ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ԳՈՐԾ ԵԿԴ/0272/01/15

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ նաև`
Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

նախագահող դատավոր` Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ
դատավորներ` Ռ.ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ
Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
քարտուղարությամբ` Մ.ՄԱՀՏԵՍՅԱՆԻ

մասնակցությամբ`
դատախազ` Ս.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆԻ
պաշտպան` Ա.ՋՈՒՎԱՆՈՎԱՅԻ
ամբաստանյալ` Հ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

2016 թվականի ապրիլի 15-ին Երևան քաղաքում

դռնբաց դատական նիստում, ամբաստանյալ Հ.Ավետիսյանի պաշտպան Ա.Սաֆարյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հրաչ Հրայրի Ավետիսյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. հ.13834515 քրեական գործը հարուցվել է 2015 թվականի հոկտեմբերի 30-ին` ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Վ.Սիմոնյանի կողմից`ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով:
2. 2015 թվականի նոյեմբերի 04-ին Հրաչ Հրայրի Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը:
3. 2015 թվականի նոյեմբերի 05-ին Հրաչ Հրայրի Ավետիսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով:
4. 2015 թվականի նոյեմբերի 11-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ Առաջին ատյանի դատարան):
5. Առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. դեկտեմբերի 21-ի դատավճռով`
Հրաչ Հրայրի Ավետիսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել` տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկի` 300.000 (երեք հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով, որի կատարումը հանձնարարվել է ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման համապատասխան ստորաբաժանմանը։
Հրաչ Հրայրի Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Վճռվել է նաև գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և դատարանում պահվող սառը զենք հանդիսացող շեղբավոր դանակը ոչնչացնել` դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո:
Դատական ծախսերի հարցը համարվել է լուծված։
6. Առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. դեկտեմբերի 21-ի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ամբաստանյալ Հ.Ավետիսյանի պաշտպան Ա.Սաֆարյանը:
7. Պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը, Վերաքննիչ դատարանի 12.02.2016թ. որոշմամբ ընդունվել է վարույթ, և գործը նշանակվել է քննության` Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում` 2016թ. փետրվարի 23-ին:

2. Գործի փաստական հանգամանքները.
8. Նախաքննության մարմնի կողմից Հրաչ Հրայրի Ավետիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, 2015 թվականին հոկտեմբերի 17-ին, ապօրինի կերպով, ջինսե տաբատի հետևի աջ գրպանում կրել է գործարանային արտադրության, սառը զենքերի շարքին դասվող 107 մմ շեղբի և ընդհանուր 200 մմ երկարությամբ դանակ, որը նույն օրը՝ ժամը 12:00-ին հայտնաբերվել է՝ ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում կատարված անձնական խուզարկության ընթացքում:
9. Առաջին ատյանի դատարանն իր դատական ակտում արձանագրել է հետևյալը.
«(…) Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դատարանը հաստատված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Հրաչ Հրայրի Ավետիսյանը 2015թ. հոկտեմբերի 17-ին ապօրինի կերպով կրել է գործարանային արտադրության, սառը զենքերի շարքին դասվող շեղբի 107 մմ և ընդհանուր 200մմ երկարությամբ դանակ, որը նույն օրը` ժամը 12։00-ին հայտնաբերվել և առգրավվել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում կատարված նրա անձնական խուզարկության արդյունքներով, այսինքն` Հրաչ Ավետիսյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։ (…)»:

3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
10. Բողոք բերած անձը` պաշտպան Ա.Սաֆարյանը, ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունը, Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ապացուցված համարված հանգամանքները և վկայակոչելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3801-րդ հոդվածը, նշել է, որ վերաքննիչ բողոքը բերվում է նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումների հիմքով, որոնք, ըստ բողոքաբերի, ազդել են գործի ելքի վրա։
Բողոքի հեղինակը նշել է, որ նկատի ունենալով, որ կայացված դատական ակտով թույլ տրված նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումները փոխկապակցված են, վերաքննիչ բողոքում նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումները չեն տարանջատվում։
Պաշտպանն իր վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշել է հետևյալը.
