Հիմնական
Գործի համար:
ԵԿԴ/0274/01/15
Վիճակագրական տողի համար :
6.5
Պատասխանող
Լևոն Սողոմոնյան
Լևոն Սողոմոնյան
Լևոն Սողոմոնյան
Լևոն Սողոմոնյան Ռաֆիկի
Լևոն Սողոմոնյան
Լևոն Սողոմոնյան
Լևոն Սողոմոնյան
Լևոն Ռաֆիկի
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Արշակ Վարդանյան
Ալեքսանդր Ազարյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Արմեն Բեկթաշյան
Երևան քաղաքի դատարան
Վարդան Գրիգորյան
Հոդվածներ
Վճռաբեկ
Հոդված 16, 39, 43, 361/1/, 419, 422-423
Երևան քաղաքի դատարան
ՀՀ Քրեական օրենսգիրք
Հոդված 179 Մաս 3
Հոդված 214 Մաս 2
Հոդված 324 Մաս 2
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Արշակ Վարդանյան
Ալեքսանդր Ազարյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Արմեն Բեկթաշյան
Երևան քաղաքի դատարան
Վարդան Գրիգորյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Երևան քաղաքի դատարան | 2024-12-18 | 11:00 | 8 | Կայացվել է | Կարճման որոշման հրապարակում | |
| Երևան քաղաքի դատարան | 2024-09-13 | 13:00 | 8 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2024-07-26 | 11:00 | 8 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2024-05-07 | 12:30 | 8 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2024-02-20 | 13:00 | 8 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2023-11-29 | 12:00 | 8 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2023-04-04 | 13:00 | 8 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2023-02-21 | 10:00 | 8 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2022-11-18 | 15:30 | 8 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2020-10-13 | 15:00 | 8 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2020-07-31 | 13:00 | 8 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Քրեական վերաքննիչ | 2020-07-09 | 10:00 | 4 | Կայացվել է | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2020-06-12 | 12:00 | 8 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2020-04-06 | 14:00 | 8 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2020-01-30 | 12:30 | 3 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2019-12-05 | 13:00 | 3 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2019-10-23 | 13:00 | 3 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2019-09-18 | 15:00 | 3 | Կայացվել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2019-07-09 | 15:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2019-07-04 | 12:30 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2019-06-17 | 12:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2019-06-06 | 12:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2019-05-30 | 12:30 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2019-05-20 | 17:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2019-05-15 | 16:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2019-04-25 | 12:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2019-04-03 | 12:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2019-03-18 | 12:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2019-02-26 | 16:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2019-02-06 | 12:30 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2019-02-05 | 12:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2019-02-04 | 14:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2019-01-24 | 12:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2019-01-16 | 14:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2018-12-25 | 12:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2018-12-06 | 12:30 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2018-12-03 | 16:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2018-11-28 | 12:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2018-11-14 | 16:30 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2018-11-07 | 12:30 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2018-10-31 | 15:30 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2018-10-29 | 17:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2018-10-24 | 15:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2018-10-23 | 15:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2018-10-17 | 15:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2018-10-10 | 16:30 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2018-09-19 | 15:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2018-08-31 | 12:30 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2018-07-17 | 14:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2018-06-27 | 15:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2018-06-12 | 16:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2018-05-15 | 10:30 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2018-04-03 | 10:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2018-03-20 | 10:30 | 2 | |||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2018-03-19 | 15:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2018-03-01 | 15:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2018-02-15 | 09:30 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2018-02-06 | 16:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2018-01-29 | 10:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2018-01-25 | 12:30 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2018-01-15 | 17:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2018-01-11 | 12:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2017-12-19 | 12:30 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2017-12-18 | 10:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2017-12-11 | 10:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2017-11-27 | 12:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2017-11-07 | 14:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2017-10-26 | 15:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2017-10-24 | 15:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2017-10-12 | 12:30 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2017-09-28 | 14:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2017-09-07 | 14:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2017-08-30 | 12:30 | 5 | Կայացել է | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2016-04-07 | 11:00 | 4 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2016-03-30 | 10:00 | 4 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2016-03-23 | 10:00 | 4 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2016-03-10 | 10:00 | 4 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2016-03-09 | 10:00 | 4 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2016-03-01 | 10:00 | 4 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2016-02-25 | 10:00 | 4 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2016-02-22 | 10:00 | 4 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2016-02-18 | 11:00 | 4 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2016-02-10 | 15:00 | 4 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2016-02-05 | 16:00 | 4 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2016-02-04 | 14:00 | 4 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2016-02-02 | 11:00 | 4 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2016-01-22 | 11:30 | 4 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2016-01-19 | 15:00 | 4 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2016-01-15 | 10:00 | 4 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2015-12-28 | 12:00 | 4 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2015-12-25 | 10:00 | 4 | Նշանակվել է դատական նիստ |
ԵԿԴ/0274/01/15
ՈՐՈՇՈՒՄ
վերաքննիչ բողոքը քննության առնելու մասին
« 9 » հուլիսի 2020թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազ¬¬մով՝
նախագահությամբ դատավոր՝ Ա.Վարդանյանի,
քարտուղարությամբ՝ Լ.Գրիգորյանի,
մասնակցությամբ՝
ամբաստանյալ՝ Լ.Սողոմոնյանի,
պաշտպաններ՝ Կ.Կիրակոսյանի և
Ա.Սիրունյանի,
դռնբաց դատական նիստում, տուժող «Սեյվր» ՍՊ ընկերության ներկա¬յա¬ցուցիչ Լուսինե Ասլանյանի ներկայացրած վե¬րաքննիչ բողոքի հի¬ման վրա դատա¬կան ստուգ¬¬ման ենթար¬կե-լով թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործով Երևան քաղա¬քի ընդ¬հա¬նուր իրա¬վա¬սության առաջին ատյանի դատարանի 2020 թվականի ապրիլի 15-ի որոշ¬ման օրի¬նա¬¬կա¬նութ¬յունն ու հիմ¬նա¬վոր¬վածությունը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց ՝
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2014 թվականի օգոստոսի 21-ին ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով հարուցվել է թիվ 15134714 քրեական գոր¬ծը:
2015 թվականի հունվարի 31-ին Լևոն Սողոմոնյանը ձերբակալվել է:
2015 թվականի փետրվարի 3-ին Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին մեղադրանք է առա-ջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:
Նույն օրը Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջան¬¬ների ընդհանուր իրա¬վա-սութ¬յան առաջին ատյանի դատարանը, բավարարելով նա¬խաքն¬նա¬կան մարմնի միջնոր-դութ¬յունը, մեղադրյալ Լևոն Սողոմոնյանի նկատ¬¬մամբ որպես խափանման միջոց է ընտրել 2 ամիս ժամկետով կալանա¬վորումը, որի ժամկետը հետագայում երկարացվել է:
Նույն դատարանի 2015 թվականի մայիսի 26-ի որոշմամբ Լևոն Սողոմոնյանի նկատ¬¬մամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանա¬վորումը փոխարինվել է գրավով:
Նույն օրը Լևոն Սողոմոնյանն ազատվել է կալանքից:
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2015 թվականի հունիսի 10-ի որոշմամբ գրավի կիրառումն ճանաչվել է անթույլատրելի և նույն օրը Լ.Սողոմոնյանը վերցվել է կալանքի՝ դատական նիստի դահլիճում:
2015 թվականի հուլիսի 16-ին որոշում է կայացվել Լևոն Սողոմոնյանին առա¬ջադրված մեղադ¬րան¬քը փոփոխելու մասին և նրան կրկին մեղադրանք է առա¬ջադրվել ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2015 թվականի սեպտեմբերի 2-ի որոշմամբ Լևոն Սո¬ղոմոնյանի նկատ¬¬մամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանա¬վորումը փոխարին-վել է գրավով:
2015 թվականի սեպտեմբերի 4-ին Լևոն Սողոմոնյանն ազատվել է կալանքից:
2015 թվականի հոկտեմբերի 14-ին որոշում է կայացվել Լևոն Սողոմոնյանին առա-ջադրված մեղադ¬րան¬քը փոփոխելու մասին և նրան նոր մեղադրանք է առա¬ջադրվել ՀՀ քրեա¬¬կան օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
2015 թվականի նոյեմբերի 16-ին թիվ 15134714 քրեական գործը մեղադրական եզրա¬կա¬-ցութ¬¬յամբ ստացվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջան¬¬ների ընդ¬հա¬նուր իրա¬¬վա¬սութ¬¬յան ա¬ռաջին ատյանի դատա¬րան, որտեղ քրեա¬կան գործին շնորհվել է ԵԿԴ/0274/01/15 համա¬րը:
2016 թվականի ապրիլի 7-ին Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջան¬¬ների ընդ¬հա¬նուր իրա¬¬վա¬սութ¬¬յան ա¬ռաջին ատյանի դատա¬րանը թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործով, ի թիվս այլնի, որոշել է ամբաստանյալ Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց գրավը փոփոխել, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել կալանավորումը և Լևոն Սողոմոնյանին կալանավորել դատական նիստի դահլիճում:
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2017 թվականի հունվարի 24-ի որոշմամբ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատ-յա¬նի դատարանի 2016 թվականի ապրիլի 7-ի դատավճիռը բեկանվել է և գործն ուղարկել նույն դատարան՝ այլ կազմով նոր քննության:
Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալա¬նա¬վո¬րումը թողնվել է անփոփոխ:
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2017 թվականի հոկտեմբերի 9-ի որոշմամբ Լևոն Սո¬ղոմոնյանի նկատ¬¬մամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանա¬վորումը փոխարին-վել է գրավով՝ գրավի չափ սահմանելով 5.000.000 ՀՀ դրամը:
2017 թվա¬կա¬նի հոկտեմբերի 28-ին Լևոն Սողոմոնյանն ազատվել է կալանքից:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2018 թվականի մարտի 20-ի որոշմամբ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2017 թվականի հոկտեմբերի 9-ի որոշումը բեկանվել է և Լևոն Սո¬ղոմոնյանի նկատ¬¬¬մամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանա¬վորման այլընտրանքային միջոց գրավի կիրառումը ճանաչվել է անթույլատրելի:
2018 թվականի մարտի 28-ին Լևոն Սողոմոնյանը վերցվել է արգելանքի:
2019 թվականի սեպտեմբերի 18-ին Երևան քաղաքի ընդ¬հա¬նուր իրա¬վա¬սության առա¬ջին ատ¬յա¬¬նի դատարանը, բավարարելով պաշտպան Կ.Կիրակոսյանը միջնորդությունը, Լևոն Սո¬ղոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալա¬նա¬վո¬րումը փոխարի-նել է գրավով՝ գրավի չափ սահմանելով 5.000.000 ՀՀ դրամը, որը չի վճարվել և ամբաս¬տան-յա¬¬լը շարունակել է գտնվել կալանքի տակ:
2020 թվականի ապրիլի 15-ին Երևան քաղաքի ընդ¬հա¬նուր իրա¬վա¬սության առա¬ջին ատ-յա¬¬նի դատարանը (այ¬սու¬հետ նաև՝ Առաջին ատ¬յանի դատարան), ամբաստանյալ Լևոն Ռա-ֆի¬կի Սողոմոնյանի պաշտպաններ Կարեն Կիրակոսյանի և Ալեք¬սանդր Սի¬րունյանի միջ-նոր¬¬դու¬թյունները մասնակի բավարարե¬լով, որոշել է Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալա¬նա¬¬վո¬րու¬մը փոփոխել, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրել չհե¬ռա¬նալու մասին ստո¬րագրությունը՝ նրան անհապաղ ազատ արձակելով կալան-քից:
Առաջին ատ¬յա¬նի դա¬տարանի հիշյալ որոշումը տուժողների ներկայացուցիչ Հ.Անանյանը ստա¬ցել է 2020 թվականի մայիսի 11-ին:
2020 թվականի մայիսի 26-ին (փոստային ծառայությանը հանձնվել է 2020 թվականի մա-յիսի 20-ին) Վերաքննիչ դատարան է ստացվել Առաջին ատյանի դա¬տա¬րա¬¬նի հիշյալ ո¬րոշ-ման դեմ տու¬ժո¬ղ «Սեյվր» ՍՊ ընկերության ներկայա¬ցուցիչ Լուսինե Ասլա¬ն¬յանի ներկա¬յաց-րած վե¬րաքննիչ բո¬ղոքը:
Վերաքննիչ բողոքի վերաբերյալ թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործի հավելվածը Վե-րաքննիչ դատա¬րան է ստաց¬¬¬¬¬վել 2020 թվականի հուլիսի 3-ին, իսկ նախագահող դատավորին է հանձնվել 2020 թվա¬¬կա¬նի հուլիսի 6-ին:
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2020 թվա¬¬կա¬նի հուլիսի 6-ի որոշմամբ Առա¬ջին ատ¬¬¬¬-յանի դատարանի որոշման դեմ ներկայացված վերաքննիչ բո¬ղոքն ընդուն¬վել է վա¬րույթ և նշանակվել դռնբաց դատական նիստում քննության:
Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կե¬տով, 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մե¬ղադ¬րանք է առա¬ջադրվել այն բանի համար, որ նա «2009 թվականի փետրվարի 24-ից մինչև 2014 թվականի սեպտեմբերի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում հանդիսանալով «Սեյվր» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության տնօրենը և 30 տոկոս բաժնեմասի սեփականա¬տե¬րը, իսկ 2009 թվականի մայիսի 2-ից համատեղությամբ նաև նույն ընկերության գանձա¬պա¬հը, օգտագործելով ընկերության կանոնադրությամբ և համապատասխան նորմատիվ իրա¬վա¬¬կան ակտերով սահմանված իր կարգադրիչ, իրեն վստահված սեփականության միջոց¬ների նկատմամբ ունեցած լիազորությունները, դրանք օգտագործել է ընկերության շահերին հակառակ, այն է՝ իր օգտին ընկերության հաշվին ձեռք է բերել առավելություններ, անձ¬նա¬կան շահագրգռվածությամբ չարաշահել է իր լիազորությունները, միասնական դիտա¬վո¬րութ¬յամբ յուրացման եղանակով հափշտակել է ՍՊԸ-ի հիմնադիր, 70 տոկոս բաժնեմասի սեփականատեր Սերգեյ Գուրգենի Մարդոյանի կողմից ներդրված, ինչպես նաև ընկերութ¬յանը պատկանող առանձնապես խոշոր չափի՝ ընդհանուր 161.935.865 ՀՀ դրամ գումարը և այդպիսով կազմալուծել է ընկերության աշխատանքն ու վերջինիս համար առաջացրել է ծանր հետևանքներ՝ ընկերության գործունեության ժամանակավոր խաթարման ձևով:
Այսպես.
Սերգեյ Գուրգենի Մարդոյանը 2009 թվականի սեպտեմբերի 20-ին գրավատնային գործու-նեութ¬յուն իրականացնելու նպատակով հիմնադրել է «Սեյվր» ՍՊ ընկերությունը՝ նույն թվա-կա¬նի սեպտեմբերի 24-ին այն գրանցելով իրավաբանական անձանց պետական ռե¬գիստ-րում: Ընկերության կանոնադրական կապիտալը կազմել է 50.000 ՀՀ դրամ, որի բաժնե¬մա¬սե-րը Ս.Մարդոյանը տեղաբաշխել է իր և քրոջ որդու՝ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի միջև 70/30% հարաբերակցությամբ, իսկ վերջինս նշանակվել է ՍՊԸ-ի տնօրեն: 2009թ. մայիսի 2-ին հրամանագրված թիվ 01 հրամանի համաձայն՝ նշված ընկերության գանձապահի պար¬տա-կանությունները դրվել է Լ.Սողոմոնյանի վրա: «Սեյվր» ՍՊԸ-ում բոլոր դրամական մի¬ջոց¬նե-րի ներդրումը կատարվել է Ս.Մարդոյանի կողմից փոխառությունների տեսքով:
Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանը, օգտագործելով ընկերության կանոնադրությամբ և համա-պա¬տասխան նորմատիվ իրավական ակտերով սահմանված իր կարգադրիչ, իրեն վստահ-ված սեփականության միջոցների նկատմամբ ունեցած լիազորությունները, դրանք օգտա-գոր¬ծել է ընկերության շահերին հակառակ՝ իր օգտին, 2009թ. փետրվարի 24-ից մինչև 2014թ. սեպտեմբերի 24-ն ընկած ժամանակահատվածում, առավելապես 2014թ.-ի կեսերից սկսած, քննութ¬յամբ չկոնկրետացված օրերին յուրացման եղանակով հափշտակել է Սերգեյ Մար-դոյա¬նի կողմից ներդրված և ընկերության դրամարկղի դրամական միջոց հանդիսացող առանձ¬¬նապես խոշոր չափի՝ ընդհանուր 129.324.200 ՀՀ դրամ գումարը:
Բացի այդ, Լևոն Սողոմոնյանն իրեն վերապահված լիազորությունների իրականացման շրջանակներում, մասնավորապես 2009թ. նոյեմբերի 25-ից մինչև 2014թ. օգոստոսի 21-ն ըն-կած ժամանակահատվածում, «Սեյվր» ՍՊԸ գրավատանը գրավադրված իրացման ենթակա գույ¬քը «ԱԿՍՈՆ» ապրանքա-հումքային բորսայի միջոցով իրացրել, սակայն չարաշահելով իր լիազորությունները, դրանք օգտագործելով ընկերության շահերին հակառակ՝ իր օգտին, ստացված ընդհանուր 31.611.665 ՀՀ դրամ գումարը ընկերության դրամարկղ չի մուտքագրել և յուրացման եղանակով հափշտակել է:
Բացի այդ, Լևոն Սողոմոնյանը, 2011 թվականի մարտի 11-ին կնքված թիվ 31 փո¬խա¬ռութ-յան պայմանագրով նախատեսված 1.000.000 ՀՀ դրամը ստացել է Սերգեյ Մարդոյանից, դրա դիմաց տվել է առանց համարակալման, սակայն ստորագրված և ընկերության կնիքով վա-վե¬րացված անդորագիր, բայց նշված գումարը չի մուտքագրել ընկերության հաշվեկշիռ՝ փո-խա¬րենը յուրացման եղանակով հափշտակել է, դարձրել իրենը:
Միաժամանակ Լևոն Սողոմոնյանը, հանդիսանալով գրավատնային գործունեությամբ զբաղ¬վող կազմակերպության՝ «Սեյվր» ՍՊ ընկերության տնօրենն ու գանձապահը, «Սահմա-նա¬փակ պատասխանատվությամբ ընկերությունների» մասին, «Դրամարկղային գործառ-նութ¬յունների» մասին ՀՀ օրենքներով, այլ օրենսդրական և ենթաօրենսդրական ակտերով, ինչ¬պես նաև ընկերության կանոնադրությամբ սահմանված իր կարգադրիչ և այլ լիա¬զո¬րութ-յուն¬ներն օգտագործել է ընկերության շահերին հակառակ` իր օգտին, այն է` կատարելով վե¬րո¬հիշյալ հանցավոր գործողությունները անբարեխիղճ և անպատասխա¬նա¬տու վերա¬բեր-մունք է ցուցաբերել ընկերության գործունեության նկատմամբ, անձնական շահագրգռվա¬-ծութ¬յամբ չարաշահել է իր լիազորությունները, ընկերությունից հափշտակելով առանձ¬նա-պես խոշոր չափի դրամական միջոցներ՝ կազմալուծել է վերջինիս աշխատանքը և առա¬ջաց-րել ծանր հետևանքներ՝ ընկերության գործունեության ժամանակավոր խաթարման ձևով:
Բացի այդ, Լևոն Սողոմոնյանը, իր կողմից ընկերության դրամական միջոցների յու¬րաց-ման փաստը բացահայտելու գործընթացը բարդացնելու կամ անհնարին դարձնելու շար¬¬ժա-ռի¬թով և անձնական շահագրգռվածությունից ելնելով, 2014թ. սեպտեմբեր ամսվա ընթաց-քում «Սեյվր» ՍՊ ընկերության՝ Երևանի Ե.Կողբացի 42 շենք 55 բնակարան հաս¬¬ցեում գտնվող գրասենյակից գաղտնի հափշտակել է ընկերության մի շարք կարևոր հաշ¬¬վա¬պա-հական փաստաթղթեր, այդ թվում՝ տարածքային հարկային մարմնի կողմից հաշ¬վառ¬ված և վերջինիս կնիքով վավերացված, 01.12.2011-31.08.2014 թվականների ընթացքում ըն¬կերութ-յան դրամարկղային գործառնություններն արտացոլող, պաշտոնական փաստա¬թուղթ հան-դի¬սացող «Դրամարկղի գիրք-2»-ը»:
Առաջին ատյանի դատարանի որոշման մեջ, մասնավորապես նշած է.
«(…) Դատարանը, քննարկելով ներկայացված միջնորդությունը, գտնում է հետևյալը.
Դեռևս 2019 թվականի սեպտեմբերի 18-ին դատարանը, քննություն առնելով Լ.Սողո¬մոն-յա¬¬¬նի պաշտպան Կ.Կիրակոսյանը միջնորդությունը՝ իր պաշտպանյալի նկատմամբ ընտր-ված խափանման միջոցը վերացնելու կամ գրավով փոխարինելու վերաբերյալ, գտել էր հետևյալը՝ «(…) Սույն դեպքում, ուսումնասիրելով Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելուն վերաբերելի որոշումները, ուսումնասիրելով գործով ձեռք բերված նյու¬թե-րը, դատարանը փաստում է, որ առկա են և չեն վերացել վերջինիս նկատմամբ խա¬փանման մի¬ջոց ընտրելու պայմանը՝ մեղսագրվող արարքներին հնարավոր առնչություն ունենալը, ինչ¬պես նաև հիմքերը՝ գործի քննությանը խոչընդոտելու կամ թաքնվելու մտավախութ¬յուն-նե¬րը: (…)
Քննության առկա դարձնելով դեռևս չկատարված դատավարական գործողությունների բնույթը, դրանց վրա մեղադրյալի կողմից ազդեցություն գործելու հնարավորությունը՝ դա-տա¬րանը փաստում է, որ սույն գործով նախաքննությունն ավարտվել է, մեկ անգամ հրա¬պա-րա¬կային դատաքննությամբ գործով ձեռք բերված բոլոր ապացույցները հետազոտվել են, դրա հետ մեկտեղ գնահատելով դատաքննության ընթացքում Լ.Սողոմոնյանի դրսևորած վար¬քագիծը, դատարանը գտնում է, որ ապացույցների օբյեկտիվության և լրիվության վրա մե¬¬ղադրյալի կողմից ազդեցություն գործելու հնարավորությունը և հավանականությունը՝ գոր¬ծի քննությանը խոչընդոտելու վերաբերյալ նախկինում եղած մտավախություններն էա-կա¬նորեն նվազել են:
Հետևաբար քննարկման առարկա դարձնելով անձի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը գրավով փոխարինելու մասին միջնորդությունը, այն գնահատելով վերը նշված՝ վաղեմության ժամկետներն անցնելու, համաներման ակտի ընդունման, գործի քննության վրա ծախսված ժամանակի և այդ ընթացքում ամբաստանյալի դրսևորած վար-քագ¬ծի, սույն գործով անազատության մեջ գտնած ժամանակահատվածի տևողության հա¬մա-տեքստում՝ դատարանը գտնում է, որ ներկայացված միջնորդությունը ենթակա է բավա¬րար-ման:
Միաժամանակ դատարանն արձանագրում է, որ պաշտպանի կողմից մատնանշած 3.000.000 ՀՀ դրամի չափը բավարար չէ ամբաստանյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու հա¬մար: (…)»:
Նշված որոշմամբ դատարանը գրավի գումարի չափ էր սահմանել 5.000.000 ՀՀ դրամ, որը մինչ օրս չի վճարվել և ամբաստանյալը շարունակում է գտնվել կալանքի տակ:
2020թ. ապրիլի 06-ին դատարանը քննության առնելով դատարանի վարույթում գտնվող թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործով, ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի շահերի պաշտպան Ա.Սիրունյանի միջնորդությունը՝ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտր¬-ված խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու վերաբերյալ, գտել էր հետևյալը.
«(…) Ինչպես երևում է վերը նշված որոշումից, դատարանն արձանագրել է, որ առկա են և չեն վերացել խափանման միջոց ընտրելու հիմքերը, իսկ գործի քննության ընթացքում անձի պատ¬շաճ վարքագիծն ապահովելու տեսանկյունից դեռևս անհրաժեշտ է որոշակի հար¬կադ-րան¬քի միջոցների կիրառում, որպեսզի հնարավոր լինի գործով քննության օբյեկ¬տի¬վութ-յունն ապահովել:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 151-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ խա-փան¬ման միջոցը վերացվում է, երբ վերանում է դրա անհրաժեշտությունը:
Գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի պատ¬¬շաճ վարքագիծն ապահովելու համար նրա նկատմամբ հարկադրանքի միջոց կիրա¬ռե-լու անհրաժեշտությունը մինչ օրս էլ պահպանվում է, քանի որ դատարանի վերը նշված որոշ¬¬ման կայացումից հետո ձեռք չեն բերվել այնպիսի տեղեկություններ, որոնք չեզոքաց-նում են վերը նշված մտավախությունները:
Հետևաբար քննության առնելով պաշտպանի միջնորդությունը՝ խափանման միջոցը վե-րաց¬նելու վերաբերյալ, դատարանը գտնում է, որ այն անհիմն է և ենթակա է մերժման: (…)»:
Ներկայումս կրկին անգամ՝ պաշտպանական կողմի միջնորդությունների հիման վրա քննութ¬յան առնելով ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 151-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 134-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «(…)»:
Անձի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքը, մարդու այլ հիմնա-կան իրավունքների հետ մեկտեղ, ՀՀ Սահմանդրությամբ ճանաչվում է անօտարելի և բարձ-րա¬գ¬ույն արժեք (ՀՀ Սահմանադրության 3-րդ հոդված): Ուստի մարդու այդ հիմնական իրա-վուն¬¬քի սահմանափակման իրավաչափության երաշխիքները կանոնակարգող իրավադ-րույթ¬¬¬ները մեկնաբանելիս անհրաժեշտ է ելնել մարդու իրավունքները հարգելու, մարդու իրավունքների սահմանափակման միջոցով հիմնական իրավունքը բովանդակազրկելու ան-թույ¬լատրելիության սկզբունքներից:
Անձին շարունակական կալանքի տակ պահելու համար պետք է հաստատվի հասա¬րա-կութ¬յան ընդհանուր շահի և անհատի հիմնարար իրավունքների միջև արդարացի հավասա-րակշռութ¬յուն, և որը պետք է բխի անձի՝ ազատությունից զրկելու հետ կապված կիրառվող մի¬ջոցի և հետապնդվող նպատակների միջև համամասնության ողջամիտ հարաբերակ¬ցութ-յան անհրաժեշտությունից:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը բազմիցս իր որոշումներով նշել է, որ յուրաքանչյուր գործով կալանքի տևողությունը կարող է արդարացվել միայն այն դեպքում, երբ կան հասա¬րա-կական շահի իրական պահանջների հատուկ հատկանիշներ, որոնք ինքնուրույնաբար, չվտան¬գե¬լով անմեղության կանխավարկածը, գերակշռում են ՀՀ Սահմանադրությամբ և ՀՀ-ի կողմից վավերացված միջազգային պայմանագրերով երաշխավորված անձի ազատության և անձեռնմխելիության իրավունքը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ «(…)»:
Է.Եղիազարյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանը նշել է. «(…)» (տե՛ս Էդգար Եղիա¬զարյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2017թ. հունիսի 22-ի թիվ ԵԱՆԴ/0017/06/16 որո¬շումը):
Վճռաբեկ դատարանի այս մոտեցումը բխում է՝ «խափանման միջոցները չեն կարող պա-րու¬նակել պատժի տարրեր», «չկա հանցագործություն, չկա պատիժ», «չի կարող նշանակ¬վել ավե¬լի խիստ պատիժ, քան սահմանված է օրենքով» սկզբունքներից: Այլ խոսքով. եթե պատ-ժի նշանակումը կամ կատարումն անհնար է, ապա իրավաչափ չէ նաև անձին անա¬զա¬տութ-յան մեջ պահելը: Այս տեսանկյունից նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքում նա-խա¬տեսված են որոշակի կարգավորումներ, օրինակ՝ անմեղսունակ անձանց նկատմամբ (ովքեր ենթակա չեն պատժի) չեն կարող կիրառվել խափանման միջոցներ կամ մեղադրա-կան դատավճիռ կայացվելու դեպքում, երբ նշանակված պատժաչափը չի գերազանցում ամ-բաս¬տանյալի նախնական կալանքի տակ փաստացի գտնվելու ժամկետը, անձն ազատվում է կալանքից:
Սույն դեպքում ուսումնասիրելով Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ խափանման միջոց ընտ¬րե-լուն վերաբերելի որոշումները, ուսումնասիրելով գործով ձեռք բերված նյութերը՝ դատա¬րա-նը փաստում է, որ առկա են և չեն վերացել վերջինիս նկատմամբ խափանման մի¬ջոց ընտ¬-րելու պայմանը՝ մեղսագրվող արարքներին հնարավոր առնչություն ունենալը, ինչ¬պես նաև հիմքերը՝ գործի քննությանը խոչընդոտելու կամ թաքնվելու մտավախությունները:Սակայն խափանման միջոցի տեսակը որոշելու տեսանկյունից հարկ է հաշվի առնել հետևյալը.
Ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանին մեղսագրվում է մինչև 2014 թվականի սեպտեմբերի 24-ը կատարված ծանր, միջին և ոչ մեծ ծանրության ենթադրյալ արարքներ՝ նախատեսված ՀՀ քրե¬ա¬¬կան օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…)»:
Նշված օրենսդրական պահանջները հաշվի առնելով՝ դատարանը փաստում է, որ ամ-բաս¬¬տանյալին մեղսագրված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղսագրված ենթադրյալ արաքներով քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետներն առերևույթ անցել են, ինչից էլ հետևում է, որ այդ ենթադրյալ արարքների համար, նույնիսկ առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորվելու դեպքում, վերջինս քրեական պատասխանատվության չի կարող ենթարկ-վել, հետևաբար էլ այդ արարքների մեղսագրման տեսանկյունից՝ նրան անազատության մեջ պահելը բացառվում է:
Ընտրված խափանման միջոցի և այն փոխարինելու հարցը քննարկելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի տեսանկյունից, դատարանը գտնում է հետևյա¬լը.
Նշված հոդվածի սանկցիայով պատիժ է նախատեսվում միայն ազատազրկման ձևով՝ 5-ից 8 տարի ժամկետով:
Այսինքն՝ սույն գործի քննության արդյունքում, նույնիսկ առաջադրված մեղադրանքը հիմ¬նավորվելու դեպքում, ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ կարող է սահմանվել ազա-տազրկում՝ առավելագույնը 8 տարի ժամկետով: Սույն գործով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատա-րա¬նը 2016 թվականի ապրիլի 07-ին կայացված դատավճռով, Լ.Սողոմոնյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով մեղավոր ճանաչելով, պատիժ է նշանա-կել ազատազրկում՝ յոթ տարի ժամկետով:
«Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապե¬տութ-յան անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համա¬նե-րում հայտարարելու մասին» 2018 թվականի նոյեմբերի 01-ի ՀՀ օրենքի (այսուհետ նաև` Համաներման մասին օրենք) 2-րդ հոդվածի 7-րդ մասի 2-րդ կետի համաձայն՝
«7. Օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով նշանակված պատժաչափը կրճատել՝
(…)
2) կիսով չափ՝ դիտավորությամբ հանցագործություն կատարելու համար առավելագույ¬նը տասը տարի ժամկետով ազատազրկման դատապարտված և նախկինում դիտավորյալ հան¬-ցագործություն կատարելու համար ազատազրկման ձևով պատիժ չկրած կամ կրած, սա¬կայն դատվածություն չունեցող անձանց նկատմամբ (…)»:
Գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ սույն գործի քննության ընթացքում Լ.Սողոմոնյանը 2015 թվականի հունվարի 31-ից 2015 թվականի մայիսի 26-ը, 2015 թվականի հունիսի 10-ից 2015 թվականի սեպտեմբերի 04-ը, 2016 թվականի ապրիլի 07-ից 2017 թվա¬կա-նի հոկտեմբերի 28-ը, 2018 թվականի մարտի 28-ից մինչ օրս՝ ընդհանուր առմամբ 4 տարի 2 ամիս է և շարունակում է պահվել անազատության մեջ:
Չկանխորոշելով սույն գործով կայացվելիք վերջնական դատական ակտի բնույթը, այնուամենայնիվ, վերը նշվածի համատեքստում հարկ է փաստել, որ մեկ անգամ օրեն¬քի հիման վրա ստեղծված դատարանի կողմից Լ.Սողոմոնյանի վերաբերյալ գործը քննվել է և նշանակվել է պատիժ, իսկ նշված դատավճիռը, եթե օրինական ուժ ստանար, Լ.Սողո¬մոն-յանն արդեն իսկ ազատված կլիներ պատժից, ինչից էլ բխում է, որ առերևույթ առկա է անձին անազատության մեջ պահելը բացառող հանգամանք:
Բացի այդ, նույնիսկ ևս մեկ անգամ մեղադրական դատավճիռ կայացվելու և առավելա-գույն ութ տարի ժամկետով ազատազրկում նշանակվելու դեպքում պատիժը պետք է համա-ներ¬ման մասին օրենքի կիրառմամբ կրճատվի կիսով չափ, այսինքն՝ անձին կմնա կրելու 4 տարի ժամկետով ազատազրկում, ինչպիսի ժամկետն այս պահի դրությամբ արդեն իսկ ան-ցել է:
Հաշվի առնելով վերոգրյալը, ինչպես նաև այն, որ խափանման միջոց կիրառվում է նաև դատարանի դատավճռի կատարումը ապահովելու համար, իսկ սույն գործով դեռևս դա-տավ¬¬ճիռ կայացված չէ, ինչպես նաև համաներման մասին օրենքով սահմանված դրույթ¬նե-րին համապատասխան լուծված չէ պատիժը կրճատելու հարց, դատարանը գտնում է, որ դեռևս շարունակվում են պահպանվել կալանավորման հիմքերը, սակայն դրանք կրում են առա¬վել նվազ բնույթ, հետևաբար ստորագրություն չհեռանալու մասին խափանման միջոց ընտրելով հնարավոր է հասնել խափանման միջոցի նպատակների՝ սույն դեպքում դա-տավճռի կատարումը ապահովելուն:
Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ դատարանը գտնում է, որ Եվրոպայի խորհրդի՝ Խոշտան-գում¬¬¬ների և անմարդկային կամ արժանապատվությունը նվաստացնող վերաբերմունքի կամ պատժի կանխարգելման եվրոպական կոմիտեի Կորոնավիրուսի (COVID-19) համավարակի համատեքստում 2020 թվականի մարտի 20-ին հրապարակած զեկույցի շրջանակներում ան-ձի ազատության հարցի քննարկումն արդեն իսկ առարկայազուրկ է: (…)»:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Փաստաբան Լուսինե Աս¬լան¬յանը, տուժող «Սեյվր» ՍՊ ընկերության անունից վե-րաքննիչ բողոք և բողոք բերելու իրավունքը հավաստող լիազորագիր և այլ փաստաթղթեր ներ¬կա¬յացնելով, խնդրել է թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործով Երևան քաղաքի ընդ¬հա-նուր իրա¬¬վա¬սութ¬յան առաջին ատյանի դատարանի 2020 թվականի ապ¬րիլի 15-ի որո¬շ¬ումը բե¬կա¬նել և ամբաստանյալի նկատմամբ ընտրված կալանավորումը չհե¬¬ռանալու մասին ստո-րա¬գրութ¬յուն խա¬փանման միջոցով փոխարինելը ճանաչել անթույ¬լա¬տ¬րելի:
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում, մասնավորապես նշված է.
«(…) Տուժող կողմը հանգում է հետևության՝ Դատարանի որոշումը սխալ է հիմնավորված և պատճառաբանված: Դատարանն այդ մասով իր որոշումը պատճառաբանել է հետևյալ կերպ. «(…)»:
Կայացրած դատական ակտով թույլ է տրվել դատավարական սխալ՝ դատավարական իրա¬վունքի այնպիսի խախտում, ինչը ազդել է գործի ելքի վրա: Դատարանը խափանման մի¬ջո¬ցը փոփոխելու վերաբերյալ սխալ հիմնավորումներ և պատճառաբանություններ է կա-տա¬րել՝ դրանով իսկ խախտելով քրեադատավարական նորմերը:
Տուժողն կողմն իր անհամաձայնությունն է հայտնում Դատարանի հիմնավորումներին հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Ա) Տուժող կողմի համար անընդունելի է Դատարանի հիմնավորումները, որ 2018 թվա-կա¬նի համաներման ակտի կարգավորումները հիմք են Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ խա-փան¬ման միջոցի փոփոխության, գրավը ստորագրություն չհեռանալու մասին փոխարինելու համար, քանի որ դրանք վերաբերելի են օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով նշա-նակ¬ված պատժաչափը կրճատելուն, որպիսի գործընթացը վերապահված է քրեակատա¬րո-ղա¬կան հիմնարկներին, այլ ոչ թե դատարանի քրեական գործի դատաքննության ընթաց-քում: Եթե օրենսդրի կամքը լիներ այդպիսին, ապա այդ կետով համաներման կիրառման հնա¬րավորություն կնախատեսվեր նաև դատարանին վճռահատման պահին: Ուշագրավ է, որ խափանման միջոցի կիրառումը օրենսդիրը կապակցել է ոչ թե ազատազրկման պատ¬ժա-տե¬սակի ապագայում իրագործման իրատեսականության հետ, այլ դրա ողջ խորհուրդը գոր-ծի արդյունավետ, լրիվ բազմակողմանի և օբյեկտիվ քննության համար պայմաններ ստեղ-ծելն է: Քրեական արդարադատությունը ոչ թե ուղղված է միայն հանցանք կատարած անձի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելուն, չնշանակելուն կամ դրանից ազա-տե¬լուն, այլ ի թիվս այլոց, սոցիալական արդարությունը վերականգնելուն, ճշմարտությունը բացահայտելու և հօգուտ տուժողի փաստեր հաստատելուն, դրանից ածանցյալ տուժողի խախտ¬ված գույքային (քաղաքացիական հայցը) իրավունքները վերականգնելու հնարավո-րութ¬յուն ընձեռելուն և ընդհանրապես գործի արդարացի քննության սկզբունքի կենսագործ-մա¬նը: Սակայն նշված գործընթացներն էական վտանգված են, երբ առկա են գործի քննութ-յա¬նը խոչընդոտելու ռիսկեր, իսկ սույն գործով անգամ առկա են հաստատված փաստեր. ամբաստանյալը ձեռնարկել է քայլեր խոչընդոտելու քրեական գործի քննությանը և ճշմար-տութ¬յան բացահայտումը, ինչը մի մասով նույնիսկ արտացոլված է մեղադրանքի որոշմամբ, ուստի՝ նախաքննությանը հաջորդող առաջին անգամ առաջին ատյանի դատարանում գործի, ըստ էության, քննության ընթացքում նոր խոչընդոտման վերաբերյալ տվյալների բա-ցա¬կա¬յությունն ինքնին էապես չի նվազեցնում ռիսկերը ներկայումս գործի քննությանը խոչըն¬դո¬տելու հավանականություն չլինելու վերաբերյալ, հատկապես, որ ամբաստանյալը թշնամական հարաբերությունների մեջ է գտնվում իրեն աշխատանքով ապահոված մորեղ-բայր՝ տուժող Ս.Մարդոյանի հետ, ում նկատմամբ վարվել է ընդգծվող սառնասրտությամբ և անտեսել նաև մի շարք բարոյական պատնեշներ: Անտեսվել է, որ դատական քննության փու¬¬լում՝ առաջին պտույտով առաջին ատյանի դատարանում, երբ Լ.Սողոմոնյանը գտնվել է ա¬զա¬տության մեջ, ընկերության նախկին աշխատակից Մանկուհի Նահապետյանը տվել է խու¬սափողական ցուցմունքներ դատարանի և մեղադրանքի կողմի հարցերին, ամեն ինչ վե-րագ¬րելով «չհիշելուն», նախագահող դատավորը դատական նիտում նույնիսկ կոպիտ դիտո-ղութ¬յուններ է արել վկային նման վարքագծի համար, ներկայումս 2-րդ պտույտով գործի քննութ¬յան ընթացքում նշված վկան դեռևս չի հարցաքննվել, շարունակ չի ներկայանում դա-տա¬րան, տուժող կողմը օբյեկտիվ մտահոգություն ունի կաշկանդված է Լ.Սողո¬մոն¬յա¬նից, հատկապես երբ վերջինս եղել է ազատության մեջ: Ուշագրավ է նաև այն, որ Դատա¬րանը (դատավոր Վ.Լ.Գրիգորյան) գրավ կիրառելու ակտում հաստատել է ամբաստանյալ Լ.Սողո-մոն¬յանի կողմից նաև քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը, դրանից հետո ոչինչ չի փոխվել, չի կարող այդ հիմքը նվազել խափանման միջոց չլինելու դեպքում, չի կարող հա-կակշռել ՀՀ քր. դատ օր. 135 հոդվածով նախատեսված կալանավորման մյուս հիմքերին, այդ թվում՝ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը, ինչն առնվազն ինքնին հիմք է պաշտպանի բողոքը մերժելու համար:
Բ) Ուշագրավ է նաև այն, որ համաներման ակտերում օրինական ուժի մեջ դատավճռով դատապարտված անձանց նկատմամբ առավել բարենպաստ պայմաններ են սահմանվում, քան դեռևս քննության փուլում գտնվող անձանց համար, ինչը պատահական չէ, քանի որ ակն¬հայտ է, որ քրեական դատավարության խնդիրների մեծ մասը կենսագործված է, սա-կայն դա չի նշանակում, որ այդ կարգավորումները պետք է որևէ դատարանի կողմից «հապշտա¬պության մեջ» և վաղաժամ փաստացի կիրառվի ամբաստանյալի նկատմամբ, երբ դեռ բազում խնդիրներ իրենց հանգուցալուծումը չեն ստացել: Եթե առաջնորդվենք Դատա-րա¬նի հիմնավորումներով, ապա Լ.Սողոմոնյանը սույն քրեական գործի քննության ընթաց-քում ինչպես կամենա, այդպես էլ «կվարվի», կտապալի գործի արդարացի քննությունը:
Գ) Վերաքննիչ դատարանի ուշադրությունն ենք հրավիրում այն հանգամանքին, որ սույն գործով նշանակված է դատահաշվապահական լրացուցիչ փորձաքննություն, ինչի շրջա-նակ¬¬ներում ստացվելիք եզրակացության հիման վրա (տուժողի առաջադրված հարցերի բո-վան¬դակությունից նկատելի է) Լ.Սողոմոնյանին առաջադրված մեղադրանքը հնարավոր է մեղադրողի կողմից լրացվի, ինչի արդյունքում արդեն իսկ կրած կալանքի և հետագայում համաներման ակտով պատժի չկրած մասի վերաբերյալ հարաբերակցությունը, վաղեմութ-յան ժամկետները լրանալու, դատողությունները և կանխատեսումը կդառնա անհիմն և ան-տե¬ղին: Ավելին՝ 129 մլն ՀՀ դրամ հափշտակելու համար միայն 7 տարի ժամկետով դատա-պարտ¬վելուց հետո ամբաստանյալին սպասվող հնարավոր պատժի խստությունը չի կարող չանդ¬րադառնալ գործի քննության ինչ-որ փուլում ամբաստանյալի վարքագծի վրա, եթե վտանգներ կան, որ մեղադրանքը կարող է լրացվել, կայացվելիք դատավճռից ինքը կունենա գույքային հետևանքներ:
Դ) Ուշագրավ է նաև այն, որ ապացույցների հետազոտումը դեռևս չի ավարտվել, չեն հար¬ցաքննվել բոլոր վկաները, նշանակվել է լրացուցիչ դատահաշվապահական փոր-ձաքննութ¬յուն, որին, ի դեպ, դեմ էր հենց ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանը, թեև պաշտպա-նութ¬յան կողմի դատավճռի դեմ նախկինում ներկայացված վերաքննիչ բողոքը գրեթե ամ-բող¬ջությամբ կառուցված էր հենց առկա եզրակացությունը կասկածահարույց լինելու, դա-տավճիռ կայացրած դատարանի կողմից կրկնակի կամ լրացուցիչ դատահաշվապահական փորձաքննություն չնշանակելու հետ: Այսինքն՝ ակնհայտ է, որ ամբաստանյալի նպատակը ոչ թե գործի լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունն է, այլ ամեն գնով այն տապալելը:
Ե) Ավելորդ չէ տեղեկացնել, որ ներկայում նախաքննության փուլում է գտնվում Լևոն Սո-ղո¬մոնյանի որդու վերաբերյալ քրեական գործը, որի մեղադրանքը սերտորեն կապված է Լևոն Սողոմոնյանին առաջադրված մեղադրանքի հետ, և առկա է Լ.Սողոմոնյանին նոր մե-ղադ¬րանք առաջադրելու իրական հնարավորություն, ինչն էլ վաղեմության ժամկետների ընդ¬¬հատ¬ման և Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ (հանցանքների կամ դատավճիռների համակ-ցութ¬յամբ) նշանակվելիք պատժի խստացման հիմք կհանդիսանա: Խոսքը հատկապես վե-րա¬բերում է նրան, որ քրեական գործով հիմնավորվում է, որ 56 մլն ՀՀ դրամ գումարը Լ.Սո-ղո¬մոնյանը հափշտակել է մինչև 08.07.2014 թվականը, իսկ մնացած գումարը տեղի ունեցած կոնֆլիկտից հետո՝ կարծելով, որ արդեն իսկ պատասխանատվություն կրելու է ՀՀ քր. օր. 179 հոդ¬վածի 3-րդ մասով, ուստի իբր կորցնելու բան չունի և հափշտակել է մնացած շուրջ 104-110 մլն ՀՀ դրամ գումարները, ինչը նշանակում է, որ անձը գործել է առանձին-ինքնուրույն դի¬տա¬¬վորությամբ, ինչը ենթակա է բնականաբար իրավական գնահատականի, որը վերջնա¬կա¬¬նա¬պես կհաստատվի փորձաքննության եզրակացությամբ:
Զ) Դատարանը պատճառաբանել է, որ ստորագրություն չհեռանալու մասին խափանման միջոցը կարող է ապահովել դատավճռի կատարումը՝ առանց հաշվի առնելու, որ դեռ վերջ¬նա¬կան դատական ակտ կայացված չէ, ինչը, ի դեպ, մեր կողմից թվարկված հան-գա¬մանք¬նե¬րում չի կարող կանխատեսվել, քանի որ առկա է մեղադրանքի առավել ծանրով փոփո¬խութ¬յան հնարավորություն: Բացի այդ՝ Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման մի¬ջոցը ներկա փուլում պետք է ապահովի ոչ միայն դատավճռի կատարումը, այլ գործի քննութ¬յանը խոչընդոտելը, չթաքնվելը և չխուսափելը, ինչը Դատարանի կողմից իրա¬վա¬ցիո¬րեն չի գնահատվել:
Դատարանի պատճառաբանությունները վերաբերելի չեն Լ.Սողո¬մոն¬յանի խափանման միջոցը վերացնելու նպատակներին, քանի որ նախ՝ այս փուլում պետք է գնահատվեն ամ-բաստանյալի պատշաճ վարքագիծը ապահովելու համար կիրառ¬ված միջոցները, և երկրորդ՝ պատիժ նշանակելու և կրելու վերաբերյալ կանխատեսական մո¬տեցումները որևէ կերպ չեն կարող փոխարինել տվյալ փուլում ամբաստանյալի պատշաճ վարքագիծը ապահովելուն ուղղված միջոցների կիրառմանը: Ի վերջո, տվյալ փուլում «պետք է առաջնորդվել օրացույ-ցային օրերով», և ոչ թե դատավճիռ կայացնելուց և պատիժ նշանա¬կե¬լուց հետո տեղի ունե-նալիք իրադարձություններով և կատարվելիք վաղաժամ հաշվարկ¬նե¬րով:
Բացի այդ՝ սույն գործով ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ քրեական հե-տապնդու¬մը դադարեցնելու որևէ հիմք առկա չէ, որով պայմանավորված՝ պետք է վերացվի Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը: (…)»:
Վերաքննիչ դատարանում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
Ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանը և վերջինիս պաշտպաններ Կ.Կիրակոսյանը և Ա.Սի¬րուն¬յանը ներկա¬յաց¬ված վե¬րաքննիչ բո¬¬ղո¬քի դեմ առարկեցին և խնդրե¬ցին այն մեր-ժել՝ Առաջին ատյանի դատա¬րա¬նի որո¬շու¬¬մը թող¬նելով օրինական ուժի մեջ:
Վերաքննիչ բողոքը քննարկվեց և լուծվեց դատական նիստի վայրի և ժամանակի վե¬րա-բեր¬յալ պատշաճ կարգով ծանուցված տուժող «Սեյվր» ՍՊ ընկերության ներ¬կա¬յա-ցուցիչ¬ներ Լ.Աս¬լան¬յանի և Հ.Անանյանի բացակայությամբ:
Վերաքննիչ բողոքը քննարկվեց և լուծվեց դատական նիստի վայրի և ժամանակի վե¬րա-բեր¬յալ պատշաճ կարգով ծանուցված մեղադրող Ա.Մանուկյանի բացակայությամբ, ով նա¬խա¬պես դիմել էր նման խնդրանքով:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական ստուգ¬ման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշման օրինականությունը և հիմնավոր¬վա-ծութ¬յունը, ուսումնասիրելով բողոքի վերաբերյալ ստացված գործը (նյութը)՝ Վերաքննիչ դա-տա¬¬րանը հանգում է հետևյալ հետևության.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 288-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ կա¬լա¬¬¬¬¬¬-նավորելու կամ կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարացնելու օրինակա¬նութ¬յունը և հիմ¬¬¬¬նավորվածությունը դատարանն ստուգում է ընտրված խափանման միջոցի օրի¬նա¬կա-նութ¬յունը և հիմնավորվածությունը հաստատող նյութերն ստանալու օրվանից՝ երեք օրվա ըն¬¬¬թաց¬քում:
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվ-րո¬¬պական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրեն¬քով սահ-ման¬¬ված կարգով. (…)
գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կա¬տա¬րած լի¬¬նելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինա¬կան մարմ¬նին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հա¬մարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատա¬րելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար. (…)
3. Սույն հոդվածի 1-ին կետի «գ» ենթակետի դրույթներին համապատասխան ձերբա¬կալ-ված կամ կալանավորված յուրաքանչյուր ոք անհապաղ տարվում է դատավորի կամ այլ պաշ¬տոնատար անձի մոտ, որն օրենքով լիազորված է իրականացնելու դատական իշխա-նութ¬¬¬յուն և ունի ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունք կամ մինչև դա-տաքննութ¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬յունն ազատ արձակելու իրավունք: Ազատ արձակումը կարող է պայմանավոր¬վել դատաքննության ներկայանալու երաշխիքներով»:
Վահրամ Գևորգյանի վերաբերյալ թիվ ԵԿԴ/0678/06/10 գործով 2011 թվականի փետրվա¬րի 24-ի որոշ¬ման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքո¬րո¬-շումը.
«Անձի կալանավորումը կհամարվի օրինական և հիմնավորված միայն այն դեպքում, երբ հաստատվի՝
ա) անձի առնչությունն իրեն մեղսագրվող հանցագործությանը (հանցագործություն կա-տա¬րած լինելու հիմնավոր կասկածը) և
բ) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում սահ¬մանված հիմքերից որևէ մեկի կամ մի քանիսի առկայությունը»:
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի մեկնաբանության համաձայն՝ ողջա-միտ կասկածի չափանիշը հիմնվում է «փաստերի կամ տեղեկությունների առկա¬յութ¬յան վրա, որոնք հնարավորություն կտային անաչառ դիտորդին եզրակացնելու, որ տվյալ անձը հնա¬¬¬րավոր է, որ կատարած լիներ հանցանքը: Սակայն պարտադիր չէ, որ կասկածը հիմ¬նա-վո¬րող փաստերը բավարարեն այն նույն սանդղակին, որն անհրաժեշտ է անձի դատապար-տու¬¬մը կամ նրա նկատմամբ մեղադրանք առաջադրելը հիմնավորելու համար, քանի որ այդ փաս¬¬տերը կարող են հայտնաբերվել ավելի ուշ՝ քրեական գործի քննության փուլում» (տե՛ս Կ.Ֆ.-ն ընդդեմ Գերմանիայի գործով 1997 թվականի նոյեմբերի 27-ի վճռի 57-րդ կետը):
Արամ Ճուղուրյանի վերաբերյալ թիվ ՎԲ-132/07 գործով 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի որոշ¬ման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի բովանդակությունից հետ-ևում է, որ կալանավորման կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Ընդ որում, այդ կան-խա¬տեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական գործով ձեռք բերված որո¬շակի նյութերով, որով էլ վերջին հաշվով որոշվում է կալանավորման կիրառման հիմնա-վոր¬վածությունը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածում թվարկված մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերից բխող ողջամիտ կասկածների կամ ենթադրությունների վրա: Դա նշանակում է, որ կալանավորման կիրառման հիմքում բոլոր դեպքերում պետք է դրվեն որոշ փաստական տվյալ¬ներ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 134-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Խափանման միջոցները հարկադրանքի միջոցներ են, որոնք կիրառվում են կաս¬կած-յա¬լի կամ մեղադրյալի նկատմամբ՝ քրեական գործով վարույթի ընթացքում նրանց ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու և դատավճռի կատարումն ապահովելու նպատակով:
2. Խափանման միջոցներն են՝
1) կալանավորումը.
2) գրավը.
3) ստորագրություն՝ չհեռանալու մասին.
4) անձնական երաշխավորությունը.
5) կազմակերպության երաշխավորությունը.
6) հսկողության հանձնելը.
7) հրամանատարության հսկողության հանձնելը:
3. Կալանավորումը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի նկատմամբ: Հսկողության հանձ¬¬¬նե¬լը կարող է կիրառվել միայն անչափահասի նկատմամբ: Հրամանատարության հսկո¬¬¬¬¬ղությանը հանձնելը կարող է կիրառվել միայն զինծառայողի կամ զինապարտի նկատ-մամբ՝ զորահավաքներ անցնելու ժամանակահատվածում:
4. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված խափանման միջոցները չեն կարող կի¬րառ-վել մեկը մյուսի հետ կապակցված, բացառությամբ ստորագրություն չհեռանալու մասին խա¬¬¬փանման միջոցի, որը կարող է կիրառվել սույն հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ, 4-րդ և 5-րդ կե-տե¬¬րով նախատեսված խափանման միջոցների հետ կապակցված»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Դատարանը, դատախազը, քննիչը կամ հետաքննության մարմինը խափանման միջոց կա¬¬րող են կիրառել միայն այն դեպքում, երբ քրեական գործով ձեռք բերված նյութերը բա¬վա-րար հիմք են տալիս ենթադրելու, որ կասկածյալը կամ մեղադրյալը կարող է՝
1) թաքնվել քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից.
2) խոչընդոտել մինչդատական վարույթում կամ դատարանում գործի քննությանը՝ քրեա-կան դատավարությանը մասնակցող անձանց վրա անօրինական ազդեցություն գործադ¬րե-լու, գործի համար նշանակություն ունեցող նյութերը թաքցնելու կամ կեղծելու, քրեական վա¬րույթն իրականացնող մարմնի կանչով առանց հարգելի պատճառների չներկայանալու կամ այլ ճանապարհով.
3) կատարել քրեական օրենքով չթույլատրված արարք.
4) խուսափել քրեական պատասխանատվությունից և նշանակված պատիժը կրելուց.
5) խոչընդոտել դատարանի դատավճռի կատարմանը:
2. Կալանավորումը մեղադրյալի նկատմամբ կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ կա հիմնավոր կասկած, որ նա կատարել է այնպիսի հանցանք, որի համար նախատեսվող ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը մեկ տարուց ավելի է, և կան բավա-րար հիմքեր ենթադրելու, որ մեղադրյալը կարող է կատարել սույն հոդվածի 1-ին մասով նա-խա¬տեսված որևէ գործողություն:
3. Խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտության և կասկածյալի կամ մեղադրյալի նկատ¬մամբ դրա տեսակն ընտրելու հարցը լուծելիս հաշվի են առնվում՝
1) վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը.
2) կասկածյալի կամ մեղադրյալի անձը.
3) տարիքը և առողջական վիճակը.
4) սեռը.
5) զբաղմունքի տեսակը.
6) ընտանեկան դրությունը և խնամարկյալների առկայությունը.
7) գույքային դրությունը.
8) բնակության մշտական վայրի առկայությունը.
9) այլ էական հանգամանքներ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 144-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Չհեռանալու մասին ստորագրություն տված կասկածյալը կամ մեղադրյալը չի կարող առանց հետաքննության մարմնի, քննիչի, դատախազի կամ դատարանի թույլտվության մեկ¬¬նել այլ տեղանք կամ փոխել բնակության վայրը: Նա պարտավոր է ներկայանալ հե-տաքննության մարմնի, քննիչի, դատախազի և դատարանի կանչով և նրանց հայտնել իր բնա¬կության վայրը փոխելու մասին:
2. Կասկածյալից կամ մեղադրյալից չհեռանալու մասին ստորագրությունը վերցնում է քրեա¬կան վարույթն իրականացնող մարմինը»:
Ասլան Ավետիսյանի վերաբերյալ թիվ ԱՎԴ/0022/06/08 գործով 2008 թվականի հոկտեմ¬բե-րի 31-ի որոշ¬ման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիր¬քո-րո¬շումը.
«Անձի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության] իրավունքի սահմանափակ¬ման իրավաչափության երաշխիքները կանոնակարգող իրավադրույթները մեկնաբանելիս անհրա¬¬¬¬¬ժեշտ է ելնել մարդու իրավունքները հարգելու, մարդու իրավունքների սահմանա-փակ¬¬ման միջոցով հիմնական իրավունքը բովանդակազրկելու անթույլատրելիության սկզբունք¬¬¬¬ներից: (…)
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածում թվարկված մեղադրյալի հա¬վանական գործողությունների մասին հետևությունները, որոնք կարող են առաջ բերել ան¬ձի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության հիմնական իրավունքի սահմանա-փա¬կում, պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերից բխող ողջամիտ ենթադրությունների վրա:
(…) Անձի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելիս, ինչպես նաև կալանքի ժամկետը երկարացնելիս պետք է հաստատվի հասարակության ընդհանուր շահի և անհատի հիմնարար իրավունքների միջև արդարացի հավասարակշռություն, և որը պետք է բխի անձի՝ ազատությունից զրկելու հետ կապված կիրառվող միջոցի և հե-տապնդվող նպա¬¬¬տակների միջև համամասնության ողջամիտ հարաբերակցության անհրա-ժեշտութ¬յու¬նից: (…)
Անձին մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը թեև էական նշանակություն ունի ազա-տութ¬յան մեջ գտնվող մեղադրյալի դրսևորվող վարքագծի հավանականությունը կան¬խո¬րո-շե¬լու հարցում, սակայն այդ հանգամանքը պետք է գնահատվի գործում առկա մնա¬ցած, մաս-նա¬վորապես ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 3-րդ մասում մատ-նանշ¬ված հանգամանքների համատեքստում: Այդ առումով կարող է քննութ¬յան առկա դառ-նալ նաև դեռևս չկատարված քննչական գործողությունների բնույթը, դրանց օբյեկտիվության վրա մեղադրյալի կողմից ազդեցություն գործելու հնարավորությունը»:
Առաջին ատյանի դատարանի որոշման հիմնավորումները դիտարկելով վերոգրյալ ի¬րա¬¬-վական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վե-րաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այդ հիմնավորումները սույն որոշման մեջ նշված պատ-ճառաբանությամբ ընդունելի են նաև իր համար:
Ա. Վերոգրյալ իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիր¬քորո-շումնե¬¬¬¬¬¬¬¬րի լույսի ներքո Վե¬րաքննիչ դա¬տա¬րանը նախ՝ արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում Առա¬ջին ատյանի դա¬տարանը միջնոր¬դության քննութ¬յան ժա¬մա¬նակ բավարար տվյալներ է ու¬նե¬¬ցել ամբաստանյալ Լևոն Սողոմոնյանի կողմից նրան ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 179-րդ հոդ¬վածի 3-րդ մասի 1-ին կե¬տով վե¬րագրվող արարքը կատա¬րելու հիմ¬նավոր կաս¬¬կա-ծի առ¬կա¬յութ¬յունը հաս¬¬¬¬տատ¬ված համա¬րե¬լու հա¬¬մար (թեև հարկ է ար¬ձա¬¬նագրել, որ այն վե-րաքննիչ բողոքի շրջա¬¬նակնե¬րում չի վիճարկվել, հետևաբար՝ դրա առ¬կա¬յությունը փաստ-վում է առանց ման¬րազնին ստուգ¬ման ենթարկվելու, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 324-րդ հոդվածի 2-րդ մա¬սով վերագրված արարքներով քրեական պա¬¬տաս¬խա¬նատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն առերևույթ անցել են, ուստի՝ քրեական այդ հոդվածներով հետապնդումը բացառող հանգամանքի առկայության պայ¬ման¬նե¬րում վիճարկվող հարցի համատեքստում Ամբաստանյալի առնչությունն այդ արարք¬նե¬րին չի կարող արձանագրվել):
Բ. Կալանավորման տակ պահելու հիմնավորվածության դատական ստու¬գում.
Կալանավորման պահպանման վերաբերյալ վերաքննիչ բողոքի հիմ¬քերի ու հիմ¬նա¬վո-րում¬¬¬¬նե¬¬¬րի համատեքստում ստուգման են¬թար¬կե¬լով վի¬ճարկ¬¬¬վող դատական ակտը՝ Վե-րաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյա¬լը.
Առաջին ատյանի դատարանը ամբաստանյալ Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալա¬նա¬¬վո¬րու¬մը չհե¬ռա¬նալու մասին ստո¬րագրությամբ փոխարինելու որո¬շում է կա¬յացրել՝ ար¬ձա¬նագ¬¬¬¬րե¬¬լով, որ՝
Ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանը, մնալով ազատության մեջ, կարող է՝
Ա. խոչընդոտել գործի քննությանը և
Բ. թաքնվել վարույթն իրականացնող մարմնից:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ անձին կալանավորելու քրեադա¬տա¬¬վարա¬կան հիմ¬¬քերի առկա¬յութ¬յունը /շարունակական անհրաժեշտությունը/ արձանագրելու համար ցան¬¬կալի է, որ գործի նյութերը պարու¬նա¬կեն դրանք հիմնավորող ապա¬ցույց¬ներ կամ փաս-տաթղթեր, սա¬կայն դա ամենևին էլ պար¬տա¬¬¬¬¬դիր իրավական պահանջ չէ: Կալանավորման ցանկացած քրեա¬դա¬տավա¬րա¬¬կան հիմ¬քի առ¬¬կա¬յութ¬յու¬նը կարող է փաստվել հավանա¬կա-նության մակար¬դակով՝ ՀՀ քրեա¬¬կան դա¬տա¬վա¬¬¬¬¬րության օրենսգր¬քի 135-րդ հոդվածի 3-րդ մա¬-սում ոչ սպառիչ կարգով թվարկված տվյալ¬նե¬¬րի, հատ¬կապես՝ մե¬ղադրյալի անձի և քննվող դեպ¬քի հան¬գա¬մանքների վերաբերյալ դա¬տա¬րան ներ¬կա¬յացված նյու¬թերի հա¬մադրված գնա-հատման արդ¬յունք¬ներով:
Ընդ որում, տվյալ դեպքում Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում նաև՝ մինչդա¬տա-կան վա¬րույթի ավարտված լինելն ու գործը տևական ժամանակ Առաջին ատյանի դատա-րանի վարույթում գտնվե¬¬¬¬լու փաստը, այլ կերպ՝ ամբաստանյալի անձնական ազատության իրա¬վունքը երաշ¬խա¬¬¬¬¬¬¬վորելու, իսկ այն սահմանափակված լինելու կամ սահմանափակելու պա¬րագայում՝ դրա հա¬մարժեքությունն ու համաչափությունը ինքնուրույնաբար ստուգելու և պարզելու, անձի անձ¬¬¬նական ազատության սահմանափակման ցանկացած դեպքով հան¬րա-յին և մասնավոր շա¬հերը համադրելու, հակակշռելու, ի հաշիվ մեկի՝ մյուսն առավել արժևո¬-րելիս իր հետևութ¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬յունը պատշաճ խո¬րությամբ հիմնավորելու ուղղակի հնարավո¬րութ¬յունը (նաև պար¬¬¬¬¬տակա¬նությունը), որը կա¬տա¬րելու համար Առաջին ատյանի դատա¬րանն օժտված է գրե¬¬թե անսահմանափակ հնա¬րա¬վո¬րութ¬յամբ. ողջ ծավալով և համակող¬մա¬նիորեն ծանոթ է ինչ¬պես մինչդատական վարույթի նյութե¬րին, այն¬պես էլ իր վա¬րույթում շա¬¬րունակ¬վող գործի դատական քննության արդյունքներին:
Մինչդեռ, Վե¬րաքննիչ դատա¬րանի այդ հնա¬¬¬րավո¬րութ¬¬¬¬¬¬¬յունները սահմանափակ են, ինչը պայ¬մա¬նա¬վոր¬ված է՝
1. վե¬րաքննիչ վարույթի առանձ¬նահատ¬կությամբ /վերաքննիչ բողոքը քննության ենթակա է միայն վերաքննիչ բողոքի պահանջի, հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում/,
2. մինչդատա¬կան և դատական վարույթի նյութերին ծանոթ է սահմանափակ ծավալով, մի¬այն Առաջին ատյանի դատարանի կողմից իր նախաձեռնությամբ ուղարկված կամ Վե-րաքննիչ դատա¬րանի պահանջով լրացուցիչ ուղարկվելիք նյութերի սահմաններում,
3. անձի ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու անհրաժեշտության, համապատասխան վտան¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬գի առկայության և դրան համարժեքորեն արձագանքելու համաչափ դատավարական հարկադրանքի միջոցի ընտ¬րության հարցը կարող է փաստվել և գլխավորապես փաստվում է ոչ միայն ապացույցների, այլև ողջամիտ ենթադրությունների և կասկածների մակար¬դա-կով, ընդ որում՝ դրանց առկայության և բավարարության վերաբերյալ դիրքորոշումները տար¬¬¬բեր ատ¬յանի դատա¬րանների մոտ կարող են էապես տարբերվել, նույնիսկ՝ հակադրվել,
4. Վերաքննիչ դատարանի՝ անձին անազատության մեջ պահելու հարցի իրավաչա¬փութ-յու¬նը դատական ստուգ¬ման ենթարկելու անհապաղությունն ու հրատապությունն ապա¬հո-վե¬լու պոզիտիվ պարտականությամբ պայմանավորված՝ վերաքննիչ ատյանում նյութերին ծա¬¬¬¬¬¬¬¬¬նո¬թա¬նալու ժամ¬կետի սղությունը:
Բ1. Վե¬րաքննիչ դատարանը փաստում է, որ կալանավորումը չհե¬ռա¬նալու մասին ստո-րագ¬րությամբ փոխարինելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունն իրա¬¬-վա¬չափ է՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 324-րդ հոդվածի 2-րդ մա¬սով են-թադ¬¬րա¬¬բար կատարված արարքներով, որոնցից առաջինը ըստ բնույթի և վտանգավո¬րութ-յան աստի¬ճա¬նի՝ միջին ծանրության հանցագործություն է, իսկ երկրորդը՝ ոչ մեծ ծան¬րութ-յան, քրեական պա¬տասխա¬նատ¬վության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցել են, այլ կերպ՝ անկախ այն հան¬գաման¬քից, որ Լևոն Սողոմոնյանը տվյալ հոդվածներով նրան առաջադրված մեղադ¬րանքը վիճարկում է, նույնիսկ չի համաձայնել ոչ արդարացնող հիմ-քով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ՝ Վերաքննիչ դատարանն արձա-նագ¬¬¬րում է, որ նույ¬¬նիսկ այդ դիրքորոշումը չփո¬խելու և տվյալ հոդվածներով նրա անմեղութ-յու¬նը հաղթարհարվելու պարագայում Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ այդ հոդվածներով որևէ պատիժ չի կարող նշանակվել և այդ պատժին գումարվել, այսինքն՝ նրան կալա¬նա¬վորելու հարցը քննար¬¬կելիս և լուծելիս այդ արարքները չու¬նեն և չեն կարող ունենալ որևէ արժեք և էական նշանա¬կութ¬յուն, այդ կապակցությամբ Առա¬ջին ատյանի դատարանի հետևությունն իրա¬վա¬չափ է և ընդունելի է Վե¬¬րաքննիչ դա¬տա¬րանի համար:
Ինչ վերաբերում է ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 179-րդ հոդ¬վածի 3-րդ մասի 1-ին կե¬տով Լ.Սողո¬մոնյանին վե¬րագր¬ված արարքին, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ հոդվածով նույնիսկ նրա մեղավորությունը փաստվելու պարագայում «Էրե¬բունի-Երևա¬նի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առա¬ջին հանրա¬պետության անկա-խության հռչակման 100-ամյակի կապա¬կա¬¬ցությամբ քրեական գործե¬րով համաներում հայ-տարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի 2018թ. նո¬յեմ¬բերի 1-ի թիվ ՀՕ-414-Ն օրենքի 2-րդ հոդվածի 7-րդ մասի 2-րդ կետի կիրառմամբ պատժաչափը առերևույթ ենթակա է կրճատ-ման կիսով չափ, հետևա¬բար՝ նույնիսկ այդ հոդ¬¬վա¬ծի համապատասխան մասի և կետի սանկ¬ցիայով նա¬խա¬տեսված առավել խիստ պատ¬ժա¬չափը նշանակվելու դեպքում (պատիժ է նախատեսված բացառապես ազատազրկման ձևով՝ 5-ից 8 տարի ժամկետով)՝ Համաներման մասին օրենքի կիրառմամբ վերջնական պատժաչափը չի կարող գերազանցել 4 տարին, այն դեպ¬քում, երբ Լ.Սողո¬մոնյանի սույն գործով արգե¬լան¬քի տակ է գտնվել 4 տարի 2 ամիս ժամա¬նակով, այդ կապակցությամբ ևս Առա¬ջին ատյանի դատարանի հետևությունը իրա¬վա-չափ է և ընդունելի է Վե¬¬րաքննիչ դա¬տա¬րանի համար:
Այսպիսով, Վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքներով անդրադառնալով գործով ամ-բաս¬¬տանյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ մինչդատական և դատական վարույթների ըն¬թաց-քում որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը պահպանելու կամ փո¬փո¬խելու հար¬ցին՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ այլևս բացակայում է դրա անհրա¬ժեշ¬տութ-յու¬նը, այդ առնչությամբ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումն իրավաչափ է. մինչև նրա նկատ¬մամբ կայացված վերջնական դատական ակտի օրինական ուժի մեջ մտնելն Ամբաս-տան¬յալի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել ավելի մեղմ խա¬փան¬ման միջոցի՝ չհե¬ռանալու վերաբերյալ ստորագրության կիրառմամբ: Վերոնշյալ հետևության Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևյալ իրավական վերլու¬ծությունների և դատողությունների արդ-յունք¬ներով:
ՀՀ Սահմանադրության 78-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Հիմնական իրավունքների և ազա-տութ¬յունների սահմանափակման համար ընտրված միջոցները պետք է պիտանի և անհրա-ժեշտ լինեն Սահմանադրությամբ սահմանված նպատակին հասնելու համար: Սահ¬մանա-փակ¬ման համար ընտրված միջոցները պետք է համարժեք լինեն սահմանափակվող հիմ¬նա-կան իրավունքի և ազատության նշանակությանը»:
Միջազգային իրավական ակտերի պահանջներով, մասնավորապես՝ «Նախնական կա-լանք կիրառելու, դրա կիրառման պայմանների և խոշտանգումն ու բռնությունը բա¬ցառելու միջոցների մասին» ԵԽՆԿ (2006) 13 հանձնարարականում ուղղակիորեն սահմանված է, որ
«(...) 6. Կալանավորումը պետք է հիմնականում կիրառվի այն անձանց նկատմամբ, ովքեր կասկածվում են ազատազրկման ձևով պատիժ նախատեսող հանցագործության կատար¬ման մեջ: (...)
9. (1) Ցանկացած ռիսկի հաստատումը պետք է հիմնված լինի գործի անհատական հան-գա¬մանքների վրա, սակայն հատուկ ուշադրություն պետք է դարձվի՝
(...)
բ. դատապարտվելու դեպքում նշանակվելիք պատժին, (...):
22. (2) յուրաքանչյուր դեպքում կալանավորման տևողությունը չպետք է գերազանցի կամ չհա¬մապատասխանի պատժի ժամկետին, որը կարող է նշանակվել կատարված հան¬ցա¬գոր-ծութ¬յան համար: (...)
33. (1) Կալանավորման ժամկետը, որտեղ էլ այն իրականացված լինի, պետք է հաշ¬վարկ-վի ազատազրկման ժամկետի մեջ, եթե այն նշանակվի:
(2) Ազատազրկումից զատ այլ պատիժ նշանակելու դեպքում ևս պետք է հաշվի առնել կա¬լանավորման տակ պահելու ժամկետը: (...)»:
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ վերոգրյալ կանոնների սահմանումն ինք¬նանպա-տակ չէ, այլ պայմանավորված է այն անհրաժեշտությամբ, որ կալանավորումը չլինի առավել խիստ, քան հնարավոր դատապարտման դեպքում նշանակվելիք վերջնական պատիժը, հա-կա¬ռակ դեպքում ակնհայտորեն կխախտվի նպատակի և դրան հասնելու մի¬ջոցի համար¬ժե-քութ¬յունը. անձի իրավունքների սահմանափակում թույլատրվում է, եթե այն համարժեք է այդ սահմանափակման նպատակին, ընդ որում՝ այդ նպատակին հասնելու համար պետք է կիրառվի ոչ թե ցանկացած, այլ միայն անհրաժեշտ և պիտանի միջոց: Այլ կերպ ասած՝ մինչև մե¬ղավոր ճանաչվելու վերաբերյալ դատական ակտն ուժի մեջ մտնելն անձը չպետք է ենթարկ¬վի իրավունքների և ազատությունների առավել մեծ սահմանա¬փակումների, քան մե¬ղա¬վոր ճանաչվելու և պատիժ նշանակելու վերաբերյալ վերջնական դատական ակտի կի-րառ¬¬ման /ուժի մեջ մտնելու և կատարման հանձնվելու/ արդյունքում նախատեսված սահ¬մա-նափակումների ծավալն ու բնույթը, քանի որ անձի ոչ պատշաճ վարքագիծը խափանելու և դա¬տավճռի կատարումն ապահովելու նպատակը չի կարող գերակայել պատժի նպա¬տակ-նե¬րին՝ հաշվի առնելով, որ կալանավորումն, ի տարբերություն պատժի, ունի պայմա¬նական ու վարույթային բնույթ:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ եթե անձի նկատմամբ դատավճռով ազա-տազրկման ձևով նշանակված վերջնական պատիժը կրելու հավանականությունը իրավա-կան տեսանկյունից հնարավոր չէ, ապա խոսք չի կարող գնալ անձի կալանավորման կամ այն պահպանելու մասին, քանի որ, ինչպես նշել է Եվրոպական դատարանը, անձին ազատութ¬յունից զրկելը, այնուհետև դատարանին ներկայացնելն այն դեպքերում, երբ նրա նկատ¬մամբ քրեական գործ հարուցելու (Կոնվենցիոն իմաստով) նպատակ չի հետապնդում, հակասում է 5-րդ հոդվածի 1-ին կետի «c» ենթակետին, ինչը նշանակում է, որ 5-րդ հոդվածի 1-ին կետի «c» ենթակետի նպատակների համար անթույլատրելի է անձին զրկել ազատութ-յունից` հիմնվելով միայն քրեական օրենքի դրույթի վրա, եթե ի սկզբանե մտադրություն չի եղել վերջնարդյունքում այդ օրենքը կիրառել տվյալ անձի նկատմամբ: Այլ կերպ՝ եթե առ-երևույթ առկա են այնպիսի փաստական տվյալներ, որ ցանկության դեպքում էլ հնարա¬վոր չէ հասնել մեղադրական դատավճռով նշանակված պատժի կատարման, քանի որ առ-երևույթ առկա են վարույթը բացառող հանգամանքներ, սույն դեպքում՝ պատժից ազա¬տելու հիմքեր /համաներման մասին օրենք և այլն/, ապա կալանավորման կիրառումը պետք է բա-ցա¬ռել: Հակառակ պարագայում կալանավորման կիրառումը կամ պահպանումը կդառ¬նա ինք¬նանպատակ և պատժիչ միջոց:
Ամփոփելով վերոգրյալը՝ գտնում եմ, որ սույն որոշման մեջ Վերաքննիչ դատարանի նշած փաստարկներով և պատճառաբանությամբ տուժողի ներկա¬յա¬ցուցիչ (լիազորված անձ) Լ.Ասլանյանի ներ¬կայաց¬րած վե¬րաքննիչ բո¬¬ղոքն անհրա¬¬¬¬ժեշտ է թողնել առանց բավա¬րար-ման, իսկ վի¬ճարկ¬վող դա¬տա¬¬¬կան ակտը՝ օրի¬նա¬¬կան ուժի մեջ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 288-րդ, 377-րդ, 385-րդ, 393-րդ և 394-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՝
Տուժող «Սեյվր» ՍՊ ընկերության ներկա¬յա¬ցուցիչ Լուսինե Ասլան¬յանի ներկայացրած վե-րաքննիչ բողոքը թողնել առանց բավարարման, իսկ թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործով Երևան քաղա¬քի ընդ¬հա¬նուր իրա¬վա¬սության առաջին ատ¬յանի դատարանի 2020 թվականի ապ¬րիլի 15-ի որո¬շումը՝ օրինական ուժի մեջ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ այն ստանալու պահից տասնհինգօրյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.Ժ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ
ՈՐՈՇՈՒՄ
վերաքննիչ բողոքը քննության առնելու մասին
« 9 » հուլիսի 2020թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազ¬¬մով՝
նախագահությամբ դատավոր՝ Ա.Վարդանյանի,
քարտուղարությամբ՝ Լ.Գրիգորյանի,
մասնակցությամբ՝
ամբաստանյալ՝ Լ.Սողոմոնյանի,
պաշտպաններ՝ Կ.Կիրակոսյանի և
Ա.Սիրունյանի,
դռնբաց դատական նիստում, տուժող «Սեյվր» ՍՊ ընկերության ներկա¬յա¬ցուցիչ Լուսինե Ասլանյանի ներկայացրած վե¬րաքննիչ բողոքի հի¬ման վրա դատա¬կան ստուգ¬¬ման ենթար¬կե-լով թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործով Երևան քաղա¬քի ընդ¬հա¬նուր իրա¬վա¬սության առաջին ատյանի դատարանի 2020 թվականի ապրիլի 15-ի որոշ¬ման օրի¬նա¬¬կա¬նութ¬յունն ու հիմ¬նա¬վոր¬վածությունը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց ՝
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2014 թվականի օգոստոսի 21-ին ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով հարուցվել է թիվ 15134714 քրեական գոր¬ծը:
2015 թվականի հունվարի 31-ին Լևոն Սողոմոնյանը ձերբակալվել է:
2015 թվականի փետրվարի 3-ին Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին մեղադրանք է առա-ջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:
Նույն օրը Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջան¬¬ների ընդհանուր իրա¬վա-սութ¬յան առաջին ատյանի դատարանը, բավարարելով նա¬խաքն¬նա¬կան մարմնի միջնոր-դութ¬յունը, մեղադրյալ Լևոն Սողոմոնյանի նկատ¬¬մամբ որպես խափանման միջոց է ընտրել 2 ամիս ժամկետով կալանա¬վորումը, որի ժամկետը հետագայում երկարացվել է:
Նույն դատարանի 2015 թվականի մայիսի 26-ի որոշմամբ Լևոն Սողոմոնյանի նկատ¬¬մամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանա¬վորումը փոխարինվել է գրավով:
Նույն օրը Լևոն Սողոմոնյանն ազատվել է կալանքից:
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2015 թվականի հունիսի 10-ի որոշմամբ գրավի կիրառումն ճանաչվել է անթույլատրելի և նույն օրը Լ.Սողոմոնյանը վերցվել է կալանքի՝ դատական նիստի դահլիճում:
2015 թվականի հուլիսի 16-ին որոշում է կայացվել Լևոն Սողոմոնյանին առա¬ջադրված մեղադ¬րան¬քը փոփոխելու մասին և նրան կրկին մեղադրանք է առա¬ջադրվել ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2015 թվականի սեպտեմբերի 2-ի որոշմամբ Լևոն Սո¬ղոմոնյանի նկատ¬¬մամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանա¬վորումը փոխարին-վել է գրավով:
2015 թվականի սեպտեմբերի 4-ին Լևոն Սողոմոնյանն ազատվել է կալանքից:
2015 թվականի հոկտեմբերի 14-ին որոշում է կայացվել Լևոն Սողոմոնյանին առա-ջադրված մեղադ¬րան¬քը փոփոխելու մասին և նրան նոր մեղադրանք է առա¬ջադրվել ՀՀ քրեա¬¬կան օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
2015 թվականի նոյեմբերի 16-ին թիվ 15134714 քրեական գործը մեղադրական եզրա¬կա¬-ցութ¬¬յամբ ստացվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջան¬¬ների ընդ¬հա¬նուր իրա¬¬վա¬սութ¬¬յան ա¬ռաջին ատյանի դատա¬րան, որտեղ քրեա¬կան գործին շնորհվել է ԵԿԴ/0274/01/15 համա¬րը:
2016 թվականի ապրիլի 7-ին Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջան¬¬ների ընդ¬հա¬նուր իրա¬¬վա¬սութ¬¬յան ա¬ռաջին ատյանի դատա¬րանը թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործով, ի թիվս այլնի, որոշել է ամբաստանյալ Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց գրավը փոփոխել, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել կալանավորումը և Լևոն Սողոմոնյանին կալանավորել դատական նիստի դահլիճում:
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2017 թվականի հունվարի 24-ի որոշմամբ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատ-յա¬նի դատարանի 2016 թվականի ապրիլի 7-ի դատավճիռը բեկանվել է և գործն ուղարկել նույն դատարան՝ այլ կազմով նոր քննության:
Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալա¬նա¬վո¬րումը թողնվել է անփոփոխ:
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2017 թվականի հոկտեմբերի 9-ի որոշմամբ Լևոն Սո¬ղոմոնյանի նկատ¬¬մամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանա¬վորումը փոխարին-վել է գրավով՝ գրավի չափ սահմանելով 5.000.000 ՀՀ դրամը:
2017 թվա¬կա¬նի հոկտեմբերի 28-ին Լևոն Սողոմոնյանն ազատվել է կալանքից:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2018 թվականի մարտի 20-ի որոշմամբ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2017 թվականի հոկտեմբերի 9-ի որոշումը բեկանվել է և Լևոն Սո¬ղոմոնյանի նկատ¬¬¬մամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանա¬վորման այլընտրանքային միջոց գրավի կիրառումը ճանաչվել է անթույլատրելի:
2018 թվականի մարտի 28-ին Լևոն Սողոմոնյանը վերցվել է արգելանքի:
2019 թվականի սեպտեմբերի 18-ին Երևան քաղաքի ընդ¬հա¬նուր իրա¬վա¬սության առա¬ջին ատ¬յա¬¬նի դատարանը, բավարարելով պաշտպան Կ.Կիրակոսյանը միջնորդությունը, Լևոն Սո¬ղոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալա¬նա¬վո¬րումը փոխարի-նել է գրավով՝ գրավի չափ սահմանելով 5.000.000 ՀՀ դրամը, որը չի վճարվել և ամբաս¬տան-յա¬¬լը շարունակել է գտնվել կալանքի տակ:
2020 թվականի ապրիլի 15-ին Երևան քաղաքի ընդ¬հա¬նուր իրա¬վա¬սության առա¬ջին ատ-յա¬¬նի դատարանը (այ¬սու¬հետ նաև՝ Առաջին ատ¬յանի դատարան), ամբաստանյալ Լևոն Ռա-ֆի¬կի Սողոմոնյանի պաշտպաններ Կարեն Կիրակոսյանի և Ալեք¬սանդր Սի¬րունյանի միջ-նոր¬¬դու¬թյունները մասնակի բավարարե¬լով, որոշել է Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալա¬նա¬¬վո¬րու¬մը փոփոխել, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրել չհե¬ռա¬նալու մասին ստո¬րագրությունը՝ նրան անհապաղ ազատ արձակելով կալան-քից:
Առաջին ատ¬յա¬նի դա¬տարանի հիշյալ որոշումը տուժողների ներկայացուցիչ Հ.Անանյանը ստա¬ցել է 2020 թվականի մայիսի 11-ին:
2020 թվականի մայիսի 26-ին (փոստային ծառայությանը հանձնվել է 2020 թվականի մա-յիսի 20-ին) Վերաքննիչ դատարան է ստացվել Առաջին ատյանի դա¬տա¬րա¬¬նի հիշյալ ո¬րոշ-ման դեմ տու¬ժո¬ղ «Սեյվր» ՍՊ ընկերության ներկայա¬ցուցիչ Լուսինե Ասլա¬ն¬յանի ներկա¬յաց-րած վե¬րաքննիչ բո¬ղոքը:
Վերաքննիչ բողոքի վերաբերյալ թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործի հավելվածը Վե-րաքննիչ դատա¬րան է ստաց¬¬¬¬¬վել 2020 թվականի հուլիսի 3-ին, իսկ նախագահող դատավորին է հանձնվել 2020 թվա¬¬կա¬նի հուլիսի 6-ին:
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2020 թվա¬¬կա¬նի հուլիսի 6-ի որոշմամբ Առա¬ջին ատ¬¬¬¬-յանի դատարանի որոշման դեմ ներկայացված վերաքննիչ բո¬ղոքն ընդուն¬վել է վա¬րույթ և նշանակվել դռնբաց դատական նիստում քննության:
Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կե¬տով, 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մե¬ղադ¬րանք է առա¬ջադրվել այն բանի համար, որ նա «2009 թվականի փետրվարի 24-ից մինչև 2014 թվականի սեպտեմբերի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում հանդիսանալով «Սեյվր» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության տնօրենը և 30 տոկոս բաժնեմասի սեփականա¬տե¬րը, իսկ 2009 թվականի մայիսի 2-ից համատեղությամբ նաև նույն ընկերության գանձա¬պա¬հը, օգտագործելով ընկերության կանոնադրությամբ և համապատասխան նորմատիվ իրա¬վա¬¬կան ակտերով սահմանված իր կարգադրիչ, իրեն վստահված սեփականության միջոց¬ների նկատմամբ ունեցած լիազորությունները, դրանք օգտագործել է ընկերության շահերին հակառակ, այն է՝ իր օգտին ընկերության հաշվին ձեռք է բերել առավելություններ, անձ¬նա¬կան շահագրգռվածությամբ չարաշահել է իր լիազորությունները, միասնական դիտա¬վո¬րութ¬յամբ յուրացման եղանակով հափշտակել է ՍՊԸ-ի հիմնադիր, 70 տոկոս բաժնեմասի սեփականատեր Սերգեյ Գուրգենի Մարդոյանի կողմից ներդրված, ինչպես նաև ընկերութ¬յանը պատկանող առանձնապես խոշոր չափի՝ ընդհանուր 161.935.865 ՀՀ դրամ գումարը և այդպիսով կազմալուծել է ընկերության աշխատանքն ու վերջինիս համար առաջացրել է ծանր հետևանքներ՝ ընկերության գործունեության ժամանակավոր խաթարման ձևով:
Այսպես.
Սերգեյ Գուրգենի Մարդոյանը 2009 թվականի սեպտեմբերի 20-ին գրավատնային գործու-նեութ¬յուն իրականացնելու նպատակով հիմնադրել է «Սեյվր» ՍՊ ընկերությունը՝ նույն թվա-կա¬նի սեպտեմբերի 24-ին այն գրանցելով իրավաբանական անձանց պետական ռե¬գիստ-րում: Ընկերության կանոնադրական կապիտալը կազմել է 50.000 ՀՀ դրամ, որի բաժնե¬մա¬սե-րը Ս.Մարդոյանը տեղաբաշխել է իր և քրոջ որդու՝ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի միջև 70/30% հարաբերակցությամբ, իսկ վերջինս նշանակվել է ՍՊԸ-ի տնօրեն: 2009թ. մայիսի 2-ին հրամանագրված թիվ 01 հրամանի համաձայն՝ նշված ընկերության գանձապահի պար¬տա-կանությունները դրվել է Լ.Սողոմոնյանի վրա: «Սեյվր» ՍՊԸ-ում բոլոր դրամական մի¬ջոց¬նե-րի ներդրումը կատարվել է Ս.Մարդոյանի կողմից փոխառությունների տեսքով:
Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանը, օգտագործելով ընկերության կանոնադրությամբ և համա-պա¬տասխան նորմատիվ իրավական ակտերով սահմանված իր կարգադրիչ, իրեն վստահ-ված սեփականության միջոցների նկատմամբ ունեցած լիազորությունները, դրանք օգտա-գոր¬ծել է ընկերության շահերին հակառակ՝ իր օգտին, 2009թ. փետրվարի 24-ից մինչև 2014թ. սեպտեմբերի 24-ն ընկած ժամանակահատվածում, առավելապես 2014թ.-ի կեսերից սկսած, քննութ¬յամբ չկոնկրետացված օրերին յուրացման եղանակով հափշտակել է Սերգեյ Մար-դոյա¬նի կողմից ներդրված և ընկերության դրամարկղի դրամական միջոց հանդիսացող առանձ¬¬նապես խոշոր չափի՝ ընդհանուր 129.324.200 ՀՀ դրամ գումարը:
Բացի այդ, Լևոն Սողոմոնյանն իրեն վերապահված լիազորությունների իրականացման շրջանակներում, մասնավորապես 2009թ. նոյեմբերի 25-ից մինչև 2014թ. օգոստոսի 21-ն ըն-կած ժամանակահատվածում, «Սեյվր» ՍՊԸ գրավատանը գրավադրված իրացման ենթակա գույ¬քը «ԱԿՍՈՆ» ապրանքա-հումքային բորսայի միջոցով իրացրել, սակայն չարաշահելով իր լիազորությունները, դրանք օգտագործելով ընկերության շահերին հակառակ՝ իր օգտին, ստացված ընդհանուր 31.611.665 ՀՀ դրամ գումարը ընկերության դրամարկղ չի մուտքագրել և յուրացման եղանակով հափշտակել է:
Բացի այդ, Լևոն Սողոմոնյանը, 2011 թվականի մարտի 11-ին կնքված թիվ 31 փո¬խա¬ռութ-յան պայմանագրով նախատեսված 1.000.000 ՀՀ դրամը ստացել է Սերգեյ Մարդոյանից, դրա դիմաց տվել է առանց համարակալման, սակայն ստորագրված և ընկերության կնիքով վա-վե¬րացված անդորագիր, բայց նշված գումարը չի մուտքագրել ընկերության հաշվեկշիռ՝ փո-խա¬րենը յուրացման եղանակով հափշտակել է, դարձրել իրենը:
Միաժամանակ Լևոն Սողոմոնյանը, հանդիսանալով գրավատնային գործունեությամբ զբաղ¬վող կազմակերպության՝ «Սեյվր» ՍՊ ընկերության տնօրենն ու գանձապահը, «Սահմա-նա¬փակ պատասխանատվությամբ ընկերությունների» մասին, «Դրամարկղային գործառ-նութ¬յունների» մասին ՀՀ օրենքներով, այլ օրենսդրական և ենթաօրենսդրական ակտերով, ինչ¬պես նաև ընկերության կանոնադրությամբ սահմանված իր կարգադրիչ և այլ լիա¬զո¬րութ-յուն¬ներն օգտագործել է ընկերության շահերին հակառակ` իր օգտին, այն է` կատարելով վե¬րո¬հիշյալ հանցավոր գործողությունները անբարեխիղճ և անպատասխա¬նա¬տու վերա¬բեր-մունք է ցուցաբերել ընկերության գործունեության նկատմամբ, անձնական շահագրգռվա¬-ծութ¬յամբ չարաշահել է իր լիազորությունները, ընկերությունից հափշտակելով առանձ¬նա-պես խոշոր չափի դրամական միջոցներ՝ կազմալուծել է վերջինիս աշխատանքը և առա¬ջաց-րել ծանր հետևանքներ՝ ընկերության գործունեության ժամանակավոր խաթարման ձևով:
Բացի այդ, Լևոն Սողոմոնյանը, իր կողմից ընկերության դրամական միջոցների յու¬րաց-ման փաստը բացահայտելու գործընթացը բարդացնելու կամ անհնարին դարձնելու շար¬¬ժա-ռի¬թով և անձնական շահագրգռվածությունից ելնելով, 2014թ. սեպտեմբեր ամսվա ընթաց-քում «Սեյվր» ՍՊ ընկերության՝ Երևանի Ե.Կողբացի 42 շենք 55 բնակարան հաս¬¬ցեում գտնվող գրասենյակից գաղտնի հափշտակել է ընկերության մի շարք կարևոր հաշ¬¬վա¬պա-հական փաստաթղթեր, այդ թվում՝ տարածքային հարկային մարմնի կողմից հաշ¬վառ¬ված և վերջինիս կնիքով վավերացված, 01.12.2011-31.08.2014 թվականների ընթացքում ըն¬կերութ-յան դրամարկղային գործառնություններն արտացոլող, պաշտոնական փաստա¬թուղթ հան-դի¬սացող «Դրամարկղի գիրք-2»-ը»:
Առաջին ատյանի դատարանի որոշման մեջ, մասնավորապես նշած է.
«(…) Դատարանը, քննարկելով ներկայացված միջնորդությունը, գտնում է հետևյալը.
Դեռևս 2019 թվականի սեպտեմբերի 18-ին դատարանը, քննություն առնելով Լ.Սողո¬մոն-յա¬¬¬նի պաշտպան Կ.Կիրակոսյանը միջնորդությունը՝ իր պաշտպանյալի նկատմամբ ընտր-ված խափանման միջոցը վերացնելու կամ գրավով փոխարինելու վերաբերյալ, գտել էր հետևյալը՝ «(…) Սույն դեպքում, ուսումնասիրելով Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելուն վերաբերելի որոշումները, ուսումնասիրելով գործով ձեռք բերված նյու¬թե-րը, դատարանը փաստում է, որ առկա են և չեն վերացել վերջինիս նկատմամբ խա¬փանման մի¬ջոց ընտրելու պայմանը՝ մեղսագրվող արարքներին հնարավոր առնչություն ունենալը, ինչ¬պես նաև հիմքերը՝ գործի քննությանը խոչընդոտելու կամ թաքնվելու մտավախութ¬յուն-նե¬րը: (…)
Քննության առկա դարձնելով դեռևս չկատարված դատավարական գործողությունների բնույթը, դրանց վրա մեղադրյալի կողմից ազդեցություն գործելու հնարավորությունը՝ դա-տա¬րանը փաստում է, որ սույն գործով նախաքննությունն ավարտվել է, մեկ անգամ հրա¬պա-րա¬կային դատաքննությամբ գործով ձեռք բերված բոլոր ապացույցները հետազոտվել են, դրա հետ մեկտեղ գնահատելով դատաքննության ընթացքում Լ.Սողոմոնյանի դրսևորած վար¬քագիծը, դատարանը գտնում է, որ ապացույցների օբյեկտիվության և լրիվության վրա մե¬¬ղադրյալի կողմից ազդեցություն գործելու հնարավորությունը և հավանականությունը՝ գոր¬ծի քննությանը խոչընդոտելու վերաբերյալ նախկինում եղած մտավախություններն էա-կա¬նորեն նվազել են:
Հետևաբար քննարկման առարկա դարձնելով անձի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը գրավով փոխարինելու մասին միջնորդությունը, այն գնահատելով վերը նշված՝ վաղեմության ժամկետներն անցնելու, համաներման ակտի ընդունման, գործի քննության վրա ծախսված ժամանակի և այդ ընթացքում ամբաստանյալի դրսևորած վար-քագ¬ծի, սույն գործով անազատության մեջ գտնած ժամանակահատվածի տևողության հա¬մա-տեքստում՝ դատարանը գտնում է, որ ներկայացված միջնորդությունը ենթակա է բավա¬րար-ման:
Միաժամանակ դատարանն արձանագրում է, որ պաշտպանի կողմից մատնանշած 3.000.000 ՀՀ դրամի չափը բավարար չէ ամբաստանյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու հա¬մար: (…)»:
Նշված որոշմամբ դատարանը գրավի գումարի չափ էր սահմանել 5.000.000 ՀՀ դրամ, որը մինչ օրս չի վճարվել և ամբաստանյալը շարունակում է գտնվել կալանքի տակ:
2020թ. ապրիլի 06-ին դատարանը քննության առնելով դատարանի վարույթում գտնվող թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործով, ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի շահերի պաշտպան Ա.Սիրունյանի միջնորդությունը՝ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտր¬-ված խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու վերաբերյալ, գտել էր հետևյալը.
«(…) Ինչպես երևում է վերը նշված որոշումից, դատարանն արձանագրել է, որ առկա են և չեն վերացել խափանման միջոց ընտրելու հիմքերը, իսկ գործի քննության ընթացքում անձի պատ¬շաճ վարքագիծն ապահովելու տեսանկյունից դեռևս անհրաժեշտ է որոշակի հար¬կադ-րան¬քի միջոցների կիրառում, որպեսզի հնարավոր լինի գործով քննության օբյեկ¬տի¬վութ-յունն ապահովել:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 151-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ խա-փան¬ման միջոցը վերացվում է, երբ վերանում է դրա անհրաժեշտությունը:
Գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի պատ¬¬շաճ վարքագիծն ապահովելու համար նրա նկատմամբ հարկադրանքի միջոց կիրա¬ռե-լու անհրաժեշտությունը մինչ օրս էլ պահպանվում է, քանի որ դատարանի վերը նշված որոշ¬¬ման կայացումից հետո ձեռք չեն բերվել այնպիսի տեղեկություններ, որոնք չեզոքաց-նում են վերը նշված մտավախությունները:
Հետևաբար քննության առնելով պաշտպանի միջնորդությունը՝ խափանման միջոցը վե-րաց¬նելու վերաբերյալ, դատարանը գտնում է, որ այն անհիմն է և ենթակա է մերժման: (…)»:
Ներկայումս կրկին անգամ՝ պաշտպանական կողմի միջնորդությունների հիման վրա քննութ¬յան առնելով ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 151-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 134-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «(…)»:
Անձի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքը, մարդու այլ հիմնա-կան իրավունքների հետ մեկտեղ, ՀՀ Սահմանդրությամբ ճանաչվում է անօտարելի և բարձ-րա¬գ¬ույն արժեք (ՀՀ Սահմանադրության 3-րդ հոդված): Ուստի մարդու այդ հիմնական իրա-վուն¬¬քի սահմանափակման իրավաչափության երաշխիքները կանոնակարգող իրավադ-րույթ¬¬¬ները մեկնաբանելիս անհրաժեշտ է ելնել մարդու իրավունքները հարգելու, մարդու իրավունքների սահմանափակման միջոցով հիմնական իրավունքը բովանդակազրկելու ան-թույ¬լատրելիության սկզբունքներից:
Անձին շարունակական կալանքի տակ պահելու համար պետք է հաստատվի հասա¬րա-կութ¬յան ընդհանուր շահի և անհատի հիմնարար իրավունքների միջև արդարացի հավասա-րակշռութ¬յուն, և որը պետք է բխի անձի՝ ազատությունից զրկելու հետ կապված կիրառվող մի¬ջոցի և հետապնդվող նպատակների միջև համամասնության ողջամիտ հարաբերակ¬ցութ-յան անհրաժեշտությունից:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը բազմիցս իր որոշումներով նշել է, որ յուրաքանչյուր գործով կալանքի տևողությունը կարող է արդարացվել միայն այն դեպքում, երբ կան հասա¬րա-կական շահի իրական պահանջների հատուկ հատկանիշներ, որոնք ինքնուրույնաբար, չվտան¬գե¬լով անմեղության կանխավարկածը, գերակշռում են ՀՀ Սահմանադրությամբ և ՀՀ-ի կողմից վավերացված միջազգային պայմանագրերով երաշխավորված անձի ազատության և անձեռնմխելիության իրավունքը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ «(…)»:
Է.Եղիազարյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանը նշել է. «(…)» (տե՛ս Էդգար Եղիա¬զարյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2017թ. հունիսի 22-ի թիվ ԵԱՆԴ/0017/06/16 որո¬շումը):
Վճռաբեկ դատարանի այս մոտեցումը բխում է՝ «խափանման միջոցները չեն կարող պա-րու¬նակել պատժի տարրեր», «չկա հանցագործություն, չկա պատիժ», «չի կարող նշանակ¬վել ավե¬լի խիստ պատիժ, քան սահմանված է օրենքով» սկզբունքներից: Այլ խոսքով. եթե պատ-ժի նշանակումը կամ կատարումն անհնար է, ապա իրավաչափ չէ նաև անձին անա¬զա¬տութ-յան մեջ պահելը: Այս տեսանկյունից նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքում նա-խա¬տեսված են որոշակի կարգավորումներ, օրինակ՝ անմեղսունակ անձանց նկատմամբ (ովքեր ենթակա չեն պատժի) չեն կարող կիրառվել խափանման միջոցներ կամ մեղադրա-կան դատավճիռ կայացվելու դեպքում, երբ նշանակված պատժաչափը չի գերազանցում ամ-բաս¬տանյալի նախնական կալանքի տակ փաստացի գտնվելու ժամկետը, անձն ազատվում է կալանքից:
Սույն դեպքում ուսումնասիրելով Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ խափանման միջոց ընտ¬րե-լուն վերաբերելի որոշումները, ուսումնասիրելով գործով ձեռք բերված նյութերը՝ դատա¬րա-նը փաստում է, որ առկա են և չեն վերացել վերջինիս նկատմամբ խափանման մի¬ջոց ընտ¬-րելու պայմանը՝ մեղսագրվող արարքներին հնարավոր առնչություն ունենալը, ինչ¬պես նաև հիմքերը՝ գործի քննությանը խոչընդոտելու կամ թաքնվելու մտավախությունները:Սակայն խափանման միջոցի տեսակը որոշելու տեսանկյունից հարկ է հաշվի առնել հետևյալը.
Ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանին մեղսագրվում է մինչև 2014 թվականի սեպտեմբերի 24-ը կատարված ծանր, միջին և ոչ մեծ ծանրության ենթադրյալ արարքներ՝ նախատեսված ՀՀ քրե¬ա¬¬կան օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…)»:
Նշված օրենսդրական պահանջները հաշվի առնելով՝ դատարանը փաստում է, որ ամ-բաս¬¬տանյալին մեղսագրված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղսագրված ենթադրյալ արաքներով քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետներն առերևույթ անցել են, ինչից էլ հետևում է, որ այդ ենթադրյալ արարքների համար, նույնիսկ առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորվելու դեպքում, վերջինս քրեական պատասխանատվության չի կարող ենթարկ-վել, հետևաբար էլ այդ արարքների մեղսագրման տեսանկյունից՝ նրան անազատության մեջ պահելը բացառվում է:
Ընտրված խափանման միջոցի և այն փոխարինելու հարցը քննարկելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի տեսանկյունից, դատարանը գտնում է հետևյա¬լը.
Նշված հոդվածի սանկցիայով պատիժ է նախատեսվում միայն ազատազրկման ձևով՝ 5-ից 8 տարի ժամկետով:
Այսինքն՝ սույն գործի քննության արդյունքում, նույնիսկ առաջադրված մեղադրանքը հիմ¬նավորվելու դեպքում, ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ կարող է սահմանվել ազա-տազրկում՝ առավելագույնը 8 տարի ժամկետով: Սույն գործով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատա-րա¬նը 2016 թվականի ապրիլի 07-ին կայացված դատավճռով, Լ.Սողոմոնյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով մեղավոր ճանաչելով, պատիժ է նշանա-կել ազատազրկում՝ յոթ տարի ժամկետով:
«Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապե¬տութ-յան անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համա¬նե-րում հայտարարելու մասին» 2018 թվականի նոյեմբերի 01-ի ՀՀ օրենքի (այսուհետ նաև` Համաներման մասին օրենք) 2-րդ հոդվածի 7-րդ մասի 2-րդ կետի համաձայն՝
«7. Օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով նշանակված պատժաչափը կրճատել՝
(…)
2) կիսով չափ՝ դիտավորությամբ հանցագործություն կատարելու համար առավելագույ¬նը տասը տարի ժամկետով ազատազրկման դատապարտված և նախկինում դիտավորյալ հան¬-ցագործություն կատարելու համար ազատազրկման ձևով պատիժ չկրած կամ կրած, սա¬կայն դատվածություն չունեցող անձանց նկատմամբ (…)»:
Գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ սույն գործի քննության ընթացքում Լ.Սողոմոնյանը 2015 թվականի հունվարի 31-ից 2015 թվականի մայիսի 26-ը, 2015 թվականի հունիսի 10-ից 2015 թվականի սեպտեմբերի 04-ը, 2016 թվականի ապրիլի 07-ից 2017 թվա¬կա-նի հոկտեմբերի 28-ը, 2018 թվականի մարտի 28-ից մինչ օրս՝ ընդհանուր առմամբ 4 տարի 2 ամիս է և շարունակում է պահվել անազատության մեջ:
Չկանխորոշելով սույն գործով կայացվելիք վերջնական դատական ակտի բնույթը, այնուամենայնիվ, վերը նշվածի համատեքստում հարկ է փաստել, որ մեկ անգամ օրեն¬քի հիման վրա ստեղծված դատարանի կողմից Լ.Սողոմոնյանի վերաբերյալ գործը քննվել է և նշանակվել է պատիժ, իսկ նշված դատավճիռը, եթե օրինական ուժ ստանար, Լ.Սողո¬մոն-յանն արդեն իսկ ազատված կլիներ պատժից, ինչից էլ բխում է, որ առերևույթ առկա է անձին անազատության մեջ պահելը բացառող հանգամանք:
Բացի այդ, նույնիսկ ևս մեկ անգամ մեղադրական դատավճիռ կայացվելու և առավելա-գույն ութ տարի ժամկետով ազատազրկում նշանակվելու դեպքում պատիժը պետք է համա-ներ¬ման մասին օրենքի կիրառմամբ կրճատվի կիսով չափ, այսինքն՝ անձին կմնա կրելու 4 տարի ժամկետով ազատազրկում, ինչպիսի ժամկետն այս պահի դրությամբ արդեն իսկ ան-ցել է:
Հաշվի առնելով վերոգրյալը, ինչպես նաև այն, որ խափանման միջոց կիրառվում է նաև դատարանի դատավճռի կատարումը ապահովելու համար, իսկ սույն գործով դեռևս դա-տավ¬¬ճիռ կայացված չէ, ինչպես նաև համաներման մասին օրենքով սահմանված դրույթ¬նե-րին համապատասխան լուծված չէ պատիժը կրճատելու հարց, դատարանը գտնում է, որ դեռևս շարունակվում են պահպանվել կալանավորման հիմքերը, սակայն դրանք կրում են առա¬վել նվազ բնույթ, հետևաբար ստորագրություն չհեռանալու մասին խափանման միջոց ընտրելով հնարավոր է հասնել խափանման միջոցի նպատակների՝ սույն դեպքում դա-տավճռի կատարումը ապահովելուն:
Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ դատարանը գտնում է, որ Եվրոպայի խորհրդի՝ Խոշտան-գում¬¬¬ների և անմարդկային կամ արժանապատվությունը նվաստացնող վերաբերմունքի կամ պատժի կանխարգելման եվրոպական կոմիտեի Կորոնավիրուսի (COVID-19) համավարակի համատեքստում 2020 թվականի մարտի 20-ին հրապարակած զեկույցի շրջանակներում ան-ձի ազատության հարցի քննարկումն արդեն իսկ առարկայազուրկ է: (…)»:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Փաստաբան Լուսինե Աս¬լան¬յանը, տուժող «Սեյվր» ՍՊ ընկերության անունից վե-րաքննիչ բողոք և բողոք բերելու իրավունքը հավաստող լիազորագիր և այլ փաստաթղթեր ներ¬կա¬յացնելով, խնդրել է թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործով Երևան քաղաքի ընդ¬հա-նուր իրա¬¬վա¬սութ¬յան առաջին ատյանի դատարանի 2020 թվականի ապ¬րիլի 15-ի որո¬շ¬ումը բե¬կա¬նել և ամբաստանյալի նկատմամբ ընտրված կալանավորումը չհե¬¬ռանալու մասին ստո-րա¬գրութ¬յուն խա¬փանման միջոցով փոխարինելը ճանաչել անթույ¬լա¬տ¬րելի:
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում, մասնավորապես նշված է.
«(…) Տուժող կողմը հանգում է հետևության՝ Դատարանի որոշումը սխալ է հիմնավորված և պատճառաբանված: Դատարանն այդ մասով իր որոշումը պատճառաբանել է հետևյալ կերպ. «(…)»:
Կայացրած դատական ակտով թույլ է տրվել դատավարական սխալ՝ դատավարական իրա¬վունքի այնպիսի խախտում, ինչը ազդել է գործի ելքի վրա: Դատարանը խափանման մի¬ջո¬ցը փոփոխելու վերաբերյալ սխալ հիմնավորումներ և պատճառաբանություններ է կա-տա¬րել՝ դրանով իսկ խախտելով քրեադատավարական նորմերը:
Տուժողն կողմն իր անհամաձայնությունն է հայտնում Դատարանի հիմնավորումներին հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Ա) Տուժող կողմի համար անընդունելի է Դատարանի հիմնավորումները, որ 2018 թվա-կա¬նի համաներման ակտի կարգավորումները հիմք են Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ խա-փան¬ման միջոցի փոփոխության, գրավը ստորագրություն չհեռանալու մասին փոխարինելու համար, քանի որ դրանք վերաբերելի են օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով նշա-նակ¬ված պատժաչափը կրճատելուն, որպիսի գործընթացը վերապահված է քրեակատա¬րո-ղա¬կան հիմնարկներին, այլ ոչ թե դատարանի քրեական գործի դատաքննության ընթաց-քում: Եթե օրենսդրի կամքը լիներ այդպիսին, ապա այդ կետով համաներման կիրառման հնա¬րավորություն կնախատեսվեր նաև դատարանին վճռահատման պահին: Ուշագրավ է, որ խափանման միջոցի կիրառումը օրենսդիրը կապակցել է ոչ թե ազատազրկման պատ¬ժա-տե¬սակի ապագայում իրագործման իրատեսականության հետ, այլ դրա ողջ խորհուրդը գոր-ծի արդյունավետ, լրիվ բազմակողմանի և օբյեկտիվ քննության համար պայմաններ ստեղ-ծելն է: Քրեական արդարադատությունը ոչ թե ուղղված է միայն հանցանք կատարած անձի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելուն, չնշանակելուն կամ դրանից ազա-տե¬լուն, այլ ի թիվս այլոց, սոցիալական արդարությունը վերականգնելուն, ճշմարտությունը բացահայտելու և հօգուտ տուժողի փաստեր հաստատելուն, դրանից ածանցյալ տուժողի խախտ¬ված գույքային (քաղաքացիական հայցը) իրավունքները վերականգնելու հնարավո-րութ¬յուն ընձեռելուն և ընդհանրապես գործի արդարացի քննության սկզբունքի կենսագործ-մա¬նը: Սակայն նշված գործընթացներն էական վտանգված են, երբ առկա են գործի քննութ-յա¬նը խոչընդոտելու ռիսկեր, իսկ սույն գործով անգամ առկա են հաստատված փաստեր. ամբաստանյալը ձեռնարկել է քայլեր խոչընդոտելու քրեական գործի քննությանը և ճշմար-տութ¬յան բացահայտումը, ինչը մի մասով նույնիսկ արտացոլված է մեղադրանքի որոշմամբ, ուստի՝ նախաքննությանը հաջորդող առաջին անգամ առաջին ատյանի դատարանում գործի, ըստ էության, քննության ընթացքում նոր խոչընդոտման վերաբերյալ տվյալների բա-ցա¬կա¬յությունն ինքնին էապես չի նվազեցնում ռիսկերը ներկայումս գործի քննությանը խոչըն¬դո¬տելու հավանականություն չլինելու վերաբերյալ, հատկապես, որ ամբաստանյալը թշնամական հարաբերությունների մեջ է գտնվում իրեն աշխատանքով ապահոված մորեղ-բայր՝ տուժող Ս.Մարդոյանի հետ, ում նկատմամբ վարվել է ընդգծվող սառնասրտությամբ և անտեսել նաև մի շարք բարոյական պատնեշներ: Անտեսվել է, որ դատական քննության փու¬¬լում՝ առաջին պտույտով առաջին ատյանի դատարանում, երբ Լ.Սողոմոնյանը գտնվել է ա¬զա¬տության մեջ, ընկերության նախկին աշխատակից Մանկուհի Նահապետյանը տվել է խու¬սափողական ցուցմունքներ դատարանի և մեղադրանքի կողմի հարցերին, ամեն ինչ վե-րագ¬րելով «չհիշելուն», նախագահող դատավորը դատական նիտում նույնիսկ կոպիտ դիտո-ղութ¬յուններ է արել վկային նման վարքագծի համար, ներկայումս 2-րդ պտույտով գործի քննութ¬յան ընթացքում նշված վկան դեռևս չի հարցաքննվել, շարունակ չի ներկայանում դա-տա¬րան, տուժող կողմը օբյեկտիվ մտահոգություն ունի կաշկանդված է Լ.Սողո¬մոն¬յա¬նից, հատկապես երբ վերջինս եղել է ազատության մեջ: Ուշագրավ է նաև այն, որ Դատա¬րանը (դատավոր Վ.Լ.Գրիգորյան) գրավ կիրառելու ակտում հաստատել է ամբաստանյալ Լ.Սողո-մոն¬յանի կողմից նաև քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը, դրանից հետո ոչինչ չի փոխվել, չի կարող այդ հիմքը նվազել խափանման միջոց չլինելու դեպքում, չի կարող հա-կակշռել ՀՀ քր. դատ օր. 135 հոդվածով նախատեսված կալանավորման մյուս հիմքերին, այդ թվում՝ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը, ինչն առնվազն ինքնին հիմք է պաշտպանի բողոքը մերժելու համար:
Բ) Ուշագրավ է նաև այն, որ համաներման ակտերում օրինական ուժի մեջ դատավճռով դատապարտված անձանց նկատմամբ առավել բարենպաստ պայմաններ են սահմանվում, քան դեռևս քննության փուլում գտնվող անձանց համար, ինչը պատահական չէ, քանի որ ակն¬հայտ է, որ քրեական դատավարության խնդիրների մեծ մասը կենսագործված է, սա-կայն դա չի նշանակում, որ այդ կարգավորումները պետք է որևէ դատարանի կողմից «հապշտա¬պության մեջ» և վաղաժամ փաստացի կիրառվի ամբաստանյալի նկատմամբ, երբ դեռ բազում խնդիրներ իրենց հանգուցալուծումը չեն ստացել: Եթե առաջնորդվենք Դատա-րա¬նի հիմնավորումներով, ապա Լ.Սողոմոնյանը սույն քրեական գործի քննության ընթաց-քում ինչպես կամենա, այդպես էլ «կվարվի», կտապալի գործի արդարացի քննությունը:
Գ) Վերաքննիչ դատարանի ուշադրությունն ենք հրավիրում այն հանգամանքին, որ սույն գործով նշանակված է դատահաշվապահական լրացուցիչ փորձաքննություն, ինչի շրջա-նակ¬¬ներում ստացվելիք եզրակացության հիման վրա (տուժողի առաջադրված հարցերի բո-վան¬դակությունից նկատելի է) Լ.Սողոմոնյանին առաջադրված մեղադրանքը հնարավոր է մեղադրողի կողմից լրացվի, ինչի արդյունքում արդեն իսկ կրած կալանքի և հետագայում համաներման ակտով պատժի չկրած մասի վերաբերյալ հարաբերակցությունը, վաղեմութ-յան ժամկետները լրանալու, դատողությունները և կանխատեսումը կդառնա անհիմն և ան-տե¬ղին: Ավելին՝ 129 մլն ՀՀ դրամ հափշտակելու համար միայն 7 տարի ժամկետով դատա-պարտ¬վելուց հետո ամբաստանյալին սպասվող հնարավոր պատժի խստությունը չի կարող չանդ¬րադառնալ գործի քննության ինչ-որ փուլում ամբաստանյալի վարքագծի վրա, եթե վտանգներ կան, որ մեղադրանքը կարող է լրացվել, կայացվելիք դատավճռից ինքը կունենա գույքային հետևանքներ:
Դ) Ուշագրավ է նաև այն, որ ապացույցների հետազոտումը դեռևս չի ավարտվել, չեն հար¬ցաքննվել բոլոր վկաները, նշանակվել է լրացուցիչ դատահաշվապահական փոր-ձաքննութ¬յուն, որին, ի դեպ, դեմ էր հենց ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանը, թեև պաշտպա-նութ¬յան կողմի դատավճռի դեմ նախկինում ներկայացված վերաքննիչ բողոքը գրեթե ամ-բող¬ջությամբ կառուցված էր հենց առկա եզրակացությունը կասկածահարույց լինելու, դա-տավճիռ կայացրած դատարանի կողմից կրկնակի կամ լրացուցիչ դատահաշվապահական փորձաքննություն չնշանակելու հետ: Այսինքն՝ ակնհայտ է, որ ամբաստանյալի նպատակը ոչ թե գործի լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունն է, այլ ամեն գնով այն տապալելը:
Ե) Ավելորդ չէ տեղեկացնել, որ ներկայում նախաքննության փուլում է գտնվում Լևոն Սո-ղո¬մոնյանի որդու վերաբերյալ քրեական գործը, որի մեղադրանքը սերտորեն կապված է Լևոն Սողոմոնյանին առաջադրված մեղադրանքի հետ, և առկա է Լ.Սողոմոնյանին նոր մե-ղադ¬րանք առաջադրելու իրական հնարավորություն, ինչն էլ վաղեմության ժամկետների ընդ¬¬հատ¬ման և Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ (հանցանքների կամ դատավճիռների համակ-ցութ¬յամբ) նշանակվելիք պատժի խստացման հիմք կհանդիսանա: Խոսքը հատկապես վե-րա¬բերում է նրան, որ քրեական գործով հիմնավորվում է, որ 56 մլն ՀՀ դրամ գումարը Լ.Սո-ղո¬մոնյանը հափշտակել է մինչև 08.07.2014 թվականը, իսկ մնացած գումարը տեղի ունեցած կոնֆլիկտից հետո՝ կարծելով, որ արդեն իսկ պատասխանատվություն կրելու է ՀՀ քր. օր. 179 հոդ¬վածի 3-րդ մասով, ուստի իբր կորցնելու բան չունի և հափշտակել է մնացած շուրջ 104-110 մլն ՀՀ դրամ գումարները, ինչը նշանակում է, որ անձը գործել է առանձին-ինքնուրույն դի¬տա¬¬վորությամբ, ինչը ենթակա է բնականաբար իրավական գնահատականի, որը վերջնա¬կա¬¬նա¬պես կհաստատվի փորձաքննության եզրակացությամբ:
Զ) Դատարանը պատճառաբանել է, որ ստորագրություն չհեռանալու մասին խափանման միջոցը կարող է ապահովել դատավճռի կատարումը՝ առանց հաշվի առնելու, որ դեռ վերջ¬նա¬կան դատական ակտ կայացված չէ, ինչը, ի դեպ, մեր կողմից թվարկված հան-գա¬մանք¬նե¬րում չի կարող կանխատեսվել, քանի որ առկա է մեղադրանքի առավել ծանրով փոփո¬խութ¬յան հնարավորություն: Բացի այդ՝ Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման մի¬ջոցը ներկա փուլում պետք է ապահովի ոչ միայն դատավճռի կատարումը, այլ գործի քննութ¬յանը խոչընդոտելը, չթաքնվելը և չխուսափելը, ինչը Դատարանի կողմից իրա¬վա¬ցիո¬րեն չի գնահատվել:
Դատարանի պատճառաբանությունները վերաբերելի չեն Լ.Սողո¬մոն¬յանի խափանման միջոցը վերացնելու նպատակներին, քանի որ նախ՝ այս փուլում պետք է գնահատվեն ամ-բաստանյալի պատշաճ վարքագիծը ապահովելու համար կիրառ¬ված միջոցները, և երկրորդ՝ պատիժ նշանակելու և կրելու վերաբերյալ կանխատեսական մո¬տեցումները որևէ կերպ չեն կարող փոխարինել տվյալ փուլում ամբաստանյալի պատշաճ վարքագիծը ապահովելուն ուղղված միջոցների կիրառմանը: Ի վերջո, տվյալ փուլում «պետք է առաջնորդվել օրացույ-ցային օրերով», և ոչ թե դատավճիռ կայացնելուց և պատիժ նշանա¬կե¬լուց հետո տեղի ունե-նալիք իրադարձություններով և կատարվելիք վաղաժամ հաշվարկ¬նե¬րով:
Բացի այդ՝ սույն գործով ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ քրեական հե-տապնդու¬մը դադարեցնելու որևէ հիմք առկա չէ, որով պայմանավորված՝ պետք է վերացվի Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը: (…)»:
Վերաքննիչ դատարանում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
Ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանը և վերջինիս պաշտպաններ Կ.Կիրակոսյանը և Ա.Սի¬րուն¬յանը ներկա¬յաց¬ված վե¬րաքննիչ բո¬¬ղո¬քի դեմ առարկեցին և խնդրե¬ցին այն մեր-ժել՝ Առաջին ատյանի դատա¬րա¬նի որո¬շու¬¬մը թող¬նելով օրինական ուժի մեջ:
Վերաքննիչ բողոքը քննարկվեց և լուծվեց դատական նիստի վայրի և ժամանակի վե¬րա-բեր¬յալ պատշաճ կարգով ծանուցված տուժող «Սեյվր» ՍՊ ընկերության ներ¬կա¬յա-ցուցիչ¬ներ Լ.Աս¬լան¬յանի և Հ.Անանյանի բացակայությամբ:
Վերաքննիչ բողոքը քննարկվեց և լուծվեց դատական նիստի վայրի և ժամանակի վե¬րա-բեր¬յալ պատշաճ կարգով ծանուցված մեղադրող Ա.Մանուկյանի բացակայությամբ, ով նա¬խա¬պես դիմել էր նման խնդրանքով:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական ստուգ¬ման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշման օրինականությունը և հիմնավոր¬վա-ծութ¬յունը, ուսումնասիրելով բողոքի վերաբերյալ ստացված գործը (նյութը)՝ Վերաքննիչ դա-տա¬¬րանը հանգում է հետևյալ հետևության.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 288-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ կա¬լա¬¬¬¬¬¬-նավորելու կամ կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարացնելու օրինակա¬նութ¬յունը և հիմ¬¬¬¬նավորվածությունը դատարանն ստուգում է ընտրված խափանման միջոցի օրի¬նա¬կա-նութ¬յունը և հիմնավորվածությունը հաստատող նյութերն ստանալու օրվանից՝ երեք օրվա ըն¬¬¬թաց¬քում:
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվ-րո¬¬պական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրեն¬քով սահ-ման¬¬ված կարգով. (…)
գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կա¬տա¬րած լի¬¬նելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինա¬կան մարմ¬նին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հա¬մարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատա¬րելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար. (…)
3. Սույն հոդվածի 1-ին կետի «գ» ենթակետի դրույթներին համապատասխան ձերբա¬կալ-ված կամ կալանավորված յուրաքանչյուր ոք անհապաղ տարվում է դատավորի կամ այլ պաշ¬տոնատար անձի մոտ, որն օրենքով լիազորված է իրականացնելու դատական իշխա-նութ¬¬¬յուն և ունի ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունք կամ մինչև դա-տաքննութ¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬յունն ազատ արձակելու իրավունք: Ազատ արձակումը կարող է պայմանավոր¬վել դատաքննության ներկայանալու երաշխիքներով»:
Վահրամ Գևորգյանի վերաբերյալ թիվ ԵԿԴ/0678/06/10 գործով 2011 թվականի փետրվա¬րի 24-ի որոշ¬ման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքո¬րո¬-շումը.
«Անձի կալանավորումը կհամարվի օրինական և հիմնավորված միայն այն դեպքում, երբ հաստատվի՝
ա) անձի առնչությունն իրեն մեղսագրվող հանցագործությանը (հանցագործություն կա-տա¬րած լինելու հիմնավոր կասկածը) և
բ) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում սահ¬մանված հիմքերից որևէ մեկի կամ մի քանիսի առկայությունը»:
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի մեկնաբանության համաձայն՝ ողջա-միտ կասկածի չափանիշը հիմնվում է «փաստերի կամ տեղեկությունների առկա¬յութ¬յան վրա, որոնք հնարավորություն կտային անաչառ դիտորդին եզրակացնելու, որ տվյալ անձը հնա¬¬¬րավոր է, որ կատարած լիներ հանցանքը: Սակայն պարտադիր չէ, որ կասկածը հիմ¬նա-վո¬րող փաստերը բավարարեն այն նույն սանդղակին, որն անհրաժեշտ է անձի դատապար-տու¬¬մը կամ նրա նկատմամբ մեղադրանք առաջադրելը հիմնավորելու համար, քանի որ այդ փաս¬¬տերը կարող են հայտնաբերվել ավելի ուշ՝ քրեական գործի քննության փուլում» (տե՛ս Կ.Ֆ.-ն ընդդեմ Գերմանիայի գործով 1997 թվականի նոյեմբերի 27-ի վճռի 57-րդ կետը):
Արամ Ճուղուրյանի վերաբերյալ թիվ ՎԲ-132/07 գործով 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի որոշ¬ման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի բովանդակությունից հետ-ևում է, որ կալանավորման կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Ընդ որում, այդ կան-խա¬տեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական գործով ձեռք բերված որո¬շակի նյութերով, որով էլ վերջին հաշվով որոշվում է կալանավորման կիրառման հիմնա-վոր¬վածությունը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածում թվարկված մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերից բխող ողջամիտ կասկածների կամ ենթադրությունների վրա: Դա նշանակում է, որ կալանավորման կիրառման հիմքում բոլոր դեպքերում պետք է դրվեն որոշ փաստական տվյալ¬ներ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 134-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Խափանման միջոցները հարկադրանքի միջոցներ են, որոնք կիրառվում են կաս¬կած-յա¬լի կամ մեղադրյալի նկատմամբ՝ քրեական գործով վարույթի ընթացքում նրանց ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու և դատավճռի կատարումն ապահովելու նպատակով:
2. Խափանման միջոցներն են՝
1) կալանավորումը.
2) գրավը.
3) ստորագրություն՝ չհեռանալու մասին.
4) անձնական երաշխավորությունը.
5) կազմակերպության երաշխավորությունը.
6) հսկողության հանձնելը.
7) հրամանատարության հսկողության հանձնելը:
3. Կալանավորումը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի նկատմամբ: Հսկողության հանձ¬¬¬նե¬լը կարող է կիրառվել միայն անչափահասի նկատմամբ: Հրամանատարության հսկո¬¬¬¬¬ղությանը հանձնելը կարող է կիրառվել միայն զինծառայողի կամ զինապարտի նկատ-մամբ՝ զորահավաքներ անցնելու ժամանակահատվածում:
4. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված խափանման միջոցները չեն կարող կի¬րառ-վել մեկը մյուսի հետ կապակցված, բացառությամբ ստորագրություն չհեռանալու մասին խա¬¬¬փանման միջոցի, որը կարող է կիրառվել սույն հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ, 4-րդ և 5-րդ կե-տե¬¬րով նախատեսված խափանման միջոցների հետ կապակցված»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Դատարանը, դատախազը, քննիչը կամ հետաքննության մարմինը խափանման միջոց կա¬¬րող են կիրառել միայն այն դեպքում, երբ քրեական գործով ձեռք բերված նյութերը բա¬վա-րար հիմք են տալիս ենթադրելու, որ կասկածյալը կամ մեղադրյալը կարող է՝
1) թաքնվել քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից.
2) խոչընդոտել մինչդատական վարույթում կամ դատարանում գործի քննությանը՝ քրեա-կան դատավարությանը մասնակցող անձանց վրա անօրինական ազդեցություն գործադ¬րե-լու, գործի համար նշանակություն ունեցող նյութերը թաքցնելու կամ կեղծելու, քրեական վա¬րույթն իրականացնող մարմնի կանչով առանց հարգելի պատճառների չներկայանալու կամ այլ ճանապարհով.
3) կատարել քրեական օրենքով չթույլատրված արարք.
4) խուսափել քրեական պատասխանատվությունից և նշանակված պատիժը կրելուց.
5) խոչընդոտել դատարանի դատավճռի կատարմանը:
2. Կալանավորումը մեղադրյալի նկատմամբ կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ կա հիմնավոր կասկած, որ նա կատարել է այնպիսի հանցանք, որի համար նախատեսվող ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը մեկ տարուց ավելի է, և կան բավա-րար հիմքեր ենթադրելու, որ մեղադրյալը կարող է կատարել սույն հոդվածի 1-ին մասով նա-խա¬տեսված որևէ գործողություն:
3. Խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտության և կասկածյալի կամ մեղադրյալի նկատ¬մամբ դրա տեսակն ընտրելու հարցը լուծելիս հաշվի են առնվում՝
1) վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը.
2) կասկածյալի կամ մեղադրյալի անձը.
3) տարիքը և առողջական վիճակը.
4) սեռը.
5) զբաղմունքի տեսակը.
6) ընտանեկան դրությունը և խնամարկյալների առկայությունը.
7) գույքային դրությունը.
8) բնակության մշտական վայրի առկայությունը.
9) այլ էական հանգամանքներ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 144-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Չհեռանալու մասին ստորագրություն տված կասկածյալը կամ մեղադրյալը չի կարող առանց հետաքննության մարմնի, քննիչի, դատախազի կամ դատարանի թույլտվության մեկ¬¬նել այլ տեղանք կամ փոխել բնակության վայրը: Նա պարտավոր է ներկայանալ հե-տաքննության մարմնի, քննիչի, դատախազի և դատարանի կանչով և նրանց հայտնել իր բնա¬կության վայրը փոխելու մասին:
2. Կասկածյալից կամ մեղադրյալից չհեռանալու մասին ստորագրությունը վերցնում է քրեա¬կան վարույթն իրականացնող մարմինը»:
Ասլան Ավետիսյանի վերաբերյալ թիվ ԱՎԴ/0022/06/08 գործով 2008 թվականի հոկտեմ¬բե-րի 31-ի որոշ¬ման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիր¬քո-րո¬շումը.
«Անձի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության] իրավունքի սահմանափակ¬ման իրավաչափության երաշխիքները կանոնակարգող իրավադրույթները մեկնաբանելիս անհրա¬¬¬¬¬ժեշտ է ելնել մարդու իրավունքները հարգելու, մարդու իրավունքների սահմանա-փակ¬¬ման միջոցով հիմնական իրավունքը բովանդակազրկելու անթույլատրելիության սկզբունք¬¬¬¬ներից: (…)
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածում թվարկված մեղադրյալի հա¬վանական գործողությունների մասին հետևությունները, որոնք կարող են առաջ բերել ան¬ձի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության հիմնական իրավունքի սահմանա-փա¬կում, պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերից բխող ողջամիտ ենթադրությունների վրա:
(…) Անձի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելիս, ինչպես նաև կալանքի ժամկետը երկարացնելիս պետք է հաստատվի հասարակության ընդհանուր շահի և անհատի հիմնարար իրավունքների միջև արդարացի հավասարակշռություն, և որը պետք է բխի անձի՝ ազատությունից զրկելու հետ կապված կիրառվող միջոցի և հե-տապնդվող նպա¬¬¬տակների միջև համամասնության ողջամիտ հարաբերակցության անհրա-ժեշտութ¬յու¬նից: (…)
Անձին մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը թեև էական նշանակություն ունի ազա-տութ¬յան մեջ գտնվող մեղադրյալի դրսևորվող վարքագծի հավանականությունը կան¬խո¬րո-շե¬լու հարցում, սակայն այդ հանգամանքը պետք է գնահատվի գործում առկա մնա¬ցած, մաս-նա¬վորապես ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 3-րդ մասում մատ-նանշ¬ված հանգամանքների համատեքստում: Այդ առումով կարող է քննութ¬յան առկա դառ-նալ նաև դեռևս չկատարված քննչական գործողությունների բնույթը, դրանց օբյեկտիվության վրա մեղադրյալի կողմից ազդեցություն գործելու հնարավորությունը»:
Առաջին ատյանի դատարանի որոշման հիմնավորումները դիտարկելով վերոգրյալ ի¬րա¬¬-վական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վե-րաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այդ հիմնավորումները սույն որոշման մեջ նշված պատ-ճառաբանությամբ ընդունելի են նաև իր համար:
Ա. Վերոգրյալ իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիր¬քորո-շումնե¬¬¬¬¬¬¬¬րի լույսի ներքո Վե¬րաքննիչ դա¬տա¬րանը նախ՝ արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում Առա¬ջին ատյանի դա¬տարանը միջնոր¬դության քննութ¬յան ժա¬մա¬նակ բավարար տվյալներ է ու¬նե¬¬ցել ամբաստանյալ Լևոն Սողոմոնյանի կողմից նրան ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 179-րդ հոդ¬վածի 3-րդ մասի 1-ին կե¬տով վե¬րագրվող արարքը կատա¬րելու հիմ¬նավոր կաս¬¬կա-ծի առ¬կա¬յութ¬յունը հաս¬¬¬¬տատ¬ված համա¬րե¬լու հա¬¬մար (թեև հարկ է ար¬ձա¬¬նագրել, որ այն վե-րաքննիչ բողոքի շրջա¬¬նակնե¬րում չի վիճարկվել, հետևաբար՝ դրա առ¬կա¬յությունը փաստ-վում է առանց ման¬րազնին ստուգ¬ման ենթարկվելու, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 324-րդ հոդվածի 2-րդ մա¬սով վերագրված արարքներով քրեական պա¬¬տաս¬խա¬նատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն առերևույթ անցել են, ուստի՝ քրեական այդ հոդվածներով հետապնդումը բացառող հանգամանքի առկայության պայ¬ման¬նե¬րում վիճարկվող հարցի համատեքստում Ամբաստանյալի առնչությունն այդ արարք¬նե¬րին չի կարող արձանագրվել):
Բ. Կալանավորման տակ պահելու հիմնավորվածության դատական ստու¬գում.
Կալանավորման պահպանման վերաբերյալ վերաքննիչ բողոքի հիմ¬քերի ու հիմ¬նա¬վո-րում¬¬¬¬նե¬¬¬րի համատեքստում ստուգման են¬թար¬կե¬լով վի¬ճարկ¬¬¬վող դատական ակտը՝ Վե-րաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյա¬լը.
Առաջին ատյանի դատարանը ամբաստանյալ Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալա¬նա¬¬վո¬րու¬մը չհե¬ռա¬նալու մասին ստո¬րագրությամբ փոխարինելու որո¬շում է կա¬յացրել՝ ար¬ձա¬նագ¬¬¬¬րե¬¬լով, որ՝
Ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանը, մնալով ազատության մեջ, կարող է՝
Ա. խոչընդոտել գործի քննությանը և
Բ. թաքնվել վարույթն իրականացնող մարմնից:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ անձին կալանավորելու քրեադա¬տա¬¬վարա¬կան հիմ¬¬քերի առկա¬յութ¬յունը /շարունակական անհրաժեշտությունը/ արձանագրելու համար ցան¬¬կալի է, որ գործի նյութերը պարու¬նա¬կեն դրանք հիմնավորող ապա¬ցույց¬ներ կամ փաս-տաթղթեր, սա¬կայն դա ամենևին էլ պար¬տա¬¬¬¬¬դիր իրավական պահանջ չէ: Կալանավորման ցանկացած քրեա¬դա¬տավա¬րա¬¬կան հիմ¬քի առ¬¬կա¬յութ¬յու¬նը կարող է փաստվել հավանա¬կա-նության մակար¬դակով՝ ՀՀ քրեա¬¬կան դա¬տա¬վա¬¬¬¬¬րության օրենսգր¬քի 135-րդ հոդվածի 3-րդ մա¬-սում ոչ սպառիչ կարգով թվարկված տվյալ¬նե¬¬րի, հատ¬կապես՝ մե¬ղադրյալի անձի և քննվող դեպ¬քի հան¬գա¬մանքների վերաբերյալ դա¬տա¬րան ներ¬կա¬յացված նյու¬թերի հա¬մադրված գնա-հատման արդ¬յունք¬ներով:
Ընդ որում, տվյալ դեպքում Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում նաև՝ մինչդա¬տա-կան վա¬րույթի ավարտված լինելն ու գործը տևական ժամանակ Առաջին ատյանի դատա-րանի վարույթում գտնվե¬¬¬¬լու փաստը, այլ կերպ՝ ամբաստանյալի անձնական ազատության իրա¬վունքը երաշ¬խա¬¬¬¬¬¬¬վորելու, իսկ այն սահմանափակված լինելու կամ սահմանափակելու պա¬րագայում՝ դրա հա¬մարժեքությունն ու համաչափությունը ինքնուրույնաբար ստուգելու և պարզելու, անձի անձ¬¬¬նական ազատության սահմանափակման ցանկացած դեպքով հան¬րա-յին և մասնավոր շա¬հերը համադրելու, հակակշռելու, ի հաշիվ մեկի՝ մյուսն առավել արժևո¬-րելիս իր հետևութ¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬յունը պատշաճ խո¬րությամբ հիմնավորելու ուղղակի հնարավո¬րութ¬յունը (նաև պար¬¬¬¬¬տակա¬նությունը), որը կա¬տա¬րելու համար Առաջին ատյանի դատա¬րանն օժտված է գրե¬¬թե անսահմանափակ հնա¬րա¬վո¬րութ¬յամբ. ողջ ծավալով և համակող¬մա¬նիորեն ծանոթ է ինչ¬պես մինչդատական վարույթի նյութե¬րին, այն¬պես էլ իր վա¬րույթում շա¬¬րունակ¬վող գործի դատական քննության արդյունքներին:
Մինչդեռ, Վե¬րաքննիչ դատա¬րանի այդ հնա¬¬¬րավո¬րութ¬¬¬¬¬¬¬յունները սահմանափակ են, ինչը պայ¬մա¬նա¬վոր¬ված է՝
1. վե¬րաքննիչ վարույթի առանձ¬նահատ¬կությամբ /վերաքննիչ բողոքը քննության ենթակա է միայն վերաքննիչ բողոքի պահանջի, հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում/,
2. մինչդատա¬կան և դատական վարույթի նյութերին ծանոթ է սահմանափակ ծավալով, մի¬այն Առաջին ատյանի դատարանի կողմից իր նախաձեռնությամբ ուղարկված կամ Վե-րաքննիչ դատա¬րանի պահանջով լրացուցիչ ուղարկվելիք նյութերի սահմաններում,
3. անձի ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու անհրաժեշտության, համապատասխան վտան¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬գի առկայության և դրան համարժեքորեն արձագանքելու համաչափ դատավարական հարկադրանքի միջոցի ընտ¬րության հարցը կարող է փաստվել և գլխավորապես փաստվում է ոչ միայն ապացույցների, այլև ողջամիտ ենթադրությունների և կասկածների մակար¬դա-կով, ընդ որում՝ դրանց առկայության և բավարարության վերաբերյալ դիրքորոշումները տար¬¬¬բեր ատ¬յանի դատա¬րանների մոտ կարող են էապես տարբերվել, նույնիսկ՝ հակադրվել,
4. Վերաքննիչ դատարանի՝ անձին անազատության մեջ պահելու հարցի իրավաչա¬փութ-յու¬նը դատական ստուգ¬ման ենթարկելու անհապաղությունն ու հրատապությունն ապա¬հո-վե¬լու պոզիտիվ պարտականությամբ պայմանավորված՝ վերաքննիչ ատյանում նյութերին ծա¬¬¬¬¬¬¬¬¬նո¬թա¬նալու ժամ¬կետի սղությունը:
Բ1. Վե¬րաքննիչ դատարանը փաստում է, որ կալանավորումը չհե¬ռա¬նալու մասին ստո-րագ¬րությամբ փոխարինելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունն իրա¬¬-վա¬չափ է՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 324-րդ հոդվածի 2-րդ մա¬սով են-թադ¬¬րա¬¬բար կատարված արարքներով, որոնցից առաջինը ըստ բնույթի և վտանգավո¬րութ-յան աստի¬ճա¬նի՝ միջին ծանրության հանցագործություն է, իսկ երկրորդը՝ ոչ մեծ ծան¬րութ-յան, քրեական պա¬տասխա¬նատ¬վության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցել են, այլ կերպ՝ անկախ այն հան¬գաման¬քից, որ Լևոն Սողոմոնյանը տվյալ հոդվածներով նրան առաջադրված մեղադ¬րանքը վիճարկում է, նույնիսկ չի համաձայնել ոչ արդարացնող հիմ-քով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ՝ Վերաքննիչ դատարանն արձա-նագ¬¬¬րում է, որ նույ¬¬նիսկ այդ դիրքորոշումը չփո¬խելու և տվյալ հոդվածներով նրա անմեղութ-յու¬նը հաղթարհարվելու պարագայում Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ այդ հոդվածներով որևէ պատիժ չի կարող նշանակվել և այդ պատժին գումարվել, այսինքն՝ նրան կալա¬նա¬վորելու հարցը քննար¬¬կելիս և լուծելիս այդ արարքները չու¬նեն և չեն կարող ունենալ որևէ արժեք և էական նշանա¬կութ¬յուն, այդ կապակցությամբ Առա¬ջին ատյանի դատարանի հետևությունն իրա¬վա¬չափ է և ընդունելի է Վե¬¬րաքննիչ դա¬տա¬րանի համար:
Ինչ վերաբերում է ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 179-րդ հոդ¬վածի 3-րդ մասի 1-ին կե¬տով Լ.Սողո¬մոնյանին վե¬րագր¬ված արարքին, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ հոդվածով նույնիսկ նրա մեղավորությունը փաստվելու պարագայում «Էրե¬բունի-Երևա¬նի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առա¬ջին հանրա¬պետության անկա-խության հռչակման 100-ամյակի կապա¬կա¬¬ցությամբ քրեական գործե¬րով համաներում հայ-տարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի 2018թ. նո¬յեմ¬բերի 1-ի թիվ ՀՕ-414-Ն օրենքի 2-րդ հոդվածի 7-րդ մասի 2-րդ կետի կիրառմամբ պատժաչափը առերևույթ ենթակա է կրճատ-ման կիսով չափ, հետևա¬բար՝ նույնիսկ այդ հոդ¬¬վա¬ծի համապատասխան մասի և կետի սանկ¬ցիայով նա¬խա¬տեսված առավել խիստ պատ¬ժա¬չափը նշանակվելու դեպքում (պատիժ է նախատեսված բացառապես ազատազրկման ձևով՝ 5-ից 8 տարի ժամկետով)՝ Համաներման մասին օրենքի կիրառմամբ վերջնական պատժաչափը չի կարող գերազանցել 4 տարին, այն դեպ¬քում, երբ Լ.Սողո¬մոնյանի սույն գործով արգե¬լան¬քի տակ է գտնվել 4 տարի 2 ամիս ժամա¬նակով, այդ կապակցությամբ ևս Առա¬ջին ատյանի դատարանի հետևությունը իրա¬վա-չափ է և ընդունելի է Վե¬¬րաքննիչ դա¬տա¬րանի համար:
Այսպիսով, Վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքներով անդրադառնալով գործով ամ-բաս¬¬տանյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ մինչդատական և դատական վարույթների ըն¬թաց-քում որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը պահպանելու կամ փո¬փո¬խելու հար¬ցին՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ այլևս բացակայում է դրա անհրա¬ժեշ¬տութ-յու¬նը, այդ առնչությամբ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումն իրավաչափ է. մինչև նրա նկատ¬մամբ կայացված վերջնական դատական ակտի օրինական ուժի մեջ մտնելն Ամբաս-տան¬յալի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել ավելի մեղմ խա¬փան¬ման միջոցի՝ չհե¬ռանալու վերաբերյալ ստորագրության կիրառմամբ: Վերոնշյալ հետևության Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևյալ իրավական վերլու¬ծությունների և դատողությունների արդ-յունք¬ներով:
ՀՀ Սահմանադրության 78-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Հիմնական իրավունքների և ազա-տութ¬յունների սահմանափակման համար ընտրված միջոցները պետք է պիտանի և անհրա-ժեշտ լինեն Սահմանադրությամբ սահմանված նպատակին հասնելու համար: Սահ¬մանա-փակ¬ման համար ընտրված միջոցները պետք է համարժեք լինեն սահմանափակվող հիմ¬նա-կան իրավունքի և ազատության նշանակությանը»:
Միջազգային իրավական ակտերի պահանջներով, մասնավորապես՝ «Նախնական կա-լանք կիրառելու, դրա կիրառման պայմանների և խոշտանգումն ու բռնությունը բա¬ցառելու միջոցների մասին» ԵԽՆԿ (2006) 13 հանձնարարականում ուղղակիորեն սահմանված է, որ
«(...) 6. Կալանավորումը պետք է հիմնականում կիրառվի այն անձանց նկատմամբ, ովքեր կասկածվում են ազատազրկման ձևով պատիժ նախատեսող հանցագործության կատար¬ման մեջ: (...)
9. (1) Ցանկացած ռիսկի հաստատումը պետք է հիմնված լինի գործի անհատական հան-գա¬մանքների վրա, սակայն հատուկ ուշադրություն պետք է դարձվի՝
(...)
բ. դատապարտվելու դեպքում նշանակվելիք պատժին, (...):
22. (2) յուրաքանչյուր դեպքում կալանավորման տևողությունը չպետք է գերազանցի կամ չհա¬մապատասխանի պատժի ժամկետին, որը կարող է նշանակվել կատարված հան¬ցա¬գոր-ծութ¬յան համար: (...)
