վիճաբանության, քիչ թե շատ երկարատև ժամանակահատվածի ընթացքում ձևավորված հակակրանքի արդյունքում։ Խուլիգանական մղումների առկայությունը գնահատելու համար էական նշանակություն կարող է ունենալ նաև տուժողի վարքագիծը։ (…)» (տե՛ս Արման Մհերի Խաչատրյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2006 թվականի հոկտեմբերի 24-ի թիվ ՎԲ-223/06 որոշումը)։ 23. Վերահաստատելով Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ ձևավորված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խուլիգանություն կատարող անձը ոչ միայն գիտակցում է, որ իր գործողություններով խախտում է հասարակական կարգն ու բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք է դրսևորում հասարակության նկատմամբ, այլև ցանկանում է դա։ Այլ խոսքով` խուլիգանության օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքները կատարող անձը ցանկանում է կոպիտ կերպով խախտել հասարակական կարգը և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորել, այլ ոչ թե գիտակցաբար թույլ է տալիս վերոնշյալ հետևանքների՝ հասարակական կարգի խախտման և բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման հնարավորությունը։ Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ոչ բոլոր դեպքերում է, որ այլ հանցակազմի հատկանիշներ պարունակող արարք կատարելը, որն իրենում բովանդակում է նաև հասարակական կարգի կոպիտ խախտման և հասարակության նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման տարրեր (օրինակ՝ կենցաղային հողի վրա, անձնական դրդապատճառներով հասարակական վայրերում առաջացած ծեծկռտուքն ու վիճաբանությունը, որոնք արտաքնապես ընկալվում են որպես հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք) կարող է որակվել խուլիգանություն։ 24. Սույն որոշման նախորդ կետում և համապատասխանաբար նաև Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ շարադրված դիրքորոշումների հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը խուլիգանություն որակելու համար էական նշանակություն ունի դրա բնույթն ու կատարման շարժառիթը։ Զարգացնելով Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ ձևավորված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խուլիգանությունը կարող է կատարվել խուլիգանական դրդումներով, որը դրսևորվում է հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելու, հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու ձգտմամբ։ Խուլիգանական դրդումների հիմքում ընկած են նաև անձի անզուսպ եսամոլությունը, սեփական անձի առավելությունն ընդգծելու միջոցով ներքին բավականություն ստանալու, զվարճանալու ձգտումը։ Խուլիգանություն կատարող անձն ինքնահաստատվում է, ձգտում հակահասարակական վարքագծով ապացուցել իր անկախությունը հասարակության մեջ ընդունված վարքագծի կանոններից, իր անձը հակադրելով հասարակությանը՝ ցույց տալ իր գրակայությունը և այլն։ 25. Ինչպես նշվել է սույն որոշման 21-րդ և 23-րդ կետերում, անձը կարող է սույն որոշման 24-րդ կետում նշված նպատակներին հասնել տարբեր արարքներով, որոնք կարող են նույնիսկ համընկնել ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված որոշակի հանցակազմերի օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքների հետ, սակայն արարքը խուլիգանություն կամ այլ հանցագործություն որակելու հարցի լուծումը յուրաքանչյուր կոնկրետ դեպքում կախված է արարքի շարժառիթից, ինչպես նաև հանցավորի հետապնդած նպատակից։ 26. Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ խուլիգանական դրդումներն անհրաժեշտ է սահմանազատել արարքը կատարելու պահին անձի մոտ առկա հուզական վիճակից, որն անձի մոտ առաջացնում է լարվածություն, էմոցիոնալ բռնկվածություն և այլն։ Մասնավորապես, եթե արարքն սկսվել է կենցաղային հողի վրա առաջացած վեճի կամ տուժողի հակաօրինական կամ հակաբարոյական վարքագծի հետևանքով, ապա անհրաժեշտ է պարզել՝ արդյոք անձի արարքը (հայհոյանքներ տալը կամ այլ վարքագիծը) ստեղծված իրավիճակին համարժեք հուզական դրսևորում է, թե ուղղված է դիտավորությամբ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելուն, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով։ Վերոգրյանի հիմա վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ այն դեպքում, երբ հանցավորի վարքագիծն ուղղված է կոնկրետ անձի, պայմանավորված է նրա հակաօրինական կամ հակաբարոյական վարքագծով և հանդիսանում է հանցավորի հուզական վիճակի արտահայտություն, խուլիգանության հանցակազմը բացակայում է։ 27. Հիմք ընդունելով սույն որոշման 14-26-րդ կետերում ձևավորված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ արարքը խուլիգանություն կարող է որակվել այն դեպքում, երբ անձի մոտ առկա են խուլիգանական դրդումներ։ Վերոգրյալի հետ մեկտեղ, Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ արարքը խուլիգանություն կարող է որակվել նաև այն դեպքերում, երբ անձի մոտ առկա են հանցանքի կատարման այլ դրդումներ, սակայն հանցանքի կատարման ընթացքում ձևավորվում են խուլիգանական դրդումներ, այլ խոսքով՝ արարքը կվերաճի խուլիգանության՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտման, որը դրսևորվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով։ 28. Ինչպես նշվել է սույն որոշման 22-րդ և համապատասխանաբար նաև Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ, խուլիգանության վերաբերյալ գործերով անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև տուժողի վարքագիծը։ Զարգացնելով վերոնշյալ դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ այն դեպքում, երբ խուլիգանական գործողությունները կատարվել են կենցաղային հողի վրա առաջացած վեճի արդյունքում, ապա նախ անհրաժեշտ է պարզել, թե ով է հանդիսացել վեճը նախաձեռնողը։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը չի կարող որակվել որպես խուլիգանություն, եթե վիճաբանությունն առաջանում է տուժողի ոչ իրավաչափ վարքագծի հետևանքով և, հետևաբար, հանցանք կատարած անձի մոտ բացակայում են խուլիգանական դրդումները։ Նման պարագայում արարքը կարող է խուլիգանություն որակվել միայն այն դեպքում, երբ խուլիգանական դրդումներն առաջանան հետագայում և արարքը վերաճի խուլիգանության (տե՛ս սույն որոշման 27-րդ կետը)։ 29. Ելնելով սույն որոշման 14-28-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունից՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը չի կարող որակվել որպես խուլիգանություն (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդված) այն դեպքերում, երբ` ա) արարքը կատարվում է ոչ հասարակական վայրում և (կամ) հասարակության անդամների բացակայությամբ, բ) արարքի հետևանքով հասարակությանը լուրջ անհանգստություն չի պատճառվել, գ) հանցավորի գործողությունները պայմանավորված են տուժողի հակաօրինական, հակաբարոյական վարքագծով և ուղղված են նրա, այլ ոչ թե հասարակության դեմ, դ) բացակայում են խուլիգանական դրդումները, իսկ անձի արարքները պայմանավորված են նրա հուզական վիճակով, ե) հասարակական կարգի կոպիտ խախտման նկատմամբ դրսևորվել է անզգուշություն, զ) հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտող արարքը համընկնում է ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված այլ հանցակազմի հատկանիշների հետ, սակայն դրա կատարմամբ հանցավորը հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելու և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակ չունի, է) այլ դրդումներով կատարված հանցանքը չի վերաճել հասարակական կարգի կոպիտ խախտման, որը դրսևորվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով։ 30. Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խուլիգանության վերաբերյալ գործեր քննելիս և լուծելիս ստորադաս դատարանները պետք է հիմք ընդունեն սույն որոշման 14-29-րդ կետերում շարադրված իրավական դիրքորոշումները և յուրաքանչյուր դեպքում, ելնելով գործի փաստական հանգամանքներից, քննության առարկա դարձնեն այն հարցը, թե արդյոք անձի արարքում առկա են խուլիգանության հատկանիշներ...>>: Քրեական դատավարության օրենսդրության խնդիրների, անմեղության կանխավարկածի, մրցակցության, ապացույցների, դրանց ստուգման, իրավական գնահատության, ապացուցման ենթակա հանգամանքների վերաբերյալ ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրության վերոհիշյալ հիմնարար իրավադրույթների պահանջների համատեքստում քննության առնելով Առաջին ատյանի դատարանի 13.04.2016 թվականի կայացրած թիվ ԵԿԴ/0289/01/15 դատավճռի օրինականությունը, հիմնավորվածությունը, պատճառաբանվածությունը, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է հետևյալը. Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Ռաֆայել Խաչատրյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2015 թվականի հոկտեմբերի 24-ին գործընկերոջ՝ Տիգրան Մխիթարյանի, հետ նախապես պայմանավորվել են գնալ Հանրային հեռուստաընկերություն: Այդ պահին իրեն է զանգահարել նշանածը՝ Անահիտ Սաղաթելյանը և առանց որևէ բացատրության` խնդրել, որպեսզի գա աշխատավայր և իրեն ուղեկցի տուն: Հեռախոսազրույցի ընթացքում հասկանալով, որ Անահիտը հուզված է՝ հարցրել է, թե ինչ է պատահել: Վերջինս, սակայն, որևէ բացատրություն չի տվել և պարզապես խնդրել է գալ և տանել աշխատավայրից: Հասնելով փոստային բաժանմունք, տեսել է, որ Անահիտը հուզված է, աչքերը թաց են, արցունքոտ, և լաց է լինում։ Հարցրել` ինչ է պատահել, սակայն վերջինս կրկին առանց որևէ բացատրություն տալու, խնդրել է միասին դուրս գալ։ Քանի որ նախկինում Անահիտն իրեն պատմել էր գործընկերոջ` Գրիգորի, աշխատանքային հարաբերություններում իր նկատմամբ ցուցաբերած կոպիտ պահվածքի մասին, անմիջապես հասկացել է, որ այս անգամ ևս Անահիտի հուզական նման վիճակը կարող է լինել Գրիգորի հետ ունեցած աշխատանքային լարվածության արդյունքը։ Նման եզրահանգման եկել է նաև այն բանից ելնելով, որ Անահիտը հայտնել է, որ հաճախորդիների հետ որևէ կոնֆլիկտ կամ խնդիր չի ունեցել։ Իր հարցին, թե արդյո՞ք նրա հուզական վիճակը պայմանավորված է Գրիգորի հետ, վերջինս գլխով դրական պատասխան է տվել։ Քանի որ Գրիգորին չի ճանաչել քաղաքակիրթ ձևով մոտեցել է փոստային բաժանմունքի աշխատակից Մարգարիտ Հարությունյանին, խնդրել կանչել տղա աշխատակիցներին, հասկանալու համար, թե ինչ է կատարվել և ինչու է Անահիտը նման հուզված ու լարված վիճակում, սակայն այդ ընթացքում անսպասելի բաժանմունք է եկել Գրիգոր Խաչատրյանը։ Տեսնելով նրան, շրջվել ու գնացել է նրա ուղղությամբ և բռնելով թևից, հրավիրել է դուրս՝ խոսելու։ Գրիգորն իրեն ասել է. «դու ով ես, որ քո հետ դուրս գամ»։ Սակայն ինքը պնդել է դուրս գալ և զրուցել դրսում։ Այդ ժամանակ Գրիգորը ձեռքը ետ է տարել և իրեն թվացել է, որ նա ցանկանում է հարվածել, ուստի որպես պաշտպանություն, առաջինն ինքն է հարվածել նրա կրծքավանդակի հատվածին, որից հետո իրենց միջև սկսել է վիճաբանություն, քաշքշուկ։ Տեսնելով այդ իրավիճակը, միջամտել է իր ընկեր Տիգրանը և փորձել բաժանել իրենց։ Այնուհետև, Տիգրանն իրեն տարել է դուրս, որտեղ գտնվել են անվտանգության աշխատակիցներ։ Միջադեպն այդքանով ավարտվել է, որից հետո իրենք երեքով գնացել են մեքենայի մոտ ու հեռացել են այդտեղից։ Փոստային բաժանմունքում գտնվելու ամբողջ ժամանակահատվածը