«Հրաչ Ավետիսյանին մեղսագրված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունը հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանգործություն է։ Այս հանցագործություների տեսակային օբյեկտ են հանդիսանում հասարական հարաբերությունները։ Տվյալ դեպքում խոսքը ներքին անվտանգության մասին է։ Պետության ներքին անվտանգությունը ենթադրում կայունություն պետության ներսում և տարբեր ոտնձգություներից պետության, հասարակության և մարդու պաշպանվածությունը։
Հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների մեծ մասի օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է միայն գործողությամբ՝ ահաբեկչություն, բանդիտիզմ, պատանդ վերցնելը, շենքեր և շինություններ, տրանսպորտի հաղորդակցության կամ կապի միջոցներ զավթելը և այլն։
Քննարկվող հանցագործության առաջին մասը պատասխանատվություն է սահմանում ապօրինի կերպով հրազեն, բացի ողորկափող հրացանից և դրա փամփուշտները, պայթուցիկ նյութեր կամ պայթուցիկ սարքեր ձեռք բերելու, իրացնելու, պահելու, փոխադրելու կամ կրելու համար։
Հոդվածում նկարագրված գործողությունների հանրային վտանգավորությունը՝ այն է, որ դրանցով նշված առարկաների հանցավոր նպատակներով օգտագործման իրական հնարավորություն է ստեղծվում, ինչը վտանգ է առաջացնում կյանքի և առողջության համար։
Նախատեսված հանցագործության առարկա են հանդիսանում հրազենը, բացի ողորկափող հրազենից, ռազմանթերքը, ակոսափող հրազենի փամփուշտները, պայթուցիկ նյութերը, պայթուցիկ սարքերը։
Քննարկվող հոդվածով նախատեսված հանցագործության օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է ապօրինի կորպով հրազեն, ռազմամթերք, պայթուցիկ նյութեր կամ պայթուցիկ սարքեր ձեռք բերելու, իրացնելու փոխադրելու կամ կրելու մեջ։
Ձեռք բերել ասելով հասկանում ենք նշված առարկաների գնումը, նվեր ստանալը, փոխանակելը, պարտքի դիմաց ստանալը, գտնելը։ Նշված առարկաների հափշտակությունը չի համարվում ձեռք բերել։
Իրացնելը նշված առարկաները նշանակում է դրանք վաճառել, նվիրել, փոխանակել, պարտքի դիմաց տալ, տալ ժամանակավոր օգտագործման։
Հանցագործության սուբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է ուղղակի դիտավորությամբ»։
Ըստ բողոքի հեղինակի, իր պաշտպանյալն առհասարակ մտադրություն չի ունեցել սառը զենք կոչվածը կրել կամ առավել ևս գործածել, նրա միակ նպատակը այդ դանակն իր երևանաբնակ ընկերոջը նվիրելն է եղել։
Բողոքի հեղինակը նշել է նաև հետևյալը.
«Սույն գործով Վերաքննիչ դատարանի առջև բարձրացված առաջին իրավական հարցը հետևյալն է. մեղքի ինչ ձևով է կատարվում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով (ապօրինի կերպով գազային, սառը կամ նետողական զենք կրելը) արգելված արարքը և որակման առումով որևէ նշանակություն ունի արդյոք գազային, սառը կամ նետողական զենքի ձեռքբերման աղբյուրը»։
Պաշտպանը նշել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով որպես հանցանք նախատեսված է ապօրինի կերպով գազային, սառը կամ նետողական զենք կրելը, և վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 28-րդ հոդվածը, 29-րդ հոդվածի 4-րդ մասը, գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 29-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատտեսված իրավանորմի վերլուծությունից երևում է, որ մեղքի դիտավորյալ ձևի առկայության համար (inter alia) անհրաժեշտ են հետևյալ երկու պայմանների համաժամանակյա առկայությունը.