33. (1) Կալանավորման ժամկետը, որտեղ էլ այն իրականացված լինի, պետք է հաշ¬վարկ-վի ազատազրկման ժամկետի մեջ, եթե այն նշանակվի:
(2) Ազատազրկումից զատ այլ պատիժ նշանակելու դեպքում ևս պետք է հաշվի առնել կա¬լանավորման տակ պահելու ժամկետը: (...)»:
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ վերոգրյալ կանոնների սահմանումն ինք¬նանպա-տակ չէ, այլ պայմանավորված է այն անհրաժեշտությամբ, որ կալանավորումը չլինի առավել խիստ, քան հնարավոր դատապարտման դեպքում նշանակվելիք վերջնական պատիժը, հա-կա¬ռակ դեպքում ակնհայտորեն կխախտվի նպատակի և դրան հասնելու մի¬ջոցի համար¬ժե-քութ¬յունը. անձի իրավունքների սահմանափակում թույլատրվում է, եթե այն համարժեք է այդ սահմանափակման նպատակին, ընդ որում՝ այդ նպատակին հասնելու համար պետք է կիրառվի ոչ թե ցանկացած, այլ միայն անհրաժեշտ և պիտանի միջոց: Այլ կերպ ասած՝ մինչև մե¬ղավոր ճանաչվելու վերաբերյալ դատական ակտն ուժի մեջ մտնելն անձը չպետք է ենթարկ¬վի իրավունքների և ազատությունների առավել մեծ սահմանա¬փակումների, քան մե¬ղա¬վոր ճանաչվելու և պատիժ նշանակելու վերաբերյալ վերջնական դատական ակտի կի-րառ¬¬ման /ուժի մեջ մտնելու և կատարման հանձնվելու/ արդյունքում նախատեսված սահ¬մա-նափակումների ծավալն ու բնույթը, քանի որ անձի ոչ պատշաճ վարքագիծը խափանելու և դա¬տավճռի կատարումն ապահովելու նպատակը չի կարող գերակայել պատժի նպա¬տակ-նե¬րին՝ հաշվի առնելով, որ կալանավորումն, ի տարբերություն պատժի, ունի պայմա¬նական ու վարույթային բնույթ:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ եթե անձի նկատմամբ դատավճռով ազա-տազրկման ձևով նշանակված վերջնական պատիժը կրելու հավանականությունը իրավա-կան տեսանկյունից հնարավոր չէ, ապա խոսք չի կարող գնալ անձի կալանավորման կամ այն պահպանելու մասին, քանի որ, ինչպես նշել է Եվրոպական դատարանը, անձին ազատութ¬յունից զրկելը, այնուհետև դատարանին ներկայացնելն այն դեպքերում, երբ նրա նկատ¬մամբ քրեական գործ հարուցելու (Կոնվենցիոն իմաստով) նպատակ չի հետապնդում, հակասում է 5-րդ հոդվածի 1-ին կետի «c» ենթակետին, ինչը նշանակում է, որ 5-րդ հոդվածի 1-ին կետի «c» ենթակետի նպատակների համար անթույլատրելի է անձին զրկել ազատութ-յունից` հիմնվելով միայն քրեական օրենքի դրույթի վրա, եթե ի սկզբանե մտադրություն չի եղել վերջնարդյունքում այդ օրենքը կիրառել տվյալ անձի նկատմամբ: Այլ կերպ՝ եթե առ-երևույթ առկա են այնպիսի փաստական տվյալներ, որ ցանկության դեպքում էլ հնարա¬վոր չէ հասնել մեղադրական դատավճռով նշանակված պատժի կատարման, քանի որ առ-երևույթ առկա են վարույթը բացառող հանգամանքներ, սույն դեպքում՝ պատժից ազա¬տելու հիմքեր /համաներման մասին օրենք և այլն/, ապա կալանավորման կիրառումը պետք է բա-ցա¬ռել: Հակառակ պարագայում կալանավորման կիրառումը կամ պահպանումը կդառ¬նա ինք¬նանպատակ և պատժիչ միջոց:
Ամփոփելով վերոգրյալը՝ գտնում եմ, որ սույն որոշման մեջ Վերաքննիչ դատարանի նշած փաստարկներով և պատճառաբանությամբ տուժողի ներկա¬յա¬ցուցիչ (լիազորված անձ) Լ.Ասլանյանի ներ¬կայաց¬րած վե¬րաքննիչ բո¬¬ղոքն անհրա¬¬¬¬ժեշտ է թողնել առանց բավա¬րար-ման, իսկ վի¬ճարկ¬վող դա¬տա¬¬¬կան ակտը՝ օրի¬նա¬¬կան ուժի մեջ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 288-րդ, 377-րդ, 385-րդ, 393-րդ և 394-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՝
Տուժող «Սեյվր» ՍՊ ընկերության ներկա¬յա¬ցուցիչ Լուսինե Ասլան¬յանի ներկայացրած վե-րաքննիչ բողոքը թողնել առանց բավարարման, իսկ թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործով Երևան քաղա¬քի ընդ¬հա¬նուր իրա¬վա¬սության առաջին ատ¬յանի դատարանի 2020 թվականի ապ¬րիլի 15-ի որո¬շումը՝ օրինական ուժի մեջ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ այն ստանալու պահից տասնհինգօրյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.Ժ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը.
նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող,
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների դատախազության
դատախազ Ա. Մանուկյանի,
տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Ս. Մարդոյանի,
տուժող և քաղաքացիական հայցվոր
Ս. Մարդոյանի ներկայացուցիչ Հ. Անանյանի,
տուժող և քաղաքացիական հայցվոր
«ՍԵՅՎՐ» սահմանափակ
պատասխանատվությամբ ընկերության
/այսուհետ ՍՊԸ/ ներկայացուցիչ Վ. Մարդոյանի,
պաշտպան Ա. Սիրունյանի,
2016թ. ապրիլի 07-ին Երևանում,
դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի`
ծնված 1964թ. հոկտեմբերի 31-ին Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին ոչ ոք, նախկինում չդատված, հաշվառված է և բնակվում է Երևանի Գյուլիքևխվյան փողոցի թիվ 5 շենքի թիվ 28 բնակարանում։ 2015թ. հունվարի 31-ին ձերբակալվել է, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. փետրվարի 3-ի որոշմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը` կալնավորման սկիզբը հաշվելով 2015թ. հունվարի 31-ից։
Նույն դատարանի 2015թ. մայիսի 26-ի որոշմամբ կալանավորումը փոխարինվել է գրավով և 2015թ. մայիսի 26-ին ազատ է արձակվել` անազատության մեջ մնալով երեք ամիս քսանյոթ օր։
Այդ որոշման վերանայման արդյունքում, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2015թ. հունիսի 10-ի որոշմամբ գրավի կիրառումն անթույլատրելի է ճանաչվել և նույն օրը նա կալանքի է վերցվել դատական նիստի դահլիճում։
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2015թ. սեպտեմբերի 02-ի որոշմամբ խափանման միջոց կալանավորումը փոխարինվել է գրավով և 2015թ. սեպտեմբերի 04-ին Լևոն Սողոմոնյանն ազատ է արձակվել` անազատության մեջ մնալով երկու ամիս քսանհինգ օր։
Ընդհանուր հաշվով Լ. Սողոմոնյանն անազատության մեջ է գտնվել 6 /վեց/ ամիս 22 /քսաներկու/ օր, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
Գործի դատավարական նախապատմությունը
2014թ. հուլիսի 30-ին «Սեյվր» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության /այսուհետ ՍՊԸ/ 70% բաժնետեր Սերգեյ Գուրգենի Մարդոյանը ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում հանցագործության մասին հաղորդում է տվել` հայտնելով, որ Լևոն Սողոմոնյանը հանդիսանալով «Սեյվր» ՍՊԸ-ի տնօրեն` 2009 թվականից մինչ օրս Ե. Կողբացու փողոցի թիվ 42 շենքի թիվ 55 բնակարան հասցեում գործող գրավատան գումարները յուրացրել է և ներկայումս հրաժարվում է վերադարձնել։
Ս. Մարդոյանի վերոհիշյալ հաղորդման հիման վրա նախապատրաստված նյութերով, ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 2014թ. օգոստոսի 21-ին հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 15134714 քրեական գործը։
Նախաքննության մարմնի 2015թ. հոկտեմբերի 26-ի որոշմամբ, թիվ 15134714 քրեական գործի նյութերով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով հարուցվել է թիվ 13832115 քրեական գործը` Լ. Սողոմոնյանին վերագրվող հանցավոր արարքների հետ չկապված, նոր` Տ. Սողոմոնյանի կողմից խոշոր չափով յուրացում կատարելու վերաբերյալ տվյալներ հայտնաբերելու փաստի առթիվ և առանձնացվել է առանձին վարույթ։
Ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին նախաքննության մարմնի կողմից մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքների համար, որ նա. «2009 թվականի փետրվարի 24-ից մինչև 2014 թվականի սեպտեմբերի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում հանդիսանալով «Սեյվր» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության տնօրենը և 30 տոկոս բաժնեմասի սեփականատերը, իսկ 2009 թվականի մայիսի 2-ից համատեղությամբ նաև նույն ընկերության գանձապահը, օգտագործելով ընկերության կանոնադրությամբ և համապատասխան նորմատիվ իրավական ակտերով սահմանված իր կարգադրիչ, իրեն վստահված սեփականության միջոցների նկատմամբ ունեցած լիազորությունները, դրանք օգտագործել է ընկերության շահերին հակառակ, այն է` իր օգտին ընկերության հաշվին ձեռք է բերել առավելություններ, անձնական շահագրգռվածությամբ չարաշահել է իր լիազորությունները, միասնական դիտավորությամբ յուրացման եղանակով հափշտակել է ՍՊԸ-ի հիմնադիր, 70 տոկոս բաժնեմասի սեփականատեր Սերգեյ Գուրգենի Մարդոյանի կողմից ներդրված, ինչպես նաև ընկերությանը պատկանող առանձնապես խոշոր չափի` ընդհանուր 161.935.865 ՀՀ դրամ գումարը և այդպիսով կազմալուծել է ընկերության աշխատանքն ու վերջինիս համար առաջացրել է ծանր հետևանքներ` ընկերության գործունեության ժամանակավոր խաթարման ձևով։
Այսպես.
Սերգեյ Գուրգենի Մարդոյանը 2009 թվականի սեպտեմբերի 20-ին գրավատնային գործունեություն իրականացնելու նպատակով հիմնադրել է «Սեյվր» ՍՊ ընկերությունը` նույն թվականի սեպտեմբերի 24-ին այն գրանցելով իրավաբանական անձանց պետական ռեգիստրում։ Ընկերության կանոնադրական կապիտալը կազմել է 50.000 ՀՀ դրամ, որի բաժնեմասերը Ս.Մարդոյանը տեղաբաշխել է իր և քրոջ որդու` Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի միջև 70 / 30% հարաբերակցությամբ, իսկ վերջինս նշանակվել է ՍՊԸ-ի տնօրեն։ 2009թ. մայիսի 2-ին հրամանագրված թիվ 01 հրամանի համաձայն` նշված ընկերության գանձապահի պարտականությունները դրվել է Լ.Սողոմոնյանի վրա։ «Սեյվր» ՍՊԸ-ում բոլոր դրամական միջոցների ներդրումը կատարվել է Ս.Մարդոյանի կողմից փոխառությունների տեսքով։
Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանը, օգտագործելով ընկերության կանոնադրությամբ և համապատասխան նորմատիվ իրավական ակտերով սահմանված իր կարգադրիչ, իրեն վստահված սեփականության միջոցների նկատմամբ ունեցած լիազորությունները, դրանք օգտագործել է ընկերության շահերին հակառակ` իր օգտին, 2009թ. փետրվարի 24-ից մինչև 2014թ. սեպտեմբերի 24-ն ընկած ժամանակահատվածում, առավելապես 2014թ.-ի կեսերից սկսած, քննությամբ չկոնկրետացված օրերին յուրացման եղանակով հափշտակել է Սերգեյ Մարդոյանի կողմից ներդրված և ընկերության դրամարկղի դրամական միջոց հանդիսացող առանձնապես խոշոր չափի` ընդհանուր 129.324.200 ՀՀ դրամ գումարը։
Բացի այդ, Լևոն Սողոմոնյանն իրեն վերապահված լիազորությունների իրականացման շրջանակներում, մասնավորապես 2009թ. նոյեմբերի 25-ից մինչև 2014 թվականի օգոստոսի 21-ն ընկած ժամանակահատվածում, «Սեյվր» ՍՊԸ գրավատանը գրավադրված իրացման ենթակա գույքը «ԱԿՍՈՆ» ապրանքա-հումքային բորսայի միջոցով իրացրել, սակայն չարաշահելով իր լիազորությունները, դրանք օգտագործելով ընկերության շահերին հակառակ` իր օգտին, ստացված ընդհանուր 31.611.665 ՀՀ դրամ գումարը ընկերության դրամարկղ չի մուտքագրել և յուրացման եղանակով հափշտակել է։
Բացի այդ, Լևոն Սողոմոնյանը, 2011 թվականի մարտի 11-ին կնքված թիվ 31 փոխառության պայմանագրով նախատեսված 1.000.000 ՀՀ դրամը ստացել է Սերգեյ Մարդոյանից, դրա դիմաց տվել է առանց համարակալման, սակայն ստորագրված և ընկերության կնիքով վավերացված անդորագիր, բայց նշված գումարը չի մուտքագրել ընկերության հաշվեկշիռ` փոխարենը յուրացման եղանակով հափշտակել է, դարձրել իրենը։
Միաժամանակ Լևոն Սողոմոնյանը, հանդիսանալով գրավատնային գործունեությամբ զբաղվող կազմակերպության` «Սեյվր» ՍՊ ընկերության տնօրենն ու գանձապահը, «Սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունների» մասին, «Դրամարկղային գործառնությունների» մասին ՀՀ օրենքներով, այլ օրենսդրական և ենթաօրենսդրական ակտերով, ինչպես նաև ընկերության կանոնադրությամբ սահմանված իր կարգադրիչ և այլ լիազորություններն օգտագործել է ընկերության շահերին հակառակ` իր օգտին, այն է` կատարելով վերոհիշյալ հանցավոր գործողությունները անբարեխիղճ և անպատասխանատու վերաբերմունք է ցուցաբերել ընկերության գործունեության նկատմամբ, անձնական շահագրգռվածությամբ չարաշահել է իր լիազորությունները, ընկերությունից հափշտակելով առանձնապես խոշոր չափի դրամական միջոցներ` կազմալուծել է վերջինիս աշխատանքը և առաջացրել ծանր հետևանքներ` ընկերության գործունեության ժամանակավոր խաթարման ձևով։
Բացի այդ, Լևոն Սողոմոնյանը, իր կողմից ընկերության դրամական միջոցների յուրացման փաստը բացահայտելու գործընթացը բարդացնելու կամ անհնարին դարձնելու շարժառիթով և անձնական շահագրգռվածությունից ելնելով, 2014թ.-ի սեպտեմբեր ամսվա ընթացքում «Սեյվր» ՍՊ ընկերության` Երևան քաղաքի Ե.Կողբացի 42 շենք 55 բնակարան հասցեում գտնվող գրասենյակից գաղտնի հափշտակել է ընկերության մի շարք կարևոր հաշվապահական փաստաթղթեր, այդ թվում տարածքային հարկային մարմնի կողմից հաշվառված և վերջինիս կնիքով վավերացված, 01.12.2011 – 31.08.2014 թվականների ընթացքում ընկերության դրամարկղային գործառնություններն արտացոլող, պաշտոնական փաստաթուղթ հանդիսացող «Դրամարկղի գիրք-2»-ը։
Այսինքն, Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանը կատարել է հանցավոր արարքներ, որոնք նախատեսված են ՀՀ քր. օր-ի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։»։
2015թ. նոյեմբերի 14-ին թիվ 15134714 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2015թ. նոյեմբերի 17-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2015թ. նոյեմբերի 30-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2015թ. դեկտեմբերի 10-ին նշանակելու մասին։
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները
Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
Հայաստանի Հանրապետությունում գրավատնային գործունեություն ծավալելու նպատակով, 2009թ. փետրվարին, Երևանում, տուժող Սերգեյ Մարդոյանը հիմնադրել է «ՍԵՅՎՐ» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունը /այսուհետ` ՍՊԸ/։ Ցանկանալով բարելավել իր հարազատ քրոջ որդի, ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանի նյութական վիճակը և ապահովել նրան աշխատանքով` Ս. Մարդոյանը նրան ներգրավել է որպես այդ ընկերության բաժնետեր` երեսուն տոկոս բաժնեմասով։ 2009թ. փետրվարի 24-ին «ՍԵՅՎՐ» ՍՊԸ-ն գրանցվել է ՀՀ արդարադատության նախարարության /այսուհետ` ԱՆ/ իրավաբանական անձանց պետական ռեգիստրում։ Ընկերության տնօրեն է նշանակվել ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանը։ Ընկերության իրավաբանական և փաստացի հասցեն հանդիսացել է Երևան քաղաքի Ե. Կողբացի փողոցի թիվ 42 շենքի թիվ 55 բնակարանը։
Որպես ընկերության տնօրեն` Լ. Սողոմոնյանը կանոնադրությամբ, ինչպես նաև «Սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունների մասին» ՀՀ օրենքով և համապատասխան այլ իրավական ակտերով լիազորված է եղել ղեկավարել ընկերության ընթացիկ գործունեությունը, առանց լիազորագրի գործել ընկերության անունից, տնօրինել ընկերության գույքն ու ֆինանսական միջոցները, կնքել պայմանագրեր և այլն։
2009թ. մայիսի 02-ից Լ. Սողոմոնյանը համատեղությամբ կատարել է նաև ընկերության գանձապահի պարտականությունները։
Որպես ընկերության գանձապահ` Լ. Սողոմոնյանը, համաձայն «Դրամարկղային գործառնությունների մասին» ՀՀ օրենքի և այլ ենթաօրենսդրական ակտերի` լիազորված է եղել տնօրինել դրամարկղը, մասնավորապես` իրականացնել կանխիկ դրամի ընդունում /մուտքագրում/ ընկերության դրամարկղ և բացթողում /ելքագրում/ դրամարկղից։
2009թ. մայիսի 02-ից սկսած ընկերությունում բոլոր ներդրումները կատարվել են հիմնադիր և յոթանասուն տոկոս բաժնեմասի սեփականատեր Սերգեյ Մարդոյանի կողմից, ընկերության հետ փոխառության պայմանագրեր կնքելու եղանակով։ Մինչև 2014թ. հունիսի 20-ը կնքվել են ընդհանուր թվով հիսունվեց հատ փոխառության պայմանագրեր, որոնցով Ս. Մարդոյանը փոխառությամբ ընկերություն է ներդրել 434.971.691 (չորս հարյուր երեսունչորս միլիոն ինը հարյուր յոթանասունմեկ հազար վեց հարյուր իննսունմեկ) ՀՀ դրամ ընդհանուր գումար։ Ընկերության գործունեության արդյունքում ստացված շահույթը, համաձայն կանոնադրության` բաշխվել է մասնակիցների միջև յուրաքանչյուր տարին մեկ անգամ, ըստ բաժնեմասերի։ Ս. Մարդոյանը ստացված շահույթը կրկին փոխառությամբ տրամադրել է ընկերությանը` վերջինիս հետագա գործունեությունն ընդլայնելու նպատակով։
Վերջին անգամ շահույթի բաշխում կատարվել է 2014թ. ապրիլի 01-ին։
Ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանը շահույթի իր բաժնեմասը տնօրինել է իր հայեցողությամբ, որևէ ներդրում «Սեյվր» ՍՊԸ-ում չի կատարել։
Լ. Սողոմոնյանի կողմից ալկոհոլի գործածումը չարաշահելու հետևանքով ընկերության տնօրինումը ոչ պատշաճ իրականացնելու և ընկերության գործունեությունը պատշաճ չկազմակերպելու պատճառով, 2014թ. գարնանն ամբաստանյալի և տուժողի միջև տարաձայնություններ են առաջացել, որոնք հանգեցրել են փոխհարաբերությունների լարվածության։ Տուժող Ս. Մարդոյանը սկսել է կասկածել ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանին` չարաշահումներ և հափշտակություն կատարելու մեջ։ Ընկերության գործունեությունը և դրամարկղի դրամական միջոցների փաստացի վիճակը ստուգելու, գումարի պակասորդի վերաբերյալ իր կասկածները փարատելու, ինչպես նաև իր քրոջ որդի Արտակ Վարդանյանին գումար տալու նպատակով` Ս. Մարդոյանն իր կողմից հիմնադրված մեկ այլ ընկերության հաշվապահ Աննա Սարգսյանի և իր որդի Վահե Մարդոյանի հետ, 2014թ. հուլիսի 08-ին գնացել են «ՍԵՅՎՐ» ՍՊԸ-ի գրասենյակ։ Լ. Սողոմոնյանը չբացելով գրավատան դուռը և չպատասխանելով նրանց հեռախոսազանգերին` փորձել է խուսափել նրանց հետ հանդիպելուց, սակայն երբ նրանք այնուամենայնիվ մուտք են գործել գրավատուն` Լ. Սողոմոնյանը խոչընդոտել է դրամարկղի ստուգմանը, հրաժարվել է բացել չհրկիզվող պահարանը և տեղեկություններ հայտնել Ս. Մարդոյանի կողմից փոխառությամբ տրված դրամական միջոցների առկայության վերաբերյալ։ Գտնվելով ալկոհոլ գործածած վիճակում` Լ. Սողոմոնյանը հայտարարել է, որ դրամարկղի մնացորդի գումար հանդիսացող հիսուն միլիոն ՀՀ դրամ գումարը ծախսել է իր անձնական կարիքների համար, գրավատուներից սպասվող շուրջ հարյուր միլիոն ՀՀ դրամ գումարը նույնպես պատրաստվում է ստանալ և օգտագործել իր կարիքների համար, այնպես որ հիմա «քեռին» ինքն է։ Ս. Մարդոյանի մոտ ավելի են հիմնավորվել ընկերությունում չարաշահումներ և հափշտակություն կատարելու վերաբերյալ կասկածները, որի պատճառով նա փորձել է միջոցներ ձեռնարկել` իրավիճակը շտկելու համար։
Ս. Մարդոյանը դիմել է Լ. Սողոմոնյանին` հիմնադիրների ժողով գումարելու, ընկերությունում ստուգում (աուդիտ) իրականացնելու և այլ խնդրանքներով, սակայն ապարդյուն։
Ընկերությունը լուծարումից փրկելու և գործունեությունը վերականգնելու նպատակով, 2014թ. սեպտեմբերի 16-ին, ընկերության ընդհանուր ժողովի որոշմամբ Լ. Սողոմոնյանն ազատվել է «Սեյվր» ՍՊԸ-ի տնօրենի պաշտոնից և ընկերության տնօրեն է նշանակվել Վահե Մարդոյանը։
Այնուհետև, ընկերությունում ընդունում-հանձնում կատարելու նպատակով Վ. Մարդոյանը պաշտոնական ծանուցում է ուղղել Լ. Սողոմոնյանին, սակայն վերջինս չի ներկայացել։
Վ. Մարդոյանի 2014թ. սեպտեմբերի 23-ի որոշմամբ ձևավորված հանձնաժողովը 2014թ. սեպտեմբերի 24-ին մուտք է գործել «Սեյվր» ՍՊԸ-ին պատկանող, Երևան քաղաքի Ե. Կողբացու փողոցի թիվ 42 շենքի թիվ 55 հասցեում գտնվող գրավատան տարածք` տեխնիկական միջոցների գործադրմամբ մուտքի դուռը բացելու եղանակով։ Հանձնաժողովը գրավատանն արձանագրել է դրամական միջոցների, 2014թ. ապրիլի 30-ից մինչև 2014թ. սեպտեմբերի 24-ը ներառյալ ժամանակահատվածին վերաբերվող` դրամարկղի մուտքի և ելքի օրդերների, 2014թ. հունիսի 30-ից հետո կնքված և մարված բոլոր պայմանագրերի, բոլոր փոխառության պայմանագրերի, դրամարկղային գրքի, գրասենյակի մուտքը և ներսի տարածքը նկարահանող և տեսագրող սարքի ձայնագրման և պահպանման համակարգի բացակայության, ինչպես նաև համակարգչի մեջ գտնվող «գրավատուն» ծրագրի ոչնչացման փաստը։
Պարզվել է, որ ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանն աշխատելով որպես «Սեյվր» ՍՊ ընկերության տնօրեն` յուրացրել է այդ ընկերության` առանձնապես խոշոր չափերով դրամական միջոցները հետևյալ հանգամանքներում.
2011թ. մարտի 11-ին Լ. Սողոմոնյանն ընկերության հիմնադիր Ս. Մարդոյանից առձեռն ստացել է 1.000.000 ՀՀ դրամ գումար` որպես թիվ 31 փոխառության պայմանագրի արժեք, սակայն այն չի մուտքագրել ընկերության հաշվեկշիռ և յուրացման եղանակով հափշտակել է։ Այնուհետև, շարունակելով իր կողմից նախապես պլանավորված, առանձնապես խոշոր չափի կանխիկ գումարի հափշտակությունը, դրա կատարումն ապահովելու նպատակով, 2014թ. հուլիսի սկզբից նա նվազեցրել է վարկերի տրամադրումը և նախօրոք տրամադրված վարկերի մարման արդյունքում ստացված դրամական միջոցները կուտակել է դրամարկղում։ 2014թ. ապրիլի 01-ից մինչև 2014թ. սեպտեմբերի 24-ը, իրեն վստահված «Սեյվր» ՍՊԸ-ին պատկանող դրամական միջոցները հափշտակելու եղանակով ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանը յուրացրել է «Սեյվր» ՍՊԸ-ի` 129. 624.200 /հարյուր քսանինը միլիոն վեց հարյուր քսանչորս հազար երկու հարյուր/ ՀՀ դրամ ընդհանուր գումարի չափով դրամական միջոցները։
Բացի այդ, նշված յուրացման բացահայտմանը խոչընդոտելու` անձնական շահագրգռվածությունից ելնելով, 2014թ. սեպտեմբերին, Լ. Սողոմոնյանը «Սեյվր» ՍՊԸ-ի տարածքից հափշտակել է կարևոր հաշվապահական փաստաթղթեր, այդ թվում` 2014թ. ապրիլի 30-ից մինչև 2014թ. սեպտեմբերի 24-ը ներառյալ ժամանակահատվածին վերաբերվող` դրամարկղի մուտքի և ելքի անդորրագրերը (օրդերները), 2014թ. հունիսի 30-ից հետո կնքված և մարված բոլոր պայմանագրերը, բոլոր փոխառության պայմանագրերը, ինչպես նաև ՀՀ կառավարությանն առընթեր հարկային պետական ծառայության Կենտրոնի հարկային տեսչության կողմից հաշվառված և վերջինիս կնիքով վավերացված, 2011թ. դեկտեմբերի 1-ից 2014թ. օգոստոսի 31-ը ներառյալ ժամանակահատվածի ընթացքում ընկերության դրամարկղային գործառնություններն արտացոլող, պաշտոնական փաստաթուղթ հանդիսացող «Դրամարկղի գիրք-2»-ը։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների առկայության վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել։
Ապացույցների հետազոտում և գնահատում
Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Տուժող Սերգեյ Մարդոյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ ամբաստանյալն իր հանգուցյալ քրոջ որդին է։ Նրան աշխատանքով, եկամուտով ապահովելու և Ռուսաստան մեկնելու մտադրությունից հետ պահելու նպատակով, 2009 թվականին հիմնադրել է «Սեյվր» ՍՊԸ-ն, որն զբաղվել է գրավատնային գործունեությամբ։ Բոլոր անհրաժեշտ գումարները ներդրել է միայն ինքը։ Ընկերության 70 տոկոս բաժնեմասը գրանցել է որպես իր սեփականություն, իսկ 30 տոկոսը` որպես Լևոն Սողոմոնյանի։ Վերջինս նաև նշանակվել է «Սեյվր» ՍՊԸ-ի տնօրեն։
«Սեյվր» ՍՊԸ-ի կազմակերպման և հետագա գործունեության համար անհրաժեշտ ծախսերը և բոլոր դրամական միջոցների ներդրումը կատարվել են իր կողմից։ 2009 թվականից սկսած, ամեն տարվա վերջում համապատասխան հաշվարկներ կատարելուց հետո` իր ստացած եկամուտները կրկին փոխառության պայմանագրերով ներդրել է «Սեյվր» ՍՊԸ` գործունեությունն ընդլայնելու նպատակով։
Լևոն Սողոմոնյանը որպես «Սեյվր» ՍՊԸ-ի տնօրեն` 2014թ.-ի ընթացքում թույլ է տվել բազմաթիվ խախտումներ, որոնք հանգեցրել են ֆինանսական զգալի կորուստների։ Այդ կապակցությամբ բազմիցս դիմել է նրան` աուդիտ իրականացնելու նպատակով, սակայն վերջինս հրաժարվել է, չի ընդունել ծանուցումները, տարբեր պատրվակներով խուսափել է դրանից։ Այդպիսի պայմաններում իր մոտ բնականորեն առաջացել է մտավախություն` իր կողմից ներդրած գումարների առկայության վերաբերյալ։
2014թ. հուլիսի 08-ին իր մյուս քրոջ որդի Արտակ Վարդանյանն իրենից 2.500 ԱՄՆ դոլար գումար է խնդրել։ Վերջինիս գումար տրամադրելու նպատակով ինքը խնդրել է իր որդուն` Վահե Մարդոյանին և իր հիմնադրած` «Սեվրա պլյուս» ՍՊԸ-ի հաշվապահ Աննա Սարգսյանին` ճշտել գրավատան դրամարկղում առկա գումարի չափը։ Ա. Սարգսյանի հեռախոսազանգին պատասխանելով` Լ. Սողոմոնյանի որդի Տիգրան Սողոմոնյանը հայտնել է, որ դրամարկղում առկա գումարը կազմում է 1.200.000 ՀՀ դրամ, իսկ ընկերության հաշվապահ Մանկուհի Նահապետյանը հայտնել է, որ դրամարկղում առկա է 1.400.000 ՀՀ դրամ գումար։ Չհավատալով նրանց խոսքերին` իր մտավախությունը հերքելու կամ հաստատելու նպատակով Ա. Սարգսյանին և Վ. Մարդոյանին ուղարկել է գրավատուն, որպեսզի ստուգեն և հայտնեն դրամարկղի մնացորդը, քանի որ իր հաշվարկներով դրամարկղի մնացորդը պետք է կազմեր շուրջ հիսուն միլիոն ՀՀ դրամ գումար։ Որոշ ժամանակ անց Վ. Մարդոյանը զանգահարել և հայտնել է, որ Լ. Սողոմոնյանը գրավատան դուռը չի բացում։ Իմանալով այդ մասին` Արտակ Վարդանյանի հետ միասին գնացել են գրավատուն, որպեսզի համապատասխան ձևակերպումները կատարելով` գրավատնից վերցնի որոշակի գումար և տա Ա. Վարդանյանին։ Երբ գնացել են գրավատուն` դուռը եղել է փակված վիճակում և ոչ ոք հեռախոսազանգերին չի պատասխանել։ Նկատելով մեկ այլ մուտքով աննկատ գրավատուն մտնել փորձող Տիգրան Սողոմոնյանին` նրա հետևից, միասին մուտք են գործել գրավատուն։ Լ. Սողոմոնյանն իրենց դիմավորել է հարբած վիճակում և բարձրաձայնել է, թե այդ օրվանից գրավատան տերն ինքն է։ Նա թույլ չի տվել զննել դրամարկղը և պարզել դրանում գումարի առկայությունը։ Ինքը Տիգրան Սողոմոնյանից խնդրել է բացել երկաթյա պահարանը` դրամարկղում առկա գումարի չափը պարզելու համար։ Վերջինս նայել է Լ. Սողոմոնյանին և տեսնելով, որ նա գլխով մերժողական շարժում է անում` հրաժարվել է բացել այն։ Այդ ժամանակ Լ. Սողոմոնյանը հայտարարել է. «ամբողջ դրամարկղի գումարները կերել եմ, մնացած մասն էլ եմ ուտելու, կգնամ կնստեմ, դուրս կգամ կվայելեմ, հիմա քեռին ես եմ»։ Լ. Սողոմոնյանը հայտարարել է նաև, որ ընդհանուր ժողովում ձայների երկու երրորդն իրենն է։ Այդ ժամանակ Տ. Սողոմոնյանի ձեռքին առկա է եղել բանալիների տրցակ, սակայն նա հրաժարվել է դրանցով բացել չհրկիզվող պահարանը։ Այդ ամենին ականատես լինելով` ինքը հեռացել է այդտեղից և տեսնելով, որ Լ. Սողոմոնյանը շարունակում է իր վարքագիծը` դիմել է ոստիկանություն։
Հետագայում, ՀՀ Կենտրոնական բանկի կողմից կատարված ստուգմամբ պարզվել է, որ այդ օրվա դրությամբ դրամարկղում պետք է առկա լինեին հիսունվեց միլիոն ՀՀ դրամ գումարի չափով դրամական միջոցներ։ Այնուհետև, մինչև նոր տնօրենի նշանակումը, Լ. Սողոմոնյանն օգտագործել է ժամանակը և վարկեր չտրամադրելով` կուտակել է մոտ 169.000.000 ՀՀ դրամ գումար` վերջնականորեն հափշտակելու նպատակով։ Վահե Մարդոյանի կողմից «Սեյվր» ՍՊԸ-ի տնօրեն նշանակվելուց հետո, ինչպես վերջինս, այնպես էլ ինքը բազմիցս նամակներ են ուղղել Լ. Սողոմոնյանին` հիմնադիրների ընդհանուր ժողով հրավիրելու և աուդիտորական ստուգում անցկացնելու պահանջով, սակայն վերջինս խուսափել է դրանցից։ Նոր տնօրենի կազմակերպած գույքագրումը ցույց է տվել, որ բացի կանխիկ գումարից` գրասենյակից հափշտակվել են նաև տեսագրող սարքը, բոլոր հաշվապահական փաստաթղթերը, պայմանագրերը, ավտոմեքենաների սեփականության վկայականները, աշխատանքային գրքույկները, ոչնչացվել է համակարգչային ծրագիրը։
Բացի այդ, 2011թ. մարտի 11-ին, թիվ 31 փոխառության պայմանագրով ինքը 1.000.000 ՀՀ դրամ գումար է առձեռն հանձնել Լ. Սողոմոնյանին, ստորագրել է փոխառության պայմանագիրն ու դրամարկղի մուտքի օրդերի կտրոնը, սակայն նույն համարի տակ մեկ այլ պայմանագրի հաշվառմամբ` Լ. Սողոմոնյանը հափշտակել է նաև այդ գումարը։
Գրավատան մուտքի դուռը, որը ներառում է նաև այդ դռան փականները, շուրջ երեք տարի առաջ, տարածքի սեփականատեր Կարինե Սարգսյանի խնդրանքով Լ. Սողոմոնյանի կողմից փոխվել է։ Այդ դռան բանալիներն իրեն չեն տրամադրվել և մնացել են Լ. Սողոմոնյանի մոտ։ Նրանից բացի մուտքի դռան բանալի են ունեցել նաև հաշվապահ Մանկուհի Նահապետյանն ու Տիգրան Սողոմոնյանը։ Գրավատան մնացած` ներսի դռների բանալիներից, հիմնադրման օրվանից իր մոտ առկա են բունկերի մուտքի դռան և բունկերում առկա չհրկիզվող պահարանի բանալինները։ Նշված բանալիների մյուս օրինակներն ամբողջությամբ եղել են Լևոն և Տիգրան Սողոմոնյանների մոտ։ Ինքը ոչ մի կերպ չէր կարող մուտք գործել գրավատուն` առանց դուռը կոտրելու։
Երբ Լ. Սողոմոնյանին ազատել են տնօրենի պաշտոնից և վերջինս հրաժարվել է կատարել տնօրենի պարտականությունների ընդունում-հանձնում` անհրաժեշտությունից ելնելով Վ. Մարդոյանի հրամանով ձևավորվել է հանձնաժողով և մուտքի դուռը կոտրելով` հանձնաժողովի ներկայությամբ մուտք են գործել գրավատուն, իսկ մինչ այդ մուտքի դուռը եռակցման միջոցով ամրացվել և կողպվել է լրացուցիչ փականով, որպեսզի մինչ հանձնաժողովի հետ միասին այցելություն կատարելը` բացառվի այնտեղ որևէ մեկի կողմից մուտք գործելը։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, 51-52, 62-63, 230-231, հատոր 2, գ.թ. 1-2, 178-179, հատոր 5, գ.թ. 186-188, 237-238, հատոր 6, գ.թ. 78-79, 99-100/
Ս. Մարդոյանն իր ցուցմունքը պնդել է նաև Լ. Սողոմոնյանի հետ կայացած առերես հարցաքննության ընթացքում, իսկ վերջինս հրաժարվել է առերես ցուցմունք տալուց և հարցերին պատասխանելուց։
/հատոր 2, գ.թ. 103-105/
Վկա, տուժող Ս. Մարդոյանի որդի, «Սեյվր» ՍՊԸ-ի տնօրեն Վահե Մարդոյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ վերահաստատում է Ս. Մարդոյանի հայտնած տեղեկությունները։
2014թ. հուլիսի 8-ին, գրավատան դրամարկղի մնացորդը ճշտելու նպատակով, հոր` Սերգեյ Մարդոյանի և հաշվապահ Աննայի հետ միասին գնացել են գրավատան գրասենյակ։ Այնտեղ զանգերին չեն պատասխանել, դուռը չեն բացել։ Պատահաբար նկատելով, որ Լ. Սողոմոնյանի որդի Տիգրանը փորձում է մեկ այլ մուտքից թաքուն մուտք գործել գրավատուն` օգտվել են առիթից և նրա հետևից ներս են մտել։ Լ. Սողոմոնյանը գտնվել է հարբած վիճակում։ Նա բազմիցս հայտարարել է, որ հիսուն միլիոն դրամ կուտակել է, շարունակելու է կուտակել մնացած գումարները, որպեսզի վայելի, պետք լինի` կնստի, դուրս կգա և նոր կվայելի, քանի որ կանոնադրության համաձայն Ս. Մարդոյանը ժողով հրավիրել և ընդհանրապես որևէ կերպ խանգարել չի կարող։
Լ. Սողոմոնյանի կողմից հայտարարած գումարի չափը համընկնում է ՀՀ Կենտրոնական բանկի կողմից նույն ժամանակահատվածի վերաբերյալ տրված հաշվետվությանը, ինչից կարելի է եզրակացնել, որ այդ պահի դրությամբ Լ. Սողոմոնյանի կողմից արդեն իսկ հափշտակված են եղել գրավատան դրամարկղի այդ գումարները։ Հետագայում, ընկերության տնօրինությունը ստանձնելուց հետո պարզել է նաև, որ 2014թ. հուլիսի 08-ի միջադեպից հետո Լ. Սողոմոնյանը վարկեր այլևս չտրամադրելով` սկսել է կուտակել մինչ այդ տրամադրված վարկերի մարման արդյունքում ստացված գումարները` ըստ երևույթին ամբողջապես հափշտակելու նպատակով։
Ավտանգության համակարգը տեղադրվել է գրավատան հիմնադրման ժամանակվանից, սակայն դրա տեղադրմամբ ինքն անձամբ չի զբաղվել, ծածկագիրը չի իմացել, առանց Լ. Սողոմոնյանի և գրավատան մյուս աշխատակիցների երբևէ մուտք չի գործել գրավատան տարածք։
Բացի այդ, 2014թ. սեպտեմբերի 24-ին, երբ ինքն ու իր որոշմամբ ձևավորված հանձնաժողովը փորձել են մուտք գործել գրավատան տարածք և պահեստներ` անվտանգության համակարգի ծածկագիրը կամ անձամբ հավաքել է հաշվապահ Մ. Նահապետյանը, կամ վերջինիս ասելով` հավաքել է ինքը, հստակ չի հիշում։ Գրավատան անվտանգության համակարգի ծածկագիրն իմացել են միայն Լևոն, Տիգրան Սողոմոնյաններն ու Մանկուհի Նահապետյանը։ Իր հայրն այն չի իմացել։
Գրավատան մուտքի դուռը շուրջ չորս տարի առաջ փոխվել է Լ. Սողոմոնյանի կողմից և բանալիները պահվել են նրա մոտ։ Ոչ ինքը և ոչ էլ իր հայրը բանալիների կրկնօրինակները չեն ունեցել, հոր մոտ եղել են միայն սենյակների բանալիները։
2014թ. սեպտեմբերի 24-ից հետո մի կին ցանկացել է իր գրավադրված ավտոմեքենան հանել գրավից, սակայն պարզվել է, որ նրա ավտոմեքենայի տեխնիկական անձնագիրը գրավատանը չէ։ Բացակայել են նաև այլ փաստաթղթեր։ Մի քանի օր անց, Երևանի «Մալիբու» սրճարանի մոտ, Լ. Սողոմոնյանի որդի Դավիթը վերադարձրել է այդ անձնագիրը և Մ. Նահապետյանի աշխատանքային գրքույկը, իսկ հետագայում` նաև այլ փաստաթղթեր։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 111-112, հատոր 2, գ.թ. 3, հատոր 4, գ.թ. 263-264/
Վկա «Սերվա պլյուս» ՍՊԸ-ի գլխավոր հաշվապահ Աննա Մարտինի Սարգսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ երբ Լ. Սողոմոնյանն աշխատանք չի ունեցել` Ս. Մարդոյանը որոշել է նրան գործի տեղավորելու համար ստեղծել «Սեյվր» ՍՊԸ-ն։ Ընկերությունում աշխատել են Լևոնը և նրա որդին։
2014թ. հուլիսի 08-ին Սերգեյ Մարդոյանն իրեն կանչել և ասել է, որ «Սեյվր» ՍՊԸ-ի հաշվապահ Մանկուհի Նահապետյանից պարզի գրավատան դրամարկղի մնացորդը, քանի որ Ս. Մարդոյանին հարկավոր է եղել գումար` քրոջ որդի Արտակ Վարդանյանին տրամադրելու նպատակով։ Ինքը զանգահարել է Մ. Նահապետյանին և վերջինիցս իմացել, որ դրամարկղի մնացորդն այդ պահի դրությամբ կազմում է 1.400.000 ՀՀ դրամ։ Այդ մասին հայտնել է Ս. Մարդոյանին։ Վերջինս զարմացել է այդ փաստից, քանի որ Տիգրան Սողոմոնյանը Վահե Մարդոյանին նույն ժամանակ հայտնել էր, որ դրամարկղում առկա է 1.200.000 ՀՀ դրամ գումար։ Այդ ժամանակ Ս. Մարդոյանն իրեն և Վ. Մարդոյանին ասել է, որ գնան գրավատուն, վերցնեն իրեն անհրաժեշտ գումարը, այդ մասին լրացնեն համապատասխան դրամարկղի ելքի օրդեր և վերադառնան։ Երբ իրենք գնացել են գրավատուն` դուռը ոչ ոք չի բացել։ Մանկուհին պատասխանելով իր հեռախոսազանգին` ասել է, որ գնացել է ընդմիջման և չի գալու։ Տ. Սողոմոնյանն իրենց զանգերին չի պատասխանել։ Անծանոթ հեռախոսահամարից զանգել է Տ. Սողոմոնյանին, որին նա պատասխանել է և ասել, թե զբաղված է։ Որոշ ժամանակ անց նկատել են, որ Տ. Սողոմոնյանը մյուս աստիճաններով բարձրանում է, որպեսզի աննկատ մտնի գրավատուն։ Ինքը, Վ. Մարդոյանը և Ս. Մարդոյանը Տիգրանի հետևից մտել են ներս։ Տեսել են, որ Լ. Սողոմոնյանն այնտեղ է և հարբած է։ Ս. Մարդոյանը Լ. Սողոմոնյանից պահանջել է բանալիները տալ և բացել չհրկիզվող պահարանը, սակայն վերջինս հրաժարվել է` ասելով, որ գրավատունն իրենն է։ Նրա որդի Տ. Սողոմոնյանը, ում ձեռքին են գտնվել բանալիները` նույնպես չի բացելու պահարանը։ Բանալիները տալու և չհրկիզվող պահարանը բացելու մասին Լևոնին և Տիգրանին հորդորել է նաև ինքը։ Լևոնը հայտարարել է. «էս մերնա, չենք բացելու, ինչու ես դու եկել, դու էսքան ժամանակ չհասկացար, քեռին ես եմ, բաց, կարդա կանոնադրությունը, դու սխալվել ես 5 տոկոսով, քեռին ես եմ»։ Սերգեյ Մարդոյանն ասել է. «բանալիները տվեք` տեսնենք գումարը, բանալիները հետ կտամ ձեզ», սակայն նրանք բանալիները չեն տվել։
Տեսնելով, որ պահանջն ապարդյուն է, առանց դրամարկղը բաց վիճակում տեսնելու` հեռացել են գրավատնից։ Հետագայում տեղեկացել է, որ ըստ ՀՀ Կենտրոնական բանկի հաշվետվության` այդ օրվա դրությամբ ընկերության դրամարկղում պետք է լիներ 56.000.000 ՀՀ դրամ, այսինքն դրամարկղի մնացորդի վերաբերյալ Մ. Նահապետյանի և Տ. Սողոմոնյանի հայտնած տվյալները չեն համապատասխանել իրականությանը։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 220-222/
Վկա Կարինե Բորիսի Սարգսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ Լևոն Սողոմոնյանն ու Սերգեյ Մարդոյանը 2009 թվականին վարձակալել են իրեն պատկանող, Երևան քաղաքի Ե. Կողբացու փողոցի թիվ 42 շենքի թիվ 55 բնակարանը` գրավատնային գործունեություն իրականացնելու նպատակով։ Տարածքը վարձակալել է Լ. Սողոմոնյանը, Ս. Մարդոյանին մեկ անգամ է տեսել, նրա գրասենյակում։ Գրավատանն աշխատել են Լ. Սողոմոնյանը և նրա որդին։ Գումարները միշտ չհրկիզվող պահարանից տվել է Լ. Սողոմոնյանը` բացի վերջին երեք ամսից։ Երբ այդ վերջին երեք ամիսների ընթացքում գումար է ուզել` Լ. Սողոմոնյանն ասել է, որ գումարն այլևս չհրկիզվող պահարանում չեն պահում։ Հետո նրա որդին բերել է գումարը։ Իր մոտ ստեղծվել է տպավորություն այն մասին, որ վերջին ամիսներին գրավատունը նորմալ չի աշխատել։
2009 թվականի ընթացքում Լ. Սողոմոնյանը դիմել է իրեն, որպեսզի իր հաշվին փոխի գրասենյակի մուտքի դուռն ու հաշվիչը։ Ինքը համաձայնվել և փոխել է դուռն իր փականներով, իսկ բանալիներն ամբողջությամբ հանձնել է Լ. Սողոմոնյանին։ 2009 թվականի ամռան ամիսներին ինքը Լ. Սողոմոնյանից վարձավճարները վերցնելիս գրեթե մշտապես նրան տեսել է ոչ ադեկվատ` ալկոհոլի ազդեցության տակ գտնված վիճակում։
Ինքն ընդգրկված է եղել «Սեյվր» ՍՊԸ-ի նոր տնօրեն Վահե Մարդոյանի կողմից ձևավորված հանձնաժողովի կազմում և մասնակցել է գրավատան գրասենյակ կատարած այցելությանը, որի ժամանակ պարզել է, որ չհրկիզվող պահարաններում գումարը բացակայում է, այդտեղից բացակայել են նաև հաշվապահական փաստաթղթերը և տեսագրող սարքը։
Այդտեղ տեսել է օղու և այլ խմիչքների կիսատ շշեր։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 2, գ.թ. 229-231/
Վկա «Սերվա պլյուս» ՍՊԸ-ի էլեկտրազոդող Յուրիկ Աշոտի Մարտիրոսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2014թ. սեպտեմբերի կեսերին Ս. Մարդոյանն իրեն առաջարկել է գործընկերոջ` Էրիկ Սողոմոնյանի հետ միասին մասնակցել մինչ այդ վերջինիս կողմից զոդման միջոցով ամրացված տարածքների` Երևանի Ե.Կողբացու փողոցի վրա գտնվող գրասենյակի և Ջրվեժում գտնվող պահեստների այցելությանը։ Այնուհետև ընդգրկված լինելով «Սեյվր» ՍՊԸ-ի նոր տնօրեն Վահե Մարդոյանի կողմից ձևավորված հանձնաժողովի կազմում` գրասենյակի դուռը կոտրելով մտել են այնտեղ, ապա նույն եղանակով նաև տարածքներ։ Գրասենյակում գումարի հայտնաբերման փաստի ականատես չի եղել, իսկ պահեստներում տեսել է ավտոմեքենաներ, որոնց քանակը չգիտի։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 3, գ.թ. 245-256/
Վկա «Սերվա պլյուս» ՍՊԸ-ի էլեկտրազոդող Էրիկ Մելսիկի Սողոմոնյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2014թ. սեպտեմբերի ընթացքում Վահե Մարդոյանն իրեն հայտնել է, որ անհրաժեշտ է եռակցման միջոցով նոր փական տեղադրել Երևանի Ե. Կողբացու փողոցի վրա գտնվող գրավատան և Ջրվեժում գտնվող երկու պահեստների դռներին, քանի որ Լևոն և Տիգրան Սողոմոնյանները բացակայել են և մուտքի դռան բանալիները պահել իրենց մոտ։ Վ. Մարդոյանն ասել է նաև, որ դռների փականները պետք է ամրացվեն, որպեսզի Լ. Սողոմոնյանն ու իր որդին չկարողանան մուտք գործել այնտեղ։ Ինքն այդպես էլ վարվել է և եռակցման միջոցով նշված տարածքների դռներին ամրացրել է փականներ։ Դրանից մոտ 10 օր անց կրկին Վ. Մարդոյանի առաջարկով այլ անձանց հետ միասին մասնակցել է գրավատան գրասենյակի և պահեստների այցելություններին, որի ժամանակ գրասենյակում առկա են եղել համակարգիչներ, դատարկ տուփեր։ Այդտեղից գումար և փաստաթղթեր չեն հայտնաբերվել, իսկ պահեստներում կայանված են եղել ավտոմեքենաներ, որոնց քանակը չգիտի։
Մինչ փականները եռակցման միջոցով դռներին ամրացնելը` ոչ ինքը, ոչ էլ մեկ այլ անձ նշված տարածքներ մուտք չի գործել, որովհետև փականների բանալիները եղել են միայն Սողոմոնյանների մոտ և հնարավոր չի եղել առանց տեխնիկական միջոցների գործադրման մուտք գործել այնտեղ։
Տեսագրող սարքերը և կրիչները նույնպես չեն եղել։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 3, գ.թ. 248-249/
Վկա, «Պանտեռա Սեքյուրիթի» ընկերության հերթափոխի պետ Կարեն Գուրգենի Դավթյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ իրենց ընկերությունը մոտ երկու տարի համագործակցել է «Սեյվր» ՍՊԸ-ի հետ, որտեղ տեղադրված անվտանգության սարքավորումների ազդանշանները փոխանցվել են իրենց աշխատակիցներին։ Այդ ժամանակահատվածում գրավատանը որևէ արտառոց դեպք չի արձանագրվել։
2014թ. սեպտեմբերի կեսերին, իրենց կազմակերպության ղեկավարի հրահանգով, հանձնաժողովի կազմում մասնակցել է Երևանի Ե. Կողբացու փողոցի թիվ 42 հասցեում գտնվող «Սեյվր» գրավատան գրասենյակ մուտք գործելու գործընթացին։ Գրավատան տարածքի ուսումնասիրության արդյունքում, բացի մեկ հատ ոսկյա զարդ ականջօղից` ուրիշ ոչինչ չի հայտնաբերվել։ Ինչպես հասկացել է հանձնաժողովի մյուս անդամների խոսակցություններից` գրավատնից բացակայել են գումար, փաստաթղթեր և տեսագրող սարք։
Երբ ցանկացել են զննել տեսանկարահանող սարքը` տեսել են, որ սարքը չկա։ Բացակայել է նաև համակարգչի ինչ-որ ծրագիր։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 4, գ.թ. 42-43/
Վկա «Պ.ԱՐՏ» («P.ART») գովազդային գործակալության օպերատոր Հովհաննես Խաչատրյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2014թ. սեպտեմբերի կեսերին իր հեռախոսահամարին զանգահարել է Վահե անունով իրեն անծանոթ մի անձ և հրավիրել նկարահանումներ կատարելու Երևանի Ե. Կողբացու փողոցի վրա գտնվող գրավատանը։ Ինքը համաձայնվել է և մի քանի օր անց գնալով նշված գրավատուն` կատարել է նկարահանումներ։ Գրավատան ներսում, հանձնաժողովի անդամները բացել են տարբեր սենյակների, չհրկիզվող պահարանների դռներ, որպեսզի հայտնաբերեն գումար և փաստաթղթեր, սակայն այդպիսիք չեն հայտնաբերվել։ Փաստաթղթերի մի մասն է տեղում եղել։ Ինքը նկարահանել է նաև ավտոմեքենաների պահեստը, որտեղից ըստ հանձնաժողովի անդամների խոսքերի` բացակայել են մի քանի ավտոմեքենա։ Այնուհետև ինչպես գրասենյակում, այնպես էլ պահեստներում կատարած նկարահանումների արդյունքում ստացված տեսագրությունները, նույն ծավալով, առանց մոնտաժի փոխանցվել են սկավառակների վրա և հանձնվել Վահե անունով անձին։ Վերջինս իրեն վարձատրել է 20.000 ՀՀ դրամ գումարով։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 4, գ.թ. 86-87/
Վկա Կարեն Վարդգեսի Բաղդասարյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2014թ. սեպտեմբերի վերջերին իր ընկեր Վահե Մարդոյանից տեղեկացել է, որ Լ. Սողոմոնյանը յուրացրել է գրավատան գումարը, որի պատճառով խնդիրներ են առաջացել։ Նա խնդրել է որոշ ժամանակ հաշվապահի հետ միասին ներկա գտնվել գրավատանը, քանի որ նա զբաղված է եղել այլ գործերով։ Չմերժելով ընկերոջը` մոտ երկու ամիս հաշվապահ Մանկուհի Նահապետյանի հետ միասին զբաղվել է գրավատան գործունեությամբ։ Այդ ընթացքում գրավատուն է եկել մի կին և ամբողջությամբ մուծելով վարկի գումարը` ցանկացել է իր «Նիսան Մարչ» մակնիշի ավտոմեքենան դուրս բերել գրավից։ Այդ ավտոմեքենան ինքն անձամբ Ջրվեժում գտնվող ավտոպահեստից հանձնել է տիրոջը և նկատել, որ բացակայել է դրա տեխնիկական անձնագիրը։ Ավտոմեքենան վերադարձնելով տիրոջը` խոստացել է հայտնաբերել և հանձնել տեխնիկական անձնագիրը։ Սերգեյ Մարդոյանը խոստացել է հակառակ դեպքում նորի համար գումար տալ։ Վերադառնալով գրասենյակ` Մ. Նահապետյանից իմացել է, որ այդ տեխնիկական անձնագիրը հնարավոր է գտնվել է գրավատնից բացակայող թղթապանակում, որտեղ եղել է նաև նրա աշխատանքային գրքույկը։ Այդ փաստաթղթերը վերադարձնելու նպատակով հեռախոսազրույց է ունեցել Լ. Սողոմոնյանի որդի Դավիթ Սողոմոնյանի հետ, նրան ասել է, որ փաստաթղթերը բերեն, քանի որ մարդիկ դժգոհում են, ցանկանում են վճարումներ կատարել, սակայն փաստաթղթերը գրավատնից բացակայում են։ Դ. Սողոմոնյանը հայտնել է, որ իրեն ստույգ հայտնի չէ փաստաթղթերի գտնվելու վայրը, սակայն հորից և եղբորից ճշտելուց հետո կզանգահարի և կտա պատասխան։ Մեկ-երկու օր անց, նախապես պայմանավորվելով` Երևանի Մաշտոցի պողոտայում գտնվող «Մալիբու» սրճարանում հանդիպել է Դ. Սողոմոնյանին և նրանից ստացել ավտոմեքենայի տեխնիկական անձնագիրն ու Մ. Նահապետյանի աշխատանքային գրքույկը։ Նույն օրը տեխնիկական անձնագիրը վերադարձրել է սեփականատիրոջը։ Վերջինս հայտնել է, որ բացակայում են նաև լիազորագիրն ու սեփականության վկայականը և խնդրել է դրանք նույնպես վերադարձնել։ Կրկին հեռախոսազրույց է ունեցել Դ. Սողոմոնյանի հետ։ Վերջինս հայտնել է, որ փաստաթղթերն իր մոտ են և կարող է ուղարկել տաքսի ավտոմեքենայով, քանի որ չի ցանկանում անձամբ հանդիպել։ Այդ օրը, ժամը 18։30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Սարյան փողոցում գտնվող փոստի մոտ իրեն անծանոթ տաքսու վարորդից ստացել է նշված փաստաթղթերը և վերադարձրել սեփականատիրոջը։
Այդ միջադեպերի հետ կապված հիշում է նաև, որ Մ. Նահապետյանն իրեն ասել է` «այսինչ տեղում թղթապանակ է դրված եղել, որը չկա»։ Լևոնը և Տիգրանը հեռախոսազանգերին չեն պատասխանել, նրանց հեռախոսներն անջատված են եղել։ Այդ պատճառով Դավիթի հետ է կապնվել։
Մարդոյաններից տեղեկանալով, որ գրավատան փաստաթղթերը վերացվել են, իսկ իրացման շրջանառության ծավալը պարունակող ծրագիրը գողացվել է` Դ. Սողոմոնյանի հետ տեղի ունեցած զրույցի ընթացքում նրան հորդորել է փաստաթղթերի և նշված ծրագրի բացակայության պատճառով առաջացած խնդիրները լուծել Մարդոյանների հետ` հաշվի առնելով, որ բարեկամներ են։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 3, գ.թ. 253-255/
Վկա Մարինե Կարապետի Մարտիրոսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ «Նիսան Մարչ» մակնիշի «34 UM 063» պետհամարանիշի ավտոմեքենան վերցնելիս` դրա փաստաթղթերը չեն եղել, սակայն օրեր անց դրանք վերադարձրել են իրեն։
Երբ փաստաթղթերը վերադարձնելու պահանջով դիմել է ընկերության նոր տնօրինությանը` վերջիններիցս իմացել է, որ նախկին աշխատողները հափշտակել են մի շարք փաստաթղթեր, որոնց մեջ ըստ երևույթին գտնվել են իր ավտոմեքենայի փաստաթղթերը։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 4, գ.թ. 80-81/
Վկա «Սեյվր» ՍՊԸ-ի նախկին հաշվապահ Մանկուհի Մանուկի Նահապետյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ նշված ընկերության գանձապահը հանդիսացել է Լևոն Սողոմոնյանը և միայն նա է տիրապետել դրամարկղի դրամական միջոցների իրական և հաշվապահական ցուցանիշներին։ Այդ պատճառով էլ, երբ 2014թ. հուլիսի 08-ին «Սերվա պլյուս» ՍՊԸ-ի հաշվապահ Աննա Սարգսյանը զանգահարել և հարցրել է դրամարկղի մնացորդի մասին` ինքը զանգահարել է Լ. Սողոմոնյանին և նրանից իմացել, որ դրամարկղում առկա է 1.400.000 ՀՀ դրամ գումար։ Այդ մասին հայտնել է Ա. Սարգսյանին։ Դրամարկղն իր մեջ կրող բունկերի բանալին եղել է Լ. Սողոմոնյանի մոտ և կանխիկ դրամին հասանելիություն ունեցել է նա, իսկ նրա արձակուրդում գտնվելու ժամանակ նաև Տիգրան Սողոմոնյանը։ Երբեք չի տեսել, որ գրավատան դուռը բացեն Սերգեյ կամ Վահե Մարդոյանները, իսկ ընկերության գործունեությունն ամփոփող «գրավատուն» ծրագրին տիրապետել են ինքը, Լևոն և Տիգրան Սողոմոնյանները։
Երբ վերջին անգամ գտնվել է ընկերության գրասենյակում` այդտեղ ամեն ինչ, այդ թվում` դրամարկղի գիրքը և տեսագրող սարքը գտնվել են իրենց տեղում։ Չի հիշում, թե դրամարկղի մնացորդը որքան է եղել։ Երբ ընկերության նոր տնօրեն Վ. Մարդոյանի ձևավորած հանձնաժողովի կազմում մասնակցել է գրավատան գրասենյակի և պահեստների այցելությանն անձամբ կամ իր ասելով` Վ. Մարդոյանի միջոցով, անջատել են անվտանգության համակարգը, քանի որ ներկաներից ոչ ոք չի իմացել դրա ծածկագիրը։ Գրավատանն ականատես է եղել գումարի, դրամարկղային գրքի և այլ հաշվապահական փաստաթղթերի, տեսագրող սարքի բացակայությանը, իսկ «գրավատուն» ծրագիրը եղել է ջնջված։
«Դրամարկղի գիրք-2»-ը 2011 թվականին ինքն անձամբ է տարել ՀՀ կառավարությանն առընթեր հարկային պետական ծառայության Կենտրոնի հարկային տեսչություն, որտեղ այն համարակալել, կարել և հաշվառման են վերցրել։
«Սեյվր» ՍՊԸ-ում աշխատել է մինչև 2014թ. դեկտեմբերի 26-ը, այդտեղ աշխատանքի է ընդունվել 2010 թվականին։ ՍՊԸ-ի տնօրենը եղել է Լ. Սողոմոնյանը։ Ինքը «Սեյվր» ՍՊԸ-ից գումար չի յուրացրել։ Մինչև իր արձակուրդ գնալը` 2014թ. օգոստոսը, ամեն ինչ տեղում է եղել։ Նույն համարի տակ ձևակերպված, փոխառության երկու պայմանագրերի առկայությունը կարող է պատճառաբանել հետևյալ կերպ` այդ 24.000.000 և 1.000.000 ՀՀ դրամ գումարների պայմանագրերի մասին Լևոնն իրեն ասել է, որ մեկն իրեն «գցել» է։ Այդ պատճառով էլ գրել է մյուսը։
Գրավատնից գողության դեպք չի եղել։
Փաստաթղթերը չի համարակալել, քանի որ դա իր աշխատանքայի ոճն է եղել, մեկ- երկու օր հավաքել է և նոր համարակալել։ Չի կարող պատասխանել, թե ինչպես է եղել, որ որոշ փաստաթղթեր ընդհանրապես չեն համարակալվել և ամսաթվերը չեն դրվել։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 128-129, հատոր 4, գ.թ. 250-254, 272, հատոր 5, գ.թ. 210, 225-227, հատոր 6, գ.թ. 96/
Դատահաշվապահական փորձաքննության փորձագետի թիվ 15-0516 եզրակացությամբ, որի համաձայն`
«Նախաձեռնողի կողմից առաջադրված՝ ««Սեյվր» ՍՊԸ գրավատանը 2009 թվականից սկսած որքան փոխառություններ են տրամադրվել և դրանց հետ կապված որքան վարկավորում է կատարվել։» հարցի շրջանակներում կատարված վերլուծությունից ու հաշվարկներից երևում է, որ.
ա/ «Սեյվր» ՍՊ ընկե¬րութ¬յուն գրավատան դրամարկղ 02.05.2009թ.-ից մինչև 20.06.2014թ.-ը ընկած ժամանակահատվածում, Սերգեյ Մարդոյանի կողմից որպես ներգրավված միջոցներ՝ փոխառության պայմա¬նագրերի հիման վրա մուտքագրվել է փոխատվության միջոցներ՝ 434.971.691 դրամ գումարի չափով։
բ/ Մուտքագրված 434.971.691 դրամ գումարի փոխատվության միջոցներից գրավատան գործունեության իրականացման նպատակով ընկերության դրամարկղից ելքագրվել են դրամական միջոցներ, թե տրամադրված վարկերի դիմաց և թե ընկերության կողմից կատարված համապատասխան ծախսերի դիմաց։ Հարկ է նշել, որ յուրաքանչյուր ամսվա դրությամբ 01.05.2009թ.-ից մինչև 31.08.2014թ.-ը ընկած ժամանակահատվածում գրավա¬տան կողմից տրամադրված վարկի գումարի չափը յուրաքանչյուր օրվա դրությամբ արտա¬ցոլված է «Սեյվր» ՍՊ ընկերություն գրավատան կողմից կազմված և ՀՀ կենտրոնական բանկ ներ¬կայացված «Վարկային միջոցների ընդհանուր ծավալի, տեղաբաշխված վար¬կերի, գրա¬¬¬վի առարկաների և ի պահ ընդունված գույքի գնահատված արժեքի, ներգրավված միջոց¬ների՝ յուրաքանչյուր օրվա վերջի դրությամբ մնացորդի վերաբերյալ» Ձև 1 ամսական հաշ¬վե¬տվությունում, իսկ 31.08.2014թ.-ի դրությամբ տրամադրված վարկերի ընդհանուր գումարի մնացորդը կազմել է՝ 91.774.000 դրամ, իսկ ներգրավված միջոցների, այսինքն վարկի ընդհանուր ծավալի մնացորդը կազմել է` 220.878.000 դրամ։
1. Նախաձեռնողի կողմից առաջադրված՝ «Գրավատանը ժամկետանց պարտավորություններ կան, թե ոչ, գրավի իրացում եղել է, թե ոչ, եթե այո, ապա գումարը մուտք եղել է դրամարկղ, թե ոչ։» հարցի շրջանակներում կատարված վերլուծությունից ու հաշվարկներից երևում է, որ.
ա/ «Տեղաբաշխված վարկերի և այլ ակ¬տիվ¬ների, սեփական ու ներգրավ¬ված միջոցների և այլ պարտավորությունների, ինչպես նաև գրավի առարկաների վերա-բերյալ» Ձև 2 եռամսյակային հաշ¬վե¬տվությունում արտա¬ցոլված տվյալների համաձայն գրա¬վա¬տան կողմից 31.12.2009թ., 31.03.2010թ., 30.06.2010թ. և 30.09.2010թ. դրությամբ առկա են ժամկետանց պարտա¬վորություններ համապատասխանաբար՝ 6101000 դրամ, 15978000 դրամ, 10999000 դրամ և 4724000 դրամ գումարի չափով։ Հարկ է նշել, որ այլ պարտավորությունների գծով ընկերությունը չվճար¬ված պարտավորություններ չունի։
բ/ «ԱԿՍՈՆ» ապրանքա-հումքային բորսայի միջոցով 25.11.2014 - 10.03.2015թթ. ընկած ժամանակա¬հատվածում, գործարքի վկայագրերի համաձայն իրացվել է 97.192.413 (25.11.2009թ., 071, 16000 + 14.12.2009թ., 073, 47000 + 10.03.2010թ., 16, 1600000 + 18.05.2010թ., 63/1, 834000 + 21.05.2010թ., 65, 236000 + 24.06.2010թ., 83, 3186820 + 24.06.2010թ., 84, 1488240 + 06.07.2010թ., 88, 26560 + 08.07.2010թ., 89, 20000 + 10.09.2010թ., 120, 60000 + 06.10.2010թ., 134, 40000 + 13.10.2010թ., 141, 160000 + 29.12.2010թ., 197, 453200 + 29.12.2010թ., 198, 73645 + 15.03.2011թ., 34, 2495000 + 20.04.2011թ., 70, 4850000 + 19.05.2011թ., 109, 3685088 + 08.07.2011թ., 159, 3000000 + 17.09.2011թ., 223, 3000000 + 08.11.2011թ., 268, 1350000 + 20.02.2012թ., 27, 3650000 + 05.06.2012թ., 105, 2500000 + 19.07.2012թ., 149, 3215940 + 19.02.2013թ., 31, 1093000 + 02.04.2013թ., 67, 2100000 + 16.04.2013թ., 80, 4329000 + 07.10.2013թ., 192, 1728400 + 12.11.2013թ., 217, 4000000 + 22.11.2013թ., 225, 5200000 + 13.02.2014թ., 17, 4650000 + 20.03.2014թ., 41, 5000000 + 05.05.2014թ., 58, 5330000 + 16.06.2014թ., 83, 735000 + 26.06.2014թ., 99, 1400000 + 15.08.2014թ., 133/1, 3724000 + 21.08.2014թ., 137, 6785000 + 07.11.2014թ., 279, 2905000 + 28.11.2014թ., 313, 7453000 + 10.02.2015թ., 24, 3800000 + 10.03.2015թ., 55, 972520) դրամ գու-մա¬րի «Սեյվր» ՍՊ ընկե¬րութ¬յուն գրավատան կողմից տրամադրված և չմարված ու ժամկետանց վարկերի դիմաց գրավադրված գույք։
գ/ «Սեյվր» ՍՊ ընկե¬րութ¬յուն գրավատան 02.05.2009-30.11.2011թթ. ընկած ժամա¬նա-կա¬հատվածում իրացված գրավի առարկայի 97.192.413 դրամ գումարից՝ ընկերության դրամարկղի գրքում կամ դրամարկղի գրքին փո¬խա¬րի¬նող հաշվե¬տվու¬թյունում գրանցվել է, տվյալ դեպքում դրամարկղ մուտքագրվել է՝ 64.608.228 (դրա¬մարկղ՝ 31332888 + հաշվե¬տվու¬¬թյուն՝ 33275340) դրամ գումար, իսկ 32.584.185 (դրամարկղի մուտքի օրդեր՝ 972520 + չգրանց¬ված՝ 31611665) դրամ գումարի չափով գրանցումներ չեն կատարվել, այդ թվում.
/դրամ/
Գործարքի վկայագրի ամսաթիվ Դրամարկղի գրքի գրանցման կամ դրամարկղի վիճակի հաշվետության ամսաթիվ Գործարքի վկայագրի համար Գործարքի վկայագրի գումար
24.06.2010 24.06.2010 84 1488240
06.07.2010 06.07.2010 88 26560
08.07.2010 08.07.2010 89 20000
10.09.2010 10.09.2010 120 60000
06.10.2010 06.10.2010 134 40000
13.10.2010 13.10.2010 141 160000
15.03.2011 15.03.2011 34 2495000
20.04.2011 20.04.2011 70 4850000
19.05.2011 19.05.2011 109 3685088
08.07.2011 08.07.2011 159 3000000
08.11.2011 08.11.2011 268 1350000
20.02.2012 20.02.2012 27 3650000
05.06.2012 05.06.2012 105 2500000
19.07.2012 19.07.2012 149 3215940
19.02.2013 19.02.2013 31 1093000
02.04.2013 02.04.2013 67 2100000
16.04.2013 16.04.2013 80 4329000
07.10.2013 07.10.2013 192 1728400
22.11.2013 22.11.2013 225 5200000
20.03.2014 20.03.2014 41 5000000
16.06.2014 16.06.2014 83 735000
15.08.2014 15.08.2014 133/1 3724000
07.11.2014 07.11.2014 279 2905000
28.11.2014 28.11.2014 313 7453000
10.02.2015 10.02.2015 24 3800000
Ընդամենը 64.608.228
/դրամ/
Գործարքի վկայագրի
Ամսաթիվ Համար Գումար
25.11.2009 71 16000
14.12.2009 73 47000
10.03.2010 16 1600000
18.05.2010 63/1 834000
21.05.2010 65 236000
24.06.2010 83 3186820
29.12.2010 197 453200
29.12.2010 198 73645
17.09.2011 223 3000000
12.11.2013 217 4000000
13.02.2014 17 4650000
05.05.2014 58 5330000
26.06.2014 99 1400000
21.08.2014 137 6785000
10.03.2015 55 972520
Ընդամենը 32.584.185
2. Նախաձեռնողի կողմից առաջադրված՝ «Ստուգմամբ դրամարկղի պակասորդ հայտնաբերվել է, թե ոչ, եթե այո, ապա պակա¬սորդը հիմնավորված է փաստաթղթերով, թե ոչ, որն է պակասորդի առաջացման ժամանակահատվածը և փաստաթղթերով ով է նյութական վնասի պատաս¬խանա¬տուն։» հարցի շրջանակներում կատարված վերլուծությունից ու հաշվարկներից, ինչպես նաև նույնաբովանդակ տվյալների համադրումից երևում է, որ «Սեյվր» ՍՊ ընկերություն գրավատան դրամարկղի կանխիկ գումարի պակասորդը կազմում է՝ 161.908.385 [ըստ Ձև 1 հաշվետվության 01.09.2014թ. դրությամբ դրամական միջոցների մնացորդ՝ 135210000 – ըստ Ձև 2 հաշվետվության 01.07.2014թ. դրությամբ բանկային հաշիվներում դրամական միջոցների մնացորդ՝ 2356000 – ըստ Ձև 2 հաշվետվության 01.07.2014թ.-ի դրությամբ հաշվարկման ենթակա շահաբաժին՝ 3529800 (11766000 x 30%) + «ԱԿՍՈՆ» ապրանքա-հումքային բորսայի միջոցով 25.11.2009-10.03.2015թթ. ընկած ժամանակա¬հատվածում իրացված, սակայն ընկերության դրամարկղ չմուտքագրված գումար՝ 32584185 (դրամարկղի մուտքի օրդեր՝ 972520 + չգրանց¬ված՝ 31611665)] դրամ։ Հարկ է նշել, որ սույն փորձաքննությանը տրամադրված «Սեյվր» ՍՊ ընկե¬րութ¬յուն գրավատան ղեկավարի 02.05.2009թ.-ի ամսաթվով հրամա¬նագրված թիվ 01 հրամանի համաձայն ընկերության գանձապահ է հանդիսացել ընկերութ¬յան տնօրեն Լևոն Սողոմոնյանը և 02.05.2009-12.01.2015թթ.-ն ընդգրկող ժամանա¬կահատ¬վածում տրված հրամաններում կատարված գրանցումների ուսումնասիրութ¬յունից երևում է, որ կազմակերպության գանձապահի պարտականությունները չի հանվել Լևոն Սողոմոնյանի վրայից և չի դրվել այլ աշխատակցի վրա։
3. «Սեյվր» ՍՊ ընկե¬րութ¬յուն գրավատան հաշվապահական հաշվառման անալիտիկ և սինթետիկ հաշվառման փաստաթղթերի ուսումնասիրությունից, սույն փորձաքննությանբ կատարված վերլուծությունից ու հաշվարկներից երևում է, որ «Սեյվր» ՍՊ ընկե¬րութ¬յան դրամարկղից, որպես դրամական միջոցներ անհիմն ելքեր չեն հիմնավորվել։ Հարկ է նշել, որ նախաձեռնողի կողմից 02.03.2015թ.-ի ամսաթվով դատահաշվապահական փորձա¬քննություն նշանակելու մասին որոշման «Պարզեցի» մասում արձանագրվածը՝ «…Վերջինս վարձակալել է 3 տարածք, որոնցից մեկը չի օգտա¬գործվում, սակայն վճար¬վում է ամսեկան 300.000 ՀՀ դրամ, որը վնաս է պատճառում ՍՊԸ-ին։…» որպես ընկերության կողմից իրականացված ձեռնարկատիրական գործունեության համար ոչ նպատակային ծախս հիմնավորված լինելու և դիտելու պայմաններում ընկերության կողմից դրամարկղի անհիմն ելքագրումները ամսեկան կտրվածքով կարող են կազմել շուրջ 300.000 դրամ, որը ենթակա է իրավական գնահատման։
4. «Վարկային միջոցների ընդհանուր ծավալի, տեղաբաշխված վարկերի, գրա¬¬¬վի առարկաների և ի պահ ընդունված գույքի գնահատված արժեքի, ներգրաված միջոց-ների՝ յուրաքանչյուր օրվա վերջի դրությամբ մնացորդի վերաբերյալ» Ձև 1 ամսական հաշ¬վե¬տվությունում արտացոլված տվյալների համաձայն, «Սեյվր» ՍՊ ընկերություն գրավատան տրամադրված վարկերի ընդհանուր գումարի մնացորդը 01.08.2014թ.-ի դրությամբ կազմել է՝ 114352000 դրամ, իսկ 01.09.2014թ.-ի դրությամբ՝ 91774000 դրամ։ Նշված տվյալների համադրման արդյունքում պարզվել է, որ «Սեյվր» ՍՊ ընկերություն գրավատան կողմից վարկերի տրամա¬դրումը 01.08.2014թ.-ի համեմատ 01.09.2014թ.-ի դրությամբ առավելագույնը նվազել է՝ 22.578.000 (01.08.2014թ.՝ 114352000 - 01.09.2014թ.՝ 91774000) դրամ գումարի չափով։
5. ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության պետի առաջին տեղակալի 17.09.2014 թվականի թիվ 7/6833 գրության համաձայն, ՀՀ կենտրոնական բանկի ֆինան-սա¬կան վերահսկողության վարչության վերստուգող խմբի աշխատակիցների կողմից 29.09.2014թ.-ից մինչև 01.10.2014թ.-ն ընկած ժամանակա¬հատ¬¬վածում`«Սեյվր» ՍՊ ընկերություն գրավատանը իրականացրած նպատակային ստուգումը կատարվել է փաստաթղթային ստուգման մեթոդի մեջ ներառված` փաստաթղթերի ստուգում ըստ ձևի, թվաբանական և նորմատիվային հետազոտման եղանակների կիրառմամբ։ Նման հետազոտման եղանակներով կատարված ստուգումը, սույն փորձա¬քննությամբ զուտ հաշվապահական և հարկային հաշվառման տեսանկյունից դիտվում է ընդունելի, որովհետև նման կարգով կատարված ստուգման արդյունքում կազմված հաշվետվությունում արձանագրվածը համապա¬տասխանում է նախաձեռնողի կողմից սույն փորձա¬քննու¬թյանը տրամադրված «Սեյվր» ՍՊ ընկերություն գրավատան վերաբերյալ թիվ 15134714 քրեական գործում, գրավատան հաշվետվություններում, փաստաթղթերում առկա փաստական տվյալների և «Սեյվր» ՍՊ ընկերություն գրավատան ստուգման ժամանակաշրջանին և ստուգմամբ արձանագրված դրվագներին վերա¬բերվող հաշվապահական ու հարկային հաշվառման, ինչպես նաև «Գրավատների և գրավատնային գործունեության մասին», «Սպառողական կրեդիտավորման մասին» ՀՀ օրենքների, ՀՀ կենտրոնական բանկի խորհրդի 12.09.2006թ.-ի թիվ 534-Ն որոշմամբ «Գրավատնային գործունեություն իրականացնող անձանց կողմից ներկայացվող հաշվետությունները, դրանց ձևերը և լրացման կարգը» հաստատելու մասին կարգի, ՀՀ Կենտրոնական բանկի կողմից հաստատաված նմանատիպ ոլորտներում գործող և ստուգման ակտում արձանագրված դրվագներին վերա¬բերվող նորմատիվ ակտերի պահանջներին։
6. Նախաձեռնողի կողմից առաջադրված՝ «Ստուգմամբ դրամարկղի պակասորդ հայտնաբերվել է, թե ոչ, եթե այո, ապա պակա¬սորդը հիմնավորված է փաստաթղթերով, թե ոչ, որն է պակասորդի առաջացման ժամանակահատվածը և փաստաթղթերով ով է նյութական վնասի պատաս¬խանա¬տուն։» հարցի շրջանակներում կատարված վերլու-ծությունից ու հաշվարկներից երևում է, որ «Սեյվր» ՍՊ ընկե¬րութ¬յուն գրավատան թիվ 3 դրամարկղային գրքում /հաստատված է Կենտրոնի ՀՏ-ի կողմից 01.10.2014թ. ամսաթվով, բաղկացած 100 թերթից/ կատարված գրանցումների համաձայն, Վ. Մարդոյանին տնօրեն նշանակելու օրվանից, տվյալ դեպքում 16.09.2014թ.-ից հետո ընկած ժամանակա¬հատ¬վածում «Սեյվր» ՍՊ ընկե¬րութ¬յուն գրավատան ձեռնարկատիրական գործունեության իրա¬կա¬նացման նպատակով ընկերության դրամարկղ կանխիկ ձևով Սերգեյ Մարդոյանի կողմ¬ից մուտքագրված գումարը կազմում է՝ 30.000.000 (31.10.2014թ. թերթ 2, դրամարկղի մուտքի օրդեր-11՝ 10000000 + 20.02.2015թ. թերթ 6, դրամարկղի մուտքի օրդեր-12՝ 20000000) դրամ։
(…)»։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 5, գ.թ. 103-145/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, ՀՀ Կենտրոնական բանկից ստացված մասնագիտական ստուգման 2014թ. հոկտեմբերի 24-ի հաշվետվությամբ, որի համաձայն` փոխառությունները գրավատանը ներգրավվել է միայն «Սեյվր» ՍՊԸ-ի կանոնադրական կապիտալում 70 տոկոս փայամասնություն ունեցող հիմնադիր Սերգեյ Մարդոյանից։ Վերջինիս կողմից գրավատանը ներդրվել է ընդհանուր 434.971.691 ՀՀ դրամ գումար, որից մարվել են 214.094.180 ՀՀ դրամ գումարի չափով փոխառության պայմանագրերը, իսկ գործող փոխառության պայմանագրերի ընդհանուր գումարը կազմում է 220.877.511 ՀՀ դրամ։ Համաձայն գրավատան կողմից ներկայացված ամսական հաշվետվության` 31.08.2014թ. դրությամբ գրավատանն առկա է 220.878.000 ՀՀ դրամ ներգրավված միջոցներ և 135.210.000 ՀՀ դրամ դրամարկղում առկա դրամական միջոցներ, իսկ գրավատան կողմից տրամադրված վարկերի ընդհանուր գումարը կազմում է 91.774.000 ՀՀ դրամ։ Ըստ ստուգման հաշվետվության` 08.07.2014թ.-ի դրությամբ դրամարկղի դրամական միջոցների մնացորդը կազմում է 56.866.000 ՀՀ դրամ։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 138-210/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, «Սեյվր» ՍՊԸ-ի` Երևան քաղաքի Ե. Կողբացու փողոցի թիվ 42 շենքի թիվ 55 բնակարան հասցեում գտնվող գրասենյակ այցելելու կապակցությամբ 2014թ. սեպտեմբերի 24-ին կազմված թիվ 1 արձանագրությամբ, հանձնաժողովի աշխատանքները նկարահանած տեսաձայնագրությամբ, այդ տեսաձայնագրությունը զննության ենթարկելու մասին 2015թ. հունվարի 30-ի արձանագրությամբ, որոնց համաձայն` 2014թ. սեպտեմբերի 24-ի դրությամբ ընկերության գրասենյակից դրամարկղի կանխիկ գումարը, 2014թ. ապրիլի 30-ից մինչև 2014թ. սեպտեմբերի 24-ը դրամարկղի մուտքի և ելքի օրդերները, 2014թ. հունիսի 30-ից հետո կնքված և մարված բոլոր պայմանագրերը, բոլոր փոխառության պայմանագրերը, «Դրամարկղային գիրք-2»-ը, մուտքը և ներսի տարածքը նկարահանող և տեսագրող սարքի ձայնագրման և պահպանման համակարգը բացակայել են, ինպես նաև «գրավատուն» ծրագիրը ոչնչացվել է։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 93-95, հատոր 2, գ.թ. 87-90/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, Լ. Սողոմոնյանի` «Հայտարարություն» վերտառություն ունեցող գրությամբ, որի համաձայն` Լ. Սողոմոնյանը 2014թ. օգոստոսին ՀՀ ԱՆ դատական ակտերի հարկադիր կատարումն ապահովող ծառայությունում հայտարարություն է տվել այն մասին, որ «Սեյվր» ՍՊԸ-ի դրամարկղային գիրքը և հաշվապահական փաստաթղթերը գտնվում են ընկերության հաշվապահ Մանկուհի Նահապետյանի մոտ։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 121-122/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, 2015թ. փետրվարի 02-ին Ս. Մարդոյանի կողմից ներկայացված փաստաթղթերի պատճեններով և դրանք զննության ենթարկելու մասին 2015թ. սեպտեմբերի 10-ի արձանագրությամբ, որոնց համաձայն` Ս. Մարդոյանը բազմիցս գրավոր նամակներ է հղել Լ. Սողոմոնյանին` ընկերությունում ստուգում (աուդիտ) անցկացնելու, ընկերության փաստաթղթերն իրեն տրամադրելու, արտահերթ ժողով հրավիրելու և այլնի մասին, սակայն Լ. Սողոմոնյանի կողմից այդ ուղղությամբ գործողություններ չեն կատարվել, երբեմն հրաժարվել են նամակները ստանալ։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 2, գ.թ. 132-155, հատոր 6, գ.թ. 21, 92-93/
Վարկային պայմանագրերի գրանցամատյանի զննություն կատարելու մասին 2015թ. օգոստոսի 26-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` 2014թ. հուլիսի 3-ից մինչև 2014թ. հոկտեմբերի 01-ն ընդհանուր առմամբ կնքվել են յոթ վարկային պայմանագրեր, իսկ 2014թ. միայն հունիս ամսին կնքվել են քսաներկու հատ պայմանագրեր։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 5, գ.թ. 215-218/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, դպրոցական տետրի թերթով և դպրոցական տետրի` առգրավում կատարելու մասին 2015թ. սեպտեմբերի 23-ի արձանագրությամբ, որոնց համաձայն Լևոն Սողոմոնյանը 2011թ. մարտի 11-ին Սերգեյ Մարդոյանից ստացել է 1.000.000 ՀՀ դրամ գումար։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 5, գ.թ. 239, հատոր 6, գ.թ. 43, 90-91/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, «11.03.11թ.» ամսաթվով թվագրված, առանց համարակալման դրամարկղի մուտքի օրդերով, այդ օրդերը և «Դրամարկղի գիրք-1»-ը զննության ենթարկելու մասին 2015թ. հոկտեմբերի 22-ի արձանագրություններով, որոնց համաձայն` ընկերության հաշվապահական փաստաթղթերում և դրամարկղային գրքում առկա հմ. 31 պայմանագրի վերաբերյալ նշումը և համապատասխան օրդերը թվագրված է ոչ թե «11.03.2011թ.» ամսաթվով, որում փոխառության գումարը նշված է 1.000.000 ՀՀ դրամ, այլ` «28.03.2011թ». ամսաթվով և վերաբերում է «23.411.870» ՀՀ դրամ փոխառության գումարին։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 5, գ.թ. 240, հատոր 6, գ.թ. 88, 89, 90-91/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, «ԱրմենՏել» փակ բաժնետիրական ընկերությունից ստացված, հեռախոսային զանգերի վերծանումները զննության ենթարկելու մասին 2015թ. հոկտեմբերի 22-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` Լևոն Սողոմոնյանի կողմից օգտագործված 091-31-13-63 հեռախոսահամարը 2014թ. սեպտեմբերի 16-ի ժամը 21։13-ից մինչև 2014թ. սեպտեմբերի 17-ի ժամը 09։45-ը, 2014թ. սեպտեմբերի 17-ի ժամը 18։12-ից մինչև 2014թ. սեպտեմբերի 18-ի ժամը 08։36-ը, ինչպես նաև 2014թ. սեպտեմբերի 18-ի ժամը 20։08-ին սպասարկվել է «Սեյվր» ՍՊԸ-ի գրավատան /ք. Երևան, Ե. Կողբացու փողոցի թիվ 42 շենքի թիվ 55 բնակարան/ հասցեն սպասարկող, Երևան քաղաքի Ե. Կողբացու փողոցի թիվ 75 հասցեում տեղակայված ալեհավաք-կայանի կողմից։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 6, գ.թ. 87, 94-95/
Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել, նախաքննության ընթացքում հրաժարվել է ցուցմունքներ տալուց և հարցերին պատասխանելուց։
Հարցաքննվելով որպես կասկածյալ` 2015թ. հունվարի 31-ին նա ցուցմունք է տվել այն մասին, որ «Սեյվր» ՍՊԸ-ին պատկանող ամբողջ գումարը եղել է ընկերության տարածքում գտնվող չհրկիզվող պահարանում և վերջին անգամ, երբ ինքն այնտեղ է գտնվել` գումարները եղել են տեղում։ Երկաթյա պահարանները պատկանել են Ս. Մարդոյանին և նրա նախաձեռնությամբ են բերվել ՍՊԸ-ի տարածք։ Դրանց բանալիները գտնվել են Ս. Մարդոյանի մոտ և նա է իրեն տվել բանալիների կրկնօրինակները։ Նշված ընկերության գլխավոր մուտքի դուռը փոխվելուց, ինչպես նաև բունկեր կազմակերպելուց հետո, այդ դռների բանալիների կրկնօրինակներն ինքն անձամբ հանձնել է Ս. Մարդոյանին, իսկ ընկերության անվտանգության համակարգը տեղադրելուց հետո ծածկագիրը որոշել է Ս. Մարդոյանի որդի Վ. Մարդոյանը։ Եթե ՍՊԸ-ի տարածքում բացակայում է գումարը և գողության հետքեր չկան, ապա այդ գումարները հնարավոր է հափշտակվել են Ս. Մարդոյանի կողմից։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 2, գ.թ. 98-99/
Ս. Մարդոյանի հետ առերես հարցաքննվելիս` Լ. Սողոմոնյանը հրաժարվել է ցուցմունք տալ և պատասխանել հարցերին։
/հատոր 2, գ.թ. 103-105/
Դատարանում որպես ամբաստանյալ հարցաքննվելիս` Լ. Սողոմոնյանը հերքել է իրեն վերագրվող արարքները կատարելը և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2009 թվականին ինքը և Ս. Մարդոյանը որոշել են զբաղվել գրավատնային գործունեությամբ։ Իրենք դիմել են պետական ռեգիստրի տարածքային ստորաբաժանմանը, որը նախապատրասել է ամբողջ փաթեթը։ Գրավատնային գործունեությունը սկսվել է կազմակերպվել 2009թ. մայիսից։ Այդ ամբողջ ընթացքում, մինչև 2014 թվականը, չհաշված որոշակի տարաձանություններ` կապված իր և Ս. Մարդոյանի հարաբերությունների հետ, որոնք ավելի շուտ կրել են անձնական բնույթ, ամեն ինչ կարծես թե ընթացել է նորմալ` ի տարբերություն այն փաստերի, երբ Ս. Մարդոյանը փորձել է ներխուժել գործունեության բնականոն աշխատանքի մեջ։ Դրա հետևանքը դարձել է այն, որ տարվա կտրվածքով գրավատունը կրել է բավականին կորուստներ` շահույթի տեսքով։ Մասնավորապես` 2013 թվականին Ս. Մարդոյանն անհիմն վիճաբանության մեջ է մտել վարձակալված տարածքի սեփականատիրոջ հետ, որտեղ կանգնել են ավտոմեքենաները։ Վիճաբանությունից հետո Ս. Մարդոյանն իրեն պարտադրել է գտնել նոր տարածք և ավտոմեքենաները տեղափոխել այդտեղ։ Արդյունքում իրենք գտել են նոր տարածք, որի վարձավճարը երկու անգամ ավելի բարձր է եղել, քան նախորդ վարձակալած տարածքի վարձավճարը, որից հետո 40 հատ ավտոմեքենա են տեղափոխել նոր տարածք։ Նախկին սեփականատիրոջ հետ ընկել են դատական քաշքշուկների մեջ։ Վերջինս պարտադրել է, որ ըստ գործող պայմանագրի` իրենք վճարեին ևս երեք ամսվա գումար։ Ունեցել են պաշտպան և տարվա կտրվածքով զուտ շահույթից կորցրել են մոտ 6.000.000 ՀՀ դրամ։ Ինքն իր դժգոհությունը հայտնել է Ս. Մարդոյանին` ասելով, որ դա հետևանք է նրա անհասկանալի սկզբունքների, որը բերել է նման կորստի։
Երկրորդ դեպքը տեղի է ունեցել այն ժամանակ, երբ իր համար տարածք ձեռք բերելու նպատակով Ս. Մարդոյանը պահանջել է գրավատնից շուրջ 13.000.000 ՀՀ դրամ, նախատեսել է իր համար կազմակերպել ինչ-որ դարպասների արտադրություն, որից հետո, 2014թ.-ին, երբ արդեն այդ տարածքը պատրաստ է եղել` իրեն ասել է, որ այժմ պետք է 2-րդ տարածքից ավտոմեքենաները տեղափոխեն այդ տարածք։ Նրա տարածքի մակերեսը շուրջ երկու անգամ փոքր է եղել, քան իրենք վարձակալել են, այսինքն` ամբողջ ավտոմեքենաները չէին կարող այնտեղ տեղավորվել։ Բայց հաշվի առնելով, որ Ս. Մարդոյանն իր մորեղբայրն է և տարիքով իրենից մեծ է` ինքն առանձնապես չի դիմադրել նրա կայացրած որոշմանը։ Իր կարծիքով բավականին զարմանալի է այն փաստը, որ երբ իրենք նոտարական գրասենյակում ձևակերպել են վարձակալության պայմանագիրը` պարզվել է, որ դա լրացուցիչ անհարմարություններ է ստեղծում գրավատան համար, քանի որ մի տարածքը գտնվում է Նորքի զանգվածում, մյուսը` Զեյթունում։ Բացի այդ վարձակալման գումարը 100.000 դրամով ավելին է եղել, քան ինքը նախկինում վարձակալել է։ Այդ հանգամանքն անմիջական ազդեցություն է ունեցել շահույթի` իր անձնական շահաբաժնի, ինչու չէ` նաև Մարդոյանի շահաբաժի վրա։ Երկրորդ տարածքի պայմանագիրը կնքելուց հետո ինքը գտել է այն կազմակերպությունը, ով պետք է անվտանգության համակարգն անցկացներ, քանի որ յուրաքանչյուր տարածք օգտագործելուց առաջ, պարտավոր էր նախ դա գրանցել Կենտրոնական բանկում, իսկ այդտեղ գրանցելուց առաջ` պետք է տեղադրված լիներ ազդանշանային համակարգ, հակահրդեհային համակարգ և այլն։ Այդ գործընթացը ձգձգվել է` կապված տվյալ հիմնարկի ծանրաբեռնվածության հետ, որի աշխատակիցները եկել, աշխատանքների մի մասը կատարել են, այնուհետև անավարտ աշխատանքներ են ունեցել և գնացել են` հետագայում գալու պայմանով։ Շուրջ մեկ ամիս անց Ս. Մարդոյանը զանգահարել է ձեռքի հեռախոսին և հայտնել, որ համակարգը դեռևս տեղադրված չէ, ավտոմեքենաները տեղափոխված չեն նրա մոտ։ Ինքն ասել է, որ իրեն դա չի հետաքրքրում, բայց եթե ինքն ունի կնքած պայմանագիր Մարդոյանի հետ, ուրեմն պարտավորվում է կատարել 300.000 ՀՀ դրամի վճարումները։ Ինքն ասել է, որ նույնիսկ, համաձայն նույն պայմանագրի ինքը չպետք է կատարի վճարումներ` մինչև չօգտագործի իր տարածքը։ Այդ ժամանակ, Մարդոյանն իրեն հայտնել է, որ պետք է գտնի այլ աշխատանք և չպետք է լինի տնօրեն։ Ինքն ուշադրություն չի դարձրել նրա ասածի վրա, բայց հասկացել է, որ իրենց հարաբերությունները հասել են կիզակետին։ Այդ վերջին խոսակցությունից մոտ մեկ շաբաթ անց, երբ ինքը գտնվել է նույն գրավատան տարածքի մուտքի` իր ընկերոջ տանը` զանգահարել է իր որդին և ասել է, որ Ս. Մարդոյանն ուղարկել է Վ. Մարդոյանին և Աննային։ Մինչ այդ, Տիգրանն իրեն զանգահարել է և հարցրել, թե ինչքան գումար կարող են տրամադրել մորաքրոջ տղային, որը Ս. Մարդոյանից պարտքով գումար է ուզել։ Ինքն ասել է, որ իրենք կարող են տրամադրել 1.400.000 ՀՀ դրամ։ Ինքը նկատի չի ունեցել, թե ինչքան գումար կա գրավատանը, այլ` թե ինչքան գումար ինքը կարող է տրամադրել։ Քիչ անց իրեն զանգահարել է հաշվապահ Մանկուհի Նահապետյանը և նույն հարցն է տվել իրեն։ Իր հարցին նա պատասխանել է, որ իրեն զանգահարել է Ս. Մարդոյանի հաշվապահ Աննա Սարգսյանը և նույն հարցն է տվել` ինչքան գումար կա դրամարկղում։ Ինքը զարմացել է, թե ինչու է զանգահարել Աննա Սարգսյանն այլ ոչ թե Ս. Մարդոյանը և ինչու են զանգահարում Մանկուհուն կամ Տիգրանին, այլ ոչ թե իրեն։ Դրանից հետո ևս մի քանի րոպե անց իրեն զանգահարել է իր տղան և ասել, որ Վահեն և Աննան եկել են գրավատուն, դուռը փակ է և ինքը գնում է այնտեղ։ Նրան ասել է, որ ինքն էլ է գնում գրավատուն։ Հարևանի տնից իջել և մտել է գրավատուն։ 1-2 րոպե անց, իրենից հետո գրավատուն են մտել Վ. Մարդոյանը, Ս. Մարդոյանը, Ա. Սարգսյանը և իր մորաքրոջ որդին։ Ներս մտնելուն պես Ս. Մարդոյանն իրենից պահանջել է հանձնել գործերը, բանալիները և հեռանալ գրավատնից։ Ինքը Ս. Մարդոյանին պատասխանել է, որ դա չի կարող լինել, նա չի կարող իրեն հեռացնել, քանի որ ի շնորհիվ իրեն և իր աշխատանքի` կազմավորվել է մի հիմնարկ, որը տարեկան տալիս է 40.000.000 ՀՀ դրամ գումարի եկամուտ և դա դեռ աճողական է։ Բացի այդ, երբ որ Ս. Մարդոյանն իրեն հայտարարել է, որ ինքը գտնի աշխատանք և այդ օրվանից ինքը չի աշխատելու` այդ ժամանակ ուսումնասիրել է հիմնարկի կանոնադրությունը և գտել է, որ Ս. Մարդոյանը չունի հնարավորություն` իրեն հեռացնելու տնօրինությունից, քանի որ նրան չի հերիքում 5 տոկոս ձայներ։ Ս. Մարդոյանը պետք է ունենար 75 տոկոս բաժնեմաս, սակայն ուներ 70 տոկոս։ Ընդ որում դա պատահական է հայտնաբերվել, ոչ ոք այդ ուղղությամբ չի աշխատել, որ նման հարաբերությունով տոկոսադրույք կազմի։ Այդ փաստաթղթերը կազմվել է պետական ռեգիստրում, իսկ ինքը և Ս. Մարդոյանն ընդամենը գնացել և ստորագրել են։ Մինչև այդ օրը ոչ մեկը չի խորացել նման հարցերում։ Դրանից հետո Ս. Մարդոյանը, Վահեն և Արտակ Վարդանյանը հեռացել են։ Դա շատ լարված իրավիճակ է եղել։ Այնուհետև սկսվել է շփումը բարեկամների միջոցով, իսկ հետագայում` պաշտպանների։ Ոչ մի անմիջական կապ Ս. Մարդոյանի հետ ինքը չի ունեցել։ Ինքն իմացել է, որ Ս. Մարդոյանը քաղաքացիական հայցով դիմել է դատարան` պահանջելով «ՍԵՅՎՐ» ՍՊԸ-ից 45.000.000 ՀՀ դրամ։ Հաշվապահին ասել է, որ նա հաշվի, թե ինչքան գումար իրենք ունեն վերադարձնելու Ս. Մարդոյանին` համաձայն նախկինում կնքված փոխառության պայմանագրերի, որոնք բոլորը երեք տարի ժամկետով են եղել։ Մ. Նահապետյանը հաշվել է և պարզվել է, որ այդ օրվա դրությամբ շուրջ 24.000.000 ՀՀ դրամ է եղել տրամադրելու, ստույգ թիվը չի հիշում։ Դրա համաձայն Ս. Մարդոյանին առաջարկել է աշխատանքային օրվա ցանկացած ժամի ներկայանալ գրավատուն և ստանալ այդ 24.000.000-ը, որի մասին գրություն է ուղարկել նրան։ Մեկ, երկու օր ոչ մի արձագանք չի եղել։ Այնուհետև դատական ակտերի հարկադիր կատարման ծառայությունից մի կին զանգահարել է իրեն և ասել, որ քաղաքացիական հայցի ապահովման համար անհրաժեշտ է դրամարկղի գրքով ներկայանալ հարկադիր կատարման ծառայություն։ Ինքն ասել է, որ հաշվապահը տեղում չէ, երբ որ գա` միասին կներկայանան։ Իրեն ասել են, որ այդ մասին դիմում գրի, որպեսզի իրենց կատարողական գործողությունները հետաձգելու հիմք ունենան։ Ինքն անմիջապես գնացել է հարկադիր կատարման ծառայություն, որտեղ թելադրել են գործում առկա տեղեկանքի բովանդակությունը։ Առանց որևէ հետին մտքի ինքն այդ տեղեկանքը գրել է։ Նույն տեղեկանքում իրեն ասել են նշել այն մասին, որ ինքը տեղյակ է դրամարկղից ելքերի արգելափակման մասին։ Այսինքն` բացի պարտադիր վճարումներից, ինքն իրավունք չի ունեցել վարկավորում կատարելու։ Տեղականքը գրելուց մի քանի օր հետո Ս. Մարդոյանի ներկայացուցիչը գնացել է գրավատուն, ցույց է տվել լիազորագիրը և ասել, որ եկել է 24.000.000-ի հետևից։ Ինքն ասել և գրավոր ներկայացրել է, որ իրենց դրամարկղն արգելափակված է։ Այնուհետև իրեն զանգահարել է ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնի հետաքննիչը, հայտել է, որ Ս. Մարդոյանը տվել է հայտարարություն 35.000.000 ՀՀ դրամ գումարի վերաբերյալ։ Այդ փաստը լուրջ չի ընդունել` մտածելով, որ ի վերջո եթե Մարդոյանն ունենա ինչ-որ կասկած, որի համար ինքը տեղիք չի տվել և նման հարց ոչ մի անգամ չի առաջացել` կգա, կզանգի և կպարզաբանի։ Դա տեղի չի ունեցել։ Բացի այդ տեղի է ունեցել այն, որ 2014թ. օգոստոսի 21-ին հարուցվել է քրեական գործ, սկսվել է նախաքննություն, որի ընթացքում ինքը տվել է ցուցմունք։ 2014թ. սեպտեմբերի 18-ին, երբ որ ինքն ուներ պարտադիր վճարում` կապված վարձակալված տարածքի հետ և դա պետք էր շատ շտապ անել, այդ օրն ինքն հաշվարկել է դրամարկղի մնացորդը, որն ինքն առնվազ շաբաթը երկու անգամ արել է։ Գնացել, բանկի միջոցով կատարել է այդ փոխանցումը։ Հստակ կարող է ասել, որ վերադարձել է գրավատուն արդեն իսկ երեկոյան ժամը 18։00-ից 19։00-ի սահմաններում և հայտնաբերել է, որ դուռը եռակցված է։ Միանգամից զանգահարել է պաշտպանին և ասել այդ մասին։ Հասկացել է, թե դա ով է արել։ Պաշտպանն իրեն ասել է, որ դուռը կոտրի և մտնի ներս։ Ինքը փորձել է նման բան անել, բայց զգացել է, որ ամբողջ դուռը կդառնա ոչ պիտանի, քանի որ թույլ, չինական արտադրության դուռ է եղել։ Այդ վիճակով թողել և հեռացել է։ Հաջորդ օրը պաշտպանն իրեն հայտնել է, որ ստացել է գրություն, որի համաձայն` գրավատան տնօրեն է նշանակվել Վահե Մարդոյանը։
Չհիկիզվող պահարանի, դռների և մուտքի դռան բանալիները Ս. Մարդոյանին տրամադրել է ինքը։ Այդ չհրկիզվող պահարանն ինքը ձեռք է բերել իր ընկերոջից, պատրաստել է կրկնօրինակ բանալի և բոլոր բանալիների հետ հանձել է Ս. Մարդոյանին։ Այդ թվում դուռը փոխելուց հետո, նոր դռան բանալին ևս տվել է Ս. Մարդոյանին։ Իր բացակայության պայմաններում Ս. Մարդոյանը հնարավորություն է ունեցել տարածք մուտք գործելու։ Ըստ իրենց կազմած արձանագրության` տարածքում մինչև ամսի 24-ը շարժ չի եղել։ Սեպտեմբերի 18-ից հետո գրավատան դրամարկղի գումարը եղել է 100.000.000-110.000.000 ՀՀ դրամ գումարի սահմաններում։ Դա եղել է առավոտյան, երբ որ ինքը հաշվել է դրամարկղի մնացորդը` համաձայն դրամարկղի գրքի և համաձայն գրավատան ծրագրի և դուրս է եկել։
Իր աշխատանքի ընթացքում գողության կամ ինչ-որ պակասորդ հայտնաբերելու դեպքեր չեն եղել։
Եթե դատարանը բավարարեր իրենց միջնորդությունը և նշանակեր կրկնակի դատահաշվապահական փորձաքննություն` ապա կպարզվեր, որ 100.000.000-ից 110.000.000–ը` դա այդ թիվն է։ Չի կարող լինել ուրիշ գումար։ Ինքն օգոստոսի 31-ի դրությամբ ներկայացրել է հաշվետվություն, որտեղ դրամարկղի մնացորդը նշել է 135.000.000, ուրիշ տեղից գումար չի կարող ավելանալ կամ պակասել։ Սեպտեմբերի 18-ի դրամարկղի մնացորդը կտարբերվեր օգոստոսի 31-ի դրությամբ եղած մնացորդից այն պարտադիր վճարների չափով, որը կատարվում է յուրաքանչյուր ամիս, մեկ էլ այն չափով, որ եթե տրամադրվել է վարկ ինչ-որ գրավատուի։ Այս պահին չի հիշում, բայց դա դժվար չէ հաշվել` պարզելու համար, թե սեպտեմբերի 18-ին ինչ մնացորդ է առկա եղել։
Այդ օրը, երբ որ Ս. Մարդոյանն իրենից հարցրել է դրամարկղի մնացորդի չափը` ինքը չի կարող ասել թե դրամարկղում ինչքան գումար է եղել։ Մարդոյանի կողմից իրեն պահանջ ներկայացվել է չհրկիզվող պահարանը բացելու համար։
Ինքը չի բացել դրամարկղը, քանի որ դա զուտ սկզբունքային հարց է եղել։
Դրամարկղի գիրքը գտնվել է գրավատանը։ Գրավատան բոլոր բանալիներն ինքն անձամբ հանձնել է Ս. Մարդոյանին։ 2014 թվականի հուլիսից, երբ իրենց մեջ սկսվել են լուրջ տարաձայնություններ` ինքը չի փորձել դռան կողպեք փոխել։
Ինքը ոչ ոքի չի մեղադրում գումար հափշտակելու մեջ, այլ միայն ասում է, որ իր վերջին անգամ գրավատանը գտնվելու ժամանակ դրամարկղում եղել է մոտ 100.000.000-110.000.000 ՀՀ դրամ գումար։ Իր համար, պարզ չէր, որ ՀՀ Կենտրոնական բանկի կողմից կատարվել է ստուգում, դրա արդյունքում մնացորդը եղել է որոշ գումար և այժմ այն չկա։ Դրանից հետո ինքը տնօրեն չի եղել, ուստի հաղորդում չի տվել։ Ինքը եթե պատկերացներ, որ այսօր, այս կարգավիճակում գտնվելու է դատարանում, ոչ թե այդ օրը, այլ ամսի 18-ին հաղորդում կտար այն մասին, որ դուռն ապօրինի փակվել է։ Եթե կատարվեր լրացուցիչ փորձաքննություն, հարցն օրակարգից դուրս կգար։ Չի կարող պատահել, որ ավտոմեքենան հանվի վաճառքի ու հետո չգրանցվի։ Դա առնվազն անհեթեթություն է։ Երբ որ ինքը հայտ է ներկայացնում բորսային, որ կատարվի վաճառք, ինքն օրինական փաստաթուղթ է կազմում, ստորագրում է, որ այդ ավտոմեքենան հանվում է վաճառքի։ Քաղաքացին, ով հայտնում է պատրաստակամություն գնել այդ ավտոմեքենան` գնում է բորսա, այնտեղ վճարում է վաճառքի գնի 3 % -ը։ Վաճառքի արձանագրությունով գալիս է գրավատուն, վճարում է մնացած գումարը, ինքը նրան տալիս է մի փաթեթ փաստաթուղթ, որով նա պետք է գնա պետավտոտեսչություն և վերաձևակերպի իր անունով այդ ավտոմեքենան։ Բոլոր այդ գումարները մուտքագրվել են դրամարկղի գրքում։ Ինչու փորձագետը դա չի տեսել կամ տեսել և չարամտորեն չի նշել` ինքը չի կարող դա նշել։ Միայն կարող է ասել և դատարանին ներկայացնել, որ չկա այդպիսի գումար, որ մուտքագրված չլինի։ Կա տարբերություն, որը կապված է 3%-ի հետ։ Կա օրվա տարբերություն` այսինքն քաղաքացին գնացել է բորսա ամսի 10-ին, եկել է իր մոտ ամսի 12-ին։ Հնարավոր չի լինի տարբերություն։ Եղել են շատ դեպքեր, երբ պետք է եղել այդ պահին գումար և ինքը զանգահարել է Ս. Մարդոյանին, ճշտել է` կա այդպիսի գումար։ Դրա պատճառներից հիմնականում եղել է այն, որ քաղաքացին ցանկացել է ավտոմեքենա գրավ դնի, ինքն ասել է, որ ներկայացնի տեղեկանք արգելափակման վերաբերյալ, գնացել գումար է վերցրել Ս. Մարդոյանից, հետո ինչ-ինչ պատճառներով, քաղաքացին չի եկել և չեն կազմել պայմանագիրը։ Այդ ժամանակ ինքը հետ է վերադարձրել գումարը Մարդոյանին` եթե մինչև այդ չի տեղեկացրել Կենտրոնական բանկին փոխառության վերաբերյալ։ Ինքը կարծում է, որ դա հերթական նմանատիպ դեպքն է եղել և Ս. Մարդոյանը պետք է ընդամենը պատռեր և գցեր մուտքի օրդերի կտրոնը, իր անձնական տետրի մեջ գրառում կատարեր հետ վերադարձի մասին, որը նա չի արել` մոռանալով։ Չի կարծում, որ դա միտում է եղել։ Ուրիշ բացատրություն կապված այդ մեկ միլիոնի հետ ինքը չի կարող տալ։ Ինքն այն մարդը չի, որ 1.000.000-ը վերցնի և չձևակերպի։ Միանշանակ պնդում է, որ այդ 1.000.000 ՀՀ դրամը չի յուրացվել։
Ընկերությունը հիմնադրելիս գումարը ներդրել է Ս. Մարդոյանը։ Ողջ գործունեության ընթացքում ինքը որևէ գումար չի ներդրել։ Հասկանալու համար, թե ինքն այդ ընկերության համար ինչ է արել, պետք է տեսնել, թե ամեն տարի ինչքան եկամուտ է ստացել այդ ընկերությունը։ Յուրաքանչյուր հիմնարկի աշխատանքի ցուցանիշը շահույթն է։ Այդ գրավատանը շահույթը եղել է աճող։
Ինքը Մանկուհի Նահապետյանին 2014թ. հուլիսի 8-ին դրամարկղի փաստացի մնացորդի մասին չի հայտնել, այլ հայտնել է այն գումարի մասին, որը կկարողանա տրամադրել Ս. Մարդոյանին։
Թե Ս. Մարդոյանը 2014թ. հուլիսի 8-ից մինչև սեպտեմբերի 24-ը քանի անգամ է պահանջել իրականացնել աուդիտ` չի կարող հիշել։ Ինքն անձամբ չի ստացել ոչ մի փաստաթուղթ, բայց իմացել է, որ իր բացակայության ընթացքում եկել են, պահանջել են, իսկ թե քանի անգամ` չի կարող հիշել։
Յուրաքանչյուր ժամանակահատվածում էլ եղել են դեպքեր, երբ ինքը հրաժարվել է վարկավորում իրականացնելուց` կապված ավտոմեքենայի տեխնիկական վիճակի և պահանջվող գումարի հետ։ Դա կրել է սովորական բնույթ, ինքը 10 ավտոմեքենայից մեկն է վերցրել։
Նույն ժամանակահատվածում վարկերի տրամադրման մնացորդը կազմել է շուրջ 100.000.000 ՀՀ դրամ։ Դա եղել է մինչ այդ էլ։ Ինքը չէր կարող զանգել քաղաքացուն և ասել` վարկդ մարի։ Եթե քաղաքացին եկել և վարկը մարել է` ուրեմն մարել է։
Իրեն նամակ չեն հանձնել, իսկ իր աշխատակիցը հրաժարվել է նամակ ստանալ այն պատճառով, որ ինքը տեղում չի եղել։
Նման աուդիտորական ստուգումներ իրենք կատարել են յուրաքանչյուր ամիս։ Իրենք ընդհանրապես չեն նայել` որ ամսաթվով է կազմվել փոխառության պայմանագիրը, որ ինքն էլ իմանար, թե ինչքան պետք է վերադարձնի։ Ս. Մարդոյանի խնդրանքով, բազմիցս նրան գումարներ են տրամադրվել, սակայն պատշաճ հաշվառում չի արվել, գումարի վերադարձի խնդիր չի առաջացել։ Եթե նման հարց լիներ իրենց մեջ կապված փոխառության գումարների վերադարձի հետ` Ս. Մարդոյանը հունիսի 30-ին չէր տրամադրի ևս 7.000.000 ՀՀ դրամ գումար փոխառությունով։ Այսինքն, մինչ այդ օրը խնդիր չի եղել։ Խնդիրն առաջացել է այն ժամանակ, երբ որ Մարդոյանն ասել է`«պետք է տաս 45.000.000 ՀՀ դրամ», իսկ ինքն ասել է, որ պետք է տա 24.000.000 ՀՀ դրամ։ Չի կարող հիշել, թե երբ է դա եղել։
Իր` Գորիսում գտնվելը եղել է նոյեմբեր ամսվա կեսերից սկսված և կրել է պարբերական բնույթ` կապված այն բուժման հետ, որն ինքը պետք է ստանար։
Իրենք մեկ անգամ են փորձել կուտակված գումարները պահել հաշվեհամարին, դա եղել է 2013թ. նոյեմբեր ամսին, երբ որ մեծ գումար է առաջացել և դիմացը տոն օրեր են ընկել։ Այնուհետև, աշխատանքի ընթացքում իրենք հասկացել են, որ դա հարմար չէ, երբ որ կանխիկ գումար չկա դրամարկղում, քանի որ երբ քաղաքացին գալիս է և պայմանավորվում են վարկավորում կատարել` նրան անհրաժեշտ է լինում գումարն այդ պահին, որի պատճառով նա գալիս է գրավատուն և ոչ թե բանկ։ Եթե չի լինում գումար` պետք է հաշվեհամարից դա ստանալ, իսկ հաշվեհամարից հրատապ ստանալու դեպքում բանկը պահում է այդ գումարի 2-3%-ը։ Այդ դեպքից հետո, երբ որ ինքը 2013 թվականին գումար է մուտքագրել հաշվեհամարին և որը կամաց-կամաց մարվել է կատարվող փոխանցումներով և այլնով, դրանից հետո, և դրանից առաջ, չի եղել մի դեպք, երբ որ ինքը հաշվեհամարին գումար փոխանցի։
Սերգեյ Մարդոյանը ճիշտ չի ասում, որ չհրկիզվող պահարանը եղել է նրանը, քանի որ տվյալ չհրկիզվող պահարանն իրեն տրամադրել է իր ընկերը, որն աշխատում է «Գարուն» միավորումում, այնտեղից էլ չհրկիզվող պահարանը ինքը տեղափոխել է հիմնարկ, հանել է բանալիի կրկնօրինակը և տրամադրել է Ս. Մարդոյանին։ Յոթ ամիս գրավատանն աշխատելուց հետո որոշել է փոխել մուտքի դուռը, այդ մասին տեղեկացրել է հիմնարկի սեփականատիրոջը և ասել է, որ դուռը փոխում են, հետո վարձի գնից դուրս կգան։ Ինչպես և մյուս բանալիները, այնպես էլ մուտքի դռան բանալին ինքը հանձնել է Ս. Մարդոյանին։ Երբ-որ եկել են Վահեն և Աննան` ինքը գտնվել է իր ընկերոջ տանը` նույն մուտքում։ Ին՞չու Ս. Մարդոյանը չի բացել դուռը և մտել ներս` չգիտի։ Մնացորդի վերաբերյալ Ս. Մարդոյանն ամեն ամիս ստացել է տեղեկություններ։ Ինքն այդ պահին չի իմացել, թե պահանջվող 15.000 ԱՄՆ դոլարն ինչի համար է անհրաժեշտ։ Դա իմացել է նույն օրը, բայց դրանից հետո, այն ժամանակ, երբ որ արդեն Արտակ Վարդանյանն էլ է ներկա եղել։
Երբ որ Ս. Մարդոյանը պահանջել է բացել դրամարկղը` ինքը շատ հայտարարություններ է արել։ Ինքը հայտարարել է, որ «Քեռին» ինքն է, բայց չի ասել` «հիսուն միլիոնը կերել եմ, մնացածն էլ կուտեմ, կգնամ կնստեմ, դուրս կգամ կվայելեմ»։
Ինքը հստակ չի հիշում, թե որտեղ է եղել Մ. Նահապետյանը, նա կարող է գնացած լիներ գրավատան գործերով, կարող էր լիներ հարկայինում, սոցապում և այլն։ Ինքը միտումնավոր չի հանել Մ. Նահապետյանին։ Մանկուհու ղեկավարն ինքն էր և կարող է` թույլատրել էր գնալ բարեկամի մոտ, սակայն չի հիշում հստակ, թե որտեղ է նա եղել։
Ինքն Արտակին ասել է, որ քեռին պետք է օրդեր ձևակերպեր` գումար տալու համար։
Գրավատանը եղել են երկու չհրկիզվող պահարան` մեկը գտնվել է փակ բունկերում, մյուսը` սենյակներից մեկում։ Մի չհրկիզվող պահարանը տրամադրել է Ս. Մարդոյանը, մյուսը` իր ընկերը։ Նախաքննության ժամանակ երբ որ ասել է, թե երկու պահարանն էլ Մարդոյանին է` ուշադիր չի եղել և այդ հարցին էական նշանակություն չի տվել։
Ս. Մարդոյանի հետ հակասություններ միշտ էլ եղել են` կապված գործունեության հետ, կապված մնացած այլ պատճառների հետ, որն անհրաժեշտ չի համարում այստեղ հրապարակել։ Իրենց միջև առաջին լուրջ հակասությունը եղել է այն, որ 2009թ. հուլիսին Ս. Մարդոյանը որոշել է ոչ միայն զբաղվել գրավատան գործունեությամբ, այլ գտնել մարդ, ում անհրաժեշտ է գումար և տոկոսով գումար տրամադրել։ Ս. Մարդոյանն ասել է, որ դա պետք է գրվի իր որդու անունով, որն հետագայում դարձել է երկար պատմություն, այնուհետև քաշքշուկի բուն, որից Ս. Մարդոյանը` քեռուն ոչ վայել ձևով հրաժարվել է և բոլոր այդ խնդիրները մնացել են իր վրա։
Իրենք համատեղ չեն գործել` Ս. Մարդոյանը գտնվել է իր աշխատատեղում, ինքն իր աշխատատեղում։ Յուրաքանչյուր ամսվա վերջում ինքը Ս. Մարդոյանին ներկայացրել է հաշվետվություն, որտեղ երևացել է գումարների շարժը։ Ուրիշ համատեղ անելու ոչ մի բան չեն ունեցել։ Ընդամենը, երբ Ս. Մարդոյանը խառնվել է իր գործունեությանը` ինքը կամ ունեցել է խնդիրներ` կապված իրավապահների հետ, կամ ունեցել է խնդիր` կապված շահույթ ստանալու հետ, գործունեության բնականոն աշխատանքի հետ։ Ուրիշ առնչություն իրենք չեն ունեցել։ Ի վերջո պիտի լիներ այն, որ ինքն առանձին գործունեությամբ զբաղվեր, բայց չի հասցրել։
Ս. Մարդոյանի հետ հարաբերությունները սրվել է 2013 թվականից։ Տարվա 40.000.000 եկամուտը 30-70 հարաբերակցությամբ կիսել են։ Այդ գումարն աճողական է եղել և վերջին տարում հասել է շուրջ 40.000.000-ի։ Չի կարող ասել, թե իրեն պահանջ ներկայացնելու պահին որքան գումար է եղել դրամարկղում, միայն կարող է ասել, որ օրվա վերջում դրամարկղում եղել է մոտ 50.000.000 ՀՀ դրամ գումար։
Իրենից գումար չեն զանգել պահանջել, ընդամենն իր տղան և հաշվապահը հարցրել են, թե` ինչքան գումար կա և կարող են տրամադրել։ Ինքը հայտնել է` ինչքան գումար կարող է տրամադրել, այլ ոչ թե` ինչքան կա։ Գումարի տրամադրումը ոչ մի անգամ փոխանցումով չի կատարել, այլ եկել ստացել են։ Երբ որ տեսել է, որ գրավատան դուռը եռակցել են` էմոցիոնալ ձևով ցանկացել է կոտրել և մտնել։ Խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ և նա ասել է, որ դուռը կոտրի։ Ինքն էլ ասել է` չի լինում։ Պայմանավորվել են սպասել` օրը բացվի նոր որոշեն ինչ անել։ Օրը բացվելուն պես պաշտպանն իրեն տեղեկացրել է, որ տնօրենն արդեն Վահե Մարդոյանն է։
Ավտոմեքենայի սեփականության վկայականը և տեխնիկական անձնագիրն այն փաստաթղթերն են եղել, որոնք, վարկային պայմանագիրը կնքելիս գրավատունը չի պահել իր մոտ, քանի որ երբ վարկային պայմանագիր է կնքվում` քաղաքացին պարտավոր է իր ավտոմեքենան վարել, տանել և կանգնացել ավտոտնակում, իսկ վարելու համար նրան անհրաժեշտ է տեխանձնագիրը։ Բացի այդ իրենք Կենտրոնական բանկից ստացել են գրություն այն մասին, որ արգելվում է տեխնիկական անձնագիրը և սեփականության վկայականը պահել իրենց մոտ, դրանք պետք է լինեն քաղաքացու մոտ։ Իրենք թողել են, որ դա լինի քաղաքացու մոտ մինչև վարի գնա ավտոտնակ, նոր այնտեղ քաղաքացին կամ հանձնել է իրենց կամ շատ անգամ մոռացել են հանձնել` մնացել է ավտոմեքենայի մեջ։ Շատ անգամներ այդ փաստաթղթերը տրվել են իրենց մոտ, որոնք մնացել են իր ավտոմեքենայի մեջ կամ էլ տարել է տուն և մնացել է այնտեղ։ Դա եղել է սովորական ավանդույթ և աշխատաոճ։ Ինքը չէր կարող քաղաքացուց վերցնել տեխնիկական անձնագիրը, այնուհետև ասեր` «Կենտրոնից ավտոմեքենան վարի և հասցրու Նորքի զանգված»։
Ավտոմեքենայի փաստաթղթերը կարող էին լինել իր ավտոմեքենայի մեջ, իր պայմանագրի հետ միասին։ Դա պարտադիր պայման չի եղել։ Կարող էր լինել նաև տանը, ոնց որ տվյալ դեքում է եղել։
Երբ որ ինքն օգոստոսի 31-ին ներկայացրել է հաշվետվություն, որտեղ նշել է 135.000.000 դրամարկղի մնացորդ, այդ 135.000.000-ի մեջ պարունակվել են նաև աճուրդով վաճառված ավտոմեքենաների մուտքագրված գները։
/դատական նիստի արձանագրություն/
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Վերլուծելով ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները, համադրելով դրանք քրեական գործի դատական քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցների հետ, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, իրենց համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանի ցուցմունքները` գումար և պաշտոնական փաստաթղթեր չհափշտակելու մասին, իրականությանը չեն համապատասխանում, քրեական պատասխանատվությունից և պատժից խուսափելու նպատակ են հետապնդում և հերքվում են արդեն իսկ նշված ապացույցներով։
Վերլուծելով ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքը` դատարանը գտնում է հետևյալը.
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք (…)։ 2. Յուրաքանչյուր ոք, ով մեղադրվում է քրեական հանցագործության մեջ, համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ օրենքին համապատասխան։(…)»։
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Ոչ ոք չպետք է մեղավոր ճանաչվի որևէ գործողության կամ անգործության համար, որը կատարման պահին գործող ներպետական կամ միջազգային իրավունքի համաձայն, հանցագործություն չի համարվել։ (…)»։
ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անկախ և անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդարացի, հրապարակային և ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունք։ (…)»։
ՀՀ Սահմանադրության 66-րդ հոդվածի համաձայն՝
«Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղքն ապացուցված չէ օրենքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն`
«Քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն` այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները։»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով։
2. Քրեական օրենքն անալոգիայով կիրառելն արգելվում է։»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…) Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։ (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում« երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված« եթե դատարանը« ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով« հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա« դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա« ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով« սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասը պատասխանատվություն է սահմանում առևտրային կամ այլ կազմակերպությունների ծառայողների կողմից իրենց կարգադրիչ կամ այլ լիազորություններն այդ կազմակերպության շահերին հակառակ և իր կամ ուրիշ անձանց օգտին օգտագործելու կամ առավելություններ ձեռք բերելու կամ այլ անձանց վնաս պատճառելու նպատակով օգտագործելը, եթե անձանց, կազմակերպությունների կամ պետության իրավունքներին ու օրինական շահերին էական վնաս է պատճառվել, որն առաջացրել է ծանր հետևանքներ։
«Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում։
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է.
«(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար։
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած։ Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը։
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2)դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 14-15-րդ կետերը, իսկ վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին տե՛ս նույն որոշման 16-19-րդ կետերը)։
Վերահաստատելով և զարգացնելով վերոհիշյալ որոշմամբ մեջբերված իրավական դիրքորոշումները` ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման 30-33-րդ կետերում արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(...) «ապացույցների բավարարությունը» որոշելու չափանիշներն են.
«1) անմեղության կանխավարկածը,
2) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,
3)դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը։
Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը։ Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով։ Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում։ Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ։ Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության։
Հարկ է նշել նաև, որ անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերը, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքը սահմանում են ոչ միայն այդ սկզբունքի բուն էությունը, այլև՝ դրա հաղթահարման, նույնն է, թե անձի մեղավորության հաստատման համար անհրաժեշտ դատավարական չափորոշիչները։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է. «(…) ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով։ Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի։ Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը)։ Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետը)։
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ (տե՛ս, ի թիվս այլոց, Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ)։
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար։
Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ. «(…) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում։ Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական։ Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը։ (…)» (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Այսպիսով, «ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է։ Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ)։ Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ)։
Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից։ Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա։ Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա։
Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է։ Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման։
31.1. Ապացույցների թույլատրելիության հատկանիշը վերաբերում է դրանց ձևական կողմին։ Դրա էությունը կազմում է ապացույցները ձեռք բերելիս օրենքով նախատեսված դատավարական պահանջների պահպանվածությունը և ենթադրում է.
աղբյուրի օրինականություն՝ ապացույցը պետք է ձեռք բերվի միայն օրենքով սահմանված աղբյուրներից (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մաս),
ձեռքբերման միջոցների օրինականություն՝ պետք է պահպանված լինեն ապացույցների ձեռքբերմանն ուղղված գործողություններ կատարելուն օրենքով առաջադրված պահանջները,
դատավարական ձևակերպում՝ ապացույցը, դրա ձեռքբերման գործընթացը պետք է օրենքով սահմանված կարգով ենթարկվեն դատավարական ձևակերպման,
լիազորված սուբյեկտ՝ այն պետք է ստացված լինի ապացույց ձեռք բերելու լիազորությամբ օժտված սուբյեկտի կողմից։
Ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը հստակ սահմանված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածով։
31.2. Վերաբերելիությունն ապացույցի կարողությունն է իր բովանդակությամբ ծառայելու ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքները, գործի քննության և լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ տվյալները բացահայտելուն և հաստատելուն։ Այլ խոսքով՝ ապացույցի վերաբերելիության հատկանիշն արտացոլում է ապացույցի և գործի քննության ու լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների միջև կապը։ Ապացույցը կհամարվի վերաբերելի, եթե տեղեկություններ պարունակի գործի համար որևէ նշանակություն ունեցող փաստի մասին։
31.3. Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը։ Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում։ Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից։
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը։ Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում։ Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները։
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա։
32. Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը)։ Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն։
Վերջին դիրքորոշումը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջից, որի համաձայն՝ «Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված։ Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները»։
Դատական ակտի պատճառաբանվածության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ֆ.Գալստյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար։
(…) Պատճառաբանված որոշման բացակայությունն արդեն իսկ օբյեկտիվորեն սահմանափակում է վերադաս դատական ատյանի հնարավորությունը` լիարժեք դատական ստուգման ենթարկելու բողոքարկվող դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը և կայացնելու արդարացի որոշում, հետևաբար դատական ակտի չպատճառաբանված լինելը հանգեցնում է քրեական դատավարության կարևորագույն սկզբունքներից մեկի` ՀՀ Սահմանադրությամբ և քրեադատավարական օրենքով երաշխավորված արդար դատական քննության իրավունքի խախտման։
(…) Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր մի շարք որոշումներում՝ ներպետական դատարանների կողմից կայացված որոշումների չպատճառաբանվածությունը կամ ոչ բավարար պատճառաբանվածությունը դիտել [է] «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասով երաշխավորված` անձի արդար դատական քննության իրավունքի խախտում (տե՛ս Սալովն ընդդեմ Ուկրաինայի (Salov v. Ukraine) 06.09.2005 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 65518/01, Բոլդեան ընդդեմ Ռումինիայի (Boldea v. Romania) 15.02.2007 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 19997/02, Գրադինարն ընդդեմ Մոլդովայի (Gradinar v. Moldova) 08.04.2008 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 7170/02)» (տե՛ս Ֆրունզիկ Գալստյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09 որոշման 18-20-րդ կետերը)։
Վերահաստատելով Ֆ.Գալստյանի գործով որոշմամբ ձևավորած իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը պարտավոր է իր դատական ակտում ամրագրել և թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից գնահատման ենթարկել այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի 3-րդ կետ)։ Հակառակ դեպքում ապացույցների գնահատումը, դրա արդյունքում դատարանի համապատասխան ներքին համոզմունքի ձևավորումը կկրեն սուբյեկտիվ բնույթ, կհանգեցնեն կամայականության և անձի արդար դատաքննության իրավունքի խախտման՝ սահմանափակելով նաև դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը ստուգելու վերադաս դատարանի հնարավորությունը։
33. Սույն որոշման 29-32-րդ կետերում կատարված իրավական վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց։ Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում։
Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. «Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (…) ։ Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում։» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը)։
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը։ Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը։ Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր)։ Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած։»
Սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ բացի յուրացման եղանակով առանձնապես խոշոր չափի գումար հափշտակելուց, որին պատշաճ իրավական գնահատական է տրվել, Լ. Սողոմոնյանը մեղադրվում է նաև մեկ այլ հանցագործություն կատարելու մեջ, որը դրսևորվել է իր կարգադրիչ կամ այլ լիազորություններն այդ կազմակերպության շահերին հակառակ և իր կամ ուրիշ անձանց օգտին օգտագործելու կամ առավելություններ ձեռք բերելու կամ այլ անձանց վնաս պատճառելու նպատակով օգտագործելով, որի արդյունքում անձանց, կազմակերպությունների կամ պետության իրավունքներին ու օրինական շահերին էական վնաս է պատճառվել և դրա հետևանքով ծանր հետևանքներ են առաջացել, սակայն այդ մեղադրանքը հիմնավորող ապացույցներ դատարանին չեն ներկայացվել և չեն հետազոտվել։
Փաստորեն Լ. Սողոմոնյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված համարելու վերաբերյալ բավարար ապացույցներ առկա չեն։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(...)
2. Քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, իսկ գործի վարույթը ենթակա է կարճման` կատարված հանցագործությանը կասկածյալի կամ մեղադրյալի մասնակցությունն ապացուցված չլինելու արդյունքում, եթե սպառված են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները։
(…)
5. Դատարանը, հայտնաբերելով քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանքներ, լուծում է ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը։ (...)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Արդարացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ ամբաստանյալի անմեղությունը` այն մեղադրանքով, որով նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ։
2. Դատարանը պարտավոր է սույն օրենսգրքի 35 հոդվածի առաջին մասի 1-3-րդ կետերով և երկրորդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում տվյալ դատական նիստում կայացնել արդարացման դատավճիռ։ (...)»։
Շարադրված փաստերը գնահատելով վերոհիշյալ իրավական վերլուծության լույսի ներքո՝ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործում առկա ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Լ. Սողոմոնյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցավոր արարք։ Մեղադրական եզրակացության հիմքում դրված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ Լ. Սողոմոնյանի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու և նրան մեղսագրվող, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցավոր արարքի փաստական հանգամանքները հաստատված համարելու համար` այն ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած։
Այսպիսով, ստուգելով ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանի կողմից, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարք կատարելու վերաբերյալ գործով ձեռք բերված ապացույցները դրանց վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանի մեղքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքում ապացուցված չէ և սպառվել են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները, ուստի Լ. Սողոմոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման և նա պետք է արդարացվի` կատարված հանցագործությանը նրա մասնակցությունն ապացուցված չլինելու պատճառաբանությամբ։
Վերոհիշյալ իրավանորմերի և գործի փաստական հանգամանքների վերլուծության արդյունքում դատարանը գտնում է նաև, որ ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, իրեն վստահված` ուրիշի առանձնապես խոշոր չափերով գույքի յուրացում կատարելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, սակայն այդ մեղադրանքը հիմնավորված է ոչ թե առաջադրված մեղադրանքի ծավալում նշված գումարի` 161.935.865 /հարյուր վաթսունմեկ միլիոն ինը հարյուր երեսունհինգ հազար ութ հարյուր վաթսունհինգ/ ՀՀ դրամ գումարի չափով, այլ ավելի նվազ` 129.624.200 /հարյուր քսանինը միլիոն վեց հարյուր քսանչորս հազար երկու հարյուր/ ՀՀ դրամ գումարի չափով գույքի յուրացման մասով, հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Դատաքննությամբ հիմնավորվել է, որ «ԱՔՍՈՆ» բորսայում գույք իրացնելու արդյունքում գոյացած գումարներից 31.611.665 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումարի հափշտակությունը հավաստող բավարար ապացույցներ առկա չեն, քանի որ դատարանում հետազոտված փաստաթղթերի համաձայն այդ գումարի մի մասը փաստացի ստացվել և «Սեյվր» ՍՊԸ-ի դրամարկղ է մուտքագրվել իրացմանը հաջորդող տարբեր օրերի ընթացքում, իսկ 700.000 ՀՀ դրամ գումարը` որպես «Սեյվր» ՍՊԸ-ի վարձակալության վճար Լ. Սողոմոնյանի կողմից 2014թ. սեպտեմբերի 18-ին վճարվել է «Մուրադ Սար» ՍՊԸ-ի հաշվեհամարին։
Վերոհիշյալ հանգամանքը հիմնավորվել է «Դրամարկղային գիրք N 01»-ի 26-րդ, 33-րդ, 47-րդ, 52-րդ, 53-րդ, 56-րդ, 74-րդ, 75-րդ, 95-րդ էջերում առկա գրառումներով, որոնց համաձայն 2009թ. նոյեմբերի 25-ից մինչև 2011թ. սեպտեմբերի 17-ն ընկած ժամանակաշրջանում կատարված գործարքների վերաբերյալ, տարբեր ամսաթվերով կատարվել են համապատասխան գրանցումներ կանխիկ դրամի մուտքերի վերաբերյալ։ Դրամարկղային գրքի համակարգչային տարբերակի 107-րդ և 109-րդ, 309-րդ և 312-րդ, 462-րդ, 74-րդ և 75-րդ, 133-րդ էջերում 2013թ. նոյեմբերի 12-ից 2014թ. օգոստոսի 21-ն ընկած ժամանակահատվածում կատարված գործարքների վերաբերյալ, տարբեր ամսաթվերով կատարվել են համապատասխան գրանցումներ` կանխիկ դրամի մուտքերի վերաբերյալ։ Այդ պատճառով դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված է` 129.624.200 /հարյուր քսանինը միլիոն վեց հարյուր քսանչորս հազար երկու հարյուր/ ՀՀ դրամ գումարի չափով գույքի յուրացման մասով։
Վերլուծելով ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքը` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասը պատասխանատվություն է նախատեսում պաշտոնական փաստաթղթեր, դրոշմներ կամ կնիքներ հափշտակելու, ոչնչացնելու, վնասելու կամ թաքցնելու համար, որը կատարվել է շահադիտական դրդումներով կամ անձնական այլ շահագրգռվածությունից ելնելով։
Մեջբերված դրույթի վերլուծությունից երևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմի պարտադիր հատկանիշ է հանդիսանում հանցագործության առարկան` պաշտոնական փաստաթուղթը, դրոշմը, կնիքը։
Պաշտոնական կարող են համարվել նաև մասնավոր անձանց կամ կազմակերպությունների կողմից արվող այն փաստաթղթերը, որոնք իրավաբանական փաստեր են հավաստում, բայց միայն այն դեպքում, երբ ներկայացվում են կոնկրետ գործի լուծման համար։
«Դրամարկղային գործառնությունների մասին» ՀՀ օրենքի 4-րդ հոդվածի համաձայն`
«Ստորև բերված հասկացությունները սույն օրենքում օգտագործված են հետևյալ իմաստներով`
(…)
դրամարկղային գիրք` գրանցամատյան, որում գրանցվում է դրամարկղում կանխիկ դրամի մնացորդը ժամանակաշրջանի սկզբի և վերջի դրությամբ, ինչպես նաև կանխիկ դրամի մուտքը դրամարկղ և ելքը դրամարկղից»։
Փաստորեն` դրամարկղային գիրքը գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող իրավաբանական փաստեր է պարունակում և համարվում է պաշտոնական փաստաթուղթ։ Այսպիսով, գործով ձեռք բերված, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով ապացուցված է նաև ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, շահադիտական դրդումներով և անձնական այլ շահագրգռվածությունից ելնելով պաշտոնական փաստաթղթեր հափշտակելը, նրա այդ արարքը նույնպես ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանի կողմից կատարված, նրան վերագրվող հանցագործությունների համար պատիժ նշանակելու հարցը քննելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թ. նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ (…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիան այլընտրանքային է` պատիժ է նախատեսում տուգանքի, կալանքի և ազատազրկման ձևով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի սանկցիան պատիժ է նախատեսում միայն ազատազրկման ձևով` գույքի բռնագրավմամբ կամ առանց դրա։
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի վերաբերյալ ԵՇԴ/0029/01/08 քրեական գործով 2009թ. փետրվարի 17-ի որոշման մեջ, որտեղ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«13. (…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա։
14. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։
15. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։ (…)»։
Ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանի նկատմամբ, նրա կատարած յուրաքանչյուր հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանի անձը, կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող որևէ հանգամանք դատարանը չի արձանագրում։
Վերոգրյալը հաշվի առնելով` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից նվազ խիստ տեսակի` տուգանքի ձևով, քանի որ պատիժներից առավել խիստը կիրառելու հիմքեր առկա չեն։ Բացի այդ` տուգանքի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության կատարման համար Լ. Սողոմոնյանն ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով` առանց գույքի բռնագրավման։ Այդ արարքի համար պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` յուրացման առանձնապես խոշոր չափ է համարվում երեք միլիոն ՀՀ դրամը գերազանցող գումարը, իսկ Լ. Սողոմոնյանի կողմից յուրացվել է այդ գումարից ավելի քան երեսունինն անգամ ավելի մեծ գումար, որից որևէ մաս չի վերականգնվել։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցանքների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով։
(…)
4. Եթե հանցանքների համակցությունն ընդգրկում է ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցանքներ, ապա վերջնական պատիժը նշանակվում է պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով։ Ընդ որում, ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել քսանհինգ տարին։ Եթե համակցության մեջ մտնող հանցանքներից մեկի համար դատարանը նշանակում է ցմահ ազատազրկում, ապա վերջնական հիմնական պատիժը որոշվում է կլանելու միջոցով։
5. Հանցանքների համակցությամբ նշանակված հիմնական պատժին կարող են միացվել համակցությունը կազմող հանցանքների համար նշանակված լրացուցիչ պատիժները։ Լրացուցիչ պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու դեպքում վերջնական լրացուցիչ պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասով պատժի տվյալ տեսակի համար սահմանված առավելագույն ժամկետը կամ չափը։
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. (…) ազատազրկման ժամկետները հաշվարկվում են ամիսներով և տարիներով։ Հանրային աշխատանքների ժամկետը հաշվարկվում է ժամերով։ Կալանքի ժամկետը հաշվվում է օրերով և ամիսներով։
2. Սույն հոդվածի առաջին մասում նշված պատիժները փոխարինելիս կամ գումարելիս, ինչպես նաև պատիժը հաշվակցելիս ժամկետները կարող են հաշվարկվել օրերով։
3. Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը կալանքի տակ պահելու ժամկետը հաշվակցվում է ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով նշանակված պատժին՝ մեկ օրը հաշվելով մեկ օրվա դիմաց, իսկ հանրային աշխատանքների դեպքում` մեկ օրը երեք ժամի դիմաց։
(…)»։
Հաշվի առնելով, որ Լ. Սողոմոնյանը 6 /վեց/ ամիս 22 /քսաներկու/ օր գտնվել է կալանքի տակ` դատարանը գտնում է, որ այդ ժամկետը պետք է հաշվակցվի` հանվի նրա նկատմամբ նշանակվող պատժից։
Դատարանը գտնում է նաև, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։
Քննելով քաղաքացիական հայցերի և գույքային վնասի հատուցման հարցերը` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Քաղաքացիական պատասխանող է ճանաչվում ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձը, որի վրա օրենքով, քրեական գործով վարույթի ընթացքում ներկայացված հայցի հիման վրա կարող է դրվել գույքային պատասխանատվություն քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքով գույքային վնաս պատճառած մեղադրյալի գործողությունների համար»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 154-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցը հարուցվում, ապացուցվում և լուծվում է սույն օրենսգրքի դրույթներով սահմանված կանոններով»։
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Քաղաքացիական դատավարական օրենսդրության նորմերի կիրառումը թույլատրվում է, եթե դրանք չեն հակասում քրեական դատավարության օրենսգրքին, և քաղաքացիական հայցով վարույթի համար անհրաժեշտ են կանոններ, որոնք նախատեսված չեն սույն օրենսգրքով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 158-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Քաղաքացիական հայց հարուցվում է կասկածյալի, մեղադրյալի կամ նրա դեմ, ում վրա կարող է գույքային պատասխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների համար»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի սահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի համաձայն`
«Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը, ելնելով քաղաքացիական հայցի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքից, հարուցված հայցը բավարարում է լրիվ կամ մասնակիորեն, կամ մերժում է դրա բավարարումը, կամ այն թողնում է առանց քննության»։
Քաղաքացիական հայցի հիմքին և առարկային վերաբերող վերոշարադրյալ քրեադատավարական նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը համակարգային վերլուծության է ենթարկել Ավետիս Մկրտչյանի և Ալվարդ Ստեփանյանի վերաբերյալ գործերով կայացված որոշումներում.
Մասնավորապես` Ավետիս Մկրտչյանի վերաբերյալ ՎԲ-150/07 գործով 2007թ. նոյեմբերի 30-ի որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ.
«4. (…) քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի առարկան է կազմում հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, որի հատուցման մասին պահանջը հայցվորը ներկայացնում է մեղադրյալին կամ նրա գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձին։ Քաղաքացիական հայցի առարկայի որոշման համար անհրաժեշտ է, որպեսզի վնասն անմիջականորեն հանցագործությամբ պատճառված լինի (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` Ալվարդ Ստեփանյանի վերաբերյալ ԼԴ/0327/01/10 գործով 2011թ. հոկտեմբերի 20-ին կայացված որոշման 21-րդ կետում արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) քրեական դատավարությունում մեղադրյալի կամ մեղադրյալի գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձի դեմ քաղաքացիական հայց կարող է ներկայացվել և, համապատասխանաբար, դատարանում քննության առարկա լինել բացառապես հանցագործությամբ պատճառված և քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա գույքային վնասի առկայության պարագայում։ Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի քննության հիմքում ընկած է միասնական իրավաբանական փաստը` հանցագործությունը, որի կատարման համար անձը ենթարկվում է ինչպես քրեական, այնպես էլ քաղաքացիաիրավական պատասխանատվության այն դեպքերում, երբ առկա է հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնաս։ Միևնույն ժամանակ, եթե չկա հանցագործություն, ապա չի կարող լինել նաև քրեական դատավարությունում քաղաքացիաիրավական պատասխանատվություն։
(…) դատարանը, ապացուցված համարելով հանցագործության մեջ մեղադրվող անձի մեղքը, ինչպես նաև հանցավոր արարքի և հասցված վնասի միջև պատճառական կապը, լուծում է նաև քաղաքացիական հայցը` գնահատելով ներկայացված հայցադիմումի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքը»։
Նույն որոշման 23-րդ կետում դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) ինչպես բխում է սույն որոշման 21-րդ կետում շարադրված վերլուծությունից, քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի առարկան հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասն է, հետևաբար հանցագործություն չհամարվող արարքի համար չէր կարող առաջանալ քաղաքացիաիրավական պատասխանատվություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արմեն Ջիվանի Բաբայանի և Սուրեն Ռազմիկի Թումանյանի վերաբերյալ ԵԷԴ/0044/01/11 գործով 2011թ. դեկտեմբերի 22-ին կայացված որոշման 21-23-րդ կետերում արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«(…) թեև մինչդատական վարույթի ընթացքում ձեռք բերված ապացույցները և կայացված որոշումները դատարանի համար ունեն նախնական և օժանդակ նշանակություն, այդուհանդերձ, մինչդատական վարույթի արդյունքները կանխորոշում են դատական քննության սահմանները, այսինքն` գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն նրան առաջադրված մեղադրանքի սահմաններում (…)
Դատական քննության փուլում դատարանի խնդիրն է ստուգել ներկայացված մեղադրանքի հիմնավորվածությունն ու ապացուցվածությունը, և եթե ապացույցների հետազոտման արդյունքում մեղսագրվող արարքը կհաստատվի, դատարանը պարտավոր է կայացնել համապատասխան դատական ակտ այն քրեաիրավական որակման սահմաններում, որը նշված հանցավոր արարքին տրվել է մեղադրական եզրակացությամբ` անկախ այն հանգամանքից, թե հաստատված փաստական հանգամանքների պայմաններում ամբաստանյալի արարքը պետք է լրացուցիչ որակվեր նաև այլ հոդվածներով, թե ոչ (…)»։
Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումների վերլուծության արդյունքում պարզ է դառնում, որ քաղաքացիական հայցի առարկան` հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասն է։ Քաղաքացիական հայցի առարկա չի կարող հանդիսանալ և հետևաբար քրեական դատավարության շրջանակներում հատուցման ենթակա չէ այն վնասը, որը թեև այս կամ այն կերպ պայմանավորված է կատարված իրավախախտմամբ, սակայն չի առաջացել հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային և ֆիզիկական վնասի հետևանքով։ Այլ կերպ` քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա են բացառապես հանցագործությամբ պատճառված վնասները, իսկ հանցագործության հետևանքով պատճառված այլ վնասների հատուցման վերաբերյալ պահանջները չեն կարող քննության առնվել քրեական գործի հետ համատեղ և պետք է թողնվեն առանց քննության, ինչը շահագրգիռ անձին հնարավորություն կտա իր գույքային պահանջները ներկայացնել քաղաքացիական դատավարության կարգով (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի 3-րդ մաս)։
Քրեական գործի դատական քննությամբ ապացուցվել է ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանի կատարած հանցագործության հետևանքով տուժող «ՍԵՅՎՐ» ՍՊԸ-ին առանձնապես խոշոր չափի` 129.624.200 /հարյուր քսանինը միլիոն վեց հարյուր քսանչորս հազար երկու հարյուր/ ՀՀ դրամ գումարի չափով անմիջականորեն գույքային վնաս պատճառված լինելու հանգամանքը։ Հետևաբար, տուժող և քաղաքացիական հայցվոր «ՍԵՅՎՐ» ՍՊԸ-ի քաղաքացիական հայցը ենթակա է բավարարման մասնակիորեն.
Ամբաստանյալ, քաղաքացիական պատասխանող Լ. Սողոմոնյանից հօգուտ տուժող և քաղաքացիական հայցվոր «ՍԵՅՎՐ» ՍՊԸ-ի ենթակա է բռնագանձման 129.624.200 /հարյուր քսանինը միլիոն վեց հարյուր քսանչորս հազար երկու հարյուր/ ՀՀ դրամ գումար` որպես հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասի հատուցում, իսկ 31.611.665 /երեսունմեկ միլիոն վեց հարյուր տասնմեկ հազար վեց հարյուր վաթսունհինգ/ ՀՀ դրամ գումար բռնագանձելու պահանջի մասով քաղաքացիական հայցը ենթակա է մերժման` անհիմն լինելու պատճառով։
Ինչ վերաբերում է ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 411-րդ հոդվածով սահմանված տոկոսներն ամբաստանյալից բռնագանձելու պահանջի մասով քաղաքացիական հայցին, ապա այդ մասով քաղաքացիական հայցը պետք է թողնել առանց քննության, քանի որ դատարանում քննության առարկա կարող է լինել բացառապես հանցագործությամբ պատճառված վնասին վերաբերվող քաղաքացիական հայցը։
Քննելով տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Սերգեյ Մարդոյանի քաղաքացիական հայցը` ամբաստանյալ, քաղաքացիական պատասխանող Լ. Սողոմոնյանից հօգուտ իրեն 1.000.000 /մեկ միլիոն/ ՀՀ դրամ գումար և այդ գումարի նկատմամբ ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 411-րդ հոդվածով սահմանված տոկոսներ բռնագանձելու մասին, դատարանը գտնում է, որ այն ենթակա է մերժման` անհիմն լինելու պատճառով։
Քննելով գույքի վրա դրված կալանքի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի գույքի (շարժական և անշարժ) վրա նախաքննության մարմնի 2015թ. փետրվարի 03-ի որոշմամբ և բանկային հաշիվների վրա 2015թ. ապրիլի 02-ի որոշմամբ դրված կալանքը պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի կատարումը։
Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես կալանավորման այլընտրանքային խափանման միջոց ընտրված գրավը պետք է փոփոխել, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց պետք է կիրառել կալանավորումը և Լևոն Սողոմոնյանին պետք է կալանավորել դատական նիստի դահլիճում, քանի որ ամբաստանյալի` ազատության մեջ գտնվելու դեպքում, պատիժը կրելուց խուսափելու հավանականությունը բարձրանում է` ազատազրկման ձևով պատժի դատապարտվելու պատճառաբանությամբ, իսկ դատավճռի` օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, գրավի գումար հանդիսացող 5.000.000 /հինգ միլիոն/ ՀՀ դրամ գումարը, մուծված 2015թ. սեպտեմբերի 03-ին և 2015թ. սեպտեմբերի 04-ին Կարեն Լևոնի Կիրակոսյանի կողմից` 900023292015 դեպոզիտային հաշվին, ենթակա է վերադարձման այդ գումարները վճարած Կարեն Լևոնի Կիրակոսյանին։
Քննելով դատական ծախսերի հարցը` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի համաձայն`
«1. Դատական ծախսերը բաղկացած են`
(…)
3) մասնագետի, փորձագետի, թարգմանչի վարձատրության գումարներից.