տևել է 10-15 րոպե, իսկ վիճաբանությունը` 2 րոպե։ Վիճաբանության ժամանակ հայհոյանքներ չի հնչեցրել, քանի որ ներկա են գտնվել են բաժանմունքի աշխատակցուհիները, այդ թվում նաև` ապագա կինը, ուստի չէր կարող իրեն թույլ տալ վերջիններիս ներկայությամբ նման անհարգալից վերաբերմունք։ Պնդել է, որ փոստային բաժանմունքում չի ցանկացել Գրիգորին ցույց տալ իր անձի առավելությունները, պարզապես ցանկացել է պարզաբանել, հասկանալ, թե ինչու է հարսնացուն հաճախակի հուզվում և իրեն բողոքում Գրիգորի պահվածքից և որն է իրականում այդ լարվածության պատճառը։ Հայտնել է նաև, որ նախկինում հարսնացուն մի քանի անգամ պատմել է իրեն Գրիգորի՝ իր նկատմամբ ունեցած ոչ նորմալ վերաբերմունքի վերաբերյալ։ Ինքը, մինչ այդ դեպքը, անընդհատ ցանկացել է հանդիպել և զրուցել Գրիգորի հետ, սակայն չի կարողացել աշխատանքային ծանրաբեռնվածությունից ելնելով։ Տվյալ օրն էլ Անահիտի կանչով է եկել փոստային բաժանմունք և տեսնելով նշանածի հուզական վիճակը՝ որոշել հենց այդ օրը զրուցել և վերջնականապես պարզել լարվածության պատճառը։ Վիճաբանության ժամանակ եղել է վրդովված, ինչն արտահայտվել է ձայնի բարձր տոնայնությամբ։ Մտաբերում է, որ վիճաբանության ժամանակ ներկա են գտնվել Ալվարդը, Անահիտը, իսկ վերջում եկել է նաև Տիգրանը։ Առաջին ատյանի դատարանում դատաքննության ընթացքում հրապարակվել և հետազոտվել են տուժող Գրիգոր Խաչատրյանի, վկաներ Մարգարիտ Հարությունյանի, Ալվարդ Խաչատրյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները, Զաբելլա Ղանդոյանի, Անահիտ Սաղաթելյանի, Տիգրան Մխիթարյանի դատաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքները, ինչպես նաև Ռաֆայել Խաչատրյանի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի կողմից տրված պահանջագիրը և Ռ. Խաչատրյանի բնութագիրը, Մարդկային ռեսուրսների կառավարման բաժնի կողմից տրված տեղեկանքը և Երևան քաղաքի <<Քանաքեռ-Զեյթուն>> թաղամասի <<Զեյթուն-93>> համատիրության կողմից տրված տեղեկանքը: Անդրադառնալով ամբաստանյալ Ռ. Խաչատրյանի, դատաքննական ցուցմունքին` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այն չի հետապնդում քրեական պատասխանատվությունից ու պատժից խուսափելու նպատակ, իսկ տուժող Գ. Խաչատրյանը և վկաներ Մ. Հարությունյանն ու Ալվարդ Խաչատրյանն իրենց ցուցմունքներով նպատակ չեն հետապնդել ամբաստանյալին պատասխանատվությունից ազատելու կամ նրա վիճակը որևէ այլ կերպ բարելավելու համար, բացի այդ դրանք հերքվում են գործով հետազոտված վերոհիշյալ ապացույցների համակցությամբ, համապատասխանում են իրականությանը, գործի փաստական հանգամանքներին: Ստուգելով և վերլուծելով ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքի շրջանակներում Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված վերը նշված ապացույցները` դրանցից յուրաքանաչյուրը գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, Վերաքննիչ դատարանը նույնպես հաստատված է համարում այն, որ Ռաֆայել Խաչատրյանի կողմից հասարակական կարգի նկատմամբ դրսևորած խախտումը չի կարող գնահատվել որպես կոպիտ և դատարանին բերել այն եզրահանգման, որ նրա գործողությունների հետևանքով հասարակությանը լուրջ անհանգստություն է պատճառվել։ Սրա մասին է խոսում նաև այն փաստը, որ աշխատակիցներից ոմանք նույնիսկ չեն էլ շարժվել իրենց տեղից և շարունակել են իրականացնել իրենց աշխատանքները։ Ավելին, վկա Զաբելլա Ղանդոյանը պնդել է, որ հիշյալ գործողությունների ընթացքում շարունակել է հաճախորդի սպասարկման գործընթացը։ Ավելին, գործով ձեռք բերված և պատշաճ ընթացակարգի պահպանմամբ հետազոտված ապացույցների համակցությամբ ձեռք չի բերվել որևէ տվյալ այն մասին, որ Ռ.