ա) անձը պետք է գիտակցի իր կողմից գազային, սառը կամ նետողական զենք կրելու փաստը, ինչպես նաև դրա հանրային վտանգավորությունը,
բ) գազային, սառը կամ նետողական զենքը կրի իր ցանկությամբ (կամքով), այլ ոչ թե անկախ իր ցանկությունից կամ հակառակ իր ցանկության։
Բողոքաբերը նշել է նաև հետևյալը.
«Հրաչյա Ավետիսյանի արաքում իսպառ բացակայում է դիտավորությունը՝ այդ դանակը որևէ ձևով գործածելու մեջ։ Նա նաև նշել է, որ իր մոտ հայտնաբերված զենքը սառը զենք չի հանդիսանում, անգամ այդ պարագայում այն կրելու իրավունք ուներ, քանի որ հանդիսանում է «Հայաստանի որսորդների և ձկնորսների միավորում» հասարակական կազմակերպության անդամ և ունի սառը զենք կրելու համապատասխան թույլտվություն։
Հանցանք կատարելու մեջ Հրաչյա Ավետիսյանի մեղավորության մասին հետևությունները հիմնված են քրեական հետապնդման մարմնի ենթադրությունների վրա, դրանք հաստատված չեն գործին վերաբերվող փողկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ:
Եթե պահպանված լիներ ՀՀ քրեական դատավարության 124-րդ, 125-րդ, 127-րդ և 202-րդ հոդվածի պահանջները, ապա Հ.Ավետիսյանին չէր առաջադրվի մեղադրանք՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով»:
Ըստ բողոքաբերի, մեղադրանքն առաջադրելիս չեն ղեկավարվել օրենքով, գործով հավաքված ապացույցները չեն գնահատվել վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության համար հիմնված ներքին համոզմամբ, այլ հիմնվել են անհիմն ենթադրությունների վրա:
Վկայակոչելով նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի 1-ին մասը, 125-րդ, 127-րդ հոդվածները, 202-րդ հոդվածի 1-ին մասը, բողոքաբերը գտել է, որ քրեական գործում առկա չէ որևէ ապացույց, որը կհաստատի, որ մեղադրյալի կողմից եղել է դիտավորություն՝ տվյալ դանակը գործածելու կամ իրացնելու:
Վկայակոչելով նաև ՀՀ քրեական դատավարության 107-րդ հոդվածը, պաշտպանը գտել է, որ սույն գործով հանցագործության կատարման դեպքը ու հանգամանքները, ինչպես նաև շարժառիթների հետ կապված մեղադրողի ճառի հետևությունները չեն համապատասխանում նախաքննությամբ հավաքված և դատարանում հետազոտված ապացույցներին։
11. Վերոգրյալի հիման վրա, պաշտպան Ա.Սաֆարյանը verbatim (բառացիորեն) խնդրել է.
«Վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
Բեկանել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի թիվ ԵԿԴ 0272/01/15 քրեական գործով ամբաստանյալ Հրաչ Ավետիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար դեկտեմբերի 21-ին կայացրած դատավճիռը՝ Հրաչ Ավետիսյանին ճանաչել անպարտ և արդարացնել»:
12. Վերաքննիչ դատարանում պաշտպան Ա.Ջուվանովան ու ամբաստանյալ Հ.Ավետիսյանն ամբողջությամբ պնդեցին պաշտպան Ա.Սաֆարյանի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքն ու խնդրեցին բավարարել այն:
Դատախազ Ս.Անդրեասյանն առարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ, խնդրեց մերժել այն` Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը թողնելով օրինական ուժի մեջ:

4.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահան¬գումը.
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում ուսումնասիրելով և վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ստուգելով քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանումը, լսելով վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ պաշտպանության կողմի հիմնավորումներն ու մեղադրողի պատասխանը, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության այն մասին, որ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
13. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն.