(…)»։
Նույն օրենսգրքի 169-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Սույն օրենսգրքի 168 հոդվածի առաջին մասի 1-6-րդ կետերում թվարկված դատական ծախսերը կարող են դատարանի կողմից դրվել դատապարտյալի վրա։
(...)»։
Հետևաբար, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձման է ենթակա փորձաքննության կատարման արժեք հանդիսացող, 82.440 /ութսուներկու հազար չորս հարյուր քառասուն/ ՀՀ դրամ գումարը` որպես դատական ծախս։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ, 154-164-րդ, 168-169-րդ, 232-238-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 367-րդ և 369-373-րդ հոդվածներով` դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ճանաչել և հռչակել ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի անմեղությունը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ, Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով քրեական հետապնդումը դադարեցնել և նրան արդարացնել` կատարված հանցագործությանը նրա մասնակցությունն ապացուցված չլինելու պատճառաբանությամբ։
Ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքներում և դատապարտել.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` տուգանքի, նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկի` 500.000 /հինգ հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով,
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով` ազատազրկման 7 /յոթ/ տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 4-րդ մասով սահմանված` պատիժների լրիվ գումարման սկզբունքի կիրառմամբ` ամբաստանյալ Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 7 /յոթ/ տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման և տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկի` 500.000 /հինգ հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ հաշվակցելով կալանքի տակ պահելու 6 /վեց/ ամիս 22 /քսաներկու/ օրը` ամբաստանյալ Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում 6 /վեց/ տարի 5 /հինգ/ ամիս 9 /ինը/ օր ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման և տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկի` 500.000 /հինգ հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով, պատժի կրումով ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, պատժի կրման սկիզբը հաշվելով 2016թ. ապրիլի 07-ից։
Ամբաստանյալ Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց գրավը փոփոխել, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել կալանավորումը և Լևոն Սողոմոնյանին կալանավորել դատական նիստի դահլիճում։
Գրավի գումար հանդիսացող 5.000.000 /հինգ միլիոն/ ՀՀ դրամ գումարը` մուծված 2015թ. սեպտեմբերի 03-ին և 2015թ. սեպտեմբերի 04-ին Կարեն Լևոնի Կիրակոսյանի կողմից 900023292015 դեպոզիտային հաշվին` հետ վերադարձնել նրան։
Տուժող և քաղաքացիական հայցվոր «ՍԵՅՎՐ» ՍՊԸ-ի քաղաքացիական հայցը բավարարել մասնակիորեն.
Ամբաստանյալ, քաղաքացիական պատասխանող Լ. Սողոմոնյանից հօգուտ տուժող և քաղաքացիական հայցվոր «ՍԵՅՎՐ» ՍՊԸ-ի բռնագանձել 129.624.200 /հարյուր քսանինը միլիոն վեց հարյուր քսանչորս հազար երկու հարյուր/ ՀՀ դրամ գումար` որպես հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասի հատուցում։
Ամբաստանյալ, քաղաքացիական պատասխանող Լ. Սողոմոնյանից հօգուտ «ՍԵՅՎՐ» ՍՊԸ-ի` 31.611.665 /երեսունմեկ միլիոն վեց հարյուր տասնմեկ հազար վեց հարյուր վաթսունհինգ/ ՀՀ դրամ գումար բռնագանձելու պահանջի մասով քաղաքացիական հայցը մերժել` անհիմն լինելու պատճառով։
Մնացած` ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 411-րդ հոդվածով սահմանված տոկոսներն ամբաստանյալից բռնագանձելու պահանջի մասով քաղաքացիական հայցը թողնել առանց քննության։
Տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Սերգեյ Մարդոյանի քաղաքացիական հայցը` ամբաստանյալ, քաղաքացիական պատասխանող Լ. Սողոմոնյանից հօգուտ իրեն 1.000.000 /մեկ միլիոն/ ՀՀ դրամ գումար և այդ գումարի նկատմամբ ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 411-րդ հոդվածով սահմանված տոկոսներ բռնագանձելու մասին, մերժել` անհիմն լինելու պատճառով։
Ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի գույքի (շարժական և անշարժ) վրա նախաքննության մարմնի 2015թ. փետրվարի 03-ի որոշմամբ և բանկային հաշիվների վրա 2015թ. ապրիլի 02-ի որոշմամբ դրված կալանքը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի կատարումը։
Ամբաստանյալ Լևոն Սողոմոնյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 82.440 /ութսուներկու հազար չորս հարյուր քառասուն/ ՀՀ դրամ գումար` որպես դատական ծախսեր։
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը.
նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող,
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների դատախազության
դատախազ Ա. Մանուկյանի,
տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Ս. Մարդոյանի,
տուժող և քաղաքացիական հայցվոր
Ս. Մարդոյանի ներկայացուցիչ Հ. Անանյանի,
տուժող և քաղաքացիական հայցվոր
«ՍԵՅՎՐ» սահմանափակ
պատասխանատվությամբ ընկերության
/այսուհետ ՍՊԸ/ ներկայացուցիչ Վ. Մարդոյանի,
պաշտպան Ա. Սիրունյանի,
2016թ. ապրիլի 07-ին Երևանում,
դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի`
ծնված 1964թ. հոկտեմբերի 31-ին Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին ոչ ոք, նախկինում չդատված, հաշվառված է և բնակվում է Երևանի Գյուլիքևխվյան փողոցի թիվ 5 շենքի թիվ 28 բնակարանում։ 2015թ. հունվարի 31-ին ձերբակալվել է, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. փետրվարի 3-ի որոշմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը` կալնավորման սկիզբը հաշվելով 2015թ. հունվարի 31-ից։
Նույն դատարանի 2015թ. մայիսի 26-ի որոշմամբ կալանավորումը փոխարինվել է գրավով և 2015թ. մայիսի 26-ին ազատ է արձակվել` անազատության մեջ մնալով երեք ամիս քսանյոթ օր։
Այդ որոշման վերանայման արդյունքում, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2015թ. հունիսի 10-ի որոշմամբ գրավի կիրառումն անթույլատրելի է ճանաչվել և նույն օրը նա կալանքի է վերցվել դատական նիստի դահլիճում։
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2015թ. սեպտեմբերի 02-ի որոշմամբ խափանման միջոց կալանավորումը փոխարինվել է գրավով և 2015թ. սեպտեմբերի 04-ին Լևոն Սողոմոնյանն ազատ է արձակվել` անազատության մեջ մնալով երկու ամիս քսանհինգ օր։
Ընդհանուր հաշվով Լ. Սողոմոնյանն անազատության մեջ է գտնվել 6 /վեց/ ամիս 22 /քսաներկու/ օր, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
Գործի դատավարական նախապատմությունը
2014թ. հուլիսի 30-ին «Սեյվր» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության /այսուհետ ՍՊԸ/ 70% բաժնետեր Սերգեյ Գուրգենի Մարդոյանը ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում հանցագործության մասին հաղորդում է տվել` հայտնելով, որ Լևոն Սողոմոնյանը հանդիսանալով «Սեյվր» ՍՊԸ-ի տնօրեն` 2009 թվականից մինչ օրս Ե. Կողբացու փողոցի թիվ 42 շենքի թիվ 55 բնակարան հասցեում գործող գրավատան գումարները յուրացրել է և ներկայումս հրաժարվում է վերադարձնել։
Ս. Մարդոյանի վերոհիշյալ հաղորդման հիման վրա նախապատրաստված նյութերով, ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 2014թ. օգոստոսի 21-ին հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 15134714 քրեական գործը։
Նախաքննության մարմնի 2015թ. հոկտեմբերի 26-ի որոշմամբ, թիվ 15134714 քրեական գործի նյութերով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով հարուցվել է թիվ 13832115 քրեական գործը` Լ. Սողոմոնյանին վերագրվող հանցավոր արարքների հետ չկապված, նոր` Տ. Սողոմոնյանի կողմից խոշոր չափով յուրացում կատարելու վերաբերյալ տվյալներ հայտնաբերելու փաստի առթիվ և առանձնացվել է առանձին վարույթ։
Ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին նախաքննության մարմնի կողմից մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքների համար, որ նա. «2009 թվականի փետրվարի 24-ից մինչև 2014 թվականի սեպտեմբերի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում հանդիսանալով «Սեյվր» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության տնօրենը և 30 տոկոս բաժնեմասի սեփականատերը, իսկ 2009 թվականի մայիսի 2-ից համատեղությամբ նաև նույն ընկերության գանձապահը, օգտագործելով ընկերության կանոնադրությամբ և համապատասխան նորմատիվ իրավական ակտերով սահմանված իր կարգադրիչ, իրեն վստահված սեփականության միջոցների նկատմամբ ունեցած լիազորությունները, դրանք օգտագործել է ընկերության շահերին հակառակ, այն է` իր օգտին ընկերության հաշվին ձեռք է բերել առավելություններ, անձնական շահագրգռվածությամբ չարաշահել է իր լիազորությունները, միասնական դիտավորությամբ յուրացման եղանակով հափշտակել է ՍՊԸ-ի հիմնադիր, 70 տոկոս բաժնեմասի սեփականատեր Սերգեյ Գուրգենի Մարդոյանի կողմից ներդրված, ինչպես նաև ընկերությանը պատկանող առանձնապես խոշոր չափի` ընդհանուր 161.935.865 ՀՀ դրամ գումարը և այդպիսով կազմալուծել է ընկերության աշխատանքն ու վերջինիս համար առաջացրել է ծանր հետևանքներ` ընկերության գործունեության ժամանակավոր խաթարման ձևով։
Այսպես.
Սերգեյ Գուրգենի Մարդոյանը 2009 թվականի սեպտեմբերի 20-ին գրավատնային գործունեություն իրականացնելու նպատակով հիմնադրել է «Սեյվր» ՍՊ ընկերությունը` նույն թվականի սեպտեմբերի 24-ին այն գրանցելով իրավաբանական անձանց պետական ռեգիստրում։ Ընկերության կանոնադրական կապիտալը կազմել է 50.000 ՀՀ դրամ, որի բաժնեմասերը Ս.Մարդոյանը տեղաբաշխել է իր և քրոջ որդու` Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի միջև 70 / 30% հարաբերակցությամբ, իսկ վերջինս նշանակվել է ՍՊԸ-ի տնօրեն։ 2009թ. մայիսի 2-ին հրամանագրված թիվ 01 հրամանի համաձայն` նշված ընկերության գանձապահի պարտականությունները դրվել է Լ.Սողոմոնյանի վրա։ «Սեյվր» ՍՊԸ-ում բոլոր դրամական միջոցների ներդրումը կատարվել է Ս.Մարդոյանի կողմից փոխառությունների տեսքով։
Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանը, օգտագործելով ընկերության կանոնադրությամբ և համապատասխան նորմատիվ իրավական ակտերով սահմանված իր կարգադրիչ, իրեն վստահված սեփականության միջոցների նկատմամբ ունեցած լիազորությունները, դրանք օգտագործել է ընկերության շահերին հակառակ` իր օգտին, 2009թ. փետրվարի 24-ից մինչև 2014թ. սեպտեմբերի 24-ն ընկած ժամանակահատվածում, առավելապես 2014թ.-ի կեսերից սկսած, քննությամբ չկոնկրետացված օրերին յուրացման եղանակով հափշտակել է Սերգեյ Մարդոյանի կողմից ներդրված և ընկերության դրամարկղի դրամական միջոց հանդիսացող առանձնապես խոշոր չափի` ընդհանուր 129.324.200 ՀՀ դրամ գումարը։
Բացի այդ, Լևոն Սողոմոնյանն իրեն վերապահված լիազորությունների իրականացման շրջանակներում, մասնավորապես 2009թ. նոյեմբերի 25-ից մինչև 2014 թվականի օգոստոսի 21-ն ընկած ժամանակահատվածում, «Սեյվր» ՍՊԸ գրավատանը գրավադրված իրացման ենթակա գույքը «ԱԿՍՈՆ» ապրանքա-հումքային բորսայի միջոցով իրացրել, սակայն չարաշահելով իր լիազորությունները, դրանք օգտագործելով ընկերության շահերին հակառակ` իր օգտին, ստացված ընդհանուր 31.611.665 ՀՀ դրամ գումարը ընկերության դրամարկղ չի մուտքագրել և յուրացման եղանակով հափշտակել է։
Բացի այդ, Լևոն Սողոմոնյանը, 2011 թվականի մարտի 11-ին կնքված թիվ 31 փոխառության պայմանագրով նախատեսված 1.000.000 ՀՀ դրամը ստացել է Սերգեյ Մարդոյանից, դրա դիմաց տվել է առանց համարակալման, սակայն ստորագրված և ընկերության կնիքով վավերացված անդորագիր, բայց նշված գումարը չի մուտքագրել ընկերության հաշվեկշիռ` փոխարենը յուրացման եղանակով հափշտակել է, դարձրել իրենը։
Միաժամանակ Լևոն Սողոմոնյանը, հանդիսանալով գրավատնային գործունեությամբ զբաղվող կազմակերպության` «Սեյվր» ՍՊ ընկերության տնօրենն ու գանձապահը, «Սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունների» մասին, «Դրամարկղային գործառնությունների» մասին ՀՀ օրենքներով, այլ օրենսդրական և ենթաօրենսդրական ակտերով, ինչպես նաև ընկերության կանոնադրությամբ սահմանված իր կարգադրիչ և այլ լիազորություններն օգտագործել է ընկերության շահերին հակառակ` իր օգտին, այն է` կատարելով վերոհիշյալ հանցավոր գործողությունները անբարեխիղճ և անպատասխանատու վերաբերմունք է ցուցաբերել ընկերության գործունեության նկատմամբ, անձնական շահագրգռվածությամբ չարաշահել է իր լիազորությունները, ընկերությունից հափշտակելով առանձնապես խոշոր չափի դրամական միջոցներ` կազմալուծել է վերջինիս աշխատանքը և առաջացրել ծանր հետևանքներ` ընկերության գործունեության ժամանակավոր խաթարման ձևով։
Բացի այդ, Լևոն Սողոմոնյանը, իր կողմից ընկերության դրամական միջոցների յուրացման փաստը բացահայտելու գործընթացը բարդացնելու կամ անհնարին դարձնելու շարժառիթով և անձնական շահագրգռվածությունից ելնելով, 2014թ.-ի սեպտեմբեր ամսվա ընթացքում «Սեյվր» ՍՊ ընկերության` Երևան քաղաքի Ե.Կողբացի 42 շենք 55 բնակարան հասցեում գտնվող գրասենյակից գաղտնի հափշտակել է ընկերության մի շարք կարևոր հաշվապահական փաստաթղթեր, այդ թվում տարածքային հարկային մարմնի կողմից հաշվառված և վերջինիս կնիքով վավերացված, 01.12.2011 – 31.08.2014 թվականների ընթացքում ընկերության դրամարկղային գործառնություններն արտացոլող, պաշտոնական փաստաթուղթ հանդիսացող «Դրամարկղի գիրք-2»-ը։
Այսինքն, Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանը կատարել է հանցավոր արարքներ, որոնք նախատեսված են ՀՀ քր. օր-ի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։»։
2015թ. նոյեմբերի 14-ին թիվ 15134714 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2015թ. նոյեմբերի 17-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2015թ. նոյեմբերի 30-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2015թ. դեկտեմբերի 10-ին նշանակելու մասին։
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները
Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
Հայաստանի Հանրապետությունում գրավատնային գործունեություն ծավալելու նպատակով, 2009թ. փետրվարին, Երևանում, տուժող Սերգեյ Մարդոյանը հիմնադրել է «ՍԵՅՎՐ» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունը /այսուհետ` ՍՊԸ/։ Ցանկանալով բարելավել իր հարազատ քրոջ որդի, ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանի նյութական վիճակը և ապահովել նրան աշխատանքով` Ս. Մարդոյանը նրան ներգրավել է որպես այդ ընկերության բաժնետեր` երեսուն տոկոս բաժնեմասով։ 2009թ. փետրվարի 24-ին «ՍԵՅՎՐ» ՍՊԸ-ն գրանցվել է ՀՀ արդարադատության նախարարության /այսուհետ` ԱՆ/ իրավաբանական անձանց պետական ռեգիստրում։ Ընկերության տնօրեն է նշանակվել ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանը։ Ընկերության իրավաբանական և փաստացի հասցեն հանդիսացել է Երևան քաղաքի Ե. Կողբացի փողոցի թիվ 42 շենքի թիվ 55 բնակարանը։
Որպես ընկերության տնօրեն` Լ. Սողոմոնյանը կանոնադրությամբ, ինչպես նաև «Սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունների մասին» ՀՀ օրենքով և համապատասխան այլ իրավական ակտերով լիազորված է եղել ղեկավարել ընկերության ընթացիկ գործունեությունը, առանց լիազորագրի գործել ընկերության անունից, տնօրինել ընկերության գույքն ու ֆինանսական միջոցները, կնքել պայմանագրեր և այլն։
2009թ. մայիսի 02-ից Լ. Սողոմոնյանը համատեղությամբ կատարել է նաև ընկերության գանձապահի պարտականությունները։
Որպես ընկերության գանձապահ` Լ. Սողոմոնյանը, համաձայն «Դրամարկղային գործառնությունների մասին» ՀՀ օրենքի և այլ ենթաօրենսդրական ակտերի` լիազորված է եղել տնօրինել դրամարկղը, մասնավորապես` իրականացնել կանխիկ դրամի ընդունում /մուտքագրում/ ընկերության դրամարկղ և բացթողում /ելքագրում/ դրամարկղից։
2009թ. մայիսի 02-ից սկսած ընկերությունում բոլոր ներդրումները կատարվել են հիմնադիր և յոթանասուն տոկոս բաժնեմասի սեփականատեր Սերգեյ Մարդոյանի կողմից, ընկերության հետ փոխառության պայմանագրեր կնքելու եղանակով։ Մինչև 2014թ. հունիսի 20-ը կնքվել են ընդհանուր թվով հիսունվեց հատ փոխառության պայմանագրեր, որոնցով Ս. Մարդոյանը փոխառությամբ ընկերություն է ներդրել 434.971.691 (չորս հարյուր երեսունչորս միլիոն ինը հարյուր յոթանասունմեկ հազար վեց հարյուր իննսունմեկ) ՀՀ դրամ ընդհանուր գումար։ Ընկերության գործունեության արդյունքում ստացված շահույթը, համաձայն կանոնադրության` բաշխվել է մասնակիցների միջև յուրաքանչյուր տարին մեկ անգամ, ըստ բաժնեմասերի։ Ս. Մարդոյանը ստացված շահույթը կրկին փոխառությամբ տրամադրել է ընկերությանը` վերջինիս հետագա գործունեությունն ընդլայնելու նպատակով։
Վերջին անգամ շահույթի բաշխում կատարվել է 2014թ. ապրիլի 01-ին։
Ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանը շահույթի իր բաժնեմասը տնօրինել է իր հայեցողությամբ, որևէ ներդրում «Սեյվր» ՍՊԸ-ում չի կատարել։
Լ. Սողոմոնյանի կողմից ալկոհոլի գործածումը չարաշահելու հետևանքով ընկերության տնօրինումը ոչ պատշաճ իրականացնելու և ընկերության գործունեությունը պատշաճ չկազմակերպելու պատճառով, 2014թ. գարնանն ամբաստանյալի և տուժողի միջև տարաձայնություններ են առաջացել, որոնք հանգեցրել են փոխհարաբերությունների լարվածության։ Տուժող Ս. Մարդոյանը սկսել է կասկածել ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանին` չարաշահումներ և հափշտակություն կատարելու մեջ։ Ընկերության գործունեությունը և դրամարկղի դրամական միջոցների փաստացի վիճակը ստուգելու, գումարի պակասորդի վերաբերյալ իր կասկածները փարատելու, ինչպես նաև իր քրոջ որդի Արտակ Վարդանյանին գումար տալու նպատակով` Ս. Մարդոյանն իր կողմից հիմնադրված մեկ այլ ընկերության հաշվապահ Աննա Սարգսյանի և իր որդի Վահե Մարդոյանի հետ, 2014թ. հուլիսի 08-ին գնացել են «ՍԵՅՎՐ» ՍՊԸ-ի գրասենյակ։ Լ. Սողոմոնյանը չբացելով գրավատան դուռը և չպատասխանելով նրանց հեռախոսազանգերին` փորձել է խուսափել նրանց հետ հանդիպելուց, սակայն երբ նրանք այնուամենայնիվ մուտք են գործել գրավատուն` Լ. Սողոմոնյանը խոչընդոտել է դրամարկղի ստուգմանը, հրաժարվել է բացել չհրկիզվող պահարանը և տեղեկություններ հայտնել Ս. Մարդոյանի կողմից փոխառությամբ տրված դրամական միջոցների առկայության վերաբերյալ։ Գտնվելով ալկոհոլ գործածած վիճակում` Լ. Սողոմոնյանը հայտարարել է, որ դրամարկղի մնացորդի գումար հանդիսացող հիսուն միլիոն ՀՀ դրամ գումարը ծախսել է իր անձնական կարիքների համար, գրավատուներից սպասվող շուրջ հարյուր միլիոն ՀՀ դրամ գումարը նույնպես պատրաստվում է ստանալ և օգտագործել իր կարիքների համար, այնպես որ հիմա «քեռին» ինքն է։ Ս. Մարդոյանի մոտ ավելի են հիմնավորվել ընկերությունում չարաշահումներ և հափշտակություն կատարելու վերաբերյալ կասկածները, որի պատճառով նա փորձել է միջոցներ ձեռնարկել` իրավիճակը շտկելու համար։
Ս. Մարդոյանը դիմել է Լ. Սողոմոնյանին` հիմնադիրների ժողով գումարելու, ընկերությունում ստուգում (աուդիտ) իրականացնելու և այլ խնդրանքներով, սակայն ապարդյուն։
Ընկերությունը լուծարումից փրկելու և գործունեությունը վերականգնելու նպատակով, 2014թ. սեպտեմբերի 16-ին, ընկերության ընդհանուր ժողովի որոշմամբ Լ. Սողոմոնյանն ազատվել է «Սեյվր» ՍՊԸ-ի տնօրենի պաշտոնից և ընկերության տնօրեն է նշանակվել Վահե Մարդոյանը։
Այնուհետև, ընկերությունում ընդունում-հանձնում կատարելու նպատակով Վ. Մարդոյանը պաշտոնական ծանուցում է ուղղել Լ. Սողոմոնյանին, սակայն վերջինս չի ներկայացել։
Վ. Մարդոյանի 2014թ. սեպտեմբերի 23-ի որոշմամբ ձևավորված հանձնաժողովը 2014թ. սեպտեմբերի 24-ին մուտք է գործել «Սեյվր» ՍՊԸ-ին պատկանող, Երևան քաղաքի Ե. Կողբացու փողոցի թիվ 42 շենքի թիվ 55 հասցեում գտնվող գրավատան տարածք` տեխնիկական միջոցների գործադրմամբ մուտքի դուռը բացելու եղանակով։ Հանձնաժողովը գրավատանն արձանագրել է դրամական միջոցների, 2014թ. ապրիլի 30-ից մինչև 2014թ. սեպտեմբերի 24-ը ներառյալ ժամանակահատվածին վերաբերվող` դրամարկղի մուտքի և ելքի օրդերների, 2014թ. հունիսի 30-ից հետո կնքված և մարված բոլոր պայմանագրերի, բոլոր փոխառության պայմանագրերի, դրամարկղային գրքի, գրասենյակի մուտքը և ներսի տարածքը նկարահանող և տեսագրող սարքի ձայնագրման և պահպանման համակարգի բացակայության, ինչպես նաև համակարգչի մեջ գտնվող «գրավատուն» ծրագրի ոչնչացման փաստը։
Պարզվել է, որ ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանն աշխատելով որպես «Սեյվր» ՍՊ ընկերության տնօրեն` յուրացրել է այդ ընկերության` առանձնապես խոշոր չափերով դրամական միջոցները հետևյալ հանգամանքներում.
2011թ. մարտի 11-ին Լ. Սողոմոնյանն ընկերության հիմնադիր Ս. Մարդոյանից առձեռն ստացել է 1.000.000 ՀՀ դրամ գումար` որպես թիվ 31 փոխառության պայմանագրի արժեք, սակայն այն չի մուտքագրել ընկերության հաշվեկշիռ և յուրացման եղանակով հափշտակել է։ Այնուհետև, շարունակելով իր կողմից նախապես պլանավորված, առանձնապես խոշոր չափի կանխիկ գումարի հափշտակությունը, դրա կատարումն ապահովելու նպատակով, 2014թ. հուլիսի սկզբից նա նվազեցրել է վարկերի տրամադրումը և նախօրոք տրամադրված վարկերի մարման արդյունքում ստացված դրամական միջոցները կուտակել է դրամարկղում։ 2014թ. ապրիլի 01-ից մինչև 2014թ. սեպտեմբերի 24-ը, իրեն վստահված «Սեյվր» ՍՊԸ-ին պատկանող դրամական միջոցները հափշտակելու եղանակով ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանը յուրացրել է «Սեյվր» ՍՊԸ-ի` 129. 624.200 /հարյուր քսանինը միլիոն վեց հարյուր քսանչորս հազար երկու հարյուր/ ՀՀ դրամ ընդհանուր գումարի չափով դրամական միջոցները։
Բացի այդ, նշված յուրացման բացահայտմանը խոչընդոտելու` անձնական շահագրգռվածությունից ելնելով, 2014թ. սեպտեմբերին, Լ. Սողոմոնյանը «Սեյվր» ՍՊԸ-ի տարածքից հափշտակել է կարևոր հաշվապահական փաստաթղթեր, այդ թվում` 2014թ. ապրիլի 30-ից մինչև 2014թ. սեպտեմբերի 24-ը ներառյալ ժամանակահատվածին վերաբերվող` դրամարկղի մուտքի և ելքի անդորրագրերը (օրդերները), 2014թ. հունիսի 30-ից հետո կնքված և մարված բոլոր պայմանագրերը, բոլոր փոխառության պայմանագրերը, ինչպես նաև ՀՀ կառավարությանն առընթեր հարկային պետական ծառայության Կենտրոնի հարկային տեսչության կողմից հաշվառված և վերջինիս կնիքով վավերացված, 2011թ. դեկտեմբերի 1-ից 2014թ. օգոստոսի 31-ը ներառյալ ժամանակահատվածի ընթացքում ընկերության դրամարկղային գործառնություններն արտացոլող, պաշտոնական փաստաթուղթ հանդիսացող «Դրամարկղի գիրք-2»-ը։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների առկայության վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել։
Ապացույցների հետազոտում և գնահատում
Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Տուժող Սերգեյ Մարդոյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ ամբաստանյալն իր հանգուցյալ քրոջ որդին է։ Նրան աշխատանքով, եկամուտով ապահովելու և Ռուսաստան մեկնելու մտադրությունից հետ պահելու նպատակով, 2009 թվականին հիմնադրել է «Սեյվր» ՍՊԸ-ն, որն զբաղվել է գրավատնային գործունեությամբ։ Բոլոր անհրաժեշտ գումարները ներդրել է միայն ինքը։ Ընկերության 70 տոկոս բաժնեմասը գրանցել է որպես իր սեփականություն, իսկ 30 տոկոսը` որպես Լևոն Սողոմոնյանի։ Վերջինս նաև նշանակվել է «Սեյվր» ՍՊԸ-ի տնօրեն։
«Սեյվր» ՍՊԸ-ի կազմակերպման և հետագա գործունեության համար անհրաժեշտ ծախսերը և բոլոր դրամական միջոցների ներդրումը կատարվել են իր կողմից։ 2009 թվականից սկսած, ամեն տարվա վերջում համապատասխան հաշվարկներ կատարելուց հետո` իր ստացած եկամուտները կրկին փոխառության պայմանագրերով ներդրել է «Սեյվր» ՍՊԸ` գործունեությունն ընդլայնելու նպատակով։
Լևոն Սողոմոնյանը որպես «Սեյվր» ՍՊԸ-ի տնօրեն` 2014թ.-ի ընթացքում թույլ է տվել բազմաթիվ խախտումներ, որոնք հանգեցրել են ֆինանսական զգալի կորուստների։ Այդ կապակցությամբ բազմիցս դիմել է նրան` աուդիտ իրականացնելու նպատակով, սակայն վերջինս հրաժարվել է, չի ընդունել ծանուցումները, տարբեր պատրվակներով խուսափել է դրանից։ Այդպիսի պայմաններում իր մոտ բնականորեն առաջացել է մտավախություն` իր կողմից ներդրած գումարների առկայության վերաբերյալ։
2014թ. հուլիսի 08-ին իր մյուս քրոջ որդի Արտակ Վարդանյանն իրենից 2.500 ԱՄՆ դոլար գումար է խնդրել։ Վերջինիս գումար տրամադրելու նպատակով ինքը խնդրել է իր որդուն` Վահե Մարդոյանին և իր հիմնադրած` «Սեվրա պլյուս» ՍՊԸ-ի հաշվապահ Աննա Սարգսյանին` ճշտել գրավատան դրամարկղում առկա գումարի չափը։ Ա. Սարգսյանի հեռախոսազանգին պատասխանելով` Լ. Սողոմոնյանի որդի Տիգրան Սողոմոնյանը հայտնել է, որ դրամարկղում առկա գումարը կազմում է 1.200.000 ՀՀ դրամ, իսկ ընկերության հաշվապահ Մանկուհի Նահապետյանը հայտնել է, որ դրամարկղում առկա է 1.400.000 ՀՀ դրամ գումար։ Չհավատալով նրանց խոսքերին` իր մտավախությունը հերքելու կամ հաստատելու նպատակով Ա. Սարգսյանին և Վ. Մարդոյանին ուղարկել է գրավատուն, որպեսզի ստուգեն և հայտնեն դրամարկղի մնացորդը, քանի որ իր հաշվարկներով դրամարկղի մնացորդը պետք է կազմեր շուրջ հիսուն միլիոն ՀՀ դրամ գումար։ Որոշ ժամանակ անց Վ. Մարդոյանը զանգահարել և հայտնել է, որ Լ. Սողոմոնյանը գրավատան դուռը չի բացում։ Իմանալով այդ մասին` Արտակ Վարդանյանի հետ միասին գնացել են գրավատուն, որպեսզի համապատասխան ձևակերպումները կատարելով` գրավատնից վերցնի որոշակի գումար և տա Ա. Վարդանյանին։ Երբ գնացել են գրավատուն` դուռը եղել է փակված վիճակում և ոչ ոք հեռախոսազանգերին չի պատասխանել։ Նկատելով մեկ այլ մուտքով աննկատ գրավատուն մտնել փորձող Տիգրան Սողոմոնյանին` նրա հետևից, միասին մուտք են գործել գրավատուն։ Լ. Սողոմոնյանն իրենց դիմավորել է հարբած վիճակում և բարձրաձայնել է, թե այդ օրվանից գրավատան տերն ինքն է։ Նա թույլ չի տվել զննել դրամարկղը և պարզել դրանում գումարի առկայությունը։ Ինքը Տիգրան Սողոմոնյանից խնդրել է բացել երկաթյա պահարանը` դրամարկղում առկա գումարի չափը պարզելու համար։ Վերջինս նայել է Լ. Սողոմոնյանին և տեսնելով, որ նա գլխով մերժողական շարժում է անում` հրաժարվել է բացել այն։ Այդ ժամանակ Լ. Սողոմոնյանը հայտարարել է. «ամբողջ դրամարկղի գումարները կերել եմ, մնացած մասն էլ եմ ուտելու, կգնամ կնստեմ, դուրս կգամ կվայելեմ, հիմա քեռին ես եմ»։ Լ. Սողոմոնյանը հայտարարել է նաև, որ ընդհանուր ժողովում ձայների երկու երրորդն իրենն է։ Այդ ժամանակ Տ. Սողոմոնյանի ձեռքին առկա է եղել բանալիների տրցակ, սակայն նա հրաժարվել է դրանցով բացել չհրկիզվող պահարանը։ Այդ ամենին ականատես լինելով` ինքը հեռացել է այդտեղից և տեսնելով, որ Լ. Սողոմոնյանը շարունակում է իր վարքագիծը` դիմել է ոստիկանություն։
Հետագայում, ՀՀ Կենտրոնական բանկի կողմից կատարված ստուգմամբ պարզվել է, որ այդ օրվա դրությամբ դրամարկղում պետք է առկա լինեին հիսունվեց միլիոն ՀՀ դրամ գումարի չափով դրամական միջոցներ։ Այնուհետև, մինչև նոր տնօրենի նշանակումը, Լ. Սողոմոնյանն օգտագործել է ժամանակը և վարկեր չտրամադրելով` կուտակել է մոտ 169.000.000 ՀՀ դրամ գումար` վերջնականորեն հափշտակելու նպատակով։ Վահե Մարդոյանի կողմից «Սեյվր» ՍՊԸ-ի տնօրեն նշանակվելուց հետո, ինչպես վերջինս, այնպես էլ ինքը բազմիցս նամակներ են ուղղել Լ. Սողոմոնյանին` հիմնադիրների ընդհանուր ժողով հրավիրելու և աուդիտորական ստուգում անցկացնելու պահանջով, սակայն վերջինս խուսափել է դրանցից։ Նոր տնօրենի կազմակերպած գույքագրումը ցույց է տվել, որ բացի կանխիկ գումարից` գրասենյակից հափշտակվել են նաև տեսագրող սարքը, բոլոր հաշվապահական փաստաթղթերը, պայմանագրերը, ավտոմեքենաների սեփականության վկայականները, աշխատանքային գրքույկները, ոչնչացվել է համակարգչային ծրագիրը։
Բացի այդ, 2011թ. մարտի 11-ին, թիվ 31 փոխառության պայմանագրով ինքը 1.000.000 ՀՀ դրամ գումար է առձեռն հանձնել Լ. Սողոմոնյանին, ստորագրել է փոխառության պայմանագիրն ու դրամարկղի մուտքի օրդերի կտրոնը, սակայն նույն համարի տակ մեկ այլ պայմանագրի հաշվառմամբ` Լ. Սողոմոնյանը հափշտակել է նաև այդ գումարը։
Գրավատան մուտքի դուռը, որը ներառում է նաև այդ դռան փականները, շուրջ երեք տարի առաջ, տարածքի սեփականատեր Կարինե Սարգսյանի խնդրանքով Լ. Սողոմոնյանի կողմից փոխվել է։ Այդ դռան բանալիներն իրեն չեն տրամադրվել և մնացել են Լ. Սողոմոնյանի մոտ։ Նրանից բացի մուտքի դռան բանալի են ունեցել նաև հաշվապահ Մանկուհի Նահապետյանն ու Տիգրան Սողոմոնյանը։ Գրավատան մնացած` ներսի դռների բանալիներից, հիմնադրման օրվանից իր մոտ առկա են բունկերի մուտքի դռան և բունկերում առկա չհրկիզվող պահարանի բանալինները։ Նշված բանալիների մյուս օրինակներն ամբողջությամբ եղել են Լևոն և Տիգրան Սողոմոնյանների մոտ։ Ինքը ոչ մի կերպ չէր կարող մուտք գործել գրավատուն` առանց դուռը կոտրելու։
Երբ Լ. Սողոմոնյանին ազատել են տնօրենի պաշտոնից և վերջինս հրաժարվել է կատարել տնօրենի պարտականությունների ընդունում-հանձնում` անհրաժեշտությունից ելնելով Վ. Մարդոյանի հրամանով ձևավորվել է հանձնաժողով և մուտքի դուռը կոտրելով` հանձնաժողովի ներկայությամբ մուտք են գործել գրավատուն, իսկ մինչ այդ մուտքի դուռը եռակցման միջոցով ամրացվել և կողպվել է լրացուցիչ փականով, որպեսզի մինչ հանձնաժողովի հետ միասին այցելություն կատարելը` բացառվի այնտեղ որևէ մեկի կողմից մուտք գործելը։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, 51-52, 62-63, 230-231, հատոր 2, գ.թ. 1-2, 178-179, հատոր 5, գ.թ. 186-188, 237-238, հատոր 6, գ.թ. 78-79, 99-100/
Ս. Մարդոյանն իր ցուցմունքը պնդել է նաև Լ. Սողոմոնյանի հետ կայացած առերես հարցաքննության ընթացքում, իսկ վերջինս հրաժարվել է առերես ցուցմունք տալուց և հարցերին պատասխանելուց։
/հատոր 2, գ.թ. 103-105/
Վկա, տուժող Ս. Մարդոյանի որդի, «Սեյվր» ՍՊԸ-ի տնօրեն Վահե Մարդոյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ վերահաստատում է Ս. Մարդոյանի հայտնած տեղեկությունները։
2014թ. հուլիսի 8-ին, գրավատան դրամարկղի մնացորդը ճշտելու նպատակով, հոր` Սերգեյ Մարդոյանի և հաշվապահ Աննայի հետ միասին գնացել են գրավատան գրասենյակ։ Այնտեղ զանգերին չեն պատասխանել, դուռը չեն բացել։ Պատահաբար նկատելով, որ Լ. Սողոմոնյանի որդի Տիգրանը փորձում է մեկ այլ մուտքից թաքուն մուտք գործել գրավատուն` օգտվել են առիթից և նրա հետևից ներս են մտել։ Լ. Սողոմոնյանը գտնվել է հարբած վիճակում։ Նա բազմիցս հայտարարել է, որ հիսուն միլիոն դրամ կուտակել է, շարունակելու է կուտակել մնացած գումարները, որպեսզի վայելի, պետք լինի` կնստի, դուրս կգա և նոր կվայելի, քանի որ կանոնադրության համաձայն Ս. Մարդոյանը ժողով հրավիրել և ընդհանրապես որևէ կերպ խանգարել չի կարող։
Լ. Սողոմոնյանի կողմից հայտարարած գումարի չափը համընկնում է ՀՀ Կենտրոնական բանկի կողմից նույն ժամանակահատվածի վերաբերյալ տրված հաշվետվությանը, ինչից կարելի է եզրակացնել, որ այդ պահի դրությամբ Լ. Սողոմոնյանի կողմից արդեն իսկ հափշտակված են եղել գրավատան դրամարկղի այդ գումարները։ Հետագայում, ընկերության տնօրինությունը ստանձնելուց հետո պարզել է նաև, որ 2014թ. հուլիսի 08-ի միջադեպից հետո Լ. Սողոմոնյանը վարկեր այլևս չտրամադրելով` սկսել է կուտակել մինչ այդ տրամադրված վարկերի մարման արդյունքում ստացված գումարները` ըստ երևույթին ամբողջապես հափշտակելու նպատակով։
Ավտանգության համակարգը տեղադրվել է գրավատան հիմնադրման ժամանակվանից, սակայն դրա տեղադրմամբ ինքն անձամբ չի զբաղվել, ծածկագիրը չի իմացել, առանց Լ. Սողոմոնյանի և գրավատան մյուս աշխատակիցների երբևէ մուտք չի գործել գրավատան տարածք։
Բացի այդ, 2014թ. սեպտեմբերի 24-ին, երբ ինքն ու իր որոշմամբ ձևավորված հանձնաժողովը փորձել են մուտք գործել գրավատան տարածք և պահեստներ` անվտանգության համակարգի ծածկագիրը կամ անձամբ հավաքել է հաշվապահ Մ. Նահապետյանը, կամ վերջինիս ասելով` հավաքել է ինքը, հստակ չի հիշում։ Գրավատան անվտանգության համակարգի ծածկագիրն իմացել են միայն Լևոն, Տիգրան Սողոմոնյաններն ու Մանկուհի Նահապետյանը։ Իր հայրն այն չի իմացել։
Գրավատան մուտքի դուռը շուրջ չորս տարի առաջ փոխվել է Լ. Սողոմոնյանի կողմից և բանալիները պահվել են նրա մոտ։ Ոչ ինքը և ոչ էլ իր հայրը բանալիների կրկնօրինակները չեն ունեցել, հոր մոտ եղել են միայն սենյակների բանալիները։
2014թ. սեպտեմբերի 24-ից հետո մի կին ցանկացել է իր գրավադրված ավտոմեքենան հանել գրավից, սակայն պարզվել է, որ նրա ավտոմեքենայի տեխնիկական անձնագիրը գրավատանը չէ։ Բացակայել են նաև այլ փաստաթղթեր։ Մի քանի օր անց, Երևանի «Մալիբու» սրճարանի մոտ, Լ. Սողոմոնյանի որդի Դավիթը վերադարձրել է այդ անձնագիրը և Մ. Նահապետյանի աշխատանքային գրքույկը, իսկ հետագայում` նաև այլ փաստաթղթեր։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 111-112, հատոր 2, գ.թ. 3, հատոր 4, գ.թ. 263-264/
Վկա «Սերվա պլյուս» ՍՊԸ-ի գլխավոր հաշվապահ Աննա Մարտինի Սարգսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ երբ Լ. Սողոմոնյանն աշխատանք չի ունեցել` Ս. Մարդոյանը որոշել է նրան գործի տեղավորելու համար ստեղծել «Սեյվր» ՍՊԸ-ն։ Ընկերությունում աշխատել են Լևոնը և նրա որդին։
2014թ. հուլիսի 08-ին Սերգեյ Մարդոյանն իրեն կանչել և ասել է, որ «Սեյվր» ՍՊԸ-ի հաշվապահ Մանկուհի Նահապետյանից պարզի գրավատան դրամարկղի մնացորդը, քանի որ Ս. Մարդոյանին հարկավոր է եղել գումար` քրոջ որդի Արտակ Վարդանյանին տրամադրելու նպատակով։ Ինքը զանգահարել է Մ. Նահապետյանին և վերջինիցս իմացել, որ դրամարկղի մնացորդն այդ պահի դրությամբ կազմում է 1.400.000 ՀՀ դրամ։ Այդ մասին հայտնել է Ս. Մարդոյանին։ Վերջինս զարմացել է այդ փաստից, քանի որ Տիգրան Սողոմոնյանը Վահե Մարդոյանին նույն ժամանակ հայտնել էր, որ դրամարկղում առկա է 1.200.000 ՀՀ դրամ գումար։ Այդ ժամանակ Ս. Մարդոյանն իրեն և Վ. Մարդոյանին ասել է, որ գնան գրավատուն, վերցնեն իրեն անհրաժեշտ գումարը, այդ մասին լրացնեն համապատասխան դրամարկղի ելքի օրդեր և վերադառնան։ Երբ իրենք գնացել են գրավատուն` դուռը ոչ ոք չի բացել։ Մանկուհին պատասխանելով իր հեռախոսազանգին` ասել է, որ գնացել է ընդմիջման և չի գալու։ Տ. Սողոմոնյանն իրենց զանգերին չի պատասխանել։ Անծանոթ հեռախոսահամարից զանգել է Տ. Սողոմոնյանին, որին նա պատասխանել է և ասել, թե զբաղված է։ Որոշ ժամանակ անց նկատել են, որ Տ. Սողոմոնյանը մյուս աստիճաններով բարձրանում է, որպեսզի աննկատ մտնի գրավատուն։ Ինքը, Վ. Մարդոյանը և Ս. Մարդոյանը Տիգրանի հետևից մտել են ներս։ Տեսել են, որ Լ. Սողոմոնյանն այնտեղ է և հարբած է։ Ս. Մարդոյանը Լ. Սողոմոնյանից պահանջել է բանալիները տալ և բացել չհրկիզվող պահարանը, սակայն վերջինս հրաժարվել է` ասելով, որ գրավատունն իրենն է։ Նրա որդի Տ. Սողոմոնյանը, ում ձեռքին են գտնվել բանալիները` նույնպես չի բացելու պահարանը։ Բանալիները տալու և չհրկիզվող պահարանը բացելու մասին Լևոնին և Տիգրանին հորդորել է նաև ինքը։ Լևոնը հայտարարել է. «էս մերնա, չենք բացելու, ինչու ես դու եկել, դու էսքան ժամանակ չհասկացար, քեռին ես եմ, բաց, կարդա կանոնադրությունը, դու սխալվել ես 5 տոկոսով, քեռին ես եմ»։ Սերգեյ Մարդոյանն ասել է. «բանալիները տվեք` տեսնենք գումարը, բանալիները հետ կտամ ձեզ», սակայն նրանք բանալիները չեն տվել։
Տեսնելով, որ պահանջն ապարդյուն է, առանց դրամարկղը բաց վիճակում տեսնելու` հեռացել են գրավատնից։ Հետագայում տեղեկացել է, որ ըստ ՀՀ Կենտրոնական բանկի հաշվետվության` այդ օրվա դրությամբ ընկերության դրամարկղում պետք է լիներ 56.000.000 ՀՀ դրամ, այսինքն դրամարկղի մնացորդի վերաբերյալ Մ. Նահապետյանի և Տ. Սողոմոնյանի հայտնած տվյալները չեն համապատասխանել իրականությանը։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 220-222/
Վկա Կարինե Բորիսի Սարգսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ Լևոն Սողոմոնյանն ու Սերգեյ Մարդոյանը 2009 թվականին վարձակալել են իրեն պատկանող, Երևան քաղաքի Ե. Կողբացու փողոցի թիվ 42 շենքի թիվ 55 բնակարանը` գրավատնային գործունեություն իրականացնելու նպատակով։ Տարածքը վարձակալել է Լ. Սողոմոնյանը, Ս. Մարդոյանին մեկ անգամ է տեսել, նրա գրասենյակում։ Գրավատանն աշխատել են Լ. Սողոմոնյանը և նրա որդին։ Գումարները միշտ չհրկիզվող պահարանից տվել է Լ. Սողոմոնյանը` բացի վերջին երեք ամսից։ Երբ այդ վերջին երեք ամիսների ընթացքում գումար է ուզել` Լ. Սողոմոնյանն ասել է, որ գումարն այլևս չհրկիզվող պահարանում չեն պահում։ Հետո նրա որդին բերել է գումարը։ Իր մոտ ստեղծվել է տպավորություն այն մասին, որ վերջին ամիսներին գրավատունը նորմալ չի աշխատել։
2009 թվականի ընթացքում Լ. Սողոմոնյանը դիմել է իրեն, որպեսզի իր հաշվին փոխի գրասենյակի մուտքի դուռն ու հաշվիչը։ Ինքը համաձայնվել և փոխել է դուռն իր փականներով, իսկ բանալիներն ամբողջությամբ հանձնել է Լ. Սողոմոնյանին։ 2009 թվականի ամռան ամիսներին ինքը Լ. Սողոմոնյանից վարձավճարները վերցնելիս գրեթե մշտապես նրան տեսել է ոչ ադեկվատ` ալկոհոլի ազդեցության տակ գտնված վիճակում։
Ինքն ընդգրկված է եղել «Սեյվր» ՍՊԸ-ի նոր տնօրեն Վահե Մարդոյանի կողմից ձևավորված հանձնաժողովի կազմում և մասնակցել է գրավատան գրասենյակ կատարած այցելությանը, որի ժամանակ պարզել է, որ չհրկիզվող պահարաններում գումարը բացակայում է, այդտեղից բացակայել են նաև հաշվապահական փաստաթղթերը և տեսագրող սարքը։
Այդտեղ տեսել է օղու և այլ խմիչքների կիսատ շշեր։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 2, գ.թ. 229-231/
Վկա «Սերվա պլյուս» ՍՊԸ-ի էլեկտրազոդող Յուրիկ Աշոտի Մարտիրոսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2014թ. սեպտեմբերի կեսերին Ս. Մարդոյանն իրեն առաջարկել է գործընկերոջ` Էրիկ Սողոմոնյանի հետ միասին մասնակցել մինչ այդ վերջինիս կողմից զոդման միջոցով ամրացված տարածքների` Երևանի Ե.Կողբացու փողոցի վրա գտնվող գրասենյակի և Ջրվեժում գտնվող պահեստների այցելությանը։ Այնուհետև ընդգրկված լինելով «Սեյվր» ՍՊԸ-ի նոր տնօրեն Վահե Մարդոյանի կողմից ձևավորված հանձնաժողովի կազմում` գրասենյակի դուռը կոտրելով մտել են այնտեղ, ապա նույն եղանակով նաև տարածքներ։ Գրասենյակում գումարի հայտնաբերման փաստի ականատես չի եղել, իսկ պահեստներում տեսել է ավտոմեքենաներ, որոնց քանակը չգիտի։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 3, գ.թ. 245-256/
Վկա «Սերվա պլյուս» ՍՊԸ-ի էլեկտրազոդող Էրիկ Մելսիկի Սողոմոնյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2014թ. սեպտեմբերի ընթացքում Վահե Մարդոյանն իրեն հայտնել է, որ անհրաժեշտ է եռակցման միջոցով նոր փական տեղադրել Երևանի Ե. Կողբացու փողոցի վրա գտնվող գրավատան և Ջրվեժում գտնվող երկու պահեստների դռներին, քանի որ Լևոն և Տիգրան Սողոմոնյանները բացակայել են և մուտքի դռան բանալիները պահել իրենց մոտ։ Վ. Մարդոյանն ասել է նաև, որ դռների փականները պետք է ամրացվեն, որպեսզի Լ. Սողոմոնյանն ու իր որդին չկարողանան մուտք գործել այնտեղ։ Ինքն այդպես էլ վարվել է և եռակցման միջոցով նշված տարածքների դռներին ամրացրել է փականներ։ Դրանից մոտ 10 օր անց կրկին Վ. Մարդոյանի առաջարկով այլ անձանց հետ միասին մասնակցել է գրավատան գրասենյակի և պահեստների այցելություններին, որի ժամանակ գրասենյակում առկա են եղել համակարգիչներ, դատարկ տուփեր։ Այդտեղից գումար և փաստաթղթեր չեն հայտնաբերվել, իսկ պահեստներում կայանված են եղել ավտոմեքենաներ, որոնց քանակը չգիտի։
Մինչ փականները եռակցման միջոցով դռներին ամրացնելը` ոչ ինքը, ոչ էլ մեկ այլ անձ նշված տարածքներ մուտք չի գործել, որովհետև փականների բանալիները եղել են միայն Սողոմոնյանների մոտ և հնարավոր չի եղել առանց տեխնիկական միջոցների գործադրման մուտք գործել այնտեղ։
Տեսագրող սարքերը և կրիչները նույնպես չեն եղել։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 3, գ.թ. 248-249/
Վկա, «Պանտեռա Սեքյուրիթի» ընկերության հերթափոխի պետ Կարեն Գուրգենի Դավթյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ իրենց ընկերությունը մոտ երկու տարի համագործակցել է «Սեյվր» ՍՊԸ-ի հետ, որտեղ տեղադրված անվտանգության սարքավորումների ազդանշանները փոխանցվել են իրենց աշխատակիցներին։ Այդ ժամանակահատվածում գրավատանը որևէ արտառոց դեպք չի արձանագրվել։
2014թ. սեպտեմբերի կեսերին, իրենց կազմակերպության ղեկավարի հրահանգով, հանձնաժողովի կազմում մասնակցել է Երևանի Ե. Կողբացու փողոցի թիվ 42 հասցեում գտնվող «Սեյվր» գրավատան գրասենյակ մուտք գործելու գործընթացին։ Գրավատան տարածքի ուսումնասիրության արդյունքում, բացի մեկ հատ ոսկյա զարդ ականջօղից` ուրիշ ոչինչ չի հայտնաբերվել։ Ինչպես հասկացել է հանձնաժողովի մյուս անդամների խոսակցություններից` գրավատնից բացակայել են գումար, փաստաթղթեր և տեսագրող սարք։
Երբ ցանկացել են զննել տեսանկարահանող սարքը` տեսել են, որ սարքը չկա։ Բացակայել է նաև համակարգչի ինչ-որ ծրագիր։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 4, գ.թ. 42-43/
Վկա «Պ.ԱՐՏ» («P.ART») գովազդային գործակալության օպերատոր Հովհաննես Խաչատրյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2014թ. սեպտեմբերի կեսերին իր հեռախոսահամարին զանգահարել է Վահե անունով իրեն անծանոթ մի անձ և հրավիրել նկարահանումներ կատարելու Երևանի Ե. Կողբացու փողոցի վրա գտնվող գրավատանը։ Ինքը համաձայնվել է և մի քանի օր անց գնալով նշված գրավատուն` կատարել է նկարահանումներ։ Գրավատան ներսում, հանձնաժողովի անդամները բացել են տարբեր սենյակների, չհրկիզվող պահարանների դռներ, որպեսզի հայտնաբերեն գումար և փաստաթղթեր, սակայն այդպիսիք չեն հայտնաբերվել։ Փաստաթղթերի մի մասն է տեղում եղել։ Ինքը նկարահանել է նաև ավտոմեքենաների պահեստը, որտեղից ըստ հանձնաժողովի անդամների խոսքերի` բացակայել են մի քանի ավտոմեքենա։ Այնուհետև ինչպես գրասենյակում, այնպես էլ պահեստներում կատարած նկարահանումների արդյունքում ստացված տեսագրությունները, նույն ծավալով, առանց մոնտաժի փոխանցվել են սկավառակների վրա և հանձնվել Վահե անունով անձին։ Վերջինս իրեն վարձատրել է 20.000 ՀՀ դրամ գումարով։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 4, գ.թ. 86-87/
Վկա Կարեն Վարդգեսի Բաղդասարյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2014թ. սեպտեմբերի վերջերին իր ընկեր Վահե Մարդոյանից տեղեկացել է, որ Լ. Սողոմոնյանը յուրացրել է գրավատան գումարը, որի պատճառով խնդիրներ են առաջացել։ Նա խնդրել է որոշ ժամանակ հաշվապահի հետ միասին ներկա գտնվել գրավատանը, քանի որ նա զբաղված է եղել այլ գործերով։ Չմերժելով ընկերոջը` մոտ երկու ամիս հաշվապահ Մանկուհի Նահապետյանի հետ միասին զբաղվել է գրավատան գործունեությամբ։ Այդ ընթացքում գրավատուն է եկել մի կին և ամբողջությամբ մուծելով վարկի գումարը` ցանկացել է իր «Նիսան Մարչ» մակնիշի ավտոմեքենան դուրս բերել գրավից։ Այդ ավտոմեքենան ինքն անձամբ Ջրվեժում գտնվող ավտոպահեստից հանձնել է տիրոջը և նկատել, որ բացակայել է դրա տեխնիկական անձնագիրը։ Ավտոմեքենան վերադարձնելով տիրոջը` խոստացել է հայտնաբերել և հանձնել տեխնիկական անձնագիրը։ Սերգեյ Մարդոյանը խոստացել է հակառակ դեպքում նորի համար գումար տալ։ Վերադառնալով գրասենյակ` Մ. Նահապետյանից իմացել է, որ այդ տեխնիկական անձնագիրը հնարավոր է գտնվել է գրավատնից բացակայող թղթապանակում, որտեղ եղել է նաև նրա աշխատանքային գրքույկը։ Այդ փաստաթղթերը վերադարձնելու նպատակով հեռախոսազրույց է ունեցել Լ. Սողոմոնյանի որդի Դավիթ Սողոմոնյանի հետ, նրան ասել է, որ փաստաթղթերը բերեն, քանի որ մարդիկ դժգոհում են, ցանկանում են վճարումներ կատարել, սակայն փաստաթղթերը գրավատնից բացակայում են։ Դ. Սողոմոնյանը հայտնել է, որ իրեն ստույգ հայտնի չէ փաստաթղթերի գտնվելու վայրը, սակայն հորից և եղբորից ճշտելուց հետո կզանգահարի և կտա պատասխան։ Մեկ-երկու օր անց, նախապես պայմանավորվելով` Երևանի Մաշտոցի պողոտայում գտնվող «Մալիբու» սրճարանում հանդիպել է Դ. Սողոմոնյանին և նրանից ստացել ավտոմեքենայի տեխնիկական անձնագիրն ու Մ. Նահապետյանի աշխատանքային գրքույկը։ Նույն օրը տեխնիկական անձնագիրը վերադարձրել է սեփականատիրոջը։ Վերջինս հայտնել է, որ բացակայում են նաև լիազորագիրն ու սեփականության վկայականը և խնդրել է դրանք նույնպես վերադարձնել։ Կրկին հեռախոսազրույց է ունեցել Դ. Սողոմոնյանի հետ։ Վերջինս հայտնել է, որ փաստաթղթերն իր մոտ են և կարող է ուղարկել տաքսի ավտոմեքենայով, քանի որ չի ցանկանում անձամբ հանդիպել։ Այդ օրը, ժամը 18։30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Սարյան փողոցում գտնվող փոստի մոտ իրեն անծանոթ տաքսու վարորդից ստացել է նշված փաստաթղթերը և վերադարձրել սեփականատիրոջը։
Այդ միջադեպերի հետ կապված հիշում է նաև, որ Մ. Նահապետյանն իրեն ասել է` «այսինչ տեղում թղթապանակ է դրված եղել, որը չկա»։ Լևոնը և Տիգրանը հեռախոսազանգերին չեն պատասխանել, նրանց հեռախոսներն անջատված են եղել։ Այդ պատճառով Դավիթի հետ է կապնվել։
Մարդոյաններից տեղեկանալով, որ գրավատան փաստաթղթերը վերացվել են, իսկ իրացման շրջանառության ծավալը պարունակող ծրագիրը գողացվել է` Դ. Սողոմոնյանի հետ տեղի ունեցած զրույցի ընթացքում նրան հորդորել է փաստաթղթերի և նշված ծրագրի բացակայության պատճառով առաջացած խնդիրները լուծել Մարդոյանների հետ` հաշվի առնելով, որ բարեկամներ են։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 3, գ.թ. 253-255/
Վկա Մարինե Կարապետի Մարտիրոսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ «Նիսան Մարչ» մակնիշի «34 UM 063» պետհամարանիշի ավտոմեքենան վերցնելիս` դրա փաստաթղթերը չեն եղել, սակայն օրեր անց դրանք վերադարձրել են իրեն։
Երբ փաստաթղթերը վերադարձնելու պահանջով դիմել է ընկերության նոր տնօրինությանը` վերջիններիցս իմացել է, որ նախկին աշխատողները հափշտակել են մի շարք փաստաթղթեր, որոնց մեջ ըստ երևույթին գտնվել են իր ավտոմեքենայի փաստաթղթերը։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 4, գ.թ. 80-81/
Վկա «Սեյվր» ՍՊԸ-ի նախկին հաշվապահ Մանկուհի Մանուկի Նահապետյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ նշված ընկերության գանձապահը հանդիսացել է Լևոն Սողոմոնյանը և միայն նա է տիրապետել դրամարկղի դրամական միջոցների իրական և հաշվապահական ցուցանիշներին։ Այդ պատճառով էլ, երբ 2014թ. հուլիսի 08-ին «Սերվա պլյուս» ՍՊԸ-ի հաշվապահ Աննա Սարգսյանը զանգահարել և հարցրել է դրամարկղի մնացորդի մասին` ինքը զանգահարել է Լ. Սողոմոնյանին և նրանից իմացել, որ դրամարկղում առկա է 1.400.000 ՀՀ դրամ գումար։ Այդ մասին հայտնել է Ա. Սարգսյանին։ Դրամարկղն իր մեջ կրող բունկերի բանալին եղել է Լ. Սողոմոնյանի մոտ և կանխիկ դրամին հասանելիություն ունեցել է նա, իսկ նրա արձակուրդում գտնվելու ժամանակ նաև Տիգրան Սողոմոնյանը։ Երբեք չի տեսել, որ գրավատան դուռը բացեն Սերգեյ կամ Վահե Մարդոյանները, իսկ ընկերության գործունեությունն ամփոփող «գրավատուն» ծրագրին տիրապետել են ինքը, Լևոն և Տիգրան Սողոմոնյանները։
Երբ վերջին անգամ գտնվել է ընկերության գրասենյակում` այդտեղ ամեն ինչ, այդ թվում` դրամարկղի գիրքը և տեսագրող սարքը գտնվել են իրենց տեղում։ Չի հիշում, թե դրամարկղի մնացորդը որքան է եղել։ Երբ ընկերության նոր տնօրեն Վ. Մարդոյանի ձևավորած հանձնաժողովի կազմում մասնակցել է գրավատան գրասենյակի և պահեստների այցելությանն անձամբ կամ իր ասելով` Վ. Մարդոյանի միջոցով, անջատել են անվտանգության համակարգը, քանի որ ներկաներից ոչ ոք չի իմացել դրա ծածկագիրը։ Գրավատանն ականատես է եղել գումարի, դրամարկղային գրքի և այլ հաշվապահական փաստաթղթերի, տեսագրող սարքի բացակայությանը, իսկ «գրավատուն» ծրագիրը եղել է ջնջված։
«Դրամարկղի գիրք-2»-ը 2011 թվականին ինքն անձամբ է տարել ՀՀ կառավարությանն առընթեր հարկային պետական ծառայության Կենտրոնի հարկային տեսչություն, որտեղ այն համարակալել, կարել և հաշվառման են վերցրել։
«Սեյվր» ՍՊԸ-ում աշխատել է մինչև 2014թ. դեկտեմբերի 26-ը, այդտեղ աշխատանքի է ընդունվել 2010 թվականին։ ՍՊԸ-ի տնօրենը եղել է Լ. Սողոմոնյանը։ Ինքը «Սեյվր» ՍՊԸ-ից գումար չի յուրացրել։ Մինչև իր արձակուրդ գնալը` 2014թ. օգոստոսը, ամեն ինչ տեղում է եղել։ Նույն համարի տակ ձևակերպված, փոխառության երկու պայմանագրերի առկայությունը կարող է պատճառաբանել հետևյալ կերպ` այդ 24.000.000 և 1.000.000 ՀՀ դրամ գումարների պայմանագրերի մասին Լևոնն իրեն ասել է, որ մեկն իրեն «գցել» է։ Այդ պատճառով էլ գրել է մյուսը։
Գրավատնից գողության դեպք չի եղել։
Փաստաթղթերը չի համարակալել, քանի որ դա իր աշխատանքայի ոճն է եղել, մեկ- երկու օր հավաքել է և նոր համարակալել։ Չի կարող պատասխանել, թե ինչպես է եղել, որ որոշ փաստաթղթեր ընդհանրապես չեն համարակալվել և ամսաթվերը չեն դրվել։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 128-129, հատոր 4, գ.թ. 250-254, 272, հատոր 5, գ.թ. 210, 225-227, հատոր 6, գ.թ. 96/
Դատահաշվապահական փորձաքննության փորձագետի թիվ 15-0516 եզրակացությամբ, որի համաձայն`
«Նախաձեռնողի կողմից առաջադրված՝ ««Սեյվր» ՍՊԸ գրավատանը 2009 թվականից սկսած որքան փոխառություններ են տրամադրվել և դրանց հետ կապված որքան վարկավորում է կատարվել։» հարցի շրջանակներում կատարված վերլուծությունից ու հաշվարկներից երևում է, որ.
ա/ «Սեյվր» ՍՊ ընկե¬րութ¬յուն գրավատան դրամարկղ 02.05.2009թ.-ից մինչև 20.06.2014թ.-ը ընկած ժամանակահատվածում, Սերգեյ Մարդոյանի կողմից որպես ներգրավված միջոցներ՝ փոխառության պայմա¬նագրերի հիման վրա մուտքագրվել է փոխատվության միջոցներ՝ 434.971.691 դրամ գումարի չափով։
բ/ Մուտքագրված 434.971.691 դրամ գումարի փոխատվության միջոցներից գրավատան գործունեության իրականացման նպատակով ընկերության դրամարկղից ելքագրվել են դրամական միջոցներ, թե տրամադրված վարկերի դիմաց և թե ընկերության կողմից կատարված համապատասխան ծախսերի դիմաց։ Հարկ է նշել, որ յուրաքանչյուր ամսվա դրությամբ 01.05.2009թ.-ից մինչև 31.08.2014թ.-ը ընկած ժամանակահատվածում գրավա¬տան կողմից տրամադրված վարկի գումարի չափը յուրաքանչյուր օրվա դրությամբ արտա¬ցոլված է «Սեյվր» ՍՊ ընկերություն գրավատան կողմից կազմված և ՀՀ կենտրոնական բանկ ներ¬կայացված «Վարկային միջոցների ընդհանուր ծավալի, տեղաբաշխված վար¬կերի, գրա¬¬¬վի առարկաների և ի պահ ընդունված գույքի գնահատված արժեքի, ներգրավված միջոց¬ների՝ յուրաքանչյուր օրվա վերջի դրությամբ մնացորդի վերաբերյալ» Ձև 1 ամսական հաշ¬վե¬տվությունում, իսկ 31.08.2014թ.-ի դրությամբ տրամադրված վարկերի ընդհանուր գումարի մնացորդը կազմել է՝ 91.774.000 դրամ, իսկ ներգրավված միջոցների, այսինքն վարկի ընդհանուր ծավալի մնացորդը կազմել է` 220.878.000 դրամ։
1. Նախաձեռնողի կողմից առաջադրված՝ «Գրավատանը ժամկետանց պարտավորություններ կան, թե ոչ, գրավի իրացում եղել է, թե ոչ, եթե այո, ապա գումարը մուտք եղել է դրամարկղ, թե ոչ։» հարցի շրջանակներում կատարված վերլուծությունից ու հաշվարկներից երևում է, որ.
ա/ «Տեղաբաշխված վարկերի և այլ ակ¬տիվ¬ների, սեփական ու ներգրավ¬ված միջոցների և այլ պարտավորությունների, ինչպես նաև գրավի առարկաների վերա-բերյալ» Ձև 2 եռամսյակային հաշ¬վե¬տվությունում արտա¬ցոլված տվյալների համաձայն գրա¬վա¬տան կողմից 31.12.2009թ., 31.03.2010թ., 30.06.2010թ. և 30.09.2010թ. դրությամբ առկա են ժամկետանց պարտա¬վորություններ համապատասխանաբար՝ 6101000 դրամ, 15978000 դրամ, 10999000 դրամ և 4724000 դրամ գումարի չափով։ Հարկ է նշել, որ այլ պարտավորությունների գծով ընկերությունը չվճար¬ված պարտավորություններ չունի։
բ/ «ԱԿՍՈՆ» ապրանքա-հումքային բորսայի միջոցով 25.11.2014 - 10.03.2015թթ. ընկած ժամանակա¬հատվածում, գործարքի վկայագրերի համաձայն իրացվել է 97.192.413 (25.11.2009թ., 071, 16000 + 14.12.2009թ., 073, 47000 + 10.03.2010թ., 16, 1600000 + 18.05.2010թ., 63/1, 834000 + 21.05.2010թ., 65, 236000 + 24.06.2010թ., 83, 3186820 + 24.06.2010թ., 84, 1488240 + 06.07.2010թ., 88, 26560 + 08.07.2010թ., 89, 20000 + 10.09.2010թ., 120, 60000 + 06.10.2010թ., 134, 40000 + 13.10.2010թ., 141, 160000 + 29.12.2010թ., 197, 453200 + 29.12.2010թ., 198, 73645 + 15.03.2011թ., 34, 2495000 + 20.04.2011թ., 70, 4850000 + 19.05.2011թ., 109, 3685088 + 08.07.2011թ., 159, 3000000 + 17.09.2011թ., 223, 3000000 + 08.11.2011թ., 268, 1350000 + 20.02.2012թ., 27, 3650000 + 05.06.2012թ., 105, 2500000 + 19.07.2012թ., 149, 3215940 + 19.02.2013թ., 31, 1093000 + 02.04.2013թ., 67, 2100000 + 16.04.2013թ., 80, 4329000 + 07.10.2013թ., 192, 1728400 + 12.11.2013թ., 217, 4000000 + 22.11.2013թ., 225, 5200000 + 13.02.2014թ., 17, 4650000 + 20.03.2014թ., 41, 5000000 + 05.05.2014թ., 58, 5330000 + 16.06.2014թ., 83, 735000 + 26.06.2014թ., 99, 1400000 + 15.08.2014թ., 133/1, 3724000 + 21.08.2014թ., 137, 6785000 + 07.11.2014թ., 279, 2905000 + 28.11.2014թ., 313, 7453000 + 10.02.2015թ., 24, 3800000 + 10.03.2015թ., 55, 972520) դրամ գու-մա¬րի «Սեյվր» ՍՊ ընկե¬րութ¬յուն գրավատան կողմից տրամադրված և չմարված ու ժամկետանց վարկերի դիմաց գրավադրված գույք։
գ/ «Սեյվր» ՍՊ ընկե¬րութ¬յուն գրավատան 02.05.2009-30.11.2011թթ. ընկած ժամա¬նա-կա¬հատվածում իրացված գրավի առարկայի 97.192.413 դրամ գումարից՝ ընկերության դրամարկղի գրքում կամ դրամարկղի գրքին փո¬խա¬րի¬նող հաշվե¬տվու¬թյունում գրանցվել է, տվյալ դեպքում դրամարկղ մուտքագրվել է՝ 64.608.228 (դրա¬մարկղ՝ 31332888 + հաշվե¬տվու¬¬թյուն՝ 33275340) դրամ գումար, իսկ 32.584.185 (դրամարկղի մուտքի օրդեր՝ 972520 + չգրանց¬ված՝ 31611665) դրամ գումարի չափով գրանցումներ չեն կատարվել, այդ թվում.
/դրամ/
Գործարքի վկայագրի ամսաթիվ Դրամարկղի գրքի գրանցման կամ դրամարկղի վիճակի հաշվետության ամսաթիվ Գործարքի վկայագրի համար Գործարքի վկայագրի գումար
24.06.2010 24.06.2010 84 1488240
06.07.2010 06.07.2010 88 26560
08.07.2010 08.07.2010 89 20000
10.09.2010 10.09.2010 120 60000
06.10.2010 06.10.2010 134 40000
13.10.2010 13.10.2010 141 160000
15.03.2011 15.03.2011 34 2495000
20.04.2011 20.04.2011 70 4850000
19.05.2011 19.05.2011 109 3685088
08.07.2011 08.07.2011 159 3000000
08.11.2011 08.11.2011 268 1350000
20.02.2012 20.02.2012 27 3650000
05.06.2012 05.06.2012 105 2500000
19.07.2012 19.07.2012 149 3215940
19.02.2013 19.02.2013 31 1093000
02.04.2013 02.04.2013 67 2100000
16.04.2013 16.04.2013 80 4329000
07.10.2013 07.10.2013 192 1728400
22.11.2013 22.11.2013 225 5200000
20.03.2014 20.03.2014 41 5000000
16.06.2014 16.06.2014 83 735000
15.08.2014 15.08.2014 133/1 3724000
07.11.2014 07.11.2014 279 2905000
28.11.2014 28.11.2014 313 7453000
10.02.2015 10.02.2015 24 3800000
Ընդամենը 64.608.228
/դրամ/
Գործարքի վկայագրի
Ամսաթիվ Համար Գումար
25.11.2009 71 16000
14.12.2009 73 47000
10.03.2010 16 1600000
18.05.2010 63/1 834000
21.05.2010 65 236000
24.06.2010 83 3186820
29.12.2010 197 453200
29.12.2010 198 73645
17.09.2011 223 3000000
12.11.2013 217 4000000
13.02.2014 17 4650000
05.05.2014 58 5330000
26.06.2014 99 1400000
21.08.2014 137 6785000
10.03.2015 55 972520
Ընդամենը 32.584.185
2. Նախաձեռնողի կողմից առաջադրված՝ «Ստուգմամբ դրամարկղի պակասորդ հայտնաբերվել է, թե ոչ, եթե այո, ապա պակա¬սորդը հիմնավորված է փաստաթղթերով, թե ոչ, որն է պակասորդի առաջացման ժամանակահատվածը և փաստաթղթերով ով է նյութական վնասի պատաս¬խանա¬տուն։» հարցի շրջանակներում կատարված վերլուծությունից ու հաշվարկներից, ինչպես նաև նույնաբովանդակ տվյալների համադրումից երևում է, որ «Սեյվր» ՍՊ ընկերություն գրավատան դրամարկղի կանխիկ գումարի պակասորդը կազմում է՝ 161.908.385 [ըստ Ձև 1 հաշվետվության 01.09.2014թ. դրությամբ դրամական միջոցների մնացորդ՝ 135210000 – ըստ Ձև 2 հաշվետվության 01.07.2014թ. դրությամբ բանկային հաշիվներում դրամական միջոցների մնացորդ՝ 2356000 – ըստ Ձև 2 հաշվետվության 01.07.2014թ.-ի դրությամբ հաշվարկման ենթակա շահաբաժին՝ 3529800 (11766000 x 30%) + «ԱԿՍՈՆ» ապրանքա-հումքային բորսայի միջոցով 25.11.2009-10.03.2015թթ. ընկած ժամանակա¬հատվածում իրացված, սակայն ընկերության դրամարկղ չմուտքագրված գումար՝ 32584185 (դրամարկղի մուտքի օրդեր՝ 972520 + չգրանց¬ված՝ 31611665)] դրամ։ Հարկ է նշել, որ սույն փորձաքննությանը տրամադրված «Սեյվր» ՍՊ ընկե¬րութ¬յուն գրավատան ղեկավարի 02.05.2009թ.-ի ամսաթվով հրամա¬նագրված թիվ 01 հրամանի համաձայն ընկերության գանձապահ է հանդիսացել ընկերութ¬յան տնօրեն Լևոն Սողոմոնյանը և 02.05.2009-12.01.2015թթ.-ն ընդգրկող ժամանա¬կահատ¬վածում տրված հրամաններում կատարված գրանցումների ուսումնասիրութ¬յունից երևում է, որ կազմակերպության գանձապահի պարտականությունները չի հանվել Լևոն Սողոմոնյանի վրայից և չի դրվել այլ աշխատակցի վրա։
3. «Սեյվր» ՍՊ ընկե¬րութ¬յուն գրավատան հաշվապահական հաշվառման անալիտիկ և սինթետիկ հաշվառման փաստաթղթերի ուսումնասիրությունից, սույն փորձաքննությանբ կատարված վերլուծությունից ու հաշվարկներից երևում է, որ «Սեյվր» ՍՊ ընկե¬րութ¬յան դրամարկղից, որպես դրամական միջոցներ անհիմն ելքեր չեն հիմնավորվել։ Հարկ է նշել, որ նախաձեռնողի կողմից 02.03.2015թ.-ի ամսաթվով դատահաշվապահական փորձա¬քննություն նշանակելու մասին որոշման «Պարզեցի» մասում արձանագրվածը՝ «…Վերջինս վարձակալել է 3 տարածք, որոնցից մեկը չի օգտա¬գործվում, սակայն վճար¬վում է ամսեկան 300.000 ՀՀ դրամ, որը վնաս է պատճառում ՍՊԸ-ին։…» որպես ընկերության կողմից իրականացված ձեռնարկատիրական գործունեության համար ոչ նպատակային ծախս հիմնավորված լինելու և դիտելու պայմաններում ընկերության կողմից դրամարկղի անհիմն ելքագրումները ամսեկան կտրվածքով կարող են կազմել շուրջ 300.000 դրամ, որը ենթակա է իրավական գնահատման։
4. «Վարկային միջոցների ընդհանուր ծավալի, տեղաբաշխված վարկերի, գրա¬¬¬վի առարկաների և ի պահ ընդունված գույքի գնահատված արժեքի, ներգրաված միջոց-ների՝ յուրաքանչյուր օրվա վերջի դրությամբ մնացորդի վերաբերյալ» Ձև 1 ամսական հաշ¬վե¬տվությունում արտացոլված տվյալների համաձայն, «Սեյվր» ՍՊ ընկերություն գրավատան տրամադրված վարկերի ընդհանուր գումարի մնացորդը 01.08.2014թ.-ի դրությամբ կազմել է՝ 114352000 դրամ, իսկ 01.09.2014թ.-ի դրությամբ՝ 91774000 դրամ։ Նշված տվյալների համադրման արդյունքում պարզվել է, որ «Սեյվր» ՍՊ ընկերություն գրավատան կողմից վարկերի տրամա¬դրումը 01.08.2014թ.-ի համեմատ 01.09.2014թ.-ի դրությամբ առավելագույնը նվազել է՝ 22.578.000 (01.08.2014թ.՝ 114352000 - 01.09.2014թ.՝ 91774000) դրամ գումարի չափով։
5. ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության պետի առաջին տեղակալի 17.09.2014 թվականի թիվ 7/6833 գրության համաձայն, ՀՀ կենտրոնական բանկի ֆինան-սա¬կան վերահսկողության վարչության վերստուգող խմբի աշխատակիցների կողմից 29.09.2014թ.-ից մինչև 01.10.2014թ.-ն ընկած ժամանակա¬հատ¬¬վածում`«Սեյվր» ՍՊ ընկերություն գրավատանը իրականացրած նպատակային ստուգումը կատարվել է փաստաթղթային ստուգման մեթոդի մեջ ներառված` փաստաթղթերի ստուգում ըստ ձևի, թվաբանական և նորմատիվային հետազոտման եղանակների կիրառմամբ։ Նման հետազոտման եղանակներով կատարված ստուգումը, սույն փորձա¬քննությամբ զուտ հաշվապահական և հարկային հաշվառման տեսանկյունից դիտվում է ընդունելի, որովհետև նման կարգով կատարված ստուգման արդյունքում կազմված հաշվետվությունում արձանագրվածը համապա¬տասխանում է նախաձեռնողի կողմից սույն փորձա¬քննու¬թյանը տրամադրված «Սեյվր» ՍՊ ընկերություն գրավատան վերաբերյալ թիվ 15134714 քրեական գործում, գրավատան հաշվետվություններում, փաստաթղթերում առկա փաստական տվյալների և «Սեյվր» ՍՊ ընկերություն գրավատան ստուգման ժամանակաշրջանին և ստուգմամբ արձանագրված դրվագներին վերա¬բերվող հաշվապահական ու հարկային հաշվառման, ինչպես նաև «Գրավատների և գրավատնային գործունեության մասին», «Սպառողական կրեդիտավորման մասին» ՀՀ օրենքների, ՀՀ կենտրոնական բանկի խորհրդի 12.09.2006թ.-ի թիվ 534-Ն որոշմամբ «Գրավատնային գործունեություն իրականացնող անձանց կողմից ներկայացվող հաշվետությունները, դրանց ձևերը և լրացման կարգը» հաստատելու մասին կարգի, ՀՀ Կենտրոնական բանկի կողմից հաստատաված նմանատիպ ոլորտներում գործող և ստուգման ակտում արձանագրված դրվագներին վերա¬բերվող նորմատիվ ակտերի պահանջներին։
6. Նախաձեռնողի կողմից առաջադրված՝ «Ստուգմամբ դրամարկղի պակասորդ հայտնաբերվել է, թե ոչ, եթե այո, ապա պակա¬սորդը հիմնավորված է փաստաթղթերով, թե ոչ, որն է պակասորդի առաջացման ժամանակահատվածը և փաստաթղթերով ով է նյութական վնասի պատաս¬խանա¬տուն։» հարցի շրջանակներում կատարված վերլու-ծությունից ու հաշվարկներից երևում է, որ «Սեյվր» ՍՊ ընկե¬րութ¬յուն գրավատան թիվ 3 դրամարկղային գրքում /հաստատված է Կենտրոնի ՀՏ-ի կողմից 01.10.2014թ. ամսաթվով, բաղկացած 100 թերթից/ կատարված գրանցումների համաձայն, Վ. Մարդոյանին տնօրեն նշանակելու օրվանից, տվյալ դեպքում 16.09.2014թ.-ից հետո ընկած ժամանակա¬հատ¬վածում «Սեյվր» ՍՊ ընկե¬րութ¬յուն գրավատան ձեռնարկատիրական գործունեության իրա¬կա¬նացման նպատակով ընկերության դրամարկղ կանխիկ ձևով Սերգեյ Մարդոյանի կողմ¬ից մուտքագրված գումարը կազմում է՝ 30.000.000 (31.10.2014թ. թերթ 2, դրամարկղի մուտքի օրդեր-11՝ 10000000 + 20.02.2015թ. թերթ 6, դրամարկղի մուտքի օրդեր-12՝ 20000000) դրամ։
(…)»։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 5, գ.թ. 103-145/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, ՀՀ Կենտրոնական բանկից ստացված մասնագիտական ստուգման 2014թ. հոկտեմբերի 24-ի հաշվետվությամբ, որի համաձայն` փոխառությունները գրավատանը ներգրավվել է միայն «Սեյվր» ՍՊԸ-ի կանոնադրական կապիտալում 70 տոկոս փայամասնություն ունեցող հիմնադիր Սերգեյ Մարդոյանից։ Վերջինիս կողմից գրավատանը ներդրվել է ընդհանուր 434.971.691 ՀՀ դրամ գումար, որից մարվել են 214.094.180 ՀՀ դրամ գումարի չափով փոխառության պայմանագրերը, իսկ գործող փոխառության պայմանագրերի ընդհանուր գումարը կազմում է 220.877.511 ՀՀ դրամ։ Համաձայն գրավատան կողմից ներկայացված ամսական հաշվետվության` 31.08.2014թ. դրությամբ գրավատանն առկա է 220.878.000 ՀՀ դրամ ներգրավված միջոցներ և 135.210.000 ՀՀ դրամ դրամարկղում առկա դրամական միջոցներ, իսկ գրավատան կողմից տրամադրված վարկերի ընդհանուր գումարը կազմում է 91.774.000 ՀՀ դրամ։ Ըստ ստուգման հաշվետվության` 08.07.2014թ.-ի դրությամբ դրամարկղի դրամական միջոցների մնացորդը կազմում է 56.866.000 ՀՀ դրամ։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 138-210/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, «Սեյվր» ՍՊԸ-ի` Երևան քաղաքի Ե. Կողբացու փողոցի թիվ 42 շենքի թիվ 55 բնակարան հասցեում գտնվող գրասենյակ այցելելու կապակցությամբ 2014թ. սեպտեմբերի 24-ին կազմված թիվ 1 արձանագրությամբ, հանձնաժողովի աշխատանքները նկարահանած տեսաձայնագրությամբ, այդ տեսաձայնագրությունը զննության ենթարկելու մասին 2015թ. հունվարի 30-ի արձանագրությամբ, որոնց համաձայն` 2014թ. սեպտեմբերի 24-ի դրությամբ ընկերության գրասենյակից դրամարկղի կանխիկ գումարը, 2014թ. ապրիլի 30-ից մինչև 2014թ. սեպտեմբերի 24-ը դրամարկղի մուտքի և ելքի օրդերները, 2014թ. հունիսի 30-ից հետո կնքված և մարված բոլոր պայմանագրերը, բոլոր փոխառության պայմանագրերը, «Դրամարկղային գիրք-2»-ը, մուտքը և ներսի տարածքը նկարահանող և տեսագրող սարքի ձայնագրման և պահպանման համակարգը բացակայել են, ինպես նաև «գրավատուն» ծրագիրը ոչնչացվել է։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 93-95, հատոր 2, գ.թ. 87-90/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, Լ. Սողոմոնյանի` «Հայտարարություն» վերտառություն ունեցող գրությամբ, որի համաձայն` Լ. Սողոմոնյանը 2014թ. օգոստոսին ՀՀ ԱՆ դատական ակտերի հարկադիր կատարումն ապահովող ծառայությունում հայտարարություն է տվել այն մասին, որ «Սեյվր» ՍՊԸ-ի դրամարկղային գիրքը և հաշվապահական փաստաթղթերը գտնվում են ընկերության հաշվապահ Մանկուհի Նահապետյանի մոտ։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 121-122/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, 2015թ. փետրվարի 02-ին Ս. Մարդոյանի կողմից ներկայացված փաստաթղթերի պատճեններով և դրանք զննության ենթարկելու մասին 2015թ. սեպտեմբերի 10-ի արձանագրությամբ, որոնց համաձայն` Ս. Մարդոյանը բազմիցս գրավոր նամակներ է հղել Լ. Սողոմոնյանին` ընկերությունում ստուգում (աուդիտ) անցկացնելու, ընկերության փաստաթղթերն իրեն տրամադրելու, արտահերթ ժողով հրավիրելու և այլնի մասին, սակայն Լ. Սողոմոնյանի կողմից այդ ուղղությամբ գործողություններ չեն կատարվել, երբեմն հրաժարվել են նամակները ստանալ։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 2, գ.թ. 132-155, հատոր 6, գ.թ. 21, 92-93/
Վարկային պայմանագրերի գրանցամատյանի զննություն կատարելու մասին 2015թ. օգոստոսի 26-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` 2014թ. հուլիսի 3-ից մինչև 2014թ. հոկտեմբերի 01-ն ընդհանուր առմամբ կնքվել են յոթ վարկային պայմանագրեր, իսկ 2014թ. միայն հունիս ամսին կնքվել են քսաներկու հատ պայմանագրեր։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 5, գ.թ. 215-218/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, դպրոցական տետրի թերթով և դպրոցական տետրի` առգրավում կատարելու մասին 2015թ. սեպտեմբերի 23-ի արձանագրությամբ, որոնց համաձայն Լևոն Սողոմոնյանը 2011թ. մարտի 11-ին Սերգեյ Մարդոյանից ստացել է 1.000.000 ՀՀ դրամ գումար։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 5, գ.թ. 239, հատոր 6, գ.թ. 43, 90-91/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, «11.03.11թ.» ամսաթվով թվագրված, առանց համարակալման դրամարկղի մուտքի օրդերով, այդ օրդերը և «Դրամարկղի գիրք-1»-ը զննության ենթարկելու մասին 2015թ. հոկտեմբերի 22-ի արձանագրություններով, որոնց համաձայն` ընկերության հաշվապահական փաստաթղթերում և դրամարկղային գրքում առկա հմ. 31 պայմանագրի վերաբերյալ նշումը և համապատասխան օրդերը թվագրված է ոչ թե «11.03.2011թ.» ամսաթվով, որում փոխառության գումարը նշված է 1.000.000 ՀՀ դրամ, այլ` «28.03.2011թ». ամսաթվով և վերաբերում է «23.411.870» ՀՀ դրամ փոխառության գումարին։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 5, գ.թ. 240, հատոր 6, գ.թ. 88, 89, 90-91/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, «ԱրմենՏել» փակ բաժնետիրական ընկերությունից ստացված, հեռախոսային զանգերի վերծանումները զննության ենթարկելու մասին 2015թ. հոկտեմբերի 22-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` Լևոն Սողոմոնյանի կողմից օգտագործված 091-31-13-63 հեռախոսահամարը 2014թ. սեպտեմբերի 16-ի ժամը 21։13-ից մինչև 2014թ. սեպտեմբերի 17-ի ժամը 09։45-ը, 2014թ. սեպտեմբերի 17-ի ժամը 18։12-ից մինչև 2014թ. սեպտեմբերի 18-ի ժամը 08։36-ը, ինչպես նաև 2014թ. սեպտեմբերի 18-ի ժամը 20։08-ին սպասարկվել է «Սեյվր» ՍՊԸ-ի գրավատան /ք. Երևան, Ե. Կողբացու փողոցի թիվ 42 շենքի թիվ 55 բնակարան/ հասցեն սպասարկող, Երևան քաղաքի Ե. Կողբացու փողոցի թիվ 75 հասցեում տեղակայված ալեհավաք-կայանի կողմից։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 6, գ.թ. 87, 94-95/
Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել, նախաքննության ընթացքում հրաժարվել է ցուցմունքներ տալուց և հարցերին պատասխանելուց։
Հարցաքննվելով որպես կասկածյալ` 2015թ. հունվարի 31-ին նա ցուցմունք է տվել այն մասին, որ «Սեյվր» ՍՊԸ-ին պատկանող ամբողջ գումարը եղել է ընկերության տարածքում գտնվող չհրկիզվող պահարանում և վերջին անգամ, երբ ինքն այնտեղ է գտնվել` գումարները եղել են տեղում։ Երկաթյա պահարանները պատկանել են Ս. Մարդոյանին և նրա նախաձեռնությամբ են բերվել ՍՊԸ-ի տարածք։ Դրանց բանալիները գտնվել են Ս. Մարդոյանի մոտ և նա է իրեն տվել բանալիների կրկնօրինակները։ Նշված ընկերության գլխավոր մուտքի դուռը փոխվելուց, ինչպես նաև բունկեր կազմակերպելուց հետո, այդ դռների բանալիների կրկնօրինակներն ինքն անձամբ հանձնել է Ս. Մարդոյանին, իսկ ընկերության անվտանգության համակարգը տեղադրելուց հետո ծածկագիրը որոշել է Ս. Մարդոյանի որդի Վ. Մարդոյանը։ Եթե ՍՊԸ-ի տարածքում բացակայում է գումարը և գողության հետքեր չկան, ապա այդ գումարները հնարավոր է հափշտակվել են Ս. Մարդոյանի կողմից։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 2, գ.թ. 98-99/
Ս. Մարդոյանի հետ առերես հարցաքննվելիս` Լ. Սողոմոնյանը հրաժարվել է ցուցմունք տալ և պատասխանել հարցերին։
/հատոր 2, գ.թ. 103-105/
Դատարանում որպես ամբաստանյալ հարցաքննվելիս` Լ. Սողոմոնյանը հերքել է իրեն վերագրվող արարքները կատարելը և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2009 թվականին ինքը և Ս. Մարդոյանը որոշել են զբաղվել գրավատնային գործունեությամբ։ Իրենք դիմել են պետական ռեգիստրի տարածքային ստորաբաժանմանը, որը նախապատրասել է ամբողջ փաթեթը։ Գրավատնային գործունեությունը սկսվել է կազմակերպվել 2009թ. մայիսից։ Այդ ամբողջ ընթացքում, մինչև 2014 թվականը, չհաշված որոշակի տարաձանություններ` կապված իր և Ս. Մարդոյանի հարաբերությունների հետ, որոնք ավելի շուտ կրել են անձնական բնույթ, ամեն ինչ կարծես թե ընթացել է նորմալ` ի տարբերություն այն փաստերի, երբ Ս. Մարդոյանը փորձել է ներխուժել գործունեության բնականոն աշխատանքի մեջ։ Դրա հետևանքը դարձել է այն, որ տարվա կտրվածքով գրավատունը կրել է բավականին կորուստներ` շահույթի տեսքով։ Մասնավորապես` 2013 թվականին Ս. Մարդոյանն անհիմն վիճաբանության մեջ է մտել վարձակալված տարածքի սեփականատիրոջ հետ, որտեղ կանգնել են ավտոմեքենաները։ Վիճաբանությունից հետո Ս. Մարդոյանն իրեն պարտադրել է գտնել նոր տարածք և ավտոմեքենաները տեղափոխել այդտեղ։ Արդյունքում իրենք գտել են նոր տարածք, որի վարձավճարը երկու անգամ ավելի բարձր է եղել, քան նախորդ վարձակալած տարածքի վարձավճարը, որից հետո 40 հատ ավտոմեքենա են տեղափոխել նոր տարածք։ Նախկին սեփականատիրոջ հետ ընկել են դատական քաշքշուկների մեջ։ Վերջինս պարտադրել է, որ ըստ գործող պայմանագրի` իրենք վճարեին ևս երեք ամսվա գումար։ Ունեցել են պաշտպան և տարվա կտրվածքով զուտ շահույթից կորցրել են մոտ 6.000.000 ՀՀ դրամ։ Ինքն իր դժգոհությունը հայտնել է Ս. Մարդոյանին` ասելով, որ դա հետևանք է նրա անհասկանալի սկզբունքների, որը բերել է նման կորստի։
Երկրորդ դեպքը տեղի է ունեցել այն ժամանակ, երբ իր համար տարածք ձեռք բերելու նպատակով Ս. Մարդոյանը պահանջել է գրավատնից շուրջ 13.000.000 ՀՀ դրամ, նախատեսել է իր համար կազմակերպել ինչ-որ դարպասների արտադրություն, որից հետո, 2014թ.-ին, երբ արդեն այդ տարածքը պատրաստ է եղել` իրեն ասել է, որ այժմ պետք է 2-րդ տարածքից ավտոմեքենաները տեղափոխեն այդ տարածք։ Նրա տարածքի մակերեսը շուրջ երկու անգամ փոքր է եղել, քան իրենք վարձակալել են, այսինքն` ամբողջ ավտոմեքենաները չէին կարող այնտեղ տեղավորվել։ Բայց հաշվի առնելով, որ Ս. Մարդոյանն իր մորեղբայրն է և տարիքով իրենից մեծ է` ինքն առանձնապես չի դիմադրել նրա կայացրած որոշմանը։ Իր կարծիքով բավականին զարմանալի է այն փաստը, որ երբ իրենք նոտարական գրասենյակում ձևակերպել են վարձակալության պայմանագիրը` պարզվել է, որ դա լրացուցիչ անհարմարություններ է ստեղծում գրավատան համար, քանի որ մի տարածքը գտնվում է Նորքի զանգվածում, մյուսը` Զեյթունում։ Բացի այդ վարձակալման գումարը 100.000 դրամով ավելին է եղել, քան ինքը նախկինում վարձակալել է։ Այդ հանգամանքն անմիջական ազդեցություն է ունեցել շահույթի` իր անձնական շահաբաժնի, ինչու չէ` նաև Մարդոյանի շահաբաժի վրա։ Երկրորդ տարածքի պայմանագիրը կնքելուց հետո ինքը գտել է այն կազմակերպությունը, ով պետք է անվտանգության համակարգն անցկացներ, քանի որ յուրաքանչյուր տարածք օգտագործելուց առաջ, պարտավոր էր նախ դա գրանցել Կենտրոնական բանկում, իսկ այդտեղ գրանցելուց առաջ` պետք է տեղադրված լիներ ազդանշանային համակարգ, հակահրդեհային համակարգ և այլն։ Այդ գործընթացը ձգձգվել է` կապված տվյալ հիմնարկի ծանրաբեռնվածության հետ, որի աշխատակիցները եկել, աշխատանքների մի մասը կատարել են, այնուհետև անավարտ աշխատանքներ են ունեցել և գնացել են` հետագայում գալու պայմանով։ Շուրջ մեկ ամիս անց Ս. Մարդոյանը զանգահարել է ձեռքի հեռախոսին և հայտնել, որ համակարգը դեռևս տեղադրված չէ, ավտոմեքենաները տեղափոխված չեն նրա մոտ։ Ինքն ասել է, որ իրեն դա չի հետաքրքրում, բայց եթե ինքն ունի կնքած պայմանագիր Մարդոյանի հետ, ուրեմն պարտավորվում է կատարել 300.000 ՀՀ դրամի վճարումները։ Ինքն ասել է, որ նույնիսկ, համաձայն նույն պայմանագրի ինքը չպետք է կատարի վճարումներ` մինչև չօգտագործի իր տարածքը։ Այդ ժամանակ, Մարդոյանն իրեն հայտնել է, որ պետք է գտնի այլ աշխատանք և չպետք է լինի տնօրեն։ Ինքն ուշադրություն չի դարձրել նրա ասածի վրա, բայց հասկացել է, որ իրենց հարաբերությունները հասել են կիզակետին։ Այդ վերջին խոսակցությունից մոտ մեկ շաբաթ անց, երբ ինքը գտնվել է նույն գրավատան տարածքի մուտքի` իր ընկերոջ տանը` զանգահարել է իր որդին և ասել է, որ Ս. Մարդոյանն ուղարկել է Վ. Մարդոյանին և Աննային։ Մինչ այդ, Տիգրանն իրեն զանգահարել է և հարցրել, թե ինչքան գումար կարող են տրամադրել մորաքրոջ տղային, որը Ս. Մարդոյանից պարտքով գումար է ուզել։ Ինքն ասել է, որ իրենք կարող են տրամադրել 1.400.000 ՀՀ դրամ։ Ինքը նկատի չի ունեցել, թե ինչքան գումար կա գրավատանը, այլ` թե ինչքան գումար ինքը կարող է տրամադրել։ Քիչ անց իրեն զանգահարել է հաշվապահ Մանկուհի Նահապետյանը և նույն հարցն է տվել իրեն։ Իր հարցին նա պատասխանել է, որ իրեն զանգահարել է Ս. Մարդոյանի հաշվապահ Աննա Սարգսյանը և նույն հարցն է տվել` ինչքան գումար կա դրամարկղում։ Ինքը զարմացել է, թե ինչու է զանգահարել Աննա Սարգսյանն այլ ոչ թե Ս. Մարդոյանը և ինչու են զանգահարում Մանկուհուն կամ Տիգրանին, այլ ոչ թե իրեն։ Դրանից հետո ևս մի քանի րոպե անց իրեն զանգահարել է իր տղան և ասել, որ Վահեն և Աննան եկել են գրավատուն, դուռը փակ է և ինքը գնում է այնտեղ։ Նրան ասել է, որ ինքն էլ է գնում գրավատուն։ Հարևանի տնից իջել և մտել է գրավատուն։ 1-2 րոպե անց, իրենից հետո գրավատուն են մտել Վ. Մարդոյանը, Ս. Մարդոյանը, Ա. Սարգսյանը և իր մորաքրոջ որդին։ Ներս մտնելուն պես Ս. Մարդոյանն իրենից պահանջել է հանձնել գործերը, բանալիները և հեռանալ գրավատնից։ Ինքը Ս. Մարդոյանին պատասխանել է, որ դա չի կարող լինել, նա չի կարող իրեն հեռացնել, քանի որ ի շնորհիվ իրեն և իր աշխատանքի` կազմավորվել է մի հիմնարկ, որը տարեկան տալիս է 40.000.000 ՀՀ դրամ գումարի եկամուտ և դա դեռ աճողական է։ Բացի այդ, երբ որ Ս. Մարդոյանն իրեն հայտարարել է, որ ինքը գտնի աշխատանք և այդ օրվանից ինքը չի աշխատելու` այդ ժամանակ ուսումնասիրել է հիմնարկի կանոնադրությունը և գտել է, որ Ս. Մարդոյանը չունի հնարավորություն` իրեն հեռացնելու տնօրինությունից, քանի որ նրան չի հերիքում 5 տոկոս ձայներ։ Ս. Մարդոյանը պետք է ունենար 75 տոկոս բաժնեմաս, սակայն ուներ 70 տոկոս։ Ընդ որում դա պատահական է հայտնաբերվել, ոչ ոք այդ ուղղությամբ չի աշխատել, որ նման հարաբերությունով տոկոսադրույք կազմի։ Այդ փաստաթղթերը կազմվել է պետական ռեգիստրում, իսկ ինքը և Ս. Մարդոյանն ընդամենը գնացել և ստորագրել են։ Մինչև այդ օրը ոչ մեկը չի խորացել նման հարցերում։ Դրանից հետո Ս. Մարդոյանը, Վահեն և Արտակ Վարդանյանը հեռացել են։ Դա շատ լարված իրավիճակ է եղել։ Այնուհետև սկսվել է շփումը բարեկամների միջոցով, իսկ հետագայում` պաշտպանների։ Ոչ մի անմիջական կապ Ս. Մարդոյանի հետ ինքը չի ունեցել։ Ինքն իմացել է, որ Ս. Մարդոյանը քաղաքացիական հայցով դիմել է դատարան` պահանջելով «ՍԵՅՎՐ» ՍՊԸ-ից 45.000.000 ՀՀ դրամ։ Հաշվապահին ասել է, որ նա հաշվի, թե ինչքան գումար իրենք ունեն վերադարձնելու Ս. Մարդոյանին` համաձայն նախկինում կնքված փոխառության պայմանագրերի, որոնք բոլորը երեք տարի ժամկետով են եղել։ Մ. Նահապետյանը հաշվել է և պարզվել է, որ այդ օրվա դրությամբ շուրջ 24.000.000 ՀՀ դրամ է եղել տրամադրելու, ստույգ թիվը չի հիշում։ Դրա համաձայն Ս. Մարդոյանին առաջարկել է աշխատանքային օրվա ցանկացած ժամի ներկայանալ գրավատուն և ստանալ այդ 24.000.000-ը, որի մասին գրություն է ուղարկել նրան։ Մեկ, երկու օր ոչ մի արձագանք չի եղել։ Այնուհետև դատական ակտերի հարկադիր կատարման ծառայությունից մի կին զանգահարել է իրեն և ասել, որ քաղաքացիական հայցի ապահովման համար անհրաժեշտ է դրամարկղի գրքով ներկայանալ հարկադիր կատարման ծառայություն։ Ինքն ասել է, որ հաշվապահը տեղում չէ, երբ որ գա` միասին կներկայանան։ Իրեն ասել են, որ այդ մասին դիմում գրի, որպեսզի իրենց կատարողական գործողությունները հետաձգելու հիմք ունենան։ Ինքն անմիջապես գնացել է հարկադիր կատարման ծառայություն, որտեղ թելադրել են գործում առկա տեղեկանքի բովանդակությունը։ Առանց որևէ հետին մտքի ինքն այդ տեղեկանքը գրել է։ Նույն տեղեկանքում իրեն ասել են նշել այն մասին, որ ինքը տեղյակ է դրամարկղից ելքերի արգելափակման մասին։ Այսինքն` բացի պարտադիր վճարումներից, ինքն իրավունք չի ունեցել վարկավորում կատարելու։ Տեղականքը գրելուց մի քանի օր հետո Ս. Մարդոյանի ներկայացուցիչը գնացել է գրավատուն, ցույց է տվել լիազորագիրը և ասել, որ եկել է 24.000.000-ի հետևից։ Ինքն ասել և գրավոր ներկայացրել է, որ իրենց դրամարկղն արգելափակված է։ Այնուհետև իրեն զանգահարել է ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնի հետաքննիչը, հայտել է, որ Ս. Մարդոյանը տվել է հայտարարություն 35.000.000 ՀՀ դրամ գումարի վերաբերյալ։ Այդ փաստը լուրջ չի ընդունել` մտածելով, որ ի վերջո եթե Մարդոյանն ունենա ինչ-որ կասկած, որի համար ինքը տեղիք չի տվել և նման հարց ոչ մի անգամ չի առաջացել` կգա, կզանգի և կպարզաբանի։ Դա տեղի չի ունեցել։ Բացի այդ տեղի է ունեցել այն, որ 2014թ. օգոստոսի 21-ին հարուցվել է քրեական գործ, սկսվել է նախաքննություն, որի ընթացքում ինքը տվել է ցուցմունք։ 2014թ. սեպտեմբերի 18-ին, երբ որ ինքն ուներ պարտադիր վճարում` կապված վարձակալված տարածքի հետ և դա պետք էր շատ շտապ անել, այդ օրն ինքն հաշվարկել է դրամարկղի մնացորդը, որն ինքն առնվազ շաբաթը երկու անգամ արել է։ Գնացել, բանկի միջոցով կատարել է այդ փոխանցումը։ Հստակ կարող է ասել, որ վերադարձել է գրավատուն արդեն իսկ երեկոյան ժամը 18։00-ից 19։00-ի սահմաններում և հայտնաբերել է, որ դուռը եռակցված է։ Միանգամից զանգահարել է պաշտպանին և ասել այդ մասին։ Հասկացել է, թե դա ով է արել։ Պաշտպանն իրեն ասել է, որ դուռը կոտրի և մտնի ներս։ Ինքը փորձել է նման բան անել, բայց զգացել է, որ ամբողջ դուռը կդառնա ոչ պիտանի, քանի որ թույլ, չինական արտադրության դուռ է եղել։ Այդ վիճակով թողել և հեռացել է։ Հաջորդ օրը պաշտպանն իրեն հայտնել է, որ ստացել է գրություն, որի համաձայն` գրավատան տնօրեն է նշանակվել Վահե Մարդոյանը։
Չհիկիզվող պահարանի, դռների և մուտքի դռան բանալիները Ս. Մարդոյանին տրամադրել է ինքը։ Այդ չհրկիզվող պահարանն ինքը ձեռք է բերել իր ընկերոջից, պատրաստել է կրկնօրինակ բանալի և բոլոր բանալիների հետ հանձել է Ս. Մարդոյանին։ Այդ թվում դուռը փոխելուց հետո, նոր դռան բանալին ևս տվել է Ս. Մարդոյանին։ Իր բացակայության պայմաններում Ս. Մարդոյանը հնարավորություն է ունեցել տարածք մուտք գործելու։ Ըստ իրենց կազմած արձանագրության` տարածքում մինչև ամսի 24-ը շարժ չի եղել։ Սեպտեմբերի 18-ից հետո գրավատան դրամարկղի գումարը եղել է 100.000.000-110.000.000 ՀՀ դրամ գումարի սահմաններում։ Դա եղել է առավոտյան, երբ որ ինքը հաշվել է դրամարկղի մնացորդը` համաձայն դրամարկղի գրքի և համաձայն գրավատան ծրագրի և դուրս է եկել։
Իր աշխատանքի ընթացքում գողության կամ ինչ-որ պակասորդ հայտնաբերելու դեպքեր չեն եղել։
Եթե դատարանը բավարարեր իրենց միջնորդությունը և նշանակեր կրկնակի դատահաշվապահական փորձաքննություն` ապա կպարզվեր, որ 100.000.000-ից 110.000.000–ը` դա այդ թիվն է։ Չի կարող լինել ուրիշ գումար։ Ինքն օգոստոսի 31-ի դրությամբ ներկայացրել է հաշվետվություն, որտեղ դրամարկղի մնացորդը նշել է 135.000.000, ուրիշ տեղից գումար չի կարող ավելանալ կամ պակասել։ Սեպտեմբերի 18-ի դրամարկղի մնացորդը կտարբերվեր օգոստոսի 31-ի դրությամբ եղած մնացորդից այն պարտադիր վճարների չափով, որը կատարվում է յուրաքանչյուր ամիս, մեկ էլ այն չափով, որ եթե տրամադրվել է վարկ ինչ-որ գրավատուի։ Այս պահին չի հիշում, բայց դա դժվար չէ հաշվել` պարզելու համար, թե սեպտեմբերի 18-ին ինչ մնացորդ է առկա եղել։
Այդ օրը, երբ որ Ս. Մարդոյանն իրենից հարցրել է դրամարկղի մնացորդի չափը` ինքը չի կարող ասել թե դրամարկղում ինչքան գումար է եղել։ Մարդոյանի կողմից իրեն պահանջ ներկայացվել է չհրկիզվող պահարանը բացելու համար։
Ինքը չի բացել դրամարկղը, քանի որ դա զուտ սկզբունքային հարց է եղել։
Դրամարկղի գիրքը գտնվել է գրավատանը։ Գրավատան բոլոր բանալիներն ինքն անձամբ հանձնել է Ս. Մարդոյանին։ 2014 թվականի հուլիսից, երբ իրենց մեջ սկսվել են լուրջ տարաձայնություններ` ինքը չի փորձել դռան կողպեք փոխել։
Ինքը ոչ ոքի չի մեղադրում գումար հափշտակելու մեջ, այլ միայն ասում է, որ իր վերջին անգամ գրավատանը գտնվելու ժամանակ դրամարկղում եղել է մոտ 100.000.000-110.000.000 ՀՀ դրամ գումար։ Իր համար, պարզ չէր, որ ՀՀ Կենտրոնական բանկի կողմից կատարվել է ստուգում, դրա արդյունքում մնացորդը եղել է որոշ գումար և այժմ այն չկա։ Դրանից հետո ինքը տնօրեն չի եղել, ուստի հաղորդում չի տվել։ Ինքը եթե պատկերացներ, որ այսօր, այս կարգավիճակում գտնվելու է դատարանում, ոչ թե այդ օրը, այլ ամսի 18-ին հաղորդում կտար այն մասին, որ դուռն ապօրինի փակվել է։ Եթե կատարվեր լրացուցիչ փորձաքննություն, հարցն օրակարգից դուրս կգար։ Չի կարող պատահել, որ ավտոմեքենան հանվի վաճառքի ու հետո չգրանցվի։ Դա առնվազն անհեթեթություն է։ Երբ որ ինքը հայտ է ներկայացնում բորսային, որ կատարվի վաճառք, ինքն օրինական փաստաթուղթ է կազմում, ստորագրում է, որ այդ ավտոմեքենան հանվում է վաճառքի։ Քաղաքացին, ով հայտնում է պատրաստակամություն գնել այդ ավտոմեքենան` գնում է բորսա, այնտեղ վճարում է վաճառքի գնի 3 % -ը։ Վաճառքի արձանագրությունով գալիս է գրավատուն, վճարում է մնացած գումարը, ինքը նրան տալիս է մի փաթեթ փաստաթուղթ, որով նա պետք է գնա պետավտոտեսչություն և վերաձևակերպի իր անունով այդ ավտոմեքենան։ Բոլոր այդ գումարները մուտքագրվել են դրամարկղի գրքում։ Ինչու փորձագետը դա չի տեսել կամ տեսել և չարամտորեն չի նշել` ինքը չի կարող դա նշել։ Միայն կարող է ասել և դատարանին ներկայացնել, որ չկա այդպիսի գումար, որ մուտքագրված չլինի։ Կա տարբերություն, որը կապված է 3%-ի հետ։ Կա օրվա տարբերություն` այսինքն քաղաքացին գնացել է բորսա ամսի 10-ին, եկել է իր մոտ ամսի 12-ին։ Հնարավոր չի լինի տարբերություն։ Եղել են շատ դեպքեր, երբ պետք է եղել այդ պահին գումար և ինքը զանգահարել է Ս. Մարդոյանին, ճշտել է` կա այդպիսի գումար։ Դրա պատճառներից հիմնականում եղել է այն, որ քաղաքացին ցանկացել է ավտոմեքենա գրավ դնի, ինքն ասել է, որ ներկայացնի տեղեկանք արգելափակման վերաբերյալ, գնացել գումար է վերցրել Ս. Մարդոյանից, հետո ինչ-ինչ պատճառներով, քաղաքացին չի եկել և չեն կազմել պայմանագիրը։ Այդ ժամանակ ինքը հետ է վերադարձրել գումարը Մարդոյանին` եթե մինչև այդ չի տեղեկացրել Կենտրոնական բանկին փոխառության վերաբերյալ։ Ինքը կարծում է, որ դա հերթական նմանատիպ դեպքն է եղել և Ս. Մարդոյանը պետք է ընդամենը պատռեր և գցեր մուտքի օրդերի կտրոնը, իր անձնական տետրի մեջ գրառում կատարեր հետ վերադարձի մասին, որը նա չի արել` մոռանալով։ Չի կարծում, որ դա միտում է եղել։ Ուրիշ բացատրություն կապված այդ մեկ միլիոնի հետ ինքը չի կարող տալ։ Ինքն այն մարդը չի, որ 1.000.000-ը վերցնի և չձևակերպի։ Միանշանակ պնդում է, որ այդ 1.000.000 ՀՀ դրամը չի յուրացվել։
Ընկերությունը հիմնադրելիս գումարը ներդրել է Ս. Մարդոյանը։ Ողջ գործունեության ընթացքում ինքը որևէ գումար չի ներդրել։ Հասկանալու համար, թե ինքն այդ ընկերության համար ինչ է արել, պետք է տեսնել, թե ամեն տարի ինչքան եկամուտ է ստացել այդ ընկերությունը։ Յուրաքանչյուր հիմնարկի աշխատանքի ցուցանիշը շահույթն է։ Այդ գրավատանը շահույթը եղել է աճող։
Ինքը Մանկուհի Նահապետյանին 2014թ. հուլիսի 8-ին դրամարկղի փաստացի մնացորդի մասին չի հայտնել, այլ հայտնել է այն գումարի մասին, որը կկարողանա տրամադրել Ս. Մարդոյանին։
Թե Ս. Մարդոյանը 2014թ. հուլիսի 8-ից մինչև սեպտեմբերի 24-ը քանի անգամ է պահանջել իրականացնել աուդիտ` չի կարող հիշել։ Ինքն անձամբ չի ստացել ոչ մի փաստաթուղթ, բայց իմացել է, որ իր բացակայության ընթացքում եկել են, պահանջել են, իսկ թե քանի անգամ` չի կարող հիշել։
Յուրաքանչյուր ժամանակահատվածում էլ եղել են դեպքեր, երբ ինքը հրաժարվել է վարկավորում իրականացնելուց` կապված ավտոմեքենայի տեխնիկական վիճակի և պահանջվող գումարի հետ։ Դա կրել է սովորական բնույթ, ինքը 10 ավտոմեքենայից մեկն է վերցրել։
Նույն ժամանակահատվածում վարկերի տրամադրման մնացորդը կազմել է շուրջ 100.000.000 ՀՀ դրամ։ Դա եղել է մինչ այդ էլ։ Ինքը չէր կարող զանգել քաղաքացուն և ասել` վարկդ մարի։ Եթե քաղաքացին եկել և վարկը մարել է` ուրեմն մարել է։
Իրեն նամակ չեն հանձնել, իսկ իր աշխատակիցը հրաժարվել է նամակ ստանալ այն պատճառով, որ ինքը տեղում չի եղել։
Նման աուդիտորական ստուգումներ իրենք կատարել են յուրաքանչյուր ամիս։ Իրենք ընդհանրապես չեն նայել` որ ամսաթվով է կազմվել փոխառության պայմանագիրը, որ ինքն էլ իմանար, թե ինչքան պետք է վերադարձնի։ Ս. Մարդոյանի խնդրանքով, բազմիցս նրան գումարներ են տրամադրվել, սակայն պատշաճ հաշվառում չի արվել, գումարի վերադարձի խնդիր չի առաջացել։ Եթե նման հարց լիներ իրենց մեջ կապված փոխառության գումարների վերադարձի հետ` Ս. Մարդոյանը հունիսի 30-ին չէր տրամադրի ևս 7.000.000 ՀՀ դրամ գումար փոխառությունով։ Այսինքն, մինչ այդ օրը խնդիր չի եղել։ Խնդիրն առաջացել է այն ժամանակ, երբ որ Մարդոյանն ասել է`«պետք է տաս 45.000.000 ՀՀ դրամ», իսկ ինքն ասել է, որ պետք է տա 24.000.000 ՀՀ դրամ։ Չի կարող հիշել, թե երբ է դա եղել։
Իր` Գորիսում գտնվելը եղել է նոյեմբեր ամսվա կեսերից սկսված և կրել է պարբերական բնույթ` կապված այն բուժման հետ, որն ինքը պետք է ստանար։
Իրենք մեկ անգամ են փորձել կուտակված գումարները պահել հաշվեհամարին, դա եղել է 2013թ. նոյեմբեր ամսին, երբ որ մեծ գումար է առաջացել և դիմացը տոն օրեր են ընկել։ Այնուհետև, աշխատանքի ընթացքում իրենք հասկացել են, որ դա հարմար չէ, երբ որ կանխիկ գումար չկա դրամարկղում, քանի որ երբ քաղաքացին գալիս է և պայմանավորվում են վարկավորում կատարել` նրան անհրաժեշտ է լինում գումարն այդ պահին, որի պատճառով նա գալիս է գրավատուն և ոչ թե բանկ։ Եթե չի լինում գումար` պետք է հաշվեհամարից դա ստանալ, իսկ հաշվեհամարից հրատապ ստանալու դեպքում բանկը պահում է այդ գումարի 2-3%-ը։ Այդ դեպքից հետո, երբ որ ինքը 2013 թվականին գումար է մուտքագրել հաշվեհամարին և որը կամաց-կամաց մարվել է կատարվող փոխանցումներով և այլնով, դրանից հետո, և դրանից առաջ, չի եղել մի դեպք, երբ որ ինքը հաշվեհամարին գումար փոխանցի։
Սերգեյ Մարդոյանը ճիշտ չի ասում, որ չհրկիզվող պահարանը եղել է նրանը, քանի որ տվյալ չհրկիզվող պահարանն իրեն տրամադրել է իր ընկերը, որն աշխատում է «Գարուն» միավորումում, այնտեղից էլ չհրկիզվող պահարանը ինքը տեղափոխել է հիմնարկ, հանել է բանալիի կրկնօրինակը և տրամադրել է Ս. Մարդոյանին։ Յոթ ամիս գրավատանն աշխատելուց հետո որոշել է փոխել մուտքի դուռը, այդ մասին տեղեկացրել է հիմնարկի սեփականատիրոջը և ասել է, որ դուռը փոխում են, հետո վարձի գնից դուրս կգան։ Ինչպես և մյուս բանալիները, այնպես էլ մուտքի դռան բանալին ինքը հանձնել է Ս. Մարդոյանին։ Երբ-որ եկել են Վահեն և Աննան` ինքը գտնվել է իր ընկերոջ տանը` նույն մուտքում։ Ին՞չու Ս. Մարդոյանը չի բացել դուռը և մտել ներս` չգիտի։ Մնացորդի վերաբերյալ Ս. Մարդոյանն ամեն ամիս ստացել է տեղեկություններ։ Ինքն այդ պահին չի իմացել, թե պահանջվող 15.000 ԱՄՆ դոլարն ինչի համար է անհրաժեշտ։ Դա իմացել է նույն օրը, բայց դրանից հետո, այն ժամանակ, երբ որ արդեն Արտակ Վարդանյանն էլ է ներկա եղել։
Երբ որ Ս. Մարդոյանը պահանջել է բացել դրամարկղը` ինքը շատ հայտարարություններ է արել։ Ինքը հայտարարել է, որ «Քեռին» ինքն է, բայց չի ասել` «հիսուն միլիոնը կերել եմ, մնացածն էլ կուտեմ, կգնամ կնստեմ, դուրս կգամ կվայելեմ»։
Ինքը հստակ չի հիշում, թե որտեղ է եղել Մ. Նահապետյանը, նա կարող է գնացած լիներ գրավատան գործերով, կարող էր լիներ հարկայինում, սոցապում և այլն։ Ինքը միտումնավոր չի հանել Մ. Նահապետյանին։ Մանկուհու ղեկավարն ինքն էր և կարող է` թույլատրել էր գնալ բարեկամի մոտ, սակայն չի հիշում հստակ, թե որտեղ է նա եղել։
Ինքն Արտակին ասել է, որ քեռին պետք է օրդեր ձևակերպեր` գումար տալու համար։
Գրավատանը եղել են երկու չհրկիզվող պահարան` մեկը գտնվել է փակ բունկերում, մյուսը` սենյակներից մեկում։ Մի չհրկիզվող պահարանը տրամադրել է Ս. Մարդոյանը, մյուսը` իր ընկերը։ Նախաքննության ժամանակ երբ որ ասել է, թե երկու պահարանն էլ Մարդոյանին է` ուշադիր չի եղել և այդ հարցին էական նշանակություն չի տվել։
Ս. Մարդոյանի հետ հակասություններ միշտ էլ եղել են` կապված գործունեության հետ, կապված մնացած այլ պատճառների հետ, որն անհրաժեշտ չի համարում այստեղ հրապարակել։ Իրենց միջև առաջին լուրջ հակասությունը եղել է այն, որ 2009թ. հուլիսին Ս. Մարդոյանը որոշել է ոչ միայն զբաղվել գրավատան գործունեությամբ, այլ գտնել մարդ, ում անհրաժեշտ է գումար և տոկոսով գումար տրամադրել։ Ս. Մարդոյանն ասել է, որ դա պետք է գրվի իր որդու անունով, որն հետագայում դարձել է երկար պատմություն, այնուհետև քաշքշուկի բուն, որից Ս. Մարդոյանը` քեռուն ոչ վայել ձևով հրաժարվել է և բոլոր այդ խնդիրները մնացել են իր վրա։
Իրենք համատեղ չեն գործել` Ս. Մարդոյանը գտնվել է իր աշխատատեղում, ինքն իր աշխատատեղում։ Յուրաքանչյուր ամսվա վերջում ինքը Ս. Մարդոյանին ներկայացրել է հաշվետվություն, որտեղ երևացել է գումարների շարժը։ Ուրիշ համատեղ անելու ոչ մի բան չեն ունեցել։ Ընդամենը, երբ Ս. Մարդոյանը խառնվել է իր գործունեությանը` ինքը կամ ունեցել է խնդիրներ` կապված իրավապահների հետ, կամ ունեցել է խնդիր` կապված շահույթ ստանալու հետ, գործունեության բնականոն աշխատանքի հետ։ Ուրիշ առնչություն իրենք չեն ունեցել։ Ի վերջո պիտի լիներ այն, որ ինքն առանձին գործունեությամբ զբաղվեր, բայց չի հասցրել։
Ս. Մարդոյանի հետ հարաբերությունները սրվել է 2013 թվականից։ Տարվա 40.000.000 եկամուտը 30-70 հարաբերակցությամբ կիսել են։ Այդ գումարն աճողական է եղել և վերջին տարում հասել է շուրջ 40.000.000-ի։ Չի կարող ասել, թե իրեն պահանջ ներկայացնելու պահին որքան գումար է եղել դրամարկղում, միայն կարող է ասել, որ օրվա վերջում դրամարկղում եղել է մոտ 50.000.000 ՀՀ դրամ գումար։
Իրենից գումար չեն զանգել պահանջել, ընդամենն իր տղան և հաշվապահը հարցրել են, թե` ինչքան գումար կա և կարող են տրամադրել։ Ինքը հայտնել է` ինչքան գումար կարող է տրամադրել, այլ ոչ թե` ինչքան կա։ Գումարի տրամադրումը ոչ մի անգամ փոխանցումով չի կատարել, այլ եկել ստացել են։ Երբ որ տեսել է, որ գրավատան դուռը եռակցել են` էմոցիոնալ ձևով ցանկացել է կոտրել և մտնել։ Խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ և նա ասել է, որ դուռը կոտրի։ Ինքն էլ ասել է` չի լինում։ Պայմանավորվել են սպասել` օրը բացվի նոր որոշեն ինչ անել։ Օրը բացվելուն պես պաշտպանն իրեն տեղեկացրել է, որ տնօրենն արդեն Վահե Մարդոյանն է։
Ավտոմեքենայի սեփականության վկայականը և տեխնիկական անձնագիրն այն փաստաթղթերն են եղել, որոնք, վարկային պայմանագիրը կնքելիս գրավատունը չի պահել իր մոտ, քանի որ երբ վարկային պայմանագիր է կնքվում` քաղաքացին պարտավոր է իր ավտոմեքենան վարել, տանել և կանգնացել ավտոտնակում, իսկ վարելու համար նրան անհրաժեշտ է տեխանձնագիրը։ Բացի այդ իրենք Կենտրոնական բանկից ստացել են գրություն այն մասին, որ արգելվում է տեխնիկական անձնագիրը և սեփականության վկայականը պահել իրենց մոտ, դրանք պետք է լինեն քաղաքացու մոտ։ Իրենք թողել են, որ դա լինի քաղաքացու մոտ մինչև վարի գնա ավտոտնակ, նոր այնտեղ քաղաքացին կամ հանձնել է իրենց կամ շատ անգամ մոռացել են հանձնել` մնացել է ավտոմեքենայի մեջ։ Շատ անգամներ այդ փաստաթղթերը տրվել են իրենց մոտ, որոնք մնացել են իր ավտոմեքենայի մեջ կամ էլ տարել է տուն և մնացել է այնտեղ։ Դա եղել է սովորական ավանդույթ և աշխատաոճ։ Ինքը չէր կարող քաղաքացուց վերցնել տեխնիկական անձնագիրը, այնուհետև ասեր` «Կենտրոնից ավտոմեքենան վարի և հասցրու Նորքի զանգված»։
Ավտոմեքենայի փաստաթղթերը կարող էին լինել իր ավտոմեքենայի մեջ, իր պայմանագրի հետ միասին։ Դա պարտադիր պայման չի եղել։ Կարող էր լինել նաև տանը, ոնց որ տվյալ դեքում է եղել։
Երբ որ ինքն օգոստոսի 31-ին ներկայացրել է հաշվետվություն, որտեղ նշել է 135.000.000 դրամարկղի մնացորդ, այդ 135.000.000-ի մեջ պարունակվել են նաև աճուրդով վաճառված ավտոմեքենաների մուտքագրված գները։
/դատական նիստի արձանագրություն/
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Վերլուծելով ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները, համադրելով դրանք քրեական գործի դատական քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցների հետ, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, իրենց համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանի ցուցմունքները` գումար և պաշտոնական փաստաթղթեր չհափշտակելու մասին, իրականությանը չեն համապատասխանում, քրեական պատասխանատվությունից և պատժից խուսափելու նպատակ են հետապնդում և հերքվում են արդեն իսկ նշված ապացույցներով։
Վերլուծելով ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքը` դատարանը գտնում է հետևյալը.
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք (…)։ 2. Յուրաքանչյուր ոք, ով մեղադրվում է քրեական հանցագործության մեջ, համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ օրենքին համապատասխան։(…)»։
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Ոչ ոք չպետք է մեղավոր ճանաչվի որևէ գործողության կամ անգործության համար, որը կատարման պահին գործող ներպետական կամ միջազգային իրավունքի համաձայն, հանցագործություն չի համարվել։ (…)»։
ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անկախ և անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդարացի, հրապարակային և ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունք։ (…)»։
ՀՀ Սահմանադրության 66-րդ հոդվածի համաձայն՝
«Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղքն ապացուցված չէ օրենքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն`
«Քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն` այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները։»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով։
2. Քրեական օրենքն անալոգիայով կիրառելն արգելվում է։»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…) Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։ (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում« երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված« եթե դատարանը« ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով« հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա« դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա« ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով« սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասը պատասխանատվություն է սահմանում առևտրային կամ այլ կազմակերպությունների ծառայողների կողմից իրենց կարգադրիչ կամ այլ լիազորություններն այդ կազմակերպության շահերին հակառակ և իր կամ ուրիշ անձանց օգտին օգտագործելու կամ առավելություններ ձեռք բերելու կամ այլ անձանց վնաս պատճառելու նպատակով օգտագործելը, եթե անձանց, կազմակերպությունների կամ պետության իրավունքներին ու օրինական շահերին էական վնաս է պատճառվել, որն առաջացրել է ծանր հետևանքներ։
«Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում։
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է.
«(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար։
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած։ Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը։
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2)դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 14-15-րդ կետերը, իսկ վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին տե՛ս նույն որոշման 16-19-րդ կետերը)։
Վերահաստատելով և զարգացնելով վերոհիշյալ որոշմամբ մեջբերված իրավական դիրքորոշումները` ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման 30-33-րդ կետերում արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(...) «ապացույցների բավարարությունը» որոշելու չափանիշներն են.
«1) անմեղության կանխավարկածը,
2) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,
3)դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը։
Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը։ Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով։ Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում։ Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ։ Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության։
Հարկ է նշել նաև, որ անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերը, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքը սահմանում են ոչ միայն այդ սկզբունքի բուն էությունը, այլև՝ դրա հաղթահարման, նույնն է, թե անձի մեղավորության հաստատման համար անհրաժեշտ դատավարական չափորոշիչները։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է. «(…) ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով։ Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի։ Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը)։ Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետը)։
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ (տե՛ս, ի թիվս այլոց, Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ)։
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար։
Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ. «(…) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում։ Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական։ Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը։ (…)» (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Այսպիսով, «ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է։ Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ)։ Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ)։
Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից։ Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա։ Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա։
Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է։ Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման։
31.1. Ապացույցների թույլատրելիության հատկանիշը վերաբերում է դրանց ձևական կողմին։ Դրա էությունը կազմում է ապացույցները ձեռք բերելիս օրենքով նախատեսված դատավարական պահանջների պահպանվածությունը և ենթադրում է.
աղբյուրի օրինականություն՝ ապացույցը պետք է ձեռք բերվի միայն օրենքով սահմանված աղբյուրներից (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մաս),
ձեռքբերման միջոցների օրինականություն՝ պետք է պահպանված լինեն ապացույցների ձեռքբերմանն ուղղված գործողություններ կատարելուն օրենքով առաջադրված պահանջները,
դատավարական ձևակերպում՝ ապացույցը, դրա ձեռքբերման գործընթացը պետք է օրենքով սահմանված կարգով ենթարկվեն դատավարական ձևակերպման,
լիազորված սուբյեկտ՝ այն պետք է ստացված լինի ապացույց ձեռք բերելու լիազորությամբ օժտված սուբյեկտի կողմից։
Ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը հստակ սահմանված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածով։
31.2. Վերաբերելիությունն ապացույցի կարողությունն է իր բովանդակությամբ ծառայելու ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքները, գործի քննության և լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ տվյալները բացահայտելուն և հաստատելուն։ Այլ խոսքով՝ ապացույցի վերաբերելիության հատկանիշն արտացոլում է ապացույցի և գործի քննության ու լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների միջև կապը։ Ապացույցը կհամարվի վերաբերելի, եթե տեղեկություններ պարունակի գործի համար որևէ նշանակություն ունեցող փաստի մասին։
31.3. Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը։ Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում։ Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից։
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը։ Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում։ Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները։
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա։
32. Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը)։ Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն։
Վերջին դիրքորոշումը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջից, որի համաձայն՝ «Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված։ Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները»։
Դատական ակտի պատճառաբանվածության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ֆ.Գալստյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար։
(…) Պատճառաբանված որոշման բացակայությունն արդեն իսկ օբյեկտիվորեն սահմանափակում է վերադաս դատական ատյանի հնարավորությունը` լիարժեք դատական ստուգման ենթարկելու բողոքարկվող դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը և կայացնելու արդարացի որոշում, հետևաբար դատական ակտի չպատճառաբանված լինելը հանգեցնում է քրեական դատավարության կարևորագույն սկզբունքներից մեկի` ՀՀ Սահմանադրությամբ և քրեադատավարական օրենքով երաշխավորված արդար դատական քննության իրավունքի խախտման։
(…) Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր մի շարք որոշումներում՝ ներպետական դատարանների կողմից կայացված որոշումների չպատճառաբանվածությունը կամ ոչ բավարար պատճառաբանվածությունը դիտել [է] «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասով երաշխավորված` անձի արդար դատական քննության իրավունքի խախտում (տե՛ս Սալովն ընդդեմ Ուկրաինայի (Salov v. Ukraine) 06.09.2005 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 65518/01, Բոլդեան ընդդեմ Ռումինիայի (Boldea v. Romania) 15.02.2007 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 19997/02, Գրադինարն ընդդեմ Մոլդովայի (Gradinar v. Moldova) 08.04.2008 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 7170/02)» (տե՛ս Ֆրունզիկ Գալստյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09 որոշման 18-20-րդ կետերը)։
Վերահաստատելով Ֆ.Գալստյանի գործով որոշմամբ ձևավորած իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը պարտավոր է իր դատական ակտում ամրագրել և թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից գնահատման ենթարկել այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի 3-րդ կետ)։ Հակառակ դեպքում ապացույցների գնահատումը, դրա արդյունքում դատարանի համապատասխան ներքին համոզմունքի ձևավորումը կկրեն սուբյեկտիվ բնույթ, կհանգեցնեն կամայականության և անձի արդար դատաքննության իրավունքի խախտման՝ սահմանափակելով նաև դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը ստուգելու վերադաս դատարանի հնարավորությունը։
33. Սույն որոշման 29-32-րդ կետերում կատարված իրավական վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց։ Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում։
Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. «Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (…) ։ Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում։» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը)։
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը։ Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը։ Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր)։ Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած։»
Սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ բացի յուրացման եղանակով առանձնապես խոշոր չափի գումար հափշտակելուց, որին պատշաճ իրավական գնահատական է տրվել, Լ. Սողոմոնյանը մեղադրվում է նաև մեկ այլ հանցագործություն կատարելու մեջ, որը դրսևորվել է իր կարգադրիչ կամ այլ լիազորություններն այդ կազմակերպության շահերին հակառակ և իր կամ ուրիշ անձանց օգտին օգտագործելու կամ առավելություններ ձեռք բերելու կամ այլ անձանց վնաս պատճառելու նպատակով օգտագործելով, որի արդյունքում անձանց, կազմակերպությունների կամ պետության իրավունքներին ու օրինական շահերին էական վնաս է պատճառվել և դրա հետևանքով ծանր հետևանքներ են առաջացել, սակայն այդ մեղադրանքը հիմնավորող ապացույցներ դատարանին չեն ներկայացվել և չեն հետազոտվել։
Փաստորեն Լ. Սողոմոնյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված համարելու վերաբերյալ բավարար ապացույցներ առկա չեն։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(...)
2. Քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, իսկ գործի վարույթը ենթակա է կարճման` կատարված հանցագործությանը կասկածյալի կամ մեղադրյալի մասնակցությունն ապացուցված չլինելու արդյունքում, եթե սպառված են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները։
(…)
5. Դատարանը, հայտնաբերելով քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանքներ, լուծում է ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը։ (...)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Արդարացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ ամբաստանյալի անմեղությունը` այն մեղադրանքով, որով նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ։
2. Դատարանը պարտավոր է սույն օրենսգրքի 35 հոդվածի առաջին մասի 1-3-րդ կետերով և երկրորդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում տվյալ դատական նիստում կայացնել արդարացման դատավճիռ։ (...)»։
Շարադրված փաստերը գնահատելով վերոհիշյալ իրավական վերլուծության լույսի ներքո՝ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործում առկա ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Լ. Սողոմոնյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցավոր արարք։ Մեղադրական եզրակացության հիմքում դրված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ Լ. Սողոմոնյանի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու և նրան մեղսագրվող, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցավոր արարքի փաստական հանգամանքները հաստատված համարելու համար` այն ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած։
Այսպիսով, ստուգելով ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանի կողմից, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարք կատարելու վերաբերյալ գործով ձեռք բերված ապացույցները դրանց վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանի մեղքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքում ապացուցված չէ և սպառվել են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները, ուստի Լ. Սողոմոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման և նա պետք է արդարացվի` կատարված հանցագործությանը նրա մասնակցությունն ապացուցված չլինելու պատճառաբանությամբ։
Վերոհիշյալ իրավանորմերի և գործի փաստական հանգամանքների վերլուծության արդյունքում դատարանը գտնում է նաև, որ ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, իրեն վստահված` ուրիշի առանձնապես խոշոր չափերով գույքի յուրացում կատարելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, սակայն այդ մեղադրանքը հիմնավորված է ոչ թե առաջադրված մեղադրանքի ծավալում նշված գումարի` 161.935.865 /հարյուր վաթսունմեկ միլիոն ինը հարյուր երեսունհինգ հազար ութ հարյուր վաթսունհինգ/ ՀՀ դրամ գումարի չափով, այլ ավելի նվազ` 129.624.200 /հարյուր քսանինը միլիոն վեց հարյուր քսանչորս հազար երկու հարյուր/ ՀՀ դրամ գումարի չափով գույքի յուրացման մասով, հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Դատաքննությամբ հիմնավորվել է, որ «ԱՔՍՈՆ» բորսայում գույք իրացնելու արդյունքում գոյացած գումարներից 31.611.665 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումարի հափշտակությունը հավաստող բավարար ապացույցներ առկա չեն, քանի որ դատարանում հետազոտված փաստաթղթերի համաձայն այդ գումարի մի մասը փաստացի ստացվել և «Սեյվր» ՍՊԸ-ի դրամարկղ է մուտքագրվել իրացմանը հաջորդող տարբեր օրերի ընթացքում, իսկ 700.000 ՀՀ դրամ գումարը` որպես «Սեյվր» ՍՊԸ-ի վարձակալության վճար Լ. Սողոմոնյանի կողմից 2014թ. սեպտեմբերի 18-ին վճարվել է «Մուրադ Սար» ՍՊԸ-ի հաշվեհամարին։
Վերոհիշյալ հանգամանքը հիմնավորվել է «Դրամարկղային գիրք N 01»-ի 26-րդ, 33-րդ, 47-րդ, 52-րդ, 53-րդ, 56-րդ, 74-րդ, 75-րդ, 95-րդ էջերում առկա գրառումներով, որոնց համաձայն 2009թ. նոյեմբերի 25-ից մինչև 2011թ. սեպտեմբերի 17-ն ընկած ժամանակաշրջանում կատարված գործարքների վերաբերյալ, տարբեր ամսաթվերով կատարվել են համապատասխան գրանցումներ կանխիկ դրամի մուտքերի վերաբերյալ։ Դրամարկղային գրքի համակարգչային տարբերակի 107-րդ և 109-րդ, 309-րդ և 312-րդ, 462-րդ, 74-րդ և 75-րդ, 133-րդ էջերում 2013թ. նոյեմբերի 12-ից 2014թ. օգոստոսի 21-ն ընկած ժամանակահատվածում կատարված գործարքների վերաբերյալ, տարբեր ամսաթվերով կատարվել են համապատասխան գրանցումներ` կանխիկ դրամի մուտքերի վերաբերյալ։ Այդ պատճառով դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված է` 129.624.200 /հարյուր քսանինը միլիոն վեց հարյուր քսանչորս հազար երկու հարյուր/ ՀՀ դրամ գումարի չափով գույքի յուրացման մասով։
Վերլուծելով ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքը` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասը պատասխանատվություն է նախատեսում պաշտոնական փաստաթղթեր, դրոշմներ կամ կնիքներ հափշտակելու, ոչնչացնելու, վնասելու կամ թաքցնելու համար, որը կատարվել է շահադիտական դրդումներով կամ անձնական այլ շահագրգռվածությունից ելնելով։
Մեջբերված դրույթի վերլուծությունից երևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմի պարտադիր հատկանիշ է հանդիսանում հանցագործության առարկան` պաշտոնական փաստաթուղթը, դրոշմը, կնիքը։
Պաշտոնական կարող են համարվել նաև մասնավոր անձանց կամ կազմակերպությունների կողմից արվող այն փաստաթղթերը, որոնք իրավաբանական փաստեր են հավաստում, բայց միայն այն դեպքում, երբ ներկայացվում են կոնկրետ գործի լուծման համար։
«Դրամարկղային գործառնությունների մասին» ՀՀ օրենքի 4-րդ հոդվածի համաձայն`
«Ստորև բերված հասկացությունները սույն օրենքում օգտագործված են հետևյալ իմաստներով`
(…)
դրամարկղային գիրք` գրանցամատյան, որում գրանցվում է դրամարկղում կանխիկ դրամի մնացորդը ժամանակաշրջանի սկզբի և վերջի դրությամբ, ինչպես նաև կանխիկ դրամի մուտքը դրամարկղ և ելքը դրամարկղից»։
Փաստորեն` դրամարկղային գիրքը գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող իրավաբանական փաստեր է պարունակում և համարվում է պաշտոնական փաստաթուղթ։ Այսպիսով, գործով ձեռք բերված, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով ապացուցված է նաև ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, շահադիտական դրդումներով և անձնական այլ շահագրգռվածությունից ելնելով պաշտոնական փաստաթղթեր հափշտակելը, նրա այդ արարքը նույնպես ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանի կողմից կատարված, նրան վերագրվող հանցագործությունների համար պատիժ նշանակելու հարցը քննելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թ. նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ (…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիան այլընտրանքային է` պատիժ է նախատեսում տուգանքի, կալանքի և ազատազրկման ձևով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի սանկցիան պատիժ է նախատեսում միայն ազատազրկման ձևով` գույքի բռնագրավմամբ կամ առանց դրա։
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի վերաբերյալ ԵՇԴ/0029/01/08 քրեական գործով 2009թ. փետրվարի 17-ի որոշման մեջ, որտեղ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«13. (…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա։
14. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։
15. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։ (…)»։
Ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանի նկատմամբ, նրա կատարած յուրաքանչյուր հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանի անձը, կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող որևէ հանգամանք դատարանը չի արձանագրում։
Վերոգրյալը հաշվի առնելով` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից նվազ խիստ տեսակի` տուգանքի ձևով, քանի որ պատիժներից առավել խիստը կիրառելու հիմքեր առկա չեն։ Բացի այդ` տուգանքի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության կատարման համար Լ. Սողոմոնյանն ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով` առանց գույքի բռնագրավման։ Այդ արարքի համար պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` յուրացման առանձնապես խոշոր չափ է համարվում երեք միլիոն ՀՀ դրամը գերազանցող գումարը, իսկ Լ. Սողոմոնյանի կողմից յուրացվել է այդ գումարից ավելի քան երեսունինն անգամ ավելի մեծ գումար, որից որևէ մաս չի վերականգնվել։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցանքների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով։
(…)
4. Եթե հանցանքների համակցությունն ընդգրկում է ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցանքներ, ապա վերջնական պատիժը նշանակվում է պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով։ Ընդ որում, ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել քսանհինգ տարին։ Եթե համակցության մեջ մտնող հանցանքներից մեկի համար դատարանը նշանակում է ցմահ ազատազրկում, ապա վերջնական հիմնական պատիժը որոշվում է կլանելու միջոցով։
5. Հանցանքների համակցությամբ նշանակված հիմնական պատժին կարող են միացվել համակցությունը կազմող հանցանքների համար նշանակված լրացուցիչ պատիժները։ Լրացուցիչ պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու դեպքում վերջնական լրացուցիչ պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասով պատժի տվյալ տեսակի համար սահմանված առավելագույն ժամկետը կամ չափը։
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. (…) ազատազրկման ժամկետները հաշվարկվում են ամիսներով և տարիներով։ Հանրային աշխատանքների ժամկետը հաշվարկվում է ժամերով։ Կալանքի ժամկետը հաշվվում է օրերով և ամիսներով։
2. Սույն հոդվածի առաջին մասում նշված պատիժները փոխարինելիս կամ գումարելիս, ինչպես նաև պատիժը հաշվակցելիս ժամկետները կարող են հաշվարկվել օրերով։
3. Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը կալանքի տակ պահելու ժամկետը հաշվակցվում է ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով նշանակված պատժին՝ մեկ օրը հաշվելով մեկ օրվա դիմաց, իսկ հանրային աշխատանքների դեպքում` մեկ օրը երեք ժամի դիմաց։
(…)»։
Հաշվի առնելով, որ Լ. Սողոմոնյանը 6 /վեց/ ամիս 22 /քսաներկու/ օր գտնվել է կալանքի տակ` դատարանը գտնում է, որ այդ ժամկետը պետք է հաշվակցվի` հանվի նրա նկատմամբ նշանակվող պատժից։
Դատարանը գտնում է նաև, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։
Քննելով քաղաքացիական հայցերի և գույքային վնասի հատուցման հարցերը` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Քաղաքացիական պատասխանող է ճանաչվում ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձը, որի վրա օրենքով, քրեական գործով վարույթի ընթացքում ներկայացված հայցի հիման վրա կարող է դրվել գույքային պատասխանատվություն քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքով գույքային վնաս պատճառած մեղադրյալի գործողությունների համար»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 154-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցը հարուցվում, ապացուցվում և լուծվում է սույն օրենսգրքի դրույթներով սահմանված կանոններով»։
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Քաղաքացիական դատավարական օրենսդրության նորմերի կիրառումը թույլատրվում է, եթե դրանք չեն հակասում քրեական դատավարության օրենսգրքին, և քաղաքացիական հայցով վարույթի համար անհրաժեշտ են կանոններ, որոնք նախատեսված չեն սույն օրենսգրքով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 158-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Քաղաքացիական հայց հարուցվում է կասկածյալի, մեղադրյալի կամ նրա դեմ, ում վրա կարող է գույքային պատասխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների համար»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի սահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի համաձայն`
«Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը, ելնելով քաղաքացիական հայցի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքից, հարուցված հայցը բավարարում է լրիվ կամ մասնակիորեն, կամ մերժում է դրա բավարարումը, կամ այն թողնում է առանց քննության»։
Քաղաքացիական հայցի հիմքին և առարկային վերաբերող վերոշարադրյալ քրեադատավարական նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը համակարգային վերլուծության է ենթարկել Ավետիս Մկրտչյանի և Ալվարդ Ստեփանյանի վերաբերյալ գործերով կայացված որոշումներում.
Մասնավորապես` Ավետիս Մկրտչյանի վերաբերյալ ՎԲ-150/07 գործով 2007թ. նոյեմբերի 30-ի որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ.
«4. (…) քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի առարկան է կազմում հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, որի հատուցման մասին պահանջը հայցվորը ներկայացնում է մեղադրյալին կամ նրա գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձին։ Քաղաքացիական հայցի առարկայի որոշման համար անհրաժեշտ է, որպեսզի վնասն անմիջականորեն հանցագործությամբ պատճառված լինի (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` Ալվարդ Ստեփանյանի վերաբերյալ ԼԴ/0327/01/10 գործով 2011թ. հոկտեմբերի 20-ին կայացված որոշման 21-րդ կետում արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) քրեական դատավարությունում մեղադրյալի կամ մեղադրյալի գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձի դեմ քաղաքացիական հայց կարող է ներկայացվել և, համապատասխանաբար, դատարանում քննության առարկա լինել բացառապես հանցագործությամբ պատճառված և քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա գույքային վնասի առկայության պարագայում։ Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի քննության հիմքում ընկած է միասնական իրավաբանական փաստը` հանցագործությունը, որի կատարման համար անձը ենթարկվում է ինչպես քրեական, այնպես էլ քաղաքացիաիրավական պատասխանատվության այն դեպքերում, երբ առկա է հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնաս։ Միևնույն ժամանակ, եթե չկա հանցագործություն, ապա չի կարող լինել նաև քրեական դատավարությունում քաղաքացիաիրավական պատասխանատվություն։
(…) դատարանը, ապացուցված համարելով հանցագործության մեջ մեղադրվող անձի մեղքը, ինչպես նաև հանցավոր արարքի և հասցված վնասի միջև պատճառական կապը, լուծում է նաև քաղաքացիական հայցը` գնահատելով ներկայացված հայցադիմումի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքը»։
Նույն որոշման 23-րդ կետում դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) ինչպես բխում է սույն որոշման 21-րդ կետում շարադրված վերլուծությունից, քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի առարկան հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասն է, հետևաբար հանցագործություն չհամարվող արարքի համար չէր կարող առաջանալ քաղաքացիաիրավական պատասխանատվություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արմեն Ջիվանի Բաբայանի և Սուրեն Ռազմիկի Թումանյանի վերաբերյալ ԵԷԴ/0044/01/11 գործով 2011թ. դեկտեմբերի 22-ին կայացված որոշման 21-23-րդ կետերում արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«(…) թեև մինչդատական վարույթի ընթացքում ձեռք բերված ապացույցները և կայացված որոշումները դատարանի համար ունեն նախնական և օժանդակ նշանակություն, այդուհանդերձ, մինչդատական վարույթի արդյունքները կանխորոշում են դատական քննության սահմանները, այսինքն` գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն նրան առաջադրված մեղադրանքի սահմաններում (…)
Դատական քննության փուլում դատարանի խնդիրն է ստուգել ներկայացված մեղադրանքի հիմնավորվածությունն ու ապացուցվածությունը, և եթե ապացույցների հետազոտման արդյունքում մեղսագրվող արարքը կհաստատվի, դատարանը պարտավոր է կայացնել համապատասխան դատական ակտ այն քրեաիրավական որակման սահմաններում, որը նշված հանցավոր արարքին տրվել է մեղադրական եզրակացությամբ` անկախ այն հանգամանքից, թե հաստատված փաստական հանգամանքների պայմաններում ամբաստանյալի արարքը պետք է լրացուցիչ որակվեր նաև այլ հոդվածներով, թե ոչ (…)»։
Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումների վերլուծության արդյունքում պարզ է դառնում, որ քաղաքացիական հայցի առարկան` հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասն է։ Քաղաքացիական հայցի առարկա չի կարող հանդիսանալ և հետևաբար քրեական դատավարության շրջանակներում հատուցման ենթակա չէ այն վնասը, որը թեև այս կամ այն կերպ պայմանավորված է կատարված իրավախախտմամբ, սակայն չի առաջացել հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային և ֆիզիկական վնասի հետևանքով։ Այլ կերպ` քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա են բացառապես հանցագործությամբ պատճառված վնասները, իսկ հանցագործության հետևանքով պատճառված այլ վնասների հատուցման վերաբերյալ պահանջները չեն կարող քննության առնվել քրեական գործի հետ համատեղ և պետք է թողնվեն առանց քննության, ինչը շահագրգիռ անձին հնարավորություն կտա իր գույքային պահանջները ներկայացնել քաղաքացիական դատավարության կարգով (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի 3-րդ մաս)։
Քրեական գործի դատական քննությամբ ապացուցվել է ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանի կատարած հանցագործության հետևանքով տուժող «ՍԵՅՎՐ» ՍՊԸ-ին առանձնապես խոշոր չափի` 129.624.200 /հարյուր քսանինը միլիոն վեց հարյուր քսանչորս հազար երկու հարյուր/ ՀՀ դրամ գումարի չափով անմիջականորեն գույքային վնաս պատճառված լինելու հանգամանքը։ Հետևաբար, տուժող և քաղաքացիական հայցվոր «ՍԵՅՎՐ» ՍՊԸ-ի քաղաքացիական հայցը ենթակա է բավարարման մասնակիորեն.