Խաչատրյանի կատարած գործողությունների հետևանքով հասարակության անդամների /տվյալ դեպքում փոստային բաժանմունքի աշխատակիցների/ մոտ առաջացել է զայրույթ, վրդովմունք, նրանց լուրջ անհարմարություն կամ անհանգստություն է պատճառվել։ Ճիշտ է, դատարանում ականատես վկաներից ոմանք չհերքեցին այն փաստը, որ միջադեպի պահին իրականում հուզվել, վախեցել են, սակայն վերջիններս դատարանին պարզաբանեցին, որ նախ՝ ամբաստանյալի գործողությունները, բացի՝ Գ.Խաչատրյանից, այլ անձի՝ այդ թվում իրենցից և ոչ մեկին ուղղված չի եղել։ Ավելին, վախի զգացումը եղել է հանկարծակի, անսպասելի ծագած վիճաբանության և լարված իրավիճակի արդյունք, սակայն միջադեպը դադարելուց հետո յուրաքանչյուրն անցել է իր բնականոն աշխատանքին։ Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանը նույնպես հաստատված է համարում այն, որ Ռ. Խաչատրյանի վարքագիծը մինչև միջադեպը եղել է քաղաքավարի և որ վերջինիս գործողությունները` ինչպես իր, այնպես էլ տուժողի և բոլոր վկաների պնդմամբ, ուղղված են եղել միմիայն տուժողի դեմ և վերաբերել են բացառապես վերջինիս։։ Վերաքննիչ դատարանը հաստատված է համարում այն, որ ամբաստանյալ Ռ. Խաչատրյանի՝ փոստային բաժանմունքում իրականացրած գործողությունները պայմանավորված են եղել Գ.Խաչատրյանի կողմից նախկինում դրսևորած, Ա.Սաղաթելյանի կողմից այդպես ընկալված ու Ռ.Խաչատրյանին այդ մասին փոխանցված ենթադրյալ հակաբարոյական վարքագծով, հաշվի առնելով որ հենց այդ վարքագծի արդյունքում է, որ Գ.Խաչատրյանի նկատմամբ Ռ.Խաչատրյանի մոտ, թեկուզև հեռակա կարգով առաջացել է հակակրանք` կապված իր նշանածի և տուժողի միջև հաճախակի կրկնվող աշխատանքային վեճերի հետ։ Հարկ է նշել նաև, որ խուլիգանությունը բացակայում է նաև այն դեպքում, երբ` հանցավորի գործողությունները պայմանավորված են տուժողի հակաօրինական, հակաբարոյական վարքագծով և ուղղված են նրա, այլ ոչ թե հասարակության դեմ։ Այլ խոսքով, խուլիգանության դեպքում հանցավորի գործողությունները, լինելով տուժողի հակաօրինական, հակաբարոյական վարքագծի հետևանք, պետք է ուղղված լինեն միայն նրան` տուժողին և ոչ թե հասարակությանը։ Սույն գործի փաստական հանգամանքների ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ ամբաստանյալ Ռ.Խաչատրյանը փոստային բաժանմունք է եկել նախ` հարսնացուին` Անահիտին տուն ճանապարհելու, ապա պարզելու և հասկանալու վերջինիս հուզված լինելու պատճառը։ Այսինքն` Ռ.Խաչատրյանը «Հայփոստ» ՓԲԸ մտնելու պահից, ի սկզբանե հասարակության անդամների` բաժանմունքի աշխատակիցների նկատմամբ, որևէ խուլիգանական գործողություն կատարելու դիտավորություն կամ նպատակ չի ունեցել։ Հետագայում նրա կողմից իրականացված գործողությունները նույնպես ուղղված են եղել միայն Գրիգորին, այն էլ այն պահից ի վեր, երբ իմացել է, որ հենց նա է հանդիսանում հարսնացուին ինչպես նախկինում, այնպես էլ այդ օրը դիտողություն կատարած և վիրավորած անձը։ Ինչ վերաբերում է մեղադրողների մատնանշած այն հանգամանքին, որ քրեական գործով տուժող Գ. Խաչատրյանի, վկաներ Ա. Խաչատրյանի և Մ. Հարությունյանի դատաքննական և դատարանում հրապարակված և հետազոտված նախաքննության ցուցմունքների միջև էական հակասությունների առկայության պայմաններում դատարանն արժանահավատ է համարել վերջիններիս դատաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքները, Վերաքննիչ դատարանը դրանք /մեղադրողների մատնանշածը/ արժանահավատ չի համարում, քանի որ Առաջին ատյանի դատարանը կատարելով գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտություն, հաշվի է առել ու գնահատել նաև նախաքննության ընթացքում տուժողի, վկաների տված ցուցմունքները: Այսպիսով, խուլիգանության հանցակազմի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտած իրավական դիրքորոշման լույսի ներքո, վերլուծելով սույն գործով ձեռք բերված փաստական հանգամանքները` Վերաքննիչ դատարանը հաստատված է համարում այն, որ Ռ.