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ և անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր շահերին առնչվող քրեական գործի քննության իրավունք:
(…)
3. Քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինը պարտավոր է ձեռնարկել սույն օրենսգրքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, պարզել ինչպես կասկածյալի և մեղադրյալի մեղավորությունը հիմնավորող, այնպես էլ նրանց արդարացնող, ինչպես նաև նրանց պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
4. Կասկածյալի, մեղադրյալի և նրանց պաշտպանի հայտարարություններն իրենց անմեղության, կասկածյալին կամ մեղադրյալին արդարացնող, իրենց պատասխանատվությունը մեղմացնող ապացույցների առկայության մասին, ինչպես նաև քրեական դատավարության ընթացքում օրինականության խախտումների վերաբերյալ բողոքները պետք է մանրակրկիտ ստուգի քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի համաձայն.
«1.Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ:
2. Քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն.
«Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»:
Մեջբերված քրեադատավարական դրույթները ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը համակարգային վերլուծության է ենթարկել Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ.
«(…) [Ք]րեադատավարական օրենքով ապացույցներին և ապացուցման գործընթացին ներկայացվող պահանջները հետևյալն են.
ա) ապացույցները պետք է պարունակեն ոչ թե գնահատողական դատողություններ, կարծիքներ, այլ կոնկրետ փաստական տվյալներ որոշակի գործողությունների, իրադարձությունների վերաբերյալ, (…):
(…) Ապացույցների գնահատումը, որպես ապացուցման գործընթացի տարր, իրենից ներկայացնում է մտավոր, տրամաբանական գործունեություն, որի արդյունքում եզրահանգում է արվում ապացույցներից յուրաքանչյուրի թույլատրելիության, վերաբերելիության, հավաստիության և ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքների բացահայտման համար ապացույցների համակցության բավարարության մասին:
Ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա: Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը(…)» (տե´ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 13-14-րդ կետերը):
Ապացույցների գնահատման իրավաչափության հարցի առնչությամբ իր իրավական դիրքորոշումը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը վերահաստատել է Կարեն Սարուխանյանի վերաբերյալ գործով որոշման մեջ` միաժամանակ արձանագրելով հետևյալը.
«(…) [Ա]պացույցը գնահատող անձը մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերի ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տա: Միևնույն ժամանակ, ներքին համոզմամբ ապացույցների ազատ գնահատումը ենթադրում է, որ ապացույցը գնահատող անձը կաշկանդված չէ տվյալ ապացույցին դատավարության նախորդ փուլերում կամ տվյալ փուլի շրջանակներում այլ անձանց կամ մարմինների տված գնահատականներով (…)» (տե´ս Կարեն Սարուխանյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի ԼԴ/0301/01/09 որոշման 27-րդ կետը):
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. «Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`(…)
1) ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը.
2) այդ արարքը համապատասխանում է արդյոք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին.
3) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի մեղավորությունը տվյալ հանցանքը կատարելու մեջ և, եթե այո, ապա քրեական օրենսգրքի որ հոդվածով, մասով, կետով է նախատեսված այն (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«Բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է`
1) գործի փաստական հանգամանքների մասին դատական ակտում շարադրված դատարանի հետևությունները չեն համապատասխանում վերաքննիչ դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
2) ճիշտ չի կիրառվել քրեական օրենքը կամ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը.
3) առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում.
4) դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին»:
14. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն.