Ամբաստանյալ, քաղաքացիական պատասխանող Լ. Սողոմոնյանից հօգուտ տուժող և քաղաքացիական հայցվոր «ՍԵՅՎՐ» ՍՊԸ-ի ենթակա է բռնագանձման 129.624.200 /հարյուր քսանինը միլիոն վեց հարյուր քսանչորս հազար երկու հարյուր/ ՀՀ դրամ գումար` որպես հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասի հատուցում, իսկ 31.611.665 /երեսունմեկ միլիոն վեց հարյուր տասնմեկ հազար վեց հարյուր վաթսունհինգ/ ՀՀ դրամ գումար բռնագանձելու պահանջի մասով քաղաքացիական հայցը ենթակա է մերժման` անհիմն լինելու պատճառով։
Ինչ վերաբերում է ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 411-րդ հոդվածով սահմանված տոկոսներն ամբաստանյալից բռնագանձելու պահանջի մասով քաղաքացիական հայցին, ապա այդ մասով քաղաքացիական հայցը պետք է թողնել առանց քննության, քանի որ դատարանում քննության առարկա կարող է լինել բացառապես հանցագործությամբ պատճառված վնասին վերաբերվող քաղաքացիական հայցը։
Քննելով տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Սերգեյ Մարդոյանի քաղաքացիական հայցը` ամբաստանյալ, քաղաքացիական պատասխանող Լ. Սողոմոնյանից հօգուտ իրեն 1.000.000 /մեկ միլիոն/ ՀՀ դրամ գումար և այդ գումարի նկատմամբ ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 411-րդ հոդվածով սահմանված տոկոսներ բռնագանձելու մասին, դատարանը գտնում է, որ այն ենթակա է մերժման` անհիմն լինելու պատճառով։
Քննելով գույքի վրա դրված կալանքի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի գույքի (շարժական և անշարժ) վրա նախաքննության մարմնի 2015թ. փետրվարի 03-ի որոշմամբ և բանկային հաշիվների վրա 2015թ. ապրիլի 02-ի որոշմամբ դրված կալանքը պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի կատարումը։
Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես կալանավորման այլընտրանքային խափանման միջոց ընտրված գրավը պետք է փոփոխել, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց պետք է կիրառել կալանավորումը և Լևոն Սողոմոնյանին պետք է կալանավորել դատական նիստի դահլիճում, քանի որ ամբաստանյալի` ազատության մեջ գտնվելու դեպքում, պատիժը կրելուց խուսափելու հավանականությունը բարձրանում է` ազատազրկման ձևով պատժի դատապարտվելու պատճառաբանությամբ, իսկ դատավճռի` օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, գրավի գումար հանդիսացող 5.000.000 /հինգ միլիոն/ ՀՀ դրամ գումարը, մուծված 2015թ. սեպտեմբերի 03-ին և 2015թ. սեպտեմբերի 04-ին Կարեն Լևոնի Կիրակոսյանի կողմից` 900023292015 դեպոզիտային հաշվին, ենթակա է վերադարձման այդ գումարները վճարած Կարեն Լևոնի Կիրակոսյանին։
Քննելով դատական ծախսերի հարցը` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի համաձայն`
«1. Դատական ծախսերը բաղկացած են`
(…)
3) մասնագետի, փորձագետի, թարգմանչի վարձատրության գումարներից.
(…)»։
Նույն օրենսգրքի 169-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Սույն օրենսգրքի 168 հոդվածի առաջին մասի 1-6-րդ կետերում թվարկված դատական ծախսերը կարող են դատարանի կողմից դրվել դատապարտյալի վրա։
(...)»։
Հետևաբար, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձման է ենթակա փորձաքննության կատարման արժեք հանդիսացող, 82.440 /ութսուներկու հազար չորս հարյուր քառասուն/ ՀՀ դրամ գումարը` որպես դատական ծախս։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ, 154-164-րդ, 168-169-րդ, 232-238-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 367-րդ և 369-373-րդ հոդվածներով` դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ճանաչել և հռչակել ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի անմեղությունը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ, Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով քրեական հետապնդումը դադարեցնել և նրան արդարացնել` կատարված հանցագործությանը նրա մասնակցությունն ապացուցված չլինելու պատճառաբանությամբ։
Ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքներում և դատապարտել.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` տուգանքի, նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկի` 500.000 /հինգ հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով,
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով` ազատազրկման 7 /յոթ/ տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 4-րդ մասով սահմանված` պատիժների լրիվ գումարման սկզբունքի կիրառմամբ` ամբաստանյալ Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 7 /յոթ/ տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման և տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկի` 500.000 /հինգ հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ հաշվակցելով կալանքի տակ պահելու 6 /վեց/ ամիս 22 /քսաներկու/ օրը` ամբաստանյալ Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում 6 /վեց/ տարի 5 /հինգ/ ամիս 9 /ինը/ օր ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման և տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկի` 500.000 /հինգ հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով, պատժի կրումով ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, պատժի կրման սկիզբը հաշվելով 2016թ. ապրիլի 07-ից։
Ամբաստանյալ Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց գրավը փոփոխել, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել կալանավորումը և Լևոն Սողոմոնյանին կալանավորել դատական նիստի դահլիճում։
Գրավի գումար հանդիսացող 5.000.000 /հինգ միլիոն/ ՀՀ դրամ գումարը` մուծված 2015թ. սեպտեմբերի 03-ին և 2015թ. սեպտեմբերի 04-ին Կարեն Լևոնի Կիրակոսյանի կողմից 900023292015 դեպոզիտային հաշվին` հետ վերադարձնել նրան։
Տուժող և քաղաքացիական հայցվոր «ՍԵՅՎՐ» ՍՊԸ-ի քաղաքացիական հայցը բավարարել մասնակիորեն.
Ամբաստանյալ, քաղաքացիական պատասխանող Լ. Սողոմոնյանից հօգուտ տուժող և քաղաքացիական հայցվոր «ՍԵՅՎՐ» ՍՊԸ-ի բռնագանձել 129.624.200 /հարյուր քսանինը միլիոն վեց հարյուր քսանչորս հազար երկու հարյուր/ ՀՀ դրամ գումար` որպես հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասի հատուցում։
Ամբաստանյալ, քաղաքացիական պատասխանող Լ. Սողոմոնյանից հօգուտ «ՍԵՅՎՐ» ՍՊԸ-ի` 31.611.665 /երեսունմեկ միլիոն վեց հարյուր տասնմեկ հազար վեց հարյուր վաթսունհինգ/ ՀՀ դրամ գումար բռնագանձելու պահանջի մասով քաղաքացիական հայցը մերժել` անհիմն լինելու պատճառով։
Մնացած` ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 411-րդ հոդվածով սահմանված տոկոսներն ամբաստանյալից բռնագանձելու պահանջի մասով քաղաքացիական հայցը թողնել առանց քննության։
Տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Սերգեյ Մարդոյանի քաղաքացիական հայցը` ամբաստանյալ, քաղաքացիական պատասխանող Լ. Սողոմոնյանից հօգուտ իրեն 1.000.000 /մեկ միլիոն/ ՀՀ դրամ գումար և այդ գումարի նկատմամբ ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 411-րդ հոդվածով սահմանված տոկոսներ բռնագանձելու մասին, մերժել` անհիմն լինելու պատճառով։
Ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի գույքի (շարժական և անշարժ) վրա նախաքննության մարմնի 2015թ. փետրվարի 03-ի որոշմամբ և բանկային հաշիվների վրա 2015թ. ապրիլի 02-ի որոշմամբ դրված կալանքը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի կատարումը։
Ամբաստանյալ Լևոն Սողոմոնյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 82.440 /ութսուներկու հազար չորս հարյուր քառասուն/ ՀՀ դրամ գումար` որպես դատական ծախսեր։
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
ԵԿԴ/0274/01/15
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Հայաստանի Հանրապետության
վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում
Գործ թիվ ԵԿԴ/0274/01/15
Նախագահող դատավոր՝ Ա.Ազարյան
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան)
նախագահությամբ` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ դատավորներ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ` Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
ամբաստանյալ Լ.ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆԻ
պաշտպան Կ.ԿԻՐԱԿՈՍՅԱՆԻ
տուժողի ներկայացուցիչ Հ.ԱՆԱՆՅԱՆԻ
2018 թվականի մարտի 20-ին ք.Երևանում
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2017 թվականի հոկտեմբերի 9-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Դ.Մելքոնյանի, տուժողներ Սերգեյ Մարդոյանի և «Սեյվրե ՍՊԸ-ի ներկայացուցիչ Հ.Անանյանի վճռաբեկ բողոքները,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնի քննիչ Վ.Բադալյանի՝ 2014 թվականի օգոստոսի 21-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով հարուցվել է թիվ 15134714 քրեական գործը։
Նախաքննության մարմնի՝ 2015 թվականի փետրվարի 3-ի որոշմամբ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով։
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան)` 2015 թվականի փետրվարի 3-ի որոշմամբ մեղադրյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը` երկու ամիս ժամկետով։
Առաջին ատյանի դատարանի` 2015 թվականի մարտի 24-ի որոշմամբ մեղադրյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը երկարացվել է երկու ամսով։
Առաջին ատյանի դատարանի` 2015 թվականի մայիսի 26-ի որոշմամբ մեղադրյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը կրկին երկարացվել է երկու ամսով, միաժամանակ, դատարանը բավարարել է պաշտպանական կողմի միջնորդությունը և թույլատրելի է ճանաչել մեղադրյալ Լ.Սողոմոնյանին գրավով ազատելը՝ գրավի չափ սահմանելով 3.000.000 ՀՀ դրամը։
2. ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը 2015 թվականի հունիսի 10-ի որոշմամբ բեկանել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2015 թվականի մայիսի 26-ի որոշումը՝ անթույլատրելի ճանաչելով Լ.Սողոմոնյանին գրավով ազատելը։
Առաջին ատյանի դատարանի` 2015 թվականի օգոստոսի 5-ի որոշմամբ մեղադրյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը կրկին երկարացվել է երկու ամսով, միաժամանակ, մերժվել է Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես կալանավորման այլընտրանքային խափանման միջոց գրավ կիրառելու վերաբերյալ պաշտպանական կողմի միջնորդությունը։
Մեղադրյալ Լ.Սողոմոնյանի պաշտպան Կ.Կիրակոսյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նաև Վերաքննիչ դատարան) 2015 թվականի սեպտեմբերի 2-ի որոշմամբ մասնակի բավարարել է բողոքը, Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ գրավի կիրառումն անթույլատրելի ճանաչելու մասով բեկանել ու փոփոխել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2015 թվականի օգոստոսի 5-ի որոշումը և մեղադրյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ կիրառել է գրավ՝ 5.000.000 ՀՀ դրամի չափով։
3. Նախաքննության մարմնի՝ 2015 թվականի հոկտեմբերի 14-ի որոշմամբ Լ.Սողոմոնյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և լրացվել է, և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
2015 թվականի նոյեմբերի 14-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան։
4. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2016 թվականի ապրիլի 7-ի դատավճռով ճանաչվել և հռչակվել է Լևոն Սողոմոնյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում՝ կատարված հանցագործությանը նրա մասնակցությունն ապացուցված չլինելու պատճառաբանությամբ։
Նույն դատավճռով Լևոն Սողոմոնյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
Ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով դատապարտվել է ազատազրկման` 7 (յոթ) տարի ժամկետով՝ առանց գույքի բռնագրավման, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` տուգանքի` 500.000 (հինգ հարյուր հազար) դրամի չափով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի հիման վրա` պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով, նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 7 (յոթ) տարի ժամկետով՝ առանց գույքի բռնագրավման և տուգանք՝ 500.000 (հինգ հարյուր հազար) դրամի չափով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածով սահմանված կանոններով նշանակված պատժին հաշվակցվել է ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի կալանքի տակ գտնվելու 6 (վեց) ամիս 22 (քսաներկու) օր ժամկետը, և վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 6 (վեց) տարի 5(հինգ) ամիս 9 (ինը) օր ժամկետով՝ առանց գույքի բռնագրավման, և տուգանք՝ 500.000 (հինգ հարյուր հազար) դրամի չափով։
Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` գրավը, փոփոխվել է, նրա նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը, և Լ.Սողոմոնյանը կալանավորվել է դատական նիստերի դահլիճում։
5. Մեղադրող Ա.Մանուկյանի, ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի պաշտպան Ա.Սիրունյանի, տուժող Ս.Մարդոյանի ներկայացուցիչ Հ.Անանյանի վերաքննիչ բողոքների քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը 2017 թվականի հունվարի 24-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքները բավարարել է մասնակիորեն, բեկանել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2016 թվականի ապրիլի 7-ի դատավճիռը և գործն ուղարկել նույն դատարան՝ նոր քննության։
Որոշվել է նաև ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` կալանավորումը, թողնել անփոփոխ։
6. Գործի նոր քննության ընթացքում ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի պաշտպաններ Ա.Սիրունյանը և Կ.Կիրակոսյանը միջնորդություն են ներկայացրել ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը գրավով փոխարինելու մասին, որն Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշմամբ մերժվել է։
7. Ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի պաշտպան Կ.Կիրակոսյանի բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը 2017 թվականի հոկտեմբերի 9-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքը բավարարել է մասնակիորեն, բեկանել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշումը, ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը փոխարինել է այլընտրանքային խափանման միջոց գրավով՝ գրավի չափ սահմանելով 5.000.000 ՀՀ դրամը։
8. Վերաքննիչ դատարանի հիշյալ որոշման դեմ վճռաբեկ բողոքներ են բերել ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Դ.Մելքոնյանը, տուժողներ Սերգեյ Մարդոյանի և «Սեյվրե ՍՊԸ-ի ներկայացուցիչ Հ.Անանյանը, որոնք Վճռաբեկ դատարանի` 2018 թվականի փետրվարի 8-ի որոշմամբ ընդունվել են վարույթ։
Ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի պաշտպան Կ.Կիրակոսյանը ներկայացրել է վճռաբեկ բողոքի պատասխան՝ խնդրելով ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Դ.Մելքոնյանի, տուժողներ Սերգեյ Մարդոյանի և «Սեյվրե ՍՊԸ-ի ներկայացուցիչ Հ.Անանյանի վճռաբեկ բողոքները վարույթ ընդունելը մերժել։
Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
9. Առաջին ատյանի դատարանը, դատական քննության նախապատրաստելու փուլի ավարտից հետո՝ քրեական գործի դատական քննության ժամանակ, քննարկելով ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը գրավով փոխարինելու մասին պաշտպաններ Ա.Սիրունյանի և Կ.Կիրակոսյանի կողմից ներկայացված միջնորդությունը և 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշմամբ մերժելով այն, նշել է. «(…) [Ներկայացված միջնորդությունը] ենթակա է մերժման, քանի որ շարունակում են առկա լինել Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու հիմքերը (…)։ Ինչ վերաբերում է միջնորդությամբ հայտնած այն հանգամանքներին (որ դատաքննությունը սկսվում է նորից և նախկինում վկաները հարցաքննվել են), ապա Դատարանը գտնում է, որ դրանք բավարար չեն գալու եզրահանգման, որ ամբաստանյալ Լևոն Սողոմոնյանը ազատության մեջ մնալով, չի թաքնվի վարույթ իրականացնող մարմնից և անօրինական ազդեցություն չի ունենա դատավարության մասնակցող անձանց վրա։
(…)
Դատարանը, հաշվի առնելով Լևոն Սողոմոնյանին կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը հիմնավորող վերոգրյալ հանգամանքը (…) գտնում է, որ նրա պատշաճ վարքագիծը հնարավոր չէ ապահովել կալանավորման այլընտրանքային խափանման միջոցի՝ գրավի կիրառմամբ (…)ե (տե՛ս քրեական գործի հավելված, հատոր 1-ին, թերթ 7)։
10. Վերաքննիչ դատարանը, մասնակիորեն բավարարելով Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշման դեմ ներկայացված վերաքննիչ բողոքը, նշել է. «(…) Վիճարկվող դատական ակտի ուսումնասիրությունից երևում է, որ ամբաստանյալ Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ գրավի կիրառումն անթույլատրելի ճանաչելն առաջին ատյանի դատարանը պատճառաբանել է նրանով, որ տվյալ դեպքում շարունակում են առկա լինել Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու հիմքերը, մասնավորապես այն, որ նրան վերագրվում է նաև ծանր հանցագործություն, որի համար պատիժ է նախատեսված ազատազրկում հինգից ութ տարի ժամկետով, որպիսի պայմաններում ազատության մեջ մնալու դեպքում նրա կողմից վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու հավանականությունը բարձր է։
Անդրադառնալով պաշտպանների կողմից միջնորդությամբ հայտնած այն հանգամանքներին, որ դատաքննությունն սկսվում է նորից և վկաները նախկինում հարցաքննվել են, առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ դրանք բավարար չեն գալու այն եզրահանգման, որ մնալով ազատության մեջ ամբաստանյալ Լևոն Սողոմոնյանը չի թաքնվի վարույթն իրականացնող մարմնից և անօրինական ազդեցություն չի ունենա դատավարությանը մասնակցող անձանց վրա։
Վերաքննիչ դատարանի համար ընդունելի չէ առաջին ատյանի դատարանի նման եզրահանգումը, քանի որ գործով վկաների կողմից արդեն իսկ մեկ անգամ հարցաքննված լինելու պարագայում Լևոն Սողոմոնյանի կողմից նրանց վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու ճանապարհով վարույթն իրականացնող մարմնի աշխատանքները խոչընդոտելու հավանականությունը նվազում է։
Ինչ վերաբերում է առաջին ատյանի դատարանի այն պատճառաբանությանը, համաձայն որի՝ Լևոն Սողոմոնյանին վերագրվող արարքների բնույթն ու հասարակական վտանգավորության աստիճանը թույլ են տալիս գալ եզրահանգման, որ մնալով ազատության մեջ Լևոն Սողոմոնյանը կարող է թաքնվել վարույթն իրականացնող մարմնից, դրանով իսկ խոչընդոտելով դատարանում գործի քննությանը, ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ քրեական գործի քննության տվյալ փուլում Լևոն Սողոմոնյանի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել նաև կալանավորման այլընտրանքային խափանման միջոցի` 5.000.000 (հինգ միլիոն) ՀՀ դրամ գրավի կիրառմամբ, որը, որպես բավարար և ողջամիտ միջոց, կարող է հաղթահարել նրա կողմից վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու մտավախությունը։
Նման եզրահանգման Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հաշվի առնելով նաև այն, որ Լևոն Սողոմոնյանն ունի մշտական բնակության վայր, ամուսնացած է, բարձրագույն կրթությամբ, նախկինում դատապարտված չի եղել (…)ե (տե՛ս քրեական գործի հավելված, հատոր 2-րդ, թերթեր 152-153)։
Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վճռաբեկ բողոքները քննվում են հետևյալ հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում.
11. Բողոքաբեր, ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Դ.Մելքոնյանը նշել է, որ Վերաքննիչ դատարանը, բավարարելով ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը գրավով փոխարինելու միջնորդությունը, թույլ է տվել դատական սխալ, խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 134-136-րդ, 143-րդ հոդվածների պահանջները, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա։ Բացի այդ, ըստ բողոքաբերի՝ Վերաքննիչ դատարանը սխալ է մեկնաբանել և կիրառել Դավիթ Ալիխանյանի, Ասլան Ավետիսյանի և Արամ Ճուղուրյանի վերաբերյալ գործերով որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումները։
Ի հիմնավորումն իր վերոհիշյալ փաստարկների` բողոքի հեղինակը նշել է, որ առկա հանգամանքների պարագայում գրավը որպես այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառելի չէ ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ, քանի որ սույն քրեական գործի նյութերով հիմնավորվել է, որ Լ.Սողոմոնյանը մինչև նախաքննության ընթացքում կալանավորվելը բազմիցս խուսափել է նախաքննական մարմին ներկայանալուց և թաքնվել է, այսինքն` միանշանակ կերպով առկա է եղել կալանավորումը որպես խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հիմքը։ Լ.Սողոմոնյանին մեղսագրվում են երեք հանցագործություններ` ոչ մեծ ծանրության, միջին ծանրության և ծանր, որոնցից հատկապես վերջինի պատժի խստությունն էապես բարձրացնում է վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու, հետագայում՝ պատժի կրումից խուսափելու հավանականությունը, մանավանդ որ ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը նրան յոթ տարի ժամկետով ազատազրկման դատապարտելիս արդեն իսկ մեկ անգամ նման հետևության հանգել է։
11.1. Բողոքի հեղինակը, ի թիվս այլոց, նշել է նաև, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից սույն քրեական գործով դատավճիռը բեկանելու և քրեական գործն ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան ուղարկելու մասին որոշում կայացնելուց հետո քրեական գործով չի փոխվել որևէ հանգամանք, որը կարող է ազդեցություն ունենալ կիրառված խափանման միջոցի փոփոխության համար։ Իսկ 2017 թվականի հունվարի 24-ի որոշմամբ Վերաքննիչ դատարանը որոշել էր Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված կալանավորում խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ, հետևաբար նույն Վերաքննիչ դատարանի՝ 2017 թվականի հոկտեմբերի 9-ի որոշումն անընդունելի է նաև այս տեսանկյունից։
11.2. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` բողոքի հեղինակը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի` 2017 թվականի հոկտեմբերի 9-ի որոշումը և անթույլատրելի ճանաչել ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանին կալանքից գրավով ազատելը։
12. Բողոքաբեր, տուժողներ Սերգեյ Մարդոյանի և «Սեյվրե ՍՊԸ-ի ներկայացուցիչ Հ.Անանյանը նշել է, որ սույն գործով Վերաքննիչ դատարանը 2017 թվականի հոկտեմբերի 9-ի որոշմամբ թույլ է տվել դատական սխալ, խախտել է ՀՀ Սահմանադրության 19-րդ, 20-րդ հոդվածների պահանջները, որը ազդել է գործի ելքի վրա։
Մասնավորապես, ըստ բողոքի հեղինակի՝ Վերաքննիչ դատարանը չի ծանուցել և չի տեղեկացրել տուժող Ս.Մարդոյանին, «Սեյվրե ՍՊ ընկերության տնօրենին և նրանց ներկայացուցչին դատական նիստի օրվա և ժամի մասին՝ անտեսելով, որ առաջին ատյանի դատարանում գտնվող գործով վերջիններս նույնպես դատավարության մասնակիցներ են, մասնակցել են տվյալ դատական նիստին, հայտնել են կարծիքներ, հակափաստարկներ և ողջամտորեն պետք է հնարավորություն ունենային ներկա գտնվելու նաև Վերաքննիչ դատարանում՝ իրացնելու համար լսելի լինելու իրենց իրավունքը։
Բացի այդ, բողոքաբերը փաստել է, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից որպես գրավի գումար սահմանված 5 միլիոն ՀՀ դրամը այս գործով չի կարող իրական երաշխիք լինել ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ վերջինիս մեղսագրված է 160 միլիոն ՀՀ դրամի հափշտակություն։ 12.1. Բողոքաբերը նշել է նաև, որ Վերաքննիչ դատարանի բողոքարկվող որոշումը հակասում է Վճռաբեկ դատարանի՝ նախկինում արտահայտած իրավական դիրքորոշումների իմաստին և բովանդակությանը, քանի որ ընդհանուր իրավասության դատարանում գործի ըստ էության քննության ժամանակ դատարանի՝ միջնորդությունը քննության առնելու մասին որոշումը վերաքննության կարգով բողոքարկումը չի կարող լինել անվերապահ և անսահմանափակ։ Ըստ բողոքաբերի՝ գործնականում նշված հարցի կապակցությամբ չկա միասնական մոտեցում, գործում են երկակի ստանդարտներ։ Բողոքաբերի կարծիքով՝ դատավարության այդ փուլում դատական ակտի բողոքարկման չկանոնակարգվածությունը և դրա փոխարեն այն փաստացի բողոքարկելը, որոշ դեպքերում Վերաքննիչ դատարանի կողմից վարույթ ընդունելը և քննության առնելը առաջացնում են քաոսային իրավիճակներ։
12.2. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` բողոքի հեղինակը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2017 թվականի հոկտեմբերի 9-ի որոշումը և օրինական ուժ տալ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշմանը։
Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
13. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը չփոփոխելու մասին առաջին ատյանի դատարանի՝ դատական քննության նախապատրաստելու փուլի ավարտից հետո կայացրած որոշման՝ վերաքննության կարգով անմիջական բողոքարկման հնարավորության կապակցությամբ առկա է օրենքի միատեսակ կիրառություն ապահովելու խնդիր։ Ուստի Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում սույն գործով արտահայտել իրավական դիրքորոշումներ, որոնք կարող են ուղղորդող նշանակություն ունենալ նույնանման փաստական հանգամանքներ ունեցող գործերով միատեսակ իրավակիրառ պրակտիկայի ձևավորման համար։
14. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով առաջնային քննարկման ենթակա է այն իրավական հարցը, թե արդյոք Վերաքննիչ դատարանն իրավասու էր վերանայելու ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը գրավով փոխարինելը մերժելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշումը։
15. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ «Անձնական ազատությունից զրկված յուրաքանչյուր ոք իրավունք ունի վիճարկելու իրեն ազատությունից զրկելու իրավաչափությունը (...)ե։
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասինե եվրոպական կոնվենցիայի (այսուհետ՝ նաև Կոնվենցիա) 5-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ «Յուրաքանչյուր ոք, ով ձերբակալման կամ կալանավորման պատճառով զրկված է ազատությունից, իրավունք ունի վիճարկելու իր կալանավորման օրինականությունը, որի կապակցությամբ դատարանն անհապաղ որոշում է կայացնում և կարգադրում է նրան ազատ արձակել, եթե կալանավորումն անօրինական էե։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376.1-րդ հոդվածը սահմանում է. «Վերաքննության կարգով բողոքարկման ենթակա են՝
(…)
4) առաջին ատյանի դատարանների՝ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու (…) որոշումները.
(…)ե։
Մեջբերված քրեադատավարական նորմից հետևում է, որ վերաքննության կարգով բողոքարկման ենթակա են միայն կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշումները։ Այլ կերպ՝ քրեադատավարական օրենքը չի նախատեսում ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը չփոփոխելու (ներառյալ՝ կալանքը գրավով փոխարինելու մասին միջնորդությունը մերժելու) մասին առաջին ատյանի դատարանի՝ դատական քննության նախապատրաստելու փուլի ավարտից հետո (այլ կերպ՝ դատական քննություն նշանակելու մասին որոշման կայացումից հետո դատական նիստում դատավարության համապատասխան մասնակիցների մասնակցությամբ քննարկումների արդյունքների հիման վրա) կայացրած որոշման՝ վերաքննության կարգով անմիջական բողոքարկման հնարավորություն։ Օրենսդրի այսպիսի մոտեցումը Վճռաբեկ դատարանը պայմանավորում է առաջին հերթին արդարադատության արդյունավետության շահով։ Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հակառակ մոտեցումը մի կողմից կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության հետագա ընթացքի վրա՝ դրանով իսկ սահմանափակելով նաև առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը, մյուս կողմից՝ պարունակում է վերադաս դատարանի բնականոն գործունեությունը խաթարելու վտանգ (հաշվի առնելով դատական քննության ընթացքում այդպիսի միջնորդություններ ներկայացնելու քանակի տեսանկյունից որևէ արգելքի բացակայությունը, ուստիև դրանց քննարկման արդյունքում կայացված համապատասխան որոշումների՝ վերադասության կարգով անընդմեջ և անսահմանափակ բողոքարկման հնարավորությունը)։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 4-րդ կետի մեկնաբանության շրջանակներում Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսուհետ՝ նաև Եվրոպական դատարան) փաստել է, որ նշյալ նորմը չի պարտավորեցնում պայմանավորվող պետություններին երաշխավորելու երկրորդ ատյանի դատարանի կողմից կալանավորման օրինականությունը ստուգելու և անձին ազատ արձակելու միջնորդությունը քննության առնելու ընթացակարգեր (1)։ Ըստ Եվրոպական դատարանի՝ վերջինիս խնդիրը չէ պարզել, թե դատական վերանայման ինչպիսի եղանակն է ամենահարմար ձևը (2)։ Միևնույն ժամանակ, Եվրոպական դատարանն ընդգծել է, որ իրավական պաշտպանության գոյություն ունեցող միջոցը պետք է լինի բավարար չափով որոշակի (3), իսկ կալանքի օրինականությունը պետք է ստուգվի ողջամիտ պարբերականությամբ (4)։
15.1. Վերոգրյալի համատեքստում Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ օրենսդիրը, սահմանափակելով խնդրո առարկա որոշման վերադասության կարգով անմիջական բողոքարկման հնարավորությունը, ըստ էության, նպատակ է հետապնդել երաշխավորելու, ի թիվս այլոց, առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի բնականոն քննության ապահովումը, ինչպես նաև ստորադաս դատարանի ներքին անկախությունը։ Դրա հետ մեկտեղ նշվածը չի բացառում համապատասխան որոշման բողոքարկման հնարավորությունը, սակայն դա հետաձգվում է ավելի ուշ փուլ, այն է՝ գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի հետ միասնական բողոքարկման միջոցով։
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ գործը քննող դատարանի կողմից կալանավորման օրինականությունը պարբերաբար ստուգելու, ինչպես նաև քննարկվող որոշման՝ հետաձգված կարգով բողոքարկման հնարավորության պայմաններում օրենսդիրը չի նախատեսել այդ որոշման՝ վերաքննության կարգով անմիջականորեն բողոքարկելու իրավունք։
16. Սույն գործի փաստերից հետևում է, որ ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի պաշտպաններ Ա.Սիրունյանը և Կ.Կիրակոսյանը միջնորդություն են ներկայացրել ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը գրավով փոխարինելու մասին, որը դատական քննության նախապատրաստելու փուլի ավարտից հետո՝ գործի դատական քննության ժամանակ, քննարկվել և Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշմամբ մերժվել է (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ և 9-րդ կետերը)։
Վերաքննիչ դատարանն իր հերթին, քննության առնելով Առաջին ատյանի դատարանի նշյալ որոշման դեմ պաշտպան Կ.Կիրակոսյանի կողմից ներկայացված բողոքը, արդյունքում բեկանել է այն, ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը փոխարինել է այլընտրանքային խափանման միջոց գրավով՝ գրավի չափ սահմանելով 5.000.000 ՀՀ դրամը (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ և 10-րդ կետերը)։
17. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 15-15.1.-րդ կետերում շարադրված վերլուծության լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Վերաքննիչ դատարանն իրավասու չէր վերանայելու ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը գրավով փոխարինելու մասին պաշտպանական կողմի միջնորդությունը մերժելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշումը։ Այլ կերպ՝ Վերաքննիչ դատարանն անտեսել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376.1-րդ հոդվածի 4-րդ կետով և 381-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պահանջները և Առաջին ատյանի դատարանի համապատասխան որոշման դեմ ներկայացված վերաքննիչ բողոքը քննության է առել այն պայմաններում, երբ նշված որոշման դեմ բերված վերաքննիչ բողոքը ենթակա չէր քննության։
18. Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Վերաքննիչ դատարանը սույն գործով որոշում կայացնելիս թույլ է տվել դատական սխալ` դատավարական իրավունքի խախտում, մասնավորապես՝ խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի, 376.1-րդ հոդվածի 4-րդ կետի և 381-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջները։ Խախտումներն իրենց բնույթով էական են, քանի որ ազդել են գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ինչը, համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ, 406-րդ հոդվածների, հիմք է վերջինիս կողմից կայացված դատական ակտը բեկանելու և Առաջին ատյանի դատարանի որոշմանն օրինական ուժ տալու համար։
Վճռաբեկ դատարանը փաստում է նաև, որ Վերաքննիչ դատարանի դեպոզիտ հաշվին որպես գրավի գումար մուծված 5.000.000 ՀՀ դրամը ենթակա է վերադարձման գրավատուին։
19. Ինչ վերաբերում է բողոքաբերների կողմից վճռաբեկ բողոքում բարձրացված մյուս փաստարկներին (տե՛ս սույն որոշման 11-12-րդ կետերը), ապա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում դրանց անդրադառնալն առարկայազուրկ է, քանի որ սույն գործով Վերաքննիչ դատարանն ի սկզբանե իրավասու չէր քննության առնելու Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշման դեմ ներկայացված բողոքը։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության (2005 թվականի խմբագրությամբ) 91-րդ, 92-րդ հոդվածներով, Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 16-րդ, 39-րդ, 43-րդ, 3611-րդ, 419-րդ, 422-423-րդ հոդվածներով և Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգրքի 20-րդ հոդվածով՝ Վճռաբեկ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Վճռաբեկ բողոքները բավարարել։ Ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը գրավով փոխարինելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2017 թվականի հոկտեմբերի 9-ի որոշումը բեկանել` օրինական ուժ տալով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը գրավով փոխարինելու միջնորդությունը մերժելու մասին 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշմանը։
2. ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի դեպոզիտ հաշվին որպես գրավի գումար մուծված 5.000.000 ՀՀ դրամը վերադարձնել գրավատուին։
3. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում դատական նիստերի դահլիճում հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման։
Նախագահող` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Դատավորներ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ
(1)Տե՛ս, ի թիվս այլնի, Kucera v. Slovakia գործով 2007 թվականի հուլիսի 17-ի վճիռը, գանգատ թիվ 48666/99, կետ 107:
(2)Տե՛ս, mutatis mutandis, Shtukaturov v. Russia գործով 2008 թվականի մարտի 27-ի վճիռը, գանգատ թիվ 44009/05, կետ 123:
(3)Տե՛ս, mutatis mutandis, Vachev v. Bulgaria գործով 2004 թվականի հուլիսի 8-ի վճիռը, գանգատ թիվ 42987/98, կետ 71:
(4)Տե՛ս, mutatis mutandis, Shishkov v. Bulgaria գործով 2003 թվականի հունվարի 9-ի վճիռը, գանգատ թիվ 38822/97, կետ 88:
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Հայաստանի Հանրապետության
վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում
Գործ թիվ ԵԿԴ/0274/01/15
Նախագահող դատավոր՝ Ա.Ազարյան
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան)
նախագահությամբ` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ դատավորներ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ` Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
ամբաստանյալ Լ.ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆԻ
պաշտպան Կ.ԿԻՐԱԿՈՍՅԱՆԻ
տուժողի ներկայացուցիչ Հ.ԱՆԱՆՅԱՆԻ
2018 թվականի մարտի 20-ին ք.Երևանում
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2017 թվականի հոկտեմբերի 9-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Դ.Մելքոնյանի, տուժողներ Սերգեյ Մարդոյանի և «Սեյվրե ՍՊԸ-ի ներկայացուցիչ Հ.Անանյանի վճռաբեկ բողոքները,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնի քննիչ Վ.Բադալյանի՝ 2014 թվականի օգոստոսի 21-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով հարուցվել է թիվ 15134714 քրեական գործը։
Նախաքննության մարմնի՝ 2015 թվականի փետրվարի 3-ի որոշմամբ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով։
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան)` 2015 թվականի փետրվարի 3-ի որոշմամբ մեղադրյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը` երկու ամիս ժամկետով։
Առաջին ատյանի դատարանի` 2015 թվականի մարտի 24-ի որոշմամբ մեղադրյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը երկարացվել է երկու ամսով։
Առաջին ատյանի դատարանի` 2015 թվականի մայիսի 26-ի որոշմամբ մեղադրյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը կրկին երկարացվել է երկու ամսով, միաժամանակ, դատարանը բավարարել է պաշտպանական կողմի միջնորդությունը և թույլատրելի է ճանաչել մեղադրյալ Լ.Սողոմոնյանին գրավով ազատելը՝ գրավի չափ սահմանելով 3.000.000 ՀՀ դրամը։
2. ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը 2015 թվականի հունիսի 10-ի որոշմամբ բեկանել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2015 թվականի մայիսի 26-ի որոշումը՝ անթույլատրելի ճանաչելով Լ.Սողոմոնյանին գրավով ազատելը։
Առաջին ատյանի դատարանի` 2015 թվականի օգոստոսի 5-ի որոշմամբ մեղադրյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը կրկին երկարացվել է երկու ամսով, միաժամանակ, մերժվել է Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես կալանավորման այլընտրանքային խափանման միջոց գրավ կիրառելու վերաբերյալ պաշտպանական կողմի միջնորդությունը։
Մեղադրյալ Լ.Սողոմոնյանի պաշտպան Կ.Կիրակոսյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նաև Վերաքննիչ դատարան) 2015 թվականի սեպտեմբերի 2-ի որոշմամբ մասնակի բավարարել է բողոքը, Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ գրավի կիրառումն անթույլատրելի ճանաչելու մասով բեկանել ու փոփոխել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2015 թվականի օգոստոսի 5-ի որոշումը և մեղադրյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ կիրառել է գրավ՝ 5.000.000 ՀՀ դրամի չափով։
3. Նախաքննության մարմնի՝ 2015 թվականի հոկտեմբերի 14-ի որոշմամբ Լ.Սողոմոնյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և լրացվել է, և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
2015 թվականի նոյեմբերի 14-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան։
4. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2016 թվականի ապրիլի 7-ի դատավճռով ճանաչվել և հռչակվել է Լևոն Սողոմոնյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում՝ կատարված հանցագործությանը նրա մասնակցությունն ապացուցված չլինելու պատճառաբանությամբ։
Նույն դատավճռով Լևոն Սողոմոնյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
Ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով դատապարտվել է ազատազրկման` 7 (յոթ) տարի ժամկետով՝ առանց գույքի բռնագրավման, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` տուգանքի` 500.000 (հինգ հարյուր հազար) դրամի չափով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի հիման վրա` պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով, նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 7 (յոթ) տարի ժամկետով՝ առանց գույքի բռնագրավման և տուգանք՝ 500.000 (հինգ հարյուր հազար) դրամի չափով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածով սահմանված կանոններով նշանակված պատժին հաշվակցվել է ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի կալանքի տակ գտնվելու 6 (վեց) ամիս 22 (քսաներկու) օր ժամկետը, և վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 6 (վեց) տարի 5(հինգ) ամիս 9 (ինը) օր ժամկետով՝ առանց գույքի բռնագրավման, և տուգանք՝ 500.000 (հինգ հարյուր հազար) դրամի չափով։
Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` գրավը, փոփոխվել է, նրա նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը, և Լ.Սողոմոնյանը կալանավորվել է դատական նիստերի դահլիճում։
5. Մեղադրող Ա.Մանուկյանի, ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի պաշտպան Ա.Սիրունյանի, տուժող Ս.Մարդոյանի ներկայացուցիչ Հ.Անանյանի վերաքննիչ բողոքների քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը 2017 թվականի հունվարի 24-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքները բավարարել է մասնակիորեն, բեկանել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2016 թվականի ապրիլի 7-ի դատավճիռը և գործն ուղարկել նույն դատարան՝ նոր քննության։
Որոշվել է նաև ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` կալանավորումը, թողնել անփոփոխ։
6. Գործի նոր քննության ընթացքում ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի պաշտպաններ Ա.Սիրունյանը և Կ.Կիրակոսյանը միջնորդություն են ներկայացրել ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը գրավով փոխարինելու մասին, որն Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշմամբ մերժվել է։
7. Ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի պաշտպան Կ.Կիրակոսյանի բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը 2017 թվականի հոկտեմբերի 9-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքը բավարարել է մասնակիորեն, բեկանել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշումը, ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը փոխարինել է այլընտրանքային խափանման միջոց գրավով՝ գրավի չափ սահմանելով 5.000.000 ՀՀ դրամը։
8. Վերաքննիչ դատարանի հիշյալ որոշման դեմ վճռաբեկ բողոքներ են բերել ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Դ.Մելքոնյանը, տուժողներ Սերգեյ Մարդոյանի և «Սեյվրե ՍՊԸ-ի ներկայացուցիչ Հ.Անանյանը, որոնք Վճռաբեկ դատարանի` 2018 թվականի փետրվարի 8-ի որոշմամբ ընդունվել են վարույթ։
Ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի պաշտպան Կ.Կիրակոսյանը ներկայացրել է վճռաբեկ բողոքի պատասխան՝ խնդրելով ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Դ.Մելքոնյանի, տուժողներ Սերգեյ Մարդոյանի և «Սեյվրե ՍՊԸ-ի ներկայացուցիչ Հ.Անանյանի վճռաբեկ բողոքները վարույթ ընդունելը մերժել։
Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
9. Առաջին ատյանի դատարանը, դատական քննության նախապատրաստելու փուլի ավարտից հետո՝ քրեական գործի դատական քննության ժամանակ, քննարկելով ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը գրավով փոխարինելու մասին պաշտպաններ Ա.Սիրունյանի և Կ.Կիրակոսյանի կողմից ներկայացված միջնորդությունը և 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշմամբ մերժելով այն, նշել է. «(…) [Ներկայացված միջնորդությունը] ենթակա է մերժման, քանի որ շարունակում են առկա լինել Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու հիմքերը (…)։ Ինչ վերաբերում է միջնորդությամբ հայտնած այն հանգամանքներին (որ դատաքննությունը սկսվում է նորից և նախկինում վկաները հարցաքննվել են), ապա Դատարանը գտնում է, որ դրանք բավարար չեն գալու եզրահանգման, որ ամբաստանյալ Լևոն Սողոմոնյանը ազատության մեջ մնալով, չի թաքնվի վարույթ իրականացնող մարմնից և անօրինական ազդեցություն չի ունենա դատավարության մասնակցող անձանց վրա։
(…)
Դատարանը, հաշվի առնելով Լևոն Սողոմոնյանին կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը հիմնավորող վերոգրյալ հանգամանքը (…) գտնում է, որ նրա պատշաճ վարքագիծը հնարավոր չէ ապահովել կալանավորման այլընտրանքային խափանման միջոցի՝ գրավի կիրառմամբ (…)ե (տե՛ս քրեական գործի հավելված, հատոր 1-ին, թերթ 7)։
10. Վերաքննիչ դատարանը, մասնակիորեն բավարարելով Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշման դեմ ներկայացված վերաքննիչ բողոքը, նշել է. «(…) Վիճարկվող դատական ակտի ուսումնասիրությունից երևում է, որ ամբաստանյալ Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ գրավի կիրառումն անթույլատրելի ճանաչելն առաջին ատյանի դատարանը պատճառաբանել է նրանով, որ տվյալ դեպքում շարունակում են առկա լինել Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու հիմքերը, մասնավորապես այն, որ նրան վերագրվում է նաև ծանր հանցագործություն, որի համար պատիժ է նախատեսված ազատազրկում հինգից ութ տարի ժամկետով, որպիսի պայմաններում ազատության մեջ մնալու դեպքում նրա կողմից վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու հավանականությունը բարձր է։
Անդրադառնալով պաշտպանների կողմից միջնորդությամբ հայտնած այն հանգամանքներին, որ դատաքննությունն սկսվում է նորից և վկաները նախկինում հարցաքննվել են, առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ դրանք բավարար չեն գալու այն եզրահանգման, որ մնալով ազատության մեջ ամբաստանյալ Լևոն Սողոմոնյանը չի թաքնվի վարույթն իրականացնող մարմնից և անօրինական ազդեցություն չի ունենա դատավարությանը մասնակցող անձանց վրա։
Վերաքննիչ դատարանի համար ընդունելի չէ առաջին ատյանի դատարանի նման եզրահանգումը, քանի որ գործով վկաների կողմից արդեն իսկ մեկ անգամ հարցաքննված լինելու պարագայում Լևոն Սողոմոնյանի կողմից նրանց վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու ճանապարհով վարույթն իրականացնող մարմնի աշխատանքները խոչընդոտելու հավանականությունը նվազում է։
Ինչ վերաբերում է առաջին ատյանի դատարանի այն պատճառաբանությանը, համաձայն որի՝ Լևոն Սողոմոնյանին վերագրվող արարքների բնույթն ու հասարակական վտանգավորության աստիճանը թույլ են տալիս գալ եզրահանգման, որ մնալով ազատության մեջ Լևոն Սողոմոնյանը կարող է թաքնվել վարույթն իրականացնող մարմնից, դրանով իսկ խոչընդոտելով դատարանում գործի քննությանը, ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ քրեական գործի քննության տվյալ փուլում Լևոն Սողոմոնյանի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել նաև կալանավորման այլընտրանքային խափանման միջոցի` 5.000.000 (հինգ միլիոն) ՀՀ դրամ գրավի կիրառմամբ, որը, որպես բավարար և ողջամիտ միջոց, կարող է հաղթահարել նրա կողմից վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու մտավախությունը։
Նման եզրահանգման Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հաշվի առնելով նաև այն, որ Լևոն Սողոմոնյանն ունի մշտական բնակության վայր, ամուսնացած է, բարձրագույն կրթությամբ, նախկինում դատապարտված չի եղել (…)ե (տե՛ս քրեական գործի հավելված, հատոր 2-րդ, թերթեր 152-153)։
Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վճռաբեկ բողոքները քննվում են հետևյալ հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում.
11. Բողոքաբեր, ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Դ.Մելքոնյանը նշել է, որ Վերաքննիչ դատարանը, բավարարելով ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը գրավով փոխարինելու միջնորդությունը, թույլ է տվել դատական սխալ, խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 134-136-րդ, 143-րդ հոդվածների պահանջները, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա։ Բացի այդ, ըստ բողոքաբերի՝ Վերաքննիչ դատարանը սխալ է մեկնաբանել և կիրառել Դավիթ Ալիխանյանի, Ասլան Ավետիսյանի և Արամ Ճուղուրյանի վերաբերյալ գործերով որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումները։
Ի հիմնավորումն իր վերոհիշյալ փաստարկների` բողոքի հեղինակը նշել է, որ առկա հանգամանքների պարագայում գրավը որպես այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառելի չէ ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ, քանի որ սույն քրեական գործի նյութերով հիմնավորվել է, որ Լ.Սողոմոնյանը մինչև նախաքննության ընթացքում կալանավորվելը բազմիցս խուսափել է նախաքննական մարմին ներկայանալուց և թաքնվել է, այսինքն` միանշանակ կերպով առկա է եղել կալանավորումը որպես խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հիմքը։ Լ.Սողոմոնյանին մեղսագրվում են երեք հանցագործություններ` ոչ մեծ ծանրության, միջին ծանրության և ծանր, որոնցից հատկապես վերջինի պատժի խստությունն էապես բարձրացնում է վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու, հետագայում՝ պատժի կրումից խուսափելու հավանականությունը, մանավանդ որ ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը նրան յոթ տարի ժամկետով ազատազրկման դատապարտելիս արդեն իսկ մեկ անգամ նման հետևության հանգել է։
11.1. Բողոքի հեղինակը, ի թիվս այլոց, նշել է նաև, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից սույն քրեական գործով դատավճիռը բեկանելու և քրեական գործն ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան ուղարկելու մասին որոշում կայացնելուց հետո քրեական գործով չի փոխվել որևէ հանգամանք, որը կարող է ազդեցություն ունենալ կիրառված խափանման միջոցի փոփոխության համար։ Իսկ 2017 թվականի հունվարի 24-ի որոշմամբ Վերաքննիչ դատարանը որոշել էր Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված կալանավորում խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ, հետևաբար նույն Վերաքննիչ դատարանի՝ 2017 թվականի հոկտեմբերի 9-ի որոշումն անընդունելի է նաև այս տեսանկյունից։
11.2. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` բողոքի հեղինակը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի` 2017 թվականի հոկտեմբերի 9-ի որոշումը և անթույլատրելի ճանաչել ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանին կալանքից գրավով ազատելը։
12. Բողոքաբեր, տուժողներ Սերգեյ Մարդոյանի և «Սեյվրե ՍՊԸ-ի ներկայացուցիչ Հ.Անանյանը նշել է, որ սույն գործով Վերաքննիչ դատարանը 2017 թվականի հոկտեմբերի 9-ի որոշմամբ թույլ է տվել դատական սխալ, խախտել է ՀՀ Սահմանադրության 19-րդ, 20-րդ հոդվածների պահանջները, որը ազդել է գործի ելքի վրա։
Մասնավորապես, ըստ բողոքի հեղինակի՝ Վերաքննիչ դատարանը չի ծանուցել և չի տեղեկացրել տուժող Ս.Մարդոյանին, «Սեյվրե ՍՊ ընկերության տնօրենին և նրանց ներկայացուցչին դատական նիստի օրվա և ժամի մասին՝ անտեսելով, որ առաջին ատյանի դատարանում գտնվող գործով վերջիններս նույնպես դատավարության մասնակիցներ են, մասնակցել են տվյալ դատական նիստին, հայտնել են կարծիքներ, հակափաստարկներ և ողջամտորեն պետք է հնարավորություն ունենային ներկա գտնվելու նաև Վերաքննիչ դատարանում՝ իրացնելու համար լսելի լինելու իրենց իրավունքը։
Բացի այդ, բողոքաբերը փաստել է, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից որպես գրավի գումար սահմանված 5 միլիոն ՀՀ դրամը այս գործով չի կարող իրական երաշխիք լինել ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ վերջինիս մեղսագրված է 160 միլիոն ՀՀ դրամի հափշտակություն։ 12.1. Բողոքաբերը նշել է նաև, որ Վերաքննիչ դատարանի բողոքարկվող որոշումը հակասում է Վճռաբեկ դատարանի՝ նախկինում արտահայտած իրավական դիրքորոշումների իմաստին և բովանդակությանը, քանի որ ընդհանուր իրավասության դատարանում գործի ըստ էության քննության ժամանակ դատարանի՝ միջնորդությունը քննության առնելու մասին որոշումը վերաքննության կարգով բողոքարկումը չի կարող լինել անվերապահ և անսահմանափակ։ Ըստ բողոքաբերի՝ գործնականում նշված հարցի կապակցությամբ չկա միասնական մոտեցում, գործում են երկակի ստանդարտներ։ Բողոքաբերի կարծիքով՝ դատավարության այդ փուլում դատական ակտի բողոքարկման չկանոնակարգվածությունը և դրա փոխարեն այն փաստացի բողոքարկելը, որոշ դեպքերում Վերաքննիչ դատարանի կողմից վարույթ ընդունելը և քննության առնելը առաջացնում են քաոսային իրավիճակներ։
12.2. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` բողոքի հեղինակը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2017 թվականի հոկտեմբերի 9-ի որոշումը և օրինական ուժ տալ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշմանը։
Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
13. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը չփոփոխելու մասին առաջին ատյանի դատարանի՝ դատական քննության նախապատրաստելու փուլի ավարտից հետո կայացրած որոշման՝ վերաքննության կարգով անմիջական բողոքարկման հնարավորության կապակցությամբ առկա է օրենքի միատեսակ կիրառություն ապահովելու խնդիր։ Ուստի Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում սույն գործով արտահայտել իրավական դիրքորոշումներ, որոնք կարող են ուղղորդող նշանակություն ունենալ նույնանման փաստական հանգամանքներ ունեցող գործերով միատեսակ իրավակիրառ պրակտիկայի ձևավորման համար։
14. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով առաջնային քննարկման ենթակա է այն իրավական հարցը, թե արդյոք Վերաքննիչ դատարանն իրավասու էր վերանայելու ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը գրավով փոխարինելը մերժելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշումը։
15. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ «Անձնական ազատությունից զրկված յուրաքանչյուր ոք իրավունք ունի վիճարկելու իրեն ազատությունից զրկելու իրավաչափությունը (...)ե։
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասինե եվրոպական կոնվենցիայի (այսուհետ՝ նաև Կոնվենցիա) 5-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ «Յուրաքանչյուր ոք, ով ձերբակալման կամ կալանավորման պատճառով զրկված է ազատությունից, իրավունք ունի վիճարկելու իր կալանավորման օրինականությունը, որի կապակցությամբ դատարանն անհապաղ որոշում է կայացնում և կարգադրում է նրան ազատ արձակել, եթե կալանավորումն անօրինական էե։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376.1-րդ հոդվածը սահմանում է. «Վերաքննության կարգով բողոքարկման ենթակա են՝
(…)
4) առաջին ատյանի դատարանների՝ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու (…) որոշումները.
(…)ե։
Մեջբերված քրեադատավարական նորմից հետևում է, որ վերաքննության կարգով բողոքարկման ենթակա են միայն կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշումները։ Այլ կերպ՝ քրեադատավարական օրենքը չի նախատեսում ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը չփոփոխելու (ներառյալ՝ կալանքը գրավով փոխարինելու մասին միջնորդությունը մերժելու) մասին առաջին ատյանի դատարանի՝ դատական քննության նախապատրաստելու փուլի ավարտից հետո (այլ կերպ՝ դատական քննություն նշանակելու մասին որոշման կայացումից հետո դատական նիստում դատավարության համապատասխան մասնակիցների մասնակցությամբ քննարկումների արդյունքների հիման վրա) կայացրած որոշման՝ վերաքննության կարգով անմիջական բողոքարկման հնարավորություն։ Օրենսդրի այսպիսի մոտեցումը Վճռաբեկ դատարանը պայմանավորում է առաջին հերթին արդարադատության արդյունավետության շահով։ Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հակառակ մոտեցումը մի կողմից կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության հետագա ընթացքի վրա՝ դրանով իսկ սահմանափակելով նաև առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը, մյուս կողմից՝ պարունակում է վերադաս դատարանի բնականոն գործունեությունը խաթարելու վտանգ (հաշվի առնելով դատական քննության ընթացքում այդպիսի միջնորդություններ ներկայացնելու քանակի տեսանկյունից որևէ արգելքի բացակայությունը, ուստիև դրանց քննարկման արդյունքում կայացված համապատասխան որոշումների՝ վերադասության կարգով անընդմեջ և անսահմանափակ բողոքարկման հնարավորությունը)։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 4-րդ կետի մեկնաբանության շրջանակներում Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսուհետ՝ նաև Եվրոպական դատարան) փաստել է, որ նշյալ նորմը չի պարտավորեցնում պայմանավորվող պետություններին երաշխավորելու երկրորդ ատյանի դատարանի կողմից կալանավորման օրինականությունը ստուգելու և անձին ազատ արձակելու միջնորդությունը քննության առնելու ընթացակարգեր (1)։ Ըստ Եվրոպական դատարանի՝ վերջինիս խնդիրը չէ պարզել, թե դատական վերանայման ինչպիսի եղանակն է ամենահարմար ձևը (2)։ Միևնույն ժամանակ, Եվրոպական դատարանն ընդգծել է, որ իրավական պաշտպանության գոյություն ունեցող միջոցը պետք է լինի բավարար չափով որոշակի (3), իսկ կալանքի օրինականությունը պետք է ստուգվի ողջամիտ պարբերականությամբ (4)։
15.1. Վերոգրյալի համատեքստում Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ օրենսդիրը, սահմանափակելով խնդրո առարկա որոշման վերադասության կարգով անմիջական բողոքարկման հնարավորությունը, ըստ էության, նպատակ է հետապնդել երաշխավորելու, ի թիվս այլոց, առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի բնականոն քննության ապահովումը, ինչպես նաև ստորադաս դատարանի ներքին անկախությունը։ Դրա հետ մեկտեղ նշվածը չի բացառում համապատասխան որոշման բողոքարկման հնարավորությունը, սակայն դա հետաձգվում է ավելի ուշ փուլ, այն է՝ գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի հետ միասնական բողոքարկման միջոցով։
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ գործը քննող դատարանի կողմից կալանավորման օրինականությունը պարբերաբար ստուգելու, ինչպես նաև քննարկվող որոշման՝ հետաձգված կարգով բողոքարկման հնարավորության պայմաններում օրենսդիրը չի նախատեսել այդ որոշման՝ վերաքննության կարգով անմիջականորեն բողոքարկելու իրավունք։
16. Սույն գործի փաստերից հետևում է, որ ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի պաշտպաններ Ա.Սիրունյանը և Կ.Կիրակոսյանը միջնորդություն են ներկայացրել ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը գրավով փոխարինելու մասին, որը դատական քննության նախապատրաստելու փուլի ավարտից հետո՝ գործի դատական քննության ժամանակ, քննարկվել և Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշմամբ մերժվել է (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ և 9-րդ կետերը)։
Վերաքննիչ դատարանն իր հերթին, քննության առնելով Առաջին ատյանի դատարանի նշյալ որոշման դեմ պաշտպան Կ.Կիրակոսյանի կողմից ներկայացված բողոքը, արդյունքում բեկանել է այն, ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը փոխարինել է այլընտրանքային խափանման միջոց գրավով՝ գրավի չափ սահմանելով 5.000.000 ՀՀ դրամը (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ և 10-րդ կետերը)։
17. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 15-15.1.-րդ կետերում շարադրված վերլուծության լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Վերաքննիչ դատարանն իրավասու չէր վերանայելու ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը գրավով փոխարինելու մասին պաշտպանական կողմի միջնորդությունը մերժելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշումը։ Այլ կերպ՝ Վերաքննիչ դատարանն անտեսել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376.1-րդ հոդվածի 4-րդ կետով և 381-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պահանջները և Առաջին ատյանի դատարանի համապատասխան որոշման դեմ ներկայացված վերաքննիչ բողոքը քննության է առել այն պայմաններում, երբ նշված որոշման դեմ բերված վերաքննիչ բողոքը ենթակա չէր քննության։
18. Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Վերաքննիչ դատարանը սույն գործով որոշում կայացնելիս թույլ է տվել դատական սխալ` դատավարական իրավունքի խախտում, մասնավորապես՝ խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի, 376.1-րդ հոդվածի 4-րդ կետի և 381-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջները։ Խախտումներն իրենց բնույթով էական են, քանի որ ազդել են գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ինչը, համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ, 406-րդ հոդվածների, հիմք է վերջինիս կողմից կայացված դատական ակտը բեկանելու և Առաջին ատյանի դատարանի որոշմանն օրինական ուժ տալու համար։
Վճռաբեկ դատարանը փաստում է նաև, որ Վերաքննիչ դատարանի դեպոզիտ հաշվին որպես գրավի գումար մուծված 5.000.000 ՀՀ դրամը ենթակա է վերադարձման գրավատուին։
19. Ինչ վերաբերում է բողոքաբերների կողմից վճռաբեկ բողոքում բարձրացված մյուս փաստարկներին (տե՛ս սույն որոշման 11-12-րդ կետերը), ապա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում դրանց անդրադառնալն առարկայազուրկ է, քանի որ սույն գործով Վերաքննիչ դատարանն ի սկզբանե իրավասու չէր քննության առնելու Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշման դեմ ներկայացված բողոքը։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության (2005 թվականի խմբագրությամբ) 91-րդ, 92-րդ հոդվածներով, Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 16-րդ, 39-րդ, 43-րդ, 3611-րդ, 419-րդ, 422-423-րդ հոդվածներով և Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգրքի 20-րդ հոդվածով՝ Վճռաբեկ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Վճռաբեկ բողոքները բավարարել։ Ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը գրավով փոխարինելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2017 թվականի հոկտեմբերի 9-ի որոշումը բեկանել` օրինական ուժ տալով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը գրավով փոխարինելու միջնորդությունը մերժելու մասին 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշմանը։
2. ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի դեպոզիտ հաշվին որպես գրավի գումար մուծված 5.000.000 ՀՀ դրամը վերադարձնել գրավատուին։
3. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում դատական նիստերի դահլիճում հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման։
Նախագահող` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Դատավորներ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ
(1)Տե՛ս, ի թիվս այլնի, Kucera v. Slovakia գործով 2007 թվականի հուլիսի 17-ի վճիռը, գանգատ թիվ 48666/99, կետ 107:
(2)Տե՛ս, mutatis mutandis, Shtukaturov v. Russia գործով 2008 թվականի մարտի 27-ի վճիռը, գանգատ թիվ 44009/05, կետ 123:
(3)Տե՛ս, mutatis mutandis, Vachev v. Bulgaria գործով 2004 թվականի հուլիսի 8-ի վճիռը, գանգատ թիվ 42987/98, կետ 71:
(4)Տե՛ս, mutatis mutandis, Shishkov v. Bulgaria գործով 2003 թվականի հունվարի 9-ի վճիռը, գանգատ թիվ 38822/97, կետ 88:
Գործ N ԵԿԴ/0274/01/15
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՔՐԵԱԿԱՆ ՀԵՏԱՊՆԴՈՒՄԸ ԴԱԴԱՐԵՑՆԵԼՈՒ ԵՎ ՔՐԵԱԿԱՆ
ԳՈՐԾԻ ՎԱՐՈՒՅԹԸ ԿԱՐՃԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
18.12.2024թ. ք. Երևան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան), նախագահությամբ դատավոր Վ.Լ.Գրիգորյանի, խորհրդակցական սենյակում քննության առնելով թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործով քրեական հետապնդման ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական գործի վարույթը կարճելու հարցը.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
2014 թվականի օգոստոսի 21-ին ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 15134714 քրեական գործը:
2015 թվականի հունվարի 31-ին Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանը ձերբակալվել է:
2015 թվականի փետրվարի 3-ին որոշում է կայացվել Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով մեղադրանք առաջադրելու մասին:
2015 թվականի փետրվարի 3-ին Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը 2 (երկու) ամիս ժամկետով:
2015 թվականի փետրվարի 3-ին որոշում է կայացվել թիվ 15134714 քրեական գործով որոշում է կայացվել մեղադրյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի անվամբ սեփականության իրավունքով գրանցված՝ ք. Երևան, Գյուլիքևխվյան 5 շենք, 28 բնակարան հասցեի, ինչպես նաև առկայության դեպքում նրա անվամբ ՀՀ տարածքում գրանցված անշարժ գույքի և շարժական գույքի վրա կալանք դնելու մասին:
2015 թվականի փետրվարի 17-ի որոշմամբ քրեական գործով տուժող է ճանաչվել Սերգեյ Գուրգենի Մարդոյանը:
2015 թվականի մարտի 24-ին Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 2 (երկու) ամիս ժամկետով:
2015 թվականի ապրիլի 2-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի անվամբ «Էյչէսբիսի բանկ Հայաստան» ՓԲԸ-ում և «Հայէկոնոմբանկ» ԲԲԸ-ում բացված բանկային հաշիվների վրա կալանք դնելու մասին:
2015 թվականի մայիսի 26-ին Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 2 (երկու) ամիս ժամկետով և միաժամանակ թույլատրելի է համարվել մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց 3.000.000 (երեք միլիոն) ՀՀ դրամի չափով գրավ կիրառելը:
Նույն օրվա որոշմամբ մեղադրյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանն ազատվել է կալանքից:
2015 թվականի հունիսի 10-ի ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշմամբ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015 թվականի մայիսի 26-ի որոշմամբ մեղադրյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը թողնվել է անփոփոխ, իսկ գրավը վերացվել է:
2015 թվականի հունիսի 16-ին որոշում է կայացվել տուժող Ս. Մարդոյանի ներկայացուցիչ ճանաչել Հրանտ Անանյանին:
2015 թվականի հուլիսի 16-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:
2015 թվականի օգոստոսի 5-ի Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 2 (երկու) ամիս ժամկետով:
2015 թվականի սեպտեմբերի 4-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին կալանքից ազատ արձակելու մասին:
2015 թվականի հոկտեմբերի 14-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու մասին
Նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով այն բանի համար, որ նա 2009 թվականի փետրվարի 24-ից մինչև 2014 թվականի սեպտեմբերի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում հանդիսանալով «Սեյվր» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության տնօրենը և 30 տոկոս բաժնեմասի սեփականատերը, իսկ 2009 թվականի մայիսի 2-ից համատեղությամբ նաև նույն ընկերության գանձապահը, օգտագործելով ընկերության կանոնադրությամբ և համապատասխան նորմատիվ իրավական ակտերով սահմանված իր կարգադրիչ, իրեն վստահված սեփականության միջոցների նկատմամբ ունեցած լիազորությունները, դրանք օգտագործել է ընկերության շահերին հակառակ, այն է՝ իր օգտին ընկերության հաշվին ձեռք է բերել առավելություններ, անձնական շահագրգռվածությամբ չարաշահել է իր լիազորությունները, միասնական դիտավորությամբ յուրացման եղանակով հափշտակել է ՍՊԸ-ի հիմնադիր, 70 տոկոս բաժնեմասի սեփականատեր Սերգեյ Գուրգենի Մարդոյանի կողմից ներդրված, ինչպես նաև ընկերությանը պատկանող առանձնապես խոշոր չափի՝ ընդհանուր 161.935.865 ՀՀ դրամ գումարը և այդպիսով կազմալուծել է ընկերության աշխատանքն ու վերջինիս համար առաջացրել հետևանքներ՝ ընկերության գործունեության ժամանակավոր խաթարման ձևով:
Այսպես.
Սերգեյ Գուրգենի Մարդոյանը 2009 թվականի սեպտեմբերի 20-ին գրավատնային գործունեություն իրականացնելու նպատակով հիմնադրել է «Սեյվր» ՍՊ ընկերությունը՝ նույն թվականի սեպտեմբերի 24-ին այն գրանցելով իրավաբանական անձանց պետական ռեգիստրում: Ընկերության կանոնադրական կապիտալը կազմել է 55.000 ՀՀ դրամ, որի բաժնեմասերը Ս. Մարդոյանը տեղաբաշխել է իր և քրոջ որդու՝ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի միջև 70/30% հարաբերակցությամբ, իսկ վերջինս նշանակվել է ՍՊԸ-ի տնօրեն: 2009թ. մայիսի 2-ին հրամանագրված թիվ 01 հրամանի համաձայն՝ նշված ընկերության գանձապահի պարտականությունները դրվել է Լ.Սողոմոնյանի վրա: «Սեյվր» ՍՊԸ-ում բոլոր դրամական միջոցների ներդրումը կատարվել է Ս.Մարդոյանի կողմից փոխառությունների տեսքով: Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանը, օգտագործելով ընկերության կանոնադրությամբ և համապատասխան նորմատիվ իրավական ակտերով սահմանված իր կարգադրիչ, իրեն վստահված սեփականության միջոցների նկատմամբ ունեցած լիազորությունները, դրանք օգտագործել է ընկերության շահերին հակառակ՝ իր օգտին, 2009թ. փետրվարի 24-ից մինչև 2014թ. սեպտեմբերի 24-ն ընկած ժամանակահատվածում, առավելապես 2014թ-ի կեսերից սկսած, քննությամբ չկոնկրետացված օրերին յուրացման եղանակով հափշտակել է Սերգեյ Մարդոյանի կողմից ներդրված և ընկերության դրամարկղի դրամական միջոց հանդիսացող առանձնապես խոշոր չափի՝ ընդհանուր 129.324.200 ՀՀ դրամ գումարը:
Բացի այդ, Լևոն Սողոմոնյանն իրեն վերապահված լիազորությունների իրականացման շրջանակներում, մասնավորապես 2009թ. նոյեմբերի 25-ից մինչև 2014 թվականի օգոստոսի 21-ն ընկած ժամանակահատվածում, «Սեյվր» ՍՊԸ գրավատանը գրավադրված իրացման ենթակա գույքը «ԱԿՍՈՆ» ապրանքա-հումքային բորսայի միջոցով իրացրել, սակայն չարաշահելով իր լիազորությունները, դրանք օգտագործելով ընկերության շահերին հակառակ՝ իր օգտին, ստացված ընդհանուր 31.611.665 ՀՀ դրամ գումարը ընկերության դրամարկղ չի մուտքագրել և յուրացման եղանակով հափշտակել է:
Բացի այդ, Լևոն Սողոմոնյանը, 2011 թվականի մարտի 11-ին կնքված թիվ 31 փոխառության պայմանագրով նախատեսված 1.000.000 ՀՀ դրամը ստացել է Սերգեյ Մարդոյանից, դրա դիմաց տվել է առանց համարակալման, սակայն ստորագրված և ընկերության կնիքով վավերացված անդորրագիր, բայց նշված գումարը չի մուտքագրել ընկերության հաշվեկշիռ՝ փոխարենը յուրացման եղանակով հափշտակել է, դարձրել իրենը: Միաժամանակ Լևոն Սողոմոնյանը, հանդիսանալով գրավատնային գործունեությամբ զբաղվող կազմակերպության՝ «Սեյվր» ՍՊ ընկերության տնօրենն ու գանձապահը, «Սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունների» մասին, «Դրամարկղային գործառնությունների» մասին ՀՀ օրենքներով, այլ օրենսդրական և ենթաօրենսդրական ակտերով, ինչպես նաև ընկերության կանոնադրությամբ սահմանված իր կարգադրիչ և այլ լիազորություններն օգտագործել է ընկերության շահերին հակառակ՝ իր օգտին, այն է՝ կատարելով վերոհիշյալ հանցավոր գործողությունները անբարեխիղճ և անպատասխանատու վերաբերմունք է ցուցաբերել ընկերության գործունեության նկատմամբ, անձնական շահագրգռվածությամբ չարաշահել է իր լիազորությունները, ընկերությունից հափշտակելով առանձնապես խոշոր չափի դրամական միջոցներ՝ կազմալուծել է վերջինիս աշխատանքը և առաջացրել ծանր հետևանքներ՝ ընկերության գործունեության ժամանակավոր խաթարման ձևով:
Բացի այդ, Լևոն Սողոմոնյանը, իր կողմից ընկերության դրամական միջոցների յուրացման փաստը բացահայտելու գործընթացը բարդացնելու կամ անհնարին դարձնելու շարժառիթով և անձնական շահագրգռվածությունից ելնելով, 2014թ-ի սեպտեմբեր ամսվա ընթացքում «Սեյվր» ՍՊ ընկերության՝ Երևան քաղաքի Ե. Կողբացի 42 շենք 55 բնակարան հասցեում գտնվող գրասենյակից գաղտնի հափշտակել է ընկերության մի շարք կարևոր հաշվապահական փաստաթղթեր, այդ թվում տարածքային հարկային մարմնի կողմից հաշվառված և վերջինիս կնիքով վավերացված, 01.12.2011-31.08.2014 թվականների ընթացքում ընկերության դրամարկղային գործառնություններն արտացոլող, պաշտոնական փաստաթուղթ հանդիսացող «Դրամարկղի գիրք-2»-ը:
2015 թվականի հոկտեմբերի 16-ին որոշում է կայացվել «Սեյվր» ՍՊԸ-ին քրեական գործով տուժող ճանաչելու մասին:
Նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ քրեական գործով տուժող «Սեյվր» ՍՊԸ-ի ներկայացուցիչ է ճանաչվել Ս.Մարդոյանը:
2015 թվականի հոկտեմբերի 26-ին որոշում է կայացվել թիվ 15134714 քրեական գործի նյութերով նոր քրեական գործ հարուցելու և այն առանձնացնելու մասին, որին շնորհվել է 13832115 համարը:
2015 թվականի նոյեմբերի 14-ին թիվ 15134714 քրեական գործը, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան, որը դատարանում ստացվել է 2015 թվականի նոյեմբերի 16-ին, ստացել է թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 դատական համարը և մակագրվել է նույն դատարանի դատավոր Մ.Մարտիրոսյանին:
2016 թվականի ապրիլի 7-ին թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործով կայացվել է մեղադրական դատավճիռ:
2017 թվականի հունվարի 24-ին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը որոշել է 2016 թվականի ապրիլի 7-ի թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործով դատավճիռը բեկանել և գործն ուղարկել նույն դատարան՝ այլ կազմով նոր քննության:
2017 թվականի հունիսի 13-ին ՀՀ վճռաբեկ դատարանը որոշում է կայացրել վերը նշված որոշման դեմ վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժելու մասին:
2017 թվականի հուլիսի 4-ին Կենտրոն և Նորք Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Ա. Բեկթաշյանի որոշմամբ թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
2019 թվականի օգոստոսի 19-ին թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործը վերամակագրվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Վ. Լ. Գրիգորյանին և 2019 թվականի օգոստոսի 22-ին ընդունվել է վարույթ:
2019 թվականի սեպտեմբերի 18-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը փոփոխվել է գրավով:
2020 թվականի ապրիլի 15-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը փոփոխվել է և որպես խափանման միջոց է կիրառվել ստորագրությունը չհեռանալու մասին:
2024 թվականի հոկտեմբերի 1-ին դատարանում ստացվել է ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի դիմումը, որով վերջինս, ըստ էության, խնդրել է իր նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել և քրեական գործի վարույթը կարճել՝ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցնելու հիմքով:
2024 թվականի դեկտեմբերի 18-ին կայացած դատական նիստի ընթացքում պատասխանելով Դատարանի հարցին պաշտպան Ա. Սիրունյանը հայտնեց, որ իր պաշտպանյալին պարզաբանել է նշված հիմքով քրեական հետապնդման դադարեցման հետևանքները:
Մեղադրող Ն.Մհերյանը չառարկեց ներկայացված միջնորդության դեմ:
Տուժողի ներկայացուցիչ Հ. Անանյանը հայտնեց, որ ըստ էության առարկում է ներկայացված միջնորդության դեմ:
Քննարկելով ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը` Դատարանը գտնում է հետևյալը.
«Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգիրքը գործողության մեջ դնելու մասին» 09.06.2022թ. օրենքի 1-ին հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն՝
«1. Սույն օրենքով 2022 թվականի հուլիսի 1-ից գործողության մեջ է դրվում Հայաստանի Հանրապետության 2021 թվականի մայիսի 5-ի քրեական օրենսգիրքը (այսուհետ՝ Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգիրք):
2. Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգիրքն ուժի մեջ մտնելու պահից ուժը կորցրած ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության 2003 թվականի ապրիլի 18-ի քրեական օրենսգիրքը (...)»:
ՀՀ 18.04.2003թ. քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրացնելը կամ վատնելը՝ հանցավորին վստահված ուրիշի գույքի հափշտակությունը զգալի չափերով՝
(…)
3. Սույն հոդվածի առաջին կամ երկրորդ մասով նախատեսված գործողությունը, որը կատարվել է՝
1) առանձնապես խոշոր չափերով,
(…)
պատժվում է ազատազրկմամբ` հինգից ութ տարի ժամկետով` գույքի բռնագրավմամբ կամ առանց դրա:
(…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցավորին վստահված, այսինքն՝ նրա տնօրինմանը, տիրապետմանը կամ օգտագործմանը փաստացի կամ իրավաբանորեն ազատ կամքով հանձնված գույքի հափշտակությունը, եթե այդ գույքը հափշտակելու դիտավորությունը ծագել է օրինական հիմքերով այն ստանալուց հետո՝
(…)
3. Վստահված գույքը հափշտակելը, որը կատարվել է՝
(…)
3) առանձնապես խոշոր չափերով՝
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ չորսից ութ տարի ժամկետով:»:
ՀՀ 18.04.2003թ. քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Առևտրային կամ այլ կազմակերպությունների ծառայողների կողմից իրենց կարգադրիչ կամ այլ լիազորություններն այդ կազմակերպության շահերին հակառակ և իր կամ ուրիշ անձանց օգտին օգտագործելու կամ առավելություններ ձեռք բերելու կամ այլ անձանց վնաս պատճառելու նպատակով օգտագործելը, եթե անձանց, կազմակերպությունների կամ պետության իրավունքներին ու օրինական շահերին էական վնաս է պատճառվել՝
(…)
2. Նույն արարքը, որն առաջացրել է ծանր հետևանքներ՝
պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ երկուսից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը չորս տարի ժամկետով:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 277-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հայաստանի Հանրապետության կամ այլ պետության առևտրային կամ այլ կազմակերպության աշխատողի, արբիտրի, աուդիտորի, պահառուի, կառավարչի կամ նոտարի կողմից օրենսդրությամբ իրեն վերապահված լիազորությունները կամ դրանցով պայմանավորված ազդեցությունն ի վնաս այդ կազմակերպության շահերի օգտագործելը կամ իր ծառայողական պարտականությունը չկատարելը կամ ոչ պատշաճ կատարելը, կամ այնպիսի արարք կատարելը, որը չի բխում իր լիազորություններից կամ դուրս է իր լիազորությունների շրջանակից, որն էական վնաս է պատճառել անձի կամ կազմակերպության իրավունքներին, ազատություններին կամ օրինական շահերին կամ հասարակության կամ պետության օրինական շահերին՝
(…)
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը`
(…)
4) անզգուշությամբ առաջացրել է այլ ծանր հետևանք`
պատժվում է տուգանքով՝ քսանապատիկից քառասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուր հիսունից երկու հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ` առավելագույնը երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ` մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը չորս տարի ժամկետով:
3. Սույն հոդվածի 1-ին մասի իմաստով՝ գույքային վնասի դեպքում էական է համարվում խոշոր չափերի գույքային վնասը:»:
ՀՀ 18.04.2003թ. քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քաղաքացու անձնագիրը կամ կարևոր այլ փաստաթուղթ հափշտակելը՝
(…)
2. Պաշտոնական փաստաթղթեր, դրոշմներ կամ կնիքներ հափշտակելը, ոչնչացնելը, վնասելը կամ թաքցնելը, որը կատարվել է շահադիտական դրդումներով կամ անձնական այլ շահագրգռվածությունից ելնելով՝
պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
(…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 456-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Ուրիշի անձնագիրը կամ նույնականացման քարտը կամ իրավունք վերապահող, պարտականությունից կամ պատասխանատվությունից ազատող կամ իրավաբանական նշանակություն ունեցող տեղեկություն պարունակող փաստաթուղթը, դրոշմը, կնիքը կամ տրանսպորտային միջոցի պետհամարանիշը հափշտակելը, շորթելը, ոչնչացնելը, վնասելը կամ թաքցնելը՝
(…)
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է՝
(…)
2) շահադիտական դրդումներով՝
պատժվում է տուգանքով` տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` մեկից երեք տարի ժամկետով:»:
Վերոնշյալ հոդվածների համեմատական վերլուծությունից հետևում է, որ ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին՝ 18.04.2003թ. ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղսագրված արարքները համապատասխանաբար համապատասխանում են 05.05.2021թ. ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետի, 277-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետի և 456-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի հատկանիշներին:
ՀՀ 18.04.2003թ. քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
2. Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ, ինչպես նաև անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երեք տարի ժամկետով ազատազրկումը:
3. Միջին ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում հինգ տարի ժամկետով ազատազրկումը, ինչպես նաև անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում տասը տարի ժամկետով ազատազրկումը:
4. Ծանր հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում տասը տարի ժամկետով ազատազրկումը:
(…)»:
ՀՀ 18.04.2003թ. քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից անցել են հետևյալ ժամկետները.
1) երկու տարի՝ ոչ մեծ ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից.
2) հինգ տարի՝ միջին ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից.
3) տասը տարի՝ ծանր հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից.
(…)
2. Վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահը: (…)
3. Վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատվում է, եթե մինչև նշված ժամկետներն անցնելն անձը կատարում է միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր նոր հանցանք: Այս դեպքում վաղեմության ժամկետի հաշվարկն սկսվում է նոր հանցանքի ավարտված համարելու պահից:
4. Վաղեմության ժամկետի ընթացքը կասեցվում է, եթե անձը խուսափում է քննությունից կամ դատից: Այս դեպքում վաղեմության ընթացքը վերսկսվում է անձին ձերբակալելու կամ մեղայականով նրա ներկայանալու պահից: Ընդ որում, անձը չի կարող քրեական պատասխանատվության ենթարկվել, եթե ոչ մեծ ծանրության կամ միջին ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից անցել է տասը տարի, իսկ ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից` քսան տարի, և վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատված չի եղել նոր հանցագործությամբ:
(…)»:
ՀՀ 01.07.1998թ. քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե`
(…)
6) անցել են վաղեմության ժամկետները.
(…)
5. Դատարանը, հայտնաբերելով քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանքներ, լուծում է ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը:
6. Սույն հոդվածի առաջին մասի 6-րդ և 13-րդ կետերում նշված հիմքերով գործի վարույթի կարճում և քրեական հետապնդման դադարեցում չի թույլատրվում, եթե դրա դեմ առարկում է մեղադրյալը: Այս դեպքում գործի վարույթը շարունակվում է սովորական կարգով:
(…):»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵԱԴԴ/0002/01/17 գործով արտահայտած իրավական դիրքորոշման համաձայն`
«(…)
Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ օրենսդիրը վաղեմության ժամկետն անցնելը դիտում է որպես քրեական գործի վարույթը և քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք` սահմանելով, որ քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները: Միևնույն ժամանակ քրեադատավարական օրենքը վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու պարտադիր նախապայման է դիտում մեղադրյալի համաձայնությունը, որի բացակայությունը ենթադրում է վարույթի շարունակում ընդհանուր կարգով: Այսինքն` այն դեպքում, երբ անձը համաձայն չէ վաղեմության ժամկետներն անցնելու հիմքով քրեական գործի հարուցումը մերժելու, իր նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և գործի վարույթը կարճելու հետ, նրան պետք է հնարավորություն ընձեռվի դատական քննության փուլում վիճարկելու իրեն առաջադրված մեղադրանքը:
Այն դեպքում, երբ անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետը լրանում է գործի դատական քննության փուլում, այդ հիմքով նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու ընթացակարգի իրականացման պարտականությունը կրում է դատարանը: Ընդ որում, դատական քննությունը ենթադրում է վարույթն ինչպես առաջին ատյանի, այնպես էլ վերաքննիչ ու վճռաբեկ դատարաններում: Մասնավորապես, դատարանը պետք է պարզի, թե արդյոք ամբաստանյալը համաձայն է, որ նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվի քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով: Անձի համաձայնությունը ստանալու դեպքում դատարանը պարտավոր է դադարեցնել նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը, իսկ համաձայնության բացակայության դեպքում պետք է դատական քննությունը շարունակի ընդհանուր կարգով, սակայն դատավճիռ կայացնելիս` դադարեցնի անձի նկատմամբ քրեական հետապնդումը: Ընդ որում, երբ անձն արդեն հնարավորություն է ունեցել առաջին ատյանի, վերաքննիչ և վճռաբեկ դատարաններում (վերջին դեպքում` վճռաբեկ բողոք բերելու միջոցով) վիճարկելու իրեն առաջադրված մեղադրանքը, ապա քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելիս նրա դիրքորոշումը լրացուցիչ ճշտելու անհրաժեշտությունը բացակայում է:»:
Գործի նյութերի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին ՀՀ 18․04․2003թ․ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել մինչև 2014թ. սեպտեմբերի 24-ն ընկած ժամանակահատվածում տեղի ունեցած ենթադրյալ քրեորեն պատժելի արարքների կատարման համար:
«Դատալեքս» դատական տեղեկատվական համակարգի, ինչպես նաև Ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի տեղեկատվության ուսումնասիրությամբ պարզվել է, որ ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի կողմից սույն գործով մեղսագրված ենթադրյալ արարքները կատարելուց հետո քրեորեն պատժելի այլ արարքներ կատարելու վերաբերյալ գրառումներ առկա չեն:
Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցել են, ինչպես նաև վաղեմության ժամկետի ընթացքը չի կասեցվել և չի ընդհատվել:
Հաշվի առնելով այն, որ ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին մեղսագրվող ոչ մեծ ծանրության, միջին ծանրության և ծանր հանցագործությունների շարքին դասվող արարքների համար քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետի հաշվարկի օրվանից մինչ օրս անցել է ավելի քան 10 տարի, վերջինս չի առարկում, որպեսզի իր նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվի վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով, վաղեմության ժամկետի ընթացքը կասեցված և ընդհատված չի եղել, Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալի միջնորդությունը ենթակա է բավարարման:
Քննարկելով ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված «ստորագրությունը չհեռանալու մասին» պետք է վերացնել:
Քննարկելով ամբաստանյալի գույքի վրա դրված կալանքի հարցը՝ Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ տուժողը սույն գործով ներկայացրել է քաղաքացիական հայց, որն այլևս սույն գործով քննարկման ենթակա չէ և կարող է քննարկվել քաղաքացիադատավարական կարգով հայց ներկայացնելու միջոցով, հետևաբար 01.07.1998թ. ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 238-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հիմքով ամբաստանյալի գույքի վրա դրված արգելանքը պետք է պահպանել քրեական գործի վարույթի ավարտից հետո ևս 1 ամիս՝ այդ կերպ ապահովելով տուժող կողմի ՀՀ քաղաքացիական դատավարության կարգով հայց ներկայացնելու իրավունքի լիիրավ իրացումը: Նշված ժամկետի ավարտից հետո Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի անվամբ սեփականության իրավունքով գրանցված՝ ք. Երևան, Գյուլիքևխվյան 5 շենք, 28 բնակարան հասցեի, ինչպես նաև առկայության դեպքում նրա անվամբ ՀՀ տարածքում գրանցված անշարժ գույքի և շարժական գույքի վրա և վերջինիս անվամբ «Էյչէսբիսի բանկ Հայաստան» ՓԲԸ-ում և «Հայէկոնոմբանկ» ԲԲԸ-ում բացված բանկային հաշիվների վրա սույն գործի շրջանակներում դրված կալանքները պետք է վերացնել:
Անդրադառնալով քրեական գործով որպես այլ փաստաթուղթ ճանաչված ապացույցների հարցին, Դատարանը գտնում է, որ դրանք պետք է թողնել կցված քրեական գործին:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ 01.07.1998թ. քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետով և 313-րդ հոդվածով` դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ ՀՀ 18․04․2003թ․ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով /որը համապատասխանում է ՀՀ 05.05.2021թ. քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետին/, ՀՀ 18․04․2003թ․ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով /որը համապատասխանում է ՀՀ 05.05.2021թ. քրեական օրենսգրքի 277-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետին/ և ՀՀ 18․04․2003թ․ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով /որը համապատասխանում է ՀՀ 05.05.2021թ. քրեական օրենսգրքի 456-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետին/ քրեական հետապնդումը դադարեցնել և քրեական գործի վարույթը կարճել՝ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով։
Որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված «ստորագրությունը չհեռանալու մասին» վերացնել:
Որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո նախաքննական մարմնի որոշմամբ ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի անշարժ գույքի և բանկային հաշվի վրա դրված կալանքը պահպանել ևս մեկ, ամիս, որից հետո վերացնել:
Որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված փաստաթղթերը թողնել կցված քրեական գործին:
Որոշումը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ` Վ.Լ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՔՐԵԱԿԱՆ ՀԵՏԱՊՆԴՈՒՄԸ ԴԱԴԱՐԵՑՆԵԼՈՒ ԵՎ ՔՐԵԱԿԱՆ
ԳՈՐԾԻ ՎԱՐՈՒՅԹԸ ԿԱՐՃԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
18.12.2024թ. ք. Երևան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան), նախագահությամբ դատավոր Վ.Լ.Գրիգորյանի, խորհրդակցական սենյակում քննության առնելով թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործով քրեական հետապնդման ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական գործի վարույթը կարճելու հարցը.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
2014 թվականի օգոստոսի 21-ին ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 15134714 քրեական գործը:
2015 թվականի հունվարի 31-ին Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանը ձերբակալվել է:
2015 թվականի փետրվարի 3-ին որոշում է կայացվել Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով մեղադրանք առաջադրելու մասին:
2015 թվականի փետրվարի 3-ին Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը 2 (երկու) ամիս ժամկետով:
2015 թվականի փետրվարի 3-ին որոշում է կայացվել թիվ 15134714 քրեական գործով որոշում է կայացվել մեղադրյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի անվամբ սեփականության իրավունքով գրանցված՝ ք. Երևան, Գյուլիքևխվյան 5 շենք, 28 բնակարան հասցեի, ինչպես նաև առկայության դեպքում նրա անվամբ ՀՀ տարածքում գրանցված անշարժ գույքի և շարժական գույքի վրա կալանք դնելու մասին:
2015 թվականի փետրվարի 17-ի որոշմամբ քրեական գործով տուժող է ճանաչվել Սերգեյ Գուրգենի Մարդոյանը:
2015 թվականի մարտի 24-ին Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 2 (երկու) ամիս ժամկետով:
2015 թվականի ապրիլի 2-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի անվամբ «Էյչէսբիսի բանկ Հայաստան» ՓԲԸ-ում և «Հայէկոնոմբանկ» ԲԲԸ-ում բացված բանկային հաշիվների վրա կալանք դնելու մասին:
2015 թվականի մայիսի 26-ին Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 2 (երկու) ամիս ժամկետով և միաժամանակ թույլատրելի է համարվել մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց 3.000.000 (երեք միլիոն) ՀՀ դրամի չափով գրավ կիրառելը:
Նույն օրվա որոշմամբ մեղադրյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանն ազատվել է կալանքից:
2015 թվականի հունիսի 10-ի ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշմամբ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015 թվականի մայիսի 26-ի որոշմամբ մեղադրյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը թողնվել է անփոփոխ, իսկ գրավը վերացվել է:
2015 թվականի հունիսի 16-ին որոշում է կայացվել տուժող Ս. Մարդոյանի ներկայացուցիչ ճանաչել Հրանտ Անանյանին:
2015 թվականի հուլիսի 16-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:
2015 թվականի օգոստոսի 5-ի Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 2 (երկու) ամիս ժամկետով:
2015 թվականի սեպտեմբերի 4-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին կալանքից ազատ արձակելու մասին:
2015 թվականի հոկտեմբերի 14-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու մասին
Նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով այն բանի համար, որ նա 2009 թվականի փետրվարի 24-ից մինչև 2014 թվականի սեպտեմբերի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում հանդիսանալով «Սեյվր» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության տնօրենը և 30 տոկոս բաժնեմասի սեփականատերը, իսկ 2009 թվականի մայիսի 2-ից համատեղությամբ նաև նույն ընկերության գանձապահը, օգտագործելով ընկերության կանոնադրությամբ և համապատասխան նորմատիվ իրավական ակտերով սահմանված իր կարգադրիչ, իրեն վստահված սեփականության միջոցների նկատմամբ ունեցած լիազորությունները, դրանք օգտագործել է ընկերության շահերին հակառակ, այն է՝ իր օգտին ընկերության հաշվին ձեռք է բերել առավելություններ, անձնական շահագրգռվածությամբ չարաշահել է իր լիազորությունները, միասնական դիտավորությամբ յուրացման եղանակով հափշտակել է ՍՊԸ-ի հիմնադիր, 70 տոկոս բաժնեմասի սեփականատեր Սերգեյ Գուրգենի Մարդոյանի կողմից ներդրված, ինչպես նաև ընկերությանը պատկանող առանձնապես խոշոր չափի՝ ընդհանուր 161.935.865 ՀՀ դրամ գումարը և այդպիսով կազմալուծել է ընկերության աշխատանքն ու վերջինիս համար առաջացրել հետևանքներ՝ ընկերության գործունեության ժամանակավոր խաթարման ձևով:
Այսպես.
Սերգեյ Գուրգենի Մարդոյանը 2009 թվականի սեպտեմբերի 20-ին գրավատնային գործունեություն իրականացնելու նպատակով հիմնադրել է «Սեյվր» ՍՊ ընկերությունը՝ նույն թվականի սեպտեմբերի 24-ին այն գրանցելով իրավաբանական անձանց պետական ռեգիստրում: Ընկերության կանոնադրական կապիտալը կազմել է 55.000 ՀՀ դրամ, որի բաժնեմասերը Ս. Մարդոյանը տեղաբաշխել է իր և քրոջ որդու՝ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի միջև 70/30% հարաբերակցությամբ, իսկ վերջինս նշանակվել է ՍՊԸ-ի տնօրեն: 2009թ. մայիսի 2-ին հրամանագրված թիվ 01 հրամանի համաձայն՝ նշված ընկերության գանձապահի պարտականությունները դրվել է Լ.Սողոմոնյանի վրա: «Սեյվր» ՍՊԸ-ում բոլոր դրամական միջոցների ներդրումը կատարվել է Ս.Մարդոյանի կողմից փոխառությունների տեսքով: Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանը, օգտագործելով ընկերության կանոնադրությամբ և համապատասխան նորմատիվ իրավական ակտերով սահմանված իր կարգադրիչ, իրեն վստահված սեփականության միջոցների նկատմամբ ունեցած լիազորությունները, դրանք օգտագործել է ընկերության շահերին հակառակ՝ իր օգտին, 2009թ. փետրվարի 24-ից մինչև 2014թ. սեպտեմբերի 24-ն ընկած ժամանակահատվածում, առավելապես 2014թ-ի կեսերից սկսած, քննությամբ չկոնկրետացված օրերին յուրացման եղանակով հափշտակել է Սերգեյ Մարդոյանի կողմից ներդրված և ընկերության դրամարկղի դրամական միջոց հանդիսացող առանձնապես խոշոր չափի՝ ընդհանուր 129.324.200 ՀՀ դրամ գումարը:
Բացի այդ, Լևոն Սողոմոնյանն իրեն վերապահված լիազորությունների իրականացման շրջանակներում, մասնավորապես 2009թ. նոյեմբերի 25-ից մինչև 2014 թվականի օգոստոսի 21-ն ընկած ժամանակահատվածում, «Սեյվր» ՍՊԸ գրավատանը գրավադրված իրացման ենթակա գույքը «ԱԿՍՈՆ» ապրանքա-հումքային բորսայի միջոցով իրացրել, սակայն չարաշահելով իր լիազորությունները, դրանք օգտագործելով ընկերության շահերին հակառակ՝ իր օգտին, ստացված ընդհանուր 31.611.665 ՀՀ դրամ գումարը ընկերության դրամարկղ չի մուտքագրել և յուրացման եղանակով հափշտակել է:
Բացի այդ, Լևոն Սողոմոնյանը, 2011 թվականի մարտի 11-ին կնքված թիվ 31 փոխառության պայմանագրով նախատեսված 1.000.000 ՀՀ դրամը ստացել է Սերգեյ Մարդոյանից, դրա դիմաց տվել է առանց համարակալման, սակայն ստորագրված և ընկերության կնիքով վավերացված անդորրագիր, բայց նշված գումարը չի մուտքագրել ընկերության հաշվեկշիռ՝ փոխարենը յուրացման եղանակով հափշտակել է, դարձրել իրենը: Միաժամանակ Լևոն Սողոմոնյանը, հանդիսանալով գրավատնային գործունեությամբ զբաղվող կազմակերպության՝ «Սեյվր» ՍՊ ընկերության տնօրենն ու գանձապահը, «Սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունների» մասին, «Դրամարկղային գործառնությունների» մասին ՀՀ օրենքներով, այլ օրենսդրական և ենթաօրենսդրական ակտերով, ինչպես նաև ընկերության կանոնադրությամբ սահմանված իր կարգադրիչ և այլ լիազորություններն օգտագործել է ընկերության շահերին հակառակ՝ իր օգտին, այն է՝ կատարելով վերոհիշյալ հանցավոր գործողությունները անբարեխիղճ և անպատասխանատու վերաբերմունք է ցուցաբերել ընկերության գործունեության նկատմամբ, անձնական շահագրգռվածությամբ չարաշահել է իր լիազորությունները, ընկերությունից հափշտակելով առանձնապես խոշոր չափի դրամական միջոցներ՝ կազմալուծել է վերջինիս աշխատանքը և առաջացրել ծանր հետևանքներ՝ ընկերության գործունեության ժամանակավոր խաթարման ձևով:
Բացի այդ, Լևոն Սողոմոնյանը, իր կողմից ընկերության դրամական միջոցների յուրացման փաստը բացահայտելու գործընթացը բարդացնելու կամ անհնարին դարձնելու շարժառիթով և անձնական շահագրգռվածությունից ելնելով, 2014թ-ի սեպտեմբեր ամսվա ընթացքում «Սեյվր» ՍՊ ընկերության՝ Երևան քաղաքի Ե. Կողբացի 42 շենք 55 բնակարան հասցեում գտնվող գրասենյակից գաղտնի հափշտակել է ընկերության մի շարք կարևոր հաշվապահական փաստաթղթեր, այդ թվում տարածքային հարկային մարմնի կողմից հաշվառված և վերջինիս կնիքով վավերացված, 01.12.2011-31.08.2014 թվականների ընթացքում ընկերության դրամարկղային գործառնություններն արտացոլող, պաշտոնական փաստաթուղթ հանդիսացող «Դրամարկղի գիրք-2»-ը:
2015 թվականի հոկտեմբերի 16-ին որոշում է կայացվել «Սեյվր» ՍՊԸ-ին քրեական գործով տուժող ճանաչելու մասին:
Նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ քրեական գործով տուժող «Սեյվր» ՍՊԸ-ի ներկայացուցիչ է ճանաչվել Ս.Մարդոյանը:
2015 թվականի հոկտեմբերի 26-ին որոշում է կայացվել թիվ 15134714 քրեական գործի նյութերով նոր քրեական գործ հարուցելու և այն առանձնացնելու մասին, որին շնորհվել է 13832115 համարը:
2015 թվականի նոյեմբերի 14-ին թիվ 15134714 քրեական գործը, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան, որը դատարանում ստացվել է 2015 թվականի նոյեմբերի 16-ին, ստացել է թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 դատական համարը և մակագրվել է նույն դատարանի դատավոր Մ.Մարտիրոսյանին:
2016 թվականի ապրիլի 7-ին թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործով կայացվել է մեղադրական դատավճիռ:
2017 թվականի հունվարի 24-ին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը որոշել է 2016 թվականի ապրիլի 7-ի թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործով դատավճիռը բեկանել և գործն ուղարկել նույն դատարան՝ այլ կազմով նոր քննության:
2017 թվականի հունիսի 13-ին ՀՀ վճռաբեկ դատարանը որոշում է կայացրել վերը նշված որոշման դեմ վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժելու մասին:
2017 թվականի հուլիսի 4-ին Կենտրոն և Նորք Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Ա. Բեկթաշյանի որոշմամբ թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
2019 թվականի օգոստոսի 19-ին թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործը վերամակագրվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Վ. Լ. Գրիգորյանին և 2019 թվականի օգոստոսի 22-ին ընդունվել է վարույթ:
2019 թվականի սեպտեմբերի 18-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը փոփոխվել է գրավով:
2020 թվականի ապրիլի 15-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը փոփոխվել է և որպես խափանման միջոց է կիրառվել ստորագրությունը չհեռանալու մասին:
2024 թվականի հոկտեմբերի 1-ին դատարանում ստացվել է ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի դիմումը, որով վերջինս, ըստ էության, խնդրել է իր նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել և քրեական գործի վարույթը կարճել՝ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցնելու հիմքով:
2024 թվականի դեկտեմբերի 18-ին կայացած դատական նիստի ընթացքում պատասխանելով Դատարանի հարցին պաշտպան Ա. Սիրունյանը հայտնեց, որ իր պաշտպանյալին պարզաբանել է նշված հիմքով քրեական հետապնդման դադարեցման հետևանքները:
Մեղադրող Ն.Մհերյանը չառարկեց ներկայացված միջնորդության դեմ:
Տուժողի ներկայացուցիչ Հ. Անանյանը հայտնեց, որ ըստ էության առարկում է ներկայացված միջնորդության դեմ:
Քննարկելով ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը` Դատարանը գտնում է հետևյալը.
«Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգիրքը գործողության մեջ դնելու մասին» 09.06.2022թ. օրենքի 1-ին հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն՝
«1. Սույն օրենքով 2022 թվականի հուլիսի 1-ից գործողության մեջ է դրվում Հայաստանի Հանրապետության 2021 թվականի մայիսի 5-ի քրեական օրենսգիրքը (այսուհետ՝ Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգիրք):
2. Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգիրքն ուժի մեջ մտնելու պահից ուժը կորցրած ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության 2003 թվականի ապրիլի 18-ի քրեական օրենսգիրքը (...)»:
ՀՀ 18.04.2003թ. քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրացնելը կամ վատնելը՝ հանցավորին վստահված ուրիշի գույքի հափշտակությունը զգալի չափերով՝
(…)
3. Սույն հոդվածի առաջին կամ երկրորդ մասով նախատեսված գործողությունը, որը կատարվել է՝
1) առանձնապես խոշոր չափերով,
(…)
պատժվում է ազատազրկմամբ` հինգից ութ տարի ժամկետով` գույքի բռնագրավմամբ կամ առանց դրա:
(…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցավորին վստահված, այսինքն՝ նրա տնօրինմանը, տիրապետմանը կամ օգտագործմանը փաստացի կամ իրավաբանորեն ազատ կամքով հանձնված գույքի հափշտակությունը, եթե այդ գույքը հափշտակելու դիտավորությունը ծագել է օրինական հիմքերով այն ստանալուց հետո՝
(…)
3. Վստահված գույքը հափշտակելը, որը կատարվել է՝
(…)
3) առանձնապես խոշոր չափերով՝
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ չորսից ութ տարի ժամկետով:»:
ՀՀ 18.04.2003թ. քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Առևտրային կամ այլ կազմակերպությունների ծառայողների կողմից իրենց կարգադրիչ կամ այլ լիազորություններն այդ կազմակերպության շահերին հակառակ և իր կամ ուրիշ անձանց օգտին օգտագործելու կամ առավելություններ ձեռք բերելու կամ այլ անձանց վնաս պատճառելու նպատակով օգտագործելը, եթե անձանց, կազմակերպությունների կամ պետության իրավունքներին ու օրինական շահերին էական վնաս է պատճառվել՝
(…)
2. Նույն արարքը, որն առաջացրել է ծանր հետևանքներ՝
պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ երկուսից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը չորս տարի ժամկետով:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 277-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հայաստանի Հանրապետության կամ այլ պետության առևտրային կամ այլ կազմակերպության աշխատողի, արբիտրի, աուդիտորի, պահառուի, կառավարչի կամ նոտարի կողմից օրենսդրությամբ իրեն վերապահված լիազորությունները կամ դրանցով պայմանավորված ազդեցությունն ի վնաս այդ կազմակերպության շահերի օգտագործելը կամ իր ծառայողական պարտականությունը չկատարելը կամ ոչ պատշաճ կատարելը, կամ այնպիսի արարք կատարելը, որը չի բխում իր լիազորություններից կամ դուրս է իր լիազորությունների շրջանակից, որն էական վնաս է պատճառել անձի կամ կազմակերպության իրավունքներին, ազատություններին կամ օրինական շահերին կամ հասարակության կամ պետության օրինական շահերին՝
(…)
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը`
(…)
4) անզգուշությամբ առաջացրել է այլ ծանր հետևանք`
պատժվում է տուգանքով՝ քսանապատիկից քառասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուր հիսունից երկու հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ` առավելագույնը երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ` մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը չորս տարի ժամկետով:
3. Սույն հոդվածի 1-ին մասի իմաստով՝ գույքային վնասի դեպքում էական է համարվում խոշոր չափերի գույքային վնասը:»:
ՀՀ 18.04.2003թ. քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քաղաքացու անձնագիրը կամ կարևոր այլ փաստաթուղթ հափշտակելը՝
(…)
2. Պաշտոնական փաստաթղթեր, դրոշմներ կամ կնիքներ հափշտակելը, ոչնչացնելը, վնասելը կամ թաքցնելը, որը կատարվել է շահադիտական դրդումներով կամ անձնական այլ շահագրգռվածությունից ելնելով՝
պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
(…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 456-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Ուրիշի անձնագիրը կամ նույնականացման քարտը կամ իրավունք վերապահող, պարտականությունից կամ պատասխանատվությունից ազատող կամ իրավաբանական նշանակություն ունեցող տեղեկություն պարունակող փաստաթուղթը, դրոշմը, կնիքը կամ տրանսպորտային միջոցի պետհամարանիշը հափշտակելը, շորթելը, ոչնչացնելը, վնասելը կամ թաքցնելը՝
(…)
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է՝
(…)
2) շահադիտական դրդումներով՝
պատժվում է տուգանքով` տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` մեկից երեք տարի ժամկետով:»:
Վերոնշյալ հոդվածների համեմատական վերլուծությունից հետևում է, որ ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին՝ 18.04.2003թ. ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղսագրված արարքները համապատասխանաբար համապատասխանում են 05.05.2021թ. ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետի, 277-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետի և 456-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի հատկանիշներին:
ՀՀ 18.04.2003թ. քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
2. Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ, ինչպես նաև անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երեք տարի ժամկետով ազատազրկումը:
3. Միջին ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում հինգ տարի ժամկետով ազատազրկումը, ինչպես նաև անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում տասը տարի ժամկետով ազատազրկումը:
4. Ծանր հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում տասը տարի ժամկետով ազատազրկումը:
(…)»:
ՀՀ 18.04.2003թ. քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից անցել են հետևյալ ժամկետները.
1) երկու տարի՝ ոչ մեծ ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից.
2) հինգ տարի՝ միջին ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից.
3) տասը տարի՝ ծանր հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից.
(…)
2. Վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահը: (…)
3. Վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատվում է, եթե մինչև նշված ժամկետներն անցնելն անձը կատարում է միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր նոր հանցանք: Այս դեպքում վաղեմության ժամկետի հաշվարկն սկսվում է նոր հանցանքի ավարտված համարելու պահից:
4. Վաղեմության ժամկետի ընթացքը կասեցվում է, եթե անձը խուսափում է քննությունից կամ դատից: Այս դեպքում վաղեմության ընթացքը վերսկսվում է անձին ձերբակալելու կամ մեղայականով նրա ներկայանալու պահից: Ընդ որում, անձը չի կարող քրեական պատասխանատվության ենթարկվել, եթե ոչ մեծ ծանրության կամ միջին ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից անցել է տասը տարի, իսկ ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից` քսան տարի, և վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատված չի եղել նոր հանցագործությամբ:
(…)»:
ՀՀ 01.07.1998թ. քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե`
(…)
6) անցել են վաղեմության ժամկետները.
(…)
5. Դատարանը, հայտնաբերելով քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանքներ, լուծում է ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը:
6. Սույն հոդվածի առաջին մասի 6-րդ և 13-րդ կետերում նշված հիմքերով գործի վարույթի կարճում և քրեական հետապնդման դադարեցում չի թույլատրվում, եթե դրա դեմ առարկում է մեղադրյալը: Այս դեպքում գործի վարույթը շարունակվում է սովորական կարգով:
(…):»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵԱԴԴ/0002/01/17 գործով արտահայտած իրավական դիրքորոշման համաձայն`
«(…)
Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ օրենսդիրը վաղեմության ժամկետն անցնելը դիտում է որպես քրեական գործի վարույթը և քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք` սահմանելով, որ քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները: Միևնույն ժամանակ քրեադատավարական օրենքը վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու պարտադիր նախապայման է դիտում մեղադրյալի համաձայնությունը, որի բացակայությունը ենթադրում է վարույթի շարունակում ընդհանուր կարգով: Այսինքն` այն դեպքում, երբ անձը համաձայն չէ վաղեմության ժամկետներն անցնելու հիմքով քրեական գործի հարուցումը մերժելու, իր նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և գործի վարույթը կարճելու հետ, նրան պետք է հնարավորություն ընձեռվի դատական քննության փուլում վիճարկելու իրեն առաջադրված մեղադրանքը:
Այն դեպքում, երբ անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետը լրանում է գործի դատական քննության փուլում, այդ հիմքով նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու ընթացակարգի իրականացման պարտականությունը կրում է դատարանը: Ընդ որում, դատական քննությունը ենթադրում է վարույթն ինչպես առաջին ատյանի, այնպես էլ վերաքննիչ ու վճռաբեկ դատարաններում: Մասնավորապես, դատարանը պետք է պարզի, թե արդյոք ամբաստանյալը համաձայն է, որ նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվի քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով: Անձի համաձայնությունը ստանալու դեպքում դատարանը պարտավոր է դադարեցնել նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը, իսկ համաձայնության բացակայության դեպքում պետք է դատական քննությունը շարունակի ընդհանուր կարգով, սակայն դատավճիռ կայացնելիս` դադարեցնի անձի նկատմամբ քրեական հետապնդումը: Ընդ որում, երբ անձն արդեն հնարավորություն է ունեցել առաջին ատյանի, վերաքննիչ և վճռաբեկ դատարաններում (վերջին դեպքում` վճռաբեկ բողոք բերելու միջոցով) վիճարկելու իրեն առաջադրված մեղադրանքը, ապա քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելիս նրա դիրքորոշումը լրացուցիչ ճշտելու անհրաժեշտությունը բացակայում է:»:
Գործի նյութերի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին ՀՀ 18․04․2003թ․ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել մինչև 2014թ. սեպտեմբերի 24-ն ընկած ժամանակահատվածում տեղի ունեցած ենթադրյալ քրեորեն պատժելի արարքների կատարման համար:
«Դատալեքս» դատական տեղեկատվական համակարգի, ինչպես նաև Ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի տեղեկատվության ուսումնասիրությամբ պարզվել է, որ ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի կողմից սույն գործով մեղսագրված ենթադրյալ արարքները կատարելուց հետո քրեորեն պատժելի այլ արարքներ կատարելու վերաբերյալ գրառումներ առկա չեն:
Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցել են, ինչպես նաև վաղեմության ժամկետի ընթացքը չի կասեցվել և չի ընդհատվել:
Հաշվի առնելով այն, որ ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին մեղսագրվող ոչ մեծ ծանրության, միջին ծանրության և ծանր հանցագործությունների շարքին դասվող արարքների համար քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետի հաշվարկի օրվանից մինչ օրս անցել է ավելի քան 10 տարի, վերջինս չի առարկում, որպեսզի իր նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվի վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով, վաղեմության ժամկետի ընթացքը կասեցված և ընդհատված չի եղել, Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալի միջնորդությունը ենթակա է բավարարման:
Քննարկելով ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված «ստորագրությունը չհեռանալու մասին» պետք է վերացնել:
Քննարկելով ամբաստանյալի գույքի վրա դրված կալանքի հարցը՝ Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ տուժողը սույն գործով ներկայացրել է քաղաքացիական հայց, որն այլևս սույն գործով քննարկման ենթակա չէ և կարող է քննարկվել քաղաքացիադատավարական կարգով հայց ներկայացնելու միջոցով, հետևաբար 01.07.1998թ. ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 238-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հիմքով ամբաստանյալի գույքի վրա դրված արգելանքը պետք է պահպանել քրեական գործի վարույթի ավարտից հետո ևս 1 ամիս՝ այդ կերպ ապահովելով տուժող կողմի ՀՀ քաղաքացիական դատավարության կարգով հայց ներկայացնելու իրավունքի լիիրավ իրացումը: Նշված ժամկետի ավարտից հետո Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի անվամբ սեփականության իրավունքով գրանցված՝ ք. Երևան, Գյուլիքևխվյան 5 շենք, 28 բնակարան հասցեի, ինչպես նաև առկայության դեպքում նրա անվամբ ՀՀ տարածքում գրանցված անշարժ գույքի և շարժական գույքի վրա և վերջինիս անվամբ «Էյչէսբիսի բանկ Հայաստան» ՓԲԸ-ում և «Հայէկոնոմբանկ» ԲԲԸ-ում բացված բանկային հաշիվների վրա սույն գործի շրջանակներում դրված կալանքները պետք է վերացնել:
Անդրադառնալով քրեական գործով որպես այլ փաստաթուղթ ճանաչված ապացույցների հարցին, Դատարանը գտնում է, որ դրանք պետք է թողնել կցված քրեական գործին:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ 01.07.1998թ. քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետով և 313-րդ հոդվածով` դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ ՀՀ 18․04․2003թ․ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով /որը համապատասխանում է ՀՀ 05.05.2021թ. քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետին/, ՀՀ 18․04․2003թ․ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով /որը համապատասխանում է ՀՀ 05.05.2021թ. քրեական օրենսգրքի 277-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետին/ և ՀՀ 18․04․2003թ․ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով /որը համապատասխանում է ՀՀ 05.05.2021թ. քրեական օրենսգրքի 456-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետին/ քրեական հետապնդումը դադարեցնել և քրեական գործի վարույթը կարճել՝ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով։
Որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված «ստորագրությունը չհեռանալու մասին» վերացնել:
Որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո նախաքննական մարմնի որոշմամբ ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի անշարժ գույքի և բանկային հաշվի վրա դրված կալանքը պահպանել ևս մեկ, ամիս, որից հետո վերացնել:
Որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված փաստաթղթերը թողնել կցված քրեական գործին:
Որոշումը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ` Վ.Լ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0274/01/15
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 16-11-2015 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 15134714 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Լևոն Սողոմոնյան մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2009թ. փետրվարի 24-ից մինչև 2014թ. սեպտեմբերի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում հանդիսանալով <<Սեյվր>> ՍՊ ընկերության տնօրենը և 30 տոկոս բաժնեմասի սեփականատերը, իսկ 2009թ. մայիսի 2-ից համատեղությամբ նաև նույն ընկերության գանձապահը, օգտագործելով ընկերության կանոնադրությամբ և համապատասխան նորմատիվ իրավական ակտերով սահմանված իր կարգադրիչ, իրեն վստահված սեփականության միջոցների նկատմամբ ունեցած լիազորությունները, դրանք օգտագործել է ընկերության շահերին հակառակ, այն է` իր օգտին ընկերության հաշվին ձեռք է բերել առավելություններ, անձնական շահագրգռվածությամբ չարաշահել է իր լիազորությւոնները, միասնական դիտավորությամբ յուրացման եղանակով հափշտակել է ՍՊԸ-ի հիմնադիր, 70 տոկոս բաժնեմասի սեփականատեր Սերգեյ Մարդոյանի կողմից ներդրված, ինչպես նաև ընկերությանը պատկանող առանձնապես խոշոր չափի` ընդհանուր 161.935.865 ՀՀ դրամ գումարը և Աայդպիսով կազմալուծել է ընկերության աշխատանքն ու վերջինիս համար առաջացրել է ծանր հետևանքներ` ընկերության գործունեության ժամանակավոր խաթարման ձևով: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Լևոն |
| Ազգանուն | Սողոմոնյան |
| Հայրանուն | Ռաֆիկի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 179 Մաս 3 Կետ 1 |
| Վիճակագրական տողի համարը | 6.5 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 16-11-2015 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մնացական |
| Ազգանուն | Մարտիրոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 17-11-2015 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 10-12-2015 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Լևոն |
| Ազգանուն | Սողոմոնյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ալեքսանդր |
| Ազգանուն | Սիրունյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Կարեն |
| Ազգանուն | Կիրակոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Սերգեյ |
| Ազգանուն | Մարդոյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | <Սեյվր> ՍՊԸ |
| Ազգանուն | - |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ա. |
| Ազգանուն | Մանուկյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 25-12-2015 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 28-12-2015 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 15-01-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Անավարտ գործեր, որոնք փոխանցվել են 2016թ.