Խաչատրյանը գործել է առանց հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելու և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակի ու դիտավորության, նրա դրսևորած վարքագիծը հետևանք է հուզական լարվածության` կապված հարսնացուին նման իրավիճակում տեսնելու հետ, իսկ գործողությունները պայմանավորված են եղել Գ.Գրիգորյանի կողմից Ա.Սաղաթելյանի նկատմամբ նախկինում դրսևորած, վերջինիս կողմից որպես հակաբարոյական ընկալված և նույնությամբ նշանածին` Ռ.Խաչատրյանին, փոխանցած վարքագծով և ուղղված են եղել միայն նրա, այլ ոչ թե հասարակության ու շրջապատի դեմ։ Ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։ Վերաքննիչ դատարանը, հիմք ընդունելով սույն որոշման, ինչպես նաև Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի հիմնավորումներն ու պատճառաբանությունները, գտնում է, որ մեղադրողների բերած մյուս պատճառաբանությունները ևս չեն կարող հիմք հանդիսանալ ամբաստանյալ Ռ. Խաչատրյանին արդարացնելու մասով դատական ակտը բեկանելու համար: Վերը նշված հիմնավորումներով Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ բացակայում են ամբաստանյալ Ռաֆայել Խաչատրյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ մեղավոր ճանաչելու համար անհրաժեշտ բավարար ապացույցները, որպիսի պայմաններում նրա մեղավորության փաստումը կհանգեցնի անմեղության կանխավարկածի, ապացույցները գնահատելու վերաբերյալ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 25-րդ, 127-րդ, 365-րդ հոդվածների պահանջների խախտման։ Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերը նշված բոլոր հանգամանքներն իրենց համակցության մեջ, գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. ապրիլի 13-ի դատական ակտը կայացվել է նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի պահպանմամբ, այն հիմնավորված է, օրինական, հետևաբար Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանելու օբյեկտիվ հիմքեր չկան: Վերաքննիչ դատարանի լիազորություններն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի 1-ին պարբերության համաձայն` գործն ըստ էության լուծող դատական ակտերի վերաքննության արդյունքում վերաքննիչ դատարանը` մերժում է վերաքննիչ բողոքը` դատական ակտը թողնելով օրինական ուժի մեջ: Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ, 394-րդ, 402-րդ, 404-րդ, 412-րդ և 418-րդ և հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Երևան քաղաքի դատախազի տեղակալ Ա. Մարտիրոսյանի և Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հ. Խաչատրյանի վերաքննիչ բողոքը` մերժել: Ամբաստանյալ Ռաֆայել Արթուրի Խաչատրյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք- Մարաշ վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016 թվականի ապրիլի 13-ի արդարացման դատավճիռը` թողնել օրինական ուժի մեջ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ Իսկականի հետ ճիշտ է` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ. ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 01-08-2016 |
| Ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելու և ... մասին դատական ակտ կայացրած դատավորների ցանկ | |
| Անուն | Ռուզաննա |
| Ազգանուն | Բարսեղյան |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 13-09-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | `105, 107, 114 թերթ: |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 13-09-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | `105, 107, 114 թերթ: |
| Ուր | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ |
| Գրության համարը | Ե-23158/16 |