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
|---|
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 19-01-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 22-01-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 11:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 02-02-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 02-02-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 04-02-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 05-02-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 10-02-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 18-02-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 22-02-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 25-02-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 01-03-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 09-03-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 10-03-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 23-03-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 30-03-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 07-04-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 07-04-2016 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Լևոն |
| Ազգանուն | Սողոմոնյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ամսաթիվ | 07-04-2016 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով | Դատապարտվել է |
| Այլ հանցագործության հոդվածներ | |
| Այլ հանցագործության հոդվածներ | |
| Այլ հանցագործության հոդվածներով | Դատապարտվել է |
| Այլ հանցագործության հոդվածներով | Արդարացվել է |
| Հիմնական պատիժ | Որոշակի ժամկետով ազատազրկում |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը. նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի, քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի, մասնակցությամբ` մեղադրող, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա. Մանուկյանի, տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Ս. Մարդոյանի, տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Ս. Մարդոյանի ներկայացուցիչ Հ. Անանյանի, տուժող և քաղաքացիական հայցվոր «ՍԵՅՎՐ» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության /այսուհետ ՍՊԸ/ ներկայացուցիչ Վ. Մարդոյանի, պաշտպան Ա. Սիրունյանի, 2016թ. ապրիլի 07-ին Երևանում, դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի` ծնված 1964թ. հոկտեմբերի 31-ին Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին ոչ ոք, նախկինում չդատված, հաշվառված է և բնակվում է Երևանի Գյուլիքևխվյան փողոցի թիվ 5 շենքի թիվ 28 բնակարանում։ 2015թ. հունվարի 31-ին ձերբակալվել է, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. փետրվարի 3-ի որոշմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը` կալնավորման սկիզբը հաշվելով 2015թ. հունվարի 31-ից։ Նույն դատարանի 2015թ. մայիսի 26-ի որոշմամբ կալանավորումը փոխարինվել է գրավով և 2015թ. մայիսի 26-ին ազատ է արձակվել` անազատության մեջ մնալով երեք ամիս քսանյոթ օր։ Այդ որոշման վերանայման արդյունքում, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2015թ. հունիսի 10-ի որոշմամբ գրավի կիրառումն անթույլատրելի է ճանաչվել և նույն օրը նա կալանքի է վերցվել դատական նիստի դահլիճում։ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2015թ. սեպտեմբերի 02-ի որոշմամբ խափանման միջոց կալանավորումը փոխարինվել է գրավով և 2015թ. սեպտեմբերի 04-ին Լևոն Սողոմոնյանն ազատ է արձակվել` անազատության մեջ մնալով երկու ամիս քսանհինգ օր։ Ընդհանուր հաշվով Լ. Սողոմոնյանն անազատության մեջ է գտնվել 6 /վեց/ ամիս 22 /քսաներկու/ օր, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։ Գործի դատավարական նախապատմությունը 2014թ. հուլիսի 30-ին «Սեյվր» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության /այսուհետ ՍՊԸ/ 70% բաժնետեր Սերգեյ Գուրգենի Մարդոյանը ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնում հանցագործության մասին հաղորդում է տվել` հայտնելով, որ Լևոն Սողոմոնյանը հանդիսանալով «Սեյվր» ՍՊԸ-ի տնօրեն` 2009 թվականից մինչ օրս Ե. Կողբացու փողոցի թիվ 42 շենքի թիվ 55 բնակարան հասցեում գործող գրավատան գումարները յուրացրել է և ներկայումս հրաժարվում է վերադարձնել։ Ս. Մարդոյանի վերոհիշյալ հաղորդման հիման վրա նախապատրաստված նյութերով, ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 2014թ. օգոստոսի 21-ին հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 15134714 քրեական գործը։ Նախաքննության մարմնի 2015թ. հոկտեմբերի 26-ի որոշմամբ, թիվ 15134714 քրեական գործի նյութերով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով հարուցվել է թիվ 13832115 քրեական գործը` Լ. Սողոմոնյանին վերագրվող հանցավոր արարքների հետ չկապված, նոր` Տ. Սողոմոնյանի կողմից խոշոր չափով յուրացում կատարելու վերաբերյալ տվյալներ հայտնաբերելու փաստի առթիվ և առանձնացվել է առանձին վարույթ։ Ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին նախաքննության մարմնի կողմից մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքների համար, որ նա. «2009 թվականի փետրվարի 24-ից մինչև 2014 թվականի սեպտեմբերի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում հանդիսանալով «Սեյվր» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության տնօրենը և 30 տոկոս բաժնեմասի սեփականատերը, իսկ 2009 թվականի մայիսի 2-ից համատեղությամբ նաև նույն ընկերության գանձապահը, օգտագործելով ընկերության կանոնադրությամբ և համապատասխան նորմատիվ իրավական ակտերով սահմանված իր կարգադրիչ, իրեն վստահված սեփականության միջոցների նկատմամբ ունեցած լիազորությունները, դրանք օգտագործել է ընկերության շահերին հակառակ, այն է` իր օգտին ընկերության հաշվին ձեռք է բերել առավելություններ, անձնական շահագրգռվածությամբ չարաշահել է իր լիազորությունները, միասնական դիտավորությամբ յուրացման եղանակով հափշտակել է ՍՊԸ-ի հիմնադիր, 70 տոկոս բաժնեմասի սեփականատեր Սերգեյ Գուրգենի Մարդոյանի կողմից ներդրված, ինչպես նաև ընկերությանը պատկանող առանձնապես խոշոր չափի` ընդհանուր 161.935.865 ՀՀ դրամ գումարը և այդպիսով կազմալուծել է ընկերության աշխատանքն ու վերջինիս համար առաջացրել է ծանր հետևանքներ` ընկերության գործունեության ժամանակավոր խաթարման ձևով։ Այսպես. Սերգեյ Գուրգենի Մարդոյանը 2009 թվականի սեպտեմբերի 20-ին գրավատնային գործունեություն իրականացնելու նպատակով հիմնադրել է «Սեյվր» ՍՊ ընկերությունը` նույն թվականի սեպտեմբերի 24-ին այն գրանցելով իրավաբանական անձանց պետական ռեգիստրում։ Ընկերության կանոնադրական կապիտալը կազմել է 50.000 ՀՀ դրամ, որի բաժնեմասերը Ս.Մարդոյանը տեղաբաշխել է իր և քրոջ որդու` Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի միջև 70 / 30% հարաբերակցությամբ, իսկ վերջինս նշանակվել է ՍՊԸ-ի տնօրեն։ 2009թ. մայիսի 2-ին հրամանագրված թիվ 01 հրամանի համաձայն` նշված ընկերության գանձապահի պարտականությունները դրվել է Լ.Սողոմոնյանի վրա։ «Սեյվր» ՍՊԸ-ում բոլոր դրամական միջոցների ներդրումը կատարվել է Ս.Մարդոյանի կողմից փոխառությունների տեսքով։ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանը, օգտագործելով ընկերության կանոնադրությամբ և համապատասխան նորմատիվ իրավական ակտերով սահմանված իր կարգադրիչ, իրեն վստահված սեփականության միջոցների նկատմամբ ունեցած լիազորությունները, դրանք օգտագործել է ընկերության շահերին հակառակ` իր օգտին, 2009թ. փետրվարի 24-ից մինչև 2014թ. սեպտեմբերի 24-ն ընկած ժամանակահատվածում, առավելապես 2014թ.-ի կեսերից սկսած, քննությամբ չկոնկրետացված օրերին յուրացման եղանակով հափշտակել է Սերգեյ Մարդոյանի կողմից ներդրված և ընկերության դրամարկղի դրամական միջոց հանդիսացող առանձնապես խոշոր չափի` ընդհանուր 129.324.200 ՀՀ դրամ գումարը։ Բացի այդ, Լևոն Սողոմոնյանն իրեն վերապահված լիազորությունների իրականացման շրջանակներում, մասնավորապես 2009թ. նոյեմբերի 25-ից մինչև 2014 թվականի օգոստոսի 21-ն ընկած ժամանակահատվածում, «Սեյվր» ՍՊԸ գրավատանը գրավադրված իրացման ենթակա գույքը «ԱԿՍՈՆ» ապրանքա-հումքային բորսայի միջոցով իրացրել, սակայն չարաշահելով իր լիազորությունները, դրանք օգտագործելով ընկերության շահերին հակառակ` իր օգտին, ստացված ընդհանուր 31.611.665 ՀՀ դրամ գումարը ընկերության դրամարկղ չի մուտքագրել և յուրացման եղանակով հափշտակել է։ Բացի այդ, Լևոն Սողոմոնյանը, 2011 թվականի մարտի 11-ին կնքված թիվ 31 փոխառության պայմանագրով նախատեսված 1.000.000 ՀՀ դրամը ստացել է Սերգեյ Մարդոյանից, դրա դիմաց տվել է առանց համարակալման, սակայն ստորագրված և ընկերության կնիքով վավերացված անդորագիր, բայց նշված գումարը չի մուտքագրել ընկերության հաշվեկշիռ` փոխարենը յուրացման եղանակով հափշտակել է, դարձրել իրենը։ Միաժամանակ Լևոն Սողոմոնյանը, հանդիսանալով գրավատնային գործունեությամբ զբաղվող կազմակերպության` «Սեյվր» ՍՊ ընկերության տնօրենն ու գանձապահը, «Սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունների» մասին, «Դրամարկղային գործառնությունների» մասին ՀՀ օրենքներով, այլ օրենսդրական և ենթաօրենսդրական ակտերով, ինչպես նաև ընկերության կանոնադրությամբ սահմանված իր կարգադրիչ և այլ լիազորություններն օգտագործել է ընկերության շահերին հակառակ` իր օգտին, այն է` կատարելով վերոհիշյալ հանցավոր գործողությունները անբարեխիղճ և անպատասխանատու վերաբերմունք է ցուցաբերել ընկերության գործունեության նկատմամբ, անձնական շահագրգռվածությամբ չարաշահել է իր լիազորությունները, ընկերությունից հափշտակելով առանձնապես խոշոր չափի դրամական միջոցներ` կազմալուծել է վերջինիս աշխատանքը և առաջացրել ծանր հետևանքներ` ընկերության գործունեության ժամանակավոր խաթարման ձևով։ Բացի այդ, Լևոն Սողոմոնյանը, իր կողմից ընկերության դրամական միջոցների յուրացման փաստը բացահայտելու գործընթացը բարդացնելու կամ անհնարին դարձնելու շարժառիթով և անձնական շահագրգռվածությունից ելնելով, 2014թ.-ի սեպտեմբեր ամսվա ընթացքում «Սեյվր» ՍՊ ընկերության` Երևան քաղաքի Ե.Կողբացի 42 շենք 55 բնակարան հասցեում գտնվող գրասենյակից գաղտնի հափշտակել է ընկերության մի շարք կարևոր հաշվապահական փաստաթղթեր, այդ թվում տարածքային հարկային մարմնի կողմից հաշվառված և վերջինիս կնիքով վավերացված, 01.12.2011 – 31.08.2014 թվականների ընթացքում ընկերության դրամարկղային գործառնություններն արտացոլող, պաշտոնական փաստաթուղթ հանդիսացող «Դրամարկղի գիրք-2»-ը։ Այսինքն, Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանը կատարել է հանցավոր արարքներ, որոնք նախատեսված են ՀՀ քր. օր-ի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։»։ 2015թ. նոյեմբերի 14-ին թիվ 15134714 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2015թ. նոյեմբերի 17-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2015թ. նոյեմբերի 30-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2015թ. դեկտեմբերի 10-ին նշանակելու մասին։ Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը. Հայաստանի Հանրապետությունում գրավատնային գործունեություն ծավալելու նպատակով, 2009թ. փետրվարին, Երևանում, տուժող Սերգեյ Մարդոյանը հիմնադրել է «ՍԵՅՎՐ» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունը /այսուհետ` ՍՊԸ/։ Ցանկանալով բարելավել իր հարազատ քրոջ որդի, ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանի նյութական վիճակը և ապահովել նրան աշխատանքով` Ս. Մարդոյանը նրան ներգրավել է որպես այդ ընկերության բաժնետեր` երեսուն տոկոս բաժնեմասով։ 2009թ. փետրվարի 24-ին «ՍԵՅՎՐ» ՍՊԸ-ն գրանցվել է ՀՀ արդարադատության նախարարության /այսուհետ` ԱՆ/ իրավաբանական անձանց պետական ռեգիստրում։ Ընկերության տնօրեն է նշանակվել ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանը։ Ընկերության իրավաբանական և փաստացի հասցեն հանդիսացել է Երևան քաղաքի Ե. Կողբացի փողոցի թիվ 42 շենքի թիվ 55 բնակարանը։ Որպես ընկերության տնօրեն` Լ. Սողոմոնյանը կանոնադրությամբ, ինչպես նաև «Սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունների մասին» ՀՀ օրենքով և համապատասխան այլ իրավական ակտերով լիազորված է եղել ղեկավարել ընկերության ընթացիկ գործունեությունը, առանց լիազորագրի գործել ընկերության անունից, տնօրինել ընկերության գույքն ու ֆինանսական միջոցները, կնքել պայմանագրեր և այլն։ 2009թ. մայիսի 02-ից Լ. Սողոմոնյանը համատեղությամբ կատարել է նաև ընկերության գանձապահի պարտականությունները։ Որպես ընկերության գանձապահ` Լ. Սողոմոնյանը, համաձայն «Դրամարկղային գործառնությունների մասին» ՀՀ օրենքի և այլ ենթաօրենսդրական ակտերի` լիազորված է եղել տնօրինել դրամարկղը, մասնավորապես` իրականացնել կանխիկ դրամի ընդունում /մուտքագրում/ ընկերության դրամարկղ և բացթողում /ելքագրում/ դրամարկղից։ 2009թ. մայիսի 02-ից սկսած ընկերությունում բոլոր ներդրումները կատարվել են հիմնադիր և յոթանասուն տոկոս բաժնեմասի սեփականատեր Սերգեյ Մարդոյանի կողմից, ընկերության հետ փոխառության պայմանագրեր կնքելու եղանակով։ Մինչև 2014թ. հունիսի 20-ը կնքվել են ընդհանուր թվով հիսունվեց հատ փոխառության պայմանագրեր, որոնցով Ս. Մարդոյանը փոխառությամբ ընկերություն է ներդրել 434.971.691 (չորս հարյուր երեսունչորս միլիոն ինը հարյուր յոթանասունմեկ հազար վեց հարյուր իննսունմեկ) ՀՀ դրամ ընդհանուր գումար։ Ընկերության գործունեության արդյունքում ստացված շահույթը, համաձայն կանոնադրության` բաշխվել է մասնակիցների միջև յուրաքանչյուր տարին մեկ անգամ, ըստ բաժնեմասերի։ Ս. Մարդոյանը ստացված շահույթը կրկին փոխառությամբ տրամադրել է ընկերությանը` վերջինիս հետագա գործունեությունն ընդլայնելու նպատակով։ Վերջին անգամ շահույթի բաշխում կատարվել է 2014թ. ապրիլի 01-ին։ Ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանը շահույթի իր բաժնեմասը տնօրինել է իր հայեցողությամբ, որևէ ներդրում «Սեյվր» ՍՊԸ-ում չի կատարել։ Լ. Սողոմոնյանի կողմից ալկոհոլի գործածումը չարաշահելու հետևանքով ընկերության տնօրինումը ոչ պատշաճ իրականացնելու և ընկերության գործունեությունը պատշաճ չկազմակերպելու պատճառով, 2014թ. գարնանն ամբաստանյալի և տուժողի միջև տարաձայնություններ են առաջացել, որոնք հանգեցրել են փոխհարաբերությունների լարվածության։ Տուժող Ս. Մարդոյանը սկսել է կասկածել ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանին` չարաշահումներ և հափշտակություն կատարելու մեջ։ Ընկերության գործունեությունը և դրամարկղի դրամական միջոցների փաստացի վիճակը ստուգելու, գումարի պակասորդի վերաբերյալ իր կասկածները փարատելու, ինչպես նաև իր քրոջ որդի Արտակ Վարդանյանին գումար տալու նպատակով` Ս. Մարդոյանն իր կողմից հիմնադրված մեկ այլ ընկերության հաշվապահ Աննա Սարգսյանի և իր որդի Վահե Մարդոյանի հետ, 2014թ. հուլիսի 08-ին գնացել են «ՍԵՅՎՐ» ՍՊԸ-ի գրասենյակ։ Լ. Սողոմոնյանը չբացելով գրավատան դուռը և չպատասխանելով նրանց հեռախոսազանգերին` փորձել է խուսափել նրանց հետ հանդիպելուց, սակայն երբ նրանք այնուամենայնիվ մուտք են գործել գրավատուն` Լ. Սողոմոնյանը խոչընդոտել է դրամարկղի ստուգմանը, հրաժարվել է բացել չհրկիզվող պահարանը և տեղեկություններ հայտնել Ս. Մարդոյանի կողմից փոխառությամբ տրված դրամական միջոցների առկայության վերաբերյալ։ Գտնվելով ալկոհոլ գործածած վիճակում` Լ. Սողոմոնյանը հայտարարել է, որ դրամարկղի մնացորդի գումար հանդիսացող հիսուն միլիոն ՀՀ դրամ գումարը ծախսել է իր անձնական կարիքների համար, գրավատուներից սպասվող շուրջ հարյուր միլիոն ՀՀ դրամ գումարը նույնպես պատրաստվում է ստանալ և օգտագործել իր կարիքների համար, այնպես որ հիմա «քեռին» ինքն է։ Ս. Մարդոյանի մոտ ավելի են հիմնավորվել ընկերությունում չարաշահումներ և հափշտակություն կատարելու վերաբերյալ կասկածները, որի պատճառով նա փորձել է միջոցներ ձեռնարկել` իրավիճակը շտկելու համար։ Ս. Մարդոյանը դիմել է Լ. Սողոմոնյանին` հիմնադիրների ժողով գումարելու, ընկերությունում ստուգում (աուդիտ) իրականացնելու և այլ խնդրանքներով, սակայն ապարդյուն։ Ընկերությունը լուծարումից փրկելու և գործունեությունը վերականգնելու նպատակով, 2014թ. սեպտեմբերի 16-ին, ընկերության ընդհանուր ժողովի որոշմամբ Լ. Սողոմոնյանն ազատվել է «Սեյվր» ՍՊԸ-ի տնօրենի պաշտոնից և ընկերության տնօրեն է նշանակվել Վահե Մարդոյանը։ Այնուհետև, ընկերությունում ընդունում-հանձնում կատարելու նպատակով Վ. Մարդոյանը պաշտոնական ծանուցում է ուղղել Լ. Սողոմոնյանին, սակայն վերջինս չի ներկայացել։ Վ. Մարդոյանի 2014թ. սեպտեմբերի 23-ի որոշմամբ ձևավորված հանձնաժողովը 2014թ. սեպտեմբերի 24-ին մուտք է գործել «Սեյվր» ՍՊԸ-ին պատկանող, Երևան քաղաքի Ե. Կողբացու փողոցի թիվ 42 շենքի թիվ 55 հասցեում գտնվող գրավատան տարածք` տեխնիկական միջոցների գործադրմամբ մուտքի դուռը բացելու եղանակով։ Հանձնաժողովը գրավատանն արձանագրել է դրամական միջոցների, 2014թ. ապրիլի 30-ից մինչև 2014թ. սեպտեմբերի 24-ը ներառյալ ժամանակահատվածին վերաբերվող` դրամարկղի մուտքի և ելքի օրդերների, 2014թ. հունիսի 30-ից հետո կնքված և մարված բոլոր պայմանագրերի, բոլոր փոխառության պայմանագրերի, դրամարկղային գրքի, գրասենյակի մուտքը և ներսի տարածքը նկարահանող և տեսագրող սարքի ձայնագրման և պահպանման համակարգի բացակայության, ինչպես նաև համակարգչի մեջ գտնվող «գրավատուն» ծրագրի ոչնչացման փաստը։ Պարզվել է, որ ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանն աշխատելով որպես «Սեյվր» ՍՊ ընկերության տնօրեն` յուրացրել է այդ ընկերության` առանձնապես խոշոր չափերով դրամական միջոցները հետևյալ հանգամանքներում. 2011թ. մարտի 11-ին Լ. Սողոմոնյանն ընկերության հիմնադիր Ս. Մարդոյանից առձեռն ստացել է 1.000.000 ՀՀ դրամ գումար` որպես թիվ 31 փոխառության պայմանագրի արժեք, սակայն այն չի մուտքագրել ընկերության հաշվեկշիռ և յուրացման եղանակով հափշտակել է։ Այնուհետև, շարունակելով իր կողմից նախապես պլանավորված, առանձնապես խոշոր չափի կանխիկ գումարի հափշտակությունը, դրա կատարումն ապահովելու նպատակով, 2014թ. հուլիսի սկզբից նա նվազեցրել է վարկերի տրամադրումը և նախօրոք տրամադրված վարկերի մարման արդյունքում ստացված դրամական միջոցները կուտակել է դրամարկղում։ 2014թ. ապրիլի 01-ից մինչև 2014թ. սեպտեմբերի 24-ը, իրեն վստահված «Սեյվր» ՍՊԸ-ին պատկանող դրամական միջոցները հափշտակելու եղանակով ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանը յուրացրել է «Սեյվր» ՍՊԸ-ի` 129. 624.200 /հարյուր քսանինը միլիոն վեց հարյուր քսանչորս հազար երկու հարյուր/ ՀՀ դրամ ընդհանուր գումարի չափով դրամական միջոցները։ Բացի այդ, նշված յուրացման բացահայտմանը խոչընդոտելու` անձնական շահագրգռվածությունից ելնելով, 2014թ. սեպտեմբերին, Լ. Սողոմոնյանը «Սեյվր» ՍՊԸ-ի տարածքից հափշտակել է կարևոր հաշվապահական փաստաթղթեր, այդ թվում` 2014թ. ապրիլի 30-ից մինչև 2014թ. սեպտեմբերի 24-ը ներառյալ ժամանակահատվածին վերաբերվող` դրամարկղի մուտքի և ելքի անդորրագրերը (օրդերները), 2014թ. հունիսի 30-ից հետո կնքված և մարված բոլոր պայմանագրերը, բոլոր փոխառության պայմանագրերը, ինչպես նաև ՀՀ կառավարությանն առընթեր հարկային պետական ծառայության Կենտրոնի հարկային տեսչության կողմից հաշվառված և վերջինիս կնիքով վավերացված, 2011թ. դեկտեմբերի 1-ից 2014թ. օգոստոսի 31-ը ներառյալ ժամանակահատվածի ընթացքում ընկերության դրամարկղային գործառնություններն արտացոլող, պաշտոնական փաստաթուղթ հանդիսացող «Դրամարկղի գիրք-2»-ը։ Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների առկայության վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել։ Ապացույցների հետազոտում և գնահատում Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով. Տուժող Սերգեյ Մարդոյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ ամբաստանյալն իր հանգուցյալ քրոջ որդին է։ Նրան աշխատանքով, եկամուտով ապահովելու և Ռուսաստան մեկնելու մտադրությունից հետ պահելու նպատակով, 2009 թվականին հիմնադրել է «Սեյվր» ՍՊԸ-ն, որն զբաղվել է գրավատնային գործունեությամբ։ Բոլոր անհրաժեշտ գումարները ներդրել է միայն ինքը։ Ընկերության 70 տոկոս բաժնեմասը գրանցել է որպես իր սեփականություն, իսկ 30 տոկոսը` որպես Լևոն Սողոմոնյանի։ Վերջինս նաև նշանակվել է «Սեյվր» ՍՊԸ-ի տնօրեն։ «Սեյվր» ՍՊԸ-ի կազմակերպման և հետագա գործունեության համար անհրաժեշտ ծախսերը և բոլոր դրամական միջոցների ներդրումը կատարվել են իր կողմից։ 2009 թվականից սկսած, ամեն տարվա վերջում համապատասխան հաշվարկներ կատարելուց հետո` իր ստացած եկամուտները կրկին փոխառության պայմանագրերով ներդրել է «Սեյվր» ՍՊԸ` գործունեությունն ընդլայնելու նպատակով։ Լևոն Սողոմոնյանը որպես «Սեյվր» ՍՊԸ-ի տնօրեն` 2014թ.-ի ընթացքում թույլ է տվել բազմաթիվ խախտումներ, որոնք հանգեցրել են ֆինանսական զգալի կորուստների։ Այդ կապակցությամբ բազմիցս դիմել է նրան` աուդիտ իրականացնելու նպատակով, սակայն վերջինս հրաժարվել է, չի ընդունել ծանուցումները, տարբեր պատրվակներով խուսափել է դրանից։ Այդպիսի պայմաններում իր մոտ բնականորեն առաջացել է մտավախություն` իր կողմից ներդրած գումարների առկայության վերաբերյալ։ 2014թ. հուլիսի 08-ին իր մյուս քրոջ որդի Արտակ Վարդանյանն իրենից 2.500 ԱՄՆ դոլար գումար է խնդրել։ Վերջինիս գումար տրամադրելու նպատակով ինքը խնդրել է իր որդուն` Վահե Մարդոյանին և իր հիմնադրած` «Սեվրա պլյուս» ՍՊԸ-ի հաշվապահ Աննա Սարգսյանին` ճշտել գրավատան դրամարկղում առկա գումարի չափը։ Ա. Սարգսյանի հեռախոսազանգին պատասխանելով` Լ. Սողոմոնյանի որդի Տիգրան Սողոմոնյանը հայտնել է, որ դրամարկղում առկա գումարը կազմում է 1.200.000 ՀՀ դրամ, իսկ ընկերության հաշվապահ Մանկուհի Նահապետյանը հայտնել է, որ դրամարկղում առկա է 1.400.000 ՀՀ դրամ գումար։ Չհավատալով նրանց խոսքերին` իր մտավախությունը հերքելու կամ հաստատելու նպատակով Ա. Սարգսյանին և Վ. Մարդոյանին ուղարկել է գրավատուն, որպեսզի ստուգեն և հայտնեն դրամարկղի մնացորդը, քանի որ իր հաշվարկներով դրամարկղի մնացորդը պետք է կազմեր շուրջ հիսուն միլիոն ՀՀ դրամ գումար։ Որոշ ժամանակ անց Վ. Մարդոյանը զանգահարել և հայտնել է, որ Լ. Սողոմոնյանը գրավատան դուռը չի բացում։ Իմանալով այդ մասին` Արտակ Վարդանյանի հետ միասին գնացել են գրավատուն, որպեսզի համապատասխան ձևակերպումները կատարելով` գրավատնից վերցնի որոշակի գումար և տա Ա. Վարդանյանին։ Երբ գնացել են գրավատուն` դուռը եղել է փակված վիճակում և ոչ ոք հեռախոսազանգերին չի պատասխանել։ Նկատելով մեկ այլ մուտքով աննկատ գրավատուն մտնել փորձող Տիգրան Սողոմոնյանին` նրա հետևից, միասին մուտք են գործել գրավատուն։ Լ. Սողոմոնյանն իրենց դիմավորել է հարբած վիճակում և բարձրաձայնել է, թե այդ օրվանից գրավատան տերն ինքն է։ Նա թույլ չի տվել զննել դրամարկղը և պարզել դրանում գումարի առկայությունը։ Ինքը Տիգրան Սողոմոնյանից խնդրել է բացել երկաթյա պահարանը` դրամարկղում առկա գումարի չափը պարզելու համար։ Վերջինս նայել է Լ. Սողոմոնյանին և տեսնելով, որ նա գլխով մերժողական շարժում է անում` հրաժարվել է բացել այն։ Այդ ժամանակ Լ. Սողոմոնյանը հայտարարել է. «ամբողջ դրամարկղի գումարները կերել եմ, մնացած մասն էլ եմ ուտելու, կգնամ կնստեմ, դուրս կգամ կվայելեմ, հիմա քեռին ես եմ»։ Լ. Սողոմոնյանը հայտարարել է նաև, որ ընդհանուր ժողովում ձայների երկու երրորդն իրենն է։ Այդ ժամանակ Տ. Սողոմոնյանի ձեռքին առկա է եղել բանալիների տրցակ, սակայն նա հրաժարվել է դրանցով բացել չհրկիզվող պահարանը։ Այդ ամենին ականատես լինելով` ինքը հեռացել է այդտեղից և տեսնելով, որ Լ. Սողոմոնյանը շարունակում է իր վարքագիծը` դիմել է ոստիկանություն։ Հետագայում, ՀՀ Կենտրոնական բանկի կողմից կատարված ստուգմամբ պարզվել է, որ այդ օրվա դրությամբ դրամարկղում պետք է առկա լինեին հիսունվեց միլիոն ՀՀ դրամ գումարի չափով դրամական միջոցներ։ Այնուհետև, մինչև նոր տնօրենի նշանակումը, Լ. Սողոմոնյանն օգտագործել է ժամանակը և վարկեր չտրամադրելով` կուտակել է մոտ 169.000.000 ՀՀ դրամ գումար` վերջնականորեն հափշտակելու նպատակով։ Վահե Մարդոյանի կողմից «Սեյվր» ՍՊԸ-ի տնօրեն նշանակվելուց հետո, ինչպես վերջինս, այնպես էլ ինքը բազմիցս նամակներ են ուղղել Լ. Սողոմոնյանին` հիմնադիրների ընդհանուր ժողով հրավիրելու և աուդիտորական ստուգում անցկացնելու պահանջով, սակայն վերջինս խուսափել է դրանցից։ Նոր տնօրենի կազմակերպած գույքագրումը ցույց է տվել, որ բացի կանխիկ գումարից` գրասենյակից հափշտակվել են նաև տեսագրող սարքը, բոլոր հաշվապահական փաստաթղթերը, պայմանագրերը, ավտոմեքենաների սեփականության վկայականները, աշխատանքային գրքույկները, ոչնչացվել է համակարգչային ծրագիրը։ Բացի այդ, 2011թ. մարտի 11-ին, թիվ 31 փոխառության պայմանագրով ինքը 1.000.000 ՀՀ դրամ գումար է առձեռն հանձնել Լ. Սողոմոնյանին, ստորագրել է փոխառության պայմանագիրն ու դրամարկղի մուտքի օրդերի կտրոնը, սակայն նույն համարի տակ մեկ այլ պայմանագրի հաշվառմամբ` Լ. Սողոմոնյանը հափշտակել է նաև այդ գումարը։ Գրավատան մուտքի դուռը, որը ներառում է նաև այդ դռան փականները, շուրջ երեք տարի առաջ, տարածքի սեփականատեր Կարինե Սարգսյանի խնդրանքով Լ. Սողոմոնյանի կողմից փոխվել է։ Այդ դռան բանալիներն իրեն չեն տրամադրվել և մնացել են Լ. Սողոմոնյանի մոտ։ Նրանից բացի մուտքի դռան բանալի են ունեցել նաև հաշվապահ Մանկուհի Նահապետյանն ու Տիգրան Սողոմոնյանը։ Գրավատան մնացած` ներսի դռների բանալիներից, հիմնադրման օրվանից իր մոտ առկա են բունկերի մուտքի դռան և բունկերում առկա չհրկիզվող պահարանի բանալինները։ Նշված բանալիների մյուս օրինակներն ամբողջությամբ եղել են Լևոն և Տիգրան Սողոմոնյանների մոտ։ Ինքը ոչ մի կերպ չէր կարող մուտք գործել գրավատուն` առանց դուռը կոտրելու։ Երբ Լ. Սողոմոնյանին ազատել են տնօրենի պաշտոնից և վերջինս հրաժարվել է կատարել տնօրենի պարտականությունների ընդունում-հանձնում` անհրաժեշտությունից ելնելով Վ. Մարդոյանի հրամանով ձևավորվել է հանձնաժողով և մուտքի դուռը կոտրելով` հանձնաժողովի ներկայությամբ մուտք են գործել գրավատուն, իսկ մինչ այդ մուտքի դուռը եռակցման միջոցով ամրացվել և կողպվել է լրացուցիչ փականով, որպեսզի մինչ հանձնաժողովի հետ միասին այցելություն կատարելը` բացառվի այնտեղ որևէ մեկի կողմից մուտք գործելը։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, 51-52, 62-63, 230-231, հատոր 2, գ.թ. 1-2, 178-179, հատոր 5, գ.թ. 186-188, 237-238, հատոր 6, գ.թ. 78-79, 99-100/ Ս. Մարդոյանն իր ցուցմունքը պնդել է նաև Լ. Սողոմոնյանի հետ կայացած առերես հարցաքննության ընթացքում, իսկ վերջինս հրաժարվել է առերես ցուցմունք տալուց և հարցերին պատասխանելուց։ /հատոր 2, գ.թ. 103-105/ Վկա, տուժող Ս. Մարդոյանի որդի, «Սեյվր» ՍՊԸ-ի տնօրեն Վահե Մարդոյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ վերահաստատում է Ս. Մարդոյանի հայտնած տեղեկությունները։ 2014թ. հուլիսի 8-ին, գրավատան դրամարկղի մնացորդը ճշտելու նպատակով, հոր` Սերգեյ Մարդոյանի և հաշվապահ Աննայի հետ միասին գնացել են գրավատան գրասենյակ։ Այնտեղ զանգերին չեն պատասխանել, դուռը չեն բացել։ Պատահաբար նկատելով, որ Լ. Սողոմոնյանի որդի Տիգրանը փորձում է մեկ այլ մուտքից թաքուն մուտք գործել գրավատուն` օգտվել են առիթից և նրա հետևից ներս են մտել։ Լ. Սողոմոնյանը գտնվել է հարբած վիճակում։ Նա բազմիցս հայտարարել է, որ հիսուն միլիոն դրամ կուտակել է, շարունակելու է կուտակել մնացած գումարները, որպեսզի վայելի, պետք լինի` կնստի, դուրս կգա և նոր կվայելի, քանի որ կանոնադրության համաձայն Ս. Մարդոյանը ժողով հրավիրել և ընդհանրապես որևէ կերպ խանգարել չի կարող։ Լ. Սողոմոնյանի կողմից հայտարարած գումարի չափը համընկնում է ՀՀ Կենտրոնական բանկի կողմից նույն ժամանակահատվածի վերաբերյալ տրված հաշվետվությանը, ինչից կարելի է եզրակացնել, որ այդ պահի դրությամբ Լ. Սողոմոնյանի կողմից արդեն իսկ հափշտակված են եղել գրավատան դրամարկղի այդ գումարները։ Հետագայում, ընկերության տնօրինությունը ստանձնելուց հետո պարզել է նաև, որ 2014թ. հուլիսի 08-ի միջադեպից հետո Լ. Սողոմոնյանը վարկեր այլևս չտրամադրելով` սկսել է կուտակել մինչ այդ տրամադրված վարկերի մարման արդյունքում ստացված գումարները` ըստ երևույթին ամբողջապես հափշտակելու նպատակով։ Ավտանգության համակարգը տեղադրվել է գրավատան հիմնադրման ժամանակվանից, սակայն դրա տեղադրմամբ ինքն անձամբ չի զբաղվել, ծածկագիրը չի իմացել, առանց Լ. Սողոմոնյանի և գրավատան մյուս աշխատակիցների երբևէ մուտք չի գործել գրավատան տարածք։ Բացի այդ, 2014թ. սեպտեմբերի 24-ին, երբ ինքն ու իր որոշմամբ ձևավորված հանձնաժողովը փորձել են մուտք գործել գրավատան տարածք և պահեստներ` անվտանգության համակարգի ծածկագիրը կամ անձամբ հավաքել է հաշվապահ Մ. Նահապետյանը, կամ վերջինիս ասելով` հավաքել է ինքը, հստակ չի հիշում։ Գրավատան անվտանգության համակարգի ծածկագիրն իմացել են միայն Լևոն, Տիգրան Սողոմոնյաններն ու Մանկուհի Նահապետյանը։ Իր հայրն այն չի իմացել։ Գրավատան մուտքի դուռը շուրջ չորս տարի առաջ փոխվել է Լ. Սողոմոնյանի կողմից և բանալիները պահվել են նրա մոտ։ Ոչ ինքը և ոչ էլ իր հայրը բանալիների կրկնօրինակները չեն ունեցել, հոր մոտ եղել են միայն սենյակների բանալիները։ 2014թ. սեպտեմբերի 24-ից հետո մի կին ցանկացել է իր գրավադրված ավտոմեքենան հանել գրավից, սակայն պարզվել է, որ նրա ավտոմեքենայի տեխնիկական անձնագիրը գրավատանը չէ։ Բացակայել են նաև այլ փաստաթղթեր։ Մի քանի օր անց, Երևանի «Մալիբու» սրճարանի մոտ, Լ. Սողոմոնյանի որդի Դավիթը վերադարձրել է այդ անձնագիրը և Մ. Նահապետյանի աշխատանքային գրքույկը, իսկ հետագայում` նաև այլ փաստաթղթեր։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 111-112, հատոր 2, գ.թ. 3, հատոր 4, գ.թ. 263-264/ Վկա «Սերվա պլյուս» ՍՊԸ-ի գլխավոր հաշվապահ Աննա Մարտինի Սարգսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ երբ Լ. Սողոմոնյանն աշխատանք չի ունեցել` Ս. Մարդոյանը որոշել է նրան գործի տեղավորելու համար ստեղծել «Սեյվր» ՍՊԸ-ն։ Ընկերությունում աշխատել են Լևոնը և նրա որդին։ 2014թ. հուլիսի 08-ին Սերգեյ Մարդոյանն իրեն կանչել և ասել է, որ «Սեյվր» ՍՊԸ-ի հաշվապահ Մանկուհի Նահապետյանից պարզի գրավատան դրամարկղի մնացորդը, քանի որ Ս. Մարդոյանին հարկավոր է եղել գումար` քրոջ որդի Արտակ Վարդանյանին տրամադրելու նպատակով։ Ինքը զանգահարել է Մ. Նահապետյանին և վերջինիցս իմացել, որ դրամարկղի մնացորդն այդ պահի դրությամբ կազմում է 1.400.000 ՀՀ դրամ։ Այդ մասին հայտնել է Ս. Մարդոյանին։ Վերջինս զարմացել է այդ փաստից, քանի որ Տիգրան Սողոմոնյանը Վահե Մարդոյանին նույն ժամանակ հայտնել էր, որ դրամարկղում առկա է 1.200.000 ՀՀ դրամ գումար։ Այդ ժամանակ Ս. Մարդոյանն իրեն և Վ. Մարդոյանին ասել է, որ գնան գրավատուն, վերցնեն իրեն անհրաժեշտ գումարը, այդ մասին լրացնեն համապատասխան դրամարկղի ելքի օրդեր և վերադառնան։ Երբ իրենք գնացել են գրավատուն` դուռը ոչ ոք չի բացել։ Մանկուհին պատասխանելով իր հեռախոսազանգին` ասել է, որ գնացել է ընդմիջման և չի գալու։ Տ. Սողոմոնյանն իրենց զանգերին չի պատասխանել։ Անծանոթ հեռախոսահամարից զանգել է Տ. Սողոմոնյանին, որին նա պատասխանել է և ասել, թե զբաղված է։ Որոշ ժամանակ անց նկատել են, որ Տ. Սողոմոնյանը մյուս աստիճաններով բարձրանում է, որպեսզի աննկատ մտնի գրավատուն։ Ինքը, Վ. Մարդոյանը և Ս. Մարդոյանը Տիգրանի հետևից մտել են ներս։ Տեսել են, որ Լ. Սողոմոնյանն այնտեղ է և հարբած է։ Ս. Մարդոյանը Լ. Սողոմոնյանից պահանջել է բանալիները տալ և բացել չհրկիզվող պահարանը, սակայն վերջինս հրաժարվել է` ասելով, որ գրավատունն իրենն է։ Նրա որդի Տ. Սողոմոնյանը, ում ձեռքին են գտնվել բանալիները` նույնպես չի բացելու պահարանը։ Բանալիները տալու և չհրկիզվող պահարանը բացելու մասին Լևոնին և Տիգրանին հորդորել է նաև ինքը։ Լևոնը հայտարարել է. «էս մերնա, չենք բացելու, ինչու ես դու եկել, դու էսքան ժամանակ չհասկացար, քեռին ես եմ, բաց, կարդա կանոնադրությունը, դու սխալվել ես 5 տոկոսով, քեռին ես եմ»։ Սերգեյ Մարդոյանն ասել է. «բանալիները տվեք` տեսնենք գումարը, բանալիները հետ կտամ ձեզ», սակայն նրանք բանալիները չեն տվել։ Տեսնելով, որ պահանջն ապարդյուն է, առանց դրամարկղը բաց վիճակում տեսնելու` հեռացել են գրավատնից։ Հետագայում տեղեկացել է, որ ըստ ՀՀ Կենտրոնական բանկի հաշվետվության` այդ օրվա դրությամբ ընկերության դրամարկղում պետք է լիներ 56.000.000 ՀՀ դրամ, այսինքն դրամարկղի մնացորդի վերաբերյալ Մ. Նահապետյանի և Տ. Սողոմոնյանի հայտնած տվյալները չեն համապատասխանել իրականությանը։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 220-222/ Վկա Կարինե Բորիսի Սարգսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ Լևոն Սողոմոնյանն ու Սերգեյ Մարդոյանը 2009 թվականին վարձակալել են իրեն պատկանող, Երևան քաղաքի Ե. Կողբացու փողոցի թիվ 42 շենքի թիվ 55 բնակարանը` գրավատնային գործունեություն իրականացնելու նպատակով։ Տարածքը վարձակալել է Լ. Սողոմոնյանը, Ս. Մարդոյանին մեկ անգամ է տեսել, նրա գրասենյակում։ Գրավատանն աշխատել են Լ. Սողոմոնյանը և նրա որդին։ Գումարները միշտ չհրկիզվող պահարանից տվել է Լ. Սողոմոնյանը` բացի վերջին երեք ամսից։ Երբ այդ վերջին երեք ամիսների ընթացքում գումար է ուզել` Լ. Սողոմոնյանն ասել է, որ գումարն այլևս չհրկիզվող պահարանում չեն պահում։ Հետո նրա որդին բերել է գումարը։ Իր մոտ ստեղծվել է տպավորություն այն մասին, որ վերջին ամիսներին գրավատունը նորմալ չի աշխատել։ 2009 թվականի ընթացքում Լ. Սողոմոնյանը դիմել է իրեն, որպեսզի իր հաշվին փոխի գրասենյակի մուտքի դուռն ու հաշվիչը։ Ինքը համաձայնվել և փոխել է դուռն իր փականներով, իսկ բանալիներն ամբողջությամբ հանձնել է Լ. Սողոմոնյանին։ 2009 թվականի ամռան ամիսներին ինքը Լ. Սողոմոնյանից վարձավճարները վերցնելիս գրեթե մշտապես նրան տեսել է ոչ ադեկվատ` ալկոհոլի ազդեցության տակ գտնված վիճակում։ Ինքն ընդգրկված է եղել «Սեյվր» ՍՊԸ-ի նոր տնօրեն Վահե Մարդոյանի կողմից ձևավորված հանձնաժողովի կազմում և մասնակցել է գրավատան գրասենյակ կատարած այցելությանը, որի ժամանակ պարզել է, որ չհրկիզվող պահարաններում գումարը բացակայում է, այդտեղից բացակայել են նաև հաշվապահական փաստաթղթերը և տեսագրող սարքը։ Այդտեղ տեսել է օղու և այլ խմիչքների կիսատ շշեր։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 2, գ.թ. 229-231/ Վկա «Սերվա պլյուս» ՍՊԸ-ի էլեկտրազոդող Յուրիկ Աշոտի Մարտիրոսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2014թ. սեպտեմբերի կեսերին Ս. Մարդոյանն իրեն առաջարկել է գործընկերոջ` Էրիկ Սողոմոնյանի հետ միասին մասնակցել մինչ այդ վերջինիս կողմից զոդման միջոցով ամրացված տարածքների` Երևանի Ե.Կողբացու փողոցի վրա գտնվող գրասենյակի և Ջրվեժում գտնվող պահեստների այցելությանը։ Այնուհետև ընդգրկված լինելով «Սեյվր» ՍՊԸ-ի նոր տնօրեն Վահե Մարդոյանի կողմից ձևավորված հանձնաժողովի կազմում` գրասենյակի դուռը կոտրելով մտել են այնտեղ, ապա նույն եղանակով նաև տարածքներ։ Գրասենյակում գումարի հայտնաբերման փաստի ականատես չի եղել, իսկ պահեստներում տեսել է ավտոմեքենաներ, որոնց քանակը չգիտի։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 3, գ.թ. 245-256/ Վկա «Սերվա պլյուս» ՍՊԸ-ի էլեկտրազոդող Էրիկ Մելսիկի Սողոմոնյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2014թ. սեպտեմբերի ընթացքում Վահե Մարդոյանն իրեն հայտնել է, որ անհրաժեշտ է եռակցման միջոցով նոր փական տեղադրել Երևանի Ե. Կողբացու փողոցի վրա գտնվող գրավատան և Ջրվեժում գտնվող երկու պահեստների դռներին, քանի որ Լևոն և Տիգրան Սողոմոնյանները բացակայել են և մուտքի դռան բանալիները պահել իրենց մոտ։ Վ. Մարդոյանն ասել է նաև, որ դռների փականները պետք է ամրացվեն, որպեսզի Լ. Սողոմոնյանն ու իր որդին չկարողանան մուտք գործել այնտեղ։ Ինքն այդպես էլ վարվել է և եռակցման միջոցով նշված տարածքների դռներին ամրացրել է փականներ։ Դրանից մոտ 10 օր անց կրկին Վ. Մարդոյանի առաջարկով այլ անձանց հետ միասին մասնակցել է գրավատան գրասենյակի և պահեստների այցելություններին, որի ժամանակ գրասենյակում առկա են եղել համակարգիչներ, դատարկ տուփեր։ Այդտեղից գումար և փաստաթղթեր չեն հայտնաբերվել, իսկ պահեստներում կայանված են եղել ավտոմեքենաներ, որոնց քանակը չգիտի։ Մինչ փականները եռակցման միջոցով դռներին ամրացնելը` ոչ ինքը, ոչ էլ մեկ այլ անձ նշված տարածքներ մուտք չի գործել, որովհետև փականների բանալիները եղել են միայն Սողոմոնյանների մոտ և հնարավոր չի եղել առանց տեխնիկական միջոցների գործադրման մուտք գործել այնտեղ։ Տեսագրող սարքերը և կրիչները նույնպես չեն եղել։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 3, գ.թ. 248-249/ Վկա, «Պանտեռա Սեքյուրիթի» ընկերության հերթափոխի պետ Կարեն Գուրգենի Դավթյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ իրենց ընկերությունը մոտ երկու տարի համագործակցել է «Սեյվր» ՍՊԸ-ի հետ, որտեղ տեղադրված անվտանգության սարքավորումների ազդանշանները փոխանցվել են իրենց աշխատակիցներին։ Այդ ժամանակահատվածում գրավատանը որևէ արտառոց դեպք չի արձանագրվել։ 2014թ. սեպտեմբերի կեսերին, իրենց կազմակերպության ղեկավարի հրահանգով, հանձնաժողովի կազմում մասնակցել է Երևանի Ե. Կողբացու փողոցի թիվ 42 հասցեում գտնվող «Սեյվր» գրավատան գրասենյակ մուտք գործելու գործընթացին։ Գրավատան տարածքի ուսումնասիրության արդյունքում, բացի մեկ հատ ոսկյա զարդ ականջօղից` ուրիշ ոչինչ չի հայտնաբերվել։ Ինչպես հասկացել է հանձնաժողովի մյուս անդամների խոսակցություններից` գրավատնից բացակայել են գումար, փաստաթղթեր և տեսագրող սարք։ Երբ ցանկացել են զննել տեսանկարահանող սարքը` տեսել են, որ սարքը չկա։ Բացակայել է նաև համակարգչի ինչ-որ ծրագիր։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 4, գ.թ. 42-43/ Վկա «Պ.ԱՐՏ» («P.ART») գովազդային գործակալության օպերատոր Հովհաննես Խաչատրյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2014թ. սեպտեմբերի կեսերին իր հեռախոսահամարին զանգահարել է Վահե անունով իրեն անծանոթ մի անձ և հրավիրել նկարահանումներ կատարելու Երևանի Ե. Կողբացու փողոցի վրա գտնվող գրավատանը։ Ինքը համաձայնվել է և մի քանի օր անց գնալով նշված գրավատուն` կատարել է նկարահանումներ։ Գրավատան ներսում, հանձնաժողովի անդամները բացել են տարբեր սենյակների, չհրկիզվող պահարանների դռներ, որպեսզի հայտնաբերեն գումար և փաստաթղթեր, սակայն այդպիսիք չեն հայտնաբերվել։ Փաստաթղթերի մի մասն է տեղում եղել։ Ինքը նկարահանել է նաև ավտոմեքենաների պահեստը, որտեղից ըստ հանձնաժողովի անդամների խոսքերի` բացակայել են մի քանի ավտոմեքենա։ Այնուհետև ինչպես գրասենյակում, այնպես էլ պահեստներում կատարած նկարահանումների արդյունքում ստացված տեսագրությունները, նույն ծավալով, առանց մոնտաժի փոխանցվել են սկավառակների վրա և հանձնվել Վահե անունով անձին։ Վերջինս իրեն վարձատրել է 20.000 ՀՀ դրամ գումարով։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 4, գ.թ. 86-87/ Վկա Կարեն Վարդգեսի Բաղդասարյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2014թ. սեպտեմբերի վերջերին իր ընկեր Վահե Մարդոյանից տեղեկացել է, որ Լ. Սողոմոնյանը յուրացրել է գրավատան գումարը, որի պատճառով խնդիրներ են առաջացել։ Նա խնդրել է որոշ ժամանակ հաշվապահի հետ միասին ներկա գտնվել գրավատանը, քանի որ նա զբաղված է եղել այլ գործերով։ Չմերժելով ընկերոջը` մոտ երկու ամիս հաշվապահ Մանկուհի Նահապետյանի հետ միասին զբաղվել է գրավատան գործունեությամբ։ Այդ ընթացքում գրավատուն է եկել մի կին և ամբողջությամբ մուծելով վարկի գումարը` ցանկացել է իր «Նիսան Մարչ» մակնիշի ավտոմեքենան դուրս բերել գրավից։ Այդ ավտոմեքենան ինքն անձամբ Ջրվեժում գտնվող ավտոպահեստից հանձնել է տիրոջը և նկատել, որ բացակայել է դրա տեխնիկական անձնագիրը։ Ավտոմեքենան վերադարձնելով տիրոջը` խոստացել է հայտնաբերել և հանձնել տեխնիկական անձնագիրը։ Սերգեյ Մարդոյանը խոստացել է հակառակ դեպքում նորի համար գումար տալ։ Վերադառնալով գրասենյակ` Մ. Նահապետյանից իմացել է, որ այդ տեխնիկական անձնագիրը հնարավոր է գտնվել է գրավատնից բացակայող թղթապանակում, որտեղ եղել է նաև նրա աշխատանքային գրքույկը։ Այդ փաստաթղթերը վերադարձնելու նպատակով հեռախոսազրույց է ունեցել Լ. Սողոմոնյանի որդի Դավիթ Սողոմոնյանի հետ, նրան ասել է, որ փաստաթղթերը բերեն, քանի որ մարդիկ դժգոհում են, ցանկանում են վճարումներ կատարել, սակայն փաստաթղթերը գրավատնից բացակայում են։ Դ. Սողոմոնյանը հայտնել է, որ իրեն ստույգ հայտնի չէ փաստաթղթերի գտնվելու վայրը, սակայն հորից և եղբորից ճշտելուց հետո կզանգահարի և կտա պատասխան։ Մեկ-երկու օր անց, նախապես պայմանավորվելով` Երևանի Մաշտոցի պողոտայում գտնվող «Մալիբու» սրճարանում հանդիպել է Դ. Սողոմոնյանին և նրանից ստացել ավտոմեքենայի տեխնիկական անձնագիրն ու Մ. Նահապետյանի աշխատանքային գրքույկը։ Նույն օրը տեխնիկական անձնագիրը վերադարձրել է սեփականատիրոջը։ Վերջինս հայտնել է, որ բացակայում են նաև լիազորագիրն ու սեփականության վկայականը և խնդրել է դրանք նույնպես վերադարձնել։ Կրկին հեռախոսազրույց է ունեցել Դ. Սողոմոնյանի հետ։ Վերջինս հայտնել է, որ փաստաթղթերն իր մոտ են և կարող է ուղարկել տաքսի ավտոմեքենայով, քանի որ չի ցանկանում անձամբ հանդիպել։ Այդ օրը, ժամը 18։30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Սարյան փողոցում գտնվող փոստի մոտ իրեն անծանոթ տաքսու վարորդից ստացել է նշված փաստաթղթերը և վերադարձրել սեփականատիրոջը։ Այդ միջադեպերի հետ կապված հիշում է նաև, որ Մ. Նահապետյանն իրեն ասել է` «այսինչ տեղում թղթապանակ է դրված եղել, որը չկա»։ Լևոնը և Տիգրանը հեռախոսազանգերին չեն պատասխանել, նրանց հեռախոսներն անջատված են եղել։ Այդ պատճառով Դավիթի հետ է կապնվել։ Մարդոյաններից տեղեկանալով, որ գրավատան փաստաթղթերը վերացվել են, իսկ իրացման շրջանառության ծավալը պարունակող ծրագիրը գողացվել է` Դ. Սողոմոնյանի հետ տեղի ունեցած զրույցի ընթացքում նրան հորդորել է փաստաթղթերի և նշված ծրագրի բացակայության պատճառով առաջացած խնդիրները լուծել Մարդոյանների հետ` հաշվի առնելով, որ բարեկամներ են։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 3, գ.թ. 253-255/ Վկա Մարինե Կարապետի Մարտիրոսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ «Նիսան Մարչ» մակնիշի «34 UM 063» պետհամարանիշի ավտոմեքենան վերցնելիս` դրա փաստաթղթերը չեն եղել, սակայն օրեր անց դրանք վերադարձրել են իրեն։ Երբ փաստաթղթերը վերադարձնելու պահանջով դիմել է ընկերության նոր տնօրինությանը` վերջիններիցս իմացել է, որ նախկին աշխատողները հափշտակել են մի շարք փաստաթղթեր, որոնց մեջ ըստ երևույթին գտնվել են իր ավտոմեքենայի փաստաթղթերը։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 4, գ.թ. 80-81/ Վկա «Սեյվր» ՍՊԸ-ի նախկին հաշվապահ Մանկուհի Մանուկի Նահապետյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ նշված ընկերության գանձապահը հանդիսացել է Լևոն Սողոմոնյանը և միայն նա է տիրապետել դրամարկղի դրամական միջոցների իրական և հաշվապահական ցուցանիշներին։ Այդ պատճառով էլ, երբ 2014թ. հուլիսի 08-ին «Սերվա պլյուս» ՍՊԸ-ի հաշվապահ Աննա Սարգսյանը զանգահարել և հարցրել է դրամարկղի մնացորդի մասին` ինքը զանգահարել է Լ. Սողոմոնյանին և նրանից իմացել, որ դրամարկղում առկա է 1.400.000 ՀՀ դրամ գումար։ Այդ մասին հայտնել է Ա. Սարգսյանին։ Դրամարկղն իր մեջ կրող բունկերի բանալին եղել է Լ. Սողոմոնյանի մոտ և կանխիկ դրամին հասանելիություն ունեցել է նա, իսկ նրա արձակուրդում գտնվելու ժամանակ նաև Տիգրան Սողոմոնյանը։ Երբեք չի տեսել, որ գրավատան դուռը բացեն Սերգեյ կամ Վահե Մարդոյանները, իսկ ընկերության գործունեությունն ամփոփող «գրավատուն» ծրագրին տիրապետել են ինքը, Լևոն և Տիգրան Սողոմոնյանները։ Երբ վերջին անգամ գտնվել է ընկերության գրասենյակում` այդտեղ ամեն ինչ, այդ թվում` դրամարկղի գիրքը և տեսագրող սարքը գտնվել են իրենց տեղում։ Չի հիշում, թե դրամարկղի մնացորդը որքան է եղել։ Երբ ընկերության նոր տնօրեն Վ. Մարդոյանի ձևավորած հանձնաժողովի կազմում մասնակցել է գրավատան գրասենյակի և պահեստների այցելությանն անձամբ կամ իր ասելով` Վ. Մարդոյանի միջոցով, անջատել են անվտանգության համակարգը, քանի որ ներկաներից ոչ ոք չի իմացել դրա ծածկագիրը։ Գրավատանն ականատես է եղել գումարի, դրամարկղային գրքի և այլ հաշվապահական փաստաթղթերի, տեսագրող սարքի բացակայությանը, իսկ «գրավատուն» ծրագիրը եղել է ջնջված։ «Դրամարկղի գիրք-2»-ը 2011 թվականին ինքն անձամբ է տարել ՀՀ կառավարությանն առընթեր հարկային պետական ծառայության Կենտրոնի հարկային տեսչություն, որտեղ այն համարակալել, կարել և հաշվառման են վերցրել։ «Սեյվր» ՍՊԸ-ում աշխատել է մինչև 2014թ. դեկտեմբերի 26-ը, այդտեղ աշխատանքի է ընդունվել 2010 թվականին։ ՍՊԸ-ի տնօրենը եղել է Լ. Սողոմոնյանը։ Ինքը «Սեյվր» ՍՊԸ-ից գումար չի յուրացրել։ Մինչև իր արձակուրդ գնալը` 2014թ. օգոստոսը, ամեն ինչ տեղում է եղել։ Նույն համարի տակ ձևակերպված, փոխառության երկու պայմանագրերի առկայությունը կարող է պատճառաբանել հետևյալ կերպ` այդ 24.000.000 և 1.000.000 ՀՀ դրամ գումարների պայմանագրերի մասին Լևոնն իրեն ասել է, որ մեկն իրեն «գցել» է։ Այդ պատճառով էլ գրել է մյուսը։ Գրավատնից գողության դեպք չի եղել։ Փաստաթղթերը չի համարակալել, քանի որ դա իր աշխատանքայի ոճն է եղել, մեկ- երկու օր հավաքել է և նոր համարակալել։ Չի կարող պատասխանել, թե ինչպես է եղել, որ որոշ փաստաթղթեր ընդհանրապես չեն համարակալվել և ամսաթվերը չեն դրվել։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 128-129, հատոր 4, գ.թ. 250-254, 272, հատոր 5, գ.թ. 210, 225-227, հատոր 6, գ.թ. 96/ Դատահաշվապահական փորձաքննության փորձագետի թիվ 15-0516 եզրակացությամբ, որի համաձայն` «Նախաձեռնողի կողմից առաջադրված՝ ««Սեյվր» ՍՊԸ գրավատանը 2009 թվականից սկսած որքան փոխառություններ են տրամադրվել և դրանց հետ կապված որքան վարկավորում է կատարվել։» հարցի շրջանակներում կատարված վերլուծությունից ու հաշվարկներից երևում է, որ. ա/ «Սեյվր» ՍՊ ընկե¬րութ¬յուն գրավատան դրամարկղ 02.05.2009թ.-ից մինչև 20.06.2014թ.-ը ընկած ժամանակահատվածում, Սերգեյ Մարդոյանի կողմից որպես ներգրավված միջոցներ՝ փոխառության պայմա¬նագրերի հիման վրա մուտքագրվել է փոխատվության միջոցներ՝ 434.971.691 դրամ գումարի չափով։ բ/ Մուտքագրված 434.971.691 դրամ գումարի փոխատվության միջոցներից գրավատան գործունեության իրականացման նպատակով ընկերության դրամարկղից ելքագրվել են դրամական միջոցներ, թե տրամադրված վարկերի դիմաց և թե ընկերության կողմից կատարված համապատասխան ծախսերի դիմաց։ Հարկ է նշել, որ յուրաքանչյուր ամսվա դրությամբ 01.05.2009թ.-ից մինչև 31.08.2014թ.-ը ընկած ժամանակահատվածում գրավա¬տան կողմից տրամադրված վարկի գումարի չափը յուրաքանչյուր օրվա դրությամբ արտա¬ցոլված է «Սեյվր» ՍՊ ընկերություն գրավատան կողմից կազմված և ՀՀ կենտրոնական բանկ ներ¬կայացված «Վարկային միջոցների ընդհանուր ծավալի, տեղաբաշխված վար¬կերի, գրա¬¬¬վի առարկաների և ի պահ ընդունված գույքի գնահատված արժեքի, ներգրավված միջոց¬ների՝ յուրաքանչյուր օրվա վերջի դրությամբ մնացորդի վերաբերյալ» Ձև 1 ամսական հաշ¬վե¬տվությունում, իսկ 31.08.2014թ.-ի դրությամբ տրամադրված վարկերի ընդհանուր գումարի մնացորդը կազմել է՝ 91.774.000 դրամ, իսկ ներգրավված միջոցների, այսինքն վարկի ընդհանուր ծավալի մնացորդը կազմել է` 220.878.000 դրամ։ 1. Նախաձեռնողի կողմից առաջադրված՝ «Գրավատանը ժամկետանց պարտավորություններ կան, թե ոչ, գրավի իրացում եղել է, թե ոչ, եթե այո, ապա գումարը մուտք եղել է դրամարկղ, թե ոչ։» հարցի շրջանակներում կատարված վերլուծությունից ու հաշվարկներից երևում է, որ. ա/ «Տեղաբաշխված վարկերի և այլ ակ¬տիվ¬ների, սեփական ու ներգրավ¬ված միջոցների և այլ պարտավորությունների, ինչպես նաև գրավի առարկաների վերա-բերյալ» Ձև 2 եռամսյակային հաշ¬վե¬տվությունում արտա¬ցոլված տվյալների համաձայն գրա¬վա¬տան կողմից 31.12.2009թ., 31.03.2010թ., 30.06.2010թ. և 30.09.2010թ. դրությամբ առկա են ժամկետանց պարտա¬վորություններ համապատասխանաբար՝ 6101000 դրամ, 15978000 դրամ, 10999000 դրամ և 4724000 դրամ գումարի չափով։ Հարկ է նշել, որ այլ պարտավորությունների գծով ընկերությունը չվճար¬ված պարտավորություններ չունի։ բ/ «ԱԿՍՈՆ» ապրանքա-հումքային բորսայի միջոցով 25.11.2014 - 10.03.2015թթ. ընկած ժամանակա¬հատվածում, գործարքի վկայագրերի համաձայն իրացվել է 97.192.413 (25.11.2009թ., 071, 16000 + 14.12.2009թ., 073, 47000 + 10.03.2010թ., 16, 1600000 + 18.05.2010թ., 63/1, 834000 + 21.05.2010թ., 65, 236000 + 24.06.2010թ., 83, 3186820 + 24.06.2010թ., 84, 1488240 + 06.07.2010թ., 88, 26560 + 08.07.2010թ., 89, 20000 + 10.09.2010թ., 120, 60000 + 06.10.2010թ., 134, 40000 + 13.10.2010թ., 141, 160000 + 29.12.2010թ., 197, 453200 + 29.12.2010թ., 198, 73645 + 15.03.2011թ., 34, 2495000 + 20.04.2011թ., 70, 4850000 + 19.05.2011թ., 109, 3685088 + 08.07.2011թ., 159, 3000000 + 17.09.2011թ., 223, 3000000 + 08.11.2011թ., 268, 1350000 + 20.02.2012թ., 27, 3650000 + 05.06.2012թ., 105, 2500000 + 19.07.2012թ., 149, 3215940 + 19.02.2013թ., 31, 1093000 + 02.04.2013թ., 67, 2100000 + 16.04.2013թ., 80, 4329000 + 07.10.2013թ., 192, 1728400 + 12.11.2013թ., 217, 4000000 + 22.11.2013թ., 225, 5200000 + 13.02.2014թ., 17, 4650000 + 20.03.2014թ., 41, 5000000 + 05.05.2014թ., 58, 5330000 + 16.06.2014թ., 83, 735000 + 26.06.2014թ., 99, 1400000 + 15.08.2014թ., 133/1, 3724000 + 21.08.2014թ., 137, 6785000 + 07.11.2014թ., 279, 2905000 + 28.11.2014թ., 313, 7453000 + 10.02.2015թ., 24, 3800000 + 10.03.2015թ., 55, 972520) դրամ գու-մա¬րի «Սեյվր» ՍՊ ընկե¬րութ¬յուն գրավատան կողմից տրամադրված և չմարված ու ժամկետանց վարկերի դիմաց գրավադրված գույք։ գ/ «Սեյվր» ՍՊ ընկե¬րութ¬յուն գրավատան 02.05.2009-30.11.2011թթ. ընկած ժամա¬նա-կա¬հատվածում իրացված գրավի առարկայի 97.192.413 դրամ գումարից՝ ընկերության դրամարկղի գրքում կամ դրամարկղի գրքին փո¬խա¬րի¬նող հաշվե¬տվու¬թյունում գրանցվել է, տվյալ դեպքում դրամարկղ մուտքագրվել է՝ 64.608.228 (դրա¬մարկղ՝ 31332888 + հաշվե¬տվու¬¬թյուն՝ 33275340) դրամ գումար, իսկ 32.584.185 (դրամարկղի մուտքի օրդեր՝ 972520 + չգրանց¬ված՝ 31611665) դրամ գումարի չափով գրանցումներ չեն կատարվել, այդ թվում. /դրամ/ Գործարքի վկայագրի ամսաթիվ Դրամարկղի գրքի գրանցման կամ դրամարկղի վիճակի հաշվետության ամսաթիվ Գործարքի վկայագրի համար Գործարքի վկայագրի գումար 24.06.2010 24.06.2010 84 1488240 06.07.2010 06.07.2010 88 26560 08.07.2010 08.07.2010 89 20000 10.09.2010 10.09.2010 120 60000 06.10.2010 06.10.2010 134 40000 13.10.2010 13.10.2010 141 160000 15.03.2011 15.03.2011 34 2495000 20.04.2011 20.04.2011 70 4850000 19.05.2011 19.05.2011 109 3685088 08.07.2011 08.07.2011 159 3000000 08.11.2011 08.11.2011 268 1350000 20.02.2012 20.02.2012 27 3650000 05.06.2012 05.06.2012 105 2500000 19.07.2012 19.07.2012 149 3215940 19.02.2013 19.02.2013 31 1093000 02.04.2013 02.04.2013 67 2100000 16.04.2013 16.04.2013 80 4329000 07.10.2013 07.10.2013 192 1728400 22.11.2013 22.11.2013 225 5200000 20.03.2014 20.03.2014 41 5000000 16.06.2014 16.06.2014 83 735000 15.08.2014 15.08.2014 133/1 3724000 07.11.2014 07.11.2014 279 2905000 28.11.2014 28.11.2014 313 7453000 10.02.2015 10.02.2015 24 3800000 Ընդամենը 64.608.228 /դրամ/ Գործարքի վկայագրի Ամսաթիվ Համար Գումար 25.11.2009 71 16000 14.12.2009 73 47000 10.03.2010 16 1600000 18.05.2010 63/1 834000 21.05.2010 65 236000 24.06.2010 83 3186820 29.12.2010 197 453200 29.12.2010 198 73645 17.09.2011 223 3000000 12.11.2013 217 4000000 13.02.2014 17 4650000 05.05.2014 58 5330000 26.06.2014 99 1400000 21.08.2014 137 6785000 10.03.2015 55 972520 Ընդամենը 32.584.185 2. Նախաձեռնողի կողմից առաջադրված՝ «Ստուգմամբ դրամարկղի պակասորդ հայտնաբերվել է, թե ոչ, եթե այո, ապա պակա¬սորդը հիմնավորված է փաստաթղթերով, թե ոչ, որն է պակասորդի առաջացման ժամանակահատվածը և փաստաթղթերով ով է նյութական վնասի պատաս¬խանա¬տուն։» հարցի շրջանակներում կատարված վերլուծությունից ու հաշվարկներից, ինչպես նաև նույնաբովանդակ տվյալների համադրումից երևում է, որ «Սեյվր» ՍՊ ընկերություն գրավատան դրամարկղի կանխիկ գումարի պակասորդը կազմում է՝ 161.908.385 [ըստ Ձև 1 հաշվետվության 01.09.2014թ. դրությամբ դրամական միջոցների մնացորդ՝ 135210000 – ըստ Ձև 2 հաշվետվության 01.07.2014թ. դրությամբ բանկային հաշիվներում դրամական միջոցների մնացորդ՝ 2356000 – ըստ Ձև 2 հաշվետվության 01.07.2014թ.-ի դրությամբ հաշվարկման ենթակա շահաբաժին՝ 3529800 (11766000 x 30%) + «ԱԿՍՈՆ» ապրանքա-հումքային բորսայի միջոցով 25.11.2009-10.03.2015թթ. ընկած ժամանակա¬հատվածում իրացված, սակայն ընկերության դրամարկղ չմուտքագրված գումար՝ 32584185 (դրամարկղի մուտքի օրդեր՝ 972520 + չգրանց¬ված՝ 31611665)] դրամ։ Հարկ է նշել, որ սույն փորձաքննությանը տրամադրված «Սեյվր» ՍՊ ընկե¬րութ¬յուն գրավատան ղեկավարի 02.05.2009թ.-ի ամսաթվով հրամա¬նագրված թիվ 01 հրամանի համաձայն ընկերության գանձապահ է հանդիսացել ընկերութ¬յան տնօրեն Լևոն Սողոմոնյանը և 02.05.2009-12.01.2015թթ.-ն ընդգրկող ժամանա¬կահատ¬վածում տրված հրամաններում կատարված գրանցումների ուսումնասիրութ¬յունից երևում է, որ կազմակերպության գանձապահի պարտականությունները չի հանվել Լևոն Սողոմոնյանի վրայից և չի դրվել այլ աշխատակցի վրա։ 3. «Սեյվր» ՍՊ ընկե¬րութ¬յուն գրավատան հաշվապահական հաշվառման անալիտիկ և սինթետիկ հաշվառման փաստաթղթերի ուսումնասիրությունից, սույն փորձաքննությանբ կատարված վերլուծությունից ու հաշվարկներից երևում է, որ «Սեյվր» ՍՊ ընկե¬րութ¬յան դրամարկղից, որպես դրամական միջոցներ անհիմն ելքեր չեն հիմնավորվել։ Հարկ է նշել, որ նախաձեռնողի կողմից 02.03.2015թ.-ի ամսաթվով դատահաշվապահական փորձա¬քննություն նշանակելու մասին որոշման «Պարզեցի» մասում արձանագրվածը՝ «…Վերջինս վարձակալել է 3 տարածք, որոնցից մեկը չի օգտա¬գործվում, սակայն վճար¬վում է ամսեկան 300.000 ՀՀ դրամ, որը վնաս է պատճառում ՍՊԸ-ին։…» որպես ընկերության կողմից իրականացված ձեռնարկատիրական գործունեության համար ոչ նպատակային ծախս հիմնավորված լինելու և դիտելու պայմաններում ընկերության կողմից դրամարկղի անհիմն ելքագրումները ամսեկան կտրվածքով կարող են կազմել շուրջ 300.000 դրամ, որը ենթակա է իրավական գնահատման։ 4. «Վարկային միջոցների ընդհանուր ծավալի, տեղաբաշխված վարկերի, գրա¬¬¬վի առարկաների և ի պահ ընդունված գույքի գնահատված արժեքի, ներգրաված միջոց-ների՝ յուրաքանչյուր օրվա վերջի դրությամբ մնացորդի վերաբերյալ» Ձև 1 ամսական հաշ¬վե¬տվությունում արտացոլված տվյալների համաձայն, «Սեյվր» ՍՊ ընկերություն գրավատան տրամադրված վարկերի ընդհանուր գումարի մնացորդը 01.08.2014թ.-ի դրությամբ կազմել է՝ 114352000 դրամ, իսկ 01.09.2014թ.-ի դրությամբ՝ 91774000 դրամ։ Նշված տվյալների համադրման արդյունքում պարզվել է, որ «Սեյվր» ՍՊ ընկերություն գրավատան կողմից վարկերի տրամա¬դրումը 01.08.2014թ.-ի համեմատ 01.09.2014թ.-ի դրությամբ առավելագույնը նվազել է՝ 22.578.000 (01.08.2014թ.՝ 114352000 - 01.09.2014թ.՝ 91774000) դրամ գումարի չափով։ 5. ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության պետի առաջին տեղակալի 17.09.2014 թվականի թիվ 7/6833 գրության համաձայն, ՀՀ կենտրոնական բանկի ֆինան-սա¬կան վերահսկողության վարչության վերստուգող խմբի աշխատակիցների կողմից 29.09.2014թ.-ից մինչև 01.10.2014թ.-ն ընկած ժամանակա¬հատ¬¬վածում`«Սեյվր» ՍՊ ընկերություն գրավատանը իրականացրած նպատակային ստուգումը կատարվել է փաստաթղթային ստուգման մեթոդի մեջ ներառված` փաստաթղթերի ստուգում ըստ ձևի, թվաբանական և նորմատիվային հետազոտման եղանակների կիրառմամբ։ Նման հետազոտման եղանակներով կատարված ստուգումը, սույն փորձա¬քննությամբ զուտ հաշվապահական և հարկային հաշվառման տեսանկյունից դիտվում է ընդունելի, որովհետև նման կարգով կատարված ստուգման արդյունքում կազմված հաշվետվությունում արձանագրվածը համապա¬տասխանում է նախաձեռնողի կողմից սույն փորձա¬քննու¬թյանը տրամադրված «Սեյվր» ՍՊ ընկերություն գրավատան վերաբերյալ թիվ 15134714 քրեական գործում, գրավատան հաշվետվություններում, փաստաթղթերում առկա փաստական տվյալների և «Սեյվր» ՍՊ ընկերություն գրավատան ստուգման ժամանակաշրջանին և ստուգմամբ արձանագրված դրվագներին վերա¬բերվող հաշվապահական ու հարկային հաշվառման, ինչպես նաև «Գրավատների և գրավատնային գործունեության մասին», «Սպառողական կրեդիտավորման մասին» ՀՀ օրենքների, ՀՀ կենտրոնական բանկի խորհրդի 12.09.2006թ.-ի թիվ 534-Ն որոշմամբ «Գրավատնային գործունեություն իրականացնող անձանց կողմից ներկայացվող հաշվետությունները, դրանց ձևերը և լրացման կարգը» հաստատելու մասին կարգի, ՀՀ Կենտրոնական բանկի կողմից հաստատաված նմանատիպ ոլորտներում գործող և ստուգման ակտում արձանագրված դրվագներին վերա¬բերվող նորմատիվ ակտերի պահանջներին։ 6. Նախաձեռնողի կողմից առաջադրված՝ «Ստուգմամբ դրամարկղի պակասորդ հայտնաբերվել է, թե ոչ, եթե այո, ապա պակա¬սորդը հիմնավորված է փաստաթղթերով, թե ոչ, որն է պակասորդի առաջացման ժամանակահատվածը և փաստաթղթերով ով է նյութական վնասի պատաս¬խանա¬տուն։» հարցի շրջանակներում կատարված վերլու-ծությունից ու հաշվարկներից երևում է, որ «Սեյվր» ՍՊ ընկե¬րութ¬յուն գրավատան թիվ 3 դրամարկղային գրքում /հաստատված է Կենտրոնի ՀՏ-ի կողմից 01.10.2014թ. ամսաթվով, բաղկացած 100 թերթից/ կատարված գրանցումների համաձայն, Վ. Մարդոյանին տնօրեն նշանակելու օրվանից, տվյալ դեպքում 16.09.2014թ.-ից հետո ընկած ժամանակա¬հատ¬վածում «Սեյվր» ՍՊ ընկե¬րութ¬յուն գրավատան ձեռնարկատիրական գործունեության իրա¬կա¬նացման նպատակով ընկերության դրամարկղ կանխիկ ձևով Սերգեյ Մարդոյանի կողմ¬ից մուտքագրված գումարը կազմում է՝ 30.000.000 (31.10.2014թ. թերթ 2, դրամարկղի մուտքի օրդեր-11՝ 10000000 + 20.02.2015թ. թերթ 6, դրամարկղի մուտքի օրդեր-12՝ 20000000) դրամ։ (…)»։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 5, գ.թ. 103-145/ Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, ՀՀ Կենտրոնական բանկից ստացված մասնագիտական ստուգման 2014թ. հոկտեմբերի 24-ի հաշվետվությամբ, որի համաձայն` փոխառությունները գրավատանը ներգրավվել է միայն «Սեյվր» ՍՊԸ-ի կանոնադրական կապիտալում 70 տոկոս փայամասնություն ունեցող հիմնադիր Սերգեյ Մարդոյանից։ Վերջինիս կողմից գրավատանը ներդրվել է ընդհանուր 434.971.691 ՀՀ դրամ գումար, որից մարվել են 214.094.180 ՀՀ դրամ գումարի չափով փոխառության պայմանագրերը, իսկ գործող փոխառության պայմանագրերի ընդհանուր գումարը կազմում է 220.877.511 ՀՀ դրամ։ Համաձայն գրավատան կողմից ներկայացված ամսական հաշվետվության` 31.08.2014թ. դրությամբ գրավատանն առկա է 220.878.000 ՀՀ դրամ ներգրավված միջոցներ և 135.210.000 ՀՀ դրամ դրամարկղում առկա դրամական միջոցներ, իսկ գրավատան կողմից տրամադրված վարկերի ընդհանուր գումարը կազմում է 91.774.000 ՀՀ դրամ։ Ըստ ստուգման հաշվետվության` 08.07.2014թ.-ի դրությամբ դրամարկղի դրամական միջոցների մնացորդը կազմում է 56.866.000 ՀՀ դրամ։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 138-210/ Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, «Սեյվր» ՍՊԸ-ի` Երևան քաղաքի Ե. Կողբացու փողոցի թիվ 42 շենքի թիվ 55 բնակարան հասցեում գտնվող գրասենյակ այցելելու կապակցությամբ 2014թ. սեպտեմբերի 24-ին կազմված թիվ 1 արձանագրությամբ, հանձնաժողովի աշխատանքները նկարահանած տեսաձայնագրությամբ, այդ տեսաձայնագրությունը զննության ենթարկելու մասին 2015թ. հունվարի 30-ի արձանագրությամբ, որոնց համաձայն` 2014թ. սեպտեմբերի 24-ի դրությամբ ընկերության գրասենյակից դրամարկղի կանխիկ գումարը, 2014թ. ապրիլի 30-ից մինչև 2014թ. սեպտեմբերի 24-ը դրամարկղի մուտքի և ելքի օրդերները, 2014թ. հունիսի 30-ից հետո կնքված և մարված բոլոր պայմանագրերը, բոլոր փոխառության պայմանագրերը, «Դրամարկղային գիրք-2»-ը, մուտքը և ներսի տարածքը նկարահանող և տեսագրող սարքի ձայնագրման և պահպանման համակարգը բացակայել են, ինպես նաև «գրավատուն» ծրագիրը ոչնչացվել է։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 93-95, հատոր 2, գ.թ. 87-90/ Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, Լ. Սողոմոնյանի` «Հայտարարություն» վերտառություն ունեցող գրությամբ, որի համաձայն` Լ. Սողոմոնյանը 2014թ. օգոստոսին ՀՀ ԱՆ դատական ակտերի հարկադիր կատարումն ապահովող ծառայությունում հայտարարություն է տվել այն մասին, որ «Սեյվր» ՍՊԸ-ի դրամարկղային գիրքը և հաշվապահական փաստաթղթերը գտնվում են ընկերության հաշվապահ Մանկուհի Նահապետյանի մոտ։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 121-122/ Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, 2015թ. փետրվարի 02-ին Ս. Մարդոյանի կողմից ներկայացված փաստաթղթերի պատճեններով և դրանք զննության ենթարկելու մասին 2015թ. սեպտեմբերի 10-ի արձանագրությամբ, որոնց համաձայն` Ս. Մարդոյանը բազմիցս գրավոր նամակներ է հղել Լ. Սողոմոնյանին` ընկերությունում ստուգում (աուդիտ) անցկացնելու, ընկերության փաստաթղթերն իրեն տրամադրելու, արտահերթ ժողով հրավիրելու և այլնի մասին, սակայն Լ. Սողոմոնյանի կողմից այդ ուղղությամբ գործողություններ չեն կատարվել, երբեմն հրաժարվել են նամակները ստանալ։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 2, գ.թ. 132-155, հատոր 6, գ.թ. 21, 92-93/ Վարկային պայմանագրերի գրանցամատյանի զննություն կատարելու մասին 2015թ. օգոստոսի 26-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` 2014թ. հուլիսի 3-ից մինչև 2014թ. հոկտեմբերի 01-ն ընդհանուր առմամբ կնքվել են յոթ վարկային պայմանագրեր, իսկ 2014թ. միայն հունիս ամսին կնքվել են քսաներկու հատ պայմանագրեր։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 5, գ.թ. 215-218/ Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, դպրոցական տետրի թերթով և դպրոցական տետրի` առգրավում կատարելու մասին 2015թ. սեպտեմբերի 23-ի արձանագրությամբ, որոնց համաձայն Լևոն Սողոմոնյանը 2011թ. մարտի 11-ին Սերգեյ Մարդոյանից ստացել է 1.000.000 ՀՀ դրամ գումար։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 5, գ.թ. 239, հատոր 6, գ.թ. 43, 90-91/ Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, «11.03.11թ.» ամսաթվով թվագրված, առանց համարակալման դրամարկղի մուտքի օրդերով, այդ օրդերը և «Դրամարկղի գիրք-1»-ը զննության ենթարկելու մասին 2015թ. հոկտեմբերի 22-ի արձանագրություններով, որոնց համաձայն` ընկերության հաշվապահական փաստաթղթերում և դրամարկղային գրքում առկա հմ. 31 պայմանագրի վերաբերյալ նշումը և համապատասխան օրդերը թվագրված է ոչ թե «11.03.2011թ.» ամսաթվով, որում փոխառության գումարը նշված է 1.000.000 ՀՀ դրամ, այլ` «28.03.2011թ». ամսաթվով և վերաբերում է «23.411.870» ՀՀ դրամ փոխառության գումարին։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 5, գ.թ. 240, հատոր 6, գ.թ. 88, 89, 90-91/ Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, «ԱրմենՏել» փակ բաժնետիրական ընկերությունից ստացված, հեռախոսային զանգերի վերծանումները զննության ենթարկելու մասին 2015թ. հոկտեմբերի 22-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` Լևոն Սողոմոնյանի կողմից օգտագործված 091-31-13-63 հեռախոսահամարը 2014թ. սեպտեմբերի 16-ի ժամը 21։13-ից մինչև 2014թ. սեպտեմբերի 17-ի ժամը 09։45-ը, 2014թ. սեպտեմբերի 17-ի ժամը 18։12-ից մինչև 2014թ. սեպտեմբերի 18-ի ժամը 08։36-ը, ինչպես նաև 2014թ. սեպտեմբերի 18-ի ժամը 20։08-ին սպասարկվել է «Սեյվր» ՍՊԸ-ի գրավատան /ք. Երևան, Ե. Կողբացու փողոցի թիվ 42 շենքի թիվ 55 բնակարան/ հասցեն սպասարկող, Երևան քաղաքի Ե. Կողբացու փողոցի թիվ 75 հասցեում տեղակայված ալեհավաք-կայանի կողմից։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 6, գ.թ. 87, 94-95/ Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել, նախաքննության ընթացքում հրաժարվել է ցուցմունքներ տալուց և հարցերին պատասխանելուց։ Հարցաքննվելով որպես կասկածյալ` 2015թ. հունվարի 31-ին նա ցուցմունք է տվել այն մասին, որ «Սեյվր» ՍՊԸ-ին պատկանող ամբողջ գումարը եղել է ընկերության տարածքում գտնվող չհրկիզվող պահարանում և վերջին անգամ, երբ ինքն այնտեղ է գտնվել` գումարները եղել են տեղում։ Երկաթյա պահարանները պատկանել են Ս. Մարդոյանին և նրա նախաձեռնությամբ են բերվել ՍՊԸ-ի տարածք։ Դրանց բանալիները գտնվել են Ս. Մարդոյանի մոտ և նա է իրեն տվել բանալիների կրկնօրինակները։ Նշված ընկերության գլխավոր մուտքի դուռը փոխվելուց, ինչպես նաև բունկեր կազմակերպելուց հետո, այդ դռների բանալիների կրկնօրինակներն ինքն անձամբ հանձնել է Ս. Մարդոյանին, իսկ ընկերության անվտանգության համակարգը տեղադրելուց հետո ծածկագիրը որոշել է Ս. Մարդոյանի որդի Վ. Մարդոյանը։ Եթե ՍՊԸ-ի տարածքում բացակայում է գումարը և գողության հետքեր չկան, ապա այդ գումարները հնարավոր է հափշտակվել են Ս. Մարդոյանի կողմից։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 2, գ.թ. 98-99/ Ս. Մարդոյանի հետ առերես հարցաքննվելիս` Լ. Սողոմոնյանը հրաժարվել է ցուցմունք տալ և պատասխանել հարցերին։ /հատոր 2, գ.թ. 103-105/ Դատարանում որպես ամբաստանյալ հարցաքննվելիս` Լ. Սողոմոնյանը հերքել է իրեն վերագրվող արարքները կատարելը և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2009 թվականին ինքը և Ս. Մարդոյանը որոշել են զբաղվել գրավատնային գործունեությամբ։ Իրենք դիմել են պետական ռեգիստրի տարածքային ստորաբաժանմանը, որը նախապատրասել է ամբողջ փաթեթը։ Գրավատնային գործունեությունը սկսվել է կազմակերպվել 2009թ. մայիսից։ Այդ ամբողջ ընթացքում, մինչև 2014 թվականը, չհաշված որոշակի տարաձանություններ` կապված իր և Ս. Մարդոյանի հարաբերությունների հետ, որոնք ավելի շուտ կրել են անձնական բնույթ, ամեն ինչ կարծես թե ընթացել է նորմալ` ի տարբերություն այն փաստերի, երբ Ս. Մարդոյանը փորձել է ներխուժել գործունեության բնականոն աշխատանքի մեջ։ Դրա հետևանքը դարձել է այն, որ տարվա կտրվածքով գրավատունը կրել է բավականին կորուստներ` շահույթի տեսքով։ Մասնավորապես` 2013 թվականին Ս. Մարդոյանն անհիմն վիճաբանության մեջ է մտել վարձակալված տարածքի սեփականատիրոջ հետ, որտեղ կանգնել են ավտոմեքենաները։ Վիճաբանությունից հետո Ս. Մարդոյանն իրեն պարտադրել է գտնել նոր տարածք և ավտոմեքենաները տեղափոխել այդտեղ։ Արդյունքում իրենք գտել են նոր տարածք, որի վարձավճարը երկու անգամ ավելի բարձր է եղել, քան նախորդ վարձակալած տարածքի վարձավճարը, որից հետո 40 հատ ավտոմեքենա են տեղափոխել նոր տարածք։ Նախկին սեփականատիրոջ հետ ընկել են դատական քաշքշուկների մեջ։ Վերջինս պարտադրել է, որ ըստ գործող պայմանագրի` իրենք վճարեին ևս երեք ամսվա գումար։ Ունեցել են պաշտպան և տարվա կտրվածքով զուտ շահույթից կորցրել են մոտ 6.000.000 ՀՀ դրամ։ Ինքն իր դժգոհությունը հայտնել է Ս. Մարդոյանին` ասելով, որ դա հետևանք է նրա անհասկանալի սկզբունքների, որը բերել է նման կորստի։ Երկրորդ դեպքը տեղի է ունեցել այն ժամանակ, երբ իր համար տարածք ձեռք բերելու նպատակով Ս. Մարդոյանը պահանջել է գրավատնից շուրջ 13.000.000 ՀՀ դրամ, նախատեսել է իր համար կազմակերպել ինչ-որ դարպասների արտադրություն, որից հետո, 2014թ.-ին, երբ արդեն այդ տարածքը պատրաստ է եղել` իրեն ասել է, որ այժմ պետք է 2-րդ տարածքից ավտոմեքենաները տեղափոխեն այդ տարածք։ Նրա տարածքի մակերեսը շուրջ երկու անգամ փոքր է եղել, քան իրենք վարձակալել են, այսինքն` ամբողջ ավտոմեքենաները չէին կարող այնտեղ տեղավորվել։ Բայց հաշվի առնելով, որ Ս. Մարդոյանն իր մորեղբայրն է և տարիքով իրենից մեծ է` ինքն առանձնապես չի դիմադրել նրա կայացրած որոշմանը։ Իր կարծիքով բավականին զարմանալի է այն փաստը, որ երբ իրենք նոտարական գրասենյակում ձևակերպել են վարձակալության պայմանագիրը` պարզվել է, որ դա լրացուցիչ անհարմարություններ է ստեղծում գրավատան համար, քանի որ մի տարածքը գտնվում է Նորքի զանգվածում, մյուսը` Զեյթունում։ Բացի այդ վարձակալման գումարը 100.000 դրամով ավելին է եղել, քան ինքը նախկինում վարձակալել է։ Այդ հանգամանքն անմիջական ազդեցություն է ունեցել շահույթի` իր անձնական շահաբաժնի, ինչու չէ` նաև Մարդոյանի շահաբաժի վրա։ Երկրորդ տարածքի պայմանագիրը կնքելուց հետո ինքը գտել է այն կազմակերպությունը, ով պետք է անվտանգության համակարգն անցկացներ, քանի որ յուրաքանչյուր տարածք օգտագործելուց առաջ, պարտավոր էր նախ դա գրանցել Կենտրոնական բանկում, իսկ այդտեղ գրանցելուց առաջ` պետք է տեղադրված լիներ ազդանշանային համակարգ, հակահրդեհային համակարգ և այլն։ Այդ գործընթացը ձգձգվել է` կապված տվյալ հիմնարկի ծանրաբեռնվածության հետ, որի աշխատակիցները եկել, աշխատանքների մի մասը կատարել են, այնուհետև անավարտ աշխատանքներ են ունեցել և գնացել են` հետագայում գալու պայմանով։ Շուրջ մեկ ամիս անց Ս. Մարդոյանը զանգահարել է ձեռքի հեռախոսին և հայտնել, որ համակարգը դեռևս տեղադրված չէ, ավտոմեքենաները տեղափոխված չեն նրա մոտ։ Ինքն ասել է, որ իրեն դա չի հետաքրքրում, բայց եթե ինքն ունի կնքած պայմանագիր Մարդոյանի հետ, ուրեմն պարտավորվում է կատարել 300.000 ՀՀ դրամի վճարումները։ Ինքն ասել է, որ նույնիսկ, համաձայն նույն պայմանագրի ինքը չպետք է կատարի վճարումներ` մինչև չօգտագործի իր տարածքը։ Այդ ժամանակ, Մարդոյանն իրեն հայտնել է, որ պետք է գտնի այլ աշխատանք և չպետք է լինի տնօրեն։ Ինքն ուշադրություն չի դարձրել նրա ասածի վրա, բայց հասկացել է, որ իրենց հարաբերությունները հասել են կիզակետին։ Այդ վերջին խոսակցությունից մոտ մեկ շաբաթ անց, երբ ինքը գտնվել է նույն գրավատան տարածքի մուտքի` իր ընկերոջ տանը` զանգահարել է իր որդին և ասել է, որ Ս. Մարդոյանն ուղարկել է Վ. Մարդոյանին և Աննային։ Մինչ այդ, Տիգրանն իրեն զանգահարել է և հարցրել, թե ինչքան գումար կարող են տրամադրել մորաքրոջ տղային, որը Ս. Մարդոյանից պարտքով գումար է ուզել։ Ինքն ասել է, որ իրենք կարող են տրամադրել 1.400.000 ՀՀ դրամ։ Ինքը նկատի չի ունեցել, թե ինչքան գումար կա գրավատանը, այլ` թե ինչքան գումար ինքը կարող է տրամադրել։ Քիչ անց իրեն զանգահարել է հաշվապահ Մանկուհի Նահապետյանը և նույն հարցն է տվել իրեն։ Իր հարցին նա պատասխանել է, որ իրեն զանգահարել է Ս. Մարդոյանի հաշվապահ Աննա Սարգսյանը և նույն հարցն է տվել` ինչքան գումար կա դրամարկղում։ Ինքը զարմացել է, թե ինչու է զանգահարել Աննա Սարգսյանն այլ ոչ թե Ս. Մարդոյանը և ինչու են զանգահարում Մանկուհուն կամ Տիգրանին, այլ ոչ թե իրեն։ Դրանից հետո ևս մի քանի րոպե անց իրեն զանգահարել է իր տղան և ասել, որ Վահեն և Աննան եկել են գրավատուն, դուռը փակ է և ինքը գնում է այնտեղ։ Նրան ասել է, որ ինքն էլ է գնում գրավատուն։ Հարևանի տնից իջել և մտել է գրավատուն։ 1-2 րոպե անց, իրենից հետո գրավատուն են մտել Վ. Մարդոյանը, Ս. Մարդոյանը, Ա. Սարգսյանը և իր մորաքրոջ որդին։ Ներս մտնելուն պես Ս. Մարդոյանն իրենից պահանջել է հանձնել գործերը, բանալիները և հեռանալ գրավատնից։ Ինքը Ս. Մարդոյանին պատասխանել է, որ դա չի կարող լինել, նա չի կարող իրեն հեռացնել, քանի որ ի շնորհիվ իրեն և իր աշխատանքի` կազմավորվել է մի հիմնարկ, որը տարեկան տալիս է 40.000.000 ՀՀ դրամ գումարի եկամուտ և դա դեռ աճողական է։ Բացի այդ, երբ որ Ս. Մարդոյանն իրեն հայտարարել է, որ ինքը գտնի աշխատանք և այդ օրվանից ինքը չի աշխատելու` այդ ժամանակ ուսումնասիրել է հիմնարկի կանոնադրությունը և գտել է, որ Ս. Մարդոյանը չունի հնարավորություն` իրեն հեռացնելու տնօրինությունից, քանի որ նրան չի հերիքում 5 տոկոս ձայներ։ Ս. Մարդոյանը պետք է ունենար 75 տոկոս բաժնեմաս, սակայն ուներ 70 տոկոս։ Ընդ որում դա պատահական է հայտնաբերվել, ոչ ոք այդ ուղղությամբ չի աշխատել, որ նման հարաբերությունով տոկոսադրույք կազմի։ Այդ փաստաթղթերը կազմվել է պետական ռեգիստրում, իսկ ինքը և Ս. Մարդոյանն ընդամենը գնացել և ստորագրել են։ Մինչև այդ օրը ոչ մեկը չի խորացել նման հարցերում։ Դրանից հետո Ս. Մարդոյանը, Վահեն և Արտակ Վարդանյանը հեռացել են։ Դա շատ լարված իրավիճակ է եղել։ Այնուհետև սկսվել է շփումը բարեկամների միջոցով, իսկ հետագայում` պաշտպանների։ Ոչ մի անմիջական կապ Ս. Մարդոյանի հետ ինքը չի ունեցել։ Ինքն իմացել է, որ Ս. Մարդոյանը քաղաքացիական հայցով դիմել է դատարան` պահանջելով «ՍԵՅՎՐ» ՍՊԸ-ից 45.000.000 ՀՀ դրամ։ Հաշվապահին ասել է, որ նա հաշվի, թե ինչքան գումար իրենք ունեն վերադարձնելու Ս. Մարդոյանին` համաձայն նախկինում կնքված փոխառության պայմանագրերի, որոնք բոլորը երեք տարի ժամկետով են եղել։ Մ. Նահապետյանը հաշվել է և պարզվել է, որ այդ օրվա դրությամբ շուրջ 24.000.000 ՀՀ դրամ է եղել տրամադրելու, ստույգ թիվը չի հիշում։ Դրա համաձայն Ս. Մարդոյանին առաջարկել է աշխատանքային օրվա ցանկացած ժամի ներկայանալ գրավատուն և ստանալ այդ 24.000.000-ը, որի մասին գրություն է ուղարկել նրան։ Մեկ, երկու օր ոչ մի արձագանք չի եղել։ Այնուհետև դատական ակտերի հարկադիր կատարման ծառայությունից մի կին զանգահարել է իրեն և ասել, որ քաղաքացիական հայցի ապահովման համար անհրաժեշտ է դրամարկղի գրքով ներկայանալ հարկադիր կատարման ծառայություն։ Ինքն ասել է, որ հաշվապահը տեղում չէ, երբ որ գա` միասին կներկայանան։ Իրեն ասել են, որ այդ մասին դիմում գրի, որպեսզի իրենց կատարողական գործողությունները հետաձգելու հիմք ունենան։ Ինքն անմիջապես գնացել է հարկադիր կատարման ծառայություն, որտեղ թելադրել են գործում առկա տեղեկանքի բովանդակությունը։ Առանց որևէ հետին մտքի ինքն այդ տեղեկանքը գրել է։ Նույն տեղեկանքում իրեն ասել են նշել այն մասին, որ ինքը տեղյակ է դրամարկղից ելքերի արգելափակման մասին։ Այսինքն` բացի պարտադիր վճարումներից, ինքն իրավունք չի ունեցել վարկավորում կատարելու։ Տեղականքը գրելուց մի քանի օր հետո Ս. Մարդոյանի ներկայացուցիչը գնացել է գրավատուն, ցույց է տվել լիազորագիրը և ասել, որ եկել է 24.000.000-ի հետևից։ Ինքն ասել և գրավոր ներկայացրել է, որ իրենց դրամարկղն արգելափակված է։ Այնուհետև իրեն զանգահարել է ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնի հետաքննիչը, հայտել է, որ Ս. Մարդոյանը տվել է հայտարարություն 35.000.000 ՀՀ դրամ գումարի վերաբերյալ։ Այդ փաստը լուրջ չի ընդունել` մտածելով, որ ի վերջո եթե Մարդոյանն ունենա ինչ-որ կասկած, որի համար ինքը տեղիք չի տվել և նման հարց ոչ մի անգամ չի առաջացել` կգա, կզանգի և կպարզաբանի։ Դա տեղի չի ունեցել։ Բացի այդ տեղի է ունեցել այն, որ 2014թ. օգոստոսի 21-ին հարուցվել է քրեական գործ, սկսվել է նախաքննություն, որի ընթացքում ինքը տվել է ցուցմունք։ 2014թ. սեպտեմբերի 18-ին, երբ որ ինքն ուներ պարտադիր վճարում` կապված վարձակալված տարածքի հետ և դա պետք էր շատ շտապ անել, այդ օրն ինքն հաշվարկել է դրամարկղի մնացորդը, որն ինքն առնվազ շաբաթը երկու անգամ արել է։ Գնացել, բանկի միջոցով կատարել է այդ փոխանցումը։ Հստակ կարող է ասել, որ վերադարձել է գրավատուն արդեն իսկ երեկոյան ժամը 18։00-ից 19։00-ի սահմաններում և հայտնաբերել է, որ դուռը եռակցված է։ Միանգամից զանգահարել է պաշտպանին և ասել այդ մասին։ Հասկացել է, թե դա ով է արել։ Պաշտպանն իրեն ասել է, որ դուռը կոտրի և մտնի ներս։ Ինքը փորձել է նման բան անել, բայց զգացել է, որ ամբողջ դուռը կդառնա ոչ պիտանի, քանի որ թույլ, չինական արտադրության դուռ է եղել։ Այդ վիճակով թողել և հեռացել է։ Հաջորդ օրը պաշտպանն իրեն հայտնել է, որ ստացել է գրություն, որի համաձայն` գրավատան տնօրեն է նշանակվել Վահե Մարդոյանը։ Չհիկիզվող պահարանի, դռների և մուտքի դռան բանալիները Ս. Մարդոյանին տրամադրել է ինքը։ Այդ չհրկիզվող պահարանն ինքը ձեռք է բերել իր ընկերոջից, պատրաստել է կրկնօրինակ բանալի և բոլոր բանալիների հետ հանձել է Ս. Մարդոյանին։ Այդ թվում դուռը փոխելուց հետո, նոր դռան բանալին ևս տվել է Ս. Մարդոյանին։ Իր բացակայության պայմաններում Ս. Մարդոյանը հնարավորություն է ունեցել տարածք մուտք գործելու։ Ըստ իրենց կազմած արձանագրության` տարածքում մինչև ամսի 24-ը շարժ չի եղել։ Սեպտեմբերի 18-ից հետո գրավատան դրամարկղի գումարը եղել է 100.000.000-110.000.000 ՀՀ դրամ գումարի սահմաններում։ Դա եղել է առավոտյան, երբ որ ինքը հաշվել է դրամարկղի մնացորդը` համաձայն դրամարկղի գրքի և համաձայն գրավատան ծրագրի և դուրս է եկել։ Իր աշխատանքի ընթացքում գողության կամ ինչ-որ պակասորդ հայտնաբերելու դեպքեր չեն եղել։ Եթե դատարանը բավարարեր իրենց միջնորդությունը և նշանակեր կրկնակի դատահաշվապահական փորձաքննություն` ապա կպարզվեր, որ 100.000.000-ից 110.000.000–ը` դա այդ թիվն է։ Չի կարող լինել ուրիշ գումար։ Ինքն օգոստոսի 31-ի դրությամբ ներկայացրել է հաշվետվություն, որտեղ դրամարկղի մնացորդը նշել է 135.000.000, ուրիշ տեղից գումար չի կարող ավելանալ կամ պակասել։ Սեպտեմբերի 18-ի դրամարկղի մնացորդը կտարբերվեր օգոստոսի 31-ի դրությամբ եղած մնացորդից այն պարտադիր վճարների չափով, որը կատարվում է յուրաքանչյուր ամիս, մեկ էլ այն չափով, որ եթե տրամադրվել է վարկ ինչ-որ գրավատուի։ Այս պահին չի հիշում, բայց դա դժվար չէ հաշվել` պարզելու համար, թե սեպտեմբերի 18-ին ինչ մնացորդ է առկա եղել։ Այդ օրը, երբ որ Ս. Մարդոյանն իրենից հարցրել է դրամարկղի մնացորդի չափը` ինքը չի կարող ասել թե դրամարկղում ինչքան գումար է եղել։ Մարդոյանի կողմից իրեն պահանջ ներկայացվել է չհրկիզվող պահարանը բացելու համար։ Ինքը չի բացել դրամարկղը, քանի որ դա զուտ սկզբունքային հարց է եղել։ Դրամարկղի գիրքը գտնվել է գրավատանը։ Գրավատան բոլոր բանալիներն ինքն անձամբ հանձնել է Ս. Մարդոյանին։ 2014 թվականի հուլիսից, երբ իրենց մեջ սկսվել են լուրջ տարաձայնություններ` ինքը չի փորձել դռան կողպեք փոխել։ Ինքը ոչ ոքի չի մեղադրում գումար հափշտակելու մեջ, այլ միայն ասում է, որ իր վերջին անգամ գրավատանը գտնվելու ժամանակ դրամարկղում եղել է մոտ 100.000.000-110.000.000 ՀՀ դրամ գումար։ Իր համար, պարզ չէր, որ ՀՀ Կենտրոնական բանկի կողմից կատարվել է ստուգում, դրա արդյունքում մնացորդը եղել է որոշ գումար և այժմ այն չկա։ Դրանից հետո ինքը տնօրեն չի եղել, ուստի հաղորդում չի տվել։ Ինքը եթե պատկերացներ, որ այսօր, այս կարգավիճակում գտնվելու է դատարանում, ոչ թե այդ օրը, այլ ամսի 18-ին հաղորդում կտար այն մասին, որ դուռն ապօրինի փակվել է։ Եթե կատարվեր լրացուցիչ փորձաքննություն, հարցն օրակարգից դուրս կգար։ Չի կարող պատահել, որ ավտոմեքենան հանվի վաճառքի ու հետո չգրանցվի։ Դա առնվազն անհեթեթություն է։ Երբ որ ինքը հայտ է ներկայացնում բորսային, որ կատարվի վաճառք, ինքն օրինական փաստաթուղթ է կազմում, ստորագրում է, որ այդ ավտոմեքենան հանվում է վաճառքի։ Քաղաքացին, ով հայտնում է պատրաստակամություն գնել այդ ավտոմեքենան` գնում է բորսա, այնտեղ վճարում է վաճառքի գնի 3 % -ը։ Վաճառքի արձանագրությունով գալիս է գրավատուն, վճարում է մնացած գումարը, ինքը նրան տալիս է մի փաթեթ փաստաթուղթ, որով նա պետք է գնա պետավտոտեսչություն և վերաձևակերպի իր անունով այդ ավտոմեքենան։ Բոլոր այդ գումարները մուտքագրվել են դրամարկղի գրքում։ Ինչու փորձագետը դա չի տեսել կամ տեսել և չարամտորեն չի նշել` ինքը չի կարող դա նշել։ Միայն կարող է ասել և դատարանին ներկայացնել, որ չկա այդպիսի գումար, որ մուտքագրված չլինի։ Կա տարբերություն, որը կապված է 3%-ի հետ։ Կա օրվա տարբերություն` այսինքն քաղաքացին գնացել է բորսա ամսի 10-ին, եկել է իր մոտ ամսի 12-ին։ Հնարավոր չի լինի տարբերություն։ Եղել են շատ դեպքեր, երբ պետք է եղել այդ պահին գումար և ինքը զանգահարել է Ս. Մարդոյանին, ճշտել է` կա այդպիսի գումար։ Դրա պատճառներից հիմնականում եղել է այն, որ քաղաքացին ցանկացել է ավտոմեքենա գրավ դնի, ինքն ասել է, որ ներկայացնի տեղեկանք արգելափակման վերաբերյալ, գնացել գումար է վերցրել Ս. Մարդոյանից, հետո ինչ-ինչ պատճառներով, քաղաքացին չի եկել և չեն կազմել պայմանագիրը։ Այդ ժամանակ ինքը հետ է վերադարձրել գումարը Մարդոյանին` եթե մինչև այդ չի տեղեկացրել Կենտրոնական բանկին փոխառության վերաբերյալ։ Ինքը կարծում է, որ դա հերթական նմանատիպ դեպքն է եղել և Ս. Մարդոյանը պետք է ընդամենը պատռեր և գցեր մուտքի օրդերի կտրոնը, իր անձնական տետրի մեջ գրառում կատարեր հետ վերադարձի մասին, որը նա չի արել` մոռանալով։ Չի կարծում, որ դա միտում է եղել։ Ուրիշ բացատրություն կապված այդ մեկ միլիոնի հետ ինքը չի կարող տալ։ Ինքն այն մարդը չի, որ 1.000.000-ը վերցնի և չձևակերպի։ Միանշանակ պնդում է, որ այդ 1.000.000 ՀՀ դրամը չի յուրացվել։ Ընկերությունը հիմնադրելիս գումարը ներդրել է Ս. Մարդոյանը։ Ողջ գործունեության ընթացքում ինքը որևէ գումար չի ներդրել։ Հասկանալու համար, թե ինքն այդ ընկերության համար ինչ է արել, պետք է տեսնել, թե ամեն տարի ինչքան եկամուտ է ստացել այդ ընկերությունը։ Յուրաքանչյուր հիմնարկի աշխատանքի ցուցանիշը շահույթն է։ Այդ գրավատանը շահույթը եղել է աճող։ Ինքը Մանկուհի Նահապետյանին 2014թ. հուլիսի 8-ին դրամարկղի փաստացի մնացորդի մասին չի հայտնել, այլ հայտնել է այն գումարի մասին, որը կկարողանա տրամադրել Ս. Մարդոյանին։ Թե Ս. Մարդոյանը 2014թ. հուլիսի 8-ից մինչև սեպտեմբերի 24-ը քանի անգամ է պահանջել իրականացնել աուդիտ` չի կարող հիշել։ Ինքն անձամբ չի ստացել ոչ մի փաստաթուղթ, բայց իմացել է, որ իր բացակայության ընթացքում եկել են, պահանջել են, իսկ թե քանի անգամ` չի կարող հիշել։ Յուրաքանչյուր ժամանակահատվածում էլ եղել են դեպքեր, երբ ինքը հրաժարվել է վարկավորում իրականացնելուց` կապված ավտոմեքենայի տեխնիկական վիճակի և պահանջվող գումարի հետ։ Դա կրել է սովորական բնույթ, ինքը 10 ավտոմեքենայից մեկն է վերցրել։ Նույն ժամանակահատվածում վարկերի տրամադրման մնացորդը կազմել է շուրջ 100.000.000 ՀՀ դրամ։ Դա եղել է մինչ այդ էլ։ Ինքը չէր կարող զանգել քաղաքացուն և ասել` վարկդ մարի։ Եթե քաղաքացին եկել և վարկը մարել է` ուրեմն մարել է։ Իրեն նամակ չեն հանձնել, իսկ իր աշխատակիցը հրաժարվել է նամակ ստանալ այն պատճառով, որ ինքը տեղում չի եղել։ Նման աուդիտորական ստուգումներ իրենք կատարել են յուրաքանչյուր ամիս։ Իրենք ընդհանրապես չեն նայել` որ ամսաթվով է կազմվել փոխառության պայմանագիրը, որ ինքն էլ իմանար, թե ինչքան պետք է վերադարձնի։ Ս. Մարդոյանի խնդրանքով, բազմիցս նրան գումարներ են տրամադրվել, սակայն պատշաճ հաշվառում չի արվել, գումարի վերադարձի խնդիր չի առաջացել։ Եթե նման հարց լիներ իրենց մեջ կապված փոխառության գումարների վերադարձի հետ` Ս. Մարդոյանը հունիսի 30-ին չէր տրամադրի ևս 7.000.000 ՀՀ դրամ գումար փոխառությունով։ Այսինքն, մինչ այդ օրը խնդիր չի եղել։ Խնդիրն առաջացել է այն ժամանակ, երբ որ Մարդոյանն ասել է`«պետք է տաս 45.000.000 ՀՀ դրամ», իսկ ինքն ասել է, որ պետք է տա 24.000.000 ՀՀ դրամ։ Չի կարող հիշել, թե երբ է դա եղել։ Իր` Գորիսում գտնվելը եղել է նոյեմբեր ամսվա կեսերից սկսված և կրել է պարբերական բնույթ` կապված այն բուժման հետ, որն ինքը պետք է ստանար։ Իրենք մեկ անգամ են փորձել կուտակված գումարները պահել հաշվեհամարին, դա եղել է 2013թ. նոյեմբեր ամսին, երբ որ մեծ գումար է առաջացել և դիմացը տոն օրեր են ընկել։ Այնուհետև, աշխատանքի ընթացքում իրենք հասկացել են, որ դա հարմար չէ, երբ որ կանխիկ գումար չկա դրամարկղում, քանի որ երբ քաղաքացին գալիս է և պայմանավորվում են վարկավորում կատարել` նրան անհրաժեշտ է լինում գումարն այդ պահին, որի պատճառով նա գալիս է գրավատուն և ոչ թե բանկ։ Եթե չի լինում գումար` պետք է հաշվեհամարից դա ստանալ, իսկ հաշվեհամարից հրատապ ստանալու դեպքում բանկը պահում է այդ գումարի 2-3%-ը։ Այդ դեպքից հետո, երբ որ ինքը 2013 թվականին գումար է մուտքագրել հաշվեհամարին և որը կամաց-կամաց մարվել է կատարվող փոխանցումներով և այլնով, դրանից հետո, և դրանից առաջ, չի եղել մի դեպք, երբ որ ինքը հաշվեհամարին գումար փոխանցի։ Սերգեյ Մարդոյանը ճիշտ չի ասում, որ չհրկիզվող պահարանը եղել է նրանը, քանի որ տվյալ չհրկիզվող պահարանն իրեն տրամադրել է իր ընկերը, որն աշխատում է «Գարուն» միավորումում, այնտեղից էլ չհրկիզվող պահարանը ինքը տեղափոխել է հիմնարկ, հանել է բանալիի կրկնօրինակը և տրամադրել է Ս. Մարդոյանին։ Յոթ ամիս գրավատանն աշխատելուց հետո որոշել է փոխել մուտքի դուռը, այդ մասին տեղեկացրել է հիմնարկի սեփականատիրոջը և ասել է, որ դուռը փոխում են, հետո վարձի գնից դուրս կգան։ Ինչպես և մյուս բանալիները, այնպես էլ մուտքի դռան բանալին ինքը հանձնել է Ս. Մարդոյանին։ Երբ-որ եկել են Վահեն և Աննան` ինքը գտնվել է իր ընկերոջ տանը` նույն մուտքում։ Ին՞չու Ս. Մարդոյանը չի բացել դուռը և մտել ներս` չգիտի։ Մնացորդի վերաբերյալ Ս. Մարդոյանն ամեն ամիս ստացել է տեղեկություններ։ Ինքն այդ պահին չի իմացել, թե պահանջվող 15.000 ԱՄՆ դոլարն ինչի համար է անհրաժեշտ։ Դա իմացել է նույն օրը, բայց դրանից հետո, այն ժամանակ, երբ որ արդեն Արտակ Վարդանյանն էլ է ներկա եղել։ Երբ որ Ս. Մարդոյանը պահանջել է բացել դրամարկղը` ինքը շատ հայտարարություններ է արել։ Ինքը հայտարարել է, որ «Քեռին» ինքն է, բայց չի ասել` «հիսուն միլիոնը կերել եմ, մնացածն էլ կուտեմ, կգնամ կնստեմ, դուրս կգամ կվայելեմ»։ Ինքը հստակ չի հիշում, թե որտեղ է եղել Մ. Նահապետյանը, նա կարող է գնացած լիներ գրավատան գործերով, կարող էր լիներ հարկայինում, սոցապում և այլն։ Ինքը միտումնավոր չի հանել Մ. Նահապետյանին։ Մանկուհու ղեկավարն ինքն էր և կարող է` թույլատրել էր գնալ բարեկամի մոտ, սակայն չի հիշում հստակ, թե որտեղ է նա եղել։ Ինքն Արտակին ասել է, որ քեռին պետք է օրդեր ձևակերպեր` գումար տալու համար։ Գրավատանը եղել են երկու չհրկիզվող պահարան` մեկը գտնվել է փակ բունկերում, մյուսը` սենյակներից մեկում։ Մի չհրկիզվող պահարանը տրամադրել է Ս. Մարդոյանը, մյուսը` իր ընկերը։ Նախաքննության ժամանակ երբ որ ասել է, թե երկու պահարանն էլ Մարդոյանին է` ուշադիր չի եղել և այդ հարցին էական նշանակություն չի տվել։ Ս. Մարդոյանի հետ հակասություններ միշտ էլ եղել են` կապված գործունեության հետ, կապված մնացած այլ պատճառների հետ, որն անհրաժեշտ չի համարում այստեղ հրապարակել։ Իրենց միջև առաջին լուրջ հակասությունը եղել է այն, որ 2009թ. հուլիսին Ս. Մարդոյանը որոշել է ոչ միայն զբաղվել գրավատան գործունեությամբ, այլ գտնել մարդ, ում անհրաժեշտ է գումար և տոկոսով գումար տրամադրել։ Ս. Մարդոյանն ասել է, որ դա պետք է գրվի իր որդու անունով, որն հետագայում դարձել է երկար պատմություն, այնուհետև քաշքշուկի բուն, որից Ս. Մարդոյանը` քեռուն ոչ վայել ձևով հրաժարվել է և բոլոր այդ խնդիրները մնացել են իր վրա։ Իրենք համատեղ չեն գործել` Ս. Մարդոյանը գտնվել է իր աշխատատեղում, ինքն իր աշխատատեղում։ Յուրաքանչյուր ամսվա վերջում ինքը Ս. Մարդոյանին ներկայացրել է հաշվետվություն, որտեղ երևացել է գումարների շարժը։ Ուրիշ համատեղ անելու ոչ մի բան չեն ունեցել։ Ընդամենը, երբ Ս. Մարդոյանը խառնվել է իր գործունեությանը` ինքը կամ ունեցել է խնդիրներ` կապված իրավապահների հետ, կամ ունեցել է խնդիր` կապված շահույթ ստանալու հետ, գործունեության բնականոն աշխատանքի հետ։ Ուրիշ առնչություն իրենք չեն ունեցել։ Ի վերջո պիտի լիներ այն, որ ինքն առանձին գործունեությամբ զբաղվեր, բայց չի հասցրել։ Ս. Մարդոյանի հետ հարաբերությունները սրվել է 2013 թվականից։ Տարվա 40.000.000 եկամուտը 30-70 հարաբերակցությամբ կիսել են։ Այդ գումարն աճողական է եղել և վերջին տարում հասել է շուրջ 40.000.000-ի։ Չի կարող ասել, թե իրեն պահանջ ներկայացնելու պահին որքան գումար է եղել դրամարկղում, միայն կարող է ասել, որ օրվա վերջում դրամարկղում եղել է մոտ 50.000.000 ՀՀ դրամ գումար։ Իրենից գումար չեն զանգել պահանջել, ընդամենն իր տղան և հաշվապահը հարցրել են, թե` ինչքան գումար կա և կարող են տրամադրել։ Ինքը հայտնել է` ինչքան գումար կարող է տրամադրել, այլ ոչ թե` ինչքան կա։ Գումարի տրամադրումը ոչ մի անգամ փոխանցումով չի կատարել, այլ եկել ստացել են։ Երբ որ տեսել է, որ գրավատան դուռը եռակցել են` էմոցիոնալ ձևով ցանկացել է կոտրել և մտնել։ Խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ և նա ասել է, որ դուռը կոտրի։ Ինքն էլ ասել է` չի լինում։ Պայմանավորվել են սպասել` օրը բացվի նոր որոշեն ինչ անել։ Օրը բացվելուն պես պաշտպանն իրեն տեղեկացրել է, որ տնօրենն արդեն Վահե Մարդոյանն է։ Ավտոմեքենայի սեփականության վկայականը և տեխնիկական անձնագիրն այն փաստաթղթերն են եղել, որոնք, վարկային պայմանագիրը կնքելիս գրավատունը չի պահել իր մոտ, քանի որ երբ վարկային պայմանագիր է կնքվում` քաղաքացին պարտավոր է իր ավտոմեքենան վարել, տանել և կանգնացել ավտոտնակում, իսկ վարելու համար նրան անհրաժեշտ է տեխանձնագիրը։ Բացի այդ իրենք Կենտրոնական բանկից ստացել են գրություն այն մասին, որ արգելվում է տեխնիկական անձնագիրը և սեփականության վկայականը պահել իրենց մոտ, դրանք պետք է լինեն քաղաքացու մոտ։ Իրենք թողել են, որ դա լինի քաղաքացու մոտ մինչև վարի գնա ավտոտնակ, նոր այնտեղ քաղաքացին կամ հանձնել է իրենց կամ շատ անգամ մոռացել են հանձնել` մնացել է ավտոմեքենայի մեջ։ Շատ անգամներ այդ փաստաթղթերը տրվել են իրենց մոտ, որոնք մնացել են իր ավտոմեքենայի մեջ կամ էլ տարել է տուն և մնացել է այնտեղ։ Դա եղել է սովորական ավանդույթ և աշխատաոճ։ Ինքը չէր կարող քաղաքացուց վերցնել տեխնիկական անձնագիրը, այնուհետև ասեր` «Կենտրոնից ավտոմեքենան վարի և հասցրու Նորքի զանգված»։ Ավտոմեքենայի փաստաթղթերը կարող էին լինել իր ավտոմեքենայի մեջ, իր պայմանագրի հետ միասին։ Դա պարտադիր պայման չի եղել։ Կարող էր լինել նաև տանը, ոնց որ տվյալ դեքում է եղել։ Երբ որ ինքն օգոստոսի 31-ին ներկայացրել է հաշվետվություն, որտեղ նշել է 135.000.000 դրամարկղի մնացորդ, այդ 135.000.000-ի մեջ պարունակվել են նաև աճուրդով վաճառված ավտոմեքենաների մուտքագրված գները։ /դատական նիստի արձանագրություն/ Դատարանի իրավական վերլուծությունները. Վերլուծելով ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները, համադրելով դրանք քրեական գործի դատական քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցների հետ, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, իրենց համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանի ցուցմունքները` գումար և պաշտոնական փաստաթղթեր չհափշտակելու մասին, իրականությանը չեն համապատասխանում, քրեական պատասխանատվությունից և պատժից խուսափելու նպատակ են հետապնդում և հերքվում են արդեն իսկ նշված ապացույցներով։ Վերլուծելով ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքը` դատարանը գտնում է հետևյալը. «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք (…)։ 2. Յուրաքանչյուր ոք, ով մեղադրվում է քրեական հանցագործության մեջ, համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ օրենքին համապատասխան։(…)»։ «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Ոչ ոք չպետք է մեղավոր ճանաչվի որևէ գործողության կամ անգործության համար, որը կատարման պահին գործող ներպետական կամ միջազգային իրավունքի համաձայն, հանցագործություն չի համարվել։ (…)»։ ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անկախ և անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդարացի, հրապարակային և ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունք։ (…)»։ ՀՀ Սահմանադրության 66-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղքն ապացուցված չէ օրենքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն` «Քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն` այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները։»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով։ 2. Քրեական օրենքն անալոգիայով կիրառելն արգելվում է։»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «(…) Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։ 4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։ (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում` 1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն). 2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին. 3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները. 4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ. 5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները. 6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։ 2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում« երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված« եթե դատարանը« ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով« հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա« դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա« ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով« սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասը պատասխանատվություն է սահմանում առևտրային կամ այլ կազմակերպությունների ծառայողների կողմից իրենց կարգադրիչ կամ այլ լիազորություններն այդ կազմակերպության շահերին հակառակ և իր կամ ուրիշ անձանց օգտին օգտագործելու կամ առավելություններ ձեռք բերելու կամ այլ անձանց վնաս պատճառելու նպատակով օգտագործելը, եթե անձանց, կազմակերպությունների կամ պետության իրավունքներին ու օրինական շահերին էական վնաս է պատճառվել, որն առաջացրել է ծանր հետևանքներ։ «Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում։ Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար։ Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։ Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած։ Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը։ Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝ 1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք, 2)դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն, 3) անմեղության կանխավարկած» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 14-15-րդ կետերը, իսկ վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին տե՛ս նույն որոշման 16-19-րդ կետերը)։ Վերահաստատելով և զարգացնելով վերոհիշյալ որոշմամբ մեջբերված իրավական դիրքորոշումները` ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման 30-33-րդ կետերում արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(...) «ապացույցների բավարարությունը» որոշելու չափանիշներն են. «1) անմեղության կանխավարկածը, 2) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը, 3)դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը։ Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը։ Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով։ Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում։ Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ։ Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության։ Հարկ է նշել նաև, որ անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերը, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքը սահմանում են ոչ միայն այդ սկզբունքի բուն էությունը, այլև՝ դրա հաղթահարման, նույնն է, թե անձի մեղավորության հաստատման համար անհրաժեշտ դատավարական չափորոշիչները։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է. «(…) ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով։ Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի։ Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը)։ Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետը)։ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ (տե՛ս, ի թիվս այլոց, Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ)։ Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար։ Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ. «(…) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։ Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում։ Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական։ Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը։ (…)» (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։ Այսպիսով, «ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է։ Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ)։ Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ)։ Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից։ Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա։ Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա։ Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է։ Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման։ 31.1. Ապացույցների թույլատրելիության հատկանիշը վերաբերում է դրանց ձևական կողմին։ Դրա էությունը կազմում է ապացույցները ձեռք բերելիս օրենքով նախատեսված դատավարական պահանջների պահպանվածությունը և ենթադրում է. աղբյուրի օրինականություն՝ ապացույցը պետք է ձեռք բերվի միայն օրենքով սահմանված աղբյուրներից (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մաս), ձեռքբերման միջոցների օրինականություն՝ պետք է պահպանված լինեն ապացույցների ձեռքբերմանն ուղղված գործողություններ կատարելուն օրենքով առաջադրված պահանջները, դատավարական ձևակերպում՝ ապացույցը, դրա ձեռքբերման գործընթացը պետք է օրենքով սահմանված կարգով ենթարկվեն դատավարական ձևակերպման, լիազորված սուբյեկտ՝ այն պետք է ստացված լինի ապացույց ձեռք բերելու լիազորությամբ օժտված սուբյեկտի կողմից։ Ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը հստակ սահմանված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածով։ 31.2. Վերաբերելիությունն ապացույցի կարողությունն է իր բովանդակությամբ ծառայելու ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքները, գործի քննության և լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ տվյալները բացահայտելուն և հաստատելուն։ Այլ խոսքով՝ ապացույցի վերաբերելիության հատկանիշն արտացոլում է ապացույցի և գործի քննության ու լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների միջև կապը։ Ապացույցը կհամարվի վերաբերելի, եթե տեղեկություններ պարունակի գործի համար որևէ նշանակություն ունեցող փաստի մասին։ 31.3. Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը։ Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում։ Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները. ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա), բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն), գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը, դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը, ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից։ Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը։ Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում։ Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները։ Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա։ 32. Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը)։ Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն։ Վերջին դիրքորոշումը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջից, որի համաձայն՝ «Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված։ Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները»։ Դատական ակտի պատճառաբանվածության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ֆ.Գալստյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար։ (…) Պատճառաբանված որոշման բացակայությունն արդեն իսկ օբյեկտիվորեն սահմանափակում է վերադաս դատական ատյանի հնարավորությունը` լիարժեք դատական ստուգման ենթարկելու բողոքարկվող դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը և կայացնելու արդարացի որոշում, հետևաբար դատական ակտի չպատճառաբանված լինելը հանգեցնում է քրեական դատավարության կարևորագույն սկզբունքներից մեկի` ՀՀ Սահմանադրությամբ և քրեադատավարական օրենքով երաշխավորված արդար դատական քննության իրավունքի խախտման։ (…) Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր մի շարք որոշումներում՝ ներպետական դատարանների կողմից կայացված որոշումների չպատճառաբանվածությունը կամ ոչ բավարար պատճառաբանվածությունը դիտել [է] «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասով երաշխավորված` անձի արդար դատական քննության իրավունքի խախտում (տե՛ս Սալովն ընդդեմ Ուկրաինայի (Salov v. Ukraine) 06.09.2005 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 65518/01, Բոլդեան ընդդեմ Ռումինիայի (Boldea v. Romania) 15.02.2007 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 19997/02, Գրադինարն ընդդեմ Մոլդովայի (Gradinar v. Moldova) 08.04.2008 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 7170/02)» (տե՛ս Ֆրունզիկ Գալստյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09 որոշման 18-20-րդ կետերը)։ Վերահաստատելով Ֆ.Գալստյանի գործով որոշմամբ ձևավորած իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը պարտավոր է իր դատական ակտում ամրագրել և թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից գնահատման ենթարկել այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի 3-րդ կետ)։ Հակառակ դեպքում ապացույցների գնահատումը, դրա արդյունքում դատարանի համապատասխան ներքին համոզմունքի ձևավորումը կկրեն սուբյեկտիվ բնույթ, կհանգեցնեն կամայականության և անձի արդար դատաքննության իրավունքի խախտման՝ սահմանափակելով նաև դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը ստուգելու վերադաս դատարանի հնարավորությունը։ 33. Սույն որոշման 29-32-րդ կետերում կատարված իրավական վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց։ Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում։ Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. «Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (…) ։ Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե` 1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար, 2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ, 3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում։» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը)։ Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը։ Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը։ Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր)։ Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած։» Սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ բացի յուրացման եղանակով առանձնապես խոշոր չափի գումար հափշտակելուց, որին պատշաճ իրավական գնահատական է տրվել, Լ. Սողոմոնյանը մեղադրվում է նաև մեկ այլ հանցագործություն կատարելու մեջ, որը դրսևորվել է իր կարգադրիչ կամ այլ լիազորություններն այդ կազմակերպության շահերին հակառակ և իր կամ ուրիշ անձանց օգտին օգտագործելու կամ առավելություններ ձեռք բերելու կամ այլ անձանց վնաս պատճառելու նպատակով օգտագործելով, որի արդյունքում անձանց, կազմակերպությունների կամ պետության իրավունքներին ու օրինական շահերին էական վնաս է պատճառվել և դրա հետևանքով ծանր հետևանքներ են առաջացել, սակայն այդ մեղադրանքը հիմնավորող ապացույցներ դատարանին չեն ներկայացվել և չեն հետազոտվել։ Փաստորեն Լ. Սողոմոնյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված համարելու վերաբերյալ բավարար ապացույցներ առկա չեն։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(...) 2. Քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, իսկ գործի վարույթը ենթակա է կարճման` կատարված հանցագործությանը կասկածյալի կամ մեղադրյալի մասնակցությունն ապացուցված չլինելու արդյունքում, եթե սպառված են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները։ (…) 5. Դատարանը, հայտնաբերելով քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանքներ, լուծում է ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը։ (...)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Արդարացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ ամբաստանյալի անմեղությունը` այն մեղադրանքով, որով նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ։ 2. Դատարանը պարտավոր է սույն օրենսգրքի 35 հոդվածի առաջին մասի 1-3-րդ կետերով և երկրորդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում տվյալ դատական նիստում կայացնել արդարացման դատավճիռ։ (...)»։ Շարադրված փաստերը գնահատելով վերոհիշյալ իրավական վերլուծության լույսի ներքո՝ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործում առկա ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Լ. Սողոմոնյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցավոր արարք։ Մեղադրական եզրակացության հիմքում դրված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ Լ. Սողոմոնյանի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու և նրան մեղսագրվող, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցավոր արարքի փաստական հանգամանքները հաստատված համարելու համար` այն ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած։ Այսպիսով, ստուգելով ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանի կողմից, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարք կատարելու վերաբերյալ գործով ձեռք բերված ապացույցները դրանց վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանի մեղքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքում ապացուցված չէ և սպառվել են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները, ուստի Լ. Սողոմոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման և նա պետք է արդարացվի` կատարված հանցագործությանը նրա մասնակցությունն ապացուցված չլինելու պատճառաբանությամբ։ Վերոհիշյալ իրավանորմերի և գործի փաստական հանգամանքների վերլուծության արդյունքում դատարանը գտնում է նաև, որ ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, իրեն վստահված` ուրիշի առանձնապես խոշոր չափերով գույքի յուրացում կատարելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, սակայն այդ մեղադրանքը հիմնավորված է ոչ թե առաջադրված մեղադրանքի ծավալում նշված գումարի` 161.935.865 /հարյուր վաթսունմեկ միլիոն ինը հարյուր երեսունհինգ հազար ութ հարյուր վաթսունհինգ/ ՀՀ դրամ գումարի չափով, այլ ավելի նվազ` 129.624.200 /հարյուր քսանինը միլիոն վեց հարյուր քսանչորս հազար երկու հարյուր/ ՀՀ դրամ գումարի չափով գույքի յուրացման մասով, հետևյալ պատճառաբանությամբ. Դատաքննությամբ հիմնավորվել է, որ «ԱՔՍՈՆ» բորսայում գույք իրացնելու արդյունքում գոյացած գումարներից 31.611.665 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումարի հափշտակությունը հավաստող բավարար ապացույցներ առկա չեն, քանի որ դատարանում հետազոտված փաստաթղթերի համաձայն այդ գումարի մի մասը փաստացի ստացվել և «Սեյվր» ՍՊԸ-ի դրամարկղ է մուտքագրվել իրացմանը հաջորդող տարբեր օրերի ընթացքում, իսկ 700.000 ՀՀ դրամ գումարը` որպես «Սեյվր» ՍՊԸ-ի վարձակալության վճար Լ. Սողոմոնյանի կողմից 2014թ. սեպտեմբերի 18-ին վճարվել է «Մուրադ Սար» ՍՊԸ-ի հաշվեհամարին։ Վերոհիշյալ հանգամանքը հիմնավորվել է «Դրամարկղային գիրք N 01»-ի 26-րդ, 33-րդ, 47-րդ, 52-րդ, 53-րդ, 56-րդ, 74-րդ, 75-րդ, 95-րդ էջերում առկա գրառումներով, որոնց համաձայն 2009թ. նոյեմբերի 25-ից մինչև 2011թ. սեպտեմբերի 17-ն ընկած ժամանակաշրջանում կատարված գործարքների վերաբերյալ, տարբեր ամսաթվերով կատարվել են համապատասխան գրանցումներ կանխիկ դրամի մուտքերի վերաբերյալ։ Դրամարկղային գրքի համակարգչային տարբերակի 107-րդ և 109-րդ, 309-րդ և 312-րդ, 462-րդ, 74-րդ և 75-րդ, 133-րդ էջերում 2013թ. նոյեմբերի 12-ից 2014թ. օգոստոսի 21-ն ընկած ժամանակահատվածում կատարված գործարքների վերաբերյալ, տարբեր ամսաթվերով կատարվել են համապատասխան գրանցումներ` կանխիկ դրամի մուտքերի վերաբերյալ։ Այդ պատճառով դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված է` 129.624.200 /հարյուր քսանինը միլիոն վեց հարյուր քսանչորս հազար երկու հարյուր/ ՀՀ դրամ գումարի չափով գույքի յուրացման մասով։ Վերլուծելով ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքը` դատարանը գտնում է հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասը պատասխանատվություն է նախատեսում պաշտոնական փաստաթղթեր, դրոշմներ կամ կնիքներ հափշտակելու, ոչնչացնելու, վնասելու կամ թաքցնելու համար, որը կատարվել է շահադիտական դրդումներով կամ անձնական այլ շահագրգռվածությունից ելնելով։ Մեջբերված դրույթի վերլուծությունից երևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմի պարտադիր հատկանիշ է հանդիսանում հանցագործության առարկան` պաշտոնական փաստաթուղթը, դրոշմը, կնիքը։ Պաշտոնական կարող են համարվել նաև մասնավոր անձանց կամ կազմակերպությունների կողմից արվող այն փաստաթղթերը, որոնք իրավաբանական փաստեր են հավաստում, բայց միայն այն դեպքում, երբ ներկայացվում են կոնկրետ գործի լուծման համար։ «Դրամարկղային գործառնությունների մասին» ՀՀ օրենքի 4-րդ հոդվածի համաձայն` «Ստորև բերված հասկացությունները սույն օրենքում օգտագործված են հետևյալ իմաստներով` (…) դրամարկղային գիրք` գրանցամատյան, որում գրանցվում է դրամարկղում կանխիկ դրամի մնացորդը ժամանակաշրջանի սկզբի և վերջի դրությամբ, ինչպես նաև կանխիկ դրամի մուտքը դրամարկղ և ելքը դրամարկղից»։ Փաստորեն` դրամարկղային գիրքը գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող իրավաբանական փաստեր է պարունակում և համարվում է պաշտոնական փաստաթուղթ։ Այսպիսով, գործով ձեռք բերված, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով ապացուցված է նաև ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, շահադիտական դրդումներով և անձնական այլ շահագրգռվածությունից ելնելով պաշտոնական փաստաթղթեր հափշտակելը, նրա այդ արարքը նույնպես ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։ Ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանի կողմից կատարված, նրան վերագրվող հանցագործությունների համար պատիժ նշանակելու հարցը քննելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։ 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ 3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թ. նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. «4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ (…)»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիան այլընտրանքային է` պատիժ է նախատեսում տուգանքի, կալանքի և ազատազրկման ձևով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի սանկցիան պատիժ է նախատեսում միայն ազատազրկման ձևով` գույքի բռնագրավմամբ կամ առանց դրա։ Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի վերաբերյալ ԵՇԴ/0029/01/08 քրեական գործով 2009թ. փետրվարի 17-ի որոշման մեջ, որտեղ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. «13. (…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա։ 14. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։ Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։ 15. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։ (…)»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։ Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։ (…)»։ Ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանի նկատմամբ, նրա կատարած յուրաքանչյուր հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանի անձը, կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը։ Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող որևէ հանգամանք դատարանը չի արձանագրում։ Վերոգրյալը հաշվի առնելով` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից նվազ խիստ տեսակի` տուգանքի ձևով, քանի որ պատիժներից առավել խիստը կիրառելու հիմքեր առկա չեն։ Բացի այդ` տուգանքի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության կատարման համար Լ. Սողոմոնյանն ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով` առանց գույքի բռնագրավման։ Այդ արարքի համար պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` յուրացման առանձնապես խոշոր չափ է համարվում երեք միլիոն ՀՀ դրամը գերազանցող գումարը, իսկ Լ. Սողոմոնյանի կողմից յուրացվել է այդ գումարից ավելի քան երեսունինն անգամ ավելի մեծ գումար, որից որևէ մաս չի վերականգնվել։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հանցանքների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով։ (…) 4. Եթե հանցանքների համակցությունն ընդգրկում է ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցանքներ, ապա վերջնական պատիժը նշանակվում է պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով։ Ընդ որում, ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել քսանհինգ տարին։ Եթե համակցության մեջ մտնող հանցանքներից մեկի համար դատարանը նշանակում է ցմահ ազատազրկում, ապա վերջնական հիմնական պատիժը որոշվում է կլանելու միջոցով։ 5. Հանցանքների համակցությամբ նշանակված հիմնական պատժին կարող են միացվել համակցությունը կազմող հանցանքների համար նշանակված լրացուցիչ պատիժները։ Լրացուցիչ պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու դեպքում վերջնական լրացուցիչ պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասով պատժի տվյալ տեսակի համար սահմանված առավելագույն ժամկետը կամ չափը։ (…)»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն` «1. (…) ազատազրկման ժամկետները հաշվարկվում են ամիսներով և տարիներով։ Հանրային աշխատանքների ժամկետը հաշվարկվում է ժամերով։ Կալանքի ժամկետը հաշվվում է օրերով և ամիսներով։ 2. Սույն հոդվածի առաջին մասում նշված պատիժները փոխարինելիս կամ գումարելիս, ինչպես նաև պատիժը հաշվակցելիս ժամկետները կարող են հաշվարկվել օրերով։ 3. Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը կալանքի տակ պահելու ժամկետը հաշվակցվում է ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով նշանակված պատժին՝ մեկ օրը հաշվելով մեկ օրվա դիմաց, իսկ հանրային աշխատանքների դեպքում` մեկ օրը երեք ժամի դիմաց։ (…)»։ Հաշվի առնելով, որ Լ. Սողոմոնյանը 6 /վեց/ ամիս 22 /քսաներկու/ օր գտնվել է կալանքի տակ` դատարանը գտնում է, որ այդ ժամկետը պետք է հաշվակցվի` հանվի նրա նկատմամբ նշանակվող պատժից։ Դատարանը գտնում է նաև, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։ Քննելով քաղաքացիական հայցերի և գույքային վնասի հատուցման հարցերը` դատարանը գտնում է հետևյալը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Քաղաքացիական պատասխանող է ճանաչվում ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձը, որի վրա օրենքով, քրեական գործով վարույթի ընթացքում ներկայացված հայցի հիման վրա կարող է դրվել գույքային պատասխանատվություն քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքով գույքային վնաս պատճառած մեղադրյալի գործողությունների համար»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 154-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցը հարուցվում, ապացուցվում և լուծվում է սույն օրենսգրքի դրույթներով սահմանված կանոններով»։ Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Քաղաքացիական դատավարական օրենսդրության նորմերի կիրառումը թույլատրվում է, եթե դրանք չեն հակասում քրեական դատավարության օրենսգրքին, և քաղաքացիական հայցով վարույթի համար անհրաժեշտ են կանոններ, որոնք նախատեսված չեն սույն օրենսգրքով»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 158-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Քաղաքացիական հայց հարուցվում է կասկածյալի, մեղադրյալի կամ նրա դեմ, ում վրա կարող է գույքային պատասխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների համար»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի սահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի համաձայն` «Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը, ելնելով քաղաքացիական հայցի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքից, հարուցված հայցը բավարարում է լրիվ կամ մասնակիորեն, կամ մերժում է դրա բավարարումը, կամ այն թողնում է առանց քննության»։ Քաղաքացիական հայցի հիմքին և առարկային վերաբերող վերոշարադրյալ քրեադատավարական նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը համակարգային վերլուծության է ենթարկել Ավետիս Մկրտչյանի և Ալվարդ Ստեփանյանի վերաբերյալ գործերով կայացված որոշումներում. Մասնավորապես` Ավետիս Մկրտչյանի վերաբերյալ ՎԲ-150/07 գործով 2007թ. նոյեմբերի 30-ի որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «4. (…) քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի առարկան է կազմում հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, որի հատուցման մասին պահանջը հայցվորը ներկայացնում է մեղադրյալին կամ նրա գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձին։ Քաղաքացիական հայցի առարկայի որոշման համար անհրաժեշտ է, որպեսզի վնասն անմիջականորեն հանցագործությամբ պատճառված լինի (…)»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` Ալվարդ Ստեփանյանի վերաբերյալ ԼԴ/0327/01/10 գործով 2011թ. հոկտեմբերի 20-ին կայացված որոշման 21-րդ կետում արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) քրեական դատավարությունում մեղադրյալի կամ մեղադրյալի գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձի դեմ քաղաքացիական հայց կարող է ներկայացվել և, համապատասխանաբար, դատարանում քննության առարկա լինել բացառապես հանցագործությամբ պատճառված և քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա գույքային վնասի առկայության պարագայում։ Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի քննության հիմքում ընկած է միասնական իրավաբանական փաստը` հանցագործությունը, որի կատարման համար անձը ենթարկվում է ինչպես քրեական, այնպես էլ քաղաքացիաիրավական պատասխանատվության այն դեպքերում, երբ առկա է հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնաս։ Միևնույն ժամանակ, եթե չկա հանցագործություն, ապա չի կարող լինել նաև քրեական դատավարությունում քաղաքացիաիրավական պատասխանատվություն։ (…) դատարանը, ապացուցված համարելով հանցագործության մեջ մեղադրվող անձի մեղքը, ինչպես նաև հանցավոր արարքի և հասցված վնասի միջև պատճառական կապը, լուծում է նաև քաղաքացիական հայցը` գնահատելով ներկայացված հայցադիմումի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքը»։ Նույն որոշման 23-րդ կետում դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) ինչպես բխում է սույն որոշման 21-րդ կետում շարադրված վերլուծությունից, քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի առարկան հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասն է, հետևաբար հանցագործություն չհամարվող արարքի համար չէր կարող առաջանալ քաղաքացիաիրավական պատասխանատվություն»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արմեն Ջիվանի Բաբայանի և Սուրեն Ռազմիկի Թումանյանի վերաբերյալ ԵԷԴ/0044/01/11 գործով 2011թ. դեկտեմբերի 22-ին կայացված որոշման 21-23-րդ կետերում արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. «(…) թեև մինչդատական վարույթի ընթացքում ձեռք բերված ապացույցները և կայացված որոշումները դատարանի համար ունեն նախնական և օժանդակ նշանակություն, այդուհանդերձ, մինչդատական վարույթի արդյունքները կանխորոշում են դատական քննության սահմանները, այսինքն` գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն նրան առաջադրված մեղադրանքի սահմաններում (…) Դատական քննության փուլում դատարանի խնդիրն է ստուգել ներկայացված մեղադրանքի հիմնավորվածությունն ու ապացուցվածությունը, և եթե ապացույցների հետազոտման արդյունքում մեղսագրվող արարքը կհաստատվի, դատարանը պարտավոր է կայացնել համապատասխան դատական ակտ այն քրեաիրավական որակման սահմաններում, որը նշված հանցավոր արարքին տրվել է մեղադրական եզրակացությամբ` անկախ այն հանգամանքից, թե հաստատված փաստական հանգամանքների պայմաններում ամբաստանյալի արարքը պետք է լրացուցիչ որակվեր նաև այլ հոդվածներով, թե ոչ (…)»։ Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումների վերլուծության արդյունքում պարզ է դառնում, որ քաղաքացիական հայցի առարկան` հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասն է։ Քաղաքացիական հայցի առարկա չի կարող հանդիսանալ և հետևաբար քրեական դատավարության շրջանակներում հատուցման ենթակա չէ այն վնասը, որը թեև այս կամ այն կերպ պայմանավորված է կատարված իրավախախտմամբ, սակայն չի առաջացել հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային և ֆիզիկական վնասի հետևանքով։ Այլ կերպ` քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա են բացառապես հանցագործությամբ պատճառված վնասները, իսկ հանցագործության հետևանքով պատճառված այլ վնասների հատուցման վերաբերյալ պահանջները չեն կարող քննության առնվել քրեական գործի հետ համատեղ և պետք է թողնվեն առանց քննության, ինչը շահագրգիռ անձին հնարավորություն կտա իր գույքային պահանջները ներկայացնել քաղաքացիական դատավարության կարգով (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի 3-րդ մաս)։ Քրեական գործի դատական քննությամբ ապացուցվել է ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանի կատարած հանցագործության հետևանքով տուժող «ՍԵՅՎՐ» ՍՊԸ-ին առանձնապես խոշոր չափի` 129.624.200 /հարյուր քսանինը միլիոն վեց հարյուր քսանչորս հազար երկու հարյուր/ ՀՀ դրամ գումարի չափով անմիջականորեն գույքային վնաս պատճառված լինելու հանգամանքը։ Հետևաբար, տուժող և քաղաքացիական հայցվոր «ՍԵՅՎՐ» ՍՊԸ-ի քաղաքացիական հայցը ենթակա է բավարարման մասնակիորեն. Ամբաստանյալ, քաղաքացիական պատասխանող Լ. Սողոմոնյանից հօգուտ տուժող և քաղաքացիական հայցվոր «ՍԵՅՎՐ» ՍՊԸ-ի ենթակա է բռնագանձման 129.624.200 /հարյուր քսանինը միլիոն վեց հարյուր քսանչորս հազար երկու հարյուր/ ՀՀ դրամ գումար` որպես հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասի հատուցում, իսկ 31.611.665 /երեսունմեկ միլիոն վեց հարյուր տասնմեկ հազար վեց հարյուր վաթսունհինգ/ ՀՀ դրամ գումար բռնագանձելու պահանջի մասով քաղաքացիական հայցը ենթակա է մերժման` անհիմն լինելու պատճառով։ Ինչ վերաբերում է ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 411-րդ հոդվածով սահմանված տոկոսներն ամբաստանյալից բռնագանձելու պահանջի մասով քաղաքացիական հայցին, ապա այդ մասով քաղաքացիական հայցը պետք է թողնել առանց քննության, քանի որ դատարանում քննության առարկա կարող է լինել բացառապես հանցագործությամբ պատճառված վնասին վերաբերվող քաղաքացիական հայցը։ Քննելով տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Սերգեյ Մարդոյանի քաղաքացիական հայցը` ամբաստանյալ, քաղաքացիական պատասխանող Լ. Սողոմոնյանից հօգուտ իրեն 1.000.000 /մեկ միլիոն/ ՀՀ դրամ գումար և այդ գումարի նկատմամբ ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 411-րդ հոդվածով սահմանված տոկոսներ բռնագանձելու մասին, դատարանը գտնում է, որ այն ենթակա է մերժման` անհիմն լինելու պատճառով։ Քննելով գույքի վրա դրված կալանքի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի գույքի (շարժական և անշարժ) վրա նախաքննության մարմնի 2015թ. փետրվարի 03-ի որոշմամբ և բանկային հաշիվների վրա 2015թ. ապրիլի 02-ի որոշմամբ դրված կալանքը պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի կատարումը։ Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես կալանավորման այլընտրանքային խափանման միջոց ընտրված գրավը պետք է փոփոխել, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց պետք է կիրառել կալանավորումը և Լևոն Սողոմոնյանին պետք է կալանավորել դատական նիստի դահլիճում, քանի որ ամբաստանյալի` ազատության մեջ գտնվելու դեպքում, պատիժը կրելուց խուսափելու հավանականությունը բարձրանում է` ազատազրկման ձևով պատժի դատապարտվելու պատճառաբանությամբ, իսկ դատավճռի` օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, գրավի գումար հանդիսացող 5.000.000 /հինգ միլիոն/ ՀՀ դրամ գումարը, մուծված 2015թ. սեպտեմբերի 03-ին և 2015թ. սեպտեմբերի 04-ին Կարեն Լևոնի Կիրակոսյանի կողմից` 900023292015 դեպոզիտային հաշվին, ենթակա է վերադարձման այդ գումարները վճարած Կարեն Լևոնի Կիրակոսյանին։ Քննելով դատական ծախսերի հարցը` դատարանը գտնում է հետևյալը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի համաձայն` «1. Դատական ծախսերը բաղկացած են` (…) 3) մասնագետի, փորձագետի, թարգմանչի վարձատրության գումարներից. (…)»։ Նույն օրենսգրքի 169-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Սույն օրենսգրքի 168 հոդվածի առաջին մասի 1-6-րդ կետերում թվարկված դատական ծախսերը կարող են դատարանի կողմից դրվել դատապարտյալի վրա։ (...)»։ Հետևաբար, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձման է ենթակա փորձաքննության կատարման արժեք հանդիսացող, 82.440 /ութսուներկու հազար չորս հարյուր քառասուն/ ՀՀ դրամ գումարը` որպես դատական ծախս։ Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ, 154-164-րդ, 168-169-րդ, 232-238-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 367-րդ և 369-373-րդ հոդվածներով` դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Ճանաչել և հռչակել ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի անմեղությունը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ, Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով քրեական հետապնդումը դադարեցնել և նրան արդարացնել` կատարված հանցագործությանը նրա մասնակցությունն ապացուցված չլինելու պատճառաբանությամբ։ Ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքներում և դատապարտել. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` տուգանքի, նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկի` 500.000 /հինգ հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով` ազատազրկման 7 /յոթ/ տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 4-րդ մասով սահմանված` պատիժների լրիվ գումարման սկզբունքի կիրառմամբ` ամբաստանյալ Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 7 /յոթ/ տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման և տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկի` 500.000 /հինգ հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ հաշվակցելով կալանքի տակ պահելու 6 /վեց/ ամիս 22 /քսաներկու/ օրը` ամբաստանյալ Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում 6 /վեց/ տարի 5 /հինգ/ ամիս 9 /ինը/ օր ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման և տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկի` 500.000 /հինգ հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով, պատժի կրումով ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, պատժի կրման սկիզբը հաշվելով 2016թ. ապրիլի 07-ից։ Ամբաստանյալ Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց գրավը փոփոխել, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել կալանավորումը և Լևոն Սողոմոնյանին կալանավորել դատական նիստի դահլիճում։ Գրավի գումար հանդիսացող 5.000.000 /հինգ միլիոն/ ՀՀ դրամ գումարը` մուծված 2015թ. սեպտեմբերի 03-ին և 2015թ. սեպտեմբերի 04-ին Կարեն Լևոնի Կիրակոսյանի կողմից 900023292015 դեպոզիտային հաշվին` հետ վերադարձնել նրան։ Տուժող և քաղաքացիական հայցվոր «ՍԵՅՎՐ» ՍՊԸ-ի քաղաքացիական հայցը բավարարել մասնակիորեն. Ամբաստանյալ, քաղաքացիական պատասխանող Լ. Սողոմոնյանից հօգուտ տուժող և քաղաքացիական հայցվոր «ՍԵՅՎՐ» ՍՊԸ-ի բռնագանձել 129.624.200 /հարյուր քսանինը միլիոն վեց հարյուր քսանչորս հազար երկու հարյուր/ ՀՀ դրամ գումար` որպես հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասի հատուցում։ Ամբաստանյալ, քաղաքացիական պատասխանող Լ. Սողոմոնյանից հօգուտ «ՍԵՅՎՐ» ՍՊԸ-ի` 31.611.665 /երեսունմեկ միլիոն վեց հարյուր տասնմեկ հազար վեց հարյուր վաթսունհինգ/ ՀՀ դրամ գումար բռնագանձելու պահանջի մասով քաղաքացիական հայցը մերժել` անհիմն լինելու պատճառով։ Մնացած` ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 411-րդ հոդվածով սահմանված տոկոսներն ամբաստանյալից բռնագանձելու պահանջի մասով քաղաքացիական հայցը թողնել առանց քննության։ Տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Սերգեյ Մարդոյանի քաղաքացիական հայցը` ամբաստանյալ, քաղաքացիական պատասխանող Լ. Սողոմոնյանից հօգուտ իրեն 1.000.000 /մեկ միլիոն/ ՀՀ դրամ գումար և այդ գումարի նկատմամբ ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 411-րդ հոդվածով սահմանված տոկոսներ բռնագանձելու մասին, մերժել` անհիմն լինելու պատճառով։ Ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի գույքի (շարժական և անշարժ) վրա նախաքննության մարմնի 2015թ. փետրվարի 03-ի որոշմամբ և բանկային հաշիվների վրա 2015թ. ապրիլի 02-ի որոշմամբ դրված կալանքը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի կատարումը։ Ամբաստանյալ Լևոն Սողոմոնյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 82.440 /ութսուներկու հազար չորս հարյուր քառասուն/ ՀՀ դրամ գումար` որպես դատական ծախսեր։ Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 07-04-2016 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 23-05-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 317, 271, 305, 328, 262, 132, 129, 133, 119 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 23-05-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 317, 271, 305, 328, 262, 132, 129, 133, 119 |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-23151 |
Գործը ստացվել է բեկանումից հետո նոր քննության համար
| Ամսաթիվ | 31-03-2017 |
|---|---|
| Այլ նշումներ | քր. գործը 07.04.2017թ. թիվ Ե-17551 գրությամբ ուղարկվել է վճռաբեկ դատարան |
| Գործը ստացվել է | Գործը ստացվել է բեկանումից հետո նոր քննության համար |
Մակագրել
| Երբ | 31-03-2017 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Բեկթաշյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 04-07-2017 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 30-08-2017 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Լևոն |
| Ազգանուն | Սողոմոնյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Սերգեյ |
| Ազգանուն | Մարդոյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ալեքսանդր |
| Ազգանուն | Սիրունյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 07-09-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 28-09-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Նախագահող դատավորի մեկ այլ գործով խորհրդակցական սենյակում գտնվելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 12-10-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 24-10-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Նախագահող դատավորի մեկ այլ գործով խորհրդակցական սենյակում գտնվելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 26-10-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 07-11-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 27-11-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 11-12-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 18-12-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Նախագահող դատավորի թիվ ԵԿԴ/0274/01/17 քրեական գործով խորհրդակցական սենյակում գտնվելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 19-12-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Նախագահող դատավորի թիվ ԵԿԴ/0308/01/17 քրեական գործով խորհրդակցական սենյակում գտնվելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 11-01-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Անավարտ գործեր, որոնք փոխանցվել են 2018թ.
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
|---|
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 15-01-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 25-01-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 29-01-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 06-02-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 15-02-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 09:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 01-03-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Նախագահող դատավորի Դատավորների ընդհանուր ժողովին մասնացելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 19-03-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 03-04-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 15-05-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Դատավորի արձակուրդում գտնվելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 12-06-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Դատավորի մեկ այլ գործով խորհրդակցական սենյակում գտնվելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 27-06-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացել |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 17-07-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 31-08-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Նախագահող դատավորի վատառողջ լինելու պատճառով |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 19-09-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 10-10-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 17-10-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 23-10-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 24-10-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 29-10-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 31-10-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 15:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 07-11-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 14-11-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 28-11-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 03-12-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 06-12-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 25-12-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Նախագահող դատավորի խորհրդակցական սենյակում գտնվելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 16-01-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Անավարտ գործեր, որոնք փոխանցվել են 2019թ.
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
|---|
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 24-01-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Նախագահող դատավորի Բարձրագույն դատական խորհրդի նիստում գտնվելու պատճառով |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 04-02-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 05-02-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 06-02-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Նախագահող դատավորի մեկ այլ նիստով ծանրաբեռնված լինելու պատճառով |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 26-02-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 18-03-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Նախագահող դատավորի արձակուրդում գտնվելու պատճառով |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 03-04-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Նախագահող դատավորի սեմինար դասընթացների մասնակցելու պատճառով |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 25-04-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Նախագահող դատավորի Բարձրագույն դատական խորհրդի նիստում գտնվելու պատճառով |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 15-05-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Նախագահող դատավորի Բարձրագույն դատական խորհրդի նիստում գտնվելու պատճառով |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 20-05-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Նախագահող դատավորի Բարձրագույն դատական խորհրդի նիստում գտնվելու պատճառով |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 30-05-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 06-06-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 17-06-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Նախագահող դատավորի արձակուրդում գտնվելու պատճառով |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 04-07-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 09-07-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Կազմի փոփոխություն
| Ամսաթիվ | 12-08-2019 |
|---|---|
| Փոփոխության հիմքը | Տեղափոխվել է այլ դատարան |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0274/01/15
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 20-05-2016 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 19-05-2016 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Ա |
| Ազգանուն | Մանուկյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Լևոն Սողոմոնյան Սույն վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ : Բեկանել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի /ՀՀ քր. օր. 214 հոդ. 2-րդ մասով արդարացվել է , ՀՀ քր. օր.179 հոդ. 3-րդ մասի 1-ին կետով և 324 հոդ. 2-րդ մասով , ՀՀ քր.օր. 66 հոդ. պատիժ - ազատազրկում 7 տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման և տուգանք` 500.000 ՀՀ դրամի չափով , ՀՀ քր.օր. 69 հոդ. վերջնական պատիժ - ազատազրկում 6 տարի 5 ամիս 9 օր ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման և տուգանք` 500.000 ՀՀ դրամի չափով / վերաբերյալ 07.04.2016թ. դատավճիռը` ՀՀ քր. օր.324 հոդ. 2-րդ մասի դրվագով Լևոն Սողոմոնյանի պատժի մասով և վերջինիս ՀՀ քր. օր. 214 հոդ. 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում արդարացնելու մասով և ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին ,ՀՀ քր. օր.179 հոդ. 3-րդ մասի 1-ին կետից և 324 հոդ. 2-րդ մասից բացի , մեղավոր ճանաչել նաև ՀՀ քր. օր. 214 հոդ. 2-րդ մասով , ինչպես նաև ՀՀ քր. օր. 214 հոդ. 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու համար Լ. Սողոմոնյանին դատապարտել ազատազրկման 2 տարի ժամկետով , ՀՀ քր. օր.324 հոդ. 2-րդ մասով դատապարտել ազատազրկման 1 տարի 4 ամիս ժամկետով , ՀՀ քր.օր. 66 հոդ. 4-րդ մասի կարգով Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին վերջնական դատապարտել ազատազրկման 9 տարի ժամկետով` հաշվակցելով կալանքի տակ գտնվելու ժամանակահատվածը : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ |
| Չափահաս | Այո |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 24-05-2016 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 23-05-2016 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Ալեքսանդր |
| Ազգանուն | Սիրունյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Լևոն Սողոմոնյան Բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի` Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի /ՀՀ քր. օր. 214 հոդ. 2-րդ մասով արդարացվել է , ՀՀ քր. օր.179 հոդ. 3-րդ մասի 1-ին կետով և 324 հոդ. 2-րդ մասով , ՀՀ քր.օր. 66 հոդ. պատիժ - ազատազրկում 7 տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման և տուգանք` 500.000 ՀՀ դրամի չափով , ՀՀ քր.օր. 69 հոդ. վերջնական պատիժ - ազատազրկում 6 տարի 5 ամիս 9 օր ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման և տուգանք` 500.000 ՀՀ դրամի չափով / վերաբերյալ 07.04.2016թ. դատավճիռը և Լևոն Սողոմոնյանին արդարացնել : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 25-05-2016 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 25-05-2016 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Ռուբիկ |
| Ազգանուն | Մխիթարյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Արարատ |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Լիլիթ |
| Ազգանուն | Թադևոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 30-05-2016 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 09-06-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 27-06-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 15-07-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 11-08-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 16-09-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Չի կայացվել |
| Պատճառը | Կազմի դատավորների մեկ ալյ գործով դատական նիստի մասնակցելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 04-10-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 24-10-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 28-10-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 15-11-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 09-12-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Չի կայացվել |
| Պատճառը | Դատական նիստը տեղի չի ունեցել՝ դատարանի կազմի չհամալրվածության պատճառով: |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 28-12-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացվել է |
| Պատճառը | Դատարանի կազմի համալրված չլինելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 18-01-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 24-01-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է մասնակի
| Ամսաթիվ | 24-01-2017 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 24-01-2017 |
| Ստորադաս դատարանի ակտը բեկանվել է մասնակի | Մասնակի բեկանվել է ստորադաս դատարանի դատական ակտը եվ գործն ուղարկվել է ստորադաս դատարան բեկանված մասով նոր քննության |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Լևոն |
| Ազգանուն | Սողոմոնյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԿԴ/0274/01/15 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նաև Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով. նախագահող դատավոր` Ռ.Մխիթարյան դատավորներ` Ա.Ազարյան Մ.Արղամանյան քարտուղարությամբ` Մ.Մահտեսյանի մասնակցությամբ` մեղադրող Ա.Մանուկյանի, պաշտպան Ա.Սիրունյանի, տուժող Ս.Մարդոյանի, տուժողի ներկայացուցիչ Հ.Անանյանի, 2017 թվականի հունվարի 24-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, գործով մեղադրող Ա.Մանուկյանի, ամբաստանյալ Լևոն Սողոմոնյանի պաշտպան Ա.Սիրունյանի և տուժող Սերգեյ Մարդոյանի ներկայացուցիչ Հ.Անանյանի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով. ՊԱՐԶԵՑ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. 2014 թվականի օգոստոսի 21-ին ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 15134714 քրեական գործը: 2015 թվականի հունվարի 31-ին Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանը ձերբակալվել է: Նախաքննության մարմնի՝ 2015 թվականի փետրվարի 3-ի որոշմամբ Լ.Սողոմոնյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով: Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2015 թվականի փետրվարի 3-ի որոշմամբ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը: 2015 թվականի փետրվարի 17-ին Սերգեյ Գուրգենի Մարդոյանը ճանաչվել է տուժող: Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2015 թվականի մայիսի 26-ի որոշմամբ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես կալանավորման այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել գրավը, որը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2015 թվականի հունիսի 10-ի որոշմամբ ճանաչվել է անթույլատրելի, և Լ.Սողոմոնյանը կրկին կալանավորվել է: Նախաքննության մարմնի՝ 2015 թվականի հուլիսի 16-ի որոշմամբ Լ.Սողոմոնյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով: ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2015 թվականի սեպտեմբերի 2-ի որոշմամբ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես կալանավորման այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել գրավը, և 2015 թվականի սեպտեմբերի 4-ին Լ.Սողոմոնյանն ազատվել է արգելանքից: Նախաքննության մարմնի՝ 2015 թվականի հոկտեմբերի 14-ի որոշմամբ Լ.Սողոմոնյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և լրացվել է, որի արդյունքում նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով: 2015թվականի հոկտեմբերի 16-ին գործով տուժող է ճանաչվել նաև «Սեյվր» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունը, իսկ նշված ընկերության տնօրեն Վահե Սերգեյի Մարդոյանը ճանաչվել է տուժողի ներկայացուցիչ: Նախաքննության մարմնի` 2015 թվականի հոկտեմբերի 26-ի որոշմամբ թիվ 15134714 քրեական գործի նյութերով հարուցվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետի հատկանիշներով նոր քրեական գործ, որն առանձնացվել է առանձին վարույթում: 2015 թվականի նոյեմբերի 14-ին թիվ 15134714 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան): Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2016 թվականի ապրիլի 7-ի թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 դատավճռով ճանաչվել և հռչակվել է Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի անմեղությունը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ կատարված հանցագործությանը նրա մասնակցությունն ապացուցված չլինելու պատճառաբանությամբ: Նույն դատավճռով Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքներ կատարելու մեջ, և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով՝ ազատազրկում 7(յոթ) տարի ժամկետով՝ առանց գույքի բռնագրավման, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկի` 500.000 (հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 4-րդ մասի կիրառմամբ` հանցանքների համակցությամբ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով պատիժ է սահմանվել ազատազրկում` 7(յոթ) տարի ժամկետով՝ առանց գույքի բռնագրավման, և տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկի` 500.000 (հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ` ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին հաշվակցվել է կալանքի տակ պահվելու 6 (վեց) ամիս 22 (քսաներկու) օրը, և վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 6 (վեց) տարի 5 (հինգ) ամիս 9 (ինը) օր ժամկետով՝ առանց գույքի բռնագրավման և տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկի՝ 500.000 (հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով: Պատժի սկիզբը հաշվվել է 2016 թվականի ապրիլի 7-ից, որպես կալանավորման այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառված գրավը փոխարինվել է կալանքով և ամբաստանյալն արգելանքի է վերցվել դատական նիստերի դահլիճից: Առաջին ատյանի դատարանի վերը նշված դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոքներ են բերել. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ, գործով մեղադրող Ա.Մանուկյանը, ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի պաշտպան Ա.Սիրունյանը և տուժող Ս.Մարդոյանի ներկայացուցիչ Հ.Անանյանը: Վերաքննիչ դատարանի՝ 2016 թվականի մայիսի 30-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքներն ընդունվել են վարույթ: Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. 2. Նախաքննության մարմինը Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրել այն բանի համար, որ. «նա, 2009 թվականի փետրվարի 24-ից մինչև 2014 թվականի սեպտեմբերի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում հանդիսանալով «Սեյվր» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության տնօրենը և 30 տոկոս բաժնեմասի սեփականատերը, իսկ 2009 թվականի մայիսի 2-ից համատեղությամբ նաև նույն ընկերության գանձապահը, օգտագործելով ընկերության կանոնադրությամբ և համապատասխան նորմատիվ իրավական ակտերով սահմանված իր կարգադրիչ, իրեն վստահված սեփականության միջոցների նկատմամբ ունեցած լիազորությունները, դրանք օգտագործել է ընկերության շահերին հակառակ, այն է` իր օգտին ընկերության հաշվին ձեռք է բերել առավելություններ, անձնական շահագրգռվածությամբ չարաշահել է իր լիազորությունները, միասնական դիտավորությամբ յուրացման եղանակով հափշտակել է ՍՊԸ-ի հիմնադիր, 70 տոկոս բաժնեմասի սեփականատեր Սերգեյ Գուրգենի Մարդոյանի կողմից ներդրված, ինչպես նաև ընկերությանը պատկանող առանձնապես խոշոր չափի` ընդհանուր 161.935.865 ՀՀ դրամ գումարը և այդպիսով կազմալուծել է ընկերության աշխատանքն ու վերջինիս համար առաջացրել է ծանր հետևանքներ` ընկերության գործունեության ժամանակավոր խաթարման ձևով։ Այսպես. Սերգեյ Գուրգենի Մարդոյանը 2009 թվականի սեպտեմբերի 20-ին գրավատնային գործունեություն իրականացնելու նպատակով հիմնադրել է «Սեյվր» ՍՊ ընկերությունը` նույն թվականի սեպտեմբերի 24-ին այն գրանցելով իրավաբանական անձանց պետական ռեգիստրում։ Ընկերության կանոնադրական կապիտալը կազմել է 50.000 ՀՀ դրամ, որի բաժնեմասերը Ս.Մարդոյանը տեղաբաշխել է իր և քրոջ որդու` Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի միջև 70 / 30% հարաբերակցությամբ, իսկ վերջինս նշանակվել է ՍՊԸ-ի տնօրեն։ 2009թ. մայիսի 2-ին հրամանագրված թիվ 01 հրամանի համաձայն` նշված ընկերության գանձապահի պարտականությունները դրվել է Լ.Սողոմոնյանի վրա։ «Սեյվր» ՍՊԸ-ում բոլոր դրամական միջոցների ներդրումը կատարվել է Ս.Մարդոյանի կողմից փոխառությունների տեսքով։ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանը, օգտագործելով ընկերության կանոնադրությամբ և համապատասխան նորմատիվ իրավական ակտերով սահմանված իր կարգադրիչ, իրեն վստահված սեփականության միջոցների նկատմամբ ունեցած լիազորությունները, դրանք օգտագործել է ընկերության շահերին հակառակ` իր օգտին, 2009թ. փետրվարի 24-ից մինչև 2014թ. սեպտեմբերի 24-ն ընկած ժամանակահատվածում, առավելապես 2014թ.-ի կեսերից սկսած, քննությամբ չկոնկրետացված օրերին յուրացման եղանակով հափշտակել է Սերգեյ Մարդոյանի կողմից ներդրված և ընկերության դրամարկղի դրամական միջոց հանդիսացող առանձնապես խոշոր չափի` ընդհանուր 129.324.200 ՀՀ դրամ գումարը։ Բացի այդ, Լևոն Սողոմոնյանն իրեն վերապահված լիազորությունների իրականացման շրջանակներում, մասնավորապես 2009թ. նոյեմբերի 25-ից մինչև 2014 թվականի օգոստոսի 21-ն ընկած ժամանակահատվածում, «Սեյվր» ՍՊԸ գրավատանը գրավադրված իրացման ենթակա գույքը «ԱԿՍՈՆ» ապրանքա-հումքային բորսայի միջոցով իրացրել, սակայն չարաշահելով իր լիազորությունները, դրանք օգտագործելով ընկերության շահերին հակառակ` իր օգտին, ստացված ընդհանուր 31.611.665 ՀՀ դրամ գումարը ընկերության դրամարկղ չի մուտքագրել և յուրացման եղանակով հափշտակել է։ Բացի այդ, Լևոն Սողոմոնյանը, 2011 թվականի մարտի 11-ին կնքված թիվ 31 փոխառության պայմանագրով նախատեսված 1.000.000 ՀՀ դրամը ստացել է Սերգեյ Մարդոյանից, դրա դիմաց տվել է առանց համարակալման, սակայն ստորագրված և ընկերության կնիքով վավերացված անդորագիր, բայց նշված գումարը չի մուտքագրել ընկերության հաշվեկշիռ` փոխարենը յուրացման եղանակով հափշտակել է, դարձրել իրենը։ Միաժամանակ Լևոն Սողոմոնյանը, հանդիսանալով գրավատնային գործունեությամբ զբաղվող կազմակերպության` «Սեյվր» ՍՊ ընկերության տնօրենն ու գանձապահը, «Սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունների» մասին, «Դրամարկղային գործառնությունների» մասին ՀՀ օրենքներով, այլ օրենսդրական և ենթաօրենսդրական ակտերով, ինչպես նաև ընկերության կանոնադրությամբ սահմանված իր կարգադրիչ և այլ լիազորություններն օգտագործել է ընկերության շահերին հակառակ` իր օգտին, այն է` կատարելով վերոհիշյալ հանցավոր գործողությունները անբարեխիղճ և անպատասխանատու վերաբերմունք է ցուցաբերել ընկերության գործունեության նկատմամբ, անձնական շահագրգռվածությամբ չարաշահել է իր լիազորությունները, ընկերությունից հափշտակելով առանձնապես խոշոր չափի դրամական միջոցներ` կազմալուծել է վերջինիս աշխատանքը և առաջացրել ծանր հետևանքներ` ընկերության գործունեության ժամանակավոր խաթարման ձևով։ (...) Բացի այդ, Լևոն Սողոմոնյանը, իր կողմից ընկերության դրամական միջոցների յուրացման փաստը բացահայտելու գործընթացը բարդացնելու կամ անհնարին դարձնելու շարժառիթով և անձնական շահագրգռվածությունից ելնելով, 2014թ.-ի սեպտեմբեր ամսվա ընթացքում «Սեյվր» ՍՊ ընկերության` Երևան քաղաքի Ե.Կողբացի 42 շենք 55 բնակարան հասցեում գտնվող գրասենյակից գաղտնի հափշտակել է ընկերության մի շարք կարևոր հաշվապահական փաստաթղթեր, այդ թվում տարածքային հարկային մարմնի կողմից հաշվառված և վերջինիս կնիքով վավերացված, 01.12.2011–31.08.2014 թվականների ընթացքում ընկերության դրամարկղային գործառնություններն արտացոլող, պաշտոնական փաստաթուղթ հանդիսացող «Դրամարկղի գիրք-2»-ը։ (...)»: 3. Դատաքննության արդյունքում՝ Առաջին ատյանի դատարանը գործով հիմնավորված է համարել, որ տուժող Սերգեյ Մարդոյանը, 2009 թվականի փետրվար ամսին, գրավատնային գործունեություն ծավալելու նպատակով հիմնադրել է «Սեյվր» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունը (այսուհետ՝ նաև Ընկերություն կամ «Սեյվր» ՍՊԸ), և ցանկանալով բարելավել իր քրոջ որդի, ամբաստանյալ Լևոն Սողոմոնյանի նյութական վիճակն ու վերջինիս ապահովել աշխատանքով` նրան ներգրավել է որպես Ընկերության բաժնետեր` երեսուն տոկոս բաժնեմասով։ 2009 թվականի փետրվարի 24-ին Ընկերությունը գրանցվել է ՀՀ արդարադատության նախարարության իրավաբանական անձանց պետական ռեգիստրում։ Ընկերության տնօրեն է նշանակվել ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանը։ Ընկերության իրավաբանական և փաստացի հասցեն հանդիսացել է Երևան քաղաքի Ե.Կողբացի փողոցի թիվ 42 շենքի թիվ 55 բնակարանը։ Որպես Ընկերության տնօրենի` Լ.Սողոմոնյանը, կանոնադրությամբ, ինչպես նաև «Սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունների մասին» ՀՀ օրենքով և համապատասխան այլ իրավական ակտերով լիազորված է եղել ղեկավարել Ընկերության ընթացիկ գործունեությունը, առանց լիազորագրի գործել Ընկերության անունից, տնօրինել Ընկերության գույքն ու ֆինանսական միջոցները, կնքել պայմանագրեր և այլն։ 2009 թվականի մայիսի 2-ից Լ.Սողոմոնյանը համատեղությամբ կատարել է նաև Ընկերության գանձապահի պարտականությունները։ Որպես Ընկերության գանձապահ` Լ.Սողոմոնյանը, համաձայն «Դրամարկղային գործառնությունների մասին» ՀՀ օրենքի և այլ ենթաօրենսդրական ակտերի` լիազորված է եղել տնօրինել դրամարկղը, մասնավորապես` իրականացնել կանխիկ դրամի ընդունում /մուտքագրում/ Ընկերության դրամարկղ և բացթողում /ելքագրում/ դրամարկղից։ 2009 թվականի մայիսի 2-ից սկսած Ընկերությունում բոլոր ներդրումները կատարվել են հիմնադիր և յոթանասուն տոկոս բաժնեմասի սեփականատեր Ս.Մարդոյանի կողմից, Ընկերության հետ փոխառության պայմանագրեր կնքելու եղանակով։ Մինչև 2014 թվականի հունիսի 20-ը կնքվել են ընդհանուր թվով հիսունվեց հատ փոխառության պայմանագրեր, որոնցով Ս.Մարդոյանը փոխառությամբ Ընկերություն է ներդրել 434.971.691 (չորս հարյուր երեսունչորս միլիոն ինը հարյուր յոթանասունմեկ հազար վեց հարյուր իննսունմեկ) ՀՀ դրամ ընդհանուր գումար։ Ընկերության գործունեության արդյունքում ստացված շահույթը, համաձայն կանոնադրության` բաշխվել է մասնակիցների միջև յուրաքանչյուր տարին մեկ անգամ, ըստ բաժնեմասերի։ Ս.Մարդոյանը ստացված շահույթը կրկին փոխառությամբ տրամադրել է Ընկերությանը` վերջինիս հետագա գործունեությունն ընդլայնելու նպատակով։ Վերջին անգամ շահույթի բաշխում կատարվել է 2014 թվականի ապրիլի 1-ին։ Ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանը շահույթի իր բաժնեմասը տնօրինել է իր հայեցողությամբ, որևէ ներդրում Ընկերությունում չի կատարել։ Ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի կողմից ալկոհոլի գործածումը չարաշահելու հետևանքով ընկերության տնօրինումը ոչ պատշաճ իրականացնելու և ընկերության գործունեությունը պատշաճ չկազմակերպելու պատճառով, 2014 թվականի գարնանն ամբաստանյալի և տուժողի միջև տարաձայնություններ են առաջացել, որոնք հանգեցրել են փոխհարաբերությունների լարվածության։ Տուժող Ս.Մարդոյանը սկսել է կասկածել ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանին` չարաշահումներ և հափշտակություն կատարելու մեջ։ Ընկերության գործունեությունը և դրամարկղի դրամական միջոցների փաստացի վիճակը ստուգելու, գումարի պակասորդի վերաբերյալ իր կասկածները փարատելու, ինչպես նաև իր քրոջ որդի Արտակ Վարդանյանին գումար տալու նպատակով` Ս.Մարդոյանն իր կողմից հիմնադրված մեկ այլ ընկերության հաշվապահ Աննա Սարգսյանի և իր որդի Վահե Մարդոյանի հետ, 2014 թվականի հուլիսի 8-ին գնացել են Ընկերության գրասենյակ։ Լ.Սողոմոնյանը չբացելով գրավատան դուռը և չպատասխանելով նրանց հեռախոսազանգերին` փորձել է խուսափել վերջիններիս հետ հանդիպելուց, սակայն երբ նրանք այնուամենայնիվ մուտք են գործել գրավատուն` Լ.Սողոմոնյանը խոչընդոտել է դրամարկղի ստուգմանը, հրաժարվել է բացել չհրկիզվող պահարանը և տեղեկություններ հայտնել Ս.Մարդոյանի կողմից փոխառությամբ տրված դրամական միջոցների առկայության վերաբերյալ։ Գտնվելով ալկոհոլ գործածած վիճակում` Լ.Սողոմոնյանը հայտարարել է, որ դրամարկղի մնացորդի գումար հանդիսացող հիսուն միլիոն ՀՀ դրամ գումարը ծախսել է իր անձնական կարիքների համար, գրավատուներից սպասվող շուրջ հարյուր միլիոն ՀՀ դրամ գումարը նույնպես պատրաստվում է ստանալ և օգտագործել իր կարիքների համար, և որ հիմա «քեռին» ինքն է։ Ս.Մարդոյանի մոտ ավելի են հիմնավորվել ընկերությունում չարաշահումներ և հափշտակություն կատարելու վերաբերյալ կասկածները, որի պատճառով նա փորձել է միջոցներ ձեռնարկել` իրավիճակը շտկելու համար։ Ս.Մարդոյանը դիմել է Լ.Սողոմոնյանին` հիմնադիրների ժողով գումարելու, ընկերությունում ստուգում (աուդիտ) իրականացնելու և այլ խնդրանքներով, սակայն ապարդյուն։ Ընկերությունը լուծարումից փրկելու և գործունեությունը վերականգնելու նպատակով, 2014 թվականի սեպտեմբերի 16-ին, ընկերության ընդհանուր ժողովի որոշմամբ Լ.Սողոմոնյանն ազատվել է Ընկերության տնօրենի պաշտոնից և տնօրեն է նշանակվել Վահե Մարդոյանը։ Այնուհետև, Ընկերությունում ընդունում-հանձնում կատարելու նպատակով Վ.Մարդոյանը պաշտոնական ծանուցում է ուղղել Լ.Սողոմոնյանին, սակայն վերջինս չի ներկայացել։ Վ.Մարդոյանի 2014 թվականի սեպտեմբերի 23-ի որոշմամբ ձևավորված հանձնաժողովը 2014 թվականի սեպտեմբերի 24-ին մուտք է գործել Ընկերությանը պատկանող, Երևան քաղաքի Ե.Կողբացու փողոցի թիվ 42 շենքի թիվ 55 հասցեում գտնվող գրավատան տարածք` տեխնիկական միջոցների գործադրմամբ մուտքի դուռը բացելու եղանակով։ Հանձնաժողովը գրավատանն արձանագրել է դրամական միջոցների, 2014 թվականի ապրիլի 30-ից մինչև 2014 թվականի սեպտեմբերի 24-ը ներառյալ ժամանակահատվածին վերաբերվող` դրամարկղի մուտքի և ելքի օրդերների, 2014 թվականի հունիսի 30-ից հետո կնքված և մարված բոլոր պայմանագրերի, բոլոր փոխառության պայմանագրերի, դրամարկղային գրքի, գրասենյակի մուտքը և ներսի տարածքը նկարահանող և տեսագրող սարքի ձայնագրման և պահպանման համակարգի բացակայության, ինչպես նաև համակարգչի մեջ գտնվող «գրավատուն» ծրագրի ոչնչացման փաստը։ Պարզվել է, որ ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանն աշխատելով որպես Ընկերության տնօրեն` յուրացրել է այդ ընկերության` առանձնապես խոշոր չափերով դրամական միջոցները հետևյալ հանգամանքներում. 2011 թվականի մարտի 11-ին Լ.Սողոմոնյանն ընկերության հիմնադիր Ս.Մարդոյանից առձեռն ստացել է 1.000.000 ՀՀ դրամ գումար` որպես թիվ 31 փոխառության պայմանագրի արժեք, սակայն այն չի մուտքագրել ընկերության հաշվեկշիռ և յուրացման եղանակով հափշտակել է։ Այնուհետև, շարունակելով իր կողմից նախապես պլանավորված, առանձնապես խոշոր չափի կանխիկ գումարի հափշտակությունը, դրա կատարումն ապահովելու նպատակով, 2014 թվականի հուլիսի սկզբից նա նվազեցրել է վարկերի տրամադրումը և նախօրոք տրամադրված վարկերի մարման արդյունքում ստացված դրամական միջոցները կուտակել է դրամարկղում։ 2014 թվականի ապրիլի 1-ից մինչև 2014 թվականի սեպտեմբերի 24-ը, իրեն վստահված Ընկերությանը պատկանող դրամական միջոցները հափշտակելու եղանակով՝ Լ.Սողոմոնյանը յուրացրել է Ընկերության 129.624.200 (հարյուր քսանինը միլիոն վեց հարյուր քսանչորս հազար երկու հարյուր) ՀՀ դրամ ընդհանուր գումարի չափով դրամական միջոցները։ Բացի այդ, նշված յուրացման բացահայտմանը խոչընդոտելու` անձնական շահագրգռվածությունից ելնելով, 2014 թվականի սեպտեմբերին, Լ.Սողոմոնյանն Ընկերության տարածքից հափշտակել է կարևոր հաշվապահական փաստաթղթեր, այդ թվում` 2014 թվականի ապրիլի 30-ից մինչև 2014 թվականի սեպտեմբերի 24-ը ներառյալ ժամանակահատվածին վերաբերվող` դրամարկղի մուտքի և ելքի անդորրագրերը (օրդերները), 2014 թվականի հունիսի 30-ից հետո կնքված և մարված բոլոր պայմանագրերը, բոլոր փոխառության պայմանագրերը, ինչպես նաև ՀՀ կառավարությանն առընթեր հարկային պետական ծառայության Կենտրոնի հարկային տեսչության կողմից հաշվառված և վերջինիս կնիքով վավերացված, 2011 թվականի դեկտեմբերի 1-ից 2014 թվականի օգոստոսի 31-ը ներառյալ ժամանակահատվածի ընթացքում ընկերության դրամարկղային գործառնություններն արտացոլող, պաշտոնական փաստաթուղթ հանդիսացող «Դրամարկղի գիրք-2»-ը։ Առաջին ատյանի դատարանը նաև հիմնավորված է համարել, որ ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների առկայության վերաբերյալ տեղեկություններ չեն ներկայացվել (տե՛ս Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2016 թվականի ապրիլի 7-ի թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 դատավճռի «Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները» վերտառությամբ բաժինը): 4. Նախորդ կետում արձանագրվածն Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել դատաքննությամբ հետազոտված հետևյալ ապացույցներով. 1) Տուժող Սերգեյ Մարդոյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ ամբաստանյալն իր հանգուցյալ քրոջ որդին է։ Նրան աշխատանքով, եկամուտով ապահովելու և Ռուսաստան մեկնելու մտադրությունից հետ պահելու նպատակով, 2009 թվականին հիմնադրել է «Սեյվր» ՍՊԸ-ն, որը զբաղվել է գրավատնային գործունեությամբ։ Բոլոր անհրաժեշտ գումարները ներդրել է միայն ինքը։ Ընկերության 70 տոկոս բաժնեմասը գրանցել է որպես իր սեփականություն, իսկ 30 տոկոսը` որպես Լևոն Սողոմոնյանի։ Վերջինս նաև նշանակվել է «Սեյվր» ՍՊԸ-ի տնօրեն։ «Սեյվր» ՍՊԸ-ի կազմակերպման և հետագա գործունեության համար անհրաժեշտ ծախսերը և բոլոր դրամական միջոցների ներդրումը կատարվել են իր կողմից։ 2009 թվականից սկսած, ամեն տարվա վերջում համապատասխան հաշվարկներ կատարելուց հետո` իր ստացած եկամուտները կրկին փոխառության պայմանագրերով ներդրել է «Սեյվր» ՍՊԸ` գործունեությունն ընդլայնելու նպատակով։ Լևոն Սողոմոնյանը՝ որպես «Սեյվր» ՍՊԸ-ի տնօրեն, 2014 թվականի ընթացքում թույլ է տվել բազմաթիվ խախտումներ, որոնք հանգեցրել են ֆինանսական զգալի կորուստների։ Այդ կապակցությամբ բազմիցս դիմել է նրան` աուդիտ իրականացնելու նպատակով, սակայն վերջինս հրաժարվել է, չի ընդունել ծանուցումները, տարբեր պատրվակներով խուսափել է դրանից։ Այդպիսի պայմաններում իր մոտ մտավախություն է առաջացել՝ ներդրած գումարների առկայության վերաբերյալ։ 2014 թվականի հուլիսի 8-ին իր մյուս քրոջ որդի Արտակ Վարդանյանն իրենից 2.500 ԱՄՆ դոլար գումար է խնդրել։ Վերջինիս գումար տրամադրելու նպատակով ինքը խնդրել է իր որդուն` Վահե Մարդոյանին, և իր հիմնադրած` «Սեվրա պլյուս» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության հաշվապահ Աննա Սարգսյանին` ճշտել գրավատան դրամարկղում առկա գումարի չափը։ Ա.Սարգսյանի հեռախոսազանգին պատասխանելով` Լ.Սողոմոնյանի որդի Տիգրան Սողոմոնյանը հայտնել է, որ դրամարկղում առկա գումարը կազմում է 1.200.000 ՀՀ դրամ, իսկ ընկերության հաշվապահ Մանկուհի Նահապետյանը հայտնել է, որ դրամարկղում առկա է 1.400.000 ՀՀ դրամ գումար։ Չհավատալով նրանց խոսքերին` իր մտավախությունը հերքելու կամ հաստատելու նպատակով Ա.Սարգսյանին և Վ.Մարդոյանին ուղարկել է գրավատուն, որպեսզի ստուգեն և հայտնեն դրամարկղի մնացորդը, քանի որ իր հաշվարկներով դրամարկղի մնացորդը պետք է կազմեր շուրջ հիսուն միլիոն ՀՀ դրամ գումար։ Որոշ ժամանակ անց Վ.Մարդոյանը զանգահարել և հայտնել է, որ Լ.Սողոմոնյանը գրավատան դուռը չի բացում։ Իմանալով այդ մասին` Ա.Վարդանյանի հետ միասին գնացել են գրավատուն, որպեսզի համապատասխան ձևակերպումները կատարելով` գրավատնից վերցնի որոշակի գումար և տա Ա.Վարդանյանին։ Երբ գնացել են գրավատուն` դուռը եղել է փակված վիճակում և ոչ ոք հեռախոսազանգերին չի պատասխանել։ Նկատելով մեկ այլ մուտքով աննկատ գրավատուն մտնել փորձող Տիգրան Սողոմոնյանին` նրա հետևից, միասին մուտք են գործել գրավատուն։ Լ.Սողոմոնյանն իրենց դիմավորել է հարբած վիճակում, և բարձրաձայնել է, որ այդ օրվանից գրավատան տերն ինքն է։ Նա թույլ չի տվել զննել դրամարկղը և պարզել դրանում գումարի առկայությունը։ Ինքը Տ.Սողոմոնյանից խնդրել է բացել երկաթյա պահարանը` դրամարկղում առկա գումարի չափը պարզելու համար։ Վերջինս նայել է Լ.Սողոմոնյանին և տեսնելով, որ նա գլխով մերժողական շարժում է անում` հրաժարվել է բացել այն։ Այդ ժամանակ Լ.Սողոմոնյանը հայտարարել է. «ամբողջ դրամարկղի գումարները կերել եմ, մնացած մասն էլ եմ ուտելու, կգնամ կնստեմ, դուրս կգամ կվայելեմ, հիմա քեռին ես եմ»։ Լ.Սողոմոնյանը նաև հայտարարել է, որ ընդհանուր ժողովում ձայների երկու երրորդն իրենն է։ Այդ ժամանակ Տ.Սողոմոնյանի ձեռքին եղել է բանալիների տրցակ, սակայն նա հրաժարվել է դրանցով բացել չհրկիզվող պահարանը։ Այդ ամենին ականատես լինելով` ինքը հեռացել է այդտեղից և տեսնելով, որ Լ. Սողոմոնյանը շարունակում է իր վարքագիծը` դիմել է ոստիկանություն։ Հետագայում, Կենտրոնական բանկի կողմից կատարված ստուգմամբ պարզվել է, որ այդ օրվա դրությամբ դրամարկղում պետք է առկա լիներ հիսունվեց միլիոն ՀՀ դրամ գումարի չափով դրամական միջոց։ Մինչև նոր տնօրենի նշանակումը, Լ.Սողոմոնյանն օգտագործել է ժամանակը և վարկեր չտրամադրելով` կուտակել է մոտ 169.000.000 ՀՀ դրամ գումար` վերջնականորեն հափշտակելու նպատակով։ Վ.Մարդոյանի կողմից «Սեյվր» ՍՊԸ-ի տնօրեն նշանակվելուց հետո, ինչպես վերջինս, այնպես էլ ինքը բազմիցս նամակներ են ուղղել Լ.Սողոմոնյանին` հիմնադիրների ընդհանուր ժողով հրավիրելու և աուդիտորական ստուգում անցկացնելու պահանջով, սակայն վերջինս խուսափել է դրանցից։ Նոր տնօրենի կազմակերպած գույքագրումը ցույց է տվել, որ բացի կանխիկ գումարից` գրասենյակից հափշտակվել են նաև տեսագրող սարքը, բոլոր հաշվապահական փաստաթղթերը, պայմանագրերը, ավտոմեքենաների սեփականության վկայականները, աշխատանքային գրքույկները, ոչնչացվել է համակարգչային ծրագիրը։ Բացի այդ, 2011 թվականի մարտի 11-ին, թիվ 31 փոխառության պայմանագրով ինքը 1.000.000 ՀՀ դրամ գումար է առձեռն հանձնել Լ.Սողոմոնյանին, ստորագրել է փոխառության պայմանագիրն ու դրամարկղի մուտքի օրդերը, սակայն նույն համարի տակ մեկ այլ պայմանագրի հաշվառմամբ` Լ.Սողոմոնյանը հափշտակել է նաև այդ գումարը։ Գրավատան մուտքի դուռը, որը ներառում է նաև այդ դռան փականները, շուրջ երեք տարի առաջ, տարածքի սեփականատեր Կարինե Սարգսյանի խնդրանքով Լ.Սողոմոնյանի կողմից փոխվել է։ Այդ դռան բանալիներն իրեն չեն տրամադրվել և մնացել են Լ.Սողոմոնյանի մոտ։ Նրանից բացի մուտքի դռան բանալի են ունեցել նաև հաշվապահ Մանկուհի Նահապետյանն ու Տիգրան Սողոմոնյանը։ Գրավատան մնացած` ներսի դռների բանալիներից, հիմնադրման օրվանից իր մոտ առկա են բունկերի մուտքի դռան և բունկերում առկա չհրկիզվող պահարանի բանալինները։ Նշված բանալիների մյուս օրինակներն ամբողջությամբ եղել են Լևոն և Տիգրան Սողոմոնյանների մոտ։ Ինքը ոչ մի կերպ չէր կարող մուտք գործել գրավատուն` առանց դուռը կոտրելու։ Երբ Լ.Սողոմոնյանին ազատել են տնօրենի պաշտոնից և վերջինս հրաժարվել է կատարել տնօրենի պարտականությունների ընդունում-հանձնում, անհրաժեշտությունից ելնելով՝ Վ.Մարդոյանի հրամանով ձևավորվել է հանձնաժողով և, մուտքի դուռը կոտրելով, հանձնաժողովի ներկայությամբ մուտք են գործել գրավատուն, իսկ մինչ այդ մուտքի դուռը եռակցման միջոցով ամրացվել և կողպվել է լրացուցիչ փականով, որպեսզի մինչ հանձնաժողովի հետ միասին այցելություն կատարելը` բացառվի այնտեղ որևէ մեկի կողմից մուտք գործելը։ 2) Վկա Վահե Մարդոյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2014թվականի հուլիսի 8-ին, գրավատան դրամարկղի մնացորդը ճշտելու նպատակով, հոր` Սերգեյ Մարդոյանի և հաշվապահ Աննայի հետ միասին գնացել են գրավատան գրասենյակ։ Այնտեղ զանգերին չեն պատասխանել, դուռը չեն բացել։ Պատահաբար նկատելով, որ Լ.Սողոմոնյանի որդի Տիգրանը փորձում է մեկ այլ մուտքից թաքուն մուտք գործել գրավատուն, օգտվել են առիթից և նրա հետևից մտել են ներս։ Լ.Սողոմոնյանը գտնվել է հարբած վիճակում։ Նա բազմիցս հայտարարել է, որ հիսուն միլիոն դրամ կուտակել է, շարունակելու է կուտակել մնացած գումարները, որպեսզի վայելի, պետք լինի` կնստի, դուրս կգա և նոր կվայելի, քանի որ կանոնադրության համաձայն Ս.Մարդոյանը ժողով հրավիրել և ընդհանրապես որևէ կերպ խանգարել չի կարող։ Լ.Սողոմոնյանի հայտարարած գումարի չափը համընկնում է Կենտրոնական բանկի կողմից նույն ժամանակահատվածի վերաբերյալ տրված հաշվետվությանը, ինչից կարելի է եզրակացնել, որ այդ պահի դրությամբ Լ.Սողոմոնյանի կողմից արդեն իսկ հափշտակված են եղել գրավատան դրամարկղի այդ գումարները։ Հետագայում՝ Ընկերության տնօրինությունը ստանձնելուց հետո, նաև պարզել է, որ 2014 թվականի հուլիսի 8-ի միջադեպից հետո Լ.Սողոմոնյանը վարկեր այլևս չտրամադրելով` սկսել է կուտակել մինչ այդ տրամադրված վարկերի մարման արդյունքում ստացված գումարները` ըստ երևույթին ամբողջապես հափշտակելու նպատակով։ Ավտանգության համակարգը տեղադրվել է գրավատան հիմնադրման ժամանակվանից, սակայն դրա տեղադրմամբ ինքն անձամբ չի զբաղվել, ծածկագիրը չի իմացել, առանց Լ.Սողոմոնյանի և գրավատան մյուս աշխատակիցների երբևէ մուտք չի գործել գրավատան տարածք։ 2014 թվականի սեպտեմբերի 24-ին, երբ ինքն ու իր որոշմամբ ձևավորված հանձնաժողովը փորձել են մուտք գործել գրավատան տարածք և պահեստներ` անվտանգության համակարգի ծածկագիրը կամ անձամբ հավաքել է հաշվապահ Մ.Նահապետյանը, կամ վերջինիս ասելով` հավաքել է ինքը, հստակ չի հիշում։ Գրավատան անվտանգության համակարգի ծածկագիրն իմացել են միայն Լևոն և Տիգրան Սողոմոնյաններն ու Մանկուհի Նահապետյանը։ Իր հայրն այն չի իմացել, գրավատան մուտքի դուռը շուրջ չորս տարի առաջ փոխվել է Լ.Սողոմոնյանի կողմից և բանալիները պահվել են նրա մոտ։ Ոչ ինքը և ոչ էլ իր հայրը բանալիների կրկնօրինակները չեն ունեցել, հոր մոտ եղել են միայն սենյակների բանալիները։ 2014 թվականի սեպտեմբերի 24-ից հետո մի կին ցանկացել է իր գրավադրված ավտոմեքենան հանել գրավից, սակայն պարզվել է, որ նրա ավտոմեքենայի տեխնիկական անձնագիրը գրավատանը չէ։ Բացակայել են նաև այլ փաստաթղթեր։ Մի քանի օր անց, Երևանի «Մալիբու» սրճարանի մոտ, Լ.Սողոմոնյանի որդի Դավիթը վերադարձրել է տեխնիկական անձնագիրը և Մ.Նահապետյանի աշխատանքային գրքույկը, իսկ հետագայում` նաև այլ փաստաթղթեր։ 3) Վկա, «Սերվա պլյուս» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության գլխավոր հաշվապահ Աննա Սարգսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ Լ.Սողոմոնյանն աշխատանք չի ունեցել և Ս.Մարդոյանը որոշել է նրան գործի տեղավորելու համար ստեղծել «Սեյվր» ՍՊԸ-ն։ Ընկերությունում աշխատել են Լևոնը և նրա որդին։ 2014 թվականի հուլիսի 8-ին Ս.Մարդոյանն իրեն կանչել և ասել է, որ «Սեյվր» ՍՊԸ-ի հաշվապահ Մանկուհի Նահապետյանից պարզի գրավատան դրամարկղի մնացորդը, քանի որ Ս.Մարդոյանին հարկավոր է եղել գումար` քրոջ որդի Արտակ Վարդանյանին տրամադրելու նպատակով։ Ինքը զանգահարել է Մ.Նահապետյանին և վերջինիցս իմացել, որ դրամարկղի մնացորդն այդ պահի դրությամբ կազմում է 1.400.000 ՀՀ դրամ։ Այդ մասին հայտնել է Ս.Մարդոյանին։ Վերջինս զարմացել է այդ փաստից, քանի որ Տ.Սողոմոնյանը Վ.Մարդոյանին նույն ժամանակ հայտնել էր, որ դրամարկղում առկա է 1.200.000 ՀՀ դրամ գումար։ Այդ ժամանակ Ս.Մարդոյանն իրեն և Վ.Մարդոյանին ասել է, որ գնան գրավատուն, վերցնեն իրեն անհրաժեշտ գումարը, այդ մասին լրացնեն համապատասխան դրամարկղի ելքի օրդեր և վերադառնան։ Երբ իրենք գնացել են գրավատուն` դուռը ոչ ոք չի բացել։ Մանկուհին պատասխանելով իր հեռախոսազանգին` ասել է, որ գնացել է ընդմիջման և չի գալու, իսկ Տ.Սողոմոնյանն իրենց զանգերին չի պատասխանել։ Անծանոթ հեռախոսահամարից զանգել է Տ.Սողոմոնյանին, վերջինս պատասխանել և ասել է, որ զբաղված է։ Որոշ ժամանակ անց նկատել են, որ Տ.Սողոմոնյանը մյուս աստիճաններով բարձրանում է, որպեսզի աննկատ մտնի գրավատուն։ Ինքը, Վ.Մարդոյանը և Ս.Մարդոյանը Տիգրանի հետևից մտել են ներս։ Տեսել են, որ Լ.Սողոմոնյանն այնտեղ է և հարբած է։ Ս.Մարդոյանը Լ.Սողոմոնյանից պահանջել է բանալիները տալ և բացել չհրկիզվող պահարանը, սակայն վերջինս հրաժարվել է` ասելով, որ գրավատունն իրենն է։ Նրա որդի Տ.Սողոմոնյանը, ում ձեռքին են գտնվել բանալիները, նույնպես չի բացել պահարանը։ Բանալիները տալու և չհրկիզվող պահարանը բացելու մասին Լևոնին և Տիգրանին հորդորել է նաև ինքը։ Լևոնը հայտարարել է. «էս մերնա, չենք բացելու, ինչու ես դու եկել, դու էսքան ժամանակ չհասկացար, քեռին ես եմ, բաց, կարդա կանոնադրությունը, դու սխալվել ես 5 տոկոսով, քեռին ես եմ»։ Ս.Մարդոյանն ասել է. «բանալիները տվեք` տեսնենք գումարը, բանալիները հետ կտամ ձեզ», սակայն նրանք բանալիները չեն տվել։ Տեսնելով, որ պահանջն ապարդյուն է, առանց դրամարկղը բաց վիճակում տեսնելու` հեռացել են գրավատնից։ Հետագայում տեղեկացել է, որ ըստ Կենտրոնական բանկի հաշվետվության` այդ օրվա դրությամբ ընկերության դրամարկղում պետք է լիներ 56.000.000 ՀՀ դրամ, այսինքն դրամարկղի մնացորդի վերաբերյալ Մ.Նահապետյանի և Տ.Սողոմոնյանի հայտնած տվյալները չեն համապատասխանել իրականությանը։ 4) Վկա Կարինե Սարգսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ Լևոն Սողոմոնյանն ու Սերգեյ Մարդոյանը 2009 թվականին վարձակալել են իրեն պատկանող, Երևան քաղաքի Ե.Կողբացու փողոցի թիվ 42 շենքի թիվ 55 բնակարանը` գրավատնային գործունեություն իրականացնելու նպատակով։ Տարածքը վարձակալել է Լ.Սողոմոնյանը, Ս.Մարդոյանին մեկ անգամ է տեսել գրասենյակում։ Գրավատանն աշխատել են Լ.Սողոմոնյանը և նրա որդին։ Գումարները միշտ չհրկիզվող պահարանից տվել է Լ.Սողոմոնյանը` բացի վերջին երեք ամսից։ Երբ այդ վերջին երեք ամիսների ընթացքում գումար է ուզել` Լ.Սողոմոնյանն ասել է, որ գումարն այլևս չհրկիզվող պահարանում չեն պահում։ Հետո նրա որդին բերել է գումարը։ Իր մոտ տպավորություն է ստեղծվել, որ վերջին ամիսներին գրավատունը նորմալ չի աշխատել։ 2009 թվականի ընթացքում Լ.Սողոմոնյանը դիմել է իրեն, որպեսզի իր հաշվին փոխի գրասենյակի մուտքի դուռն ու հաշվիչը։ Ինքը համաձայնել և փոխել է դուռը՝ իր փականներով, իսկ բանալիներն ամբողջությամբ հանձնել է Լ.Սողոմոնյանին։ 2009 թվականի ամռան ամիսներին Լ.Սողոմոնյանից վարձավճարները վերցնելիս նրան գրեթե մշտապես տեսել է ոչ ադեկվատ` ալկոհոլի ազդեցության տակ գտնված վիճակում։ Ինքն ընդգրկված է եղել «Սեյվր» ՍՊԸ-ի նոր տնօրեն Վ.Մարդոյանի կողմից ձևավորված հանձնաժողովի կազմում և մասնակցել է գրավատան գրասենյակ կատարած այցելությանը, որի ժամանակ պարզել է, որ չհրկիզվող պահարաններում գումարը բացակայում է, այդտեղից բացակայել են նաև հաշվապահական փաստաթղթերը և տեսագրող սարքը։ Այնտեղ տեսել է օղու և այլ խմիչքների կիսատ շշեր։ 5) Վկա, «Սերվա պլյուս» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության էլեկտրազոդող Յուրիկ Մարտիրոսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2014 թվականի սեպտեմբերի կեսերին Ս.Մարդոյանն իրեն առաջարկել է գործընկերոջ` Էրիկ Սողոմոնյանի հետ միասին մասնակցել մինչ այդ վերջինիս կողմից զոդման միջոցով ամրացված տարածքների` Երևանի Ե.Կողբացու փողոցի վրա գտնվող գրասենյակի և Ջրվեժում գտնվող պահեստների այցելությանը։ Այնուհետև ընդգրկված լինելով «Սեյվր» ՍՊԸ-ի նոր տնօրեն Վ.Մարդոյանի կողմից ձևավորված հանձնաժողովի կազմում` գրասենյակի դուռը կոտրելով մտել են այնտեղ, ապա նույն եղանակով նաև տարածքներ։ Գրասենյակում գումարի հայտնաբերման փաստի ականատես չի եղել, իսկ պահեստներում տեսել է ավտոմեքենաներ, որոնց քանակը չգիտի։ 6) Վկա, «Սերվա պլյուս» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության էլեկտրազոդող Էրիկ Սողոմոնյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2014 թվականի սեպտեմբերի ընթացքում Վահե Մարդոյանն իրեն հայտնել է, որ անհրաժեշտ է եռակցման միջոցով նոր փական տեղադրել Երևանի Ե.Կողբացու փողոցի վրա գտնվող գրավատան և Ջրվեժում գտնվող երկու պահեստների դռներին, քանի որ Լևոն և Տիգրան Սողոմոնյանները բացակայել են և մուտքի դռան բանալիները պահել իրենց մոտ։ Վ.Մարդոյանը նաև ասել է, որ դռների փականները պետք է ամրացվեն, որպեսզի Լ. Սողոմոնյանն ու իր որդին չկարողանան մուտք գործել այնտեղ։ Ինքն այդպես էլ վարվել է և եռակցման միջոցով նշված տարածքների դռներին ամրացրել է փականներ։ Դրանից մոտ 10 օր անց կրկին Վ.Մարդոյանի առաջարկով այլ անձանց հետ միասին մասնակցել է գրավատան գրասենյակի և պահեստների այցելություններին, որի ժամանակ գրասենյակում առկա են եղել համակարգիչներ, դատարկ տուփեր։ Այդտեղից գումար և փաստաթղթեր չեն հայտնաբերվել, իսկ պահեստներում կայանված են եղել ավտոմեքենաներ, որոնց քանակը չգիտի։ Մինչ փականները եռակցման միջոցով դռներին ամրացնելը` ոչ ինքը, ոչ էլ մեկ այլ անձ նշված տարածքներ մուտք չի գործել, որովհետև փականների բանալիները եղել են միայն Սողոմոնյանների մոտ և հնարավոր չի եղել առանց տեխնիկական միջոցների գործադրման մուտք գործել այնտեղ։ Տեսագրող սարքերը և կրիչները նույնպես չեն եղել։ 7) Վկա, «Պանտեռա Սեքյուրիթի» ընկերության հերթափոխի պետ Կարեն Գուրգենի Դավթյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ իրենց ընկերությունը մոտ երկու տարի համագործակցել է «Սեյվր» ՍՊԸ-ի հետ, որտեղ տեղադրված անվտանգության սարքավորումների ազդանշանները փոխանցվել են իրենց աշխատակիցներին։ Այդ ժամանակահատվածում գրավատանը որևէ արտառոց դեպք չի արձանագրվել։ 2014 թվականի սեպտեմբերի կեսերին, իրենց կազմակերպության ղեկավարի հրահանգով, հանձնաժողովի կազմում մասնակցել է Երևանի Ե.Կողբացու փողոցի թիվ 42 հասցեում գտնվող «Սեյվր» գրավատան գրասենյակ մուտք գործելու գործընթացին։ Գրավատան տարածքի ուսումնասիրության արդյունքում, բացի մեկ հատ ոսկյա ականջօղից` ուրիշ ոչինչ չի հայտնաբերվել։ Ինչպես հասկացել է հանձնաժողովի մյուս անդամների խոսակցություններից` գրավատնից բացակայել են գումար, փաստաթղթեր և տեսագրող սարք։ Երբ ցանկացել են զննել տեսանկարահանող սարքը` տեսել են, որ սարքը չկա։ Բացակայել է նաև համակարգչի ինչ-որ ծրագիր։ 8) Վկա Հովհաննես Խաչատրյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2014 թվականի սեպտեմբերի կեսերին իր հեռախոսահամարին զանգահարել է Վահե անունով իրեն անծանոթ մի անձ և հրավիրել նկարահանումներ կատարելու Երևանի Ե.Կողբացու փողոցի վրա գտնվող գրավատանը։ Ինքը համաձայնել է, և մի քանի օր անց գնալով նշված գրավատուն` կատարել է նկարահանումներ։ Գրավատան ներսում, հանձնաժողովի անդամները բացել են տարբեր սենյակների, չհրկիզվող պահարանների դռներ, որպեսզի հայտնաբերեն գումար և փաստաթղթեր, սակայն այդպիսիք չեն հայտնաբերվել։ Փաստաթղթերի մի մասն է տեղում եղել։ Ինքը նկարահանել է նաև ավտոմեքենաների պահեստը, որտեղից ըստ հանձնաժողովի անդամների խոսքերի` բացակայել են մի քանի ավտոմեքենա։ Այնուհետև, ինչպես գրասենյակում, այնպես էլ պահեստներում կատարած նկարահանումների արդյունքում ստացված տեսագրությունները, նույն ծավալով, առանց մոնտաժի փոխանցվել են սկավառակների վրա և հանձնվել Վահե անունով անձին, ով կատարածի համար իրեն վճարել է 20.000 ՀՀ դրամ։ 9) Վկա Կարեն Բաղդասարյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2014թ. սեպտեմբերի վերջերին իր ընկեր Վ.Մարդոյանից տեղեկացել է, որ Լ.Սողոմոնյանը յուրացրել է գրավատան գումարը, որի պատճառով խնդիրներ են առաջացել։ Նա խնդրել է որոշ ժամանակ հաշվապահի հետ միասին ներկա գտնվել գրավատանը, քանի որ անձամբ զբաղված է եղել այլ գործերով։ Չմերժելով ընկերոջը` մոտ երկու ամիս հաշվապահ Մանկուհի Նահապետյանի հետ միասին զբաղվել է գրավատան գործունեությամբ։ Այդ ընթացքում գրավատուն է եկել մի կին և ամբողջությամբ մուծելով վարկի գումարը` ցանկացել է իր «Նիսան Մարչ» մակնիշի ավտոմեքենան դուրս բերել գրավից։ Այդ ավտոմեքենան ինքն անձամբ Ջրվեժում գտնվող ավտոպահեստից հանձնել է տիրոջը և նկատել, որ բացակայել է դրա տեխնիկական անձնագիրը։ Ավտոմեքենան վերադարձնելով տիրոջը` խոստացել է հայտնաբերել և հանձնել տեխնիկական անձնագիրը։ Սերգեյ Մարդոյանը խոստացել է հակառակ դեպքում նորի համար գումար տալ։ Վերադառնալով գրասենյակ` Մ.Նահապետյանից իմացել է, որ այդ տեխնիկական անձնագիրը հնարավոր է գտնվել է գրավատնից բացակայող թղթապանակում, որտեղ եղել է նաև նրա աշխատանքային գրքույկը։ Այդ փաստաթղթերը վերադարձնելու նպատակով հեռախոսազրույց է ունեցել Լ.Սողոմոնյանի որդի Դավիթ Սողոմոնյանի հետ, նրան ասել է, որ փաստաթղթերը բերեն, քանի որ մարդիկ դժգոհում են, ցանկանում են վճարումներ կատարել, սակայն փաստաթղթերը գրավատնից բացակայում են։ Դ.Սողոմոնյանը հայտնել է, որ իրեն ստույգ հայտնի չէ փաստաթղթերի գտնվելու վայրը, սակայն հորից և եղբորից ճշտելուց հետո կզանգահարի և կտա պատասխան։ Մեկ-երկու օր անց, նախապես պայմանավորվելով` Երևանի Մաշտոցի պողոտայում գտնվող «Մալիբու» սրճարանում հանդիպել է Դ.Սողոմոնյանին և նրանից ստացել ավտոմեքենայի տեխնիկական անձնագիրն ու Մ.Նահապետյանի աշխատանքային գրքույկը։ Նույն օրը տեխնիկական անձնագիրը վերադարձրել է սեփականատիրոջը։ Վերջինս հայտնել է, որ բացակայում են նաև լիազորագիրն ու սեփականության վկայականը և խնդրել է դրանք նույնպես վերադարձնել։ Կրկին հեռախոսազրույց է ունեցել Դ.Սողոմոնյանի հետ։ Վերջինս հայտնել է, որ փաստաթղթերն իր մոտ են և կարող է ուղարկել տաքսի ավտոմեքենայով, քանի որ չի ցանկանում անձամբ հանդիպել։ Այդ օրը, ժամը 18։30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Սարյան փողոցում գտնվող փոստի մոտ իրեն անծանոթ տաքսու վարորդից ստացել է նշված փաստաթղթերը և վերադարձրել սեփականատիրոջը։ Այդ միջադեպերի հետ կապված հիշում է նաև, որ Մ.Նահապետյանն իրեն ասել է` «այսինչ տեղում թղթապանակ է դրված եղել, որը չկա»։ Լևոնը և Տիգրանը հեռախոսազանգերին չեն պատասխանել, նրանց հեռախոսներն անջատված են եղել։ Այդ պատճառով Դավիթի հետ է կապնվել։ Մարդոյաններից տեղեկանալով, որ գրավատան փաստաթղթերը վերացվել են, իսկ իրացման շրջանառության ծավալը պարունակող ծրագիրը գողացվել է` Դ.Սողոմոնյանի հետ տեղի ունեցած զրույցի ընթացքում նրան հորդորել է փաստաթղթերի և նշված ծրագրի բացակայության պատճառով առաջացած խնդիրները լուծել Մարդոյանների հետ` հաշվի առնելով, որ բարեկամներ են։ 11) Վկա Մարինե Մարտիրոսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ «Նիսան Մարչ» մակնիշի «34 UM 063» պետհամարանիշի ավտոմեքենան վերցնելիս` դրա փաստաթղթերը չեն եղել, սակայն օրեր անց դրանք վերադարձրել են իրեն։ Երբ փաստաթղթերը վերադարձնելու պահանջով դիմել է ընկերության նոր տնօրինությանը` վերջիններիցս իմացել է, որ նախկին աշխատողները հափշտակել են մի շարք փաստաթղթեր, որոնց մեջ ըստ երևույթին գտնվել են իր ավտոմեքենայի փաստաթղթերը։ 12) Վկա, «Սեյվր» ՍՊԸ-ի նախկին հաշվապահ Մանկուհի Նահապետյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ նշված ընկերության գանձապահը հանդիսացել է Լևոն Սողոմոնյանը և միայն նա է տիրապետել դրամարկղի դրամական միջոցների իրական և հաշվապահական ցուցանիշներին։ Այդ պատճառով էլ, երբ 2014 թվականի հուլիսի 8-ին «Սերվա պլյուս» ՍՊԸ-ի հաշվապահ Աննա Սարգսյանը զանգահարել և հարցրել է դրամարկղի մնացորդի մասին` ինքը զանգահարել է Լ.Սողոմոնյանին և նրանից իմացել, որ դրամարկղում առկա է 1.400.000 ՀՀ դրամ գումար։ Այդ մասին հայտնել է Ա.Սարգսյանին։ Դրամարկղն իր մեջ կրող բունկերի բանալին եղել է Լ.Սողոմոնյանի մոտ և կանխիկ դրամին հասանելիություն ունեցել է նա, իսկ նրա արձակուրդում գտնվելու ժամանակ նաև Տիգրան Սողոմոնյանը։ Երբեք չի տեսել, որ գրավատան դուռը բացեն Սերգեյ կամ Վահե Մարդոյանները, իսկ ընկերության գործունեությունն ամփոփող «գրավատուն» ծրագրին տիրապետել են ինքը, Լևոն և Տիգրան Սողոմոնյանները։ Երբ վերջին անգամ գտնվել է ընկերության գրասենյակում` այդտեղ ամեն ինչ, այդ թվում` դրամարկղի գիրքը և տեսագրող սարքը գտնվել են իրենց տեղում։ Չի հիշում, թե դրամարկղի մնացորդը որքան է եղել։ Երբ ընկերության նոր տնօրեն Վ.Մարդոյանի ձևավորած հանձնաժողովի կազմում մասնակցել է գրավատան գրասենյակի և պահեստների այցելությանն անձամբ կամ իր ասելով` Վ.Մարդոյանի միջոցով, անջատել են անվտանգության համակարգը, քանի որ ներկաներից ոչ ոք չի իմացել դրա ծածկագիրը։ Գրավատանն ականատես է եղել գումարի, դրամարկղային գրքի և այլ հաշվապահական փաստաթղթերի, տեսագրող սարքի բացակայությանը, իսկ «գրավատուն» ծրագիրը եղել է ջնջված։ «Դրամարկղի գիրք-2»-ը 2011 թվականին ինքն անձամբ է տարել ՀՀ կառավարությանն առընթեր հարկային պետական ծառայության Կենտրոնի հարկային տեսչություն, որտեղ այն համարակալել, կարել և հաշվառման են վերցրել։ «Սեյվր» ՍՊԸ-ում աշխատել է մինչև 2014 թվականի դեկտեմբերի 26-ը, այդտեղ աշխատանքի է ընդունվել 2010 թվականին։ Ընկերության տնօրենը եղել է Լ.Սողոմոնյանը, ինքն Ընկերությունից գումար չի յուրացրել, և մինչ իր արձակուրդ գնալը` 2014 թվականի օգոստոս ամիսը, ամեն ինչ եղել է տեղում։ Նույն համարի տակ ձևակերպված, փոխառության երկու պայմանագրերի առկայությունը կարող է պատճառաբանել հետևյալ կերպ` այդ 24.000.000 և 1.000.000 ՀՀ դրամ գումարների պայմանագրերի մասին Լևոնն իրեն ասել է, որ մեկն իրեն «գցել» է։ Այդ պատճառով էլ գրել է մյուսը։ Գրավատնից գողության դեպք չի եղել։ Փաստաթղթերը չի համարակալել, քանի որ դա իր աշխատանքային ոճն է եղել, մեկ-երկու օր հավաքել է և նոր համարակալել։ Չի կարող պատասխանել, թե ինչպես է եղել, որ որոշ փաստաթղթեր ընդհանրապես չեն համարակալվել և ամսաթվերը չեն դրվել։ 13) Դատահաշվապահական փորձաքննության թիվ 15-0516 եզրակացությամբ, համաձայն որի. - 2009 թվականի մայիսի 2-ից մինչև 2014 թվականի հունիսի 20-ն ընկած ժամանակահատվածում «Սեյվր» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերություն գրավատան դրամարկղ, որպես Սերգեյ Մարդոյանի կողմից ներգրավված միջոցներ՝ փոխառության պայմանագրերի հիման վրա մուտքագրվել է փոխատվության միջոցներ՝ 434.971.691 դրամ գումարի չափով։ Մուտքագրված 434.971.691 դրամ գումարի փոխատվության միջոցներից գրավատան գործունեության իրականացման նպատակով ընկերության դրամարկղից ելքագրվել են դրամական միջոցներ, թե տրամադրված վարկերի դիմաց և թե ընկերության կողմից կատարված համապատասխան ծախսերի դիմաց։ Յուրաքանչյուր ամսվա դրությամբ, 2009 թվականի մայիսի 1-ից մինչև 2014 թվականի օգոստոսի 31-ն ընկած ժամանակահատվածում, գրավատան կողմից տրամադրված վարկի գումարի չափը յուրաքանչյուր օրվա դրությամբ արտացոլված է «Սեյվր» ՍՊԸ-ի գրավատան կողմից կազմված և ՀՀ կենտրոնական բանկ ներկայացված «Վարկային միջոցների ընդհանուր ծավալի, տեղաբաշխված վարկերի, գրավի առարկաների և ի պահ ընդունված գույքի գնահատված արժեքի, ներգրավված միջոցների՝ յուրաքանչյուր օրվա վերջի դրությամբ մնացորդի վերաբերյալ» Ձև 1 ամսական հաշվետվությունում, իսկ 2014 թվականի օգոստոսի 31-ի դրությամբ տրամադրված վարկերի ընդհանուր գումարի մնացորդը կազմել է՝ 91.774.000 դրամ, ներգրավված միջոցների, այսինքն վարկի ընդհանուր ծավալի մնացորդը՝ 220.878.000 դրամ։ - «Սեյվր» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության կողմից կազմված և ՀՀ կենտրոնական բանկ ներկայացված «Տեղաբաշխված վարկերի և այլ ակտիվների, սեփական ու ներգրավված միջոցների և այլ պարտավորությունների, ինչպես նաև գրավի առարկաների վերաբերյալ» Ձև 2 եռամսյակային հաշվետվությունում արտացոլված տվյալների համաձայն գրավատան կողմից 2009 թվականի դեկտեմբերի 31-ի, 2010 թվականի մարտի 31-ի, 2010 թվականի հունիսի 30-ի և 2010 թվականի սեպտեմբերի 30-ի դրությամբ առկա են ժամկետանց պարտավորություններ, համապատասխանաբար՝ 6101000 դրամ, 15978000 դրամ, 10999000 դրամ և 4724000 դրամ գումարի չափով։ Այլ պարտավորությունների գծով Ընկերությունը չվճարված պարտավորություններ չունի։ - «ԱԿՍՈՆ» ապրանքա-հումքային բորսայի միջոցով 2014 թվականի նոյեմբերի 25-ից մինչև 2015 թվականի մարտի 10-ն ընկած ժամանակահատվածում, գործարքի վկայագրերի համաձայն՝ իրացվել է «Սեյվր» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերություն գրավատան կողմից տրամադրված 97.192.413 դրամ գումարի չմարված ու ժամկետանց վարկերի դիմաց գրավադրված գույք: - «Սեյվր» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերություն գրավատան «02.05.2009-30.11.2011թթ.» ընկած ժամանակահատվածում իրացված գրավի առարկայի 97.192.413 դրամ գումարից՝ ընկերության դրամարկղի գրքում կամ դրամարկղի գրքին փոխարինող հաշվետվությունում գրանցվել է, տվյալ դեպքում՝ դրամարկղ մուտքագրվել է 64.608.228 դրամ գումար, իսկ 32.584.185 դրամ գումարի չափով գրանցումներ չեն կատարվել: - «Սեյվր» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերություն գրավատան դրամարկղի կանխիկ գումարի պակասորդը կազմում է՝ 161.908.385 [ըստ Ձև 1 հաշվետվության 2014 թվականի սեպտեմբերի 1-ի դրությամբ դրամական միջոցների մնացորդ՝ 135210000 – ըստ Ձև 2 հաշվետվության 2014 թվականի հուլիսի 1-ի դրությամբ բանկային հաշիվներում դրամական միջոցների մնացորդ՝ 2356000 – ըստ Ձև 2 հաշվետվության 2014 թվականի հուլիսի 1-ի դրությամբ հաշվարկման ենթակա շահաբաժին՝ 3529800 (11766000 x 30%) + «ԱԿՍՈՆ» ապրանքա-հումքային բորսայի միջոցով «25.11.2009-10.03.2015թթ.» ընկած ժամանակահատվածում իրացված, սակայն ընկերության դրամարկղ չմուտքագրված գումար՝ 32584185 (դրամարկղի մուտքի օրդեր՝ 972520 + չգրանցված՝ 31611665)] դրամ։ Ընդ որում, փորձաքննությանը տրամադրված «Սեյվր» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերություն գրավատան ղեկավարի 2009 թվականի մայիսի 2-ի թվագրությամբ թիվ 01 հրամանի համաձայն՝ ընկերության գանձապահ է հանդիսացել ընկերության տնօրեն Լևոն Սողոմոնյանը և 2009 թվականի մայիսի 2-ից մինչև 2015 թվականի հունվարի 12-ն ընդգրկող ժամանակահատվածում տրված հրամաններում կատարված գրանցումների ուսումնասիրությունից երևում է, որ կազմակերպության գանձապահի պարտականությունները չի հանվել Լևոն Սողոմոնյանի վրայից և չի դրվել այլ աշխատակցի վրա։ - «Սեյվր» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերություն գրավատան հաշվապահական հաշվառման անալիտիկ և սինթետիկ հաշվառման փաստաթղթերի ուսումնասիրությունից, սույն փորձաքննությամբ կատարված վերլուծությունից ու հաշվարկներից երևում է, որ «Սեյվր» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության դրամարկղից, որպես դրամական միջոցներ անհիմն ելքեր չեն հիմնավորվել։ Նախաձեռնողի՝ դատահաշվապահական փորձաքննություն նշանակելու մասին որոշման «Պարզեցի» մասում արձանագրվածը՝ «(…) Վերջինս վարձակալել է 3 տարածք, որոնցից մեկը չի օգտագործվում, սակայն վճարվում է ամսեկան 300.000 ՀՀ դրամ, որը վնաս է պատճառում ՍՊԸ-ին:(…)» որպես Ընկերության կողմից իրականացված ձեռնարկատիրական գործունեության համար ոչ նպատակային ծախս հիմնավորված լինելու և դիտելու պայմաններում ընկերության կողմից դրամարկղի անհիմն ելքագրումներն ամսեկան կտրվածքով կարող են կազմել շուրջ 300.000 դրամ, որը ենթակա է իրավական գնահատման։ - «Վարկային միջոցների ընդհանուր ծավալի, տեղաբաշխված վարկերի, գրավի առարկաների և ի պահ ընդունված գույքի գնահատված արժեքի, ներգրաված միջոցների՝ յուրաքանչյուր օրվա վերջի դրությամբ մնացորդի վերաբերյալ» Ձև 1 ամսական հաշվետվությունում արտացոլված տվյալների համաձայն՝ «Սեյվր» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերություն գրավատան տրամադրած վարկերի ընդհանուր գումարի մնացորդը 2014 թվականի օգոստոսի 1-ի դրությամբ կազմել է 114352000 դրամ, իսկ 2014 թվականի սեպտեմբերի 1-ի դրությամբ՝ 91774000 դրամ։ Նշված տվյալների համադրման արդյունքում պարզվել է, որ «Սեյվր» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերություն գրավատան կողմից վարկերի տրամադրումը 2014 թվականի օգոստոսի 1-ի համեմատ 2014 թվականի սեպտեմբերի 1-ի դրությամբ առավելագույնը նվազել է՝ 22.578.000 դրամի չափով։ - ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության պետի առաջին տեղակալի 2014 թվականի սեպտեմբերի 17-ի թիվ 7/6833 գրության հիման վրա ՀՀ կենտրոնական բանկի ֆինանսական վերահսկողության վարչության վերստուգող խմբի աշխատակիցների կողմից 2014 թվականի սեպտեմբերի 29-ից մինչև 2014 թվականի հոկտեմբերի 1-ն ընկած ժամանակահատվածում «Սեյվր» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերություն գրավատանն իրականացրած նպատակային ստուգումը կատարվել է փաստաթղթային ստուգման մեթոդի մեջ ներառված` փաստաթղթերի ստուգում ըստ ձևի, թվաբանական և նորմատիվային հետազոտման եղանակների կիրառմամբ։ Նման հետազոտման եղանակներով կատարված ստուգումը, սույն փորձաքննությամբ զուտ հաշվապահական և հարկային հաշվառման տեսանկյունից դիտվում է ընդունելի, որովհետև նման կարգով կատարված ստուգման արդյունքում կազմված հաշվետվությունում արձանագրվածը համապատասխանում է նախաձեռնողի կողմից սույն փորձաքննությանը տրամադրված քրեական գործում, գրավատան հաշվետվություններում, փաստաթղթերում առկա փաստական տվյալների և «Սեյվր» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերություն գրավատան ստուգման ժամանակաշրջանին և ստուգմամբ արձանագրված դրվագներին վերաբերվող հաշվապահական ու հարկային հաշվառման, ինչպես նաև «Գրավատների և գրավատնային գործունեության մասին», «Սպառողական կրեդիտավորման մասին» ՀՀ օրենքների, ՀՀ կենտրոնական բանկի խորհրդի 2006 թվականի սեպտեմբերի 12-ի թիվ 534-Ն որոշմամբ «Գրավատնային գործունեություն իրականացնող անձանց կողմից ներկայացվող հաշվետությունները, դրանց ձևերը և լրացման կարգը» հաստատելու մասին կարգի, ՀՀ կենտրոնական բանկի կողմից հաստատված նմանատիպ ոլորտներում գործող և ստուգման ակտում արձանագրված դրվագներին վերաբերող նորմատիվ ակտերի պահանջներին։ - «Սեյվր» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերություն գրավատան թիվ 3 դրամարկղային գրքում կատարված գրանցումների համաձայն՝ Վ.Մարդոյանին տնօրեն նշանակելու օրվանից՝ 2014 թվականի սեպտեմբերի 16-ից, հետո ընկած ժամանակահատ վածում «Սեյվր» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերություն գրավատան ձեռնարկատիրական գործունեության իրականացման նպատակով Ընկերության դրամարկղ կանխիկ ձևով Սերգեյ Մարդոյանի կողմից մուտքագրված գումարը կազմում է՝ 30.000.000դրամ։ 14) ՀՀ կենտրոնական բանկից ստացված և գործով որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված մասնագիտական ստուգման 2014 թվականի հոկտեմբերի 24-ի հաշվետվությամբ առ այն, որ փոխառությունները գրավատանը ներգրավվել են միայն «Սեյվր» ՍՊԸ-ի կանոնադրական կապիտալում 70 տոկոս փայամասնություն ունեցող հիմնադիր Սերգեյ Մարդոյանից։ Վերջինիս կողմից ներդրվել է ընդհանուր 434.971.691 ՀՀ դրամ գումար, որից մարվել են 214.094.180 ՀՀ դրամ գումարի չափով փոխառության պայմանագրերը, իսկ գործող փոխառության պայմանագրերի ընդհանուր գումարը կազմում է 220.877.511 ՀՀ դրամ։ Համաձայն գրավատան կողմից ներկայացված ամսական հաշվետվության` 2014 թվականի օգոստոսի 31-ի դրությամբ գրավատանն առկա է եղել 220.878.000 ՀՀ դրամ ներգրավված միջոցներ և 135.210.000 ՀՀ դրամ դրամարկղում առկա դրամական միջոցներ, իսկ գրավատան կողմից տրամադրված վարկերի ընդհանուր գումարը կազմել է 91.774.000 ՀՀ դրամ։ Ըստ ստուգման հաշվետվության` 2014 թվականի հուլիսի 8-ի դրությամբ դրամարկղի դրամական միջոցների մնացորդը կազմել է 56.866.000 ՀՀ դրամ։ 15) Որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ Երևան քաղաքի Ե.Կողբացու փողոցի թիվ 42 շենքի թիվ 55 բնակարան հասցեում գտնվող «Սեյվր» ՍՊԸ-ի գրասենյակ այցելելու վերաբերյալ 2014 թվականի սեպտեմբերի 24-ի թիվ 1 արձանագրությամբ, հանձնաժողովի աշխատանքները նկարահանած տեսաձայնագրությամբ և այդ տեսաձայնագրությունը զննության ենթարկելու մասին 2015 թվականի հունվարի 30-ի արձանագրությամբ, համաձայն որոնց` 2014 թվականի սեպտեմբերի 24-ի դրությամբ Ընկերության գրասենյակից դրամարկղի կանխիկ գումարը, 2014 թվականի ապրիլի 30-ից մինչև 2014 թվականի սեպտեմբերի 24-ը դրամարկղի մուտքի և ելքի օրդերները, 2014 թվականի հունիսի 30-ից հետո կնքված և մարված բոլոր պայմանագրերը, բոլոր փոխառության պայմանագրերը, «Դրամարկղային գիրք-2»-ը, մուտքը և ներսի տարածքը նկարահանող և տեսագրող սարքի ձայնագրման և պահպանման համակարգը բացակայել են, ինպես նաև «գրավատուն» ծրագիրը եղել է ոչնչացված։ 16) Որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ «Հայտարարություն» վերտառությամբ գրությամբ, համաձայն որի` Լ.Սողոմոնյանը 2014 թվականի օգոստոսին ՀՀ ԱՆ դատական ակտերի հարկադիր կատարումն ապահովող ծառայությունում հայտարարություն է տվել այն մասին, որ «Սեյվր» ՍՊԸ-ի դրամարկղային գիրքը և հաշվապահական փաստաթղթերը գտնվում են ընկերության հաշվապահ Մանկուհի Նահապետյանի մոտ։ 17) Որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ 2015 թվականի փետրվարի 2-ին Ս.Մարդոյանի կողմից ներկայացված փաստաթղթերի պատճեններով և դրանք զննության ենթարկելու մասին 2015 թվականի սեպտեմբերի 10-ի արձանագրությամբ, համաձայն որոնց` Ս.Մարդոյանը բազմիցս գրավոր նամակներ է հղել Լ.Սողոմոնյանին` ընկերությունում ստուգում (աուդիտ) անցկացնելու, ընկերության փաստաթղթերն իրեն տրամադրելու, արտահերթ ժողով հրավիրելու և այլնի մասին, սակայն Լ.Սողոմոնյանի կողմից այդ ուղղությամբ գործողություններ չեն կատարվել, երբեմն հրաժարվել են նամակները ստանալ։ 18) Վարկային պայմանագրերի գրանցամատյանի զննություն կատարելու մասին 2015 թվականի օգոստոսի 26-ի արձանագրությամբ, համաձայն որի` 2014 թվականի հուլիսի 3-ից մինչև 2014 թվականի հոկտեմբերի 1-ն ընկած ժամանակահատվածում ընդհանուր առմամբ կնքվել են յոթ, իսկ 2014 թվականի միայն հունիս ամսին՝քսաներկու վարկային պայմանագրեր։ 19) Որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ դպրոցական տետրի թերթով և դպրոցական տետրի առգրավում կատարելու մասին 2015 թվականի սեպտեմբերի 23-ի արձանագրությամբ, համաձայն որոնց՝ Լ.Սողոմոնյանը 2011 թվականի մարտի 11-ին Սերգեյ Մարդոյանից ստացել է 1.000.000 ՀՀ դրամ գումար։ 20) Որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ «11.03.11թ.» թվագրությամբ և առանց համարակալման դրամարկղի մուտքի օրդերով, այդ օրդերը և «Դրամարկղի գիրք-1»-ը զննության ենթարկելու մասին 2015 թվականի հոկտեմբերի 22-ի արձանագրություններով, համաձայն որոնց` Ընկերության հաշվապահական փաստաթղթերում և դրամարկղային գրքում առկա հմ. 31 պայմանագրի վերաբերյալ նշումը և համապատասխան օրդերը թվագրված է ոչ թե «11.03.2011թ.» ամսաթվով, որում փոխառության գումարը նշված է 1.000.000 ՀՀ դրամ, այլ` «28.03.2011թ». ամսաթվով և վերաբերում է «23.411.870» ՀՀ դրամ փոխառության գումարին։ 21) Որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ «ԱրմենՏել» փակ բաժնետիրական ընկերությունից ստացված հեռախոսային զանգերի վերծանումները զննության ենթարկելու մասին 2015 թվականի հոկտեմբերի 22-ի արձանագրությամբ, համաձայն որի` Լ.Սողոմոնյանի կողմից օգտագործված 091-31-13-63 հեռախոսահամարը 2014 թվականի սեպտեմբերի 16-ի ժամը 21։13-ից մինչև 2014 թվականի սեպտեմբերի 17-ի ժամը 09։45-ը, 2014 թվականի սեպտեմբերի 17-ի ժամը 18։12-ից մինչև 2014 թվականի սեպտեմբերի 18-ի ժամը 08։36-ը, ինչպես նաև 2014 թվականի սեպտեմբերի 18-ի ժամը 20։08-ին սպասարկվել է Երևան քաղաքի Ե.Կողբացու փողոցի թիվ 75 հասցեում տեղակայված ալեհավաք կայանի կողմից։ 4.1. Առաջադրված մեղադրանքներում ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել և Առաջին ատյանի դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2009 թվականին ինքը և Ս.Մարդոյանը որոշել են զբաղվել գրավատնային գործունեությամբ։ Դիմել են պետական ռեգիստրի տարածքային ստորաբաժանմանը, որը նախապատրաստել է ամբողջ փաթեթը։ Գրավատնային գործունեությունը սկսվել է կազմակերպվել 2009 թվականի մայիսից։ Այդ ամբողջ ընթացքում, մինչև 2014 թվականը, չհաշված իր և Ս.Մարդոյանի միջև որոշակի տարաձանությունները, որոնք հիմնականում կրել են անձնական բնույթ, ամեն ինչ կարծես թե ընթացել է նորմալ` բացառությամբ այն դեպքերի, երբ Ս.Մարդոյանը փորձել է ներխուժել գործունեության բնականոն աշխատանքի մեջ։ Դրա հետևանքը եղել է այն, որ տարվա կտրվածքով գրավատունը կրել է բավականին կորուստներ։ Մասնավորապես, 2013 թվականին Ս.Մարդոյանն անհիմն վիճաբանության մեջ է մտել վարձակալված տարածքի սեփականատիրոջ հետ, որտեղ կանգնել են ավտոմեքենաները։ Վիճաբանությունից հետո Ս.Մարդոյանն իրեն պարտադրել է գտնել նոր տարածք և ավտոմեքենաները տեղափոխել այդտեղ։ Արդյունքում իրենք գտել են նոր տարածք, որի վարձավճարը երկու անգամ ավելի բարձր է եղել, քան նախորդ վարձակալած տարածքի վարձավճարը, որից հետո 40 հատ ավտոմեքենա են տեղափոխել նոր տարածք։ Նախկին սեփականատիրոջ հետ ընկել են դատական քաշքշուկների մեջ։ Վերջինս պարտադրել է, որ ըստ գործող պայմանագրի` իրենք վճարեին ևս երեք ամսվա գումար։ Արդյունքում, տարվա կտրվածքով շահույթից կորցրել են մոտ 6.000.000 ՀՀ դրամ։ Ինքն իր դժգոհությունը հայտնել է Ս.Մարդոյանին` ասելով, որ դա հետևանք է նրա անհասկանալի սկզբունքների, որը բերել է նման կորստի։ Երկրորդ դեպքը տեղի է ունեցել այն ժամանակ, երբ իր համար տարածք ձեռք բերելու նպատակով Ս.Մարդոյանը պահանջել է գրավատնից շուրջ 13.000.000 ՀՀ դրամ, նախատեսել է իր համար կազմակերպել ինչ-որ դարպասների արտադրություն, որից հետո՝ 2014 թվականին, երբ արդեն այդ տարածքը պատրաստ է եղել` իրեն ասել է, որ այժմ պետք է 2-րդ տարածքից ավտոմեքենաները տեղափոխեն այդ տարածք։ Նրա տարածքի մակերեսը շուրջ երկու անգամ փոքր է եղել, քան իրենք վարձակալել են, ուստի ամբողջ ավտոմեքենաներն այնտեղ չեն տեղավորվել։ Սակայն, հաշվի առնելով, որ Ս.Մարդոյանն իր մորեղբայրն է ու տարիքով իրենից մեծ է` ինքն առանձնապես չի դիմադրել նրա կայացրած որոշմանը։ Իր կարծիքով բավականին զարմանալի է այն փաստը, որ երբ իրենք նոտարական գրասենյակում ձևակերպել են վարձակալության պայմանագիրը` պարզվել է, որ դա լրացուցիչ անհարմարություններ է ստեղծում գրավատան համար, քանի որ մի տարածքը գտնվում է Նորքի զանգվածում, մյուսը` Զեյթունում։ Բացի այդ վարձակալման գումարը 100.000 դրամով ավելին է եղել, քան ինքը նախկինում վարձակալել է։ Այդ հանգամանքն անմիջական ազդեցություն է ունեցել շահույթի` իր անձնական շահաբաժնի, ինչու չէ` նաև Մարդոյանի շահաբաժնի վրա։ Երկրորդ տարածքի պայմանագիրը կնքելուց հետո ինքը գտել է այն կազմակերպությունը, ով պետք է անվտանգության համակարգն անցկացներ, քանի որ յուրաքանչյուր տարածք օգտագործելուց առաջ, պարտավոր էր նախ դա գրանցել Կենտրոնական բանկում, իսկ այդտեղ գրանցելուց առաջ` պետք է տեղադրված լիներ ազդանշանային համակարգ, հակահրդեհային համակարգ և այլն։ Այդ գործընթացը ձգձգվել է` կապված տվյալ հիմնարկի ծանրաբեռնվածության հետ, որի աշխատակիցները եկել, աշխատանքների մի մասը կատարել են, այնուհետև անավարտ աշխատանքներ են ունեցել և գնացել են` հետագայում գալու պայմանով։ Շուրջ մեկ ամիս անց Ս.Մարդոյանը զանգահարել և հայտնել է, որ համակարգը դեռևս տեղադրված չէ, ավտոմեքենաները տեղափոխված չեն նրա մոտ։ Ինքն ասել է, որ իրեն դա չի հետաքրքրում, բայց եթե ինքն ունի կնքած պայմանագիր Մարդոյանի հետ, ուրեմն պարտավորվում է կատարել 300.000 ՀՀ դրամի վճարումները։ Ինքն ասել է, որ նույնիսկ, համաձայն նույն պայմանագրի՝ ինքը չպետք է կատարի վճարումներ` մինչև տարածքը չօգտագործի ։ Այդ ժամանակ Ս.Մարդոյանն իրեն հայտնել է, որ պետք է գտնի այլ աշխատանք և չպետք է լինի տնօրեն։ Ինքն ուշադրություն չի դարձրել նրա ասածի վրա, բայց հասկացել է, որ իրենց հարաբերությունները հասել են կիզակետին։ Այդ վերջին խոսակցությունից մոտ մեկ շաբաթ անց, երբ ինքը գտնվել է նույն գրավատան տարածքի մուտքի` իր ընկերոջ տանը, զանգահարել է որդին և ասել է, որ Ս.Մարդոյանն ուղարկել է Վ.Մարդոյանին և Աննային։ Մինչ այդ, իր որդին զանգահարել է իրեն և հարցրել, թե ինչքան գումար կարող են տրամադրել մորաքրոջ տղային, որը Ս. Մարդոյանից պարտքով գումար է ուզել։ Ինքն ասել է, որ իրենք կարող են տրամադրել 1.400.000 ՀՀ դրամ։ Ինքը նկատի չի ունեցել, թե ինչքան գումար կա գրավատանը, այլ` թե ինչքան գումար ինքը կարող է տրամադրել։ Քիչ անց իրեն զանգահարել է հաշվապահ Մանկուհի Նահապետյանը և նույն հարցն է տվել իրեն։ Իր հարցին նա պատասխանել է, որ իրեն զանգահարել է Ս.Մարդոյանի հաշվապահ Աննա Սարգսյանը և նույն հարցն է տվել` ինչքան գումար կա դրամարկղում։ Ինքը զարմացել է, թե ինչու է զանգահարել Աննա Սարգսյանը, այլ ոչ թե՝ Ս.Մարդոյանը, և ինչու են զանգահարում Մանկուհուն կամ Տիգրանին, այլ ոչ թե իրեն։ Դրանից մի քանի րոպե անց որդին զանգահարել է իրեն և հայտնել, որ Վահեն ու Աննան եկել են գրավատուն, դուռը փակ է և ինքը գնում է այնտեղ։ Նրան ասել է, որ ինքն էլ է գնում գրավատուն։ Հարևանի տնից իջել և մտել է գրավատուն, որից 1-2 րոպե անց գրավատուն են մտել Վ.Մարդոյանը, Ս.Մարդոյանը, Ա.Սարգսյանը և իր մորաքրոջ որդին։ Ներս մտնելուն պես Ս.Մարդոյանն իրենից պահանջել է հանձնել գործերը, բանալիները և հեռանալ գրավատնից։ Ինքը Ս.Մարդոյանին պատասխանել է, որ նա չի կարող իրեն հեռացնել, քանի որ ի շնորհիվ իրեն ու իր աշխատանքի` կազմավորվել է մի հիմնարկ, որը տարեկան տալիս է 40.000.000 ՀՀ դրամ գումարի եկամուտ, որը դեռևս աճողական է։ Բացի այդ, երբ Ս.Մարդոյանն իրեն հայտարարել է, որ ինքն այլ աշխատանք գտնի, այդ ժամանակ ուսումնասիրել է հիմնարկի կանոնադրությունն ու գտել է, որ Ս.Մարդոյանը հնարավորություն չունի իրեն հեռացնելու տնօրինությունից, քանի որ նրան չի բավարարում 5 տոկոս ձայն, մասնավորապես՝ 70-ի փոխարեն նա պետք է ունենար 75 տոկոս բաժնեմաս։ Դրանից հետո Ս.Մարդոյանն ու մյուսները հեռացել են, իրավիճակը եղել է լարված, որից հետո շփումներն իրականացվել են բարեկամների, իսկ հետագայում` պաշտպանների միջոցով։ Որևէ անմիջական կապ Ս.Մարդոյանի հետ ինքը չի ունեցել։ Ինքն իմացել է, որ Ս.Մարդոյանը քաղաքացիական հայցով դիմել է դատարան` պահանջելով «Սեյվր» ՍՊԸ-ից 45.000.000 ՀՀ դրամ։ Հաշվապահին ասել է, որ նա հաշվի, թե իրենք որքան գումար ունեն վերադարձնելու Ս.Մարդոյանին` համաձայն նախկինում կնքված փոխառության պայմանագրերի, որոնք բոլորը երեք տարի ժամկետով են եղել։ Մ.Նահապետյանը հաշվել և պարզել է, որ տվյալ օրվա դրությամբ այդ գումարը կազմել է 24.000.000 ՀՀ դրամ, ստույգ թիվը չի հիշում։ Դրա հիման վրա Ս.Մարդոյանին առաջարկել է աշխատանքային օրվա ցանկացած ժամի ներկայանալ գրավատուն և ստանալ նշված 24.000.000 դրամը, որի մասին գրություն է ուղարկել նրան։ Մեկ-երկու օր որևէ արձագանք չի եղել, իսկ այնուհետև՝ Դատական ակտերի հարկադիր կատարման ծառայությունից մի կին զանգահարել է իրեն և ասել, որ քաղաքացիական հայցի ապահովման համար անհրաժեշտ է դրամարկղի գրքով ներկայանալ հարկադիր կատարման ծառայություն։ Ինքն ասել է, որ հաշվապահը տեղում չէ, երբ որ գա` միասին կներկայանան։ Իրեն ասել են, որ այդ մասին դիմում գրի, որպեսզի կատարողական գործողությունները հետաձգելու հիմք ունենան։ Ինքն անմիջապես գնացել է հարկադիր կատարման ծառայություն, որտեղ թելադրել են գործում առկա տեղեկանքի բովանդակությունը և, առանց որևէ հետին մտքի՝ ինքն այդ տեղեկանքը գրել է։ Իրեն նաև ասել են, որ տեղեկանքում նշի, որ տեղյակ է դրամարկղից ելքերի արգելափակման մասին։ Այսինքն` բացի պարտադիր վճարումներից, ինքն իրավունք չի ունեցել վարկավորում կատարելու։ Տեղականքը գրելուց մի քանի օր հետո Ս.Մարդոյանի ներկայացուցիչը գնացել է գրավատուն, ցույց է տվել լիազորագիրը և ասել, որ եկել է 24.000.000-ի հետևից։ Ինքն ասել և գրավոր ներկայացրել է, որ իրենց դրամարկղն արգելափակված է։ Այնուհետև իրեն զանգահարել է ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնի հետաքննիչն ու հայտնել, որ Ս.Մարդոյանը հայտարարություն է տվել 35.000.000 ՀՀ դրամ գումարի վերաբերյալ։ Այդ փաստը լուրջ չի ընդունել` մտածելով, որ ի վերջո եթե Մարդոյանն ունենա ինչ-որ կասկած, որի համար ինքը տեղիք չի տվել և նման հարց ոչ մի անգամ չի առաջացել` կգա, կզանգի և կպարզաբանի։ Արդյունքում, տեղի է ունեցել այն, որ 2014 թվականի օգոստոսի 21-ին հարուցվել է քրեական գործ, սկսվել է նախաքննություն, որի ընթացքում ինքը տվել է ցուցմունք։ 2014 թվականի սեպտեմբերի 18-ին պարտադիր վճարում է ունեցել` կապված վարձակալված տարածքի հետ, այդ օրն ինքը հաշվարկել է դրամարկղի մնացորդը, ապա գնացել ու բանկի միջոցով կատարել է այդ փոխանցումը։ Հստակ կարող է ասել, որ վերադարձել է գրավատուն արդեն իսկ երեկոյան՝ ժամը 18։00-ից 19։00-ի սահմաններում, և հայտնաբերել է, որ դուռը եռակցված է։ Անմիջապես զանգահարել է պաշտպանին ու տեղեկացրել է այդ մասին, հասկացել է թե ով է դա կատարել։ Պաշտպանն իրեն ասել է, որ դուռը կոտրի և մտնի ներս։ Ինքը փորձել է նման բան անել, սակայն տեսնելով, որ դուռը կդառնա ոչ պիտանի, թողել ու հեռացել է։ Հաջորդ օրը պաշտպանն իրեն հայտնել է, որ ստացել է գրություն, որի համաձայն` գրավատան տնօրեն է նշանակվել Վահե Մարդոյանը։ Չհրկիզվող պահարանի, դռների և մուտքի դռան բանալիները Ս.Մարդոյանին տրամադրել է ինքը։ Այդ չհրկիզվող պահարանն ինքը ձեռք է բերել իր ընկերոջից, պատրաստել է կրկնօրինակ բանալի և բոլոր բանալիների հետ հանձել է Ս.Մարդոյանին։ Դուռը փոխելուց հետո, նոր դռան բանալին ևս տվել է Ս.Մարդոյանին։ Իր բացակայության պայմաններում Ս.Մարդոյանը հնարավորություն է ունեցել տարածք մուտք գործելու, սեպտեմբերի 18-ից հետո գրավատան դրամարկղի գումարը եղել է 100.000.000-110.000.000 ՀՀ դրամի սահմաններում։ Դա եղել է առավոտյան, երբ ինքը հաշվել է դրամարկղի մնացորդը` համաձայն դրամարկղի գրքի ու գրավատան ծրագրի, և դուրս է եկել։ Իր աշխատանքի ընթացքում գողության կամ պակասորդ հայտնաբերելու դեպքեր չեն եղել։ Եթե դատարանը բավարարեր իրենց միջնորդությունը և նշանակեր կրկնակի դատահաշվապահական փորձաքննություն` ապա կպարզվեր, որ 100.000.000-ից 110.000.000-ը` դա այդ թիվն է։ Չի կարող լինել ուրիշ գումար։ Ինքն օգոստոսի 31-ի դրությամբ ներկայացրել է հաշվետվություն, որտեղ դրամարկղի մնացորդը նշել է 135.000.000 դրամ, այլ տեղից չէր կարող գումար ավելանալ կամ պակասել։ Սեպտեմբերի 18-ի՝ դրամարկղի մնացորդը կտարբերվեր օգոստոսի 31-ի դրությամբ եղած մնացորդից այն պարտադիր վճարների չափով, որը կատարվում է յուրաքանչյուր ամիս, և այն գումարի չափով, որը վարկ է տրամադրվում ինչ-որ գրավատուի։ Տվյալ պահին չի հիշում, սակայն դժվար չէ հաշվել` պարզելու համար, թե սեպտեմբերի 18-ին ինչ մնացորդ է առկա եղել։ Այդ օրը, երբ Ս.Մարդոյանն իրենից հարցրել է դրամարկղի մնացորդի չափը` ինքը չի կարող ասել թե դրամարկղում ինչքան գումար է եղել։ Մարդոյանի կողմից իրեն պահանջ ներկայացվել է չհրկիզվող պահարանը բացելու, սակայն ինքը չի բացել, քանի որ դա եղել է զուտ սկզբունքային հարց ։ Դրամարկղի գիրքը գտնվել է գրավատանը, գրավատան բոլոր բանալիներն անձամբ է հանձնել Ս.Մարդոյանին։ 2014 թվականի հուլիսից, երբ իրենց մեջ սկսվել են լուրջ տարաձայնություններ` ինքը չի փորձել դռան կողպեք փոխել։ Ինքը որևէ մեկի չի մեղադրում գումար հափշտակելու մեջ, այլ՝ միայն պնդում է, որ իր՝ վերջին անգամ գրավատանը գտնվելու ժամանակ դրամարկղում եղել է մոտ 100.000.000-110.000.000 ՀՀ դրամ գումար։ Իր համար պարզ չէ, որ Կենտրոնական բանկի կողմից կատարվել է ստուգում, դրա արդյունքում մնացորդը եղել է որոշակի գումար ու այժմ այն չկա։ Ինքը հաղորդում չի տվել, քանի որ այլևս տնօրեն չի եղել: Եթե պատկերացներ, որ ամբաստանյալի կարգավիճակում է հայտնվելու, ապա ոչ թե այդ օրը, այլ ամսի 18-ին հաղորդում կտար այն մասին, որ դուռն ապօրինի փակել են։ Եթե կատարվեր լրացուցիչ փորձաքննություն, հարցն օրակարգից դուրս կգար։ Չի կարող պատահել, որ ավտոմեքենան հանվի վաճառքի ու հետո չգրանցվի։ Դա առնվազն անհեթեթություն է։ Երբ վաճառք կատարելու հայտ է ներկայացվում բորսա, համապատասխան փաստաթուղթ է կազմվում ու ստորագրվում առ այն, որ տվյալ ավտոմեքենան հանվում է վաճառքի։ Քաղաքացին, ով այդ ավտոմեքենան գնելու պատրաստակամություն է հայտնում, գնում է բորսա, այնտեղ վճարում է վաճառքի գնի 3 % -ը։ Վաճառքի արձանագրությունով գալիս է գրավատուն, վճարում է մնացած գումարը, նրան տրվում է մի փաթեթ փաստաթուղթ, որով նա պետք է գնա պետավտոտեսչություն և կատարի վերաձևակերպում։ Բոլոր այդ գումարները մուտքագրվել են դրամարկղի գրքում, իսկ թե փորձագետն ինչու դա չի տեսել կամ տեսել է, սակայն չարամտորեն չի նշել, ինքը չի կարող ասել։ Միայն կարող է հայտնել և դատարանին ներկայացնել, որ չկա այդպիսի գումար, որ մուտքագրված չլինի։ Կա տարբերություն, որը կապված է 3%-ի հետ։ Կա օրվա տարբերություն, մասնավորապես՝ քաղաքացին բորսա է գնացել ամսի 10-ին, իր մոտ է եկել ամսի 12-ին։ Եղել են շատ դեպքեր, երբ այդ պահին գումար է պետք եղել ու ինքը զանգահարել է Ս.Մարդոյանին, ճշտել է` կա այդպիսի գումար։ Դրա պատճառներից հիմնականում եղել է այն, որ քաղաքացին ցանկացել է ավտոմեքենա գրավ դնել, ինքն ասել է, որ տեղեկանք ներկայացնի արգելափակման վերաբերյալ, գնացել գումար է վերցրել Ս.Մարդոյանից, հետո ինչ-ինչ պատճառներով, քաղաքացին չի եկել և չեն կազմել պայմանագիրը։ Այդ ժամանակ ինքը գումարը հետ է վերադարձրել Մարդոյանին, եթե մինչև այդ Կենտրոնական բանկին չի տեղեկացրել փոխառության վերաբերյալ։ Կարծում է, որ դա հերթական նմանատիպ դեպքն է եղել և Ս.Մարդոյանը պետք է ընդամենը պատռեր և գցեր մուտքի օրդերի կտրոնը, իր անձնական տետրի մեջ գրառում կատարեր հետ վերադարձի մասին, որը նա չի արել` մոռանալով։ Չի կարծում, որ դա միտումնավոր է արվել։ Այդ մեկ միլիոն դրամի հետ կապված այլ բացատրություն չի կարող տալ, ինքն այն անձը չէ, ով 1.000.000-ը կվերցներ ու չէր ձևակերպի։ Պնդում է, որ այդ 1.000.000 դրամը չի յուրացվել։ Ընկերությունը հիմնադրելիս՝ գումարը ներդրել է Ս.Մարդոյանը, ողջ գործունեության ընթացքում ինքը որևէ գումար չի ներդրել։ Հասկանալու համար, թե ինքն այդ ընկերության համար ինչ է արել, պետք է տեսնել, թե ամեն տարի ինչքան եկամուտ է ստացել այդ ընկերությունը։ Յուրաքանչյուր հիմնարկի աշխատանքի ցուցանիշը շահույթն է։ Այդ գրավատանը շահույթը եղել է աճող։ Ինքը Մանկուհի Նահապետյանին 2014 թվականի հուլիսի 8-ին դրամարկղի փաստացի մնացորդի մասին չի հայտնել, այլ՝ հայտնել է այն գումարի մասին, որը կկարողանա տրամադրել Ս.Մարդոյանին։ Թե Ս.Մարդոյանը 2014 թվականի հուլիսի 8-ից մինչև սեպտեմբերի 24-ը քանի անգամ է պահանջել իրականացնել աուդիտ` չի կարող հիշել, փաստաթուղթ անձամբ չի ստացել, սակայն իմացել է, որ իր բացակայության ընթացքում եկել են, պահանջել են, իսկ թե քանի անգամ` չի կարող հիշել։ Յուրաքանչյուր ժամանակահատվածում էլ եղել են դեպքեր, երբ ինքը հրաժարվել է վարկավորում իրականացնելուց` կապված ավտոմեքենայի տեխնիկական վիճակի և պահանջվող գումարի հետ։ Դա կրել է սովորական բնույթ, ինքը 10 ավտոմեքենայից մեկն է վերցրել։ Նույն ժամանակահատվածում վարկերի տրամադրման մնացորդը կազմել է շուրջ 100.000.000 ՀՀ դրամ։ Դա եղել է մինչ այդ էլ։ Ինքը չէր կարող զանգել քաղաքացուն և ասել` վարկդ մարի։ Նման աուդիտորական ստուգումներ իրենք կատարել են յուրաքանչյուր ամիս։ Իրենք ընդհանրապես չեն նայել` որ ամսաթվով է կազմվել փոխառության պայմանագիրը, որ ինքն էլ իմանար, թե ինչքան պետք է վերադարձնի։ Ս.Մարդոյանի խնդրանքով, բազմիցս նրան գումարներ են տրամադրվել, սակայն պատշաճ հաշվառում չի արվել, գումարի վերադարձի խնդիր չի առաջացել։ Եթե նման հարց լիներ իրենց միջև՝ կապված փոխառության գումարների վերադարձի հետ, ապա Ս.Մարդոյանը հունիսի 30-ին չէր տրամադրի ևս 7.000.000 ՀՀ դրամ գումարի փոխառություն։ Այսինքն, մինչ այդ օրը խնդիր չի եղել։ Խնդիրն առաջացել է այն ժամանակ, երբ որ Մարդոյանն ասել է`«պետք է տաս 45.000.000 ՀՀ դրամ», իսկ ինքն ասել է, որ պետք է տա 24.000.000 ՀՀ դրամ։ Չի կարող հիշել, թե երբ է դա եղել։ Իր` Գորիսում գտնվելը եղել է նոյեմբեր ամսվա կեսերից սկսված և կրել է պարբերական բնույթ` կապված այն բուժման հետ, որն ինքը պետք է ստանար։ Ս.Մարդոյանը ճիշտ չի ասում, որ չհրկիզվող պահարանը եղել է նրանը, քանի որ տվյալ չհրկիզվող պահարանն իրեն տրամադրել է իր ընկերը, որն աշխատում է «Գարուն» միավորումում, այնտեղից էլ չհրկիզվող պահարանն ինքը տեղափոխել է գրավատուն, հանել է բանալիի կրկնօրինակը և տրամադրել է Ս.Մարդոյանին։ Յոթ ամիս գրավատանն աշխատելուց հետո որոշել է փոխել մուտքի դուռը, այդ մասին տեղեկացրել է տարածքի սեփականատիրոջը ՝ ասելով, որ դուռը փոխում են, հետագայում վարձի գնից դուրս կգան։ Ինչպես մյուս բանալիները, այնպես էլ մուտքի դռան բանալին ինքը հանձնել է Ս.Մարդոյանին։ Վերջինս յուրաքանչյուր ամիս տեղեկություններ է ստացել մնացորդի վերաբերյալ։ Երբ նա պահանջել է բացել դրամարկղը` ինքը շատ հայտարարություններ է արել, հայտարարել է, որ «Քեռին» ինքն է, բայց չի ասել` «հիսուն միլիոնը կերել եմ, մնացածն էլ կուտեմ, կգնամ կնստեմ, դուրս կգամ կվայելեմ»: Հստակ չի հիշում, թե որտեղ է եղել Մ.Նահապետյանը, նա կարող էր գնացած լինել գրավատան գործերով, կարող էր գտնվել հարկաինում, սոցապում և այլն։ Գրավատանը եղել են երկու չհրկիզվող պահարաններ` մեկը գտնվել է փակ բունկերում, մյուսը` սենյակներից մեկում։ Մի չհրկիզվող պահարանը տրամադրել է Ս.Մարդոյանը, մյուսը` իր ընկերը։ Երբ նախաքննության ժամանակ նշել է, որ երկու պահարանն էլ Մարդոյանինն է` ուշադիր չի եղել ու այդ հարցին էական նշանակություն չի տվել։ Ս.Մարդոյանի հետ հակասություններ միշտ էլ եղել են` կապված գործունեության հետ, կապված մնացած այլ պատճառների հետ, որն անհրաժեշտ չի համարում հրապարակել։ Իրենց միջև առաջին լուրջ հակասությունը եղել է այն, որ 2009 թվականի հուլիսին Ս.Մարդոյանը որոշել է ոչ միայն զբաղվել գրավատան գործունեությամբ, այլ գտնել մարդ, ում անհրաժեշտ է գումար և տոկոսով գումար տրամադրել։ Ս.Մարդոյանն ասել է, որ դա պետք է գրվի իր որդու անունով, որը հետագայում դարձել է երկար պատմություն, այնուհետև՝ քաշքշուկի առարկա, որից Ս.Մարդոյանը քեռուն ոչ վայել ձևով հրաժարվել է ու բոլոր խնդիրները մնացել են իր վրա։ Իրենք համատեղ չեն գործել` Ս.Մարդոյանը գտնվել է իր աշխատատեղում, ինքը՝ իր։ Յուրաքանչյուր ամսվա վերջում Ս.Մարդոյանին ներկայացրել է հաշվետվություն, որտեղ երևացել է գումարների շարժը։ Երբ Ս.Մարդոյանը խառնվել է իր գործունեությանը, ինքը կամ իրավապահների հետ է խնդիրներ ունեցել, կամ խնդիրներ են առաջացել շահույթ ստանալու և գործունեության բնականոն ընթացքի հարցում։ Այլ առնչություն իրենք չեն ունեցել։ Ինքը, ի վերջո պետք է առանձին գործունեությամբ զբաղվեր, սակայն չի հասցրել։ Ս.Մարդոյանի հետ հարաբերությունները սրվել է 2013 թվականից։ Տարվա 40.000.000 եկամուտը 30-70 հարաբերակցությամբ կիսել են։ Այդ գումարն աճողական է եղել և վերջին տարում հասել է շուրջ 40.000.000-ի։ Չի կարող ասել, թե իրեն պահանջ ներկայացնելու պահին որքան գումար է եղել դրամարկղում, միայն կարող է ասել, որ օրվա վերջում դրամարկղում եղել է մոտ 50.000.000 ՀՀ դրամ գումար։ Իրենից հեռախոսազանգով գումար չեն պահանջել, իր տղան ու հաշվապահը հարցրել են, թե` ինչքան գումար կա և կարող են տրամադրել։ Ինքն ասել է որքան գումար կարող է տրամադրել, այլ ոչ թե` ինչքան կա։ Երբ տեսել է, որ գրավատան դուռը եռակցել են` էմոցիոնալ ձևով ցանկացել է կոտրել ու ներս մտնել, խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ և նա ասել է, որ դուռը կոտրի։ Այնուհետև, պայմանավորվել են սպասել` օրը բացվի նոր որոշեն ինչ անել։ Օրը բացվելուն պես պաշտպանն իրեն տեղեկացրել է, որ տնօրենն արդեն Վահե Մարդոյանն է։ Ավտոմեքենայի սեփականության վկայականը և տեխնիկական անձնագիրն այն փաստաթղթերն են եղել, որոնք, վարկային պայմանագիրը կնքելիս գրավատունը չի պահել իր մոտ, քանի որ երբ վարկային պայմանագիր է կնքվում` քաղաքացին պարտավոր է իր ավտոմեքենան վարել, տանել և կանգնացնել ավտոտնակում, իսկ վարելու համար նրան անհրաժեշտ է տեխանձնագիրը։ Բացի այդ, իրենք Կենտրոնական բանկից ստացել են գրություն այն մասին, որ արգելվում է տեխնիկական անձնագիրը և սեփականության վկայականը պահել իրենց մոտ, դրանք պետք է լինեն քաղաքացու մոտ։ Իրենք թողել են, որ դա լինի քաղաքացու մոտ՝ մինչև վարելով գնա ավտոտնակ, նոր այնտեղ քաղաքացին կամ հանձնել է իրենց կամ շատ անգամ մոռացել են հանձնել` մնացել է ավտոմեքենայի մեջ։ Շատ անգամներ այդ փաստաթղթերը տրվել են իրենց մոտ, որոնք մնացել են իր ավտոմեքենայի մեջ կամ էլ տարել է տուն և մնացել է այնտեղ։ Դա եղել է սովորական ավանդույթ և աշխատաոճ։ Ինքը չէր կարող քաղաքացուց վերցնել տեխնիկական անձնագիրն ու ասեր, որ ավտոմեքենան Կենտրոնից վարի և հասցնի Նորքի զանգված: Ավտոմեքենայի փաստաթղթերը կարող էին լինել իր ավտոմեքենայի մեջ, իր պայմանագրի հետ միասին։ Դա պարտադիր պայման չի եղել։ Կարող էր լինել նաև տանը, ինչպես որ տվյալ դեքում է եղել։ Օգոստոսի 31-ին ներկայացրած հաշվետվությունում դրամարկղի՝ 135.000.000 դրամ մնացորդի մեջ ներառվել են նաև աճուրդով վաճառված ավտոմեքենաների մուտքագրված գները (տե՛ս Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2016 թվականի ապրիլի 7-ի թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 դատավճռի «Ապացույցների հետազոտում և գնահատում» վերտառությամբ բաժինը)։ 5. Նախորդ երկու կետերում շարադրված ապացույցների հիման վրա Առաջին ատյանի դատարանի կողմից արված եզրահանգումները՝ սույն որոշման 3-րդ կետում արձանագրվածը որպես հաստատված փաստական հանգամանքներ համարելու, ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքով արդարացնելու, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքներ կատարելու մեջ նրան մեղավոր ճանաչելու, ինչպես նաև պատժի ընտրության հարցում, պատճառաբանել են հետևյալով. «(...) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասը պատասխանատվություն է սահմանում առևտրային կամ այլ կազմակերպությունների ծառայողների կողմից իրենց կարգադրիչ կամ այլ լիազորություններն այդ կազմակերպության շահերին հակառակ և իր կամ ուրիշ անձանց օգտին օգտագործելու կամ առավելություններ ձեռք բերելու կամ այլ անձանց վնաս պատճառելու նպատակով օգտագործելը, եթե անձանց, կազմակերպությունների կամ պետության իրավունքներին ու օրինական շահերին էական վնաս է պատճառվել, որն առաջացրել է ծանր հետևանքներ։ (...) Սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ բացի յուրացման եղանակով առանձնապես խոշոր չափի գումար հափշտակելուց, որին պատշաճ իրավական գնահատական է տրվել, Լ.Սողոմոնյանը մեղադրվում է նաև մեկ այլ հանցագործություն կատարելու մեջ, որը դրսևորվել է իր կարգադրիչ կամ այլ լիազորություններն այդ կազմակերպության շահերին հակառակ և իր կամ ուրիշ անձանց օգտին օգտագործելու կամ առավելություններ ձեռք բերելու կամ այլ անձանց վնաս պատճառելու նպատակով օգտագործելով, որի արդյունքում անձանց, կազմակերպությունների կամ պետության իրավունքներին ու օրինական շահերին էական վնաս է պատճառվել և դրա հետևանքով ծանր հետևանքներ են առաջացել, սակայն այդ մեղադրանքը հիմնավորող ապացույցներ դատարանին չեն ներկայացվել և չեն հետազոտվել։ Փաստորեն Լ. Սողոմոնյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված համարելու վերաբերյալ բավարար ապացույցներ առկա չեն։ (...) [Դ]ատարանն արձանագրում է, որ սույն գործում առկա ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Լ.Սողոմոնյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցավոր արարք։ Մեղադրական եզրակացության հիմքում դրված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ Լ.Սողոմոնյանի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու և նրան մեղսագրվող, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցավոր արարքի փաստական հանգամանքները հաստատված համարելու համար` այն ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած։ Այսպիսով, ստուգելով ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարք կատարելու վերաբերյալ գործով ձեռք բերված ապացույցները դրանց վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի մեղքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքում ապացուցված չէ և սպառվել են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները, ուստի Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման և նա պետք է արդարացվի` կատարված հանցագործությանը նրա մասնակցությունն ապացուցված չլինելու պատճառաբանությամբ։ (...) [Դ]ատարանը գտնում է նաև, որ ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, իրեն վստահված` ուրիշի առանձնապես խոշոր չափերով գույքի յուրացում կատարելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, սակայն այդ մեղադրանքը հիմնավորված է ոչ թե առաջադրված մեղադրանքի ծավալում նշված գումարի` 161.935.865 /հարյուր վաթսունմեկ միլիոն ինը հարյուր երեսունհինգ հազար ութ հարյուր վաթսունհինգ/ ՀՀ դրամ գումարի չափով, այլ ավելի նվազ` 129.624.200 /հարյուր քսանինը միլիոն վեց հարյուր քսանչորս հազար երկու հարյուր/ ՀՀ դրամ գումարի չափով գույքի յուրացման մասով, հետևյալ պատճառաբանությամբ. Դատաքննությամբ հիմնավորվել է, որ «ԱՔՍՈՆ» բորսայում գույք իրացնելու արդյունքում գոյացած գումարներից 31.611.665 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումարի հափշտակությունը հավաստող բավարար ապացույցներ առկա չեն, քանի որ դատարանում հետազոտված փաստաթղթերի համաձայն այդ գումարի մի մասը փաստացի ստացվել և «Սեյվր» ՍՊԸ-ի դրամարկղ է մուտքագրվել իրացմանը հաջորդող տարբեր օրերի ընթացքում, իսկ 700.000 ՀՀ դրամ գումարը` որպես «Սեյվր» ՍՊԸ-ի վարձակալության վճար Լ.Սողոմոնյանի կողմից 2014թ. սեպտեմբերի 18-ին վճարվել է «Մուրադ Սար» ՍՊԸ-ի հաշվեհամարին։ Վերոհիշյալ հանգամանքը հիմնավորվել է «Դրամարկղային գիրք N 01»-ի 26-րդ, 33-րդ, 47-րդ, 52-րդ, 53-րդ, 56-րդ, 74-րդ, 75-րդ, 95-րդ էջերում առկա գրառումներով, որոնց համաձայն 2009թ. նոյեմբերի 25-ից մինչև 2011թ. սեպտեմբերի 17-ն ընկած ժամանակաշրջանում կատարված գործարքների վերաբերյալ, տարբեր ամսաթվերով կատարվել են համապատասխան գրանցումներ կանխիկ դրամի մուտքերի վերաբերյալ։ Դրամարկղային գրքի համակարգչային տարբերակի 107-րդ և 109-րդ, 309-րդ և 312-րդ, 462-րդ, 74-րդ և 75-րդ, 133-րդ էջերում 2013թ. նոյեմբերի 12-ից 2014թ. օգոստոսի 21-ն ընկած ժամանակահատվածում կատարված գործարքների վերաբերյալ, տարբեր ամսաթվերով կատարվել են համապատասխան գրանցումներ` կանխիկ դրամի մուտքերի վերաբերյալ։ Այդ պատճառով դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված է` 129.624.200 /հարյուր քսանինը միլիոն վեց հարյուր քսանչորս հազար երկու հարյուր/ ՀՀ դրամ գումարի չափով գույքի յուրացման մասով։ Վերլուծելով ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքը` դատարանը գտնում է հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասը պատասխանատվություն է նախատեսում պաշտոնական փաստաթղթեր, դրոշմներ կամ կնիքներ հափշտակելու, ոչնչացնելու, վնասելու կամ թաքցնելու համար, որը կատարվել է շահադիտական դրդումներով կամ անձնական այլ շահագրգռվածությունից ելնելով։ Մեջբերված դրույթի վերլուծությունից երևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմի պարտադիր հատկանիշ է հանդիսանում հանցագործության առարկան` պաշտոնական փաստաթուղթը, դրոշմը, կնիքը։ Պաշտոնական կարող են համարվել նաև մասնավոր անձանց կամ կազմակերպությունների կողմից արվող այն փաստաթղթերը, որոնք իրավաբանական փաստեր են հավաստում, բայց միայն այն դեպքում, երբ ներկայացվում են կոնկրետ գործի լուծման համար։ «Դրամարկղային գործառնությունների մասին» ՀՀ օրենքի 4-րդ հոդվածի համաձայն` «Ստորև բերված հասկացությունները սույն օրենքում օգտագործված են հետևյալ իմաստներով` (…)դրամարկղային գիրք` գրանցամատյան, որում գրանցվում է դրամարկղում կանխիկ դրամի մնացորդը ժամանակաշրջանի սկզբի և վերջի դրությամբ, ինչպես նաև կանխիկ դրամի մուտքը դրամարկղ և ելքը դրամարկղից»։ Փաստորեն` դրամարկղային գիրքը գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող իրավաբանական փաստեր է պարունակում և համարվում է պաշտոնական փաստաթուղթ։ Այսպիսով, գործով ձեռք բերված, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով ապացուցված է նաև ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, շահադիտական դրդումներով և անձնական այլ շահագրգռվածությունից ելնելով պաշտոնական փաստաթղթեր հափշտակելը, նրա այդ արարքը նույնպես ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին: (…) Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող որևէ հանգամանք դատարանը չի արձանագրում։ Վերոգրյալը հաշվի առնելով` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից նվազ խիստ տեսակի` տուգանքի ձևով, քանի որ պատիժներից առավել խիստը կիրառելու հիմքեր առկա չեն։ Բացի այդ` տուգանքի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության կատարման համար Լ.Սողոմոնյանը ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով` առանց գույքի բռնագրավման։ Այդ արարքի համար պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` յուրացման առանձնապես խոշոր չափ է համարվում երեք միլիոն ՀՀ դրամը գերազանցող գումարը, իսկ Լ.Սողոմոնյանի կողմից յուրացվել է այդ գումարից ավելի քան երեսունինն անգամ ավելի մեծ գումար, որից որևէ մաս չի վերականգնվել: (…)» (տե՛ս Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2016 թվականի ապրիլի 7-ի թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 դատավճռի «Դատարանի իրավական վերլուծությունները» վերտառությամբ բաժինը): 6. Սույն որոշման 4-րդ կետի 13-րդ կետում արձանագրված դատահաշվապահական փորձաքննության թիվ 15-0516 եզրակացության համաձայն՝ փորձաքննությունը սկսվել է 2015 թվականի մարտի 2-ին, սակայն 2015 թվականի մարտի 4-ին կասեցվել է, վերսկսվել է միայն 2015 թվականի հունիսի 30-ին, իսկ 2015 թվականի հուլիսի 3-ին՝ ավարտվել է: Փորձաքննությունը կատարել են ՀՀ «Փորձաքննությունների ազգային բյուրո» պետական ոչ առևտրային կազմակերպության տնտեսագիտական և հաշվապահական փուրձաքննությունների բաժնի փորձագետ, բարձրագույն տնտեսագիտական և իրավաբանական կրթությամբ, 29 տարվա աշխատանքային և 5 տարվա փորձագիտական ստաժով, տնտեսագիտական և դատահաշվապահական փորձաքննություններ կատարելու իրավասություն ունեցող Էսթեր Զադոյանը և նույն բաժնի փորձագետի պաշտոնակատար, բարձրագույն տնտեսագիտական կրթությամբ, 2 տարվա փորձագիտական ստաժով, տնտեսագիտական և դատահաշվապահական փորձաքննություններ կատարելու իրավասություն ունեցող Սրբուհի Ազատյանը: Փորձաքննությունն իրականացվել է նախաձեռնողի կողմից տրամադրված բազմաթիվ ու մեծածավալ նյութերի, այդ թվում նաև՝ «Սեյվր» ՍՊԸ-ի վերաբերյալ 2009 թվականից սկսած «Տեղաբաշխված վարկերի և այլ ակտիվների, սեփական ու ներգրավված միջոցների և այլ պարտավորությունների, ինչպես նաև գրավի առարկաների վերաբերյալ» Ձև 2 եռամսյակային հաշվետվությունից 2014 թվականի 3-րդ և 4-րդ եռամսյակների համար ներկայացված տվյալների էլեկտրոնային տարբերակը՝ մեկ սկավառակով, «Սեյվր» ՍՊԸ-ի 2009 թվականից ի վեր կնքված գույքի ապահովագրության վկայագրերի և վճարման անդորրագրերի պատճենները՝ թվով 26 հատ, «Սեյվր» ՍՊԸ-ում առկա մինչև 2015 թվականի հունվարի 1-ը մարված վարկավորման պայմանագրերի, անձնական քարտերի և գրավատոմսերի բնօրինակները՝ թվով 10 թղթապանակներում, 2015 թվականի հունվարի 1-ից մինչև 2015 թվականի մարտի 20-ն ընկած ժամանակահատվածում մարված և 2015 թվականի մարտի 20-ի դրությամբ գործող վարկավորման պայմանագրերի, անձնական քարտերի և գրավատոմսերի պատճենները՝ թվով 31 հատ, «Սեյվր» ՍՊԸ-ի ներգրավված միջոցները հավաստող փոխառության 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ 01 և 2015 թվականի փետրվարի 20-ի թիվ 02 պայմանագրերի, համապատասխան մուտքի օրդերների և դրանից առաջ փոխառության պայմանագրերի հիման վրա կազմված մուտքի օրդերների պատճենները՝ 32 թերթից, «Սեյվր» ՍՊԸ-ի թիվ 1 դրամարկղի գիրքը՝ 100 թերթից, թիվ 3 ընթացիկ դրամարկղի գրքի պատճենը՝ 6 թերթից, «Գրավատուն» թիվ 2 դրամարկղային գրքի համակարգչային տարբերակը՝ 79 թերթից, «Սեյվր» ընկերության 2009 թվականից ի վեր Կենտրոնական բանկի կողմից հաստատված վարկավորման ընդհանուր պայմանագրերի պատճենները՝ 31 թերթից, «Սեյվր» ՍՊԸ-ի կողմից աճուրդի եղանակով 2014 թվականի նոյեմբերի 7-ից ի վեր գրավի առարկայի իրացման փաստաթղթերը՝ թվով 4 հատ, «Սեյվր» ՍՊԸ-ի աշխատանքային պայմանագրերի գրանցամատյանը՝ 100 թերթից և այլն (տե՛ս դատահաշվապահական փորձաքննության թիվ 15-0516 եզրակացությունը): «Փորձաքննությունների ազգային բյուրո» պետական ոչ առևտրային կազմակերպության 2015 թվականի մայիսի 20-ի թիվ 15-0516 գրությամբ ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի պաշտպան Ա.Սիրունյանը տեղեկացվել է, որ թիվ 15134714 քրեական գործով նշանակված դատահաշվապահական փորձաքննությունն իրականացնելու առնչությամբ համապատասխան փաստաթղթեր տրամադրելու համար միջնորդություն է ներկայացվել նախաձեռնողին, և որ հետազոտությունը մեծածավալ է ու բազմաբովանդակ, ուստի փորձաքննության կատարման ժամկետի երկու և ավելի ամիսներ տևողությունը ողջամիտ է (տե՛ս քրեական գործի 5-րդ հատորի 43-րդ էջը): Դատահաշվապահական փորձաքննության թիվ 15-0516 եզրակացությանը պաշտպանության կողմը ծանոթացել է 2015 թվականի հուլիսի 16-ին, նույն օրը պաշտպան Ա.Սիրունյանն իր անհամաձայնության վերաբերյալ գրավոր հայտարարություն է ներկայացրել վարույթն իրականացնող մարմնին, իսկ 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին ներկայացրել է գրավոր միջնորդություն՝ եզրակացությունը կազմած փորձագետներին հարցաքննելու և նոր փորձաքննություն նշանակելու հարցը լուծելու վերաբերյալ: Միջնորդությունը, ի թիվս այլնի, փաստարկվել է նաև նրանով, որ պաշտանության կողմը փորձաքննությանը մասնակից չի դարձվել, փորձաքննության արդյունքներն անարժանահավատ են և այլն (տե՛ս քրեական գործի 5-րդ հատորի 148-149-րդ և 181-183-րդ էջերը): Նախաքննության և Առաջին ատյանի դատարանում կատարված դատաքննության ընթացքում պաշտպանության կողմիը պարբերաբար միջնորդություններ է ներկայացրել՝ դատահաշվապահական նոր փորձաքննություն նշանակելու մասին (միջնորդությունները վերաբերել են ինչպես լրացուցիչ, այնպես էլ կրկնակի և համալիր փորձաքննություններ նշանակելուն), որպիսիք մերժվել են: Ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի պաշտպան Ա.Սիրունյանի կողմից Առաջին ատյանի դատարան ներկայացված՝ ՀՀ «Փորձաքննությունների ազգային բյուրո» պետական ոչ առևտրային կազմակերպության տնօրենի առաջին տեղակալի 2015 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ 15-0516 գրության համաձայն՝ Էսթեր Զադոյանը 1994 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը «Մաթեմատիկա» մասնագիտությամբ՝ ստանալով մաթեմատիկոսի, ուսուցչի որոկավորում, իսկ 2008 թվականին ավարտել է Երևանի Մովսես Խորենացու անվան համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը՝ ստանալով իրավագիտության բակալավրի աստիճան՝ «իրվագիտություն» մասնագիտությամբ: Իսկ Սրբուհի Ազատյանը 2009 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի տնտեսագիտության և կառավարման ֆակուլտետը՝ ստանալով տնտեսագիտության մագիստրոսի աստիճան՝ «Տնտեսագիտություն» մասնագիտությամբ (տե՛ս քրեական գործի 8-րդ հատորի 31-րդ էջը): 7. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի պետի 2016 թվականի փետրվարի 8-ի թիվ 42/1505-16 գրության համաձայն՝ դրան կից Առաջին ատյանի դատարան է ուղարկվել թիվ 15134714 քրեական գործով նշանակված դատահաշվապահական փորձաքննությանը ներկայացված՝ «Սեյվր» ՍՊԸ-ի վերաբերյալ 2009 թվականից սկսած «Տեղաբաշխված վարկերի և այլ ակտիվների, սեփական ու ներգրավված միջոցների և այլ պարտավորությունների, ինչպես նաև գրավի առարկաների վերաբերյալ» Ձև 2 եռամսյակային հաշվետվությունից 2014 թվականի 3-րդ և 4-րդ եռամսյակների համար ներկայացված տվյալների էլեկտրոնային տարբերակը՝ մեկ սկավառակով, «Սեյվր» ՍՊԸ-ի 2009 թվականից ի վեր կնքված գույքի ապահովագրության վկայագրերի և վճարման անդորրագրերի պատճենները՝ թվով 26 հատ, «Սեյվր» ՍՊԸ-ում առկա մինչև 2015 թվականի հունվարի 1-ը մարված վարկավորման պայմանագրերի, անձնական քարտերի և գրավատոմսերի բնօրինակները՝ թվով 10 թղթապանակներում, 2015 թվականի հունվարի 1-ից մինչև 2015 թվականի մարտի 20-ն ընկած ժամանակահատվածում մարված և 2015 թվականի մարտի 20-ի դրությամբ գործող վարկավորման պայմանագրերի, անձնական քարտերի և գրավատոմսերի պատճենները՝ թվով 31 հատ, «Սեյվր» ՍՊԸ-ի ներգրավված միջոցները հավաստող փոխառության 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ 01 և 2015 թվականի փետրվարի 20-ի թիվ 02 պայմանագրերի, համապատասխան մուտքի օրդերների և դրանից առաջ փոխառության պայմանագրերի հիման վրա կազմված մուտքի օրդերների պատճենները՝ 32 թերթից, «Սեյվր» ՍՊԸ-ի թիվ 1 դրամարկղի գիրքը՝ 100 թերթից, թիվ 3 ընթացիկ դրամարկղի գրքի պատճենը՝ 6 թերթից, «Գրավատուն» թիվ 2 դրամարկղային գրքի համակարգչային տարբերակը՝ 79 թերթից, «Սեյվր» ընկերության 2009 թվականից ի վեր Կենտրոնական բանկի կողմից հաստատված վարկավորման ընդհանուր պայմանագրերի պատճենները՝ 31 թերթից, «Սեյվր» ՍՊԸ-ի կողմից աճուրդի եղանակով 2014 թվականի նոյեմբերի 7-ից ի վեր գրավի առարկայի իրացման փաստաթղթերը՝ թվով 4 հատ, «Սեյվր» ՍՊԸ-ի աշխատանքային պայմանագրերի գրանցամատյանը՝ 100 թերթից և այլն (տե՛ս քրեական գործի 8-րդ հատորի 70-71-րդ էջերը), որոնք այդպես էլ քրեական գործին փաստացի չեն կցվել, ամեն դեպքում, Վերաքննիչ դատարան չեն ներկայացվել: Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Վերաքննիչ բողոքները քննվում են հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով. 8. Մեղադրող Ա.Մանուկյանն իր վերաքննիչ բողոքում փաստարկել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ է տրվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ՝ խախտվել են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների պահանջները, ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանն անհիմն ազատվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի համար քրեական պատասխանատվությունից, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի համար՝ նրա նկատմամբ նշանակվել է ակնհայտ մեղմ և անարդարացի պատիժ: Ի հիմնավորումն իր վերոշարադրյալ փաստարկների՝ բողոքի հեղինակը մասնավորապես նշել է, որ ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի՝ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաստատված միևնույն արարքը ոտնձգել է երկու առանձին օբյեկտների՝ սեփականության և տնտեսական գործունեության դեմ, դրա արդյունքում առաջացել են տարբեր հետևանքներ, այդ թվում՝ «Սեյվր» սահամանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության դրամական միջոցների բացակայության և գործունեության ժամանակավոր կազմալուծման։ Ըստ բողոքի հեղինակի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունը կբացակայեր այն դեպքում, երբ «Սեյվր» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունն ունենար, օրինակ, տարեկան մեկ միլիարդ ՀՀ դրամի շրջանառություն և շուրջ 160 կամ 130 միլիոն ՀՀ դրամի պակասորդը չկազմալուծեր ընկերության գործունեությունը կամ էապես չազդեր դրա վրա: Մինչդեռ, տվյալ դեպքում հափշտակվել է Ընկերությունում այդ պահին առկա ամբողջ գումարը, ինչի արդյունքում Ընկերության աշխատանքը ժամանակավորապես դադարել է: Միևնույն ժամանակ, գործով ապացույցները կասկած չեն հարուցում ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի մոտ նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանք կատարելու դիտավորության վերաբերյալ, քանի որ Ս.Մարդոյանին նա բացահայտ հայտարարել է, որ կհափշտակի Ընկերության գումարները, ապա սկսել է հափշտակության նպատակով կուտակել Ընկերության դրամական միջոցները և ապօրինաբար տիրացել է դրանց: Այդ ամենն ուղղակիորեն հանգեցրել է Ընկերության գործունեության կազմալուծմանը, քանի որ այլ դրամական միջոցներ ու եկամուտներ Ընկերությունը չի ունեցել: ՈՒստի պետք է հաստատված համարել ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի մոտ ոչ միայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ, այլ նաև 214-րդ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարքների կատարմանն ուղղված նախնական դիտավորության առկայությունը: Վկայակոչելով դատավճռի «Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները» վերտառությամբ բաժում (տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը) արձանագրվածը՝ բողոքի հեղինակը նշել է, Առաջին ատյանի դատարանն ըստ էության համաձայնել է այն մտքի հետ, որ Լ.Սողոմոնյանը հափշտակել է Ընկերությունում տվյալ պահին առկա ամբողջ գումարը, ինչից ուղղակիորեն բխում է մյուս հետևանքը՝ Ընկերության գործունեության ժամանակավոր կազմալուծումը: Ինչ վերաբերում է ծանր հետևանքների առաջացմանը, ապա այդ որակման համար մեղադրանքի կողմը հիմք է ընդունել առանձնապես խոշոր չափերի դրամական միջոցների հափշտակությունը, ինչը լրացուցիչ մեկնաբանության կարիք չունի: Ըստ բողոքի հեղինակի՝ ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում արդարացնելու մասով բողոքարկված դատավճիռը պատճառաբանված չէ, Առաջին ատյանի դատարանը միայն ընդհանրական ձևակերպումներ է տվել նշված հոդվածով առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված չլինելու վերաբերյալ, և չի պատճառաբանել, թե կոնկրետ ինչ հանգամանքներ են մնացել չբացահայտված կամ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի որ տարրն է բացակայում Լ.Սողոմոնյանի արարքում: Մեջբերելով դատավճռի «Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները» վերտառությամբ բաժում արձանագրված. «(...) յուրացման բացահայտմանը խոչընդոտելու` անձնական շահագրգռվածությունից ելնելով, 2014թ. սեպտեմբերին, Լ.Սողոմոնյանը «Սեյվր» ՍՊԸ-ի տարածքից հափշտակել է կարևոր հաշվապահական փաստաթղթեր (...)» ձևակերպումը՝ բողոքի հեղինակը փաստարկել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը դրանով համաձայնել է, որ Լ.Սողոմոնյանը փաստաթղթերի հափշտակությունը կատարել է իր կողմից կատարված յուրացումը թաքցնելու նպատակով, սակայն այդ հանգամանքը չի դիտել՝ որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք, և այն չի գնահատել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս: Մինչդեռ, հանցանքն այլ հանցագործությունը թաքցնելու կամ դրա կատարումը հեշտացնելու նպատակով կատարելը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի 7-րդ կետով՝ որպես պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք: Արդյունքում, խնդրել է ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նշանակված պատժի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքով նրան արդարացնելու մասով բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանին մեղավոր ճանաչել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նրան դատապարտել ազատազրկման՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` ազատազրկման՝ 1(մեկ) տարի 4 (չորս) ամիս ժամկետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 4-րդ մասի կիրառմամբ՝ նշված պատիժները ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նշանակած 7 (յոթ) տարի ժամկետով ազատազրկմանը մասնակիորեն գումարելու միջոցով, ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանին դատապարտել ազատազրկման 9 (ինը) տարի ժամկետով՝ հաշվակցելով կալանքի տակ գտնվելու ժամանակահատվածը։ 9. Տուժող Սերգեյ Մարդոյանի ներկայացուցիչ Հ.Անանյանն իր վերաքննիչ բողոքում փաստարկել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը մասնակիորեն հիմնավորված և պատճառաբանված չէ, այդ դատական ակտով թույլ են տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումներ, ինչը հանգեցրել է դատական սխալի: Ի հիմնավորումն իր վերոշարադրյալ փաստարկի՝ բողոքի հեղինակը, մեջբերելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի դրույթները և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ Ֆ.Գալստյանի, ինչպես նաև Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի վերաբերյալ որոշումներում արձանագրված իրավական դիրքորոշումները, նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը չի պատճառաբանել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածով Լ.Սողոմոնյանին արդարացնելն ու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նրա նկատմամբ 500.000 ՀՀ դրամ տուգանք պատիժ նշանակելը: Մասնավորապես, ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանին մեղավոր ճանաչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 324-րդ հոդվածի 3-րդ մասով՝ Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է չպատճառաբանված հետևության առ այն, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում ապացույցներ ձեռք չեն բերվել, այդպիսիք չեն հետազոտվել, հետևաբար՝ նշված մեղադրանքում նրան անհրաժեշտ է արդարացնել ապացույցների անբավարարության հիմքով: Մինչդեռ, չի պատճառաբանել, թե նշված մեղադրանքի մասով կոնկրետ ինչպիսի՞ հանգամանքներ չեն պարզվել կամ չեն հիմնավորվել, որ պետք է հիմնավորվեին, չի պատճառաբանել նշված հանցատեսակի մասով քրեական գործում առկա այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ, անթույլատրելի կամ ոչ վերաբերելի լինելու իր փաստարկները։ Տվյալ դեպքում՝ անառարկելի է, որ ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանն իրավաբանորեն և փաստացի հանդիսացել է առևտրային կազմակերպության գործադիր մարմնի ղեկավարն ու գանձապահը, ունեցել է ընկերության նյութական միջոցներն ու փաստաթղթերը պահպանելու և տնօրինելու լիազորություններ՝ ի շահ կազմակերպության, սակայն հաստատված փաստ է ճանաչվել, որ նա հափշտակել է ընկերությանը պատկանող և լիազորությունների շրջանակներում՝ իր տիրապետության տակ գտնվող ինչպես փաստաթղթերը, այնպես էլ շուրջ 130 միլիոն դրամ գումարը, որը կազմում է ընկերության ակտիվների շուրջ 60 տոկոսը, և հանգեցրել է ընկերության գործունեության անհնարինության, խաթարել է դրա բնականոն աշխատանքը և առաջացրել է լուծարման բոլոր պայմանները: Միևնույն ժամանակ, Առաջին ատյանի դատարանը նաև հանգել է հակասական հետևությունների, մասնավորապես՝ «Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները» վերտառությամբ բաժում դիտարկել է, որ Լ.Սողոմոնյանը՝ որպես տնօրենի, ընկերության կանոնադրությամբ, ինչպես նաև «Սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունների մասին» ՀՀ օրենքով և համապատասխան այլ իրավական ակտերով լիազորված է եղել ղեկավարել Ընկերության ընթացիկ գործունեությունը, առանց լիազորագրի գործել ընկերության անունից, տնօրինել Ընկերության գույքն ու ֆինանսական միջոցները, կնքել պայմանագրեր և այլն։ 2009 թվականի մայիսի 2-ից համատեղությամբ կատարել է նաև ընկերության գանձապահի պարտականություններն ու «Դրամարկղային գործառնությունների մասին» ՀՀ օրենքի և այլ ենթաօրենսդրական ակտերի համաձայն` լիազորված է եղել տնօրինել դրամարկղը, իրականացնել կանխիկ դրամի ընդունում /մուտքագրում/ ընկերության դրամարկղ և բացթողում /ելքագրում/ դրամարկղից: Մինչդեռ, «Դատարանի իրավական վերլուծությունները» վերտառությամբ բաժնում նշել է, որ Լ.Սողոմոնյանի մեղադրանքի մյուս մասը կազմող հիմնավորող ապացույցներ դատարանին չեն ներկայացվել, չեն հետազոտվել և չի հիմնավորվել, որ իր կարգադրիչ կամ այլ լիազորություններն այդ կազմակերպության շահերին հակառակ և իր կամ ուրիշ անձանց օգտին օգտագործելու կամ առավելություններ ձեռք բերելու կամ այլ անձանց վնաս պատճառելու նպատակով օգտագործելով, որի արդյունքում անձանց, կազմակերպություններին կամ պետության իրավունքներին ու օրինական շահերին էական վնաս է պատճառվել և դրա հետևանքով ծանր հետևանքներ են առաջացել: Բողոքի հեղինակի գնահատմամբ՝ Առաջին ատյանի դատարանը կասկածի տակ չի դրել Լ.Սողոմոնյանին առաջադրված մեղադրանքների իրավաբանական որակման խնդիրը, այլ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նրան արդարացրել է ապացույցների անբավարարության, տվյալ հանցագործությանը նրա մասնակցությունն ապացուցված չլինելու հիմքով: Միևնույն ժամանակ, ներկայացնելով հանցանքների իրական և իդեալական համակցությունների վերաբերյալ իր վերլուծություններն ու դատողությունները՝ բողոքի հեղինակը նշել է, որ Լ.Սողոմոնյանը միաժամանակ ոտնձգել է երեք օբյեկտների դեմ, այդ թվում՝ սեփականության դեմ, որի քրեաիրավական պաշտպանությունն իրականացվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի դրույթներով, տնտեսական գործունեության դեմ, որի պաշտպանությունն իրականացվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի դրույթներով, և կառավարման կարգի հետ կապված հասարակական հարաբերությունների դեմ, որի քրեաիրավական պաշտպանությունն իրականացվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածով: Ուստի, նյութական միջոցների յուրացումը չի հանդիսանում մյուս երկու արարքների կոնկրետ դրսևորումը, և չի կարող այդպիսին լինել, որպիսի պայմաններում՝ Լ.Սողոմոնյանի գործողությունները հանցանքների համակցությամբ որակելը անվերապահորեն ճիշտ է ու անվիճելի։ Վկայակոչելով ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքի բացակայության և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով պատժի տեսակի ու չափի ընտրության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի արձանագրումները՝ բողոքի հեղինակը նաև նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանն անտեսել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի 7-րդ կետով նախատեսված՝ պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքը, և որ 500.000 ՀՀ դրամի չափով տուգանք պատժի նշանակումը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները, քանի որ գործի առանձնահատկությունները, հափշտակված գումարի չափը, որևէ գումար չվերականգնելը, մեղադրանքը չընդունելն ու Լ.Սողոմոնյանի անվամբ գրանցված գույքերի բացակայությունն առնվազն համոզմունք են ձևավորում, որ այդ պատիժը չի ծառայելու իր նպատակին՝ մնալու է թղթի վրա ու ամբաստանյալի համար որևէ հետևանք չի առաջացնելու, ուստի այն ակնհայտ մեղմ է և անարդարացի ։ Արդյունքում, խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը մասնակիորեն բեկանել և փոփոխել՝ ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտել 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկման, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նրան դատապարտել 1 (մեկ) տարի 4 (չորս) ամիս ժամկետով ազատազրկման, և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 4-րդ մասի կիրառմամբ՝ նշված պատիժները ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նշանակված 7 (յոթ) տարի ժամկետով ազատազրկմանը մասնակիորեն գումարելու միջոցով վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում 10 (տասը) տարի ժամկետով՝ հաշվակցելով կալանքի տակ գտնվելու ժամանակահատվածը։ 10. Ամբաստանյալ Լևոն Սողոմոնյանի պաշտպան Ա.Սիրունյանն իր վերաքննիչ բողոքում, շարադրելով գործի դատավարական նախապատմությունը, բողոքարկվող դատական ակտում հաստատված համարված հանգամանքները և դրանց հիմքում դրված ապացույցները, փաստարկել է, որ ապացույցների թույլատրելիության և գնահատման հարցում Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, մասնավորապես՝ հափշտակության մասով Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ մասի խախտմամբ, հիմնված են ենթադրությունների վրա, դատաքննությունն ամբողջությամբ իրականացվել է անմեղության կանխավարկածի խախտմամբ, և որ գումարի ու գույքի բացակայությունը, այլ ոչ թե՝ հափշտակությունը, հետևում է միայն «Սեյվր» ՍՊԸ-ի նոր ղեկավարության 2014 թվականի սեպտեմբերի 24-ի «այցելության» արձանագրությունից ու փորձագետի եզրակացությունից, որոնք անթույլատրելի ապացույցներ են: Ի հիմնավորումն իր վերոնշյալ փաստարկների՝ բողոքի հեղինակը մասնավորապես նշել է, որ Ընկերության նոր ղեկավարության 2014 թվականի սեպտեմբերի 24-ի արձանագրությունը և դրան կցված տեսագրությունն անթույլատրելի ապացույցներ են, քանի որ ձեռք են բերվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի պահանջների խախտմամբ: Մասնավորապես, Լ.Սողոմոնյանի կողմից հափշտակություն կատարելու վերաբերյալ քրեական գործը հարուցվել է այդ այցելությունից 1 ամիս 3 օր առաջ՝ 2014 թվականի օգոստոսի 21-ին, գործը գտնվել է քննիչի վարույթում և, նրանից բացի, ապացույցներ ձեռք բերելու, այն էլ՝ ակտիվ գործողություններ կատարելով ու դեպքի վայրը զննելով, իրավունք չուներ: Ընկերության նոր ղեկավարությունը գործնականում կատարել է ստուգում կամ շինության զննում կամ խուզարկություն, որի իրավասությունը չի ունեցել: Կատարվածը ոչ այլ ինչ է, քան դասական քննչական գործողություն, որը կատարվել է քրեական գործի նախաքննության օրոք, սակայն քննիչի փոխարեն կատարել է Ընկերության նոր ղեկավարությունը։ Փորձագետի եզրակացությունը, որը պակասորդ բառը պարունակող միակ ապացույցն է, անթույլատրելի է, քանի որ փորձաքննության կատարմանը պաշտպանության կողմը մասնակից չի դարձվել: Փորձաքննությանը մասնակցելու համար պաշտպանը ներկայացել է փորձագիտական հիմնարկ, սակայն փորձաքննությունը եղել է կասեցված, այն վերսկսվել է 2015 թվականի հունիսի 30-ին, և վեց տարի գործող, խոշոր շրջանառություն ու եկամուտներ ունեցող ընկերության հաշվապահական փորձաքննությունը տևել է օրացուցային հինգ օր՝ 2015 թվականի մարտի 2-ից մինչև մարտի 4-ը և նույն թվականի հունիսի 30-ից մինչև հուլիսի 3-ը, իսկ իրականում՝ այն տևել է ընդամենը երեք օր՝ 2015 թվականի հունիսի 30-ից մինչև հուլիսի 3-ը, քանի որ 2015 թվականի մարտի 2-ին ստանալով քննիչի որոշումը՝ փորձագետը գտել է, որ ներկայացված նյութերը թերի են, և փորձաքննության կատարումն այդ հիմքով կասեցրել է։ Ընդ որում, 2015 թվականի հունիսի 30-ից մինչև հուլիսի 3-ն ընկած ժամանակահատվածում փորձագետը ոչ միայն «հաջողացրել» է կատարել վեց տարվա գործունեության փորձաքննություն, այլև՝ կազմել 40 էջից բաղկացած եզրակացություն։ Միևնույն ժամանակ, փորձաքննությունն ընդգրկել է մինչև 2014 թվականի սեպտեմբեր ամիսն ընկած ժամանակահատվածը, մինչդեռ Ընկերությունը գործում է մինչ այժմ, ինչն իրենից ներկայացնում է կանխակալ մոտեցում՝ նախկին տնօրեն Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ։ Եզրակացության մեջ փորձաքննության ավարտի օր է նշվել 2015 թվականի հուլիսի 3-ը, փորձագետն արձանագրել է 161.908.385 դրամի չափով պակասորդ, սակայն անհասկանալի է, թե այդ պակասորդը որ օրվա դրությամբ է արձանագրվել։ Փորձագետի եզրակացությունը նաև լի է քննության համար նոր և ուշագրավ տեղեկություններով, որպիսի օրինակ է այն, որ դրամարկղի վարումը մինչև 2015 թվականի հունվարի 12-ն իրականացրել է Լ.Սողոմոնյանը, մինչդեռ ակնհայտ է, որ 2014 թվականի սեպտեմբերին ազատվելով պաշտոնից՝ նա Ընկերությունում չի եղել ու որևէ գործառույթ չի իրականացրել: Փորձագետն ըստ տարիների արձանագրել է տարբեր չափերի պակասորդներ, մինչդեռ Կենտրոնական բանկն իր պարբերական և մասնագիտացված ստուգումներով նման բան չի արձանագրել, այդպիսիք չեն արձանագրվել նաև Ընկերության տարեկան ժողովներում։ Երեք օրում վեց տարվա գործունեություն գնահատելը, ծավալուն հաշվարկներ կատարելն ու քառասուն էջից բաղկացած եզրակացություն կազմելն ինքնին կասկած է հարուցում, որի առումով պատահականություն չէ այն, որ պաշտպանության կողմի մասնակցության անհրաժեշտության մասին քաջատեղյակ փորձագետը փորձաքննությունը կատարել է առանց պաշտպանության կողմի։ Պատահական չէ նաև, որ գործի նյութերին ծանոթ փորձագետ տնտեսագետները Լ.Սողոմոնյանին մինչեւ 2015 թվականի հունվարի 12-ը դիտարկել են գանձապահ: Բողոքի հեղինակը նաև նշել է, որ փորձագետի եզրակացությունը չի պարունակում կիրառված մեթոդների մասին նշումներ, փորձաքննության ընթացքում չեն օգտագործվել հարկային ծառայությունում գտնվող նյութերը, այդ թվում՝ նախկին դրամարկղի գրքերը և այլն։ Եզրակացության մեջ նշվածի համաձայն՝ փորձագետն օգտագործել է մի շարք նյութեր, այդ թվում՝ 50 թերթից բաղկացած վարկային գրանցամատյաններ, դրամարկղային գրքի համակարգչային տարբերակը՝ 79 թերթից, աշխատանքային պայմանագրերի գրանցամատյանը՝ 100 թերթից, «Սեյվր» ՍՊԸ-ի եռամսյակային հաշվետվությունները՝ 44 թերթից, որպիսիք քրեական գործում առկա չեն, ինչը պարզվել է գործի նյութերի հրապարակման արդյունքում։ Վարկային գրանցամատյանները, աշխատանքային պայմանագրերի գրանցամատյանը և եռամսյակային հաշվետվություններն ընդհանրապես գործով չեն անցնում, իսկ դրամարկղային գրքի համակարգչային տարբերակը պետք է լիներ գործում, սակայն անհայտ պատճառով բացակայում է։ Ընդ որում, նշված դրամարկղային գրքի համակարգչային տարբերակը գործում հայտնվել է քննիչի կողմից համակարգչից արտատպում կատարելու միջոցով, որպիսի քննչական գործողություն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը չի նախատեսում։ Միևնույն ժամանակ, գործում առկա են միայն Ընկերության ամսեկան հաշվետվությունները, իսկ եռամսյակային հաշվետվություններ չկան։ Ի թիվս այլ հետևությունների` փորձագետն արձանագրել է 161.908.385 դրամի պակասորդ, որից 135.210.000 դրամը կազմում է 2014 թվականի սեպտեմբերի 1-ի դրությամբ Ընկերությունում առկա կանխիկ գումարը, 2.356.000 դրամը՝ 2014 թվականի հուլիսի 1֊-ի դրությամբ բանկային հաշիվներում առկա գումարը, որը հասկանալի չէ՝ ներառված է 135 մլն. դրամի մեջ, թե՝ ոչ, իսկ 32.584.185 դրամը հանդիսանում է «ԱՔՍՈՆ» բորսայի միջոցով գրավի առարկաներ իրացնելու արդյունքում գոյացած գումարը, որն իբրև թե Ընկերություն չի մուտքագրվել։ Ամեն դեպքում, նշված երեք մեծությունների հանրագումարը կազմում է ոչ թե 161.908.385, այլ՝ 170.150.185 դրամ։ Եթե ընդունենք, որ նշված 2.356.000 դրամը 135.210.000 դրամի մասն է, ապա միևնույնն է 135.210.000-ին գումարելով 32.584.185 դարձյալ 161.908.385 չի ստացվում։ Բացի այդ, Լ.Սողոմոնյանին առաջադրված մեղադրանքի ծավալի 1.000.000 դրամը լրացվել է փորձագետի նախաքննական ցուցմունքով, ինչն արգելված է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 114-րդ հոդվածով։ Դրա հետ մեկտեղ, փորձագետը, պակասորդի գումարի մեջ ներառել է բանկային հաշիվներում առկա գումարի պակասորդը, այն դեպքում, երբ Ընկերության բանկային հաշիվների ու դրանց շարժի մասին որևէ փաստաթուղթ քննիչը փորձագետին չի տրամադրել ու նման փաստաթղթեր փորձագետը քննիչին չի վերադարձրել: Նույնը վերաբերում է նաև գրավի առարկաները վաճառելուց գոյացած գումարների պակասորդին։ Փորձագետը հանգել է այն հետևության, որ գրավի առարկաների վաճառքից գոյացած 32.584.185 դրամը հափշտակվել է: Այդ հետևության հիմքում դրվել է «ԱՔՍՈՆ» բորսայի փաստաթղթերի ուսումնասիրության արդյունքը, իսկ հիմնավորումն այն է, որ «ԱՔՍՈՆ» բորսայում վաճառվել են նշված գումարի ապրանքներ, բանկային հաշիվներում և դրամարկղի գրքում (համակարգչում) նման գումարի մուտքերը բացակայում են, ուստի գումարը պետք է համարվի չմուտքագրված, այսինքն՝ հափշտակված։ Փորձագետի այդ հետևությունն առնվազն զարմանալի է, քանի որ «ԱՔՍՈՆ» բորսայի կողմից քննությանը տրամադրվել են միայն աճուրդի փաստաթղթերը, համաձայն որոնց՝ կայացել է աճուրդ, այս կամ այն ապրանքը վաճառվել է այս կամ այն գնով, սակայն առկա չէ որևէ փաստաթուղթ առ այն, որ աճուրդում հաղթած անձը գույքի արժեքը կանխիկ կամ փոխանցումով վճարել է, և հատկապես՝ Լ.Սողոմոնյանին։ Փորձագետ Է.Զադոյանն այդ հանգամանքն ըստ էության հաստատել է՝ նշելով, որ աճուրդից հետո գնորդների կողմից գումար վճարելու փաստը հաստատող փաստաթղթեր իրականում չի տեսել, միաժամանակ ենթադրություն անելով. «ինչպես կարող է լինել, որ աճուրդ լինի ու գումար չվճարեն»: Ընդ որում, գումարը «Սեյվր» ՍՊԸ չմուտքագրելու փաստը փորձագետը հաստատված է համարել նրանով, որ բանկային հաշիվներում այդ գումարը չկա ու դա այն դեպքում, երբ բանկային փաստաթղթեր նրան քննիչի կողմից չեն տրամադրվել, դրամարկղում այդ գումարը չկա ու դա այն դեպքում, երբ դրամակղի գիրք փորձագետը չի ուսումնասիրել, քանի որ այն չկա ու նաև դրա համար է Լ.Սողոմոնյանը մեղադրվում: Գործից բացակայող փաստաթղթերի հիման վրա հետևություններ անելու վերաբերյալ պաշտպանության կողմի հարցին փորձագետ Է.Զադոյանը դատաքննության ընթացքում բառացիորեն պատասխանել է. «որ գրել եմ, ուրեմն փաստաթղթերը եղել են»։ Արդյունքում՝ ստացվում է, որ քննիչը համապատասխան փաստաթղթեր ձեռք չի բերել, դրանք փորձագետին չի տրամադրել, քրեական գործից փաստաթղթերը բացակայում են, Առաջին ատյանի դատարանի կողմից այդ հանգամանքն արձանագրվել է, սակայն փորձագետ Է.Զադոյանի ասելով՝ գոյություն չունեցող փաստաթղթերը նա տեսել է, ուստի այդ հանգամանքը պետք է մեկնաբանվի ի վնաս մեղադրյալի: Բողոքի հեղինակը նաև նշել է, որ պատահական չի համարում քրեական գործից՝ 3-րդ հատորի 276-րդ թերթից սկսած, դրամարկղի գրքին փոխարինող 79 թերթից բացկացած արտատպման բացակայությունը, քանի որ դրանում կա այն, ինչը փորձագետը կամ չի տեսել, կամ՝ չի ցանկացել տեսնել: Մասնավորապես, եզրակացության մեջ փորձագետը շարադրել է գրավի առարկաների իրացման օրերն ու համեմատելով դրամարկղի գրքի համակարգչային տարբերակի հետ, արձանագրել է, որ գումարի մուտք չկա։ Իրականում, ըստ եզրակացության 33-րդ էջի աղյուսակի, 2009 թվականի նոյեմբերի 25-ին 16.000 դրամով իրացվել է գրավի առարկա և նույն օրով առկա է դրամարկղի մուտք՝ 15.520 դրամի չափովՙ: Իսկ 16.000 դրամի մուտք չէր կարող լինել, քանի որ վաճառքի գնի երեք տոկոսը բորսայի միջնորդավճարն է, որը տվյալ դեպքում կազմում է հենց 480 դրամ։ Մեկ այլ դեպքում՝ 2009 թվականի դեկտեմբերի 29-ին, 453.200 դրամով իրացվել է գրավի առարկա, նույն օրով առկա է դրամարկղի մուտք՝ 440.000 դրամի չափով։ 453.200 դրամի մուտք լինել չէր կարող, քանի որ 13.200 դրամը կազմել է բորսայի միջնորդավճարը: Ավելին, փորձագետը չի ցանկացել նկատի ունենալ կամ չի պատկերացրել, որ պարտադիր չէ գումարի մուտքը հենց վաճառքի օրով։ Օրինակ, 2014 թվականի փետրվարի 13-ին 465.000 դրամով իրացվել է գրավի առարկա, այդ օրով գումարի մուտք չկա, այն վճարվել է աճուրդից չորս օր անց՝ 2014 թվականի փետրվարի 17-ին: Մեկ այլ դեպքում՝ 2014 թվականի մայիսի 5-ին 5.330.000 դրամով իրացվել է գրավի առարկա, գումարը վճարվել է 2014 թվականի մայիսի 6-ին: Փաստարկելով, որ փորձագետի կողմից ոչ հստակ հաշվարկներ կատարված լինելու պատճառով անհրաժեշտություն է առաջացել նրան երեք անգամ հարցաքննելու, բողոքի հեղինակը նաև նշել է, որ փորձագետը, համադրելով իրեն չտրամադրված բանկային հաշիվների շարժի և 2014 թվականի սեպտեմբերի 1-ի դրությամբ կանխիկ գումարի մնացորդի վերաբերյալ փաստաթղթերը, 2015 թվականի ամռանը եզրակացություն է տվել պակասորդի չափի մասին, չնշելով թե պակասորդը որ օրվա դրությամբ է արձանագրել: Մասնավորապես, Լ.Սողոմոնյանի կողմից վերջին հաշվետվությունը տալու օրվա՝ 2014 թվականի սեպտեմբերի 1-ի, Ընկերության նոր տնօրեն նշանակվելու օրվա՝ 2014 թվականի սեպտեմբերի 18-ի, Ընկերության նոր ղեկավարության կողմից գույքագրում կատարելու օրվա՝ 2014 թվականի սեպտեմբերի 24-ի, թե՝ փորձաքննությունը սկսելու կամ ավարտելու օրվա դրությամբ: Առաջին ատյանի դատարանում հարցաքննվելիս՝ փորձագետը, սկզբում նշել է, որ պակասորդի հաշվարկները կատարվել են 2015 թվականի մարտ ամսվա դրությամբ, սակայն մեղադրանքի կողմի լրացուցիչ հարցերի արդյունքում, քանի որ 2015 թվականի մարտ ամիսը մեղադրանքի կողմին ձեռնտու չի եղել, նշել է, որ կարող է և պակասորդը հաշվարկվել է 2014 թվականի սեպտեմբերի դրությամբ։ Ըստ բողոքի հեղինակի՝ եթե պակասորդի հաշվարկ կատարվի 2014 թվականի աշնան, սեպտեմբեր ամսվա կամ կոնկրետ Լ.Սողոմոնյանի պաշտոնավարման վերջին օրվա դյությամբ, ապա այն իր հերթին կվկայի փորձագետի հետևությունների սխալ լինելու մասին։ Մասնավորապես, փորձագետի բոլոր հաշվարկներն ու հետևությունները հիմնված են նրա վրա, որ հիմնականում որպես ելակետ ընդունված օրը՝ 2014 թվականի սեպտեմբերի 1-ին, Ընկերությունում եղել է 135.210.000 դրամ, որն այժմ չկա, ուստի այն պակասորդ է։ Սակայն, փորձագետն ընդհանրապես հաշվի չի առել, որ 2014 թվականի սեպտեմբերի 1-ից մինչեւ 2014 թվականի սեպտեմբերի 18-ն Ընկերությունն աշխատել է, Լ.Սողոմոնյանը պաշտոնավարել է ու նշված գումարից կատարել է օրինական ծախսեր։ Օրինակ, 2014 թվականի սեպտեմբերի 18-ին՝ իր վերջին աշխատանքային օրը, Լ.Սողոմոնյանն ընկերության միջոցներից 700.000 դրամի վճարում է կատարել անշարժ գույքի վարձակալության համար։ Ընդ որում, դա միակ ծախսը չէ, փորձագետն ընդհանրապես որևէ ծախս հաշվի չի առել: Ամփոփելով իր հիմնավորումներն ու դատողությունները՝ բողոքի հեղինակը պնդել է, որ վերոնշյալ փորձագիտական եզրակացությունը հիմնավորված չէ, այն կասկած է հարուցում նաև այն պատճառով, որ կատարվել է ընդամենը երեք օրում, պաշտպանության կողմը փորձաքննության կատարմանը մասնակից չի դարձվել, փորձագետը հարցաքննության ընթացքում բազմաթիվ «կարողա»-ով հետևություններ է արել, որպես հաշվապահական փաստաթուղթ հետազոտել է հաշվապահական փաստաթուղթ չհանդիսացող Ս.Մարդոյանի անձնական գրառումների տետրը, և որ փորձագետը մասնագիտությամբ մաթեմատիկայի ուսուցիչ է: Ըստ բողոքի հեղինակի՝ խախտվել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 85-րդ հոդվածի 1-ին և 4-րդ մասերի, 114-րդ հոդվածի 2-րդ մասի, 247-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի պահանջները: Ի հիմնավորումն իր վերոնշյալ փաստարկների՝ բողոքի հեղինակը նաև վկայակոչել է փորձագիտական եզրակացության առնչությամբ պաշտպանության կողմի միջնորդություններն առաջին ատյանի դատարանի կողմից մերժված լինելու հանգամանքը, միևնույն ժամանակ փաստարկելով, որ դատավճիռ կայացնելիս՝ Առաջին ատյանի դատարանն ինքն է կասկածի տակ դրել այդ եզրակացությունը՝ արձանագրելով, որ փորձագետը սխալ հաշվարկ է կատարել, և գործի կարևոր դրվագներից մեկով՝ բորսայից ստացված գումարների մասով, ԼՍողոմոնյանի գործողությունները եղել են օրինական, իսկ վնասը կազմել է ոչ թե 161.935.865 դրամ, այլ՝ 129.624.200 դրամ։ Նշվածը հանգամանքը դիտարկելով որպես մեղադրական դատավճռի հիմքում մասնակի կասկած հարուցող, մասնակի սխալ և մասնակի անթույլատրելի փորձագիտական եզրակացության օգտագործման փաստ՝ բողոքի հեղինակը նաև իր տարակուսանքն է հայտնել առ այն, որ Առաջին ատյանի դատարանը ոչ միայն արձանագրել է փորձագետի սխալ հաշվարկն ու դրա պատճառները («փաստաթղթերը թերի ուսումնասիրելը, այլ կերպ ասած՝ գիտելիքների պակասը»), այլ՝ այն գնահատել է որպես ապացույց: Արդյունքում՝ գտնելով, որ գործով դատահաշվապահական փորձաքննության թիվ 15-0516 եզրակացությունն ակնհայտորեն կազմվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի կանոնների հնարավոր բոլոր խախտումներով, և համաձայն ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի 3-րդ մասի՝ չի կարող դրվել դատավճռի հիմքում, բողոքի հեղինակը խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանել և ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանին արդարացնել։ Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. 11. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` «Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը ներկայացվում են բացառապես վերաքննիչ բողոքում, և դրանք չեն կարող փոփոխվել և լրացվել գործի դատական քննության ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում»: Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն որոշման 8-10-րդ կետում շարադրված վերաքննիչ բողոքների հիմքերն ու հիմնավորումները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրող Ա.Մանուկյանի և տուժող Ս.Մարդոյանի ներկայացուցիչ Հ.Անանյանի վերաքննիչ բողոքների հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում նախ պետք է պատասխանել այն հարցին, թե պատճառաբանված և հիմնավորված է արդյոք ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի անմեղությունը ճանաչելու և հռչակելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը, որի դրական պատասխանի, ինչպես նաև ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի պաշտպան Ա.Սիրունյանի վերաքննիչ բողոքում ներկայացված փաստարկների հերքման դեպքում միյան իրավական արժեք կունենա մեղադրողի և տուժողի ներկայացուցչի կողմից բարձրացված մյուս հարցերին անդրադառնալը, քանի որ վերջիններս ըստ էության վերաբերում են պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվող հանգամանքներին և պատժի արդարացիությանը: 11. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի օրինական և հիմնավորված։ (…) 3. Դատարանի դատավճիռը հիմնավորված է, եթե` 1) դրա հետևությունները հիմնված են միայն դատաքննության ժամանակ հետազոտված ապացույցների վրա. 2) այդ ապացույցները բավարար են մեղադրանքը գնահատելու համար. 3) դատարանի կողմից հաստատված ճանաչված հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին։ 4. Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված։ Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները»։ Մեջբերված դրույթները ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել Ֆ.Գալստյանի գործով որոշման մեջ՝ իրավական դիրքորոշում ձևավորելով առ այն, որ. «(...) Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար։ (...) Պատճառաբանված որոշման բացակայությունն արդեն իսկ օբյեկտիվորեն սահմանափակում է վերադաս դատական ատյանի հնարավորությունը` լիարժեք դատական ստուգման ենթարկելու բողոքարկվող դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը և կայացնելու արդարացի որոշում, հետևաբար դատական ակտի չպատճառաբանված լինելը հանգեցնում է քրեական դատավարության կարևորագույն սկզբունքներից մեկի` ՀՀ Սահմանադրությամբ և քրեադատավարական օրենքով երաշխավորված արդար դատական քննության իրավունքի խախտման։ (...) Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր մի շարք որոշումներում` ներպետական դատարանների կողմից կայացված որոշումների չպատճառաբանվածությունը կամ ոչ բավարար պատճառաբանվածությունը դիտել [է] «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասով երաշխավորված` անձի արդար դատական քննության իրավունքի խախտում (տե՛ս Սալովն ընդդեմ ՈՒկրաինայի (Salov v. Ukraine) 06.09.2005 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 65518/01, Բոլդեան ընդդեմ Ռումինիայի (Boldea v. Romania) 15.02.2007 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 19997/02, Գրադինարն ընդդեմ Մոլդովայի (Gradinar v. Moldova) 08.04.2008 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 7170/02)» (տե՛ս Ֆ.Գալստյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09 որոշման 18-20-րդ կետերը)։ Վերահաստատելով Ֆ.Գալստյանի գործով որոշմամբ ձևավորած իրավական դիրքորոշումը՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի գործով որոշման շրջանակներում արձանագրել է. «(...) [Դ]ատարանը պարտավոր է իր դատական ակտում ամրագրել և թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից գնահատման ենթարկել այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի 3-րդ կետ)։ Հակառակ դեպքում ապացույցների գնահատումը, դրա արդյունքում դատարանի համապատասխան ներքին համոզմունքի ձևավորումը կկրեն սուբյեկտիվ բնույթ, կհանգեցնեն կամայականության և անձի արդար դատաքննության իրավունքի խախտման՝ սահմանափակելով նաև դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը ստուգելու վերադաս դատարանի հնարավորությունը» (տե՛ս Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 32-րդ կետը)։ Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով որոշման մեջ անդրադառնալով «Ապացույցների բավարարություն» եզրույթին՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ. «(…) [Ա]պացույցները բավարար չեն, եթե` 1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար, 2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ, 3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը)։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե` 1) բացակայում է հանցագործության դեպքը. 2) արարքի մեջ հանցակազմ չկա. 3) վնաս պատճառած արարքը քրեական օրենքով համարվում է իրավաչափ. (…) 2. Քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման (…) կատարված հանցագործությանը կասկածյալի կամ մեղադրյալի մասնակցությունն ապացուցված չլինելու արդյունքում, եթե սպառված են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները: (…) 5. Դատարանը, հայտնաբերելով քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանքներ, լուծում է ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Արդարացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ ամբաստանյալի անմեղությունը` այն մեղադրանքով, որով նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ: 2. Դատարանը պարտավոր է սույն օրենսգրքի 35 հոդվածի առաջին մասի 1-3-րդ կետերով և երկրորդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում տվյալ դատական նիստում կայացնել արդարացման դատավճիռ: 3. Եթե արդարացման դատավճիռ կայացնելիս անհայտ է մնում այդ հանցանքը կատարած անձը, դատարանը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, գործն ուղարկում է դատախազին` լուծելու նոր անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու հարցը: (…)»: Ինչպես հետևում է մեջբերված քրեադատավարական դրույթների բովանդակային վերլուծությունից՝ հանցագործության դեպքի բացակայությունը, արարքում հանցակազմ չլինելը, վնաս պատճառած արարքը քրեական օրենքով իրավաչափ համարվելը և կատարված հանցագործությանը մեղադրյալի (ամբաստանյալի) մասնակցությունն ապացուցված չլինելն արդարացման՝ միմյանցից տարբեր ու ինքնուրույն հիմքեր են: Ընդ որում, ի տարբերություն մյուսների՝ կատարված հանցագործությանը մեղադրյալի (ամբաստանյալի) մասնակցությունն ապացուցված չլինելու արդարացման հիմքը բացառապես վերաբերում է այն դեպքերին, երբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված հանցակազմի առնվազն օբյեկտիվ կողմի կատարման փաստը հաստատված է: Ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի վերաբերյալ դատավճռի եզրափակիչ մասում առաջին ատյանի դատարանը նշել է. «Ճանաչել և հռչակել ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի անմեղությունը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ, Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով քրեական հետապնդումը դադարեցնել և նրան արդարացնել` կատարված հանցագործությանը նրա մասնակցությունն ապացուցված չլինելու պատճառաբանությամբ։ (...)»: Մեջբերվածից կարելի է հետևություն անել, որ Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության փաստը, սակայն դրա կատարմանն ամբաստանյալի մասնակցությունը չի ապացուցվել: Ինչը տրամաբանորեն հակասում է նույն դատավճռի «Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները» վերտառությամբ բաժնում արձանագրվածին (տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը), ինչպես նաև ողջամիտ հիմք չի տալիս եզրակացնելու, որ Առաջին ատյանի դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 20-րդ հոդվածի դրույթների մեկնաբանման կամ որևէ այլ իրավաչափ հիմքով չի համաձայնել Լ.Սողոմոնյանին առաջադրված մեղադրանքների իրավաբանական որակմանը: Դատավճռի «Դատարանի իրավական վերլուծությունները» վերտառությամբ բաժնի բովանդակությունն (տե՛ս սույն որոշման 5-րդ կետը) իր հերթին հնարավորություն չի տալիս հստակ հետևություն անելու, թե Առաջին ատյանի դատարանն ի վերջո հանցագործության դեպքի, հանցագործությանն ամբաստանյալի մասնակցությունն ապացուցված չլինելու, թե նրա արարքում հանցակազմի կոնկրետ այս կամ այն տարրի առկայությունն ապացուցված չլինելու հիմքով է կայացրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով արդարացման դատական ակտը: Արդյունքում, հիմքեր չկան չհամաձայնելու բողոքարկված դատական ակտը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքով ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանին արդարացնելու մասով պատճառաբանված չլինելու վերաբերյալ մեղադրողի և տուժողի ներկայացուցչի փաստարկներին: Միևնույն ժամանակ, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ սույն կետում մեջբերված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո Վերաքննիչ դատարանը նաև արձանագրում է, որ վերը շարադրվածն արդեն իսկ օբյեկտիվորեն սահմանափակում է վերադաս դատարանի հնարավորությունը` բողոքարկված դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը համապատասխան մասով լիարժեք դատական ստուգման ենթարկելու և կայացնելու արդարացի որոշում, հանգեցնելով՝ արդար դատական քննության իրավունքի խախտման, ինչն ինքնին հիմք է բողոքարկված դատական ակտը բեկանելու համար։ 12. Անդրադառնալով ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի պաշտպան Ա.Սիրունյանի վերաքննիչ բողոքում ներկայացված փաստարկներին՝ Վերաքննիչ դատարանը, վերլուծելով սույն որոշման 4-րդ կետի 1-21-րդ ենթակետերում և 4.1-րդ կետում շարադրվածը, նախ արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի կողմից հատկապես ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանք կատարված լինելու, և մասնավորապես, հափշտակության առարկայի չափը որոշելու տեսանկյունից էական նշանակություն ունի Առաջին ատյանի դատարանի կողմից գնահատված դատահաշվապահական փորձաքննության թիվ 15-0516 եզրակացությունը: Պաշտպանի կողմից վիճարկվող մյուս՝ գործով որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված 2014 թվականի սեպտեմբերի 24-ի արձանագրությունը, իր հերթին, գործով ձեռք բերված մյուս ապացույցների համակցության մեջ իր նշանակությունն ունի գործի հանգամանքների պարզման համար՝ համապատասխանելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված «ապացույց» եզրույթի չափանիշներին: Միևնույն ժամանակ, վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից այն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի պահանջների խախտմամբ ձեռք բերված լինելու մասին դատողություն անելու հիմքեր չկան, իսկ որպես այլ փաստաթուղթ՝ այն ապացույց է ճանաչվել և գործին կցվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի պահանջներին համապատասխան: Հետևաբար, նշված արձանագրությունը (նույնը վերաբերում է նաև տեսագրությանը)՝ որպես ապացույց, անթույլատրելի ճանաչելու իրավաչափ հիմքեր չկան, իսկ ինչ վերաբերում է դրա անթույլատրելիության վերաբերյալ պաշտպանի կողմից բերված փաստարկներին, ապա դրանք տվյալ տեսակի (որպես այլ փաստաթուղթ) ապացույցի անթույլատրելիության հիմք հանդիսանալ չեն կարող և առարկայազուրկ են: Ինչ վերաբերում է փորձագետի եզրակացության մասով ներկայացված փաստարկներին, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 23-րդ հոդվածի համաձայն` «(...) 3. Դատարանը հանդես չի գալիս մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և արտահայտում է միայն իրավունքի շահերը: 4. Քրեական գործը քննող դատարանը, պահպանելով օբյեկտիվությունը և անկողմնակալությունը, մեղադրանքի և պաշտպանության կողմերի համար ստեղծում է գործի հանգամանքների բազմակողմանի և լրիվ հետազոտման անհրաժեշտ պայմաններ: Դատարանը կաշկանդված չէ կողմերի կարծիքներով և իրավունք ունի սեփական նախաձեռնությամբ անհրաժեշտ միջոցներ ձեռնարկել քրեական գործով ճշմարտությունը բացահայտելու համար: 5. Քրեական դատավարությանը մասնակցող կողմերը քրեական դատավարական օրենսդրությամբ օժտված են իրենց դիրքորոշումը պաշտպանելու հավասար հնարավորություններով: Դատարանը դատավճիռը հիմնավորում է միայն այն ապացույցներով, որոնց հետազոտման ընթացքում կողմերից յուրաքանչյուրի համար ապահովվել են հավասար պայմաններ: 6. Քրեական դատավարության ընթացքում կողմերն իրենց դիրքորոշումը, այն պաշտպանելու եղանակները և միջոցներն օրենքի շրջանակներում ընտրում են ինքնուրույն` անկախ դատարանից, այլ մարմիններից և անձանցից: Դատարանը, կողմի միջնորդությամբ, սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով, աջակցում է նրան ձեռք բերելու անհրաժեշտ նյութեր: (...)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 85-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. «1. Փորձագետը քրեական գործով չշահագրգռված այն անձն է, որին քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ կամ փորձաքննություն նշանակելու մասին որոշման համապատասխան` նշանակում է փորձագիտական հաստատության ղեկավարը` գիտության, տեխնիկայի, արվեստի կամ արհեստի որևէ բնագավառում իր հատուկ գիտելիքներն օգտագործելով գործի նյութերը հետազոտելու և դրա հիման վրա եզրակացություն տալու համար: Փորձագետը կարող է նշանակվել դատավարության մասնակցի առաջարկած անձանցից: 2. Փորձագետը պետք է տիրապետի գիտության, տեխնիկայի, արվեստի կամ արհեստի որևէ բնագավառի բավարար հատուկ գիտելիքների: (...)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 114-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Փորձագետի եզրակացությունը գիտության, տեխնիկայի, արվեստի, արհեստի որևէ բնագավառում հատուկ գիտելիքների օգտագործմամբ գրավոր հիմնավորված հետևություններն են իրեն առաջադրած հարցերի, ինչպես նաև իր իրավասության մեջ մտնող այն հանգամանքների վերաբերյալ, որոնց նա հանգել է` գործի համապատասխան նյութերը հետազոտելով: (...) 3. Փորձագետի հարցաքննության արձանագրությունը չի կարող փոխարինել փորձագետի եզրակացությանը»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 243-րդ հոդվածի համաձայն` «Փորձաքննությունը կատարվում է հետաքննության մարմնի աշխատակցի, քննիչի, դատախազի որոշման հիման վրա, երբ քրեական գործով նշանակություն ունեցող հանգամանքները պարզելու համար անհրաժեշտ են գիտության, տեխնիկայի, արվեստի կամ արհեստի, այդ թվում` համապատասխան հետազոտությունների մեթոդիկայի, բնագավառներում հատուկ գիտելիքներ: Հետաքննության մարմնի աշխատակցի, քննիչի, դատախազի, մասնագետների, ընթերակաների հատուկ գիտելիքների առկայությունը չի ազատում համապատասխան դեպքերում փորձաքննություն նշանակելու անհրաժեշտությունից»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 251-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Կրկնակի փորձաքննությունը կատարվում է, երբ փորձագետի եզրակացությունը հիմնավորված չէ կամ կասկած է հարուցում, կամ ապացույցները, որոնց վրա հիմնված է եզրակացությունը, ճանաչվել է ոչ հավաստի կամ խախտվել են փորձաքննության կատարման դատավարական կանոնները: Կրկնակի փորձաքննության կատարումը հանձնարարվում է ուրիշ փորձագետի: Կրկնակի փորձաքննություն նշանակելիս փորձագետի առջև կարող է դրվել նախկին հետազոտությունների ընթացքում կիրառված մեթոդների գիտական հիմնավորվածության հարցը: Կրկնակի փորձաքննություն կատարելու մասին որոշման մեջ պետք է նշվեն նախկին փորձաքննության արդյունքների հետ չհամաձայնվելու շարժառիթները: Նախկին փորձաքննությունը կատարած փորձագետները կարող են ներկա գտնվել կրկնակի փորձաքննությանը, տալ պարզաբանումներ, սակայն հետազոտմանը և եզրակացություն կազմելիս նրանք չեն մասնակցում»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն` «Փորձագետի եզրակացությունը բավականաչափ պարզ կամ լրիվ չհամարվելու, ինչպես նաև փորձագետների միջև տարաձայնություններ լինելու դեպքում դատարանը կարող է նշանակել լրացուցիչ կամ կրկնակի փորձաքննություն` պահպանելով մինչդատական վարույթում փորձաքննության կատարման` սույն օրենսգրքով սահմանված կանոնները»։ Ինչպես հետևում է վերը մեջբերված քրեադատավարական դրույթների համադրված վերլուծությունից՝ փորձագետի եզրակացությունն իրենից ներկայացնում է գիտության, տեխնիկայի, արվեստի կամ արհեստի բնագավառում հատուկ մասնագիտական գիտելիքներ ունեցող սուբյեկտի՝ իր մասնագիտական գիտելիքների օգտագործմամբ, քրեական գործի նյութերի հետազոտման հիման վրա, գործով նշանակություն ունեցող և տվյալ մասնագիտության բնագավառին առնչվող հանգամանքների պարզման վերաբերյալ հիմնավորված գրավոր հետևություն, որը քրեադատավարական օրենքով նախատեսված ապացույցի տեսակներից մեկն է և որպես այդպիսին՝ նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի ու դրա նկատմամբ ևս կիրառելի են ապացույցների գնահատման ընդհանուր կանոնները: Ընդ որում, նախքան ապացույցների գնահատումը՝ դատարանը պարտավոր է կողմերի համար ստեղծել գործի հանգամանքների բազմակողմանի և լրիվ հետազոտման անհրաժեշտ և հավասար պայմաններ, ինչպես նաև օրենքով սահմանված կարգով աջակցել նրանց՝ ձեռք բերելու անհրաժեշտ նյութեր՝ գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն անհրաժեշտ ու բավարար ծավալով և խորությամբ պարզելու համար: Նշվածի համատեքստում նաև պետք է փաստել, որ օրենսդիրը, հիմք ընդունելով փորձագետի եզրակացության՝ որպես որոշակի հանգամանքներ հաստատելու համար թույլատրելի ապացույցի անփոխարինելիությունը, վարույթն իրականացնող մարմնին օժտել է այդ պահանջների պահպանումն ապահովելու հնարավորությամբ, որպիսին է նաև լրացուցիչ կամ կրկնակի փորձաքննություն նշանակելը: Ընդ որում, հարկ է նաև արձանագրել, որ դատարանի կողմից լրացուցիչ կամ կրկնակի փորձաքննություն նշանակելու հիմքերն օրենսդրի կողմից չեն տարանջատվել, և երկուսի նշանակման համար էլ կարող են հիմք հանդիսանալ նախորդ եզրակացության ինչպես բավականաչափ պարզ կամ լրիվ չլինելը, այնպես էլ փորձագետների միջև տարաձայնությունների հանգամանքը: Վերը նշվածի համատեքստում նաև պետք է արձանագրել, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքի համաձայն. «[Փ]որձագետի եզրակացությունն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս՝ վարույթ իրականացնող մարմինը, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնի օրենքով փորձագետի եզրակացությանը ներկայացվող պահանջների պահպանվածությունը: Մասնավորապես, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 250-252-րդ հոդվածների համադրված վերլուծությունից հետևում է, որ փորձագետի եզրակացությունը պետք է լինի հիմնավորված, բավարար չափով հստակ և լրիվ: Այլ խոսքով փորձագետի եզրակացությունում կատարված հետազոտությունների ողջ ընթացքն ու արդյունքները պետք է շարադրվեն ամբողջական և հնարավորին չափ մանրամասն, կատարված հետազոտությունների և հետևությունների միջև պետք է առկա լինի տրամաբանական կապ, բացառվեն իմաստային հակասությունները: Միայն այդ դեպքում վարույթն իրականացնող մարմինը հնարավորություն կունենա հասկանալ հետազոտության էությունը և պատշաճ գնահատել դրա արդյունքները: Միևնույն ժամանակ, այն դեպքում, երբ փորձագետի եզրակացությունը չի համապատասխանում նշված պահանջներին, օրենսդիրը, հիմք ընդունելով փորձագետի եզրակացության՝ որպես որոշակի հանգամանքներ հաստատելու համար թույլատրելի ապացույցի անփոխարինելիությունը, վարույթն իրականացնող մարմնին օժտել է այդ պահանջների պահպանումն ապահովելու այնպիսի լծակներով, ինչպիսիք են լրացուցիչ կամ կրկնակի փորձաքննություն նշանակելը, փորձագետին հարցաքննելը: Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ այն դեպքում, երբ փորձագետի եզրակացությունը չի համապատասխանում հիմնավորվածության, բավարար չափով հստակության կամ լրիվության պահանջներին, այն չի կարող գնահատվել որպես արժանահավատ ապացույց, քանի դեռ օրենքով սահմանված միջոցներով չեն վերացվել այդ խախտումները» (տե՛ս Արայիկ Խաչատրյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2015 թվականի մարտի 27-ի թիվ ԿԴ1/0006/01/14 որոշումը): 13. Նախորդ կետում արձանագրված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ մեջբերված իրավական դիրքորոշման լույսի ներքո վերլուծելով սույն որոշման 5-7-րդ կետերում շարադրված փաստական տվյալները՝ Վերաքննիչ դատարանը նախ արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, վկայակոչելով այն նյութերը, որոնք նույնպես գտնվել են փորձագետի տրամադրության տակ, ըստ էության մասնակի անհիմն է համարել փորձագետի եզրակացությունը՝ արձանագրելով, որ. «(...) 31.611.665 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումարի հափշտակությունը հավաստող բավարար ապացույցներ առկա չեն, քանի որ դատարանում հետազոտված փաստաթղթերի համաձայն այդ գումարի մի մասը փաստացի ստացվել և «Սեյվր» ՍՊԸ-ի դրամարկղ է մուտքագրվել իրացմանը հաջորդող տարբեր օրերի ընթացքում, իսկ 700.000 ՀՀ դրամ գումարը` որպես «Սեյվր» ՍՊԸ-ի վարձակալության վճար Լ.Սողոմոնյանի կողմից 2014թ. սեպտեմբերի 18-ին վճարվել է «Մուրադ Սար» ՍՊԸ-ի հաշվեհամարին, [ինչը] հիմնավորվել է «Դրամարկղային գիրք N 01»-ի 26-րդ, 33-րդ, 47-րդ, 52-րդ, 53-րդ, 56-րդ, 74-րդ, 75-րդ, 95-րդ էջերում առկա գրառումներով, որոնց համաձայն 2009թ. նոյեմբերի 25-ից մինչև 2011թ. սեպտեմբերի 17-ն ընկած ժամանակաշրջանում կատարված գործարքների վերաբերյալ, տարբեր ամսաթվերով կատարվել են համապատասխան գրանցումներ կանխիկ դրամի մուտքերի վերաբերյալ։ Դրամարկղային գրքի համակարգչային տարբերակի 107-րդ և 109-րդ, 309-րդ և 312-րդ, 462-րդ, 74-րդ և 75-րդ, 133-րդ էջերում 2013թ. նոյեմբերի 12-ից 2014թ. օգոստոսի 21-ն ընկած ժամանակահատվածում կատարված գործարքների վերաբերյալ, տարբեր ամսաթվերով կատարվել են համապատասխան գրանցումներ` կանխիկ դրամի մուտքերի վերաբերյալ»։ Ընդ որում, համաձայն գործի նյութերի՝ Առաջին ատյանի դատարանի վկայակոչած «Դրամարկղային գիրք N 01»-ն ու «Դրամարկղային գրքի համակարգչային տարբերակ»-ը կամ դրանց, համապատասխանաբար՝ 26-րդ, 33-րդ, 47-րդ, 52-րդ, 53-րդ, 56-րդ, 74-րդ, 75-րդ, 95-րդ և 107-րդ, 109-րդ, 309-րդ, 312-րդ, 462-րդ, 74-րդ, 75-րդ, 133-րդ էջերը գործով ապացույց չեն ճանաչվել և, որպես այդպիսին, օրենքով սահմանված պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատաքննությամբ չեն հետազոտվել (տե՛ս գործի նյութերը, նաև դատական նիստի արձանագրությունը): Դրա հետ մեկտեղ, սույն որոշման 6-7-րդ կետերում արձանագրված փաստական տվյալները հիմք չեն տալիս անվերապահ հետևություն անելու առ այն, որ գործով պաշտպանության կողմի չփարատված կասկածներն ու պնդումներն անհիմն են: Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ վերը նշվածն արդեն իսկ բավարար հիմք է հանդիսացել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից գործով առնվազն կրկնակի դատահաշվապահական փարձաքննություն նշանակելու համար, ինչը սակայն, չի կատարվել և պաշտպանության կողմի համապատասխան միջնորդությունները մերժվել են՝ հանգեցնելով արդար դատական քննության իրավունքի խախտման ու չհիմնավորված դատական ակտ կայացնելուն: 14. Ամփոփելով սույն որոշման նախորդ կետերում արձանագրված դատողությունները՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ են տրվել այնպիսի դատական սխալներ, որոնք հանգեցրել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտ կայացնելուն, ինչը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի համաձայն քրեադատավարական օրենքի էական խախտում է, և հիմք է հանդիսանում բողոքարկված դատական ակտը բեկանելու համար: Ընդ որում, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի թույլ տված դատական սխալները հանգեցրել են նրան, որ հնարավորություն չեն տալիս ներկայացված վերաքննիչ բողոքների հիման վրա վերացնելու ստորադաս դատարանի թույլ տված խախտումներն ու կայացնելու գործն ըստ էության լուծող նոր դատական ակտ, ուստի ինչպես մեղադրողի և տուժողի ներկայացուցչի, այնպես էլ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքները պետք է բավարարել մասնակի. Առաջին ատյանի դատարանի՝ բողոքարկված դատական ակտը պետք է բեկանել և գործն ուղարկել նույն դատարան` այլ կազմով նոր քննության՝ սահմանելով նոր քննության ծավալը: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ նոր քննության ընթացքում՝ Առաջին ատյանի դատարանը, վերացնելով սույն որոշման 13-րդ կետում արձանագրված խախտումը, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, պետք է հանգի համապատասխան հետևության՝ քննարկման առարկա դարձնելով նաև սույն որոշման 8-10-րդ կետերում արձանագրված վերաքննիչ բողոքներում բարձրացված այն հարցերը, որոնց անդրադառնալը՝ վերաքննիչ բողոքների լուծման տեսանկյունից, վերը նշվածի պայմաններում այլևս զուրկ է իրավական արժեքից, և կարող է կաշկանդող նշանակություն ունենալ ստորադաս դատարանի համար: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց Թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործով մեղադրող Ա.Մանուկյանի, ամբաստանյալ Լևոն Սողոմոնյանի պաշտպան Ա.Սիրունյանի և տուժող Սերգեյ Մարդոյանի ներկայացուցիչ Հ.Անանյանի վերաքննիչ բողոքները բավարարել մասնակի: Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016 թվականի ապրիլի 7-ի դատավճիռը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, բեկանել և գործն ուղարկել նույն դատարան` այլ կազմով նոր քննության: Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված կալանավորում խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Ա.ԱԶԱՐՅԱՆ Մ.ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 24-01-2017 |
| Ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելու և ... մասին դատական ակտ կայացրած դատավորների ցանկ | |
| Անուն | Ռուբիկ |
| Ազգանուն | Մխիթարյան |
| Ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելու և ... մասին դատական ակտ կայացրած դատավորների ցանկ | |
| Անուն | Ալեքսանդր |
| Ազգանուն | Ազարյան |
| Ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելու և ... մասին դատական ակտ կայացրած դատավորների ցանկ | |
| Անուն | Մհեր |
| Ազգանուն | Արղամանյան |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 27-03-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 318, 271, 305, 328, 262, 132, 129, 133, 119, 162, 146 թերթից |
| Գործին կից նյութեր | կից փակ ծրարով 3 սկավառակ: |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 27-03-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 318, 271, 305, 328, 262, 132, 129, 133, 119, 162, 146 թերթից |
| Գործին կից նյութերը | կից փակ ծրարով 3 սկավառակ: |
| Ուր | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ |
| Գրության համարը | Ե-8376/17 |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 14-09-2017 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 13-09-2017 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Կարեն |
| Ազգանուն | Կիրակոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Լևոն Սողոմոնյան Սույն բողոքն ընդունել վարույթ : Բեկանել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի` ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի /ՀՀ քր. օր. 179 հոդ. 3-րդ մասի 1-ին կետով , 214 հոդ. 2-րդ մասով և 324 հոդ. 2-րդ մասով /նկատմամբ խափանման միջոց ընտրված կալանովորումը գրավով փոխարինելու վերաբերյալ պաշտպանների միջնորդությունը մերժելու մասին 07.09.2017թ. կայացված որոշումը և Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին անհապաղ ազատել կալանքից :Կալանովորումը հիմնավոր գտնելու դեպքում Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ կալանավորման ձևով ընտրված խափանման միջոցը գրավով փոխարինելը ճանաչել թույլատրելի : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 25-09-2017 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ |
Այլ միջնորդություններով դատական ակտի դեմ
| Բողոքարկվող դատական ակտի ամսաթիվը | 07-09-2017 |
|---|---|
| Բողոքարկվող դատական ակտի անվանումը | Խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը գրավով փոխարինելու վերաբերյալ միջնորդությունը քննության առնելու մասին |
Մակագրվել է (դատարանի նախագահի կողմից)
| Ամսաթիվ | 15-09-2017 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Ալեքսանդր |
| Ազգանուն | Ազարյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 26-09-2017 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 28-09-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 04-10-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 09-10-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 50 |
Վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է ամբողջությամբ
| Ամսաթիվ | 09-10-2017 |
|---|---|
| Ստորադաս դատարանի դատական ակտը բեկանվել է | Բեկանվել է դատական ակտը և փոփոխվել |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Լևոն |
| Ազգանուն | Սողոմոնյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԿԴ/0274/01/15 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ ՈՐՈՇՈՒՄ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան) նախագահությամբ դատավոր Ա.Ազարյանի քարտուղարությամբ Ռ.Դավոյանի մասնակցությամբ՝ դատախազ Ա.Մանուկյանի պաշտպան Կ.Կիրակոսյանի 2017թ. հոկտեմբերի 9-ին, դատարանում՝ դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի (ծնված 31.10.1964թ. Երևանում, ազգությամբ` հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, նախկինում չդատված, բնակվել է Երևան քաղաքի Գյուլիքևխվյան փողոցի 5-րդ շենքի թիվ 28 բնակարանում) վերաբերյալ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017թ. սեպտեմբերի 7-ի որոշման դեմ պաշտպան Կարեն Կիրակոսյանի վերաքննիչ բողոքը՝ ՊԱՐԶԵՑ Գործի դատավարական նախապատմությունը. ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնի քննիչ Վ.Բադալյանի 2014թ. օգոստոսի 21-ի որոշմամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, հարուցվել է թիվ 15134714 քրեական գործը։ Լևոն Սողոմոնյանը ձերբակալվել է 2015թ. հունվարի 31-ին: Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. փետրվարի 3-ի որոշմամբ Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը: Վերաքննիչ դատարանի 2015թ. փետրվարի 20-ի որոշմամբ առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. փետրվարի 3-ի որոշումը թողնվել է օրինական ուժի մեջ: ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2015թ. հուլիսի 30-ի որոշմամբ Վերաքննիչ դատարանի 2015թ. փետրվարի 20-ի որոշման դեմ բերված բողոքը վարույթ ընդունելը մերժվել է: Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. մարտի 24-ի որոշմամբ Լևոն Սողոմոնյանին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարացվել է երկու ամիս ժամկետով: Վերաքննիչ դատարանի 2015թ. ապրիլի 13-ի որոշմամբ առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. մարտի 24-ի որոշումը թողնվել է օրինական ուժի մեջ: ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2015թ. օգոստոսի 11-ի որոշմամբ Վերաքննիչ դատարանի 2015թ. ապրիլի 13-ի որոշման դեմ բերված բողոքը վարույթ ընդունելը մերժվել է: Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. մայիսի 26-ի որոշմամբ Լևոն Սողոմոնյանին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարացվել է ևս երկու ամիս ժակետով: Նույն որոշմամբ Լևոն Սողոմոնյանին կալանքից գրավով ազատելը ճանաչվել է թույլատրելի և գրավի չափ է սահմանվել 3.000.000 ՀՀ դրամ գումարը: Վերաքննիչ դատարանի 2015թ. հունիսի 10-ի որոշմամբ Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ կիրառված գրավը վերացվել է: Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. օգոստոսի 5-ի որոշմամբ Լևոն Սողոմոնյանին կալանքի տակ պահելու ժամկետը կրկին երկարացվել է: Վերաքննիչ դատարանի 2015թ. սեպտեմբերի 2-ի որոշմամբ Լևոն Սողոմոնյանին կալանքից գրավով ազատելը ճանաչվել է թույլատրելի և գրավի չափ է սահմանվել 5.000.000 ՀՀ դրամ գումարը: Նախաքննության մարմնի կողմից Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն արարքների համար, որ նա «2009 թվականի փետրվարի 24-ից մինչև 2014 թվականի սեպտեմբերի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում հանդիսանալով «Սեյվր» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության տնօրենը և 30 տոկոս բաժնեմասի սեփականատերը, իսկ 2009 թվականի մայիսի 2-ից համատեղությամբ նաև նույն ընկերության գանձապահը, օգտագործելով ընկերության կանոնադրությամբ և համապատասխան նորմատիվ իրավական ակտերով սահմանված իր կարգադրիչ, իրեն վստահված սեփականության միջոցների նկատմամբ ունեցած լիազորությունները, դրանք օգտագործել է ընկերության շահերին հակառակ, այն է` իր օգտին ընկերության հաշվին ձեռք է բերել առավելություններ, անձնական շահագրգռվածությամբ չարաշահել է իր լիազորությունները, միասնական դիտավորությամբ յուրացման եղանակով հափշտակել է ՍՊԸ-ի հիմնադիր, 70 տոկոս բաժնեմասի սեփականատեր Սերգեյ Գուրգենի Մարդոյանի կողմից ներդրված, ինչպես նաև ընկերությանը պատկանող առանձնապես խոշոր չափի` ընդհանուր 161.935.865 ՀՀ դրամ գումարը և այդպիսով կազմալուծել է ընկերության աշխատանքն ու վերջինիս համար առաջացրել է ծանր հետևանքներ` ընկերության գործունեության ժամանակավոր խաթարման ձևով։ Այսպես. Սերգեյ Գուրգենի Մարդոյանը 2009 թվականի սեպտեմբերի 20-ին գրավատնային գործունեություն իրականացնելու նպատակով հիմնադրել է «Սեյվր» ՍՊ ընկերությունը` նույն թվականի սեպտեմբերի 24-ին այն գրանցելով իրավաբանական անձանց պետական ռեգիստրում։ Ընկերության կանոնադրական կապիտալը կազմել է 50.000 ՀՀ դրամ, որի բաժնեմասերը Ս.Մարդոյանը տեղաբաշխել է իր և քրոջ որդու` Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի միջև 70/30% հարաբերակցությամբ, իսկ վերջինս նշանակվել է ՍՊԸ-ի տնօրեն։ 2009թ. մայիսի 2-ին հրամանագրված թիվ 01 հրամանի համաձայն` նշված ընկերության գանձապահի պարտականությունները դրվել է Լ.Սողոմոնյանի վրա։ «Սեյվր» ՍՊԸ-ում բոլոր դրամական միջոցների ներդրումը կատարվել է Ս.Մարդոյանի կողմից փոխառությունների տեսքով։ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանը, օգտագործելով ընկերության կանոնադրությամբ և համապատասխան նորմատիվ իրավական ակտերով սահմանված իր կարգադրիչ, իրեն վստահված սեփականության միջոցների նկատմամբ ունեցած լիազորությունները, դրանք օգտագործել է ընկերության շահերին հակառակ` իր օգտին, 2009թ. փետրվարի 24-ից մինչև 2014թ. սեպտեմբերի 24-ն ընկած ժամանակահատվածում, առավելապես 2014թ.-ի կեսերից սկսած, քննությամբ չկոնկրետացված օրերին յուրացման եղանակով հափշտակել է Սերգեյ Մարդոյանի կողմից ներդրված և ընկերության դրամարկղի դրամական միջոց հանդիսացող առանձնապես խոշոր չափի` ընդհանուր 129.324.200 ՀՀ դրամ գումարը։ Բացի այդ, Լևոն Սողոմոնյանն իրեն վերապահված լիազորությունների իրականացման շրջանակներում, մասնավորապես 2009թ. նոյեմբերի 25-ից մինչև 2014թ. օգոստոսի 21-ն ընկած ժամանակահատվածում, «Սեյվր» ՍՊԸ գրավատանը գրավադրված իրացման ենթակա գույքը «ԱԿՍՈՆ» ապրանքա-հումքային բորսայի միջոցով իրացրել, սակայն չարաշահելով իր լիազորությունները, դրանք օգտագործելով ընկերության շահերին հակառակ` իր օգտին, ստացված ընդհանուր 31.611.665 ՀՀ դրամ գումարը ընկերության դրամարկղ չի մուտքագրել և յուրացման եղանակով հափշտակել է։ Բացի այդ, Լևոն Սողոմոնյանը, 2011 թվականի մարտի 11-ին կնքված թիվ 31 փոխառության պայմանագրով նախատեսված 1.000.000 ՀՀ դրամը ստացել է Սերգեյ Մարդոյանից, դրա դիմաց տվել է առանց համարակալման, սակայն ստորագրված և ընկերության կնիքով վավերացված անդորագիր, բայց նշված գումարը չի մուտքագրել ընկերության հաշվեկշիռ` փոխարենը յուրացման եղանակով հափշտակել է, դարձրել իրենը։ Միաժամանակ Լևոն Սողոմոնյանը, հանդիսանալով գրավատնային գործունեությամբ զբաղվող կազմակերպության` «Սեյվր» ՍՊ ընկերության տնօրենն ու գանձապահը, «Սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունների» մասին, «Դրամարկղային գործառնությունների» մասին ՀՀ օրենքներով, այլ օրենսդրական և ենթաօրենսդրական ակտերով, ինչպես նաև ընկերության կանոնադրությամբ սահմանված իր կարգադրիչ և այլ լիազորություններն օգտագործել է ընկերության շահերին հակառակ` իր օգտին, այն է` կատարելով վերոհիշյալ հանցավոր գործողությունները անբարեխիղճ և անպատասխանատու վերաբերմունք է ցուցաբերել ընկերության գործունեության նկատմամբ, անձնական շահագրգռվածությամբ չարաշահել է իր լիազորությունները, ընկերությունից հափշտակելով առանձնապես խոշոր չափի դրամական միջոցներ` կազմալուծել է վերջինիս աշխատանքը և առաջացրել ծանր հետևանքներ` ընկերության գործունեության ժամանակավոր խաթարման ձևով։ Բացի այդ, Լևոն Սողոմոնյանը, իր կողմից ընկերության դրամական միջոցների յուրացման փաստը բացահայտելու գործընթացը բարդացնելու կամ անհնարին դարձնելու շարժառիթով և անձնական շահագրգռվածությունից ելնելով, 2014թ.-ի սեպտեմբեր ամսվա ընթացքում «Սեյվր» ՍՊ ընկերության` Երևան քաղաքի Ե.Կողբացի 42 շենք 55 բնակարան հասցեում գտնվող գրասենյակից գաղտնի հափշտակել է ընկերության մի շարք կարևոր հաշվապահական փաստաթղթեր, այդ թվում տարածքային հարկային մարմնի կողմից հաշվառված և վերջինիս կնիքով վավերացված, 01.12.2011-31.08.2014 թվականների ընթացքում ընկերության դրամարկղային գործառնություններն արտացոլող, պաշտոնական փաստաթուղթ հանդիսացող «Դրամարկղի գիրք-2»-ը»։ 2015թ. նոյեմբերի 14-ին Լևոն Սողոմոնյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան։ Առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. ապրիլի 7-ի դատավճռով Լևոն Սողոմոնյանն արդարացվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ կատարված հանցագործությանը նրա մասնակցությունն ապացուցված չլինելու պատճառաբանությամբ։ Նույն դատավճռով Լևոն Սողոմոնյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտել. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով` ազատազրկման 7 տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` տուգանքի 500.000 ՀՀ դրամ գումարի չափով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 4-րդ մասի կարգով` նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 7 տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման և տուգանք 500.000 ՀՀ դրամ գումարի չափով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կարգով՝ հաշվակցվել է կալանքի տակ պահելու 6 ամիս 22 օրը, և Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 6 տարի 5 ամիս 9 օր ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման և տուգանք 500.000 ՀՀ դրամ գումարի չափով: Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` գրավը, փոփոխվել է, նրա նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառել կալանավորումը և Լևոն Սողոմոնյանը կալանավորվել է դատական նիստի դահլիճում։ Վերաքննիչ դատարանի 2017թ. հունվարի 24-ի որոշմամբ Լևոն Սողոմոնյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. ապրիլի 7-ի դատավճիռը բեկանվել է և գործն ուղարկվել նույն դատարան` նոր քննության: Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` կալանավորումը, թողնվել է անփոփոխ: Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017թ. սեպտեմբերի 7-ի որոշմամբ Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը գրավով փոխարինելու մասին պաշտպաններ Ալեքսանդր Սիրունյանի և Կարեն Կիրակոսյանի միջնորդությունը մերժվել է: 2017թ. սեպտեմբերի 14-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է առաջին ատյանի դատարանի վերոհիշյալ որոշման դեմ ամբաստանյալ Լևոն Սողոմոնյանի պաշտպան Կարեն Կիրակոսյանի վերաքննիչ բողոքը: Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Պաշտպան Կարեն Կիրակոսյանը վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017թ. սեպտեմբերի 7-ի որոշմամբ թույլ է տրվել դատական սխալ` նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի այնպիսի էական խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա և առաջացրել ծանր հետևանքներ: Մասնավորապես, առաջին ատյանի դատարանը խախտել է «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի, ՀՀ Սահմանադրության 16-րդ հոդվածի, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի դրույթները, ինչպես նաև անտեսվել են Մարդու իրավունքի Եվրոպական դատարանի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի մի շարք նախադեպային որոշումներում արտահայտված պարտադիր իրավական դիրքորոշումները, ուստի որոշումը ենթակա է վերացման: Պաշտպանը նշել է, որ անհիմն է առաջին ատյանի դատարանի ենթադրությունն այն մասին, որ մնալով ազատության մեջ ամբաստանյալը կարող է թաքնվել վարույթն իրականացնող մարմնից և անօրինական ազդեցություն գործադրել դատավարությանը մասնակցող անձանց վրա, քանի որ ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանը 2015թ. սեպտեմբերի 4-ից մինչև 2016թ. ապրիլի 7-ը գտնվել է ազատության մեջ, նրա նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրված եղել գրավը, և նա ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատաքննության ժամանակ չի թաքնվել վարույթն իրականացնող մարմնից ու անօրինական ազդեցություն չի գործադրել դատավարությանը մասնակցող անձանց վրա: Հետևաբար, բացակայում են Լևոն Սողոմոնյանին շարունակական կերպով կալանքի տակ պահելու համար ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքերը: Պաշտպանը նշել է նաև, որ ամբաստանյալի անձը հայտնի է, նա 51 տարեկան է, ամուսնացած, բարձրագույն կրթությամբ, նախկինում չդատված, արատավորված չի եղել, ունի մշտական բնակության վայր, չի փորձել թաքնվել քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից կամ դատարանից, չի խոչընդոտել նախաքննության կատարմանը կամ դատաքննությանը, որևէ անօրինական ազդեցություն չի ունեցել նախաքննության կամ դատավարության մասնակիցների նկատմամբ, դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ, հետևաբար, առաջին ատյանի դատարանն անհիմն է մերժել իր միջնորդությունը` ամբաստանյալին կալանքից գրավով ազատ արձակելու մասին: Ելնելով վերոգրյալից՝ բողոքաբերը խնդրել է. «Բեկանել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 07.09.2017թ. թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործով կայացված որոշումը և Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին անհապաղ ազատել կալանքից: Եթե դատարանն այնուամենայնիվ կալանավորումը կգտնի հիմնավոր, ապա միջնորդում եմ Լ.Սողոմոնյանի կալանավորման ձևով ընտրված խափանման միջոցը գրավով փոխարինելը ճանաչել թույլատրելի»: Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները. Դատական նիստի ընթացքում պաշտպան Կ.Կիրակոսյանը վերոնշյալ հիմնավորումներով պնդեց վերաքննիչ բողոքը՝ խնդրելով այն բավարարել: Դատախազ Ա.Մանուկյանն առարկեց բողոքի դեմ՝ նշելով, որ առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտն օրինական է և հիմնավորված: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Լսելով պաշտպանի հիմնավորումները, ինչպես նաև դատախազի առարկությունները` վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով գործի նյութերը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ներկայացված բողոքը պետք է բավարարել մասնակիորեն և առաջին ատյանի դատարանի որոշումը պետք է բեկանել` հետևյալ պատճառաբանությամբ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Դատարանը (…) խափանման միջոց կարող [է] կիրառել միայն այն դեպքում, երբ քրեական գործով ձեռք բերված նյութերը բավարար հիմք են տալիս ենթադրելու, որ կասկածյալը կամ մեղադրյալը կարող է՝ 1) թաքնվել քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից. 2) խոչընդոտել մինչդատական վարույթում կամ դատարանում գործի քննությանը՝ քրեական դատավարությանը մասնակցող անձանց վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու, գործի համար նշանակություն ունեցող նյութերը թաքցնելու կամ կեղծելու, քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի կանչով առանց հարգելի պատճառների չներկայանալու կամ այլ ճանապարհով. 3) կատարել քրեական օրենքով չթույլատրված արարք. 4) խուսափել քրեական պատասխանատվությունից և նշանակված պատիժը կրելուց. 5) խոչընդոտել դատարանի դատավճռի կատարմանը»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի համաձայն՝ «Խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտության և կասկածյալի կամ մեղադրյալի նկատմամբ դրա տեսակն ընտրելու հարցը լուծելիս հաշվի [է] առնվում վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 143-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Դատարանը, համապատասխան շարժառիթները շարադրելով, իրավունք ունի մեղադրյալին կալանքից գրավով ազատելը ճանաչել անթույլատրելի առանձին դեպքերում, մասնավորապես, եթե հայտնի չէ մեղադրյալի անձը, նա չունի մշտական բնակության վայր կամ փորձել է թաքնվել քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից»։ Կալանավորման այլընտրանքային խափանման միջոցի՝ գրավի կիրառելիության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ա.Ավետիսյանի գործով որոշմամբ` իրավական դիրքորոշում հայտնելով առ այն, որ «(…) [Ա]նձին կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտության հիմնավորումը կարող է դրվել գրավի կիրառումը մերժելու պատճառաբանության հիմքում` պայմանով, որ այդ պատճառաբանությունը հիմնված լինի գործով առկա փաստական տվյալների վրա (…)։ (…) Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջի վերաբերյալ արված իրավական մեկնաբանություններում չի արգելվում չնշված առանձին դեպքերում անձին երաշխիքով ազատ արձակելը ճանաչել անթույլատրելի. մասնավորապես, երբ առկա է անձի կողմից թաքնվելու կամ գործով ճշմարտությունը բացահայտելու ընթացքին միջամտելու վտանգ, կամ երբ դա անհրաժեշտ է հանցագործությունը կանխելու կամ հասարակական կարգի պահպանությունն իրականացնելու համար։ (…) Այդ առումով Եվրոպական կոնվենցիային չի հակասում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 143-րդ հոդվածի 2-րդ մասի այն դրույթը, որ դատարանը, համապատասխան շարժառիթները շարադրելով, իրավունք ունի մեղադրյալին կալանքից գրավով ազատելն առանձին դեպքերում ճանաչել անթույլատրելի։ (…) [Գ]րավի կիրառման անթույլատրելիության հարցը պետք է քննարկվի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի համատեքստում, որտեղ նշված են խափանման միջոց կիրառելու այլ հիմքեր, այդ թվում նաև` մինչդատական վարույթում կամ դատարանում գործի քննությանը խոչընդոտելու հիմքը» (տե՛ս Ա.Ավետիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2008 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԱՎԴ/0022/06/08 որոշման 34-36-րդ կետերը)։ Կալանքը գրավով փոխարինելու հարցը լուծելիս անձին մեղսագրվող արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը պատշաճ գնահատման ենթարկելու անհրաժեշտության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ս.Մարգարյանի գործով որոշման մեջ և իրավական դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ «(…) [Գ]րավի թույլատրելիության հարցի լուծման ժամանակ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով սահմանված՝ մեղադրյալին վերագրվող արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը գնահատելիս դատարանը պետք է գործով ներկայացված տվյալների հիման վրա պարզի մեղադրյալին վերագրվող հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, իսկ հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։ Այլ խոսքով՝ (…) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքների կատարման հավանականությունը գնահատելիս և, հետևաբար, դրա հիման վրա մեղադրյալի նկատմամբ գրավի կիրառումը թույլատրելի ճանաչելիս դատարանը, ի թիվս այլոց, պետք է պատշաճ գնահատման ենթարկի մեղսագրվող արարքի կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը և արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը բնութագրող այլ հանգամանքները։ [Վ]երոնշյալ հանգամանքներն էական նշանակություն ունեն մեղադրյալի անձի մասին ճիշտ պատկերացում կազմելու համար։ Ուստի, առանց դրանք գործի նյութերից բխող մյուս տվյալների հետ համադրված վերլուծության և գնահատման ենթարկելու, հնարավոր չէ հիմնավորված ենթադրություն անել մեղադրյալի հետագա վարքագծի վերաբերյալ, հետևաբար հնարավոր չէ նաև օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում կայացնել անձի նկատմամբ գրավի կիրառումը թույլատրելի ճանաչելու վերաբերյալ (…)» (տե՛ս Ս.Մարգարյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի մարտի 28-ի թիվ ԵԷԴ/0138/06/13 որոշման 14-րդ կետը)։ Զարգացնելով գրավի թույլատրելիության վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքը՝ Վճռաբեկ դատարանը Դ.Վարդանյանի գործով որոշմամբ արձանագրել է. «(...) [Մ]եղադրյալին կալանքից գրավով ազատելու հարցը քննարկելիս դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն այն հանգամանքին, թե մեղադրյալի նկատմամբ ինչ հիմքով է կալանավորումը կիրառվել որպես խափանման միջոց, և արդյոք տվյալ դեպքում գրավը՝ որպես կալանավորման այլընտրանք, կարող է գործուն երաշխիք հանդիսանալ տվյալ հիմքի չեզոքացման համար։ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը վկայում է, որ Եվրոպական դատարանը մշակել է հանցագործության համար մեղադրվող անձին մինչև դատավճիռը կալանքի տակ պահելու համար ընդունելի չորս հիմնական հիմքեր. մեղադրյալի՝ դատաքննությանը չներկայանալու վտանգը (տե՛ս Stogmuller v. Austria, 1969 թվականի նոյեմբերի 10, ¢ 15), վտանգը, որ մեղադրյալն ազատ արձակվելու դեպքում կխոչընդոտի արդարադատության իրականացմանը (տե՛ս Wemhoff v. Germany, 1968 թվականի հունիսի 27, ¢ 14) կամ կկատարի նոր հանցանքներ (տե՛ս Matznetter v Austria, 1969 թվականի նոյեմբերի 10, ¢ 9) կամ կկատարի հասարակական անկարգություններ (տե՛ս Letellier v. France, 1991 թվականի հունիսի 26, ¢ 51)։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում ըստ էության նախատեսված են նշված հիմքերը, որոնցից յուրաքանչյուրի առկայությունը կալանավորման պայմանների հետ միասին ինքնին հիմք է անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու համար։ Միևնույն ժամանակ «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասում ամրագրված իրավանորմի ուսումնասիրությունից հետևում է, որ անձի կալանավորման հարցը լուծելիս իրավասու դատարանները լիազորված են քննարկել դատաքննությանը մեղադրյալի ներկայանալը երաշխավորող այլընտրանքային միջոցների կիրառման հնարավորությունը։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 143-րդ հոդվածի 1-ին մասի հիման վրա այդպիսի միջոց է գրավը։ (…) [Գ]րավը քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից մեղադրյալի թաքնվելու վտանգը չեզոքացնելու երաշխիք է, և համապատասխան հիմքերի առկայության դեպքում իրավասու դատարանի կողմից կարող է կիրառվել վարույթն իրականացնող մարմնի տրամադրության տակ մեղադրյալի գտնվելն ապահովելու նպատակով (տե՛ս Դ.Վարդանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԱՔԴ/0056/06/14 որոշման 16-րդ կետը)։ Սույն դատական գործի նյութերի ուսումնասիրությամբ պարզվել է, որ Լևոն Սողոմոնյանը ձերբակալվել է 2015թ. հունվարի 31-ին, իսկ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. փետրվարի 3-ի որոշմամբ նրա նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը: Նույն դատարանի 2015թ. մարտի 24-ի, մայիսի 26-ի և օգոստոսի 5-ի որոշումներով Լևոն Սողոմոնյանին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարացվել է: Վերաքննիչ դատարանի 2015թ. սեպտեմբերի 2-ի որոշմամբ Լևոն Սողոմոնյանին կալանքից գրավով ազատելը ճանաչվել է թույլատրելի և գրավի չափ է սահմանվել 5.000.000 ՀՀ դրամ գումարը: Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. ապրիլի 7-ի դատավճռով Լևոն Սողոմոնյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկման ձևով, ընտրված խափանման միջոցը` գրավը, փոփոխվել է, խափանման միջոց է կիրառել կալանավորումը և Լևոն Սողոմոնյանը կալանավորվել է դատական նիստի դահլիճում։ Վերաքննիչ դատարանի 2017թ. հունվարի 24-ի որոշմամբ Լևոն Սողոմոնյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. ապրիլի 7-ի դատավճիռը բեկանվել է և գործն ուղարկվել նույն դատարան` նոր քննության, իսկ ամբաստանյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` կալանավորումը, թողնվել է անփոփոխ: Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017թ. սեպտեմբերի 7-ի որոշմամբ Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը գրավով փոխարինելու մասին պաշտպաններ Ալեքսանդր Սիրունյանի և Կարեն Կիրակոսյանի միջնորդությունը մերժվել է: Վիճարկվող դատական ակտի ուսումնասիրությունից երևում է, որ ամբաստանյալ Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ գրավի կիրառումն անթույլատրելի ճանաչելն առաջին ատյանի դատարանը պատճառաբանել է նրանով, որ տվյալ դեպքում շարունակում են առկա լինել Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու հիմքերը, մասնավորապես այն, որ նրան վերագրվում է նաև ծանր հանցագործություն, որի համար պատիժ է նախատեսված ազատազրկում հինգից ութ տարի ժամկետով, որպիսի պայմաններում ազատության մեջ մնալու դեպքում նրա կողմից վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու հավանականությունը բարձր է: Անդրադառնալով պաշտպանների կողմից միջնորդությամբ հայտնած այն հանգամանքներին, որ դատաքննությունն սկսվում է նորից և վկաները նախկինում հարցաքննվել են, առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ դրանք բավարար չեն գալու այն եզրահանգման, որ մնալով ազատության մեջ ամբաստանյալ Լևոն Սողոմոնյանը չի թաքնվի վարույթն իրականացնող մարմնից և անօրինական ազդեցություն չի ունենա դատավարությանը մասնակցող անձանց վրա: Վերաքննիչ դատարանի համար ընդունելի չէ առաջին ատյանի դատարանի նման եզրահանգումը, քանի որ գործով վկաների կողմից արդեն իսկ մեկ անգամ հանցաքննված լինելու պարագայում Լևոն Սողոմոնյանի կողմից նրանց վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու ճանապարհով վարույթն իրականացնող մարմնի աշխատանքները խոչընդոտելու հավանականությունը նվազում է: Ինչ վերաբերում է առաջին ատյանի դատարանի այն պատճառաբանությանը, համաձայն որի՝ Լևոն Սողոմոնյանին վերագրվող արարքների բնույթն ու հասարակական վտանգավորության աստիճանը թույլ են տալիս գալ եզրահանգման, որ մնալով ազատության մեջ Լևոն Սողոմոնյանը կարող է թաքնվել վարույթն իրականացնող մարմնից, դրանով իսկ խոչընդոտելով դատարանում գործի քննությանը, ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ քրեական գործի քննության տվյալ փուլում Լևոն Սողոմոնյանի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել նաև կալանավորման այլընտրանքային խափանման միջոցի` 5.000.000 (հինգ միլիոն) ՀՀ դրամ գրավի կիրառմամբ, որը, որպես բավարար և ողջամիտ միջոց, կարող է հաղթահարել նրա կողմից վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու մտավախությունը: Նման եզրահանգման Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հաշվի առնելով նաև այն, որ Լևոն Սողոմոնյանն ունի մշտական բնակության վայր, ամուսնացած է, բարձրագույն կրթությամբ, նախկինում դատապարտված չի եղել: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 134-րդ, 135-րդ, 143-րդ, 288-289-րդ, 387-րդ, 394-րդ և 412-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը՝ ՈՐՈՇԵՑ Պաշտպան Կարեն Կիրակոսյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել մասնակիորեն: Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017թ. սեպտեմբերի 7-ի որոշումը բեկանել: Ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը փոխարինել այլընտրանքային խափանման միջոցով՝ գրավով, և գրավի չափ սահմանել 5.000.000 (հինգ միլիոն) ՀՀ դրամ գումարը: Գրավի գումարը ենթակա է վճարման ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի թիվ 900023292015 դեպոզիտ հաշվին: Գրավի գումարը վճարելուց հետո Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին անհապաղ ազատել կալանքից: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու պահից տասնհինգօրյա ժամկետում։ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԱԶԱՐՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 09-10-2017 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 08-11-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 19 ,162 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 08-11-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 19 ,162 |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | Ե-32753/17 |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 30-09-2019 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 30-09-2019 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Ա |
| Ազգանուն | Մանուկյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Լևոն Սողոմոնյան Վերաքննիչ բողոք բերելու բաց թողնված ժամկետը համարել հարգելի :Սույն վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ:Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 18.09.2019թ-ի խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու կամ գրավով փոխարինելու մասին միջնորդությունը քննության առնելու մասին որոշումը ամբողջությամբ բեկանել և անթույլատրելի ճանաչել ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ գրավի կիրառումը: |
| Բողոքի ստացման կարգը | Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 15-10-2019 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Երևան քաղաքի դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 15-10-2019 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արսեն |
| Ազգանուն | Նիկողոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 16-10-2019 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 18-10-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 15:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
| Նիստը | Չի կայացվել |
| Պատճառը | Պաշտպանների և դատախազի կողմից դատական նիստը հետաձգելու վերաբերյալ բանավոր հայտնած միջնորդության պատճառով: |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 30-10-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 13:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 30-10-2019 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Լևոն |
| Ազգանուն | Սողոմոնյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԿԴ/0274/01/15 Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան՝ Նախագահող դատավոր՝ Վ.Գրիգորյան ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ «30» հոկտեմբերի 2019թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան), Նախագահությամբ՝ դատավոր Ա.Նիկողոսյանի, քարտուղարությամբ՝ Մ.Մահտեսյանի, մասնակցությամբ՝ դատախազ՝ Ա.Մանուկյանի, տուժողի ներկայացուցիչ՝ Հ.Անանյանի, պաշտպան՝ Կ.Կիրակոսյանի, դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործով 2019 թվականի սեպտեմբերի 18-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազության հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության նկատմամբ հսկողության վարչության դատախազ Ա.Մանուկյանի և տուժող Սերգեյ Գուրգենի Մարդոյանի ներկայացուցիչ Հ.Անանյանի վերաքննիչ բողոքները. Պ Ա Ր Զ Ե Ց՝ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. 2019 թվականի օգոստոսի 22-ին թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործն ընդունվել է Առաջին ատյանի դատարանի վարույթ, իսկ սեպտեմբերի 9-ին՝ նշանակվել դատական քննության: Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2019 թվականի սեպտեմբերի 18-ի որոշմամբ թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործով ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի պաշտպան Կ.Կիրակոսյանի միջնորդությունը՝ ամբաստանյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը գրավով փոխարինելու վերաբերյալ, բավարարվել է և որպես գրավի գումար է սահմանվել 5.000.000 (հինգ միլիոն) ՀՀ դրամը: 2. Վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀԿԳ քննության նկատմամբ հսկողության վարչության ավագ դատախազ Հ.Պետրոսյանի և և տուժող Սերգեյ Գուրգենի Մարդոյանի ներկայացուցիչ Հ.Անանյանի վերաքննիչ բողոքները՝ թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 գործով օրինականությունը և հիմնավորվածությունը հաստատող նյութերի հետ միասին, մակագրվել և 2019 թվականի հոկտեմբերի 16-ին հանձնվել է Վերաքննիչ դատարանի դատավոր Ա.Նիկողոսյանին: Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջները. 3. ՀՀ գլխավոր դատախազության հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության նկատմամբ հսկողության վարչության դատախազ Ա.Մանուկյանն իր վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշել է, որ սույն քրեական գործի նյութերով հիմնավորվել է, որ Լ.Սողոմոնյանը մինչև նախաքննության ընթացքում կալանավորվելը բազմիցս խուսափել է նախաքննական մարմնին ներկայանալուց և թաքնվել է, այսինքն՝ միանշանակ կերպով առկա են եղել կալանավորումը որպես խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ հիմքերը՝ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու և վարույթն իրականացնող մարմնի կանչով առանց հարգելի պատճառների չներկայանալու ճանապարհով քրեական վարույթին խոչընդոտելու բարձր հավանականությունը: Բացի այդ, նրան մեղսագրվում են 3 հանցագործություններ՝ ոչ մեծ ծանրության, միջին ծանրության և ծանր, որոնցից հատկապես վերջինի պատժի խստությունն իր հերթին էապես բարձրացնում է վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու, հետագայում պատժի կրումից խուսափելու հավանականությունը, մանավանդ որ Առաջին ատյանի դատարանը նրան 7 տարի ժամկետով ազատազրկման դատապարտելիս արդեն իսկ մեկ անգամ նման հետևության հանգել է: Դեռևս քրեական գործով վարույթի սկզբնական փուլից սկսած Լ.Սողոմոնյանը խոչընդոտել է քննությանը՝ գործի համար էական ապացուցողական նշանակություն ունեցող նյութերը թաքցնելու կամ ոչնչացնելու եղանակով, ինչի կապակցությամբ նրան հետագայում մեղադրանք է առաջադրվել, ինչն իր հերթին էապես բարձրացնում է հավանականությունը, որ նա կարող է խոչընդոտել գործի քննությանը՝ քրեական դատավարությանը մասնակցող անձանց վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու, գործի համար նշանակություն ունեցող նյութերը թաքցնելու, կեղծելու կամ այլ ճանապարհով: Վերաքննիչ դատարանը որոշմամբ թույլատրելի է ճանաչել գրավի կիրառումը, դրանից հետո առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է, և վերջինիս մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, այսինքն՝ խստացվել է, ավելացել է հափշտակված գումարի չափը, բացի այդ, վերջինիս մեղսագրվել են նաև 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցավոր արարքներ: Որոշմամբ պատշաճ կերպով հիմնավորված չէ, թե 5 միլիոն ՀՀ դրամի չափով գրավի կիրառումը ինչպես կարող է համարժեք հակակշիռ լինել ինչպես երկու հանցավոր արարքների համար մինչև 4 և 5-8 տարվա ազատազրկում նախատեսող պատժաչափերի սպառնալիքի դեպքում, այնպես էլ հափշտակության առարկա 160 միլիոն ՀՀ դրամ գումարի պարագայում, մանավանդ, որ 160 միլիոն ՀՀ դրամը հայտնաբերված չէ, տուժողին պատճառված նյութական վնասը որևէ կերպ հատուցված չէ: Սույն դեպքում Լ.Սողոմոնյանին կարող է առնչվել համաներման ակտի 2-րդ հոդվածի ոչ թե 7-րդ, այլ 3-րդ մասը, քանի որ 7-րդ մասն ակնհայտորեն առնչվում է բացառապես օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով նշանակված պատժին, իսկ նրա նկատմամբ առկա չէ օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով նշանակված պատիժ: Այլ կերպ ասած՝ Լ.Սողոմոնյանը որևէ կերպ չի առնչվում համաներման ակտի 2-րդ հոդվածի 7-րդ մասին, այդ մասին դատողությունն անհիմն է: Միաժամանակ համաներման ակտի 2-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառման հավանականությունը գործնականում զրոյական է, քանի որ նշված իրավանորմը կարող է գործել միայն այն դեպքում, երբ սույն գործով դատապարտվի մինչև 6 տարի ժամկետով ազատազրկման (01.11.2018թ. դրությամբ Լ.Սողոմոնյանը կալանքի տակ է գտնվել շուրջ 2 տարի 7 ամիս): 2017 թվականի ապրիլի 7-ին դատապարտել է 7 տարի ժամկետով ազատազրկման: Մեղադրանքի և պաշտպանության կողմի բողոքները մասնակիորեն բավարարելով՝ Վերաքննիչ դատարանը բեկանել է նշված դատական ակտը և գործն ուղարկելով նոր քննության, սակայն հիշյալ պատժին չի անդրադարձել, այդ մասով դատական ակտը չի բեկանել: Ակնհայտ է դառնում, որ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ համաներման ակտի 2-րդ հոդվածի 7-րդ մասն ակնհայտորեն կիրառման ենթակա չէ, իսկ նույն հոդվածի 3-րդ մասի կիրառման հավանականությունը գործնականում զրոյական է: Անհրաժեշտ է կրկին ստուգել Լ.Սողոմոնյանի դատվածությունը, ինչի մասին վկայող տվյալներ 18.09.2019թ. դատական նիստի ընթացքում չեն հրապարակվել: Սույն գործով առկա են ամբաստանյալի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց կիրառելու համապատասխան պայմանները և հիմքերը՝ քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու և քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու բարձր հավանականությունը, և Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ գրավի կիրառումն իրավաչափ չէ: 4. Տուժող Սերգեյ Գուրգենի Մարդոյանի ներկայացուցիչ Հ.Անանյանն իր վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշել է, որ ամբաստանյալը թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի մեջ մեղավոր էր ճանաչվել և դատապարտվել էր 7 տարի ժամկետով ազատազրկման՝ 129 միլիոն ՀՀ դրամ յուրացման եղանակով հափշտակելու համար: Ընդ որոմ՝ վերագրվել է շուրջ 160 միլիոն ՀՀ դրամի հափշտակություն, գործի համար ապացուցողական նշանակություն ունեցող փաստաթղթի հափշտակություն և առևտրային կազմակերպության ծառայողի լիազորությունների չարաշահում, որն առաջացրել է ծանր հետևանքներ: Ուշագրավ է, որ նախկինում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը գործն նոր քննության ուղարկելու մասին որոշմամբ կասկածի տակ էր առել գործով նշանակված դատահաշվապահական փորձաքննության եզրակացությունը, որը վերաբերելի էր ոչ թե հափշտակության փաստին, այլ բացառապես հափշտակված գումարի չափին, իսկ մյուս ապացույցների վերաբերելիության և թույլատրելիության մասով պաշտպանի ներկայացրած փաստարկները գնահատվել են անհիմն: Այլ կերպ ասած՝ պաշտպանության կողմի ակնհայտ է, սահմանված նոր քննության շրջանակների մեջ «խոստումնալից» չեն ամբաստանյալի արդարացմանն ուղղված ջանքերը, ինչը չի կարող չանդրադառնալ նրա վարքագծի վրա: Հատկանշական է նաև այն, որ 2014 թվականի հուլիս-օգոստոս ամիսների իրադարձություններից և դատավարական գործընթացներից սկսված ամբաստանյալը վերագրվող 160 միլիոն ՀՀ դրամ վնասից որևէ գումար չի փոխհատուցել որպես վնասի վերականգնում, խուսափել է տուժողի պահանջներից՝ ընկերությունում աուդիտ անցկացնել, հափշտակել է մի շարք հաշվապահական փաստաթղթեր, ապացուցողական նշանակություն ունեցող, ընկերության ներքին անցուդարձը տեսանկարահանող սարքավորումները, մինչ օրս չեն հայտնաբերվել հափշտակված գումարները, նախաքննության ընթացքում նույնիսկ նրան բերման ենթարկելու որոշումներ են կայացվել, քանի որ վերջինս չի ներկայացել վարույթն իրականացնողի պահանջով և այլն: Ուշագրավ է նաև այն, որ սույն գործով փաստական հանգամանքների առանձնահատկության մեջ անթույլատրելի է այն մոտեցումը, որ 5 միլիոն ՀՀ դրամ գումարը կարող է երաշխիք հանդիսանալ ամբաստանյալի պատշաճ վարքագծի վերաբերյալ, քանի որ նշված գումարի չափը հանդիսանում է վերագրվող հափշտակված գումարի շուրջ 3 տոկոսը: Այլ կերպ ասած՝ ողջամտորեն ակնհայտ է, որ եթե անձը տիրացել է 160 միլիոն ՀՀ դրամ գումարի, ապա դրա 3 տոկոսի հնարավոր կորուստը չի կարող հոգեբանորեն ստիպել ամբաստանյալին թաքնվելու և քննությանը խոչընդոտելու տեսանկյունից իր գործողություններում հաշվետու լինել: Հատկանշական նաև այն, որ քրեական գործից առանձնացված է մաս՝ Լ.Սողոմոնյանի որդու՝ Տ.Սողոմոնյանի կողմից հորը հանցակցելու վերաբերյալ, որը գտնվում է նախաքննության փուլում, նրան հայտնաբերելու համար նկատմամբ հայտարարված է հետախուզում, ինչը Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել: Քրեական գործը նոր քննության ուղարկելուց հետո և 05.02.2019թ. միջնորդությունը մերժելուց հետո ըստ էության ոչինչ չէր փոխվել, հետևաբար՝ անհասկանալի է, թե ինչպիսի իրադարձություն էր ի հայտ եկել և հիմք ծառայել, որ այժմ կալանավորումը փոխարինեց գրավով: 129 միլիոն ՀՀ դրամ հափշտակելու համար միայն 7 տարի ժամկետով դատապարտվելուց հետո ամբաստանյալին սպասվող հնարավոր պատժի խստությունը չի կարող չանդրադառնալ գործի քննության ինչ-որ փուլում ամբաստանյալի վարքագծի վրա: Ուշագրավ է ապացույցների հետազոտումը դեռևս չի ավարտվել, չեն հարցաքննվել բոլոր վկաները, նշանակվել է լրացուցիչ դատահաշվապահական փորձաքննություն, որին, ի դեպ, դեմ էր հենց ամբաստանյալը, թեև պաշտպանության կողմի դատավճռի դեմ նախկինում ներկայացված վերաքննիչ բողոքը գրեթե ամբողջությամբ կառուցված էր հենց առկա եզրակացությունը կասկածահարույց լինելու, դատավճիռ կայացրած դատարանի կողմից կրկնակի կամ լրացուցիչ դատահաշվապահական փորձաքննություն չնշանակելու հետ: Այսինքն՝ ակնհայտ է, որ ամբաստանյալի նպատակը ոչ թե գործի լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությանն է, այլ ամեն գնով դա տապալելը: Համաներման ակտի 2 հոդվածի 7 կետի 2-րդ ենթակետի կարգավորումները վերաբերելի են օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով նշանակված պատժաչափը կրճատելուն, որպիսի գործընթացը վերապահված է քրեակատարողական հիմնարկներին: Խափանման միջոցի կիրառումը օրենսդիրը կապակցել է ոչ թե ազատազրկման պատժատեսակի ապագայում իրագործման իրատեսականության հետ, այլ դրա ողջ խորհուրդը գործի արդյունավետ, լրիվ բազմակողմանի և օբյեկտիվ քննության համար պայմաններ ստեղծելն է: Ամբաստանյալը ձեռնարկել է քայլեր խոչընդոտելու քրեական գործի քննությանը և ճշմարտության բացահայտումը, ինչը մի մասով նույնիսկ արտացոլված է մեղադրանքի որոշմամբ, ուստի՝ նախաքննությանը հաջորդող առաջին անգամ առաջին Ատյանի դատարանում գործի, ըստ էության, քննության ընթացքում նոր խոչընդոտման վերաբերյալ տվյալների բացակայությունն ինքնին էապես չի նվազեցնում ռիսկերը ներկայումս գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականություն չլինելու վերաբերյալ, հատկապես, որ ամբաստանյալը թշնամական հարաբերությունների մեջ է գտնվում իրեն աշխատանքով ապահոված մորեղբոր՝ տուժողի հետ, ում նկատմամբ վարվել է ընդգծվող սառնասրտությամբ և անտեսել նաև մի շարք բարոյական պատնեշներ: Առաջին ատյանի դատարանը ներկայումս վիճակվող դատական ակտում հաստատել է ամբաստանյալի կողմից նաև քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը, ընդունել է նաև այդ հիմքով կալանավորման հիմքի առկայությունը, սակայն դրա հետ միաժամանակ կալանավորումը գրավով փոխարինելը գնահատել ընդունելի՝ անտեսելով, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 143-րդ հոդվածի 6-րդ մասի նորմը: Համաներման ակտերում օրինական ուժի մեջ դատավճռով դատապարտված անձանց նկատմամբ առավել բարենպաստ պայմաններ են սահմանվում, քան դեռևս քննության փուլում գտնվող անձանց համար, ինչը պատահական չէ, քանի որ ակնհայտ է, որ քրեական դատավարության խնդիրների մեծ մասը կենսագործված են, սակայն դա չի նշանակում, որ այդ կարգավորումները պետք է որևէ դատարանի կողմից վաղաժամ կիրառվեն ամբաստանյալի նկատմամբ, երբ դեռ բազում խնդիրներ իրենց հանգուցալուծումը չեն ստացել: Անհասկանալի է, թե ինչու Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ ապագայում չի կարող նշանակվել 7 տարուց ավելի ժամկետով ազատազրկում, եթե նախկինում միայն յուրացման մասով 129 միլիոն ՀՀ դրամ հափշտակելու համար նշանակվել է ազատազրկում 7 տարի ժամկետով, հոդվածով նախատեսված սանկցիան նախատեսում ազատազրկում մինչև 8 տարի ժամկետով, իսկ ներկայումս նրան վերագրվում է առնվազն 160 միլիոն ՀՀ դրամի հափշտակություն: Վերոգրյալի հիման վրա ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀԿԳ քննության նկատմամբ հսկողության վարչության ավագ դատախազ Հ.Պետրոսյանը և տուժող Սերգեյ Գուրգենի Մարդոյանի ներկայացուցիչ Հ.Անանյանը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել են բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործով 2019 թվականի սեպտեմբերի 18-ի որոշումը և ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես կալանավորման այլընտրանքային խափանման միջոց գրավի փոխարինումը ճանաչել անթույլատրելի: Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները. 5. Դատական նիստի ընթացքում ՀՀ գլխավոր դատախազության հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության նկատմամբ հսկողության վարչության դատախազ Ա.Մանուկյանը և տուժող Սերգեյ Գուրգենի Մարդոյանի ներկայացուցիչ Հ.Անանյանը վերոնշյալ հիմնավորումներով պնդեցին իրենց վերաքննիչ բողոքները՝ խնդրելով դրանք բավարարել: Ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի պաշտպան Կ.Կիրակոսյանն առարկեց ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ և խնդրեց այն մերժել: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. 6. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում: Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը, բողոքների հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշման օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, լսելով Դատախազի և Տուժողի ներկայացուցչի հիմնավորումները՝ վերաքննիչ բողոքների կապակցությամբ, դրանց դեմ Պաշտպանական կողմի առարկությունները, ինչպես նաև ուսումնասիրելով Վերաքննիչ դատարանին ներկայացված նյութերը, գտնում է, որ սույն վերաքննիչ բողոքի քննության կապակցությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին. հիմնավորված են արդյոք Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործով 2019 թվականի սեպտեմբերի 18-ի որոշմամբ արտահայտված հետևություններն առ այն, որ կալանավորման այլընտրանքային խափանման միջոց գրավը կարող է նվազեցնել ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը: 7. Պատասխանելով սույն որոշման 6-րդ կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով՝ (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով (…)»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Ոչ ոք չի կարող արգելանքի վերցվել և պահվել անազատության մեջ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով նախատեսված հիմքերով և կարգով»: Խափանման միջոց, այդ թվում՝ կալանավորում, կիրառելու հիմքերն ամրագրած են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածով, որի համաձայն՝ «1. Դատարանը, դատախազը, քննիչը կամ հետաքննության մարմինը խափանման միջոց կարող են կիրառել միայն այն դեպքում, երբ քրեական գործով ձեռք բերված նյութերը բավարար հիմք են տալիս ենթադրելու, որ կասկածյալը կամ մեղադրյալը կարող է՝ 1) թաքնվել քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից, 2) խոչընդոտել մինչդատական վարույթում կամ դատարանում գործի քննությանը՝ քրեական դատավարությանը մասնակցող անձանց վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու, գործի համար նշանակություն ունեցող նյութերը թաքցնելու կամ կեղծելու, քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի կանչով առանց հարգելի պատճառի չներկայանալու կամ այլ ճանապարհով, 3) կատարել քրեական օրենքով չթույլատրված արարք, 4) խուսափել քրեական պատասխանատվությունից և նշանակված պատիժը կրելուց, 5) խոչընդոտել դատարանի դատավճռի կատարմանը: 2. Կալանավորումը մեղադրյալի նկատմամբ կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ կա հիմնավոր կասկած, որ նա կատարել է այնպիսի հանցանք, որի համար նախատեսվող ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը մեկ տարուց ավելի է, և կան բավարար հիմքեր ենթադրելու, որ մեղադրյալը կարող է կատարել սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված որևէ գործողություն»: Միևնույն ժամանակ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտության և կասկածյալի կամ մեղադրյալի նկատմամբ դրա տեսակն ընտրելու հարցը լուծելիս հաշվի են առնվում՝ 1) վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը. 2) կասկածյալի կամ մեղադրյալի անձը. 3) տարիքը և առողջական վիճակը. 4) սեռը. 5) զբաղմունքի տեսակը. 6) ընտանեկան դրությունը և խնամարկյալների առկայությունը. 7) գույքային դրությունը. 8) բնակության մշտական վայրի առկայությունը. 9) այլ էական հանգամանքներ: Անձի նկատմամբ խափանման միջոցի տեսակ ընտրելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի նաև վերը վկայակոչված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135–րդ հոդվածի 3-րդ մասի ոչ սպառիչ ցանկում առկա հատկանիշները։ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել, որ ոչ սպառիչ ցանկում չներառված հանգամանքները մեկնաբանության ենթարկելիս դատարանն առաջնորդվում է Ejusdem generis իրավամեկնաբանական հնարքով, որի համաձայն՝ չորոշակիացված այլ էական հանգամանքների բովանդակությունը բացահայտելու համար անհրաժեշտ է ելնել որոշակիացված տարրերի բովանդակությունից։ 8. Անձին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարացնելու հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ասլան Ավետիսյանի վերաբերյալ 2008 թվականի հոկտեմբերի 31–ի թիվ ԱՎԴ/0022/06/08 որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(...) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածում օգտագործվող «խափանման միջոցի կիրառում» հասկացությունը տարածվում է ինչպես կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, այնպես էլ կալանքի ժամկետը երկարացնելու նկատմամբ: Միևնույն ժամանակ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը չի սահմանում կալանքի ժամկետը երկարացնելու հիմքերը կանոնակարգող հատուկ նորմ: Ուստի անձին կալանքի տակ պահելու ժամկետի երկարացումն անհրաժեշտ է՝ հիմնավորվի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում թվարկված հիմքերով, ինչպես նաև անհրաժեշտ է հաշվի առնել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 3-րդ մասում թվարկված հանգամանքները: (...) մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու ժամկետը կարող է երկարացվել հետևյալ երկու պայմանների միաժամանակյա առկայության դեպքում. ա) շարունակվում են առկա լինել կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու հիմքերն ու պայմանները կամ ի հայտ են եկել անձին կալանքի տակ պահելու նոր հիմքեր. բ) գործի քննությունն իրականացնող մարմնի կողմից դրսևորվել է անհրաժեշտ ջանասիրություն՝ ապահովելու գործի քննության ընթացքը»: Մուրադխանյանն ընդդեմ Հայաստանի 2012 թվականի սեպտեմբերի 5-ի վճռի 80-րդ կետում Մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանը հայտնել է. «ողջամիտ կասկածի առկայությունը, որ ձերբակալված անձը կատարել է իրավախախտումն հանդիսանում է sine qua non պայման՝ շարունակվող կալանքի օրինականության համար, սակայն որոշ ժամանակ անց այն արդեն բավարար չէ։ Դատարանն այնուհետ պետք է որոշի, թե արդյոք դատական մարմինների կողմից տրված այլ հիմքերը «վերաբերելի» ու «բավարար» են եղել ազատությունից զրկելու արդարացումը շարունակելու համար»։ 9. Այսպիսով Առաջին ատյանի դատարանն իր որոշմամբ արձանագրել է հետևյալը. «(...) Սույն դեպքում ուսումնասիրելով Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելուն վերաբերելի որոշումները, ուսումնասիրելով գործով ձեռք բերված նյութերը՝ դատարանը փաստում է, որ առկա են և չեն վերացել վերջինիս նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելու պայմանը՝ մեղսագրվող արարքներին հնարավոր առնչություն ունենալը, ինչպես նաև հիմքերը՝ գործի քննությանը խոչընդոտելու կամ թաքնվելու մտավախությունները: (…) Դատարանը փաստում է, որ ամբաստանյալին մեղսագրված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղսագրված ենթադրյալ արաքով քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետն առերևույթ անցել է, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղսագրված ենթադրյալ արարքով քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետն առերևույթ լրանում է մի քանի օրից՝ 2019 թվականի սեպտեմբերի 24-ին, ինչից էլ հետևում է, որ այդ ենթադրյալ արարքների համար, նույնիսկ առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորվելու դեպքում, վերջինս քրեական պատասխանատվության չի կարող ենթարկվել, հետևաբար՝ էլ այդ արարքների մեղսագրման տեսանկյունից` նրան անազատության մեջ պահելը բացառվում է: Ընտրված խափանման միջոցի և այն փոխարինելու հարցը քննարկելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի տեսանկյունից՝ դատարանը գտնում է հետևյալը. Նշված հոդվածի սանկցիայով պատիժ է նախատեսվում միայն ազատազրկման ձևով՝ 5-ից 8 տարի ժամկետով: Այսինքն՝ սույն գործի քննության արդյունքում, նյույնիսկ առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորվելու դեպքում, ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ կարող է սահմանվել ազատազրկում՝ առավելագույնը 8 տարի ժամկետով: Սույն գործով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը 2016 թվականի ապրիլի 7-ին կայացված դատավճռով, Լ.Սողոմոնյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով մեղավոր ճանաչելով, պատիժ է նշանակել ազատազրկում` յոթ տարի ժամկետով: (…) Գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ սույն գործի քննության ընթացքում Լ.Սողոմոնյանը 2015 թվականի հունվարի 31-ից 2015 թվականի մայիսի 26-ը, 2015 թվականի հունիսի 10-ից 2015 թվականի սեպտեմբերի 4-ը, 2016 թվականի ապրիլի 7-ից 2017 թվականի հոկտեմբերի 28-ը, 2018 թվականի մարտի 28-ից մինչ օրս՝ ընդհանուր առմամբ 3 տարի 7 ամիս 3 օր գտնվել է և շարունակում է պահվել անազատության մեջ: Չկանխորոշելով սույն գործով կայացվելիք վերջնական դատական ակտի բնույթը՝ սակայն այնուամենայնիվ վերը նշվածի համատեքստում հարկ է փաստել, որ մեկ անգամ օրենքի հիման վրա ստեղծված դատարանի կողմից Լ.Սողոմոնյանի վերաբերյալ գործը քննվել է և նշանակվել է պատիժ, իսկ նշված դատավճիռը, եթե օրինական ուժ ստանար, Լ.Սողոմոնյանն արդեն իսկ ազատված կլիներ պատժից, ինչից էլ բխում է, որ առերևույթ առկա է անձին անազատության մեջ պահելը բացառող հանգամանք: Քննության առկա դարձնելով դեռևս չկատարված դատավարական գործողությունների բնույթը, դրանց վրա մեղադրյալի կողմից ազդեցություն գործելու հնարավորությունը, դատարանը փաստում է, որ սույն գործով նախաքննությունն ավարտվել է, մեկ անգամ հրապարակային դատաքննությամբ գործով ձեռք բերված բոլոր ապացույցները հետազոտվել են, դրա հետ մեկտեղ գնահատելով դատաքննության ընթացքում Լ.Սողոմոնյանի դրսևորած վարքագիծը, դատարանը գտնում է, որ ապացույցների օբյեկտիվության և լրիվության վրա մեղադրյալի կողմից ազդեցություն գործելու հնարավորությունը և հավանականությունը՝ գործի քննությանը խոչընդոտելու վերաբերյալ նախկինում եղած մտավախություններն էականորեն նվազել են: Հետևաբար՝ քննարկման առարկա դարձնելով անձի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը գրավով փոխարինելու մասին միջնորդությունը, այն գնահատելով վերը նշված՝ վաղեմության ժամկետներն անցնելու, համաներման ակտի ընդունման, գործի քննության վրա ծախսված ժամանակի և այդ ընթացքում ամբաստանյալի դրսևորած վարքագծի, սույն գործով անազատության մեջ գտնած ժամանակահատվածի տևողության համատեքստում՝ դատարանը գտնում է, որ ներկայացված միջնորդությունը ենթակա է բավարարման»: 10. Միևնույն ժամանակ, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին մեղսագրվող արարքների բնույթը և հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատման ենթարկելով պարզ է դառնում. ա) վերագրվող արարքների կատարման եղանակը, մասնավորապես՝ ենթադրությունն այն մասին, որ նա, 2009 թվականի փետրվարի 24-ից մինչև 2014 թվականի սեպտեմբերի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում հանդիսանալով «Սեյվր» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության տնօրենը և 30 տոկոս բաժնեմասի սեփականատերը, իսկ 2009 թվականի մայիսի 2-ից համատեղությամբ նաև նույն ընկերության գանձապահը, օգտագործելով ընկերության կանոնադրությամբ և համապատասխան նորմատիվ իրավական ակտերով սահմանված իր կարգադրիչ, իրեն վստահված սեփականության միջոցների նկատմամբ ունեցած լիազորությունները, դրանք օգտագործել է ընկերության շահերին հակառակ, այն է՝ իր օգտին ընկերության հաշվին ձեռք է բերել առավելություններ, անձնական շահագրգռվածությամբ չարաշահել է իր լիազորությունները, միասնական դիտավորությամբ, յուրացման եղանակով հափշտակել է ՍՊԸ-ի հիմնադիր, 70 տոկոս բաժնեմասի սեփականատեր Սերգեյ Գուրգենի Մարդոյանի կողմից ներդրված, ինչպես նաև ընկերությանը պատկանող առանձնապես խոշոր չափի՝ ընդհանուր 161.935.865 ՀՀ դրամ գումարը և այդպիսով կազմալուծել է ընկերության աշխատանքն ու վերջինիս համար առաջացրել է ծանր հետևանքներ՝ ընկերության գործունեության ժամանակավոր խաթարման ձևով: Այսպես. Սերգեյ Գուրգենի Մարդոյանը, 2009 թվականի սեպտեմբերի 20-ին գրավատնային գործունեություն իրականացնելու նպատակով հիմնադրել է «Սեյվր» ՍՊ ընկերությունը՝ նույն թվականի սեպտեմբերի 24-ին այն գրանցելով իրավաբանական անձանց պետական ռեգիստրում: Ընկերության կանոնադրական կապիտալը կազմել է 50.000 ՀՀ դրամ, որի բաժնեմասերը Ս.Մարդոյանը տեղաբաշխել է իր և քրոջ որդու՝ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի միջև 70/30% հարաբերակցությամբ, իսկ վերջինս նշանակվել է ՍՊԸ-ի տնօրեն: 2009թ. մայիսի 2-ին հրամանագրված թիվ 01 հրամանի համաձայն՝ նշված ընկերության գանձապահի պարտականությունները դրվել է Լ.Սողոմոնյանի վրա: «Սեյվր» ՍՊԸ-ում բոլոր դրամական միջոցների ներդրումը կատարվել է Ս.Մարդոյանի կողմից փոխառությունների տեսքով: Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանը, օգտագործելով ընկերության կանոնադրությամբ և համապատասխան նորմատիվ իրավական ակտերով սահմանված իր կարգադրիչ, իրեն վստահված սեփականության միջոցների նկատմամբ ունեցած լիազորությունները, դրանք օգտագործել է ընկերության շահերին հակառակ՝ իր օգտին, 2009թ. փետրվարի 24-ից մինչև 2014թ. սեպտեմբերի 24-ն ընկած ժամանակահատվածում, առավելապես 2014թ. կեսերից սկսած, քննությամբ չկոնկրետացված օրերին յուրացման եղանակով հափշտակել է Սերգեյ Մարդոյանի կողմից ներդրված և ընկերության դրամարկղի դրամական միջոց հանդիսացող առանձնապես խոշոր չափի՝ ընդհանուր 129.324.200 ՀՀ դրամ գումարը: Բացի այդ, Լևոն Սողոմոնյանն իրեն վերապահված լիազորությունների իրականացման շրջանակներում, մասնավորապես՝ 2009թ. նոյեմբերի 25-ից մինչև 2014 թվականի օգոստոսի 21-ն ընկած ժամանակահատվածում, «Սեյվր» ՍՊԸ գրավատանը գրավադրված իրացման ենթակա գույքը «ԱԿՍՈՆ» ապրանքա-հումքային բորսայի միջոցով իրացրել, սակայն չարաշահելով իր լիազորությունները, դրանք օգտագործելով ընկերության շահերին հակառակ՝ իր օգտին, ստացված ընդհանուր 31.611.665 ՀՀ դրամ գումարը ընկերության դրամարկղ չի մուտքագրել և յուրացման եղանակով հափշտակել է: Բացի այդ, Լևոն Սողոմոնյանը 2011 թվականի մարտի 11-ին կնքված թիվ 31 փոխառության պայմանագրով նախատեսված 1.000.000 ՀՀ դրամը ստացել է Սերգեյ Մարդոյանից, դրա դիմաց տվել է առանց համարակալման, սակայն ստորագրված և ընկերության կնիքով վավերացված անդորրագիր, բայց նշված գումարը չի մուտքագրել ընկերության հաշվեկշիռ՝ փոխարենը յուրացման եղանակով հափշտակել է, դարձրել իրենը: Միաժամանակ Լևոն Սողոմոնյանը, հանդիսանալով գրավատնային գործունեությամբ զբաղվող կազմակերպության՝ «Սեյվր» ՍՊ ընկերության տնօրենն ու գանձապահը, «Սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունների» մասին, «Դրամարկղային գործառնությունների» մասին ՀՀ օրենքներով, այլ օրենսդրական և ենթաօրենսդրական ակտերով, ինչպես նաև ընկերության կանոնադրությամբ սահմանված իր կարգադրիչ և այլ լիազորություններն օգտագործել է ընկերության շահերին հակառակ՝ իր օգտին, այն է՝ կատարելով վերոհիշյալ հանցավոր գործողությունները՝ անբարեխիղճ և անպատասխանատու վերաբերմունք է ցուցաբերել ընկերության գործունեության նկատմամբ, անձնական շահագրգռվածությամբ չարաշահել է իր լիազորությունները՝ ընկերությունից հափշտակելով առանձնապես խոշոր չափի դրամական միջոցներ, կազմալուծել է վերջինիս աշխատանքը և առաջացրել ծանր հետևանքներ ընկերության գործունեության ժամանակավոր խաթարման ձևով: Բացի այդ, Լևոն Սողոմոնյանը, իր կողմից ընկերության դրամական միջոցների յուրացման փաստը բացահայտելու գործընթացը բարդացնելու կամ անհնարին դարձնելու շարժառիթով և անձնական շահագրգռվածությունից ելնելով, 2014թ. սեպտեմբեր ամսվա ընթացքում «Սեյվր» ՍՊ ընկերության՝ Երևան քաղաքի Ե.Կողբացի 42 շենք 55 բնակարան հասցեում գտնվող գրասենյակից գաղտնի հափշտակել է ընկերության մի շարք կարևոր հաշվապահական փաստաթղթեր, այդ թվում՝ տարածքային հարկային մարմնի կողմից հաշվառված և վերջինիս կնիքով վավերացված 01.12.2011-31.08.2014թթ. ընթացքում ընկերության դրամարկղային գործառնություններն արտացոլող, պաշտոնական փաստաթուղթ հանդիսացող «Դրամարկղի գիրք-2»-ը. բ) հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, մասնավորապես՝ ենթադրությունն այն մասին, որ մեղադրյալին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով վերագրվող հանցանքները հասցվել են ավարտին (վերջին երկու հանցագործությունների մասով անցել են քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետները)։ 11. Վերոգրյալի հիման վրա, Վերաքննիչ դատարանը, ներկայացված վերաքննիչ բողոքների հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, ամբաստանյալին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցագործության բնույթը և վտանգավորության աստիճանը հաշվի առնելով, դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ արտահայտված վերոնշյալ իրավական դիրքորոշումները, իր համաձայնությունն է հայտնում դրանց և գտնում, որ իրավաչափ են Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն առ այն, որ կալանավորման այլընտրանքային խափանման միջոց գրավը կարող է անհրաժեշտ չափով ապահովագրել ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը, մասնավորապես՝ այն հավանական ռիսկերը, որ նա կարող է խոչընդոտել քրեական գործի քննությանը և թաքնվել քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից: Մասնավորապես՝ Վերաքննիչ դատարանի նմանօրինակ դիրքորոշումն առավելապես պայմանավորված է, նրանով, որ ամբաստանյալը երեք առանձին ժամանակարջաններում, 15 օր, 7 ամիս 3 օր և ավելի քան 5 ամիս ժամկետներով գտնվել է ազատության մեջ և այդ ընթացքում ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման փաստական հանգամանքներ դատարանում առկա չեն եղել, իսկ մայր քրեական գործն էլ գտնվում է դատական քննության փուլում, իսկ նախորդ դատաքննության ընթացքում արդեն իսկ հետազոտվել են քրեական գործում առկա ամբողջ ապացույցները, ինչը Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ արձանագրված այլ հանգամքների հետ համակցութան մեջ, ողջամտորեն նվազեցնում է ամբաստանյալի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը: Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ խափանման միջոցի հիմքերն ու պայմանները ոչ թե ստատիկ, այլ դինամիկ կատեգորիաներ են և ենթակա են ժամանակի ընթացքում փոփոխման, մինչդեռ սույն դեպքում հաշվի առնելով, որ արդեն ամբաստանյալի կողմից երեք առանձին ժամանակահատվածներում բավականին տևական ժամակահատվածներում ազատության մեջ գտնվելու ընթացքում ոչ իրավաչափ վարքագիծ դրսևորելու վերաբերյալ տեղեկություններ չեն ներկայացվել, որպիսի հանգամանքը Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ անհրաժեշտ կլիներ կալանավորման հիմքերի շարունակական առկայությունը և դրանց դրսևորման ռիսկը նվազած չլինելու հանգամանքը հիմնավորելու համար: Միևնույն ժամանակ հարկ է ընդգծել նաև, որ կալանավորման կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Ընդ որում, այդ կանխատեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական գործով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, իսկ որպես այդպիսին կարող են հանդես գալ նաև այդ նյութերով դատարանին հասու դարձած որոշակի փաստական տվյալները կամ այդպիսի տվյալների համակցությունը, մինչդեռ այն դեպքում, երբ անձը հայտնվում է ազատության մեջ, ընդ որում երեք անգամ, և դրսևորում է բավարար չափով իրավաչափ վարքագիծ, ուրեմն հնարավոր է, որ նրա կողմից ոչ իրավաչափ վարքագծի դրևորման ռիսկերն ավելի նվազ են, քան կարծում է մեղադրանքի կողմը, ուստի նման իրավիճակում անձնին վերստին կալանավորելու համար անհրաժեշտ է ներկայացնել նրա կողմից ոչ իրավաչափ վարքագիծ դրևորելու վերաբերյալ քանակական և որակական տեսանկյունից առավել փաստարկված հիմնավորումներ: Ավելորդ չէ հիշատակել, որ Առաջին ատյանի դատարանն իր որոշմամբ ոչ թե արձանագրել է ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկի իսպառ բացակայությունը, այլ ընդամենը նշել է, որ այդ ենթադրյալ վարքագիծը կարող է կանխվել նաև անազատության մեջ պահելու հետ չկապված, տվյալ դեպքում՝ կալանավորման այլընտրանքային խափանման միջոց գրավի միջոցով: 12. Անդրադառնալով վերաքննիչ բողոքների այն հիմնավորումներին, որ Առաջին ատյանի դատարանը սխալ է մեկնաբանել Համաներման մասին օրենքի դրույթները՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի համար որոշակիորեն կարող է կանխատեսելի լինել համաներման հնարավոր կիրառումը, սակայն միայն այդ հանգամանքի վրա կառուցված հետևությունները չեն կարող իրավաչափ և բավարար համարվել, քանի որ ինչպես կալանավորման հիմքերը, այնպես էլ տվյալ փուլում Համաներման մասին օրենքի այս կամ այն դրույթի կիրառումը ունեն կանխատեսական բնույթ՝ հաշվի առնելով, որ հնարավոր չէ այս փուլում հստակ որոշել, թե արդյոք դատական ակտի կայացման, իսկ տվյալ կոնկրետ իրավիճակում՝ դրա օրինական ուժի մեջ մտնելու պահին այն կիրառելի կլինի անձի նկատմամբ, թե ոչ: Տվյալ իրավիճակում հաշվի առնելով, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղսագրվող արարքների կատարման համար քրեական պատասխանատվության ենթարկվելու ժամկետները լրանալու պատճառով ամբաստանյալն այդ արարքների համար չի կարող ենթարկվել քրեական պատասխանատվության կամ պատժի, այլ կարող է դատապարտվել միայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված արարքի կատարման համար, որի համար առավելագույն պատժաչափի՝ 8 տարի ժամկետով ազատազրկման նշանակման պարագայում այն Համաներման օրենքի կիրառմամբ կրճատվելու է կիսով չափ՝ մնալով կրելու ենթադրյալ 4 տարի ժամկետով ազատզրկում, իսկ ամբաստանյալն արդեն իսկ շուրջ 3 տարի 7 ամիս գտնվել է անազատության մեջ, ուստի նման պարագայում Առաջին ատյանի դատարանի կողմից այդ հանգամանքը գնահատման ենթարկելը ոչ իրավաչափ համարվել չի կարող: 13. Վերոշարադրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ կալանավորման այլընտրանքային խափանման միջոց գրավը կիրառելով՝ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ, այդ թվում նաև՝ քրեադատավարական օրենքի այնպիսի խախտում, որը կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա, և գործով կայացրել է ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բխում է ինչպես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի, այնպես էլ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքից: 14. Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ գլխավոր դատախազության հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության նկատմամբ հսկողության վարչության դատախազ Ա.Մանուկյանի և տուժող Սերգեյ Գուրգենի Մարդոյանի ներկայացուցիչ Հ.Անանյանի վերաքննիչ բողոքները պետք է մերժել՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործով 2019 թվականի սեպտեմբերի 18-ի որոշումը թողնելով օրինական ուժի մեջ՝ հիմք ընդունելով սույն որոշման մեջ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 134-137-րդ, 288-րդ, 387-րդ, 394-րդ և 412-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը՝ Ո Ր Ո Շ Ե Ց՝ ՀՀ գլխավոր դատախազության հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության նկատմամբ հսկողության վարչության դատախազ Ա.Մանուկյանի և տուժող Սերգեյ Գուրգենի Մարդոյանի ներկայացուցիչ Հ.Անանյանի վերաքննիչ բողոքները մերժել՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործով 2019 թվականի սեպտեմբերի 18-ի որոշումը թողնելով օրինական ուժի մեջ՝ հիմք ընդունելով սույն որոշման մեջ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու պահից 15-օրյա ժամկետում։ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 30-10-2019 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 05-12-2019 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 21-րդ հատոր` 19 թերթ, հավելված 22-րդ հատոր` 162 թերթ, հավելված 23-րդ հատոր` 41 թերթ և 74 թերթ |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 05-12-2019 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 21-րդ հատոր` 19 թերթ, հավելված 22-րդ հատոր` 162 թերթ, հավելված 23-րդ հատոր` 41 թերթ և 74 թերթ |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | Ե-43104/19 |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 15-04-2020 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 11-04-2020 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Ալեքսանդր |
| Ազգանուն | Սիրունյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Լևոն Սողոմոնյան Բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի /Ավան/ 06.04.2020թ. կայացված որոշումը և ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի / ՀՀ քր. օր.179 հոդ. 3-րդ մասի 1-ին կետով , 214 հոդ. 2-րդ մասով և 324 հոդ. 2-րդ մասով / նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը վերացնել : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 16-04-2020 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Երևան քաղաքի դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 16-04-2020 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Հովակիմյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 17-04-2020 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 20-04-2020 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 28-04-2020 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Չի կայացվել |
| Պատճառը | Պաշտպան Ալեքսանդր Սիրունյանի և ամբաստանյալ Լևոն Սողոմոնյանի կողմից ստացված դիմումների համաձայն, որով վերջիններս խնդրել են վերաքննիչ բողոքը թողնել առանց քննության: |
Վերաքննիչ վարույթը կարճվել է
| Ամսաթիվ | 28-04-2020 |
|---|---|
| Որոշման բովանդակություն | ԵԿԴ/0274/01/15 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ (վերաքննիչ վարույթը կարճելու մասին) 28.04.2020թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան) դատավոր Ն.Հովակիմյանս ուսումնասիրելով Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի (Այսուհետև՝ Դատարան) 06.04.2020թ. որոշման դեմ ներկայացված վերաքննիչ բողոքն առանց քննության թողնելու մասին պաշտպան Ա.Սիրունյանի և ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի դիմումները. Պ Ա Ր Զ Ե Ց Ի 1.Գործի դատավարական նախապատմությունը. Դատարանի՝ 06.04.2020 որոշմամբ պաշտպան Ա.Սիրունյանի միջնորդությունը՝ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու մասին, մերժվել է: 10.04.2020թ. Դատարանի վերոգրյալ որոշման դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել պաշտպան Ա.Սիրունյանը, ով ներկայացնելով համապատասխան հիմնավորումներ խնդրել է. ՙԹիվ ԵԿԴ/0274/01/15 գործով Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2020թ. ապրիլի 06-ի կայացված որոշումը բեկանել, այն փոփոխել և ամբաստանյալ Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը վերացնել՚: Վերաքննիչ դատարանի՝ 17.04.2020թ. որոշմամբ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել քննության՝ դռնբաց դատական նիստում: 20.04.2020թ. Վերաքննիչ դատարան է ստացվել պաշտպան Ա.Սիրունյանի դիմումը՝ իր կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը հետ վերցնելու մասին: 28.04.2020թ. նույնաբովանդակ դիմում է ստացվել նաև ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանից: 2.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 383 հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` բողոք բերած անձը և այն անձը, որի շահերի պաշտպանության նպատակով բերվել է բողոքը, իրավունք ունեն հետ վերցնելու այն մինչև վերաքննիչ դատարանում դատական նիստը սկսվելը։ Պաշտպանն իրավունք չունի առանց պաշտպանյալի համաձայնության հետ վերցնելու իր ներկայացրած բողոքը: Դատախազի կողմից բերված բողոքը կարող է հետ վերցնել վերադաս դատախազը: Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` եթե վերաքննիչ բողոքարկման ժամկետն ավարտվել է, իսկ տվյալ դատական ակտի դեմ այլ վերաքննիչ բողոքներ չեն բերվել, ապա բողոքը հետ վերցնելու դեպքում դատարանը կայացնում է վերաքննիչ վարույթը կարճելու մասին որոշում: Որոշումը կայացնելու պահից առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը մտնում է ուժի մեջ: Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մինչ Վերաքննիչ դատարանում ըստ էության վերաքննիչ բողոքի քննությունը սկսվելը պաշտպան Ա.Սիրունյանը և Լ.Սողոմոնյանը ներկայացրել են դիմումներ վերաքննիչ բողոքը հետ վերցնելու մասին, իսկ Դատարանի 06.04.2020թ. որոշման դեմ այլ վերաքննիչ բողոքներ չեն ստացվել, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերաքննիչ վարույթը պետք է կարճել: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 383 հոդվածով, Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ի Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 06.04.2020թ. որոշման դեմ պաշտպան Ա.Սիրունյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա սկսված վերաքննիչ վարույթը կարճել: ԴԱՏԱՎՈՐ` Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 26-05-2020 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 20-05-2020 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Տուժողի ներկայացուցիչ |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Լ |
| Ազգանուն | Ասլանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Լևոն Սողոմոնյան Ամբողջությամբ բավարարել բողոքը : Բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի /Ավան/`ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի / ՀՀ քր. օր.179 հոդ. 3-րդ մասի 1-ին կետով , 214 հոդ. 2-րդ մասով և 324 հոդ. 2-րդ մասով / նկատմամբ ստորագրություն չհեռանալու մասին խափանման միջոց ընտրելու վերաբերյալ 15.04.2020թ. կայացված որոշումը , պաշտպան Կ.Կիրակոսյանի միջնորդությունը ամբողջությամբ մերժել և կալանավորումը ստորագրություն չհեռանալու մասին խափանման միջոցով փոխարինելը ճանաչել անթույլատրելի : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 03-07-2020 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Երևան քաղաքի դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 03-07-2020 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արշակ |
| Ազգանուն | Վարդանյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 06-07-2020 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 09-07-2020 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 09-07-2020 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Լևոն |
| Ազգանուն | Սողոմոնյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԿԴ/0274/01/15 ՈՐՈՇՈՒՄ վերաքննիչ բողոքը քննության առնելու մասին « 9 » հուլիսի 2020թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազ¬¬մով՝ նախագահությամբ դատավոր՝ Ա.Վարդանյանի, քարտուղարությամբ՝ Լ.Գրիգորյանի, մասնակցությամբ՝ ամբաստանյալ՝ Լ.Սողոմոնյանի, պաշտպաններ՝ Կ.Կիրակոսյանի և Ա.Սիրունյանի, դռնբաց դատական նիստում, տուժող «Սեյվր» ՍՊ ընկերության ներկա¬յա¬ցուցիչ Լուսինե Ասլանյանի ներկայացրած վե¬րաքննիչ բողոքի հի¬ման վրա դատա¬կան ստուգ¬¬ման ենթար¬կե-լով թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործով Երևան քաղա¬քի ընդ¬հա¬նուր իրա¬վա¬սության առաջին ատյանի դատարանի 2020 թվականի ապրիլի 15-ի որոշ¬ման օրի¬նա¬¬կա¬նութ¬յունն ու հիմ¬նա¬վոր¬վածությունը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց ՝ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2014 թվականի օգոստոսի 21-ին ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով հարուցվել է թիվ 15134714 քրեական գոր¬ծը: 2015 թվականի հունվարի 31-ին Լևոն Սողոմոնյանը ձերբակալվել է: 2015 թվականի փետրվարի 3-ին Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին մեղադրանք է առա-ջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով: Նույն օրը Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջան¬¬ների ընդհանուր իրա¬վա-սութ¬յան առաջին ատյանի դատարանը, բավարարելով նա¬խաքն¬նա¬կան մարմնի միջնոր-դութ¬յունը, մեղադրյալ Լևոն Սողոմոնյանի նկատ¬¬մամբ որպես խափանման միջոց է ընտրել 2 ամիս ժամկետով կալանա¬վորումը, որի ժամկետը հետագայում երկարացվել է: Նույն դատարանի 2015 թվականի մայիսի 26-ի որոշմամբ Լևոն Սողոմոնյանի նկատ¬¬մամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանա¬վորումը փոխարինվել է գրավով: Նույն օրը Լևոն Սողոմոնյանն ազատվել է կալանքից: ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2015 թվականի հունիսի 10-ի որոշմամբ գրավի կիրառումն ճանաչվել է անթույլատրելի և նույն օրը Լ.Սողոմոնյանը վերցվել է կալանքի՝ դատական նիստի դահլիճում: 2015 թվականի հուլիսի 16-ին որոշում է կայացվել Լևոն Սողոմոնյանին առա¬ջադրված մեղադ¬րան¬քը փոփոխելու մասին և նրան կրկին մեղադրանք է առա¬ջադրվել ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով: ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2015 թվականի սեպտեմբերի 2-ի որոշմամբ Լևոն Սո¬ղոմոնյանի նկատ¬¬մամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանա¬վորումը փոխարին-վել է գրավով: 2015 թվականի սեպտեմբերի 4-ին Լևոն Սողոմոնյանն ազատվել է կալանքից: 2015 թվականի հոկտեմբերի 14-ին որոշում է կայացվել Լևոն Սողոմոնյանին առա-ջադրված մեղադ¬րան¬քը փոփոխելու մասին և նրան նոր մեղադրանք է առա¬ջադրվել ՀՀ քրեա¬¬կան օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով: 2015 թվականի նոյեմբերի 16-ին թիվ 15134714 քրեական գործը մեղադրական եզրա¬կա¬-ցութ¬¬յամբ ստացվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջան¬¬ների ընդ¬հա¬նուր իրա¬¬վա¬սութ¬¬յան ա¬ռաջին ատյանի դատա¬րան, որտեղ քրեա¬կան գործին շնորհվել է ԵԿԴ/0274/01/15 համա¬րը: 2016 թվականի ապրիլի 7-ին Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջան¬¬ների ընդ¬հա¬նուր իրա¬¬վա¬սութ¬¬յան ա¬ռաջին ատյանի դատա¬րանը թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործով, ի թիվս այլնի, որոշել է ամբաստանյալ Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց գրավը փոփոխել, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել կալանավորումը և Լևոն Սողոմոնյանին կալանավորել դատական նիստի դահլիճում: ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2017 թվականի հունվարի 24-ի որոշմամբ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատ-յա¬նի դատարանի 2016 թվականի ապրիլի 7-ի դատավճիռը բեկանվել է և գործն ուղարկել նույն դատարան՝ այլ կազմով նոր քննության: Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալա¬նա¬վո¬րումը թողնվել է անփոփոխ: ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2017 թվականի հոկտեմբերի 9-ի որոշմամբ Լևոն Սո¬ղոմոնյանի նկատ¬¬մամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանա¬վորումը փոխարին-վել է գրավով՝ գրավի չափ սահմանելով 5.000.000 ՀՀ դրամը: 2017 թվա¬կա¬նի հոկտեմբերի 28-ին Լևոն Սողոմոնյանն ազատվել է կալանքից: ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2018 թվականի մարտի 20-ի որոշմամբ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2017 թվականի հոկտեմբերի 9-ի որոշումը բեկանվել է և Լևոն Սո¬ղոմոնյանի նկատ¬¬¬մամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանա¬վորման այլընտրանքային միջոց գրավի կիրառումը ճանաչվել է անթույլատրելի: 2018 թվականի մարտի 28-ին Լևոն Սողոմոնյանը վերցվել է արգելանքի: 2019 թվականի սեպտեմբերի 18-ին Երևան քաղաքի ընդ¬հա¬նուր իրա¬վա¬սության առա¬ջին ատ¬յա¬¬նի դատարանը, բավարարելով պաշտպան Կ.Կիրակոսյանը միջնորդությունը, Լևոն Սո¬ղոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալա¬նա¬վո¬րումը փոխարի-նել է գրավով՝ գրավի չափ սահմանելով 5.000.000 ՀՀ դրամը, որը չի վճարվել և ամբաս¬տան-յա¬¬լը շարունակել է գտնվել կալանքի տակ: 2020 թվականի ապրիլի 15-ին Երևան քաղաքի ընդ¬հա¬նուր իրա¬վա¬սության առա¬ջին ատ-յա¬¬նի դատարանը (այ¬սու¬հետ նաև՝ Առաջին ատ¬յանի դատարան), ամբաստանյալ Լևոն Ռա-ֆի¬կի Սողոմոնյանի պաշտպաններ Կարեն Կիրակոսյանի և Ալեք¬սանդր Սի¬րունյանի միջ-նոր¬¬դու¬թյունները մասնակի բավարարե¬լով, որոշել է Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալա¬նա¬¬վո¬րու¬մը փոփոխել, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրել չհե¬ռա¬նալու մասին ստո¬րագրությունը՝ նրան անհապաղ ազատ արձակելով կալան-քից: Առաջին ատ¬յա¬նի դա¬տարանի հիշյալ որոշումը տուժողների ներկայացուցիչ Հ.Անանյանը ստա¬ցել է 2020 թվականի մայիսի 11-ին: 2020 թվականի մայիսի 26-ին (փոստային ծառայությանը հանձնվել է 2020 թվականի մա-յիսի 20-ին) Վերաքննիչ դատարան է ստացվել Առաջին ատյանի դա¬տա¬րա¬¬նի հիշյալ ո¬րոշ-ման դեմ տու¬ժո¬ղ «Սեյվր» ՍՊ ընկերության ներկայա¬ցուցիչ Լուսինե Ասլա¬ն¬յանի ներկա¬յաց-րած վե¬րաքննիչ բո¬ղոքը: Վերաքննիչ բողոքի վերաբերյալ թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործի հավելվածը Վե-րաքննիչ դատա¬րան է ստաց¬¬¬¬¬վել 2020 թվականի հուլիսի 3-ին, իսկ նախագահող դատավորին է հանձնվել 2020 թվա¬¬կա¬նի հուլիսի 6-ին: ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2020 թվա¬¬կա¬նի հուլիսի 6-ի որոշմամբ Առա¬ջին ատ¬¬¬¬-յանի դատարանի որոշման դեմ ներկայացված վերաքննիչ բո¬ղոքն ընդուն¬վել է վա¬րույթ և նշանակվել դռնբաց դատական նիստում քննության: Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը. Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կե¬տով, 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մե¬ղադ¬րանք է առա¬ջադրվել այն բանի համար, որ նա «2009 թվականի փետրվարի 24-ից մինչև 2014 թվականի սեպտեմբերի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում հանդիսանալով «Սեյվր» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության տնօրենը և 30 տոկոս բաժնեմասի սեփականա¬տե¬րը, իսկ 2009 թվականի մայիսի 2-ից համատեղությամբ նաև նույն ընկերության գանձա¬պա¬հը, օգտագործելով ընկերության կանոնադրությամբ և համապատասխան նորմատիվ իրա¬վա¬¬կան ակտերով սահմանված իր կարգադրիչ, իրեն վստահված սեփականության միջոց¬ների նկատմամբ ունեցած լիազորությունները, դրանք օգտագործել է ընկերության շահերին հակառակ, այն է՝ իր օգտին ընկերության հաշվին ձեռք է բերել առավելություններ, անձ¬նա¬կան շահագրգռվածությամբ չարաշահել է իր լիազորությունները, միասնական դիտա¬վո¬րութ¬յամբ յուրացման եղանակով հափշտակել է ՍՊԸ-ի հիմնադիր, 70 տոկոս բաժնեմասի սեփականատեր Սերգեյ Գուրգենի Մարդոյանի կողմից ներդրված, ինչպես նաև ընկերութ¬յանը պատկանող առանձնապես խոշոր չափի՝ ընդհանուր 161.935.865 ՀՀ դրամ գումարը և այդպիսով կազմալուծել է ընկերության աշխատանքն ու վերջինիս համար առաջացրել է ծանր հետևանքներ՝ ընկերության գործունեության ժամանակավոր խաթարման ձևով: Այսպես. Սերգեյ Գուրգենի Մարդոյանը 2009 թվականի սեպտեմբերի 20-ին գրավատնային գործու-նեութ¬յուն իրականացնելու նպատակով հիմնադրել է «Սեյվր» ՍՊ ընկերությունը՝ նույն թվա-կա¬նի սեպտեմբերի 24-ին այն գրանցելով իրավաբանական անձանց պետական ռե¬գիստ-րում: Ընկերության կանոնադրական կապիտալը կազմել է 50.000 ՀՀ դրամ, որի բաժնե¬մա¬սե-րը Ս.Մարդոյանը տեղաբաշխել է իր և քրոջ որդու՝ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի միջև 70/30% հարաբերակցությամբ, իսկ վերջինս նշանակվել է ՍՊԸ-ի տնօրեն: 2009թ. մայիսի 2-ին հրամանագրված թիվ 01 հրամանի համաձայն՝ նշված ընկերության գանձապահի պար¬տա-կանությունները դրվել է Լ.Սողոմոնյանի վրա: «Սեյվր» ՍՊԸ-ում բոլոր դրամական մի¬ջոց¬նե-րի ներդրումը կատարվել է Ս.Մարդոյանի կողմից փոխառությունների տեսքով: Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանը, օգտագործելով ընկերության կանոնադրությամբ և համա-պա¬տասխան նորմատիվ իրավական ակտերով սահմանված իր կարգադրիչ, իրեն վստահ-ված սեփականության միջոցների նկատմամբ ունեցած լիազորությունները, դրանք օգտա-գոր¬ծել է ընկերության շահերին հակառակ՝ իր օգտին, 2009թ. փետրվարի 24-ից մինչև 2014թ. սեպտեմբերի 24-ն ընկած ժամանակահատվածում, առավելապես 2014թ.-ի կեսերից սկսած, քննութ¬յամբ չկոնկրետացված օրերին յուրացման եղանակով հափշտակել է Սերգեյ Մար-դոյա¬նի կողմից ներդրված և ընկերության դրամարկղի դրամական միջոց հանդիսացող առանձ¬¬նապես խոշոր չափի՝ ընդհանուր 129.324.200 ՀՀ դրամ գումարը: Բացի այդ, Լևոն Սողոմոնյանն իրեն վերապահված լիազորությունների իրականացման շրջանակներում, մասնավորապես 2009թ. նոյեմբերի 25-ից մինչև 2014թ. օգոստոսի 21-ն ըն-կած ժամանակահատվածում, «Սեյվր» ՍՊԸ գրավատանը գրավադրված իրացման ենթակա գույ¬քը «ԱԿՍՈՆ» ապրանքա-հումքային բորսայի միջոցով իրացրել, սակայն չարաշահելով իր լիազորությունները, դրանք օգտագործելով ընկերության շահերին հակառակ՝ իր օգտին, ստացված ընդհանուր 31.611.665 ՀՀ դրամ գումարը ընկերության դրամարկղ չի մուտքագրել և յուրացման եղանակով հափշտակել է: Բացի այդ, Լևոն Սողոմոնյանը, 2011 թվականի մարտի 11-ին կնքված թիվ 31 փո¬խա¬ռութ-յան պայմանագրով նախատեսված 1.000.000 ՀՀ դրամը ստացել է Սերգեյ Մարդոյանից, դրա դիմաց տվել է առանց համարակալման, սակայն ստորագրված և ընկերության կնիքով վա-վե¬րացված անդորագիր, բայց նշված գումարը չի մուտքագրել ընկերության հաշվեկշիռ՝ փո-խա¬րենը յուրացման եղանակով հափշտակել է, դարձրել իրենը: Միաժամանակ Լևոն Սողոմոնյանը, հանդիսանալով գրավատնային գործունեությամբ զբաղ¬վող կազմակերպության՝ «Սեյվր» ՍՊ ընկերության տնօրենն ու գանձապահը, «Սահմա-նա¬փակ պատասխանատվությամբ ընկերությունների» մասին, «Դրամարկղային գործառ-նութ¬յունների» մասին ՀՀ օրենքներով, այլ օրենսդրական և ենթաօրենսդրական ակտերով, ինչ¬պես նաև ընկերության կանոնադրությամբ սահմանված իր կարգադրիչ և այլ լիա¬զո¬րութ-յուն¬ներն օգտագործել է ընկերության շահերին հակառակ` իր օգտին, այն է` կատարելով վե¬րո¬հիշյալ հանցավոր գործողությունները անբարեխիղճ և անպատասխա¬նա¬տու վերա¬բեր-մունք է ցուցաբերել ընկերության գործունեության նկատմամբ, անձնական շահագրգռվա¬-ծութ¬յամբ չարաշահել է իր լիազորությունները, ընկերությունից հափշտակելով առանձ¬նա-պես խոշոր չափի դրամական միջոցներ՝ կազմալուծել է վերջինիս աշխատանքը և առա¬ջաց-րել ծանր հետևանքներ՝ ընկերության գործունեության ժամանակավոր խաթարման ձևով: Բացի այդ, Լևոն Սողոմոնյանը, իր կողմից ընկերության դրամական միջոցների յու¬րաց-ման փաստը բացահայտելու գործընթացը բարդացնելու կամ անհնարին դարձնելու շար¬¬ժա-ռի¬թով և անձնական շահագրգռվածությունից ելնելով, 2014թ. սեպտեմբեր ամսվա ընթաց-քում «Սեյվր» ՍՊ ընկերության՝ Երևանի Ե.Կողբացի 42 շենք 55 բնակարան հաս¬¬ցեում գտնվող գրասենյակից գաղտնի հափշտակել է ընկերության մի շարք կարևոր հաշ¬¬վա¬պա-հական փաստաթղթեր, այդ թվում՝ տարածքային հարկային մարմնի կողմից հաշ¬վառ¬ված և վերջինիս կնիքով վավերացված, 01.12.2011-31.08.2014 թվականների ընթացքում ըն¬կերութ-յան դրամարկղային գործառնություններն արտացոլող, պաշտոնական փաստա¬թուղթ հան-դի¬սացող «Դրամարկղի գիրք-2»-ը»: Առաջին ատյանի դատարանի որոշման մեջ, մասնավորապես նշած է. «(…) Դատարանը, քննարկելով ներկայացված միջնորդությունը, գտնում է հետևյալը. Դեռևս 2019 թվականի սեպտեմբերի 18-ին դատարանը, քննություն առնելով Լ.Սողո¬մոն-յա¬¬¬նի պաշտպան Կ.Կիրակոսյանը միջնորդությունը՝ իր պաշտպանյալի նկատմամբ ընտր-ված խափանման միջոցը վերացնելու կամ գրավով փոխարինելու վերաբերյալ, գտել էր հետևյալը՝ «(…) Սույն դեպքում, ուսումնասիրելով Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելուն վերաբերելի որոշումները, ուսումնասիրելով գործով ձեռք բերված նյու¬թե-րը, դատարանը փաստում է, որ առկա են և չեն վերացել վերջինիս նկատմամբ խա¬փանման մի¬ջոց ընտրելու պայմանը՝ մեղսագրվող արարքներին հնարավոր առնչություն ունենալը, ինչ¬պես նաև հիմքերը՝ գործի քննությանը խոչընդոտելու կամ թաքնվելու մտավախութ¬յուն-նե¬րը: (…) Քննության առկա դարձնելով դեռևս չկատարված դատավարական գործողությունների բնույթը, դրանց վրա մեղադրյալի կողմից ազդեցություն գործելու հնարավորությունը՝ դա-տա¬րանը փաստում է, որ սույն գործով նախաքննությունն ավարտվել է, մեկ անգամ հրա¬պա-րա¬կային դատաքննությամբ գործով ձեռք բերված բոլոր ապացույցները հետազոտվել են, դրա հետ մեկտեղ գնահատելով դատաքննության ընթացքում Լ.Սողոմոնյանի դրսևորած վար¬քագիծը, դատարանը գտնում է, որ ապացույցների օբյեկտիվության և լրիվության վրա մե¬¬ղադրյալի կողմից ազդեցություն գործելու հնարավորությունը և հավանականությունը՝ գոր¬ծի քննությանը խոչընդոտելու վերաբերյալ նախկինում եղած մտավախություններն էա-կա¬նորեն նվազել են: Հետևաբար քննարկման առարկա դարձնելով անձի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը գրավով փոխարինելու մասին միջնորդությունը, այն գնահատելով վերը նշված՝ վաղեմության ժամկետներն անցնելու, համաներման ակտի ընդունման, գործի քննության վրա ծախսված ժամանակի և այդ ընթացքում ամբաստանյալի դրսևորած վար-քագ¬ծի, սույն գործով անազատության մեջ գտնած ժամանակահատվածի տևողության հա¬մա-տեքստում՝ դատարանը գտնում է, որ ներկայացված միջնորդությունը ենթակա է բավա¬րար-ման: Միաժամանակ դատարանն արձանագրում է, որ պաշտպանի կողմից մատնանշած 3.000.000 ՀՀ դրամի չափը բավարար չէ ամբաստանյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու հա¬մար: (…)»: Նշված որոշմամբ դատարանը գրավի գումարի չափ էր սահմանել 5.000.000 ՀՀ դրամ, որը մինչ օրս չի վճարվել և ամբաստանյալը շարունակում է գտնվել կալանքի տակ: 2020թ. ապրիլի 06-ին դատարանը քննության առնելով դատարանի վարույթում գտնվող թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործով, ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի շահերի պաշտպան Ա.Սիրունյանի միջնորդությունը՝ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտր¬-ված խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու վերաբերյալ, գտել էր հետևյալը. «(…) Ինչպես երևում է վերը նշված որոշումից, դատարանն արձանագրել է, որ առկա են և չեն վերացել խափանման միջոց ընտրելու հիմքերը, իսկ գործի քննության ընթացքում անձի պատ¬շաճ վարքագիծն ապահովելու տեսանկյունից դեռևս անհրաժեշտ է որոշակի հար¬կադ-րան¬քի միջոցների կիրառում, որպեսզի հնարավոր լինի գործով քննության օբյեկ¬տի¬վութ-յունն ապահովել: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 151-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ խա-փան¬ման միջոցը վերացվում է, երբ վերանում է դրա անհրաժեշտությունը: Գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի պատ¬¬շաճ վարքագիծն ապահովելու համար նրա նկատմամբ հարկադրանքի միջոց կիրա¬ռե-լու անհրաժեշտությունը մինչ օրս էլ պահպանվում է, քանի որ դատարանի վերը նշված որոշ¬¬ման կայացումից հետո ձեռք չեն բերվել այնպիսի տեղեկություններ, որոնք չեզոքաց-նում են վերը նշված մտավախությունները: Հետևաբար քննության առնելով պաշտպանի միջնորդությունը՝ խափանման միջոցը վե-րաց¬նելու վերաբերյալ, դատարանը գտնում է, որ այն անհիմն է և ենթակա է մերժման: (…)»: Ներկայումս կրկին անգամ՝ պաշտպանական կողմի միջնորդությունների հիման վրա քննութ¬յան առնելով ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ դատարանը գտնում է հետևյալը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 151-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 134-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «(…)»: Անձի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքը, մարդու այլ հիմնա-կան իրավունքների հետ մեկտեղ, ՀՀ Սահմանդրությամբ ճանաչվում է անօտարելի և բարձ-րա¬գ¬ույն արժեք (ՀՀ Սահմանադրության 3-րդ հոդված): Ուստի մարդու այդ հիմնական իրա-վուն¬¬քի սահմանափակման իրավաչափության երաշխիքները կանոնակարգող իրավադ-րույթ¬¬¬ները մեկնաբանելիս անհրաժեշտ է ելնել մարդու իրավունքները հարգելու, մարդու իրավունքների սահմանափակման միջոցով հիմնական իրավունքը բովանդակազրկելու ան-թույ¬լատրելիության սկզբունքներից: Անձին շարունակական կալանքի տակ պահելու համար պետք է հաստատվի հասա¬րա-կութ¬յան ընդհանուր շահի և անհատի հիմնարար իրավունքների միջև արդարացի հավասա-րակշռութ¬յուն, և որը պետք է բխի անձի՝ ազատությունից զրկելու հետ կապված կիրառվող մի¬ջոցի և հետապնդվող նպատակների միջև համամասնության ողջամիտ հարաբերակ¬ցութ-յան անհրաժեշտությունից: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը բազմիցս իր որոշումներով նշել է, որ յուրաքանչյուր գործով կալանքի տևողությունը կարող է արդարացվել միայն այն դեպքում, երբ կան հասա¬րա-կական շահի իրական պահանջների հատուկ հատկանիշներ, որոնք ինքնուրույնաբար, չվտան¬գե¬լով անմեղության կանխավարկածը, գերակշռում են ՀՀ Սահմանադրությամբ և ՀՀ-ի կողմից վավերացված միջազգային պայմանագրերով երաշխավորված անձի ազատության և անձեռնմխելիության իրավունքը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ «(…)»: Է.Եղիազարյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանը նշել է. «(…)» (տե՛ս Էդգար Եղիա¬զարյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2017թ. հունիսի 22-ի թիվ ԵԱՆԴ/0017/06/16 որո¬շումը): Վճռաբեկ դատարանի այս մոտեցումը բխում է՝ «խափանման միջոցները չեն կարող պա-րու¬նակել պատժի տարրեր», «չկա հանցագործություն, չկա պատիժ», «չի կարող նշանակ¬վել ավե¬լի խիստ պատիժ, քան սահմանված է օրենքով» սկզբունքներից: Այլ խոսքով. եթե պատ-ժի նշանակումը կամ կատարումն անհնար է, ապա իրավաչափ չէ նաև անձին անա¬զա¬տութ-յան մեջ պահելը: Այս տեսանկյունից նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքում նա-խա¬տեսված են որոշակի կարգավորումներ, օրինակ՝ անմեղսունակ անձանց նկատմամբ (ովքեր ենթակա չեն պատժի) չեն կարող կիրառվել խափանման միջոցներ կամ մեղադրա-կան դատավճիռ կայացվելու դեպքում, երբ նշանակված պատժաչափը չի գերազանցում ամ-բաս¬տանյալի նախնական կալանքի տակ փաստացի գտնվելու ժամկետը, անձն ազատվում է կալանքից: Սույն դեպքում ուսումնասիրելով Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ խափանման միջոց ընտ¬րե-լուն վերաբերելի որոշումները, ուսումնասիրելով գործով ձեռք բերված նյութերը՝ դատա¬րա-նը փաստում է, որ առկա են և չեն վերացել վերջինիս նկատմամբ խափանման մի¬ջոց ընտ¬-րելու պայմանը՝ մեղսագրվող արարքներին հնարավոր առնչություն ունենալը, ինչ¬պես նաև հիմքերը՝ գործի քննությանը խոչընդոտելու կամ թաքնվելու մտավախությունները:Սակայն խափանման միջոցի տեսակը որոշելու տեսանկյունից հարկ է հաշվի առնել հետևյալը. Ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանին մեղսագրվում է մինչև 2014 թվականի սեպտեմբերի 24-ը կատարված ծանր, միջին և ոչ մեծ ծանրության ենթադրյալ արարքներ՝ նախատեսված ՀՀ քրե¬ա¬¬կան օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…)»: Նշված օրենսդրական պահանջները հաշվի առնելով՝ դատարանը փաստում է, որ ամ-բաս¬¬տանյալին մեղսագրված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղսագրված ենթադրյալ արաքներով քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետներն առերևույթ անցել են, ինչից էլ հետևում է, որ այդ ենթադրյալ արարքների համար, նույնիսկ առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորվելու դեպքում, վերջինս քրեական պատասխանատվության չի կարող ենթարկ-վել, հետևաբար էլ այդ արարքների մեղսագրման տեսանկյունից՝ նրան անազատության մեջ պահելը բացառվում է: Ընտրված խափանման միջոցի և այն փոխարինելու հարցը քննարկելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի տեսանկյունից, դատարանը գտնում է հետևյա¬լը. Նշված հոդվածի սանկցիայով պատիժ է նախատեսվում միայն ազատազրկման ձևով՝ 5-ից 8 տարի ժամկետով: Այսինքն՝ սույն գործի քննության արդյունքում, նույնիսկ առաջադրված մեղադրանքը հիմ¬նավորվելու դեպքում, ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ կարող է սահմանվել ազա-տազրկում՝ առավելագույնը 8 տարի ժամկետով: Սույն գործով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատա-րա¬նը 2016 թվականի ապրիլի 07-ին կայացված դատավճռով, Լ.Սողոմոնյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով մեղավոր ճանաչելով, պատիժ է նշանա-կել ազատազրկում՝ յոթ տարի ժամկետով: «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապե¬տութ-յան անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համա¬նե-րում հայտարարելու մասին» 2018 թվականի նոյեմբերի 01-ի ՀՀ օրենքի (այսուհետ նաև` Համաներման մասին օրենք) 2-րդ հոդվածի 7-րդ մասի 2-րդ կետի համաձայն՝ «7. Օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով նշանակված պատժաչափը կրճատել՝ (…) 2) կիսով չափ՝ դիտավորությամբ հանցագործություն կատարելու համար առավելագույ¬նը տասը տարի ժամկետով ազատազրկման դատապարտված և նախկինում դիտավորյալ հան¬-ցագործություն կատարելու համար ազատազրկման ձևով պատիժ չկրած կամ կրած, սա¬կայն դատվածություն չունեցող անձանց նկատմամբ (…)»: Գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ սույն գործի քննության ընթացքում Լ.Սողոմոնյանը 2015 թվականի հունվարի 31-ից 2015 թվականի մայիսի 26-ը, 2015 թվականի հունիսի 10-ից 2015 թվականի սեպտեմբերի 04-ը, 2016 թվականի ապրիլի 07-ից 2017 թվա¬կա-նի հոկտեմբերի 28-ը, 2018 թվականի մարտի 28-ից մինչ օրս՝ ընդհանուր առմամբ 4 տարի 2 ամիս է և շարունակում է պահվել անազատության մեջ: Չկանխորոշելով սույն գործով կայացվելիք վերջնական դատական ակտի բնույթը, այնուամենայնիվ, վերը նշվածի համատեքստում հարկ է փաստել, որ մեկ անգամ օրեն¬քի հիման վրա ստեղծված դատարանի կողմից Լ.Սողոմոնյանի վերաբերյալ գործը քննվել է և նշանակվել է պատիժ, իսկ նշված դատավճիռը, եթե օրինական ուժ ստանար, Լ.Սողո¬մոն-յանն արդեն իսկ ազատված կլիներ պատժից, ինչից էլ բխում է, որ առերևույթ առկա է անձին անազատության մեջ պահելը բացառող հանգամանք: Բացի այդ, նույնիսկ ևս մեկ անգամ մեղադրական դատավճիռ կայացվելու և առավելա-գույն ութ տարի ժամկետով ազատազրկում նշանակվելու դեպքում պատիժը պետք է համա-ներ¬ման մասին օրենքի կիրառմամբ կրճատվի կիսով չափ, այսինքն՝ անձին կմնա կրելու 4 տարի ժամկետով ազատազրկում, ինչպիսի ժամկետն այս պահի դրությամբ արդեն իսկ ան-ցել է: Հաշվի առնելով վերոգրյալը, ինչպես նաև այն, որ խափանման միջոց կիրառվում է նաև դատարանի դատավճռի կատարումը ապահովելու համար, իսկ սույն գործով դեռևս դա-տավ¬¬ճիռ կայացված չէ, ինչպես նաև համաներման մասին օրենքով սահմանված դրույթ¬նե-րին համապատասխան լուծված չէ պատիժը կրճատելու հարց, դատարանը գտնում է, որ դեռևս շարունակվում են պահպանվել կալանավորման հիմքերը, սակայն դրանք կրում են առա¬վել նվազ բնույթ, հետևաբար ստորագրություն չհեռանալու մասին խափանման միջոց ընտրելով հնարավոր է հասնել խափանման միջոցի նպատակների՝ սույն դեպքում դա-տավճռի կատարումը ապահովելուն: Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ դատարանը գտնում է, որ Եվրոպայի խորհրդի՝ Խոշտան-գում¬¬¬ների և անմարդկային կամ արժանապատվությունը նվաստացնող վերաբերմունքի կամ պատժի կանխարգելման եվրոպական կոմիտեի Կորոնավիրուսի (COVID-19) համավարակի համատեքստում 2020 թվականի մարտի 20-ին հրապարակած զեկույցի շրջանակներում ան-ձի ազատության հարցի քննարկումն արդեն իսկ առարկայազուրկ է: (…)»: Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Փաստաբան Լուսինե Աս¬լան¬յանը, տուժող «Սեյվր» ՍՊ ընկերության անունից վե-րաքննիչ բողոք և բողոք բերելու իրավունքը հավաստող լիազորագիր և այլ փաստաթղթեր ներ¬կա¬յացնելով, խնդրել է թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործով Երևան քաղաքի ընդ¬հա-նուր իրա¬¬վա¬սութ¬յան առաջին ատյանի դատարանի 2020 թվականի ապ¬րիլի 15-ի որո¬շ¬ումը բե¬կա¬նել և ամբաստանյալի նկատմամբ ընտրված կալանավորումը չհե¬¬ռանալու մասին ստո-րա¬գրութ¬յուն խա¬փանման միջոցով փոխարինելը ճանաչել անթույ¬լա¬տ¬րելի: Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում, մասնավորապես նշված է. «(…) Տուժող կողմը հանգում է հետևության՝ Դատարանի որոշումը սխալ է հիմնավորված և պատճառաբանված: Դատարանն այդ մասով իր որոշումը պատճառաբանել է հետևյալ կերպ. «(…)»: Կայացրած դատական ակտով թույլ է տրվել դատավարական սխալ՝ դատավարական իրա¬վունքի այնպիսի խախտում, ինչը ազդել է գործի ելքի վրա: Դատարանը խափանման մի¬ջո¬ցը փոփոխելու վերաբերյալ սխալ հիմնավորումներ և պատճառաբանություններ է կա-տա¬րել՝ դրանով իսկ խախտելով քրեադատավարական նորմերը: Տուժողն կողմն իր անհամաձայնությունն է հայտնում Դատարանի հիմնավորումներին հետևյալ պատճառաբանությամբ. Ա) Տուժող կողմի համար անընդունելի է Դատարանի հիմնավորումները, որ 2018 թվա-կա¬նի համաներման ակտի կարգավորումները հիմք են Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ խա-փան¬ման միջոցի փոփոխության, գրավը ստորագրություն չհեռանալու մասին փոխարինելու համար, քանի որ դրանք վերաբերելի են օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով նշա-նակ¬ված պատժաչափը կրճատելուն, որպիսի գործընթացը վերապահված է քրեակատա¬րո-ղա¬կան հիմնարկներին, այլ ոչ թե դատարանի քրեական գործի դատաքննության ընթաց-քում: Եթե օրենսդրի կամքը լիներ այդպիսին, ապա այդ կետով համաներման կիրառման հնա¬րավորություն կնախատեսվեր նաև դատարանին վճռահատման պահին: Ուշագրավ է, որ խափանման միջոցի կիրառումը օրենսդիրը կապակցել է ոչ թե ազատազրկման պատ¬ժա-տե¬սակի ապագայում իրագործման իրատեսականության հետ, այլ դրա ողջ խորհուրդը գոր-ծի արդյունավետ, լրիվ բազմակողմանի և օբյեկտիվ քննության համար պայմաններ ստեղ-ծելն է: Քրեական արդարադատությունը ոչ թե ուղղված է միայն հանցանք կատարած անձի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելուն, չնշանակելուն կամ դրանից ազա-տե¬լուն, այլ ի թիվս այլոց, սոցիալական արդարությունը վերականգնելուն, ճշմարտությունը բացահայտելու և հօգուտ տուժողի փաստեր հաստատելուն, դրանից ածանցյալ տուժողի խախտ¬ված գույքային (քաղաքացիական հայցը) իրավունքները վերականգնելու հնարավո-րութ¬յուն ընձեռելուն և ընդհանրապես գործի արդարացի քննության սկզբունքի կենսագործ-մա¬նը: Սակայն նշված գործընթացներն էական վտանգված են, երբ առկա են գործի քննութ-յա¬նը խոչընդոտելու ռիսկեր, իսկ սույն գործով անգամ առկա են հաստատված փաստեր. ամբաստանյալը ձեռնարկել է քայլեր խոչընդոտելու քրեական գործի քննությանը և ճշմար-տութ¬յան բացահայտումը, ինչը մի մասով նույնիսկ արտացոլված է մեղադրանքի որոշմամբ, ուստի՝ նախաքննությանը հաջորդող առաջին անգամ առաջին ատյանի դատարանում գործի, ըստ էության, քննության ընթացքում նոր խոչընդոտման վերաբերյալ տվյալների բա-ցա¬կա¬յությունն ինքնին էապես չի նվազեցնում ռիսկերը ներկայումս գործի քննությանը խոչըն¬դո¬տելու հավանականություն չլինելու վերաբերյալ, հատկապես, որ ամբաստանյալը թշնամական հարաբերությունների մեջ է գտնվում իրեն աշխատանքով ապահոված մորեղ-բայր՝ տուժող Ս.Մարդոյանի հետ, ում նկատմամբ վարվել է ընդգծվող սառնասրտությամբ և անտեսել նաև մի շարք բարոյական պատնեշներ: Անտեսվել է, որ դատական քննության փու¬¬լում՝ առաջին պտույտով առաջին ատյանի դատարանում, երբ Լ.Սողոմոնյանը գտնվել է ա¬զա¬տության մեջ, ընկերության նախկին աշխատակից Մանկուհի Նահապետյանը տվել է խու¬սափողական ցուցմունքներ դատարանի և մեղադրանքի կողմի հարցերին, ամեն ինչ վե-րագ¬րելով «չհիշելուն», նախագահող դատավորը դատական նիտում նույնիսկ կոպիտ դիտո-ղութ¬յուններ է արել վկային նման վարքագծի համար, ներկայումս 2-րդ պտույտով գործի քննութ¬յան ընթացքում նշված վկան դեռևս չի հարցաքննվել, շարունակ չի ներկայանում դա-տա¬րան, տուժող կողմը օբյեկտիվ մտահոգություն ունի կաշկանդված է Լ.Սողո¬մոն¬յա¬նից, հատկապես երբ վերջինս եղել է ազատության մեջ: Ուշագրավ է նաև այն, որ Դատա¬րանը (դատավոր Վ.Լ.Գրիգորյան) գրավ կիրառելու ակտում հաստատել է ամբաստանյալ Լ.Սողո-մոն¬յանի կողմից նաև քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը, դրանից հետո ոչինչ չի փոխվել, չի կարող այդ հիմքը նվազել խափանման միջոց չլինելու դեպքում, չի կարող հա-կակշռել ՀՀ քր. դատ օր. 135 հոդվածով նախատեսված կալանավորման մյուս հիմքերին, այդ թվում՝ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը, ինչն առնվազն ինքնին հիմք է պաշտպանի բողոքը մերժելու համար: Բ) Ուշագրավ է նաև այն, որ համաներման ակտերում օրինական ուժի մեջ դատավճռով դատապարտված անձանց նկատմամբ առավել բարենպաստ պայմաններ են սահմանվում, քան դեռևս քննության փուլում գտնվող անձանց համար, ինչը պատահական չէ, քանի որ ակն¬հայտ է, որ քրեական դատավարության խնդիրների մեծ մասը կենսագործված է, սա-կայն դա չի նշանակում, որ այդ կարգավորումները պետք է որևէ դատարանի կողմից «հապշտա¬պության մեջ» և վաղաժամ փաստացի կիրառվի ամբաստանյալի նկատմամբ, երբ դեռ բազում խնդիրներ իրենց հանգուցալուծումը չեն ստացել: Եթե առաջնորդվենք Դատա-րա¬նի հիմնավորումներով, ապա Լ.Սողոմոնյանը սույն քրեական գործի քննության ընթաց-քում ինչպես կամենա, այդպես էլ «կվարվի», կտապալի գործի արդարացի քննությունը: Գ) Վերաքննիչ դատարանի ուշադրությունն ենք հրավիրում այն հանգամանքին, որ սույն գործով նշանակված է դատահաշվապահական լրացուցիչ փորձաքննություն, ինչի շրջա-նակ¬¬ներում ստացվելիք եզրակացության հիման վրա (տուժողի առաջադրված հարցերի բո-վան¬դակությունից նկատելի է) Լ.Սողոմոնյանին առաջադրված մեղադրանքը հնարավոր է մեղադրողի կողմից լրացվի, ինչի արդյունքում արդեն իսկ կրած կալանքի և հետագայում համաներման ակտով պատժի չկրած մասի վերաբերյալ հարաբերակցությունը, վաղեմութ-յան ժամկետները լրանալու, դատողությունները և կանխատեսումը կդառնա անհիմն և ան-տե¬ղին: Ավելին՝ 129 մլն ՀՀ դրամ հափշտակելու համար միայն 7 տարի ժամկետով դատա-պարտ¬վելուց հետո ամբաստանյալին սպասվող հնարավոր պատժի խստությունը չի կարող չանդ¬րադառնալ գործի քննության ինչ-որ փուլում ամբաստանյալի վարքագծի վրա, եթե վտանգներ կան, որ մեղադրանքը կարող է լրացվել, կայացվելիք դատավճռից ինքը կունենա գույքային հետևանքներ: Դ) Ուշագրավ է նաև այն, որ ապացույցների հետազոտումը դեռևս չի ավարտվել, չեն հար¬ցաքննվել բոլոր վկաները, նշանակվել է լրացուցիչ դատահաշվապահական փոր-ձաքննութ¬յուն, որին, ի դեպ, դեմ էր հենց ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանը, թեև պաշտպա-նութ¬յան կողմի դատավճռի դեմ նախկինում ներկայացված վերաքննիչ բողոքը գրեթե ամ-բող¬ջությամբ կառուցված էր հենց առկա եզրակացությունը կասկածահարույց լինելու, դա-տավճիռ կայացրած դատարանի կողմից կրկնակի կամ լրացուցիչ դատահաշվապահական փորձաքննություն չնշանակելու հետ: Այսինքն՝ ակնհայտ է, որ ամբաստանյալի նպատակը ոչ թե գործի լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունն է, այլ ամեն գնով այն տապալելը: Ե) Ավելորդ չէ տեղեկացնել, որ ներկայում նախաքննության փուլում է գտնվում Լևոն Սո-ղո¬մոնյանի որդու վերաբերյալ քրեական գործը, որի մեղադրանքը սերտորեն կապված է Լևոն Սողոմոնյանին առաջադրված մեղադրանքի հետ, և առկա է Լ.Սողոմոնյանին նոր մե-ղադ¬րանք առաջադրելու իրական հնարավորություն, ինչն էլ վաղեմության ժամկետների ընդ¬¬հատ¬ման և Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ (հանցանքների կամ դատավճիռների համակ-ցութ¬յամբ) նշանակվելիք պատժի խստացման հիմք կհանդիսանա: Խոսքը հատկապես վե-րա¬բերում է նրան, որ քրեական գործով հիմնավորվում է, որ 56 մլն ՀՀ դրամ գումարը Լ.Սո-ղո¬մոնյանը հափշտակել է մինչև 08.07.2014 թվականը, իսկ մնացած գումարը տեղի ունեցած կոնֆլիկտից հետո՝ կարծելով, որ արդեն իսկ պատասխանատվություն կրելու է ՀՀ քր. օր. 179 հոդ¬վածի 3-րդ մասով, ուստի իբր կորցնելու բան չունի և հափշտակել է մնացած շուրջ 104-110 մլն ՀՀ դրամ գումարները, ինչը նշանակում է, որ անձը գործել է առանձին-ինքնուրույն դի¬տա¬¬վորությամբ, ինչը ենթակա է բնականաբար իրավական գնահատականի, որը վերջնա¬կա¬¬նա¬պես կհաստատվի փորձաքննության եզրակացությամբ: Զ) Դատարանը պատճառաբանել է, որ ստորագրություն չհեռանալու մասին խափանման միջոցը կարող է ապահովել դատավճռի կատարումը՝ առանց հաշվի առնելու, որ դեռ վերջ¬նա¬կան դատական ակտ կայացված չէ, ինչը, ի դեպ, մեր կողմից թվարկված հան-գա¬մանք¬նե¬րում չի կարող կանխատեսվել, քանի որ առկա է մեղադրանքի առավել ծանրով փոփո¬խութ¬յան հնարավորություն: Բացի այդ՝ Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման մի¬ջոցը ներկա փուլում պետք է ապահովի ոչ միայն դատավճռի կատարումը, այլ գործի քննութ¬յանը խոչընդոտելը, չթաքնվելը և չխուսափելը, ինչը Դատարանի կողմից իրա¬վա¬ցիո¬րեն չի գնահատվել: Դատարանի պատճառաբանությունները վերաբերելի չեն Լ.Սողո¬մոն¬յանի խափանման միջոցը վերացնելու նպատակներին, քանի որ նախ՝ այս փուլում պետք է գնահատվեն ամ-բաստանյալի պատշաճ վարքագիծը ապահովելու համար կիրառ¬ված միջոցները, և երկրորդ՝ պատիժ նշանակելու և կրելու վերաբերյալ կանխատեսական մո¬տեցումները որևէ կերպ չեն կարող փոխարինել տվյալ փուլում ամբաստանյալի պատշաճ վարքագիծը ապահովելուն ուղղված միջոցների կիրառմանը: Ի վերջո, տվյալ փուլում «պետք է առաջնորդվել օրացույ-ցային օրերով», և ոչ թե դատավճիռ կայացնելուց և պատիժ նշանա¬կե¬լուց հետո տեղի ունե-նալիք իրադարձություններով և կատարվելիք վաղաժամ հաշվարկ¬նե¬րով: Բացի այդ՝ սույն գործով ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ քրեական հե-տապնդու¬մը դադարեցնելու որևէ հիմք առկա չէ, որով պայմանավորված՝ պետք է վերացվի Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը: (…)»: Վերաքննիչ դատարանում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները. Ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանը և վերջինիս պաշտպաններ Կ.Կիրակոսյանը և Ա.Սի¬րուն¬յանը ներկա¬յաց¬ված վե¬րաքննիչ բո¬¬ղո¬քի դեմ առարկեցին և խնդրե¬ցին այն մեր-ժել՝ Առաջին ատյանի դատա¬րա¬նի որո¬շու¬¬մը թող¬նելով օրինական ուժի մեջ: Վերաքննիչ բողոքը քննարկվեց և լուծվեց դատական նիստի վայրի և ժամանակի վե¬րա-բեր¬յալ պատշաճ կարգով ծանուցված տուժող «Սեյվր» ՍՊ ընկերության ներ¬կա¬յա-ցուցիչ¬ներ Լ.Աս¬լան¬յանի և Հ.Անանյանի բացակայությամբ: Վերաքննիչ բողոքը քննարկվեց և լուծվեց դատական նիստի վայրի և ժամանակի վե¬րա-բեր¬յալ պատշաճ կարգով ծանուցված մեղադրող Ա.Մանուկյանի բացակայությամբ, ով նա¬խա¬պես դիմել էր նման խնդրանքով: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական ստուգ¬ման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշման օրինականությունը և հիմնավոր¬վա-ծութ¬յունը, ուսումնասիրելով բողոքի վերաբերյալ ստացված գործը (նյութը)՝ Վերաքննիչ դա-տա¬¬րանը հանգում է հետևյալ հետևության. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 288-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ կա¬լա¬¬¬¬¬¬-նավորելու կամ կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարացնելու օրինակա¬նութ¬յունը և հիմ¬¬¬¬նավորվածությունը դատարանն ստուգում է ընտրված խափանման միջոցի օրի¬նա¬կա-նութ¬յունը և հիմնավորվածությունը հաստատող նյութերն ստանալու օրվանից՝ երեք օրվա ըն¬¬¬թաց¬քում: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվ-րո¬¬պական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրեն¬քով սահ-ման¬¬ված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կա¬տա¬րած լի¬¬նելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինա¬կան մարմ¬նին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հա¬մարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատա¬րելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար. (…) 3. Սույն հոդվածի 1-ին կետի «գ» ենթակետի դրույթներին համապատասխան ձերբա¬կալ-ված կամ կալանավորված յուրաքանչյուր ոք անհապաղ տարվում է դատավորի կամ այլ պաշ¬տոնատար անձի մոտ, որն օրենքով լիազորված է իրականացնելու դատական իշխա-նութ¬¬¬յուն և ունի ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունք կամ մինչև դա-տաքննութ¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬յունն ազատ արձակելու իրավունք: Ազատ արձակումը կարող է պայմանավոր¬վել դատաքննության ներկայանալու երաշխիքներով»: Վահրամ Գևորգյանի վերաբերյալ թիվ ԵԿԴ/0678/06/10 գործով 2011 թվականի փետրվա¬րի 24-ի որոշ¬ման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքո¬րո¬-շումը. «Անձի կալանավորումը կհամարվի օրինական և հիմնավորված միայն այն դեպքում, երբ հաստատվի՝ ա) անձի առնչությունն իրեն մեղսագրվող հանցագործությանը (հանցագործություն կա-տա¬րած լինելու հիմնավոր կասկածը) և բ) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում սահ¬մանված հիմքերից որևէ մեկի կամ մի քանիսի առկայությունը»: Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի մեկնաբանության համաձայն՝ ողջա-միտ կասկածի չափանիշը հիմնվում է «փաստերի կամ տեղեկությունների առկա¬յութ¬յան վրա, որոնք հնարավորություն կտային անաչառ դիտորդին եզրակացնելու, որ տվյալ անձը հնա¬¬¬րավոր է, որ կատարած լիներ հանցանքը: Սակայն պարտադիր չէ, որ կասկածը հիմ¬նա-վո¬րող փաստերը բավարարեն այն նույն սանդղակին, որն անհրաժեշտ է անձի դատապար-տու¬¬մը կամ նրա նկատմամբ մեղադրանք առաջադրելը հիմնավորելու համար, քանի որ այդ փաս¬¬տերը կարող են հայտնաբերվել ավելի ուշ՝ քրեական գործի քննության փուլում» (տե՛ս Կ.Ֆ.-ն ընդդեմ Գերմանիայի գործով 1997 թվականի նոյեմբերի 27-ի վճռի 57-րդ կետը): Արամ Ճուղուրյանի վերաբերյալ թիվ ՎԲ-132/07 գործով 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի որոշ¬ման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի բովանդակությունից հետ-ևում է, որ կալանավորման կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Ընդ որում, այդ կան-խա¬տեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական գործով ձեռք բերված որո¬շակի նյութերով, որով էլ վերջին հաշվով որոշվում է կալանավորման կիրառման հիմնա-վոր¬վածությունը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածում թվարկված մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերից բխող ողջամիտ կասկածների կամ ենթադրությունների վրա: Դա նշանակում է, որ կալանավորման կիրառման հիմքում բոլոր դեպքերում պետք է դրվեն որոշ փաստական տվյալ¬ներ»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 134-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոցները հարկադրանքի միջոցներ են, որոնք կիրառվում են կաս¬կած-յա¬լի կամ մեղադրյալի նկատմամբ՝ քրեական գործով վարույթի ընթացքում նրանց ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու և դատավճռի կատարումն ապահովելու նպատակով: 2. Խափանման միջոցներն են՝ 1) կալանավորումը. 2) գրավը. 3) ստորագրություն՝ չհեռանալու մասին. 4) անձնական երաշխավորությունը. 5) կազմակերպության երաշխավորությունը. 6) հսկողության հանձնելը. 7) հրամանատարության հսկողության հանձնելը: 3. Կալանավորումը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի նկատմամբ: Հսկողության հանձ¬¬¬նե¬լը կարող է կիրառվել միայն անչափահասի նկատմամբ: Հրամանատարության հսկո¬¬¬¬¬ղությանը հանձնելը կարող է կիրառվել միայն զինծառայողի կամ զինապարտի նկատ-մամբ՝ զորահավաքներ անցնելու ժամանակահատվածում: 4. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված խափանման միջոցները չեն կարող կի¬րառ-վել մեկը մյուսի հետ կապակցված, բացառությամբ ստորագրություն չհեռանալու մասին խա¬¬¬փանման միջոցի, որը կարող է կիրառվել սույն հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ, 4-րդ և 5-րդ կե-տե¬¬րով նախատեսված խափանման միջոցների հետ կապակցված»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Դատարանը, դատախազը, քննիչը կամ հետաքննության մարմինը խափանման միջոց կա¬¬րող են կիրառել միայն այն դեպքում, երբ քրեական գործով ձեռք բերված նյութերը բա¬վա-րար հիմք են տալիս ենթադրելու, որ կասկածյալը կամ մեղադրյալը կարող է՝ 1) թաքնվել քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից. 2) խոչընդոտել մինչդատական վարույթում կամ դատարանում գործի քննությանը՝ քրեա-կան դատավարությանը մասնակցող անձանց վրա անօրինական ազդեցություն գործադ¬րե-լու, գործի համար նշանակություն ունեցող նյութերը թաքցնելու կամ կեղծելու, քրեական վա¬րույթն իրականացնող մարմնի կանչով առանց հարգելի պատճառների չներկայանալու կամ այլ ճանապարհով. 3) կատարել քրեական օրենքով չթույլատրված արարք. 4) խուսափել քրեական պատասխանատվությունից և նշանակված պատիժը կրելուց. 5) խոչընդոտել դատարանի դատավճռի կատարմանը: 2. Կալանավորումը մեղադրյալի նկատմամբ կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ կա հիմնավոր կասկած, որ նա կատարել է այնպիսի հանցանք, որի համար նախատեսվող ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը մեկ տարուց ավելի է, և կան բավա-րար հիմքեր ենթադրելու, որ մեղադրյալը կարող է կատարել սույն հոդվածի 1-ին մասով նա-խա¬տեսված որևէ գործողություն: 3. Խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտության և կասկածյալի կամ մեղադրյալի նկատ¬մամբ դրա տեսակն ընտրելու հարցը լուծելիս հաշվի են առնվում՝ 1) վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը. 2) կասկածյալի կամ մեղադրյալի անձը. 3) տարիքը և առողջական վիճակը. 4) սեռը. 5) զբաղմունքի տեսակը. 6) ընտանեկան դրությունը և խնամարկյալների առկայությունը. 7) գույքային դրությունը. 8) բնակության մշտական վայրի առկայությունը. 9) այլ էական հանգամանքներ»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 144-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Չհեռանալու մասին ստորագրություն տված կասկածյալը կամ մեղադրյալը չի կարող առանց հետաքննության մարմնի, քննիչի, դատախազի կամ դատարանի թույլտվության մեկ¬¬նել այլ տեղանք կամ փոխել բնակության վայրը: Նա պարտավոր է ներկայանալ հե-տաքննության մարմնի, քննիչի, դատախազի և դատարանի կանչով և նրանց հայտնել իր բնա¬կության վայրը փոխելու մասին: 2. Կասկածյալից կամ մեղադրյալից չհեռանալու մասին ստորագրությունը վերցնում է քրեա¬կան վարույթն իրականացնող մարմինը»: Ասլան Ավետիսյանի վերաբերյալ թիվ ԱՎԴ/0022/06/08 գործով 2008 թվականի հոկտեմ¬բե-րի 31-ի որոշ¬ման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիր¬քո-րո¬շումը. «Անձի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության] իրավունքի սահմանափակ¬ման իրավաչափության երաշխիքները կանոնակարգող իրավադրույթները մեկնաբանելիս անհրա¬¬¬¬¬ժեշտ է ելնել մարդու իրավունքները հարգելու, մարդու իրավունքների սահմանա-փակ¬¬ման միջոցով հիմնական իրավունքը բովանդակազրկելու անթույլատրելիության սկզբունք¬¬¬¬ներից: (…) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածում թվարկված մեղադրյալի հա¬վանական գործողությունների մասին հետևությունները, որոնք կարող են առաջ բերել ան¬ձի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության հիմնական իրավունքի սահմանա-փա¬կում, պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերից բխող ողջամիտ ենթադրությունների վրա: (…) Անձի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելիս, ինչպես նաև կալանքի ժամկետը երկարացնելիս պետք է հաստատվի հասարակության ընդհանուր շահի և անհատի հիմնարար իրավունքների միջև արդարացի հավասարակշռություն, և որը պետք է բխի անձի՝ ազատությունից զրկելու հետ կապված կիրառվող միջոցի և հե-տապնդվող նպա¬¬¬տակների միջև համամասնության ողջամիտ հարաբերակցության անհրա-ժեշտութ¬յու¬նից: (…) Անձին մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը թեև էական նշանակություն ունի ազա-տութ¬յան մեջ գտնվող մեղադրյալի դրսևորվող վարքագծի հավանականությունը կան¬խո¬րո-շե¬լու հարցում, սակայն այդ հանգամանքը պետք է գնահատվի գործում առկա մնա¬ցած, մաս-նա¬վորապես ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 3-րդ մասում մատ-նանշ¬ված հանգամանքների համատեքստում: Այդ առումով կարող է քննութ¬յան առկա դառ-նալ նաև դեռևս չկատարված քննչական գործողությունների բնույթը, դրանց օբյեկտիվության վրա մեղադրյալի կողմից ազդեցություն գործելու հնարավորությունը»: Առաջին ատյանի դատարանի որոշման հիմնավորումները դիտարկելով վերոգրյալ ի¬րա¬¬-վական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վե-րաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այդ հիմնավորումները սույն որոշման մեջ նշված պատ-ճառաբանությամբ ընդունելի են նաև իր համար: Ա. Վերոգրյալ իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիր¬քորո-շումնե¬¬¬¬¬¬¬¬րի լույսի ներքո Վե¬րաքննիչ դա¬տա¬րանը նախ՝ արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում Առա¬ջին ատյանի դա¬տարանը միջնոր¬դության քննութ¬յան ժա¬մա¬նակ բավարար տվյալներ է ու¬նե¬¬ցել ամբաստանյալ Լևոն Սողոմոնյանի կողմից նրան ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 179-րդ հոդ¬վածի 3-րդ մասի 1-ին կե¬տով վե¬րագրվող արարքը կատա¬րելու հիմ¬նավոր կաս¬¬կա-ծի առ¬կա¬յութ¬յունը հաս¬¬¬¬տատ¬ված համա¬րե¬լու հա¬¬մար (թեև հարկ է ար¬ձա¬¬նագրել, որ այն վե-րաքննիչ բողոքի շրջա¬¬նակնե¬րում չի վիճարկվել, հետևաբար՝ դրա առ¬կա¬յությունը փաստ-վում է առանց ման¬րազնին ստուգ¬ման ենթարկվելու, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 324-րդ հոդվածի 2-րդ մա¬սով վերագրված արարքներով քրեական պա¬¬տաս¬խա¬նատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն առերևույթ անցել են, ուստի՝ քրեական այդ հոդվածներով հետապնդումը բացառող հանգամանքի առկայության պայ¬ման¬նե¬րում վիճարկվող հարցի համատեքստում Ամբաստանյալի առնչությունն այդ արարք¬նե¬րին չի կարող արձանագրվել): Բ. Կալանավորման տակ պահելու հիմնավորվածության դատական ստու¬գում. Կալանավորման պահպանման վերաբերյալ վերաքննիչ բողոքի հիմ¬քերի ու հիմ¬նա¬վո-րում¬¬¬¬նե¬¬¬րի համատեքստում ստուգման են¬թար¬կե¬լով վի¬ճարկ¬¬¬վող դատական ակտը՝ Վե-րաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյա¬լը. Առաջին ատյանի դատարանը ամբաստանյալ Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալա¬նա¬¬վո¬րու¬մը չհե¬ռա¬նալու մասին ստո¬րագրությամբ փոխարինելու որո¬շում է կա¬յացրել՝ ար¬ձա¬նագ¬¬¬¬րե¬¬լով, որ՝ Ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանը, մնալով ազատության մեջ, կարող է՝ Ա. խոչընդոտել գործի քննությանը և Բ. թաքնվել վարույթն իրականացնող մարմնից: Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ անձին կալանավորելու քրեադա¬տա¬¬վարա¬կան հիմ¬¬քերի առկա¬յութ¬յունը /շարունակական անհրաժեշտությունը/ արձանագրելու համար ցան¬¬կալի է, որ գործի նյութերը պարու¬նա¬կեն դրանք հիմնավորող ապա¬ցույց¬ներ կամ փաս-տաթղթեր, սա¬կայն դա ամենևին էլ պար¬տա¬¬¬¬¬դիր իրավական պահանջ չէ: Կալանավորման ցանկացած քրեա¬դա¬տավա¬րա¬¬կան հիմ¬քի առ¬¬կա¬յութ¬յու¬նը կարող է փաստվել հավանա¬կա-նության մակար¬դակով՝ ՀՀ քրեա¬¬կան դա¬տա¬վա¬¬¬¬¬րության օրենսգր¬քի 135-րդ հոդվածի 3-րդ մա¬-սում ոչ սպառիչ կարգով թվարկված տվյալ¬նե¬¬րի, հատ¬կապես՝ մե¬ղադրյալի անձի և քննվող դեպ¬քի հան¬գա¬մանքների վերաբերյալ դա¬տա¬րան ներ¬կա¬յացված նյու¬թերի հա¬մադրված գնա-հատման արդ¬յունք¬ներով: Ընդ որում, տվյալ դեպքում Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում նաև՝ մինչդա¬տա-կան վա¬րույթի ավարտված լինելն ու գործը տևական ժամանակ Առաջին ատյանի դատա-րանի վարույթում գտնվե¬¬¬¬լու փաստը, այլ կերպ՝ ամբաստանյալի անձնական ազատության իրա¬վունքը երաշ¬խա¬¬¬¬¬¬¬վորելու, իսկ այն սահմանափակված լինելու կամ սահմանափակելու պա¬րագայում՝ դրա հա¬մարժեքությունն ու համաչափությունը ինքնուրույնաբար ստուգելու և պարզելու, անձի անձ¬¬¬նական ազատության սահմանափակման ցանկացած դեպքով հան¬րա-յին և մասնավոր շա¬հերը համադրելու, հակակշռելու, ի հաշիվ մեկի՝ մյուսն առավել արժևո¬-րելիս իր հետևութ¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬յունը պատշաճ խո¬րությամբ հիմնավորելու ուղղակի հնարավո¬րութ¬յունը (նաև պար¬¬¬¬¬տակա¬նությունը), որը կա¬տա¬րելու համար Առաջին ատյանի դատա¬րանն օժտված է գրե¬¬թե անսահմանափակ հնա¬րա¬վո¬րութ¬յամբ. ողջ ծավալով և համակող¬մա¬նիորեն ծանոթ է ինչ¬պես մինչդատական վարույթի նյութե¬րին, այն¬պես էլ իր վա¬րույթում շա¬¬րունակ¬վող գործի դատական քննության արդյունքներին: Մինչդեռ, Վե¬րաքննիչ դատա¬րանի այդ հնա¬¬¬րավո¬րութ¬¬¬¬¬¬¬յունները սահմանափակ են, ինչը պայ¬մա¬նա¬վոր¬ված է՝ 1. վե¬րաքննիչ վարույթի առանձ¬նահատ¬կությամբ /վերաքննիչ բողոքը քննության ենթակա է միայն վերաքննիչ բողոքի պահանջի, հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում/, 2. մինչդատա¬կան և դատական վարույթի նյութերին ծանոթ է սահմանափակ ծավալով, մի¬այն Առաջին ատյանի դատարանի կողմից իր նախաձեռնությամբ ուղարկված կամ Վե-րաքննիչ դատա¬րանի պահանջով լրացուցիչ ուղարկվելիք նյութերի սահմաններում, 3. անձի ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու անհրաժեշտության, համապատասխան վտան¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬գի առկայության և դրան համարժեքորեն արձագանքելու համաչափ դատավարական հարկադրանքի միջոցի ընտ¬րության հարցը կարող է փաստվել և գլխավորապես փաստվում է ոչ միայն ապացույցների, այլև ողջամիտ ենթադրությունների և կասկածների մակար¬դա-կով, ընդ որում՝ դրանց առկայության և բավարարության վերաբերյալ դիրքորոշումները տար¬¬¬բեր ատ¬յանի դատա¬րանների մոտ կարող են էապես տարբերվել, նույնիսկ՝ հակադրվել, 4. Վերաքննիչ դատարանի՝ անձին անազատության մեջ պահելու հարցի իրավաչա¬փութ-յու¬նը դատական ստուգ¬ման ենթարկելու անհապաղությունն ու հրատապությունն ապա¬հո-վե¬լու պոզիտիվ պարտականությամբ պայմանավորված՝ վերաքննիչ ատյանում նյութերին ծա¬¬¬¬¬¬¬¬¬նո¬թա¬նալու ժամ¬կետի սղությունը: Բ1. Վե¬րաքննիչ դատարանը փաստում է, որ կալանավորումը չհե¬ռա¬նալու մասին ստո-րագ¬րությամբ փոխարինելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունն իրա¬¬-վա¬չափ է՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 324-րդ հոդվածի 2-րդ մա¬սով են-թադ¬¬րա¬¬բար կատարված արարքներով, որոնցից առաջինը ըստ բնույթի և վտանգավո¬րութ-յան աստի¬ճա¬նի՝ միջին ծանրության հանցագործություն է, իսկ երկրորդը՝ ոչ մեծ ծան¬րութ-յան, քրեական պա¬տասխա¬նատ¬վության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցել են, այլ կերպ՝ անկախ այն հան¬գաման¬քից, որ Լևոն Սողոմոնյանը տվյալ հոդվածներով նրան առաջադրված մեղադ¬րանքը վիճարկում է, նույնիսկ չի համաձայնել ոչ արդարացնող հիմ-քով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ՝ Վերաքննիչ դատարանն արձա-նագ¬¬¬րում է, որ նույ¬¬նիսկ այդ դիրքորոշումը չփո¬խելու և տվյալ հոդվածներով նրա անմեղութ-յու¬նը հաղթարհարվելու պարագայում Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ այդ հոդվածներով որևէ պատիժ չի կարող նշանակվել և այդ պատժին գումարվել, այսինքն՝ նրան կալա¬նա¬վորելու հարցը քննար¬¬կելիս և լուծելիս այդ արարքները չու¬նեն և չեն կարող ունենալ որևէ արժեք և էական նշանա¬կութ¬յուն, այդ կապակցությամբ Առա¬ջին ատյանի դատարանի հետևությունն իրա¬վա¬չափ է և ընդունելի է Վե¬¬րաքննիչ դա¬տա¬րանի համար: Ինչ վերաբերում է ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 179-րդ հոդ¬վածի 3-րդ մասի 1-ին կե¬տով Լ.Սողո¬մոնյանին վե¬րագր¬ված արարքին, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ հոդվածով նույնիսկ նրա մեղավորությունը փաստվելու պարագայում «Էրե¬բունի-Երևա¬նի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առա¬ջին հանրա¬պետության անկա-խության հռչակման 100-ամյակի կապա¬կա¬¬ցությամբ քրեական գործե¬րով համաներում հայ-տարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի 2018թ. նո¬յեմ¬բերի 1-ի թիվ ՀՕ-414-Ն օրենքի 2-րդ հոդվածի 7-րդ մասի 2-րդ կետի կիրառմամբ պատժաչափը առերևույթ ենթակա է կրճատ-ման կիսով չափ, հետևա¬բար՝ նույնիսկ այդ հոդ¬¬վա¬ծի համապատասխան մասի և կետի սանկ¬ցիայով նա¬խա¬տեսված առավել խիստ պատ¬ժա¬չափը նշանակվելու դեպքում (պատիժ է նախատեսված բացառապես ազատազրկման ձևով՝ 5-ից 8 տարի ժամկետով)՝ Համաներման մասին օրենքի կիրառմամբ վերջնական պատժաչափը չի կարող գերազանցել 4 տարին, այն դեպ¬քում, երբ Լ.Սողո¬մոնյանի սույն գործով արգե¬լան¬քի տակ է գտնվել 4 տարի 2 ամիս ժամա¬նակով, այդ կապակցությամբ ևս Առա¬ջին ատյանի դատարանի հետևությունը իրա¬վա-չափ է և ընդունելի է Վե¬¬րաքննիչ դա¬տա¬րանի համար: Այսպիսով, Վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքներով անդրադառնալով գործով ամ-բաս¬¬տանյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ մինչդատական և դատական վարույթների ըն¬թաց-քում որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը պահպանելու կամ փո¬փո¬խելու հար¬ցին՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ այլևս բացակայում է դրա անհրա¬ժեշ¬տութ-յու¬նը, այդ առնչությամբ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումն իրավաչափ է. մինչև նրա նկատ¬մամբ կայացված վերջնական դատական ակտի օրինական ուժի մեջ մտնելն Ամբաս-տան¬յալի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել ավելի մեղմ խա¬փան¬ման միջոցի՝ չհե¬ռանալու վերաբերյալ ստորագրության կիրառմամբ: Վերոնշյալ հետևության Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևյալ իրավական վերլու¬ծությունների և դատողությունների արդ-յունք¬ներով: ՀՀ Սահմանադրության 78-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Հիմնական իրավունքների և ազա-տութ¬յունների սահմանափակման համար ընտրված միջոցները պետք է պիտանի և անհրա-ժեշտ լինեն Սահմանադրությամբ սահմանված նպատակին հասնելու համար: Սահ¬մանա-փակ¬ման համար ընտրված միջոցները պետք է համարժեք լինեն սահմանափակվող հիմ¬նա-կան իրավունքի և ազատության նշանակությանը»: Միջազգային իրավական ակտերի պահանջներով, մասնավորապես՝ «Նախնական կա-լանք կիրառելու, դրա կիրառման պայմանների և խոշտանգումն ու բռնությունը բա¬ցառելու միջոցների մասին» ԵԽՆԿ (2006) 13 հանձնարարականում ուղղակիորեն սահմանված է, որ «(...) 6. Կալանավորումը պետք է հիմնականում կիրառվի այն անձանց նկատմամբ, ովքեր կասկածվում են ազատազրկման ձևով պատիժ նախատեսող հանցագործության կատար¬ման մեջ: (...) 9. (1) Ցանկացած ռիսկի հաստատումը պետք է հիմնված լինի գործի անհատական հան-գա¬մանքների վրա, սակայն հատուկ ուշադրություն պետք է դարձվի՝ (...) բ. դատապարտվելու դեպքում նշանակվելիք պատժին, (...): 22. (2) յուրաքանչյուր դեպքում կալանավորման տևողությունը չպետք է գերազանցի կամ չհա¬մապատասխանի պատժի ժամկետին, որը կարող է նշանակվել կատարված հան¬ցա¬գոր-ծութ¬յան համար: (...) 33. (1) Կալանավորման ժամկետը, որտեղ էլ այն իրականացված լինի, պետք է հաշ¬վարկ-վի ազատազրկման ժամկետի մեջ, եթե այն նշանակվի: (2) Ազատազրկումից զատ այլ պատիժ նշանակելու դեպքում ևս պետք է հաշվի առնել կա¬լանավորման տակ պահելու ժամկետը: (...)»: Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ վերոգրյալ կանոնների սահմանումն ինք¬նանպա-տակ չէ, այլ պայմանավորված է այն անհրաժեշտությամբ, որ կալանավորումը չլինի առավել խիստ, քան հնարավոր դատապարտման դեպքում նշանակվելիք վերջնական պատիժը, հա-կա¬ռակ դեպքում ակնհայտորեն կխախտվի նպատակի և դրան հասնելու մի¬ջոցի համար¬ժե-քութ¬յունը. անձի իրավունքների սահմանափակում թույլատրվում է, եթե այն համարժեք է այդ սահմանափակման նպատակին, ընդ որում՝ այդ նպատակին հասնելու համար պետք է կիրառվի ոչ թե ցանկացած, այլ միայն անհրաժեշտ և պիտանի միջոց: Այլ կերպ ասած՝ մինչև մե¬ղավոր ճանաչվելու վերաբերյալ դատական ակտն ուժի մեջ մտնելն անձը չպետք է ենթարկ¬վի իրավունքների և ազատությունների առավել մեծ սահմանա¬փակումների, քան մե¬ղա¬վոր ճանաչվելու և պատիժ նշանակելու վերաբերյալ վերջնական դատական ակտի կի-րառ¬¬ման /ուժի մեջ մտնելու և կատարման հանձնվելու/ արդյունքում նախատեսված սահ¬մա-նափակումների ծավալն ու բնույթը, քանի որ անձի ոչ պատշաճ վարքագիծը խափանելու և դա¬տավճռի կատարումն ապահովելու նպատակը չի կարող գերակայել պատժի նպա¬տակ-նե¬րին՝ հաշվի առնելով, որ կալանավորումն, ի տարբերություն պատժի, ունի պայմա¬նական ու վարույթային բնույթ: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ եթե անձի նկատմամբ դատավճռով ազա-տազրկման ձևով նշանակված վերջնական պատիժը կրելու հավանականությունը իրավա-կան տեսանկյունից հնարավոր չէ, ապա խոսք չի կարող գնալ անձի կալանավորման կամ այն պահպանելու մասին, քանի որ, ինչպես նշել է Եվրոպական դատարանը, անձին ազատութ¬յունից զրկելը, այնուհետև դատարանին ներկայացնելն այն դեպքերում, երբ նրա նկատ¬մամբ քրեական գործ հարուցելու (Կոնվենցիոն իմաստով) նպատակ չի հետապնդում, հակասում է 5-րդ հոդվածի 1-ին կետի «c» ենթակետին, ինչը նշանակում է, որ 5-րդ հոդվածի 1-ին կետի «c» ենթակետի նպատակների համար անթույլատրելի է անձին զրկել ազատութ-յունից` հիմնվելով միայն քրեական օրենքի դրույթի վրա, եթե ի սկզբանե մտադրություն չի եղել վերջնարդյունքում այդ օրենքը կիրառել տվյալ անձի նկատմամբ: Այլ կերպ՝ եթե առ-երևույթ առկա են այնպիսի փաստական տվյալներ, որ ցանկության դեպքում էլ հնարա¬վոր չէ հասնել մեղադրական դատավճռով նշանակված պատժի կատարման, քանի որ առ-երևույթ առկա են վարույթը բացառող հանգամանքներ, սույն դեպքում՝ պատժից ազա¬տելու հիմքեր /համաներման մասին օրենք և այլն/, ապա կալանավորման կիրառումը պետք է բա-ցա¬ռել: Հակառակ պարագայում կալանավորման կիրառումը կամ պահպանումը կդառ¬նա ինք¬նանպատակ և պատժիչ միջոց: Ամփոփելով վերոգրյալը՝ գտնում եմ, որ սույն որոշման մեջ Վերաքննիչ դատարանի նշած փաստարկներով և պատճառաբանությամբ տուժողի ներկա¬յա¬ցուցիչ (լիազորված անձ) Լ.Ասլանյանի ներ¬կայաց¬րած վե¬րաքննիչ բո¬¬ղոքն անհրա¬¬¬¬ժեշտ է թողնել առանց բավա¬րար-ման, իսկ վի¬ճարկ¬վող դա¬տա¬¬¬կան ակտը՝ օրի¬նա¬¬կան ուժի մեջ: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 288-րդ, 377-րդ, 385-րդ, 393-րդ և 394-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՝ Տուժող «Սեյվր» ՍՊ ընկերության ներկա¬յա¬ցուցիչ Լուսինե Ասլան¬յանի ներկայացրած վե-րաքննիչ բողոքը թողնել առանց բավարարման, իսկ թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործով Երևան քաղա¬քի ընդ¬հա¬նուր իրա¬վա¬սության առաջին ատ¬յանի դատարանի 2020 թվականի ապ¬րիլի 15-ի որո¬շումը՝ օրինական ուժի մեջ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ այն ստանալու պահից տասնհինգօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.Ժ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 09-07-2020 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 04-08-2020 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 2 հատորից. 92, 45 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 04-08-2020 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 2 հատորից. 92 , 45 թերթ: |
| Ուր | Երևան քաղաքի դատարան |
| Գրության համարը | Ե-28573/20 |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0274/01/15
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 29-03-2017 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Տուժողի ներկայացուցիչ |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Հրանտ |
| Ազգանուն | Անանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Լևոն |
| Ազգանուն | Սողոմոնյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Չափահաս | Այո |
| Բողոքը ստացվել է | Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ |
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 11-04-2017 |
| Կայացվել է որոշում | Բողոքի վարույթ ընդունումը մերժվել է |
| Գործը ստացվել է | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ |
| Որոշման ամսաթիվ | 13-06-2017 |
| Մակագրվել է | 11-04-2017 |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԿԴ/0274/01/15 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԲՈՂՈՔԸ ՎԱՐՈՒՅԹ ԸՆԴՈՒՆԵԼԸ ՄԵՐԺԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 13 հունիսի 2017 թվական ք.Եր¨ան ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ քննարկելով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2017 թվականի հունվարի 24-ի որոշման դեմ տուժող Սերգեյ Մարդոյանի ներկայացուցիչ Հ.Անանյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Եր¨անի Կենտրոն ¨ Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2016 թվականի ապրիլի 7-ի դատավճռով Լ¨ոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում ճանաչվել է անպարտ ¨ արդարացվել` հանցագործությանը նրա մասնակցությունն ապացուցված չլինելու պատճառաբանությամբ, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Լ.Սողոմոնյանը ճանաչվել է մեղավոր, ¨ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի հիման վրա նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակել ազատազրկում` 7 տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման ¨ տուգանք` 500.000 ՀՀ դրամի չափով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի հիման վրա նշանակված պատժին հաշվակցվել է անազատության մեջ գտնվելու 6 ամիս 22 օր ժամկետը ¨ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 6 տարի 5 ամիս 9 օր ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման ¨ տուգանք` 500.000 ՀՀ դրամի չափով: Ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի պաշտպան Ա.Սիրունյանի, մեղադրող Ա.Մանուկյանի ¨ տուժող Ս.Մարդոյանի ներկայացուցիչ Հ.Անանյանի վերաքննիչ բողոքների քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը 2017 թվականի հունվարի 24-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքները մասնակիորեն բավարարել է, բեկանել է Եր¨անի Կենտրոն ¨ Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2016 թվականի ապրիլի 7-ի դատավճիռը ¨ գործն ուղարկել նույն դատարան` նոր քննության: Վերոհիշյալ որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել տուժող Ս.Մարդոյանի ներկայացուցիչ Հ.Անանյանը` խնդրելով վճռաբեկ բողոքն ընդունել վարույթ, մասնակիորեն բեկանել ու փոփոխել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2017 թվականի հունվարի 24-ի որոշումը, ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ¨ այդ հոդվածով նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում` 3 տարի ժամկետով, 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում` 1 տարի 4 ամիս ժամկետով, իսկ 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով Եր¨անի Կենտրոն ¨ Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2016 թվականի ապրիլի 7-ի դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ: Բողոքաբերը խնդրել է նա¨ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի հիման վրա ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում` 10 տարի ժամկետով` հաշվակցելով անազատության մեջ գտնվելու ժամանակը: Միաժամանակ բողոք բերած անձը միջնորդել է հարգելի համարել վճռաբեկ բողոք բերելու համար սահմանված ժամկետի բացթողումը ¨ այն վերականգնել: Որպես բաց թողնված ժամկետը վերականգնելու միջնորդության հիմնավորում բողոքի հեղինակը նշել է, որ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2017 թվականի հունվարի 24-ի որոշումը ստացել է օրենքով սահմանված ժամկետից ուշ` 2017 թվականի փետրվարի 24-ի, ինչի վերաբերյալ փաստն հաստատող ապացույցն առկա է քրեական գործի նյութերում: Հիմք ընդունելով ՀՀ սահմանադրական դատարանի՝ 2015 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ՍԴՈ-1249 որոշումամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ տուժող Ս.Մարդոյանի ներկայացուցիչ Հ.Անանյանի վճռաբեկ բողոք բերելու բաց թողնված ժամկետը հարգելի համարելու ¨ այն վերականգնելու մասին միջնորդությունը պետք է բավարարել: Բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ բողոքը պետք է վարույթ ընդունվի, քանի որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով սահմանված հիմքը, այն է` առեր¨ույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, որը կարող էր ազդել գործի ելքի վրա: Բողոքի հեղինակը նշել է, որ ստորադաս դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ ¨ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 108-րդ հոդվածների պահանջները: Բողոքաբերի փաստարկների, գործի նյութերի ¨ բողոքարկվող դատական ակտի պատճառաբանությունների համադրված վերլուծության արդյունքում Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքաբերի կողմից չի հիմնավորվել, որ առեր¨ույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, որը կարող էր ազդել գործի ելքի վրա: Հետ¨աբար, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով նախատեսված հիմքը հիմնավորված չէ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժվում է, եթե բացակայում են նույն օրենսգրքի 414.1-րդ հոդվածի 1-ին ¨ 2-րդ մասերով ¨ 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքերը, ուստի ներկայացված բողոքը վարույթ ընդունելը ենթակա է մերժման: Հաշվի առնելով վերոշարադրյալ հիմնավորումները ¨ ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.3-րդ հոդվածով` Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Վճռաբեկ բողոք բերելու բաց թողնված ժամկետը վերականգնել: 2. ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2017 թվականի հունվարի 24-ի որոշման դեմ տուժող Սերգեյ Մարդոյանի ներկայացուցիչ Հ.Անանյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժել: 3. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից, վերջնական է ¨ ենթակա չէ բողոքարկման: Նախագահող՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Դատավորներ` Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ |
| Դատավոր | |
| Անուն | Ելիզավետա |
| Ազգանուն | Դանիելյան |
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 16-06-2017 |
Գործի առաքում
| Գործի առաքման ամսաթիվ | 28-06-2017 |
|---|---|
| Դատարան | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ |
| Այլ նշումներ | 11 հատոր` 318, 271, 305, 328, 262, 132, 129, 133, 119, 162, 187 թերթ, կից` 3 սկավառակ: |
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 06-11-2017 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Գլխավոր դատախազի տեղակալ |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Դ |
| Ազգանուն | Մելքոնյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Լևոն |
| Ազգանուն | Սողոմոնյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Չափահաս | Այո |
| Պատասխանի ստացման ամսաթիվը | 17-11-2017 |
| Բողոքը ստացվել է | Միջանկյալ դատական ակտի դեմ |
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 13-11-2017 |
| Կայացվել է որոշում | Բողոքը վերադարձվել է սխալները շտկելու համար |
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Որոշման ամսաթիվ | 06-12-2017 |
| Մակագրվել է | 14-11-2017 |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԿԴ/0274/01/15 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՎՃՌԱԲԵԿ ԲՈՂՈՔԸ ՎԵՐԱԴԱՐՁՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 6 դեկտեմբերի 2017 թվական ք.Եր¨ան ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ քննարկելով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2017 թվականի հոկտեմբերի 9-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Դ.Մելքոնյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը` պարզեց, որ այն պետք է վերադարձնել հետ¨յալ պատճառաբանությամբ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 407-րդ հոդվածի 21-րդ մասի համաձայն՝ բողոքին կցվում են բողոքի պատճենը, գործը քննած դատարան ¨ դատավարության մասնակիցներին (բացառությամբ քննիչի ¨ հետաքննության մարմնի) ուղարկված լինելը հավաստող փաստաթղթերը: Բողոքի ուսումնասիրությունից եր¨ում է, որ բացակայում է բողոքի պատճենը պաշտպան Կ.Կիրակոսյանին ուղարկված լինելը հավաստող փաստաթուղթը: Այսինքն, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 407-րդ հոդվածի 21-րդ մասի պահանջը պահպանված չէ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.1-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վճռաբեկ բողոքը վերադարձվում է, եթե այն չի համապատասխանում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 407-րդ հոդվածի պահանջներին: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.1-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Վճռաբեկ դատարանը բողոքը վերադարձնելու մասին որոշմամբ սահմանում է մինչ¨ մեկամսյա ժամկետ` ձ¨ական սխալները շտկելու ¨ վճռաբեկ բողոքը կրկին ներկայացնելու համար»: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում ներկայացված վճռաբեկ բողոքի ձ¨ական սխալները շտկելու ¨ այն կրկին ներկայացնելու համար պետք է սահմանել 3-օրյա ժամկետ: Հաշվի առնելով վերոշարադրյալ հիմնավորումները ¨ ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.1-րդ հոդվածի 1-ին, 3-րդ ¨ 4-րդ մասերով` Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2017 թվականի հոկտեմբերի 9-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Դ.Մելքոնյանի վճռաբեկ բողոքը վերադարձնել: Վճռաբեկ բողոքի ձ¨ական սխալները շտկելու ¨ այն կրկին ներկայացնելու համար սահմանել 3-օրյա ժամկետ` սույն որոշումը ստանալու պահից: Սահմանված ժամկետում բողոքը չներկայացնելու դեպքում այն համարվում է չտրված: Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից, վերջնական է ¨ ենթակա չէ բողոքարկման: Նախագահող՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Դատավորներ` Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ |
| Դատավոր | |
| Անուն | Ելիզավետա |
| Ազգանուն | Դանիելյան |
| Սահմանված ժամկետում կրկին ներկայացվել է | 15-12-2017 |
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 12-12-2017 |
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 09-11-2017 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Տուժողի ներկայացուցիչ |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Հրանտ |
| Ազգանուն | Անանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Լևոն |
| Ազգանուն | Սողոմոնյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Չափահաս | Այո |
| Պատասխանի ստացման ամսաթիվը | 17-11-2017 |
| Բողոքը ստացվել է | Միջանկյալ դատական ակտի դեմ |
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 13-11-2017 |
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Մակագրվել է | 14-11-2017 |
| Դատավոր | |
| Անուն | Ելիզավետա |
| Ազգանուն | Դանիելյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 08-02-2018 |
|---|---|
| Որոշման առաքման ամսաթիվը | 08-02-2018 |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 08-02-2018 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Պողոսյան |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 20-03-2018 |
|---|---|
| Ուղարկվել է ծանուցագիր | 07-03-2018 |
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Վճռաբեկ բողոքը բավարարվել է ամբողջությամբ
| Ամսաթիվ | 20-03-2018 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 20-03-2018 |
| Ստորադաս դատարանի դատական ակտը բեկանվել է | Ամբողջությամբ բեկանվել է ստորադաս դատարանի դատական ակտը` օրինական ուժ տալով և պատճառաբանելով 1-ին ատյանի դատական ակտը |
| Հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԿԴ/0274/01/15 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում Գործ թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 Նախագահող դատավոր՝ Ա.Ազարյան ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան) նախագահությամբ` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ քարտուղարությամբ` Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ մասնակցությամբ՝ ամբաստանյալ Լ.ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆԻ պաշտպան Կ.ԿԻՐԱԿՈՍՅԱՆԻ տուժողի ներկայացուցիչ Հ.ԱՆԱՆՅԱՆԻ 2018 թվականի մարտի 20-ին ք.Երևանում դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2017 թվականի հոկտեմբերի 9-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Դ.Մելքոնյանի, տուժողներ Սերգեյ Մարդոյանի և «Սեյվրե ՍՊԸ-ի ներկայացուցիչ Հ.Անանյանի վճռաբեկ բողոքները, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնի քննիչ Վ.Բադալյանի՝ 2014 թվականի օգոստոսի 21-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով հարուցվել է թիվ 15134714 քրեական գործը։ Նախաքննության մարմնի՝ 2015 թվականի փետրվարի 3-ի որոշմամբ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով։ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան)` 2015 թվականի փետրվարի 3-ի որոշմամբ մեղադրյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը` երկու ամիս ժամկետով։ Առաջին ատյանի դատարանի` 2015 թվականի մարտի 24-ի որոշմամբ մեղադրյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը երկարացվել է երկու ամսով։ Առաջին ատյանի դատարանի` 2015 թվականի մայիսի 26-ի որոշմամբ մեղադրյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը կրկին երկարացվել է երկու ամսով, միաժամանակ, դատարանը բավարարել է պաշտպանական կողմի միջնորդությունը և թույլատրելի է ճանաչել մեղադրյալ Լ.Սողոմոնյանին գրավով ազատելը՝ գրավի չափ սահմանելով 3.000.000 ՀՀ դրամը։ 2. ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը 2015 թվականի հունիսի 10-ի որոշմամբ բեկանել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2015 թվականի մայիսի 26-ի որոշումը՝ անթույլատրելի ճանաչելով Լ.Սողոմոնյանին գրավով ազատելը։ Առաջին ատյանի դատարանի` 2015 թվականի օգոստոսի 5-ի որոշմամբ մեղադրյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորման ժամկետը կրկին երկարացվել է երկու ամսով, միաժամանակ, մերժվել է Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես կալանավորման այլընտրանքային խափանման միջոց գրավ կիրառելու վերաբերյալ պաշտպանական կողմի միջնորդությունը։ Մեղադրյալ Լ.Սողոմոնյանի պաշտպան Կ.Կիրակոսյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նաև Վերաքննիչ դատարան) 2015 թվականի սեպտեմբերի 2-ի որոշմամբ մասնակի բավարարել է բողոքը, Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ գրավի կիրառումն անթույլատրելի ճանաչելու մասով բեկանել ու փոփոխել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2015 թվականի օգոստոսի 5-ի որոշումը և մեղադրյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ կիրառել է գրավ՝ 5.000.000 ՀՀ դրամի չափով։ 3. Նախաքննության մարմնի՝ 2015 թվականի հոկտեմբերի 14-ի որոշմամբ Լ.Սողոմոնյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և լրացվել է, և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։ 2015 թվականի նոյեմբերի 14-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան։ 4. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2016 թվականի ապրիլի 7-ի դատավճռով ճանաչվել և հռչակվել է Լևոն Սողոմոնյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում՝ կատարված հանցագործությանը նրա մասնակցությունն ապացուցված չլինելու պատճառաբանությամբ։ Նույն դատավճռով Լևոն Սողոմոնյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։ Ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով դատապարտվել է ազատազրկման` 7 (յոթ) տարի ժամկետով՝ առանց գույքի բռնագրավման, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` տուգանքի` 500.000 (հինգ հարյուր հազար) դրամի չափով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի հիման վրա` պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով, նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 7 (յոթ) տարի ժամկետով՝ առանց գույքի բռնագրավման և տուգանք՝ 500.000 (հինգ հարյուր հազար) դրամի չափով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածով սահմանված կանոններով նշանակված պատժին հաշվակցվել է ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի կալանքի տակ գտնվելու 6 (վեց) ամիս 22 (քսաներկու) օր ժամկետը, և վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 6 (վեց) տարի 5(հինգ) ամիս 9 (ինը) օր ժամկետով՝ առանց գույքի բռնագրավման, և տուգանք՝ 500.000 (հինգ հարյուր հազար) դրամի չափով։ Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` գրավը, փոփոխվել է, նրա նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը, և Լ.Սողոմոնյանը կալանավորվել է դատական նիստերի դահլիճում։ 5. Մեղադրող Ա.Մանուկյանի, ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի պաշտպան Ա.Սիրունյանի, տուժող Ս.Մարդոյանի ներկայացուցիչ Հ.Անանյանի վերաքննիչ բողոքների քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը 2017 թվականի հունվարի 24-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքները բավարարել է մասնակիորեն, բեկանել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2016 թվականի ապրիլի 7-ի դատավճիռը և գործն ուղարկել նույն դատարան՝ նոր քննության։ Որոշվել է նաև ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` կալանավորումը, թողնել անփոփոխ։ 6. Գործի նոր քննության ընթացքում ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի պաշտպաններ Ա.Սիրունյանը և Կ.Կիրակոսյանը միջնորդություն են ներկայացրել ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը գրավով փոխարինելու մասին, որն Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշմամբ մերժվել է։ 7. Ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի պաշտպան Կ.Կիրակոսյանի բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը 2017 թվականի հոկտեմբերի 9-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքը բավարարել է մասնակիորեն, բեկանել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշումը, ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը փոխարինել է այլընտրանքային խափանման միջոց գրավով՝ գրավի չափ սահմանելով 5.000.000 ՀՀ դրամը։ 8. Վերաքննիչ դատարանի հիշյալ որոշման դեմ վճռաբեկ բողոքներ են բերել ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Դ.Մելքոնյանը, տուժողներ Սերգեյ Մարդոյանի և «Սեյվրե ՍՊԸ-ի ներկայացուցիչ Հ.Անանյանը, որոնք Վճռաբեկ դատարանի` 2018 թվականի փետրվարի 8-ի որոշմամբ ընդունվել են վարույթ։ Ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի պաշտպան Կ.Կիրակոսյանը ներկայացրել է վճռաբեկ բողոքի պատասխան՝ խնդրելով ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Դ.Մելքոնյանի, տուժողներ Սերգեյ Մարդոյանի և «Սեյվրե ՍՊԸ-ի ներկայացուցիչ Հ.Անանյանի վճռաբեկ բողոքները վարույթ ընդունելը մերժել։ Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը. 9. Առաջին ատյանի դատարանը, դատական քննության նախապատրաստելու փուլի ավարտից հետո՝ քրեական գործի դատական քննության ժամանակ, քննարկելով ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը գրավով փոխարինելու մասին պաշտպաններ Ա.Սիրունյանի և Կ.Կիրակոսյանի կողմից ներկայացված միջնորդությունը և 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշմամբ մերժելով այն, նշել է. «(…) [Ներկայացված միջնորդությունը] ենթակա է մերժման, քանի որ շարունակում են առկա լինել Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու հիմքերը (…)։ Ինչ վերաբերում է միջնորդությամբ հայտնած այն հանգամանքներին (որ դատաքննությունը սկսվում է նորից և նախկինում վկաները հարցաքննվել են), ապա Դատարանը գտնում է, որ դրանք բավարար չեն գալու եզրահանգման, որ ամբաստանյալ Լևոն Սողոմոնյանը ազատության մեջ մնալով, չի թաքնվի վարույթ իրականացնող մարմնից և անօրինական ազդեցություն չի ունենա դատավարության մասնակցող անձանց վրա։ (…) Դատարանը, հաշվի առնելով Լևոն Սողոմոնյանին կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը հիմնավորող վերոգրյալ հանգամանքը (…) գտնում է, որ նրա պատշաճ վարքագիծը հնարավոր չէ ապահովել կալանավորման այլընտրանքային խափանման միջոցի՝ գրավի կիրառմամբ (…)ե (տե՛ս քրեական գործի հավելված, հատոր 1-ին, թերթ 7)։ 10. Վերաքննիչ դատարանը, մասնակիորեն բավարարելով Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշման դեմ ներկայացված վերաքննիչ բողոքը, նշել է. «(…) Վիճարկվող դատական ակտի ուսումնասիրությունից երևում է, որ ամբաստանյալ Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ գրավի կիրառումն անթույլատրելի ճանաչելն առաջին ատյանի դատարանը պատճառաբանել է նրանով, որ տվյալ դեպքում շարունակում են առկա լինել Լևոն Սողոմոնյանի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու հիմքերը, մասնավորապես այն, որ նրան վերագրվում է նաև ծանր հանցագործություն, որի համար պատիժ է նախատեսված ազատազրկում հինգից ութ տարի ժամկետով, որպիսի պայմաններում ազատության մեջ մնալու դեպքում նրա կողմից վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու հավանականությունը բարձր է։ Անդրադառնալով պաշտպանների կողմից միջնորդությամբ հայտնած այն հանգամանքներին, որ դատաքննությունն սկսվում է նորից և վկաները նախկինում հարցաքննվել են, առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ դրանք բավարար չեն գալու այն եզրահանգման, որ մնալով ազատության մեջ ամբաստանյալ Լևոն Սողոմոնյանը չի թաքնվի վարույթն իրականացնող մարմնից և անօրինական ազդեցություն չի ունենա դատավարությանը մասնակցող անձանց վրա։ Վերաքննիչ դատարանի համար ընդունելի չէ առաջին ատյանի դատարանի նման եզրահանգումը, քանի որ գործով վկաների կողմից արդեն իսկ մեկ անգամ հարցաքննված լինելու պարագայում Լևոն Սողոմոնյանի կողմից նրանց վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու ճանապարհով վարույթն իրականացնող մարմնի աշխատանքները խոչընդոտելու հավանականությունը նվազում է։ Ինչ վերաբերում է առաջին ատյանի դատարանի այն պատճառաբանությանը, համաձայն որի՝ Լևոն Սողոմոնյանին վերագրվող արարքների բնույթն ու հասարակական վտանգավորության աստիճանը թույլ են տալիս գալ եզրահանգման, որ մնալով ազատության մեջ Լևոն Սողոմոնյանը կարող է թաքնվել վարույթն իրականացնող մարմնից, դրանով իսկ խոչընդոտելով դատարանում գործի քննությանը, ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ քրեական գործի քննության տվյալ փուլում Լևոն Սողոմոնյանի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել նաև կալանավորման այլընտրանքային խափանման միջոցի` 5.000.000 (հինգ միլիոն) ՀՀ դրամ գրավի կիրառմամբ, որը, որպես բավարար և ողջամիտ միջոց, կարող է հաղթահարել նրա կողմից վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու մտավախությունը։ Նման եզրահանգման Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հաշվի առնելով նաև այն, որ Լևոն Սողոմոնյանն ունի մշտական բնակության վայր, ամուսնացած է, բարձրագույն կրթությամբ, նախկինում դատապարտված չի եղել (…)ե (տե՛ս քրեական գործի հավելված, հատոր 2-րդ, թերթեր 152-153)։ Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Վճռաբեկ բողոքները քննվում են հետևյալ հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում. 11. Բողոքաբեր, ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Դ.Մելքոնյանը նշել է, որ Վերաքննիչ դատարանը, բավարարելով ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը գրավով փոխարինելու միջնորդությունը, թույլ է տվել դատական սխալ, խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 134-136-րդ, 143-րդ հոդվածների պահանջները, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա։ Բացի այդ, ըստ բողոքաբերի՝ Վերաքննիչ դատարանը սխալ է մեկնաբանել և կիրառել Դավիթ Ալիխանյանի, Ասլան Ավետիսյանի և Արամ Ճուղուրյանի վերաբերյալ գործերով որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումները։ Ի հիմնավորումն իր վերոհիշյալ փաստարկների` բողոքի հեղինակը նշել է, որ առկա հանգամանքների պարագայում գրավը որպես այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառելի չէ ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ, քանի որ սույն քրեական գործի նյութերով հիմնավորվել է, որ Լ.Սողոմոնյանը մինչև նախաքննության ընթացքում կալանավորվելը բազմիցս խուսափել է նախաքննական մարմին ներկայանալուց և թաքնվել է, այսինքն` միանշանակ կերպով առկա է եղել կալանավորումը որպես խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հիմքը։ Լ.Սողոմոնյանին մեղսագրվում են երեք հանցագործություններ` ոչ մեծ ծանրության, միջին ծանրության և ծանր, որոնցից հատկապես վերջինի պատժի խստությունն էապես բարձրացնում է վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու, հետագայում՝ պատժի կրումից խուսափելու հավանականությունը, մանավանդ որ ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը նրան յոթ տարի ժամկետով ազատազրկման դատապարտելիս արդեն իսկ մեկ անգամ նման հետևության հանգել է։ 11.1. Բողոքի հեղինակը, ի թիվս այլոց, նշել է նաև, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից սույն քրեական գործով դատավճիռը բեկանելու և քրեական գործն ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան ուղարկելու մասին որոշում կայացնելուց հետո քրեական գործով չի փոխվել որևէ հանգամանք, որը կարող է ազդեցություն ունենալ կիրառված խափանման միջոցի փոփոխության համար։ Իսկ 2017 թվականի հունվարի 24-ի որոշմամբ Վերաքննիչ դատարանը որոշել էր Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված կալանավորում խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ, հետևաբար նույն Վերաքննիչ դատարանի՝ 2017 թվականի հոկտեմբերի 9-ի որոշումն անընդունելի է նաև այս տեսանկյունից։ 11.2. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` բողոքի հեղինակը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի` 2017 թվականի հոկտեմբերի 9-ի որոշումը և անթույլատրելի ճանաչել ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանին կալանքից գրավով ազատելը։ 12. Բողոքաբեր, տուժողներ Սերգեյ Մարդոյանի և «Սեյվրե ՍՊԸ-ի ներկայացուցիչ Հ.Անանյանը նշել է, որ սույն գործով Վերաքննիչ դատարանը 2017 թվականի հոկտեմբերի 9-ի որոշմամբ թույլ է տվել դատական սխալ, խախտել է ՀՀ Սահմանադրության 19-րդ, 20-րդ հոդվածների պահանջները, որը ազդել է գործի ելքի վրա։ Մասնավորապես, ըստ բողոքի հեղինակի՝ Վերաքննիչ դատարանը չի ծանուցել և չի տեղեկացրել տուժող Ս.Մարդոյանին, «Սեյվրե ՍՊ ընկերության տնօրենին և նրանց ներկայացուցչին դատական նիստի օրվա և ժամի մասին՝ անտեսելով, որ առաջին ատյանի դատարանում գտնվող գործով վերջիններս նույնպես դատավարության մասնակիցներ են, մասնակցել են տվյալ դատական նիստին, հայտնել են կարծիքներ, հակափաստարկներ և ողջամտորեն պետք է հնարավորություն ունենային ներկա գտնվելու նաև Վերաքննիչ դատարանում՝ իրացնելու համար լսելի լինելու իրենց իրավունքը։ Բացի այդ, բողոքաբերը փաստել է, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից որպես գրավի գումար սահմանված 5 միլիոն ՀՀ դրամը այս գործով չի կարող իրական երաշխիք լինել ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ վերջինիս մեղսագրված է 160 միլիոն ՀՀ դրամի հափշտակություն։ 12.1. Բողոքաբերը նշել է նաև, որ Վերաքննիչ դատարանի բողոքարկվող որոշումը հակասում է Վճռաբեկ դատարանի՝ նախկինում արտահայտած իրավական դիրքորոշումների իմաստին և բովանդակությանը, քանի որ ընդհանուր իրավասության դատարանում գործի ըստ էության քննության ժամանակ դատարանի՝ միջնորդությունը քննության առնելու մասին որոշումը վերաքննության կարգով բողոքարկումը չի կարող լինել անվերապահ և անսահմանափակ։ Ըստ բողոքաբերի՝ գործնականում նշված հարցի կապակցությամբ չկա միասնական մոտեցում, գործում են երկակի ստանդարտներ։ Բողոքաբերի կարծիքով՝ դատավարության այդ փուլում դատական ակտի բողոքարկման չկանոնակարգվածությունը և դրա փոխարեն այն փաստացի բողոքարկելը, որոշ դեպքերում Վերաքննիչ դատարանի կողմից վարույթ ընդունելը և քննության առնելը առաջացնում են քաոսային իրավիճակներ։ 12.2. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` բողոքի հեղինակը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2017 թվականի հոկտեմբերի 9-ի որոշումը և օրինական ուժ տալ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշմանը։ Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. 13. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը չփոփոխելու մասին առաջին ատյանի դատարանի՝ դատական քննության նախապատրաստելու փուլի ավարտից հետո կայացրած որոշման՝ վերաքննության կարգով անմիջական բողոքարկման հնարավորության կապակցությամբ առկա է օրենքի միատեսակ կիրառություն ապահովելու խնդիր։ Ուստի Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում սույն գործով արտահայտել իրավական դիրքորոշումներ, որոնք կարող են ուղղորդող նշանակություն ունենալ նույնանման փաստական հանգամանքներ ունեցող գործերով միատեսակ իրավակիրառ պրակտիկայի ձևավորման համար։ 14. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով առաջնային քննարկման ենթակա է այն իրավական հարցը, թե արդյոք Վերաքննիչ դատարանն իրավասու էր վերանայելու ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը գրավով փոխարինելը մերժելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշումը։ 15. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ «Անձնական ազատությունից զրկված յուրաքանչյուր ոք իրավունք ունի վիճարկելու իրեն ազատությունից զրկելու իրավաչափությունը (...)ե։ «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասինե եվրոպական կոնվենցիայի (այսուհետ՝ նաև Կոնվենցիա) 5-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ «Յուրաքանչյուր ոք, ով ձերբակալման կամ կալանավորման պատճառով զրկված է ազատությունից, իրավունք ունի վիճարկելու իր կալանավորման օրինականությունը, որի կապակցությամբ դատարանն անհապաղ որոշում է կայացնում և կարգադրում է նրան ազատ արձակել, եթե կալանավորումն անօրինական էե։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376.1-րդ հոդվածը սահմանում է. «Վերաքննության կարգով բողոքարկման ենթակա են՝ (…) 4) առաջին ատյանի դատարանների՝ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու (…) որոշումները. (…)ե։ Մեջբերված քրեադատավարական նորմից հետևում է, որ վերաքննության կարգով բողոքարկման ենթակա են միայն կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշումները։ Այլ կերպ՝ քրեադատավարական օրենքը չի նախատեսում ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը չփոփոխելու (ներառյալ՝ կալանքը գրավով փոխարինելու մասին միջնորդությունը մերժելու) մասին առաջին ատյանի դատարանի՝ դատական քննության նախապատրաստելու փուլի ավարտից հետո (այլ կերպ՝ դատական քննություն նշանակելու մասին որոշման կայացումից հետո դատական նիստում դատավարության համապատասխան մասնակիցների մասնակցությամբ քննարկումների արդյունքների հիման վրա) կայացրած որոշման՝ վերաքննության կարգով անմիջական բողոքարկման հնարավորություն։ Օրենսդրի այսպիսի մոտեցումը Վճռաբեկ դատարանը պայմանավորում է առաջին հերթին արդարադատության արդյունավետության շահով։ Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հակառակ մոտեցումը մի կողմից կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության հետագա ընթացքի վրա՝ դրանով իսկ սահմանափակելով նաև առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը, մյուս կողմից՝ պարունակում է վերադաս դատարանի բնականոն գործունեությունը խաթարելու վտանգ (հաշվի առնելով դատական քննության ընթացքում այդպիսի միջնորդություններ ներկայացնելու քանակի տեսանկյունից որևէ արգելքի բացակայությունը, ուստիև դրանց քննարկման արդյունքում կայացված համապատասխան որոշումների՝ վերադասության կարգով անընդմեջ և անսահմանափակ բողոքարկման հնարավորությունը)։ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 4-րդ կետի մեկնաբանության շրջանակներում Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսուհետ՝ նաև Եվրոպական դատարան) փաստել է, որ նշյալ նորմը չի պարտավորեցնում պայմանավորվող պետություններին երաշխավորելու երկրորդ ատյանի դատարանի կողմից կալանավորման օրինականությունը ստուգելու և անձին ազատ արձակելու միջնորդությունը քննության առնելու ընթացակարգեր (1)։ Ըստ Եվրոպական դատարանի՝ վերջինիս խնդիրը չէ պարզել, թե դատական վերանայման ինչպիսի եղանակն է ամենահարմար ձևը (2)։ Միևնույն ժամանակ, Եվրոպական դատարանն ընդգծել է, որ իրավական պաշտպանության գոյություն ունեցող միջոցը պետք է լինի բավարար չափով որոշակի (3), իսկ կալանքի օրինականությունը պետք է ստուգվի ողջամիտ պարբերականությամբ (4)։ 15.1. Վերոգրյալի համատեքստում Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ օրենսդիրը, սահմանափակելով խնդրո առարկա որոշման վերադասության կարգով անմիջական բողոքարկման հնարավորությունը, ըստ էության, նպատակ է հետապնդել երաշխավորելու, ի թիվս այլոց, առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի բնականոն քննության ապահովումը, ինչպես նաև ստորադաս դատարանի ներքին անկախությունը։ Դրա հետ մեկտեղ նշվածը չի բացառում համապատասխան որոշման բողոքարկման հնարավորությունը, սակայն դա հետաձգվում է ավելի ուշ փուլ, այն է՝ գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի հետ միասնական բողոքարկման միջոցով։ Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ գործը քննող դատարանի կողմից կալանավորման օրինականությունը պարբերաբար ստուգելու, ինչպես նաև քննարկվող որոշման՝ հետաձգված կարգով բողոքարկման հնարավորության պայմաններում օրենսդիրը չի նախատեսել այդ որոշման՝ վերաքննության կարգով անմիջականորեն բողոքարկելու իրավունք։ 16. Սույն գործի փաստերից հետևում է, որ ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի պաշտպաններ Ա.Սիրունյանը և Կ.Կիրակոսյանը միջնորդություն են ներկայացրել ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը գրավով փոխարինելու մասին, որը դատական քննության նախապատրաստելու փուլի ավարտից հետո՝ գործի դատական քննության ժամանակ, քննարկվել և Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշմամբ մերժվել է (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ և 9-րդ կետերը)։ Վերաքննիչ դատարանն իր հերթին, քննության առնելով Առաջին ատյանի դատարանի նշյալ որոշման դեմ պաշտպան Կ.Կիրակոսյանի կողմից ներկայացված բողոքը, արդյունքում բեկանել է այն, ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը փոխարինել է այլընտրանքային խափանման միջոց գրավով՝ գրավի չափ սահմանելով 5.000.000 ՀՀ դրամը (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ և 10-րդ կետերը)։ 17. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 15-15.1.-րդ կետերում շարադրված վերլուծության լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Վերաքննիչ դատարանն իրավասու չէր վերանայելու ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը գրավով փոխարինելու մասին պաշտպանական կողմի միջնորդությունը մերժելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշումը։ Այլ կերպ՝ Վերաքննիչ դատարանն անտեսել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376.1-րդ հոդվածի 4-րդ կետով և 381-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պահանջները և Առաջին ատյանի դատարանի համապատասխան որոշման դեմ ներկայացված վերաքննիչ բողոքը քննության է առել այն պայմաններում, երբ նշված որոշման դեմ բերված վերաքննիչ բողոքը ենթակա չէր քննության։ 18. Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Վերաքննիչ դատարանը սույն գործով որոշում կայացնելիս թույլ է տվել դատական սխալ` դատավարական իրավունքի խախտում, մասնավորապես՝ խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի, 376.1-րդ հոդվածի 4-րդ կետի և 381-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջները։ Խախտումներն իրենց բնույթով էական են, քանի որ ազդել են գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ինչը, համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ, 406-րդ հոդվածների, հիմք է վերջինիս կողմից կայացված դատական ակտը բեկանելու և Առաջին ատյանի դատարանի որոշմանն օրինական ուժ տալու համար։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է նաև, որ Վերաքննիչ դատարանի դեպոզիտ հաշվին որպես գրավի գումար մուծված 5.000.000 ՀՀ դրամը ենթակա է վերադարձման գրավատուին։ 19. Ինչ վերաբերում է բողոքաբերների կողմից վճռաբեկ բողոքում բարձրացված մյուս փաստարկներին (տե՛ս սույն որոշման 11-12-րդ կետերը), ապա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում դրանց անդրադառնալն առարկայազուրկ է, քանի որ սույն գործով Վերաքննիչ դատարանն ի սկզբանե իրավասու չէր քննության առնելու Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշման դեմ ներկայացված բողոքը։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության (2005 թվականի խմբագրությամբ) 91-րդ, 92-րդ հոդվածներով, Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 16-րդ, 39-րդ, 43-րդ, 3611-րդ, 419-րդ, 422-423-րդ հոդվածներով և Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգրքի 20-րդ հոդվածով՝ Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Վճռաբեկ բողոքները բավարարել։ Ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը գրավով փոխարինելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2017 թվականի հոկտեմբերի 9-ի որոշումը բեկանել` օրինական ուժ տալով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը գրավով փոխարինելու միջնորդությունը մերժելու մասին 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ի որոշմանը։ 2. ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի դեպոզիտ հաշվին որպես գրավի գումար մուծված 5.000.000 ՀՀ դրամը վերադարձնել գրավատուին։ 3. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում դատական նիստերի դահլիճում հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման։ Նախագահող` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Դատավորներ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ (1)Տե՛ս, ի թիվս այլնի, Kucera v. Slovakia գործով 2007 թվականի հուլիսի 17-ի վճիռը, գանգատ թիվ 48666/99, կետ 107: (2)Տե՛ս, mutatis mutandis, Shtukaturov v. Russia գործով 2008 թվականի մարտի 27-ի վճիռը, գանգատ թիվ 44009/05, կետ 123: (3)Տե՛ս, mutatis mutandis, Vachev v. Bulgaria գործով 2004 թվականի հուլիսի 8-ի վճիռը, գանգատ թիվ 42987/98, կետ 71: (4)Տե՛ս, mutatis mutandis, Shishkov v. Bulgaria գործով 2003 թվականի հունվարի 9-ի վճիռը, գանգատ թիվ 38822/97, կետ 88: |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 20-03-2018 |
Որոշումը ուղարկվել է կողմերին
| Ամսաթիվ | 02-10-2018 |
|---|
Գործի առաքում
| Գործի առաքման ամսաթիվ | 10-10-2018 |
|---|---|
| Դատարան | Երևան քաղաքի դատարան |
| Այլ նշումներ | քրեական գործի հավելվածը` 3 հատորից` 19, 162, 181 /3-րդ հատորը կազմված է ՀՀ վճռաբեկ դատարանում/ թերթ |
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 02-12-2019 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Տուժողի ներկայացուցիչ |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Հրանտ |
| Ազգանուն | Անանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Լրացուցիչ ինֆորմացիա | Տուժողներ Սերգեյ Մարդոյանի և <<Սեյվր>> ՍՊԸ ներկայացուցիչ |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Լևոն |
| Ազգանուն | Սողոմոնյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Չափահաս | Այո |
| Բողոքը ստացվել է | Միջանկյալ դատական ակտի դեմ |
| Կայացվել է որոշում | Բողոքի վարույթ ընդունումը մերժվել է |
| Որոշման ամսաթիվ | 25-12-2019 |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԿԴ/0274/01/15 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԲՈՂՈՔԸ ՎԱՐՈՒՅԹ ԸՆԴՈՒՆԵԼԸ ՄԵՐԺԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 25 դեկտեմբերի 2019 թվական ք.Երևան ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ` Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ քննարկելով ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2019 թվականի հոկտեմբերի 30-ի որոշման դեմ տուժողներ Սերգեյ Մարդոյանի և «Սեյվր» ՍՊ ընկերության ներկայացուցիչ Հ.Անանյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2019 թվականի սեպտեմբերի 18-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի պաշտպան Կ.Կիրակոսյանի միջնորդությունը՝ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը այլընտրանքային խափանման միջոց գրավով փոխարինելու մասին բավարարվել է, և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը փոխարինվել է գրավով՝ գրավի գումարի չափը սահմանելով 5.000.000 (հինգ միլիոն) ՀՀ դրամը: Դատախազի և տուժողի ներկայացուցչի վերաքննիչ բողոքների քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան) 2019 թվականի հոկտեմբերի 30-ի որոշմամբ բողոքները մերժել է՝ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2019 թվականի սեպտեմբերի 18-ի որոշումը թողնելով օրինական ուժի մեջ՝ հիմք ընդունելով որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները: Վերաքննիչ դատարանի վերոհիշյալ որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել տուժողներ Ս.Մարդոյանի և «Սեյվր» ՍՊ ընկերության ներկայացուցիչ Հ.Անանյանը` խնդրելով բեկանել այն, պաշտպան Կ.Կիրակոսյանի միջնորդությունը ամբողջությամբ մերժել և կալանավորումը գրավով փոխարինելը ճանաչել անթույլատրելի: Բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ բողոքը պետք է վարույթ ընդունվի, քանի որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 2-րդ կետերով սահմանված հիմքերը, այն է` բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի և այլ նորմատիվ իրավական ակտերի միատեսակ կիրառության համար, և առերևույթ առկա է մարդու իրավունքների և ազատությունների հիմնարար խախտում։ Բողոքաբերի պնդմամբ՝ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի և այլ նորմատիվ իրավական ակտերի միատեսակ կիրառության համար, քանի որ բողոքարկվող դատական ակտը հակասում է Վճռաբեկ դատարանի նախկինում ընդունած որոշումներին։ Բացի այդ, ըստ բողոքաբերի, դատարանի կիրառած դատավարական իրավունքի նորմերի կապակցությամբ առկա է իրավունքի զարգացման խնդիր։ Բողոքի հեղինակը նշել է նաև, որ ստորադաս դատարանները, ի թիվս այլնի, խախտել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ և 143-րդ հոդվածների պահանջները։ Բողոք բերած անձի փաստարկների, սույն գործի նյութերի և բողոքարկվող դատական ակտի պատճառաբանությունների համադրված վերլուծության արդյունքում Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքաբերի կողմից չի հիմնավորվել, որ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի և այլ նորմատիվ իրավական ակտերի միատեսակ կիրառության համար, և որ առերևույթ առկա է մարդու իրավունքների և ազատությունների հիմնարար խախտում։ Հետևաբար, բերված բողոքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված հիմքերը հիմնավորված չեն։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժվում է, եթե բացակայում են նույն օրենսգրքի 414.1-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերով և 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքերը, ուստի ներկայացված բողոքը վարույթ ընդունելը ենթակա է մերժման։ Հաշվի առնելով վերոշարադրյալ հիմնավորումները և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.3-րդ հոդվածով` Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2019 թվականի հոկտեմբերի 30-ի որոշման դեմ տուժողներ Սերգեյ Մարդոյանի և «Սեյվր» ՍՊ ընկերության ներկայացուցիչ Հ.Անանյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժել։ Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման։ Նախագահող ՝ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ Դատավորներ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ |
Գործը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 09-12-2019 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 09-12-2019 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Լիլիթ |
| Ազգանուն | Թադևոսյան |
Գործի առաքում
| Գործի առաքման ամսաթիվ | 13-01-2020 |
|---|---|
| Դատարան | Երևան քաղաքի դատարան |
| Այլ նշումներ | քրեական գործի հավելվածը 4 հատոր, հավելված թիվ 21-րդը՝ 19 թերթ, հավելված թիվ 22-րդը՝ 162 թերթ, հավելված թիվ 23-րդը՝ 41 թերթ և հատոր 4-րդը՝ 101 թերթ: |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0274/01/15
Երևան քաղաքի դատարան
Էլեկտրոնային քարտը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 19-08-2019 |
|---|
Կազմի փոփոխություն
| Ամսաթիվ | 19-08-2019 |
|---|---|
| Փոփոխության հիմքը | Տեղափոխվել է այլ դատարան |
Մակագրել
| Երբ | 19-08-2019 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Վարդան |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 22-08-2019 |
|---|---|
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 23-08-2019 |
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 23-08-2019 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 18-09-2019 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Լևոն |
| Ազգանուն | Ռաֆիկի |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ալեքսանդր |
| Ազգանուն | Սիրունյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Կարեն |
| Ազգանուն | Կիրակոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Սերգեյ |
| Ազգանուն | Մարդոյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Ներկայացվել է միջնորդություն
| Միջնորդության ներկայացման ամսաթիվ | 18-09-2019 |
|---|---|
| Միջնորդություն | Կալանքը գրավով փոխարինելու վերաբերյալ |
| Որոշման կայացման ամսաթիվ | 18-09-2019 |
| Միջնորդության ընթացքը | Բավարարվել է |
| Որոշման բովանդակությունը | Գործ N ԵԿԴ/0274/01/15 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ Խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու կամ գրավով փոխարինելու մասին միջնորդությունը քննության առնելու մասին 18.09.2019թ. ք. Երևան Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը, նախագահությամբ դատավոր Վ.Լ.Գրիգրորյանի, խորհրդակցական սենյակում, քննության առնելով դատարանի վարույթում գտնվողթիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործով, ամբաստանյալ` Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի շահերի պաշտպան Կ.Կիրակոսյանի միջնորդությունը` Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը գրավով փոխարինելու վերաբերյալ. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 18.09.2019թ. դատական նիստի ժամանակ պաշտպան Կ.Կիրակոսյանը միջնորդություն ներկայացրեց դատարան իր պաշտպանյալ` Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը գրավով փոխարինելու վերաբերյալ: Պաշտպան Կ.Կիրակոսյանը նշեց, որ միջնորդությունը վերաբերում է իր պաշտպանյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը գրավով փոխարինելուն: Հիմնավոր կասկածի հետ կապված հայտնեց, որ փորձաքննության նշանակումն արդեն իսկ վկայում է, որ հիմնավոր կասկածն առկա չէ: Իր պաշտպանյալը տարբեր ժամանակահատվածներում գտնվել է ազատության մեջ և չի խոչընդոտել գործի քննությանը: Ներկայացնելով մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի և դրա փոխարինման վերաբերյալ դատական տարբեր ատյանների կողմից կայացրած որոշումները` նշեց որ շուրջ երեք տարի յոթ ամիս իր պաշտպանյալը գտնվել է անազատության մեջ, իսկ մնացած ժամանակահատվածներում գտնվել է ազատության մեջ: Չկա մի փաստ, որ ազատության մեջ գտնվելու պայմաններում երբևէ խոչընդոտել կամ թաքնվել է, ավելի պատշաճ ներկայացել է թե՛ նախաքննության մարմին և թե՛ դատարան: Մեջբերում կատարելով ՀՀ վերաքննիչ դատարանի ԵԱՔԴ/0189/01/14 գործով հայնտած դիրքորոշումից` նշեց, որ այդ իրավական դիրքորոշումները վերաբերելի են նաև այս գործին: Նշեց նաև, որ Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ նույնիսկ մեղադրական դատավճիռ կայացնելու և առավելագույն պատիժ նշանակելու դեպքում, նրա նկատմամբ պետք է պատիժը կիսով չափ կրճատվի և ազատվի պատիժը կրելուց: Ըստ իրեն, սույն գործով առկա չեն հիմնավոր կասկածն ու հիմքերը, միջնորդեց որպես այլընտրանքային տարբերակ գրավը ճանաչել թույլատրելի, գրավի չափը թողնելով դատարանի հայեցողությանը, նշեց նաև, որ եղել է և 3.000.000 և 5.000.000 գրավի չափ և իր պաշտպանյալը դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ: Ներկայացնելով որոշակի այլ պատճառաբանություններ` խնդրեց միջնորդությունը բավարարել: Ամբաստանյալը հայտնեց, որ միանում է պաշտպանի դիրքորոշմանը: Մեղադրող Ա.Մանուկյանը հայտնեց, որ միջնորդության դեմ առարկում է, գտնում է, որ այն անհին է և ենթակա է մերժման: Նշեց, որ պաշտպանական կողմի հաշվարկը ճիշտ չէր, թվարկելով ամբաստանյալի կալանքի տակ գտնվելու ժամանկահատվածները, հայտնեց, որ համաներման ակտի հրապարակման ժամանակահատվածում Լ.Սողոմոնյանը կալանքի տակ է եղել երեք տարի երկու-երեք ամիս, հետևաբար այն, որ ամբաստանյալը կալանքի տակ է եղել երեք տարի յոթ ամիս ճիշտ չէ, միգուցե դա այսօրվա դրությամբ է: Համաներում կիրառելի է, եթե դրա ընդունման պահի դրությամբ է անցել պատժի կեսը և համաներում կիրառելի կլինի Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ, եթե նա դատապարտվի վեց ու կես տարի ժամկետով ազատազրկման, սակայն տեսականորեն նրան սպառնում է մինչև 12 տարի ժամկետով ազատազրկում, իսկ պաշտպանական կողմն այս հարցը ներկայացնում է իրենց հարմար կերպով: Համաներման ակտը որևէ կերպ պետք չէ կապել խափանման միջոցի հետ: Խափանման միջոցի պայմաններն ու հիմքերը առկա են և շարունակում են պահպանվել: Հիմնավոր կասկածը ենթադրում է ապացուցման նվազագույն շեմ, գործում առկա են բազմաթիվ ապացույցներ, որոնք վերաքննիչ դատարանի կողմից ընդհանրապես կասկածի տակ չեն դրվել, դրանցից նշեց երկուսը` տուժողի ցուցմունքը և կենտրոնական բանկի հաշվետվությունը: Անդրադառնալով կալանավորման հիմքերին` նշեց, որ սույն գործով մինչդատական վարույթի սկզբնական փուլում Լ.Սողոմոնյանը որոշ ժամանակ թաքնվել է վարույթն իրականացնող մարմնից: Ներկայացնելով որոշակի այլ պատճառաբանություններ` նշեց, որ առկա է թաքնվելու վտանգը և քննությանը խոչընդոտելու վտանգը, քանի որկան վկաներ, որոնք չեն հարցաքննվել, ինչպես նաև ամբաստանյալի դիրքորոշումը` վնասը չհատուցելը:Նշեց նաև, որ 3 կամ 5 միլիոն դրամը զսպող մեխանիզմներ չեն կարող լինել: Նշեց, որ սույն գործով վճռաբեկ դատարանի որոշումից հետո չի փոխվել որևէ էական հանագամանք: Անդրադառնալով Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցների նախապատմությանը` հայտնեց, որ դա արդեն իսկ ցույց է տալիս, որ գրավի կիրառումը անթույլատրելի է: Ներկայացնելով որոշակի այլ պատճառաբանություններ` խնդրեց պաշտպանի միջնորդությունը մերժել: Տուժողի ներկայացուցիչ Հ.Անանյանը հայտնեց, որ միանում է մեղադրողի դիրքորոշմանը, առարկում է ներկայացված միջնորդությանա դեմ: Մեջբերում կատարել քրեական դատավարության օրենսգրքի 108-րդ հոդվածից հայտնեց, որ յուրացման փաստը հաստատելու համար այնպես չէ, որ պետք է լինի դատահաշվահական փորձաքննության եզրակացություն, այլ այս փաստը այլ ապացույցներով ևս ենթակա է հաստատման: Հիմնավոր կասկածի հետ կապված հայտնեց, որ կան բազում վկաներ, ովքեր ցուցմունքներ են տվել, որոնք դրվել է մեղքդրանքի հիմքում, ուղղակի ցուցմունքներ է տվել նաև տուժողը, առանցքային նշանակություն ունի նաև կենտրոնական բանկի տված հաշվետվությունը և դրանք ավելի քան բավարար են հիմնավոր կասկածը փաստելու համար: Նշեց, որ այլընտրանքային խափանման միջոց գրավը հանդիսանում է միայն փախուստը կանխելու զսպող մեխանիզմ, սակայն գործի քննությանը խոչընդոտելու հետ որևէ կապ չունի, քանի որ գրավը կարող է պետականացվել բացառապես ամբաստանյալի թաքնվելու պարագայում: Այս գործի մեղադրանքի ծավալի մեջ ներառված է նաև քննությանը խոչընդոտելու համար փաստաթղթերի հափշտակություն, որպես գործի քննությանը խոչընդոտելու դրսևորում արդեն իսկ առկա է դա: Նշեց, որ գրավատան տարածքից հափշտակված են եղել փաստաթղթերը, տեսանկարահանող սարքերը, համակարգիչների տվյալները, այսինքն խոչընդոտելու վերաբերյալ փաստական տվյալներ, նույնիսկ ապացույցներ են առկա: Դատական քննության ընթացքում իրենք տվյալներ են ներկայացրել, թե ինչպիսի վարքագիծ է դրսևորել Լ.Սողոմոնյանը հարկադիր ծառայության աշխատակիցների կողմից դրամարկղը առգրավելու, կնքելու ժամանակ կիրառված հնարքների վերաբերյալ: Տվյալ փուլում առկա է քննությանը խոչընդոտելու տեսանկյունից վտանգ` չհարցաքննված վկաների մասով և փորձաքննության նորմալ իրականացման վերաբերյալ: Առկա են բազմաթիվ գույքային հարցեր այս գործընթացում, կարող է խնդիր ծագի, որպեսզի վտանգվի քաղաքացիական հայցի լուծումը: Մինչ օրս որևէ դրամ չի վերականագնվել Լ.Սողոմոնյանի կողմից: Ներկայացնելով որոշակի այլ պատճառաբանություններ հայտնեց, որ միջնորդությունը ենթակա է մերժման: Տուժող Ս.Մարդոյանը հայտնեց, որ համաձայն է իր պաշտպանի հետ, նշեց նաև, որ իր համար պարզ չէ, թե ինչ է նշանակում հիմնավոր կասկած, գործող անձինք ամբաստանյալն է, նրա որդին ու ինքը: Պարզ չէ, թե ինչի համար են գողացել տեսանկարահանող սարքերը և ամբողջ փաստաթղթերը, որոնք իրենք շատ մեծ դժվարությամբ են վերականգնել: Այլ ինչ կասկածի մասին կարող է խոսք լինել: Հայտնեց, որ ամբաստանյալին և նրա ամբողջ ընտանիքն ինքն է պահել: Ինքը կասկածում է, որ ամբողջ գումարն ամբաստանյալը տնօրինում է կալանավայրից և դուրս գալուց հետո ավելի լավ է տնօրինելու և հարց է, թե ինչպես է առանց աշխատելու այդքան հարցերը հոգում: Ներկայացնելով որոշակի այլ պատճառաբանություններ` նշեց, որ ոչ մի լումա վերադարձրած չէ իրեն: Նշեց, որ ամբաստանյալը հանցագործությունը արել է իր որդու հետ, ում վերաբերյալ ևս քննվող քրեական գործ կա, դուրս գալու դեպքում իրենք պլանները մեկ կանեն, նրա տղան փախած է, հիմնավորվել է այլ երկրում և փաստը այն է, որ ոստիկանության վատ աշխատանքի պատճառով չի հիմնավորվել դեպքը: Դատարանը, քննարկելով ներկայացված միջնորդությունը, գտնում է հետևյալը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 143-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Դատարանը, համապատասխան շարժառիթները շարադրելով, իրավունք ունի մեղադրյալին կալանքից գրավով ազատելը ճանաչել անթույլատրելի առանձին դեպքերում, մասնավորապես, եթե հայտնի չէ մեղադրյալի անձը, նա չունի մշտական բնակության վայր կամ փորձել է թաքնվել քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից»: Կալանավորմանն այլընտրանքային խափանման միջոցի` գրավի կիրառելիության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ա.Ավետիսյանի գործով որոշմամբ` իրավական դիրքորոշում հայտնելով առ այն, որ «[Ա]նձին կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտության հիմնավորումը կարող է դրվել գրավի կիրառումը մերժելու պատճառաբանության հիմքում` պայմանով, որ այդ պատճառաբանությունը հիմնված լինի գործով առկա փաստական տվյալների վրա (…): (…) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 143-րդ հոդվածի 2-րդ մասում օրենսդիրն օգտագործել է «մասնավորապես» բառը, որն արտահայտում է կալանքից գրավով ազատելու կոնկրետ դրսևորումների հատուկ ամրագրման և ոչ թե կալանքից գրավով ազատելու իրավական հիմքերի սպառիչ թվարկման նշանակություն: Մեղադրյալի անձը հայտնի չլինելը, մշտական բնակության վայր չունենալը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու փորձը կալանքից գրավով ազատելու կոնկրետ դրսևորումներ են, որոնք թվարկված են ոչ սպառիչ: Ուստի (…) գրավի կիրառման անթույլատրելիության հարցը պետք է քննարկվի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի համատեքստում, որտեղ նշված են խափանման միջոց կիրառելու այլ հիմքեր, այդ թվում նաև մինչդատական վարույթում կամ դատարանում գործի քննությանը խոչընդոտելու հիմքը (տե՛ս Ասլան Ավետիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2008 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԱՎԴ/0022/06/08 որոշման 34-րդ և 36-րդ կետերը): Զարգացնելով գրավի թույլատրելիության վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքը` Վճռաբեկ դատարանը Դ.Վարդանյանի գործով որոշմամբ արձանագրել է, որ «[Մ]եղադրյալին կալանքից գրավով ազատելու հարցը քննարկելիս դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն այն հանգամանքին, թե մեղադրյալի նկատմամբ ինչ հիմքով է կալանավորումը կիրառվել որպես խափանման միջոց, և արդյոք տվյալ դեպքում գրավը` որպես կալանավորման այլընտրանք, կարող է գործուն երաշխիք հանդիսանալ տվյալ հիմքի չեզոքացման համար: (…) [Գ]րավը քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից մեղադրյալի թաքնվելու վտանգը չեզոքացնելու երաշխիք է, և համապատասխան հիմքերի առկայության դեպքում իրավասու դատարանի կողմից կարող է կիրառվել վարույթն իրականացնող մարմնի տրամադրության տակ մեղադրյալի գտնվելն ապահովելու նպատակով» (տե՛ս Դավիթ Վարդանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԱՔԴ/0056/06/14 որոշման 16-րդ կետը): Վերահաստատելով և զարգացնելով Ա.Ավետիսյանի և Դ.Վարդանյանի վերաբերյալ որոշումներում արտահայտած իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը Ա.Ղուկասյանի գործով որոշման շրջանակներում արձանագրել է. «ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 143-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` կալանքից գրավով ազատելն անթույլատրելի ճանաչելու հանգամանքները թվարկված են ոչ սպառիչ, և որպես այդպիսիք կարող են հաշվի առնվել նաև այլ հանգամանքներ: Այլ խոսքով` քննարկվող նորմով նախատեսված է կալանքից գրավով ազատելն անթույլատրելի ճանաչելու հանգամանքների բաց թվարկում, իսկ մեկնաբանման ejusdem generis հանրաճանաչ կանոնի համաձայն` բաց թվարկման չորոշակիացված տարրի բովանդակությունը բացահայտելու համար անհրաժեշտ է ելնել որոշակիացված տարրերի բովանդակությունից. անորոշ տարրը պետք է կրի այն ընդհանուր հատկանիշները, որոնք բնորոշ են որոշակիացված տարրերին: Վերոգրյալի հիման վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 143-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված հանգամանքների բնույթի և բովանդակության հաշվառմամբ` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանքից գրավով ազատելն անթույլատրելի ճանաչելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել այնպիսի հանգամանքներ, որոնք. ա) վերաբերում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի տրամադրության տակ մեղադրյալի գտնվելն ապահովելուն և բարձրացնում ոչ իրավաչափ վարքագծի հավանականությունը, բ) չեն հանգեցնում անձի այլ հիմնական իրավունքների խախտման (վերջինիս հրամայականը բխում է ՀՀ Սահմանադրության 3-րդ հոդվածի պահանջներից (…))» (տե՛ս Անդրեաս Ղուկասյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2017 թվականի ապրիլի 12-ի թիվ ԵԱՔԴ/0533/06/16 որոշման 15-րդ կետը): Ինչպես երևում է վերը նշված օրենսդրական պահանջներից, դրանց վերաբերյալ Եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի որոշումներով արտահայտած իրավական մեկնաբանություններից, գումարային երաշխիք թողնելն ինքնին չի վերացնում անձի պատշաճ վարքագծի վերաբերյալ ունեցած մտավախությունը, այլ այդ մտավախությունն առկա լինելու դեպքում, անհրաժեշտ է նաև այդպիսինն էականորեն նվազեցնող որոշակի տեղեկությունների կամ փաստերի առկայությունը, որից հետո էլ կարելի է գնահատել, թե արդյոք գումարային երաշխիք թողնելն այդ էականորեն նվազեցված մտավախությունը չեզոքացնող միջոց կարող է հանդիսանալ, թե ոչ: Միաժամանակ դատարանը գտնում է, որ կալանավորման կիրառման հիմքերի կանխատեսական, մոտավոր բնույթունենալու վերաբերյալ հայտնած դիրքորոշումը նաև վերաբերելի է գրավով ազատ արձակվելու հնարավորությունը գնահատելուն, քանի որ այն ևս վերաբերվում է ապագայում դրսևորվող վարքագծին: Սույն դեպքում, ուսումնասիրելով Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելուն վերաբերելի որոշումները, ուսումնասիրելով գործով ձեռք բերված նյութերը, դատարանը փաստում է, որ առկա են և չեն վերացել վերջինիս նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելու պայմանը` մեղսագրվող արարքներին հնարավոր առնչություն ունենալը, ինչպես նաև հիմքերը` գործի քննությանը խոչընդոտելու կամ թաքնվելու մտավախությունները: Սակայն խափանման միջոցի տեսակը որոշելու տեսանկյունից հարկ է հաշվի առնել հետևյալը. Անձի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքը, մարդու այլ հիմնական իրավունքների հետ մեկտեղ, ՀՀ Սահմանդրությամբ ճանաչվում է անօտարելի և բարձրագույն արժեք (ՀՀ Սահմանադրության 3-րդ հոդված): Ուստի մարդու այդ հիմնական իրավունքի սահմանափակման իրավաչափության երաշխիքները կանոնակարգող իրավադրույթները մեկնաբանելիս անհրաժեշտ է ելնել մարդու իրավունքները հարգելու, մարդու իրավունքների սահմանափակման միջոցով հիմնական իրավունքը բովանդակազրկելու անթույլատրելիության սկզբունքներից: Անձին շարունակական կալանքի տակ պահելու համար պետք է հաստատվի հասարակության ընդհանուր շահի և անհատի հիմնարար իրավունքների միջև արդարացի հավասարակշռություն, և որը պետք է բխի անձի` ազատությունից զրկելու հետ կապված կիրառվող միջոցի և հետապնդվող նպատակների միջև համամասնության ողջամիտ հարաբերակցության անհրաժեշտությունից: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը բազմիցս իր որոշումներով նշել է, որ յուրաքանչյուր գործով կալանքի տևողությունը կարող է արդարացվել միայն այն դեպքում, երբ կան հասարակական շահի իրական պահանջների հատուկ հատկանիշներ, որոնք ինքնուրույնաբար, չվտանգելով անմեղության կանխավարկածը, գերակշռում են ՀՀ Սահմանադրությամբ և ՀՀ-ի կողմից վավերացված միջազգային պայմանագրերով երաշխավորված անձի ազատության և անձեռնմխելիության իրավունքը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-դ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն` «Կասկածյալի կամ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվող խափանման միջոցները չեն կարող պարունակել պատժի տարրեր»: Է.Եղիազարյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանը նշել է. «(…) [Կ]ալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու յուրաքանչյուր դեպքում պետք է գնահատվի անձի ազատության իրավունքի սահմանափակման աներկբա անհրաժեշտությունը` ավելի բարձր նշանակության բարիքի, այն է` հանրային շահի պաշտպանության տեսանկյունից` ապահովելով հանրային և մասնավոր շահերի ողջամիտ հավասարակշռությունը, անձի ազատության սահմանափակման հիմնավորվածությունը:... (…) - ... Միևնույն ժամանակ, դատարանը, վերոգրյալ հարցերի շուրջ իրավական գնահատականներ չտալով, իրավասու է որոշում կայացնել կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ ժամկետը երկարացնելու կամ վերահաստատելու վերաբերյալ քրեական հետապնդման մարմնի ներկայացրած միջնորդությունը մերժելու մասին այն դեպքում, երբ հավաստում է քրեական գործով վարույթը բացառող հանգամանքի առերևույթ առկայությունը և դրա հնարավոր կիրառելիությունը: Ընդ որում, քրեական գործով վարույթը բացառող այդ հանգամանքի առերևույթ առկայության մասին վկայությունը պետք է լինի ոչ թե ներկայացված նյութերի, այդ թվում` ապացույցների` գործը ըստ էության քննելու և լուծելու ժամանակ պահանջվող աստիճանի չափ բազմակողմանի և խորը վերլուծության արդյունք, այլ այդպիսի վկայությունը պետք է հիմնված լինի ներկայացված նյութերից բխող համեմատաբար ակնհայտ փաստերի վրա (... կամ անցել են վաղեմության ժամկետները, ընդունվել է համաներման ակտ և այլն) (…)»: (տե՛սԷդգար ԵղիազարյանիգործովՎճռաբեկդատարանի 2017թ. հունիսի 22-ի թիվ ԵԱՆԴ/0017/06/16 որոշումը): Վճռաբեկ դատարանի այս մոտեցումը բխում է` «խափանման միջոցները չեն կարող պարունակել պատժի տարրեր», «չկա հանցագործություն, չկա պատիժ», «չի կարող նշանակվել ավելի խիստ պատիժ, քան սահմանված է օրենքով» սկզբունքներից: Այլ խոսքով. եթե պատժի նշանակումը կամ կատարումն անհնար է, ապա իրավաչափ չէ նաև անձին անազատության մեջ պահելը: Այս տեսանկյունից նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքում նախատեսված են որոշակի կարգավորումներ, օրինակ` անմեղսունակ անձանց նկատմամբ (ովքեր ենթակա չեն պատժի) չեն կարող կիրառվել խափանման միջոցներ կամ մեղադրական դատավճիռ կայացվելու դեպքում, երբ նշանակված պատժաչափը չի գերազանցում ամբաստանյալի նախնական կալանքի տակ փաստացի գտնվելու ժամկետը, անձն ազատվում է կալանքից: Սույն գործով ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանին մեղսագրվում է մինչև 2014 թվականի սեպտեմբերի 24-ը կատարված ծանր, միջին և ոչ մեծ ծանրության ենթադրյալ արարքներ` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից անցել են հետևյալ ժամկետները. 1) երկու տարի` ոչ մեծ ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից. 2) հինգ տարի` միջին ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից. 3) տասը տարի` ծանր հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից. (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե` (…) 6) անցել են վաղեմության ժամկետները. (…) 6. Սույն հոդվածի առաջին մասի 6-րդ և 13-րդ կետերում նշված հիմքերով գործի վարույթի կարճում և քրեական հետապնդման դադարեցում չի թույլատրվում, եթե դրա դեմ առարկում է մեղադրյալը: Այս դեպքում գործի վարույթը շարունակվում է սովորական կարգով: (…)»: Նշված օրենսդրական պահանջները աշվի առնելով, դատարանը փաստում է, որ ամբաստանյալին մեղսագրված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղսագրված ենթադրյալ արաքով քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետն առերևույթ անցել է, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղսագրված ենթադրյալ արարքով քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետն առերևույթ լրանում է մի քանի օրից` 2019 թվականի սեպտեմբերի 24-ին, ինչից էլ հետևում է, որ այդ ենթադրյալ արարքների համար, նույնիսկ առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորվելու դեպքում, վերջինս քրեական պատասխանատվության չի կարող ենթարկվել, հետևաբար էլ այդ արարքների մեղսագրման տեսանկյունից` նրան անազատության մեջ պահելը բացառվում է: Ընտրված խափանման միջոցի և այն փոխարինելու հարցը քննարկելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի տեսանկյունից, դատարանը գտնում է հետևյալը. Նշված հոդվածի սանկցիայով պատիժ է նախատեսվում միայն ազատազրկման ձևով` 5-ից 8 տարի ժամկետով: Այսինք սույն գործի քննության արդյունքում, նյույնիսկ առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորվելու դեպքում, ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ կարող է սահմանվել ազատազրկում` առավելագույնը 8 տարի ժամկետով: Սույն գործով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը 2016 թվականի ապրիլի 07-ին կայացված դատավճռով, Լ.Սողոմոնյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով մեղավոր ճանաչելով, պատիժ է նշանակել ազատազրկում` յոթ տարի ժամկետով: «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» 2018 թվականի նոյեմբերի 01-ի ՀՀ օրենքի (այսուհետ նաև` Համաներման մասին օրենք) 2-րդ հոդվածի 7-րդ մասի 2-րդ կետի համաձայն` «7. Օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով նշանակված պատժաչափը կրճատել` (…) 2) կիսով չափ` դիտավորությամբ հանցագործություն կատարելու համար առավելագույնը տասը տարի ժամկետով ազատազրկման դատապարտված և նախկինում դիտավորյալ հանցագործություն կատարելու համար ազատազրկման ձևով պատիժ չկրած կամ կրած, սակայն դատվածություն չունեցող անձանց նկատմամբ (…)»: Գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ սույն գործի քննության ընթացքում Լ.Սողոմոնյանը 2015 թվականի հունվարի 31-ից 2015 թվականի մայիսի 26-ը, 2015 թվականի հունիսի 10-ից 2015 թվականի սեպտեմբերի 04-ը, 2016 թվականի ապրիլի 07-ից 2017 թվականի հոկտեմբերի 28-ը, 2018 թվականի մարտի 28-ից մինչ օրս` ընդհանուր առմամբ 3 տարի 7 ամիս 3 օր գտնվել է և շարունակում է պահվել անազատության մեջ: Չկանխորոշելով սույն գործով կայացվելիք վերջնական դատական ակտի բնույթը, սակայն այնուամենայնիվ վերը նշվածի համատեքստում հարկ է փաստել, որ մեկ անգամ օրենքի հիման վրա ստեղծված դատարանի կողմից Լ.Սողոմոնյանի վերաբերյալ գործը քննվել է և նշանակվել է պատիժ, իսկ նշված դատավճիռը, եթե օրինական ուժ ստանար, Լ.Սողոմոնյանն արդեն իսկ ազատված կլիներ պատժից, ինչից էլ բխում է, որ առերևույթ առկա է անձին անազատության մեջ պահելը բացառող հանգամանք: Քննության առկա դարձնելով դեռևս չկատարված դատավարական գործողությունների բնույթը, դրանց վրա մեղադրյալի կողմից ազդեցություն գործելու հնարավորությունը, դատարանը փաստում է, որ սույն գործով նախաքննությունն ավարտվել է, մեկ անգամ հրապարակային դատաքննությամբ գործով ձեռք բերված բոլոր ապացույցները հետազոտվել են, դրա հետ մեկտեղ գնահատելով դատաքննության ընթացքում Լ.Սողոմոնյանի դրսևորած վարքագիծը, դատարանը գտնում է, որ ապացույցների օբյեկտիվության և լրիվության վրա մեղադրյալի կողմից ազդեցություն գործելու հնարավորությունը և հավանականությունը` գործի քննությանը խոչընդոտելու վերաբերյալ նախկինում եղած մտավախություններն էականորեն նվազել են: Հետևաբար քննարկման առարկա դարձնելով անձի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը գրավով փոխարինելու մասին միջնորդությունը, այն գնահատելով վերը նշված` վաղեմության ժամկետներն անցնելու, համաներման ակտի ընդունման, գործի քննության վրա ծախսված ժամանակի և այդ ընթացքում ամբաստանյալի դրսևորած վարքագծի, սույն գործով անազատության մեջ գտնած ժամանակահատվածի տևողության համատեքստում, դատարանը գտնում է, որ ներկայացված միջնորդությունը ենթակա է բավարարման: Միաժամանակ դատարանն արձանագրում է, որ պաշտպանի կողմից մատնանշած 3.000.000 ՀՀ դրամի չափը բավարար չէ ամբաստանյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 11-րդ, 135-137-րդ, 143-րդ, 313-րդ հոդվածներով` դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանի շահերի պաշտպան Կ.Կիրակոսյանի միջնորդությունը` Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը գրավով փոխարինելու վերաբերյալբավարարել` ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը փոխարինել գրավով: Գրավի չափ սահմանել 5.000.000 /հինգ միլիոն/ ՀՀ դրամ: Սահմանված գրավի գումարը մուծելու պահից ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին անմիջապես ազատ արձակել կալանքից: Որոշումը կարող է բողոքարկվել վերաքննության կարգով ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան` հրապարակման պահից 10 օրվա ընթացքում: ԴԱՏԱՎՈՐ`Վ.Լ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ |
Նշանակվել է փորձաքննություն
| Երբ | 18-09-2019 |
|---|---|
| Քրեական դատավարության օրենսգրքի հոդված | |
| Մեղադրյալ/Տուժող | |
| Անձ | |
| Անուն | Լևոն |
| Ազգանուն | Սողոմոնյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 179-րդ Մաս 3-րդ Կետ 1-ին |
| Պաշտպան | |
| Անուն | Ա |
| Ազգանուն | Սիրունյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Այլ նշումներ | նշանակվել է լրացուցիչ դատահաշվապահական փորձաքննություն |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 23-10-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 13:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 05-12-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 13:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 30-01-2020 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Չի կայացվել |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2019 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 06-04-2020 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Ներկայացվել է միջնորդություն
| Միջնորդության ներկայացման ամսաթիվ | 27-02-2020 |
|---|---|
| Միջնորդություն | Այլ միջնորդություն |
| Որոշման կայացման ամսաթիվ | 06-04-2020 |
| Միջնորդության ընթացքը | Մերժվել է |
| Որոշման բովանդակությունը | Գործ N ԵԿԴ/0274/01/15 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ Խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու մասին միջնորդությունը քննության առնելու մասին 06.04.2020թ. ք. Երևան Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը, նախագահությամբ դատավոր Վ.Լ.Գրիգրորյանի, խորհրդակցական սենյակում, քննության առնելով դատարանի վարույթում գտնվող թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործով, ամբաստանյալ` Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի շահերի պաշտպան Ա.Սիրունյանի միջնորդությունը` Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու վերաբերյալ. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 27.02.2020թ-ին ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի պաշտպան Ա.Սիրունյանը գրավոր միջնորդություն է ներկայացրեց դատարան` իր պաշտպանյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը վերացնելու վերաբերյալ: 06.04.2020թ. դատական նիստի ժամանակ պաշտպան Ա.Սիրունյանը միջնորդությունը պնդեց և հայտնեց, որ սույն գործով ապացույցները փաստաթղթային են և դրանք վերացնելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու մտավախություններ առկա չեն: Պաշտպանը նաև հայտնեց, որ միգուցե դատարանը ցանկանա ընտրել այլ խափանման միջոց` ստորագրություն չհեռանալու մասին, սակայն դատարանի այն հարցին, թե արդյոք լրացնում է իր միջնորդությունը և միջնորդում է փոփոխել ընտրված խափանման միջոցը, պաշտպանը հայտնեց, որ ոչ` խնդրում է ընտրված կալանավորում խափանման միջոցը վերացնել: Մեղադրող Ա.Մանուկյանը դատարանին գրավոր հայտնել է, որ առարկում է ներկայացված միջնորդության դեմ և խնդրել է այն մերժել, միաժամանակ խնդրել է միջնորդությունը քննել իր բացակայությամբ: Տուժողների ներկայացուցիչ Հ.Անանյանը դատարանի ներկայացրել է գրավոր առարկություններ: Դատարանը, քննարկելով ներկայացված միջնորդությունը, գտնում է հետևյալը. Դեռևս 2019 թվականի սեպտեմբերի 18-ին դատարանը, քննություն առնելով Լ.Սողոմոնյանի պաշտպան Կ.Կիրակոսյանը միջնորդությունը` իր պաշտպանյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը վերացնելու կամ գրավով փոխարինելու վերաբերյալ, գտել էր հետևյալը` «(…) Սույն դեպքում, ուսումնասիրելով Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելուն վերաբերելի որոշումները, ուսումնասիրելով գործով ձեռք բերված նյութերը, դատարանը փաստում է, որ առկա են և չեն վերացել վերջինիս նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելու պայմանը` մեղսագրվող արարքներին հնարավոր առնչություն ունենալը, ինչպես նաև հիմքերը` գործի քննությանը խոչընդոտելու կամ թաքնվելու մտավախությունները: (…) Քննության առկա դարձնելով դեռևս չկատարված դատավարական գործողությունների բնույթը, դրանց վրա մեղադրյալի կողմից ազդեցություն գործելու հնարավորությունը, դատարանը փաստում է, որ սույն գործով նախաքննությունն ավարտվել է, մեկ անգամ հրապարակային դատաքննությամբ գործով ձեռք բերված բոլոր ապացույցները հետազոտվել են, դրա հետ մեկտեղ գնահատելով դատաքննության ընթացքում Լ.Սողոմոնյանի դրսևորած վարքագիծը, դատարանը գտնում է, որ ապացույցների օբյեկտիվության և լրիվության վրա մեղադրյալի կողմից ազդեցություն գործելու հնարավորությունը և հավանականությունը` գործի քննությանը խոչընդոտելու վերաբերյալ նախկինում եղած մտավախություններն էականորեն նվազել են: Հետևաբար քննարկման առարկա դարձնելով անձի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը գրավով փոխարինելու մասին միջնորդությունը, այն գնահատելով վերը նշված` վաղեմության ժամկետներն անցնելու, համաներման ակտի ընդունման, գործի քննության վրա ծախսված ժամանակի և այդ ընթացքում ամբաստանյալի դրսևորած վարքագծի, սույն գործով անազատության մեջ գտնած ժամանակահատվածի տևողության համատեքստում, դատարանը գտնում է, որ ներկայացված միջնորդությունը ենթակա է բավարարման: Միաժամանակ դատարանն արձանագրում է, որ պաշտպանի կողմից մատնանշած 3.000.000 ՀՀ դրամի չափը բավարար չէ ամբաստանյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար: (…)»: Ինչպես երևում է վերը նշված որոշումից, դատարանն արձանագրել է, որ առկա են և չեն վերացել խափանման միջոց ընտրելու հիմքերը, իսկ գործի քննության ընթացքում անձի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու տեսանկյունից դեռևս անհրաժեշտ է որոշակի հարկադրանքի միջոցների կիրառում, որպեսզի հնարավոր լինի գործով քննության օբյեկտիվությունն ապահովել: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 151-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` խափանման միջոցը վերացվում է, երբ վերանում է դրա անհրաժեշտությունը: Գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար նրա նկատմամբ հարկադրանքի միջոց կիրառելու անհրաժեշտությունը մինչ օրս էլ պահպանվում է, քանի որ դատարանի վերը նշված որոշման կայացումից հետո ձեռք չեն բերվել այնպիսի տեղեկություններ, որոնք չեզոքացնում են վերը նշված մտավախությունները: Հետևաբար քննության առնելով պաշտպանի միջնորդությունը` խափանման միջոցը վերացնելու վերաբերյալ, դատարանը գտնում է, որ այն անհիմն է և ենթակա է մերժման: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 11-րդ, 135-137-րդ, 151-րդ, 313-րդ հոդվածներով` դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ամբաստանյալ Լ. Սողոմոնյանի շահերի պաշտպան Ա.Սիրունյանի միջնորդությունը` Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու մասին, մերժել: ԴԱՏԱՎՈՐ` Վ.Լ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 12-06-2020 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
| Նիստը | Չի կայացվել |
Ներկայացվել է միջնորդություն
| Միջնորդության ներկայացման ամսաթիվ | 13-04-2020 |
|---|---|
| Միջնորդություն | Այլ միջնորդություն |
| Որոշման կայացման ամսաթիվ | 15-04-2020 |
| Միջնորդության ընթացքը | Բավարարվել է մասնակի |
| Որոշման բովանդակությունը | Գործ N ԵԿԴ/0274/01/15 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ Խափանման միջոց կալանավորումը փոփոխելու մասին միջնորդությունը քննության առնելու մասին 15.04.2020թ. ք. Երևան Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը, նախագահությամբ դատավոր Վ.Լ.Գրիգրորյանի, խորհրդակցական սենյակում, քննության առնելով դատարանի վարույթում գտնվող թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործով, ամբաստանյալ` Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի շահերի պաշտպաններ Ա.Սիրունյանի և Կ.Կիրակոսյանի միջնորդությունները` Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը փոփոխելու վերաբերյալ. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 07.04.2020թ-ին ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի պաշտպան Կ.Կիրակոսյանը գրավոր միջնորդություն է ներկայացրել դատարան` իր պաշտպանյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը վերանայելու` վերացնելու կամ ստորագրություն չհեռանալու մասին խափանման միջոցով փոխարինելու մասին: 13.04.2020թ-ին ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի պաշտպան Ա.Սիրունյանը գրավոր միջնորդություն է ներկայացրել դատարան` իր պաշտպանյալին ազատ արձակելու վերաբերյալ: 15.04.2020թ. դատական նիստի ժամանակ պաշտպան Կ.Կիրակոսյանը միջնորդությունը պնդեց և հայտնեց, որ իր պաշտպանյալի նկատմամբ և՛ նախաքննության փուլում և՛ դատաքննության տարբեբեր փուլերում խափանման միջոցներ է ընտրվել, գտնվել է նաև ազատության մեջ, սակայն ոչ մի անգամ ոչ պատշաճ վարքագիծ չի դրսևորել: Ավելին` դատաքննության փուլում ընտրվել է այլընտրանքային խափանման միջոց` գրավ, սակայն իր պաշտպանյալը մինչ օրս գտնվում է անազատության մեջ: Դատաքննության ընթացքում նաև նշանակվել է փորձաքննություն, որը մինչ այս պահը չի կատարվել: Հաջորդ դատական նիստը նշանակվել է հունիսի 12-ին` ժամը 12-ին: Փաստացի ստացվում է, որ փորձաքննության նշանակման պահից մինչ օրս, երկար ժամանակահատված ևս գտնվում է անազատության մեջ, իսկ դատարանն իր նախորդ դատական ակտում անդրադարձ կատարելով այլընտրանքային խափանման միջոցին, արձանագրել էր, որ ճիշտ է հիմքերը չեն վերացել, սակայն էականորեն նվազել են: Միջնորդությունը ներկայացնելու պահին ՀՀ-ում եղել է կորոնավիրուսով հիվանդ 484 անձ, բացի այդ կոնկրետ «Վարդաշեն» ՔԿՀ-ում առկա է 5 հաստատված վարակակիր: Ճիշտ է, նրանք արտաքին ծառայություն են իրականացնում, դատապարտյալների հետ չեն շփվել, սակայն շփվել են այլ աշխատակիցների հետ և նման պայմաններում երաշխիք, որ չի կարող վարակը տարածվել, չի կարող լինել: ԵԽ համապատասխան կոմիտեն 2020թ. մարտի 20-ին ներկայացրել է զեկույց, որը ևս ներկայացվել է միջնորդության մեջ: Խնդրեց այս համատեքստոմ քննարկել ստորագրություն չհեռանալու մասին խափանման միջոց ընտրելու հարցը: Գրավը մուծված չէ` կախված ֆինանսական խնդիրների հետ, սակայն գրավի վերաբերյալ այլ քննարկում չի ունեցել: Արդեն իսկ իր պաշտպանյալը 4 տարի գտնվում է անազատության մեջ և խախտվում է իր պաշտպանյալի վաղաժամկետ ազատման հնարավորությունը: Պաշտպան Ա.Սիրունյանը հայտնեց, որ ներկա պահին առկա է պարզ ճշտմարտություն, որ Լ.Սողոմոնյանն իր պատիժն արդեն իսկ կրել է 2 ամիս առաջ, եթե նույնիսկ դատապարտվեր 8 տարի ազատազրկման, ուստի խնդրում են Լևոն Սողոմոնյանին ազատ արձակել, դրա ֆորմալ ձևակերպումը թողնելով դատարանի հայեցողությանը: Դատարանին ներկայացրեց նաև բժշկական տեղեկանք առ այն, որ Լ.Սողոմոնյանի մոտ ախտորոշվել է «Հեպատիտ Ց» և այլ տեսակի տեսակի հիավնդություններ: Պաշտպան Կ.Կիրակոսյանը հավելեց, որ այս հիվանդության պայմաններում, կախված իմունիտետի անկումից, վարակման հնարավորությունը ավելի է մեծանում: Մեղադրող Ա.Մանուկյանը դատարանին հայտնել է, որ առարկում է ներկայացված միջնորդության դեմ և խնդրել է այն մերժել նախորդ միջնորդության քննարկման ժամանակ ներկայացված պատճառաբանություններից ելնելով, միաժամանակ խնդրել է միջնորդությունը քննել իր բացակայությամբ: Տուժողների ներկայացուցիչ Հ.Անանյանը դատարանին ներկայացրել է գրավոր առարկություններ: Դատարանը, քննարկելով ներկայացված միջնորդությունը, գտնում է հետևյալը. Դեռևս 2019 թվականի սեպտեմբերի 18-ին դատարանը, քննություն առնելով Լ.Սողոմոնյանի պաշտպան Կ.Կիրակոսյանը միջնորդությունը` իր պաշտպանյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը վերացնելու կամ գրավով փոխարինելու վերաբերյալ, գտել էր հետևյալը` «(…) Սույն դեպքում, ուսումնասիրելով Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելուն վերաբերելի որոշումները, ուսումնասիրելով գործով ձեռք բերված նյութերը, դատարանը փաստում է, որ առկա են և չեն վերացել վերջինիս նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելու պայմանը` մեղսագրվող արարքներին հնարավոր առնչություն ունենալը, ինչպես նաև հիմքերը` գործի քննությանը խոչընդոտելու կամ թաքնվելու մտավախությունները: (…) Քննության առկա դարձնելով դեռևս չկատարված դատավարական գործողությունների բնույթը, դրանց վրա մեղադրյալի կողմից ազդեցություն գործելու հնարավորությունը, դատարանը փաստում է, որ սույն գործով նախաքննությունն ավարտվել է, մեկ անգամ հրապարակային դատաքննությամբ գործով ձեռք բերված բոլոր ապացույցները հետազոտվել են, դրա հետ մեկտեղ գնահատելով դատաքննության ընթացքում Լ.Սողոմոնյանի դրսևորած վարքագիծը, դատարանը գտնում է, որ ապացույցների օբյեկտիվության և լրիվության վրա մեղադրյալի կողմից ազդեցություն գործելու հնարավորությունը և հավանականությունը` գործի քննությանը խոչընդոտելու վերաբերյալ նախկինում եղած մտավախություններն էականորեն նվազել են: Հետևաբար քննարկման առարկա դարձնելով անձի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը գրավով փոխարինելու մասին միջնորդությունը, այն գնահատելով վերը նշված` վաղեմության ժամկետներն անցնելու, համաներման ակտի ընդունման, գործի քննության վրա ծախսված ժամանակի և այդ ընթացքում ամբաստանյալի դրսևորած վարքագծի, սույն գործով անազատության մեջ գտնած ժամանակահատվածի տևողության համատեքստում, դատարանը գտնում է, որ ներկայացված միջնորդությունը ենթակա է բավարարման: Միաժամանակ դատարանն արձանագրում է, որ պաշտպանի կողմից մատնանշած 3.000.000 ՀՀ դրամի չափը բավարար չէ ամբաստանյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար: (…)»: Նշված որոշմամբ դատարանը գրավի գումարի չափ էր սահմանել 5.000.000 ՀՀ դրամ, որը մինչ օրս չի վճարվել և ամբաստանյալը շարունակում է գտնվել կալանքի տակ: 2020թ. ապրիլի 06-ին դատարանը քննության առնելով դատարանի վարույթում գտնվող թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործով, ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի շահերի պաշտպան Ա.Սիրունյանի միջնորդությունը` Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերացնելու վերաբերյալ, գտել էր հետևյալը. «/.../ Ինչպես երևում է վերը նշված որոշումից, դատարանն արձանագրել է, որ առկա են և չեն վերացել խափանման միջոց ընտրելու հիմքերը, իսկ գործի քննության ընթացքում անձի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու տեսանկյունից դեռևս անհրաժեշտ է որոշակի հարկադրանքի միջոցների կիրառում, որպեսզի հնարավոր լինի գործով քննության օբյեկտիվությունն ապահովել: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 151-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` խափանման միջոցը վերացվում է, երբ վերանում է դրա անհրաժեշտությունը: Գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար նրա նկատմամբ հարկադրանքի միջոց կիրառելու անհրաժեշտությունը մինչ օրս էլ պահպանվում է, քանի որ դատարանի վերը նշված որոշման կայացումից հետո ձեռք չեն բերվել այնպիսի տեղեկություններ, որոնք չեզոքացնում են վերը նշված մտավախությունները: Հետևաբար քննության առնելով պաշտպանի միջնորդությունը` խափանման միջոցը վերացնելու վերաբերյալ, դատարանը գտնում է, որ այն անհիմն է և ենթակա է մերժման: /.../»: Ներկայումս կրկին անգամ` պաշտպանական կողմի միջնորդությունների հիման վրա քննության առնելով ընտրված խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է հետևյալը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 151-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Անհրաժեշտության դեպքում քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից խափանման միջոցը կարող է փոխվել: (…) 3. Կալանավորման և գրավի ձևով դատարանի ընտրած խափանման միջոցը կարող է փոփոխվել և վերացվել դատարանի կողմից, … (…) 4. Կալանավորումը` որպես խափանման միջոց վերացնող կամ փոփոխող մարմինը այդ մասին նույն օրը տեղեկացնում է կալանավորվածներին պահելու վայրի վարչակազմին և նրան է ուղարկում իր համապատասխան որոշման պատճենը:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 134-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1. Խափանման միջոցները հարկադրանքի միջոցներ են, որոնք կիրառվում են կասկածյալի կամ մեղադրյալի նկատմամբ` քրեական գործով վարույթի ընթացքում նրանց ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու և դատավճռի կատարումն ապահովելու նպատակով:»: Անձի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքը, մարդու այլ հիմնական իրավունքների հետ մեկտեղ, ՀՀ Սահմանդրությամբ ճանաչվում է անօտարելի և բարձրագույն արժեք (ՀՀ Սահմանադրության 3-րդ հոդված): Ուստի մարդու այդ հիմնական իրավունքի սահմանափակման իրավաչափության երաշխիքները կանոնակարգող իրավադրույթները մեկնաբանելիս անհրաժեշտ է ելնել մարդու իրավունքները հարգելու, մարդու իրավունքների սահմանափակման միջոցով հիմնական իրավունքը բովանդակազրկելու անթույլատրելիության սկզբունքներից: Անձին շարունակական կալանքի տակ պահելու համար պետք է հաստատվի հասարակության ընդհանուր շահի և անհատի հիմնարար իրավունքների միջև արդարացի հավասարակշռություն, և որը պետք է բխի անձի` ազատությունից զրկելու հետ կապված կիրառվող միջոցի և հետապնդվող նպատակների միջև համամասնության ողջամիտ հարաբերակցության անհրաժեշտությունից: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը բազմիցս իր որոշումներով նշել է, որ յուրաքանչյուր գործով կալանքի տևողությունը կարող է արդարացվել միայն այն դեպքում, երբ կան հասարակական շահի իրական պահանջների հատուկ հատկանիշներ, որոնք ինքնուրույնաբար, չվտանգելով անմեղության կանխավարկածը, գերակշռում են ՀՀ Սահմանադրությամբ և ՀՀ-ի կողմից վավերացված միջազգային պայմանագրերով երաշխավորված անձի ազատության և անձեռնմխելիության իրավունքը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-դ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն` «Կասկածյալի կամ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվող խափանման միջոցները չեն կարող պարունակել պատժի տարրեր»: Է.Եղիազարյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանը նշել է. «(…) [Կ]ալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու յուրաքանչյուր դեպքում պետք է գնահատվի անձի ազատության իրավունքի սահմանափակման աներկբա անհրաժեշտությունը` ավելի բարձր նշանակության բարիքի, այն է` հանրային շահի պաշտպանության տեսանկյունից` ապահովելով հանրային և մասնավոր շահերի ողջամիտ հավասարակշռությունը, անձի ազատության սահմանափակման հիմնավորվածությունը:... (…) - ... Միևնույն ժամանակ, դատարանը, վերոգրյալ հարցերի շուրջ իրավական գնահատականներ չտալով, իրավասու է որոշում կայացնել կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ ժամկետը երկարացնելու կամ վերահաստատելու վերաբերյալ քրեական հետապնդման մարմնի ներկայացրած միջնորդությունը մերժելու մասին այն դեպքում, երբ հավաստում է քրեական գործով վարույթը բացառող հանգամանքի առերևույթ առկայությունը և դրա հնարավոր կիրառելիությունը: Ընդ որում, քրեական գործով վարույթը բացառող այդ հանգամանքի առերևույթ առկայության մասին վկայությունը պետք է լինի ոչ թե ներկայացված նյութերի, այդ թվում` ապացույցների` գործը ըստ էության քննելու և լուծելու ժամանակ պահանջվող աստիճանի չափ բազմակողմանի և խորը վերլուծության արդյունք, այլ այդպիսի վկայությունը պետք է հիմնված լինի ներկայացված նյութերից բխող համեմատաբար ակնհայտ փաստերի վրա (... կամ անցել են վաղեմության ժամկետները, ընդունվել է համաներման ակտ և այլն) (…)»: (տե՛ս Էդգար Եղիազարյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2017թ. հունիսի 22-ի թիվ ԵԱՆԴ/0017/06/16 որոշումը): Վճռաբեկ դատարանի այս մոտեցումը բխում է` «խափանման միջոցները չեն կարող պարունակել պատժի տարրեր», «չկա հանցագործություն, չկա պատիժ», «չի կարող նշանակվել ավելի խիստ պատիժ, քան սահմանված է օրենքով» սկզբունքներից: Այլ խոսքով. եթե պատժի նշանակումը կամ կատարումն անհնար է, ապա իրավաչափ չէ նաև անձին անազատության մեջ պահելը: Այս տեսանկյունից նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքում նախատեսված են որոշակի կարգավորումներ, օրինակ` անմեղսունակ անձանց նկատմամբ (ովքեր ենթակա չեն պատժի) չեն կարող կիրառվել խափանման միջոցներ կամ մեղադրական դատավճիռ կայացվելու դեպքում, երբ նշանակված պատժաչափը չի գերազանցում ամբաստանյալի նախնական կալանքի տակ փաստացի գտնվելու ժամկետը, անձն ազատվում է կալանքից: Սույն դեպքում, ուսումնասիրելով Լ.Սողոմոնյանի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելուն վերաբերելի որոշումները, ուսումնասիրելով գործով ձեռք բերված նյութերը, դատարանը փաստում է, որ առկա են և չեն վերացել վերջինիս նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելու պայմանը` մեղսագրվող արարքներին հնարավոր առնչություն ունենալը, ինչպես նաև հիմքերը` գործի քննությանը խոչընդոտելու կամ թաքնվելու մտավախությունները: Սակայն խափանման միջոցի տեսակը որոշելու տեսանկյունից հարկ է հաշվի առնել հետևյալը. Ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանին մեղսագրվում է մինչև 2014 թվականի սեպտեմբերի 24-ը կատարված ծանր, միջին և ոչ մեծ ծանրության ենթադրյալ արարքներ` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից անցել են հետևյալ ժամկետները. 1) երկու տարի` ոչ մեծ ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից. 2) հինգ տարի` միջին ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից. 3) տասը տարի` ծանր հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից. (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե` (…) 6) անցել են վաղեմության ժամկետները. (…)»: Նշված օրենսդրական պահանջները հաշվի առնելով, դատարանը փաստում է, որ ամբաստանյալին մեղսագրված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղսագրված ենթադրյալ արաքներով քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետներն առերևույթ անցել են, ինչից էլ հետևում է, որ այդ ենթադրյալ արարքների համար, նույնիսկ առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորվելու դեպքում, վերջինս քրեական պատասխանատվության չի կարող ենթարկվել, հետևաբար էլ այդ արարքների մեղսագրման տեսանկյունից` նրան անազատության մեջ պահելը բացառվում է: Ընտրված խափանման միջոցի և այն փոխարինելու հարցը քննարկելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի տեսանկյունից, դատարանը գտնում է հետևյալը. Նշված հոդվածի սանկցիայով պատիժ է նախատեսվում միայն ազատազրկման ձևով` 5-ից 8 տարի ժամկետով: Այսինք սույն գործի քննության արդյունքում, նյույնիսկ առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորվելու դեպքում, ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ կարող է սահմանվել ազատազրկում` առավելագույնը 8 տարի ժամկետով: Սույն գործով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը 2016 թվականի ապրիլի 07-ին կայացված դատավճռով, Լ.Սողոմոնյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով մեղավոր ճանաչելով, պատիժ է նշանակել ազատազրկում` յոթ տարի ժամկետով: «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» 2018 թվականի նոյեմբերի 01-ի ՀՀ օրենքի (այսուհետ նաև` Համաներման մասին օրենք) 2-րդ հոդվածի 7-րդ մասի 2-րդ կետի համաձայն` «7. Օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով նշանակված պատժաչափը կրճատել` (…) 2) կիսով չափ` դիտավորությամբ հանցագործություն կատարելու համար առավելագույնը տասը տարի ժամկետով ազատազրկման դատապարտված և նախկինում դիտավորյալ հանցագործություն կատարելու համար ազատազրկման ձևով պատիժ չկրած կամ կրած, սակայն դատվածություն չունեցող անձանց նկատմամբ (…)»: Գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ սույն գործի քննության ընթացքում Լ.Սողոմոնյանը 2015 թվականի հունվարի 31-ից 2015 թվականի մայիսի 26-ը, 2015 թվականի հունիսի 10-ից 2015 թվականի սեպտեմբերի 04-ը, 2016 թվականի ապրիլի 07-ից 2017 թվականի հոկտեմբերի 28-ը, 2018 թվականի մարտի 28-ից մինչ օրս` ընդհանուր առմամբ 4 տարի 2 ամիս է և շարունակում է պահվել անազատության մեջ: Չկանխորոշելով սույն գործով կայացվելիք վերջնական դատական ակտի բնույթը, սակայն այնուամենայնիվ վերը նշվածի համատեքստում հարկ է փաստել, որ մեկ անգամ օրենքի հիման վրա ստեղծված դատարանի կողմից Լ.Սողոմոնյանի վերաբերյալ գործը քննվել է և նշանակվել է պատիժ, իսկ նշված դատավճիռը, եթե օրինական ուժ ստանար, Լ.Սողոմոնյանն արդեն իսկ ազատված կլիներ պատժից, ինչից էլ բխում է, որ առերևույթ առկա է անձին անազատության մեջ պահելը բացառող հանգամանք: Բացի այդ, նույնիսկ ևս մեկ անգամ մեղադրական դատավճիռ կայացվելու և առավելագույն ութ տարի ժամկետով ազատազրկում նշանակվելու դեպքում պատիժը պետք է համաներման մասին օրենքի կիրառմամբ կրճատվի կիսով չափ, այսինքն անձին կմնա կրելու 4 տարի ժամկետով ազատազրկում, ինչպիսի ժամկետն այս պահի դրությամբ արդեն իսկ անցել է: Հաշվի առնելով վերոգրյալը ինչպես նաև այն, որ խափանման միջոց կիրառվում է նաև դատարանի դատավճռի կատարումը ապահովելու համար, իսկ սույն գործով դեռևս դատավճիռ կայացված չէ, ինչպես նաև համաներման մասին օրենքով սահմանված դրույթներին համապատասխան լուծված չէ պատիժը կրճատելու հարց, դատարանը գտնում է, որ դեռևս շարունակվում են պահպանվել կալանավորման հիմքերը, սակայն դրանք կրում են առավել նվազ բնույթ, հետևաբար ստորագրություն չհեռանալու մասին խափանման միջոց ընտրելով հնարավոր է հասնել խափանման միջոցի նպատակների` սույն դեպքում դատավճռի կատարումը ապահովելուն: Հաշվի առնելով վերոգրայլը` դատարանը գտնում է, որ Եվրոպայի խորհրդի` Խոշտանգումների և անմարդկային կամ արժանապատվությունը նվաստացնող վերաբերմունքի կամ պատժի կանխարգելման եվրոպական կոմիտեի Կորոնավիրուսի (COVID-19) համավարակի համատեքստում 2020 թվականի մարտի 20-ին հրապարակած զեկույցի շրջանակներում անձի ազատության հարցի քննարկումն արդեն իսկ առարկայազուրկ է: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 11-րդ, 135-137-րդ, 151-րդ, 313-րդ հոդվածներով` դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ամբաստանյալ Լ.Սողոմոնյանի շահերի պաշտպաններ Կ.Կիրակոսյանի և Ա.Սիրունյանի միջնորդությունները` իրենց պաշտպանյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց «Կալանավորում»-ը վերացնելու կամ «Ստորագրություն չհեռանալու մասին» խափանման միջոցով փոխարինելու վերաբերյալ, բավարարել մասնակի: Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` «Կալանավորում»-ը փոփոխել, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրել «Ստորագրությունը չհեռանալու մասին»: Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին անհապաղ ազատ արձակել կալանքից: Որոշումը կարող է բողոքարկվել վերաքննության կարգով ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան` հրապարակման պահից 10 օրվա ընթացքում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Վ.Լ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 31-07-2020 |
|---|---|
| Ժամ | 13:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
| Նիստը | Չի կայացվել |
| Պատճառը | դատավորների ընդհանուր ժողով |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 13-10-2020 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
| Նիստը | Չի կայացվել |
| Այլ նշումներ | 17.08.2020թ քր գործը ուղարկվել է <ՀՀ փորձագիտական կենտրոն> ՊՈԱԿ լրացուցիչ դատահաշվապահական փորձաքննության |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2020 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2021 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 18-11-2022 |
|---|---|
| Ժամ | 15:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 21-02-2023 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2022 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 04-04-2023 |
|---|---|
| Ժամ | 13:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
| Նիստը | Չի կայացվել |
| Պատճառը | մեղադրողի դատական նիտտին չներկաանալու պատճառով: |
| Այլ նշումներ | Նշանակվել է մել այլ հերթի |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 29-11-2023 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
| Նիստը | Չի կայացվել |
| Պատճառը | մեղադրողի աշխատանքային ծանրաբեռնվածության պատճառով |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 20-02-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 13:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
| Նիստը | Չի կայացվել |
| Պատճառը | պաշտպան Սիրունյանի վատառողջ լինելու պատճառով: |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2023 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 07-05-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
| Նիստը | Չի կայացվել |
| Պատճառը | դատարանի այլ աշխատանքային ծանրաբեռնվածության պատճառով: |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 26-07-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 13-09-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 13:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
| Նիստը | Չի կայացվել |
| Պատճառը | Պաշտպանի վատառողջ լինելու պատճառով |
| Այլ նշումներ | Դատական նիստը հետաձգվել է այլ հերթի |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 18-12-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
| Նիստը | Կայացվել է |
| Այլ նշումներ | Կարճման որոշման հրապարակում |
Քրեական գործի վարույթը կարճվել է ամբողջությամբ
| Կարճման ամսաթիվը | 18-12-2024 |
|---|---|
| Քրեական դատավարության օրենսգրքի հոդված | |
| Քրեական դատավարության օրենսգրքի հոդված | |
| Կարճման հիմքը | Անցել են վաղեմության ժամկետները |
| Մեղադրյալ | |
| Անուն | Լևոն |
| Ազգանուն | Ռաֆիկի |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Հոդված | |
| Հոդված | |
| Հոդված | |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | Գործ N ԵԿԴ/0274/01/15 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՔՐԵԱԿԱՆ ՀԵՏԱՊՆԴՈՒՄԸ ԴԱԴԱՐԵՑՆԵԼՈՒ ԵՎ ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾԻ ՎԱՐՈՒՅԹԸ ԿԱՐՃԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 18.12.2024թ. ք. Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան), նախագահությամբ դատավոր Վ.Լ.Գրիգորյանի, խորհրդակցական սենյակում քննության առնելով թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործով քրեական հետապնդման ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական գործի վարույթը կարճելու հարցը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 2014 թվականի օգոստոսի 21-ին ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 15134714 քրեական գործը: 2015 թվականի հունվարի 31-ին Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանը ձերբակալվել է: 2015 թվականի փետրվարի 3-ին որոշում է կայացվել Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով մեղադրանք առաջադրելու մասին: 2015 թվականի փետրվարի 3-ին Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը 2 (երկու) ամիս ժամկետով: 2015 թվականի փետրվարի 3-ին որոշում է կայացվել թիվ 15134714 քրեական գործով որոշում է կայացվել մեղադրյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի անվամբ սեփականության իրավունքով գրանցված՝ ք. Երևան, Գյուլիքևխվյան 5 շենք, 28 բնակարան հասցեի, ինչպես նաև առկայության դեպքում նրա անվամբ ՀՀ տարածքում գրանցված անշարժ գույքի և շարժական գույքի վրա կալանք դնելու մասին: 2015 թվականի փետրվարի 17-ի որոշմամբ քրեական գործով տուժող է ճանաչվել Սերգեյ Գուրգենի Մարդոյանը: 2015 թվականի մարտի 24-ին Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 2 (երկու) ամիս ժամկետով: 2015 թվականի ապրիլի 2-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի անվամբ «Էյչէսբիսի բանկ Հայաստան» ՓԲԸ-ում և «Հայէկոնոմբանկ» ԲԲԸ-ում բացված բանկային հաշիվների վրա կալանք դնելու մասին: 2015 թվականի մայիսի 26-ին Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 2 (երկու) ամիս ժամկետով և միաժամանակ թույլատրելի է համարվել մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց 3.000.000 (երեք միլիոն) ՀՀ դրամի չափով գրավ կիրառելը: Նույն օրվա որոշմամբ մեղադրյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանն ազատվել է կալանքից: 2015 թվականի հունիսի 10-ի ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշմամբ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015 թվականի մայիսի 26-ի որոշմամբ մեղադրյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը թողնվել է անփոփոխ, իսկ գրավը վերացվել է: 2015 թվականի հունիսի 16-ին որոշում է կայացվել տուժող Ս. Մարդոյանի ներկայացուցիչ ճանաչել Հրանտ Անանյանին: 2015 թվականի հուլիսի 16-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով: 2015 թվականի օգոստոսի 5-ի Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 2 (երկու) ամիս ժամկետով: 2015 թվականի սեպտեմբերի 4-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին կալանքից ազատ արձակելու մասին: 2015 թվականի հոկտեմբերի 14-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու մասին Նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով այն բանի համար, որ նա 2009 թվականի փետրվարի 24-ից մինչև 2014 թվականի սեպտեմբերի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում հանդիսանալով «Սեյվր» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության տնօրենը և 30 տոկոս բաժնեմասի սեփականատերը, իսկ 2009 թվականի մայիսի 2-ից համատեղությամբ նաև նույն ընկերության գանձապահը, օգտագործելով ընկերության կանոնադրությամբ և համապատասխան նորմատիվ իրավական ակտերով սահմանված իր կարգադրիչ, իրեն վստահված սեփականության միջոցների նկատմամբ ունեցած լիազորությունները, դրանք օգտագործել է ընկերության շահերին հակառակ, այն է՝ իր օգտին ընկերության հաշվին ձեռք է բերել առավելություններ, անձնական շահագրգռվածությամբ չարաշահել է իր լիազորությունները, միասնական դիտավորությամբ յուրացման եղանակով հափշտակել է ՍՊԸ-ի հիմնադիր, 70 տոկոս բաժնեմասի սեփականատեր Սերգեյ Գուրգենի Մարդոյանի կողմից ներդրված, ինչպես նաև ընկերությանը պատկանող առանձնապես խոշոր չափի՝ ընդհանուր 161.935.865 ՀՀ դրամ գումարը և այդպիսով կազմալուծել է ընկերության աշխատանքն ու վերջինիս համար առաջացրել հետևանքներ՝ ընկերության գործունեության ժամանակավոր խաթարման ձևով: Այսպես. Սերգեյ Գուրգենի Մարդոյանը 2009 թվականի սեպտեմբերի 20-ին գրավատնային գործունեություն իրականացնելու նպատակով հիմնադրել է «Սեյվր» ՍՊ ընկերությունը՝ նույն թվականի սեպտեմբերի 24-ին այն գրանցելով իրավաբանական անձանց պետական ռեգիստրում: Ընկերության կանոնադրական կապիտալը կազմել է 55.000 ՀՀ դրամ, որի բաժնեմասերը Ս. Մարդոյանը տեղաբաշխել է իր և քրոջ որդու՝ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի միջև 70/30% հարաբերակցությամբ, իսկ վերջինս նշանակվել է ՍՊԸ-ի տնօրեն: 2009թ. մայիսի 2-ին հրամանագրված թիվ 01 հրամանի համաձայն՝ նշված ընկերության գանձապահի պարտականությունները դրվել է Լ.Սողոմոնյանի վրա: «Սեյվր» ՍՊԸ-ում բոլոր դրամական միջոցների ներդրումը կատարվել է Ս.Մարդոյանի կողմից փոխառությունների տեսքով: Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանը, օգտագործելով ընկերության կանոնադրությամբ և համապատասխան նորմատիվ իրավական ակտերով սահմանված իր կարգադրիչ, իրեն վստահված սեփականության միջոցների նկատմամբ ունեցած լիազորությունները, դրանք օգտագործել է ընկերության շահերին հակառակ՝ իր օգտին, 2009թ. փետրվարի 24-ից մինչև 2014թ. սեպտեմբերի 24-ն ընկած ժամանակահատվածում, առավելապես 2014թ-ի կեսերից սկսած, քննությամբ չկոնկրետացված օրերին յուրացման եղանակով հափշտակել է Սերգեյ Մարդոյանի կողմից ներդրված և ընկերության դրամարկղի դրամական միջոց հանդիսացող առանձնապես խոշոր չափի՝ ընդհանուր 129.324.200 ՀՀ դրամ գումարը: Բացի այդ, Լևոն Սողոմոնյանն իրեն վերապահված լիազորությունների իրականացման շրջանակներում, մասնավորապես 2009թ. նոյեմբերի 25-ից մինչև 2014 թվականի օգոստոսի 21-ն ընկած ժամանակահատվածում, «Սեյվր» ՍՊԸ գրավատանը գրավադրված իրացման ենթակա գույքը «ԱԿՍՈՆ» ապրանքա-հումքային բորսայի միջոցով իրացրել, սակայն չարաշահելով իր լիազորությունները, դրանք օգտագործելով ընկերության շահերին հակառակ՝ իր օգտին, ստացված ընդհանուր 31.611.665 ՀՀ դրամ գումարը ընկերության դրամարկղ չի մուտքագրել և յուրացման եղանակով հափշտակել է: Բացի այդ, Լևոն Սողոմոնյանը, 2011 թվականի մարտի 11-ին կնքված թիվ 31 փոխառության պայմանագրով նախատեսված 1.000.000 ՀՀ դրամը ստացել է Սերգեյ Մարդոյանից, դրա դիմաց տվել է առանց համարակալման, սակայն ստորագրված և ընկերության կնիքով վավերացված անդորրագիր, բայց նշված գումարը չի մուտքագրել ընկերության հաշվեկշիռ՝ փոխարենը յուրացման եղանակով հափշտակել է, դարձրել իրենը: Միաժամանակ Լևոն Սողոմոնյանը, հանդիսանալով գրավատնային գործունեությամբ զբաղվող կազմակերպության՝ «Սեյվր» ՍՊ ընկերության տնօրենն ու գանձապահը, «Սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունների» մասին, «Դրամարկղային գործառնությունների» մասին ՀՀ օրենքներով, այլ օրենսդրական և ենթաօրենսդրական ակտերով, ինչպես նաև ընկերության կանոնադրությամբ սահմանված իր կարգադրիչ և այլ լիազորություններն օգտագործել է ընկերության շահերին հակառակ՝ իր օգտին, այն է՝ կատարելով վերոհիշյալ հանցավոր գործողությունները անբարեխիղճ և անպատասխանատու վերաբերմունք է ցուցաբերել ընկերության գործունեության նկատմամբ, անձնական շահագրգռվածությամբ չարաշահել է իր լիազորությունները, ընկերությունից հափշտակելով առանձնապես խոշոր չափի դրամական միջոցներ՝ կազմալուծել է վերջինիս աշխատանքը և առաջացրել ծանր հետևանքներ՝ ընկերության գործունեության ժամանակավոր խաթարման ձևով: Բացի այդ, Լևոն Սողոմոնյանը, իր կողմից ընկերության դրամական միջոցների յուրացման փաստը բացահայտելու գործընթացը բարդացնելու կամ անհնարին դարձնելու շարժառիթով և անձնական շահագրգռվածությունից ելնելով, 2014թ-ի սեպտեմբեր ամսվա ընթացքում «Սեյվր» ՍՊ ընկերության՝ Երևան քաղաքի Ե. Կողբացի 42 շենք 55 բնակարան հասցեում գտնվող գրասենյակից գաղտնի հափշտակել է ընկերության մի շարք կարևոր հաշվապահական փաստաթղթեր, այդ թվում տարածքային հարկային մարմնի կողմից հաշվառված և վերջինիս կնիքով վավերացված, 01.12.2011-31.08.2014 թվականների ընթացքում ընկերության դրամարկղային գործառնություններն արտացոլող, պաշտոնական փաստաթուղթ հանդիսացող «Դրամարկղի գիրք-2»-ը: 2015 թվականի հոկտեմբերի 16-ին որոշում է կայացվել «Սեյվր» ՍՊԸ-ին քրեական գործով տուժող ճանաչելու մասին: Նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ քրեական գործով տուժող «Սեյվր» ՍՊԸ-ի ներկայացուցիչ է ճանաչվել Ս.Մարդոյանը: 2015 թվականի հոկտեմբերի 26-ին որոշում է կայացվել թիվ 15134714 քրեական գործի նյութերով նոր քրեական գործ հարուցելու և այն առանձնացնելու մասին, որին շնորհվել է 13832115 համարը: 2015 թվականի նոյեմբերի 14-ին թիվ 15134714 քրեական գործը, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան, որը դատարանում ստացվել է 2015 թվականի նոյեմբերի 16-ին, ստացել է թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 դատական համարը և մակագրվել է նույն դատարանի դատավոր Մ.Մարտիրոսյանին: 2016 թվականի ապրիլի 7-ին թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործով կայացվել է մեղադրական դատավճիռ: 2017 թվականի հունվարի 24-ին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը որոշել է 2016 թվականի ապրիլի 7-ի թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործով դատավճիռը բեկանել և գործն ուղարկել նույն դատարան՝ այլ կազմով նոր քննության: 2017 թվականի հունիսի 13-ին ՀՀ վճռաբեկ դատարանը որոշում է կայացրել վերը նշված որոշման դեմ վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժելու մասին: 2017 թվականի հուլիսի 4-ին Կենտրոն և Նորք Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Ա. Բեկթաշյանի որոշմամբ թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ: 2019 թվականի օգոստոսի 19-ին թիվ ԵԿԴ/0274/01/15 քրեական գործը վերամակագրվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Վ. Լ. Գրիգորյանին և 2019 թվականի օգոստոսի 22-ին ընդունվել է վարույթ: 2019 թվականի սեպտեմբերի 18-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը փոփոխվել է գրավով: 2020 թվականի ապրիլի 15-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը փոփոխվել է և որպես խափանման միջոց է կիրառվել ստորագրությունը չհեռանալու մասին: 2024 թվականի հոկտեմբերի 1-ին դատարանում ստացվել է ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի դիմումը, որով վերջինս, ըստ էության, խնդրել է իր նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել և քրեական գործի վարույթը կարճել՝ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցնելու հիմքով: 2024 թվականի դեկտեմբերի 18-ին կայացած դատական նիստի ընթացքում պատասխանելով Դատարանի հարցին պաշտպան Ա. Սիրունյանը հայտնեց, որ իր պաշտպանյալին պարզաբանել է նշված հիմքով քրեական հետապնդման դադարեցման հետևանքները: Մեղադրող Ն.Մհերյանը չառարկեց ներկայացված միջնորդության դեմ: Տուժողի ներկայացուցիչ Հ. Անանյանը հայտնեց, որ ըստ էության առարկում է ներկայացված միջնորդության դեմ: Քննարկելով ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը` Դատարանը գտնում է հետևյալը. «Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգիրքը գործողության մեջ դնելու մասին» 09.06.2022թ. օրենքի 1-ին հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն՝ «1. Սույն օրենքով 2022 թվականի հուլիսի 1-ից գործողության մեջ է դրվում Հայաստանի Հանրապետության 2021 թվականի մայիսի 5-ի քրեական օրենսգիրքը (այսուհետ՝ Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգիրք): 2. Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգիրքն ուժի մեջ մտնելու պահից ուժը կորցրած ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության 2003 թվականի ապրիլի 18-ի քրեական օրենսգիրքը (...)»: ՀՀ 18.04.2003թ. քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրացնելը կամ վատնելը՝ հանցավորին վստահված ուրիշի գույքի հափշտակությունը զգալի չափերով՝ (…) 3. Սույն հոդվածի առաջին կամ երկրորդ մասով նախատեսված գործողությունը, որը կատարվել է՝ 1) առանձնապես խոշոր չափերով, (…) պատժվում է ազատազրկմամբ` հինգից ութ տարի ժամկետով` գույքի բռնագրավմամբ կամ առանց դրա: (…)»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցավորին վստահված, այսինքն՝ նրա տնօրինմանը, տիրապետմանը կամ օգտագործմանը փաստացի կամ իրավաբանորեն ազատ կամքով հանձնված գույքի հափշտակությունը, եթե այդ գույքը հափշտակելու դիտավորությունը ծագել է օրինական հիմքերով այն ստանալուց հետո՝ (…) 3. Վստահված գույքը հափշտակելը, որը կատարվել է՝ (…) 3) առանձնապես խոշոր չափերով՝ պատժվում է ազատազրկմամբ՝ չորսից ութ տարի ժամկետով:»: ՀՀ 18.04.2003թ. քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Առևտրային կամ այլ կազմակերպությունների ծառայողների կողմից իրենց կարգադրիչ կամ այլ լիազորություններն այդ կազմակերպության շահերին հակառակ և իր կամ ուրիշ անձանց օգտին օգտագործելու կամ առավելություններ ձեռք բերելու կամ այլ անձանց վնաս պատճառելու նպատակով օգտագործելը, եթե անձանց, կազմակերպությունների կամ պետության իրավունքներին ու օրինական շահերին էական վնաս է պատճառվել՝ (…) 2. Նույն արարքը, որն առաջացրել է ծանր հետևանքներ՝ պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ երկուսից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը չորս տարի ժամկետով:»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 277-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հայաստանի Հանրապետության կամ այլ պետության առևտրային կամ այլ կազմակերպության աշխատողի, արբիտրի, աուդիտորի, պահառուի, կառավարչի կամ նոտարի կողմից օրենսդրությամբ իրեն վերապահված լիազորությունները կամ դրանցով պայմանավորված ազդեցությունն ի վնաս այդ կազմակերպության շահերի օգտագործելը կամ իր ծառայողական պարտականությունը չկատարելը կամ ոչ պատշաճ կատարելը, կամ այնպիսի արարք կատարելը, որը չի բխում իր լիազորություններից կամ դուրս է իր լիազորությունների շրջանակից, որն էական վնաս է պատճառել անձի կամ կազմակերպության իրավունքներին, ազատություններին կամ օրինական շահերին կամ հասարակության կամ պետության օրինական շահերին՝ (…) 2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը` (…) 4) անզգուշությամբ առաջացրել է այլ ծանր հետևանք` պատժվում է տուգանքով՝ քսանապատիկից քառասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուր հիսունից երկու հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ` առավելագույնը երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ` մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը չորս տարի ժամկետով: 3. Սույն հոդվածի 1-ին մասի իմաստով՝ գույքային վնասի դեպքում էական է համարվում խոշոր չափերի գույքային վնասը:»: ՀՀ 18.04.2003թ. քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Քաղաքացու անձնագիրը կամ կարևոր այլ փաստաթուղթ հափշտակելը՝ (…) 2. Պաշտոնական փաստաթղթեր, դրոշմներ կամ կնիքներ հափշտակելը, ոչնչացնելը, վնասելը կամ թաքցնելը, որը կատարվել է շահադիտական դրդումներով կամ անձնական այլ շահագրգռվածությունից ելնելով՝ պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով: (…)»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 456-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Ուրիշի անձնագիրը կամ նույնականացման քարտը կամ իրավունք վերապահող, պարտականությունից կամ պատասխանատվությունից ազատող կամ իրավաբանական նշանակություն ունեցող տեղեկություն պարունակող փաստաթուղթը, դրոշմը, կնիքը կամ տրանսպորտային միջոցի պետհամարանիշը հափշտակելը, շորթելը, ոչնչացնելը, վնասելը կամ թաքցնելը՝ (…) 2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է՝ (…) 2) շահադիտական դրդումներով՝ պատժվում է տուգանքով` տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` մեկից երեք տարի ժամկետով:»: Վերոնշյալ հոդվածների համեմատական վերլուծությունից հետևում է, որ ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին՝ 18.04.2003թ. ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղսագրված արարքները համապատասխանաբար համապատասխանում են 05.05.2021թ. ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետի, 277-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետի և 456-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի հատկանիշներին: ՀՀ 18.04.2003թ. քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի համաձայն` «(…) 2. Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ, ինչպես նաև անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երեք տարի ժամկետով ազատազրկումը: 3. Միջին ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում հինգ տարի ժամկետով ազատազրկումը, ինչպես նաև անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում տասը տարի ժամկետով ազատազրկումը: 4. Ծանր հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում տասը տարի ժամկետով ազատազրկումը: (…)»: ՀՀ 18.04.2003թ. քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից անցել են հետևյալ ժամկետները. 1) երկու տարի՝ ոչ մեծ ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից. 2) հինգ տարի՝ միջին ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից. 3) տասը տարի՝ ծանր հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից. (…) 2. Վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահը: (…) 3. Վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատվում է, եթե մինչև նշված ժամկետներն անցնելն անձը կատարում է միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր նոր հանցանք: Այս դեպքում վաղեմության ժամկետի հաշվարկն սկսվում է նոր հանցանքի ավարտված համարելու պահից: 4. Վաղեմության ժամկետի ընթացքը կասեցվում է, եթե անձը խուսափում է քննությունից կամ դատից: Այս դեպքում վաղեմության ընթացքը վերսկսվում է անձին ձերբակալելու կամ մեղայականով նրա ներկայանալու պահից: Ընդ որում, անձը չի կարող քրեական պատասխանատվության ենթարկվել, եթե ոչ մեծ ծանրության կամ միջին ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից անցել է տասը տարի, իսկ ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից` քսան տարի, և վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատված չի եղել նոր հանցագործությամբ: (…)»: ՀՀ 01.07.1998թ. քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե` (…) 6) անցել են վաղեմության ժամկետները. (…) 5. Դատարանը, հայտնաբերելով քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանքներ, լուծում է ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը: 6. Սույն հոդվածի առաջին մասի 6-րդ և 13-րդ կետերում նշված հիմքերով գործի վարույթի կարճում և քրեական հետապնդման դադարեցում չի թույլատրվում, եթե դրա դեմ առարկում է մեղադրյալը: Այս դեպքում գործի վարույթը շարունակվում է սովորական կարգով: (…):»: ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵԱԴԴ/0002/01/17 գործով արտահայտած իրավական դիրքորոշման համաձայն` «(…) Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ օրենսդիրը վաղեմության ժամկետն անցնելը դիտում է որպես քրեական գործի վարույթը և քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք` սահմանելով, որ քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները: Միևնույն ժամանակ քրեադատավարական օրենքը վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու պարտադիր նախապայման է դիտում մեղադրյալի համաձայնությունը, որի բացակայությունը ենթադրում է վարույթի շարունակում ընդհանուր կարգով: Այսինքն` այն դեպքում, երբ անձը համաձայն չէ վաղեմության ժամկետներն անցնելու հիմքով քրեական գործի հարուցումը մերժելու, իր նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և գործի վարույթը կարճելու հետ, նրան պետք է հնարավորություն ընձեռվի դատական քննության փուլում վիճարկելու իրեն առաջադրված մեղադրանքը: Այն դեպքում, երբ անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետը լրանում է գործի դատական քննության փուլում, այդ հիմքով նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու ընթացակարգի իրականացման պարտականությունը կրում է դատարանը: Ընդ որում, դատական քննությունը ենթադրում է վարույթն ինչպես առաջին ատյանի, այնպես էլ վերաքննիչ ու վճռաբեկ դատարաններում: Մասնավորապես, դատարանը պետք է պարզի, թե արդյոք ամբաստանյալը համաձայն է, որ նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվի քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով: Անձի համաձայնությունը ստանալու դեպքում դատարանը պարտավոր է դադարեցնել նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը, իսկ համաձայնության բացակայության դեպքում պետք է դատական քննությունը շարունակի ընդհանուր կարգով, սակայն դատավճիռ կայացնելիս` դադարեցնի անձի նկատմամբ քրեական հետապնդումը: Ընդ որում, երբ անձն արդեն հնարավորություն է ունեցել առաջին ատյանի, վերաքննիչ և վճռաբեկ դատարաններում (վերջին դեպքում` վճռաբեկ բողոք բերելու միջոցով) վիճարկելու իրեն առաջադրված մեղադրանքը, ապա քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելիս նրա դիրքորոշումը լրացուցիչ ճշտելու անհրաժեշտությունը բացակայում է:»: Գործի նյութերի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին ՀՀ 18․04․2003թ․ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել մինչև 2014թ. սեպտեմբերի 24-ն ընկած ժամանակահատվածում տեղի ունեցած ենթադրյալ քրեորեն պատժելի արարքների կատարման համար: «Դատալեքս» դատական տեղեկատվական համակարգի, ինչպես նաև Ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի տեղեկատվության ուսումնասիրությամբ պարզվել է, որ ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի կողմից սույն գործով մեղսագրված ենթադրյալ արարքները կատարելուց հետո քրեորեն պատժելի այլ արարքներ կատարելու վերաբերյալ գրառումներ առկա չեն: Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն անցել են, ինչպես նաև վաղեմության ժամկետի ընթացքը չի կասեցվել և չի ընդհատվել: Հաշվի առնելով այն, որ ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանին մեղսագրվող ոչ մեծ ծանրության, միջին ծանրության և ծանր հանցագործությունների շարքին դասվող արարքների համար քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետի հաշվարկի օրվանից մինչ օրս անցել է ավելի քան 10 տարի, վերջինս չի առարկում, որպեսզի իր նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվի վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով, վաղեմության ժամկետի ընթացքը կասեցված և ընդհատված չի եղել, Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալի միջնորդությունը ենթակա է բավարարման: Քննարկելով ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված «ստորագրությունը չհեռանալու մասին» պետք է վերացնել: Քննարկելով ամբաստանյալի գույքի վրա դրված կալանքի հարցը՝ Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ տուժողը սույն գործով ներկայացրել է քաղաքացիական հայց, որն այլևս սույն գործով քննարկման ենթակա չէ և կարող է քննարկվել քաղաքացիադատավարական կարգով հայց ներկայացնելու միջոցով, հետևաբար 01.07.1998թ. ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 238-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հիմքով ամբաստանյալի գույքի վրա դրված արգելանքը պետք է պահպանել քրեական գործի վարույթի ավարտից հետո ևս 1 ամիս՝ այդ կերպ ապահովելով տուժող կողմի ՀՀ քաղաքացիական դատավարության կարգով հայց ներկայացնելու իրավունքի լիիրավ իրացումը: Նշված ժամկետի ավարտից հետո Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի անվամբ սեփականության իրավունքով գրանցված՝ ք. Երևան, Գյուլիքևխվյան 5 շենք, 28 բնակարան հասցեի, ինչպես նաև առկայության դեպքում նրա անվամբ ՀՀ տարածքում գրանցված անշարժ գույքի և շարժական գույքի վրա և վերջինիս անվամբ «Էյչէսբիսի բանկ Հայաստան» ՓԲԸ-ում և «Հայէկոնոմբանկ» ԲԲԸ-ում բացված բանկային հաշիվների վրա սույն գործի շրջանակներում դրված կալանքները պետք է վերացնել: Անդրադառնալով քրեական գործով որպես այլ փաստաթուղթ ճանաչված ապացույցների հարցին, Դատարանը գտնում է, որ դրանք պետք է թողնել կցված քրեական գործին: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ 01.07.1998թ. քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետով և 313-րդ հոդվածով` դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ ՀՀ 18․04․2003թ․ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով /որը համապատասխանում է ՀՀ 05.05.2021թ. քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետին/, ՀՀ 18․04․2003թ․ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով /որը համապատասխանում է ՀՀ 05.05.2021թ. քրեական օրենսգրքի 277-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետին/ և ՀՀ 18․04․2003թ․ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2-րդ մասով /որը համապատասխանում է ՀՀ 05.05.2021թ. քրեական օրենսգրքի 456-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետին/ քրեական հետապնդումը դադարեցնել և քրեական գործի վարույթը կարճել՝ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով։ Որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված «ստորագրությունը չհեռանալու մասին» վերացնել: Որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո նախաքննական մարմնի որոշմամբ ամբաստանյալ Լևոն Ռաֆիկի Սողոմոնյանի անշարժ գույքի և բանկային հաշվի վրա դրված կալանքը պահպանել ևս մեկ, ամիս, որից հետո վերացնել: Որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված փաստաթղթերը թողնել կցված քրեական գործին: Որոշումը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ` Վ.Լ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 18-12-2024 |
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 03-02-2025 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 28-08-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-ին հատորը՝ 318, 2-րդ հատորը՝ 271, 3-րդ հատորը՝ 305, 4-րդ հատոր՝ 328, 5-րդ հատոր՝262 |
| Էջերի քանակ | 6-րդ հատոր՝ 132, 7-րդ հատոր՝ 129, 8-րդ հատոր՝ 133, 9-րդ հատոր՝ 119, 10-րդ հատոր՝ 162 |
| Էջերի քանակ | 11-րդ հատոր՝ 187, 12-րդ հատոր՝ 181, 13-րդ հատոր՝ 131, 14-րդ հատոր՝ 100, 15-րդ հատոր՝ 92 |
| Էջերի քանակ | 16-րդ հատոր՝ 92, 17-րդ հատոր՝ 125, 18-րդ հատոր՝ 100, 19-րդ հատոր՝ 136, 20-րդ հատոր՝ 83 |
| Էջերի քանակ | 21-րդ հատոր՝ 202, 22-րդ հատոր՝ 194 |
| Գործին կից նյութերը | հավելված 1՝ 19 թերթ, հավելված 2՝ 162 թերթ, հավելված 3՝ 103, հավելված 4՝ 62, հավելված 5՝ 45 թերթ, հավելված 6՝ 92 թերթ, հավելված 7՝ 46 թերթ |