«Ապօրինի կերպով գազային, սառը կամ նետողական զենք կրելը՝ պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից վեցհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով(…)»:
15. Քննության առնելով սույն քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների համակցությունը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ պաշտպան Ա.Սաֆարյանի վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանություններն անհիմն են, ամբաստանյալ Հրաչ Հրայրի Ավետիսյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցանքը կատարելը և նրա մեղքը հաստատված է, իսկ ներկայացված պատճառաբանությունները հերքված են` քրեական գործով ձեռք բերված և Առաջին ատյանի դատարանում պատշաճ իրավական ընթացակարգի պահպանմամբ հետազոտված ապացույցներով:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, կատարելով ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտություն և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի կարգով, գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, հանգել է իրավաչափ հետևության այն մասին, որ Հ.Ավետիսյանին` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով մեղսագրված արարքը գործի նյութերով հաստատված է, առաջադրված մեղադրանքը՝ հիմնավորված:
16. Առաջին ատյանի դատարանը, վիճարկվող դատական ակտի «Ապացույցների հետազոտում և գնահատում» բաժնում արձանագրել է հետևյալը.
«Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դատարանը հաստատված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Հրաչ Հրայրի Ավետիսյանը 2015թ. հոկտեմբերի 17-ին ապօրինի կերպով կրել է գործարանային արտադրության, սառը զենքերի շարքին դասվող շեղբի 107 մմ և ընդհանուր 200 մմ երկարությամբ դանակ, որը նույն օրը` ժամը 12։00-ին հայտնաբերվել և առգրավվել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում կատարված նրա անձնական խուզարկության արդյունքներով, այսինքն` Հրաչ Ավետիսյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։
Ամբաստանյալ Հրաչ Ավետիսյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չճանաչեց` պատճառաբանելով, որ դանակը գնել է որպես հուշանվեր` երևանաբնակ ընկերոջը նվիրելու նպատակով։ Նշեց, որ իր մոտ հայտնաբերված զենքը սառը զենք չի հանդիսանում, անգամ այդ պարագայում այն կրելու իրավունք ուներ, քանի որ հանդիսանում է «Հայաստանի և ձկնորսների միավորում» հասարակական կազմակերպության անդամ և ունի սառը զենք կրելու համապատասխան թույլտվություն։ Դեպքի հանգամանքների շուրջ Դատարանում հայտնեց, որ դանակը 2.300 ՀՀ դրամով գնել էր նույն օրը, Իջևան քաղաքի շուկայից, որից հետո ուղևորվել է Երևան` Հանրապետության հրապարակում իրեն դիմավորող բանակային ընկերոջը նվիրելու համար։ Նշեց, որ դանակը գնելիս չի իմացել, որ այն սառը զենք է, այն կրելու նպատակ չի հետապնդել, գնել էր որպես հուշանվեր, ընկերոջը նվիրելու նպատակով, մինչ ընկերոջը հանդիպելն այն պահել է գոտկատեղում, հագուստի տակից, իսկ ոստիկաններն այն նկատել են նստելու և ոտքի կանգնելու պահին, երբ վերնազգեստը փոքր-ինչ բարձրացել է։ Դանակը, պատյանով հանդերձ, դրել էր անդրավարտիքի գոտկատեղի հատվածում, ոստիկանների պահանջով դանակը ներկայացրել է պատյանով հանդերձ, ապա նույն ոստիկանների պահանջով այն տեղավորել է գոտկատեղի հատվածում և ուղեկցվել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին։ Դանակի կապակցությամբ ոստիկանները հետաքրքրվել են, թե ինչու է դանակ կրում, չգիտի, որ այն սառը զենք է։ Նրանց հայտնել է, որ դանակը գնել էր ընկերոջը նվիրելու նպատակով։ ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնում իրեն խուզարկել են, այդ մասին կազմել են արձանագրություն, որն ինքը ստորագրել է։ Խուզարկության արձանագրությունն իրեն ներկայացվել է արդեն լրացված վիճակում, ինքը ստորագրել է այն, մյուս ստորագրությունները կատարվել են դրանից հետո։ Թեև վիճարկեց անձնական խուզարկության արձանագրության թույլատրելիությունը` նշելով, որ խուզարկության ժամանակ, ոստիկաններից բացի, քաղաքացիական հագուստով այլ անձինք, ենթադրաբար ընթերակաները ներկա չեն գտնվել, արձանագրությունը չեն ստորագրել, հերթական հարցադրմանը պատասխանեց, որ այդ հանգամանքները մանրամասնորեն չի հիշում, սակայն միևնույն ժամանակ ճանաչեց փորձագիտական կենտրոնից պահանջված և նրան ներկայացված դանակը` պնդելով, որ այն իր մոտ հայտնաբերված դանակն է։
Ամբաստանյալ Հրաչ Ավետիսյանի ներկայացրած պատճառաբանություններն անհիմն են և մտացածին, հետապնդում են քրեական պատասխանատվությունից և պատժից խուսափելու նպատակ. առաջադրված մեղադրանքում նրա մեղավորությունը հաստատվել, իսկ վերոնշյալ պատճառաբանությունները հերքվել են պատշաճ իրավական ընթացակարգերի շրջանակներում դատաքննությամբ հետազոտված հետևյալ ապացույցների համադրման և գնահատման արդյունքներով.
ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ գնդի 1-ին վաշտի 1-ին դասակի ավագ ոստիկան, գործով որպես վկա հարցաքննված Սամսոն Վարազդատի Մխեյանի ցուցմունքներով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ 2015թ. հոկտեմբերի 17-ին նույն դասակի ոստիկան Սևակ Միրզախանյանի հետ ծառայություն են իրականացրել Երևանի Կենտրոն վարչական տարածքում։ Նույն օրը` ժամը 11։30-ի սահմաններում, Երևանի Ազատության հրապարակում նկատել են մինչ այդ անծանոթ մի երիտասարդի, ինչպես հետագայում է պարզվել` Հրաչ Ավետյանին, ում տաբատի հետևի աջ գրպանում նշմարվել է դանականման առարկայի բռնակ։
Այդ երիտասարդին հարցրել են, թե ինչ է նրա գրպանում, առաջարկել են ցուցադրել այն, որից հետո վերջինս հանել և ցույց է տվել դանակ, որն առանց պատյանի էր, ծալովի չէր, հնարավոր էր առանց պատյանի գրպանում տեղավորել։
Այդ դանակը չեն վերցրել, իրենց պահանջով երիտասարդն այն դարձյալ տեղավորել է նույն գրպանում։ Այդ պահին երիտասարդը որևէ հայտարարություն չի արել։ Երիտասարդին բերման են ենթարկել ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին, ոստիկան Սևակ Միրզախանյանը բաժնի պետի անվամբ կազմել և վերջինիս է ներկայացրել համապատասխան զեկուցագիր։
Երիտասարդի անձնական խուզարկությանը չեն մասնակցել։
Վկա Սևակ Սերոբի Միրզախանյանի` ըստ էության նույնաբովանդակ ցուցմունքներով.
Որպես ապացույց ճանաչված, ինչպես նաև Դատարանի նախաձեռնությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կարգով սույն դատական ակտով որպես ապացույց ճանաչվող փաստաթղթերի առկայությամբ (կցված են քրեական գործին), մասնավորապես` ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի 1-ին դասակի ոստիկան Սևակ Միրզախանյանի կողմից 2015թ. հոկտեմբերի 17-ին կազմված և ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի պետ Ա.Պողոսյանին հասցեագրված զեկուցագրով, ինչպես նաև Հրաչ Ավետիսյանին բերման ենթարկելու արձանագրությամբ, համաձայն որոնց` 2015թ. հոկտեմբերի 17-ին` ժամը 11։30-ին Երևանի Ազատության հրապարակում ծառայություն իրականացնելիս տաբատի հետևի աջ գրպանում դանականման իր կրելիս նկատվել և ժամը 12.00-ին սառը զենք կրելու կասկածանքով ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին բերման է ենթարկվել Հրաչ Հրայրի Ավետիսյանը։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և Դատարանում զննված սառը զենք հանդիսացող դանակի առկայությամբ։ Դատարանը, վերոնշյալ իրեղեն ապացույցին ապացուցողական արժեք տալիս, հաշվի է առնում նաև այն, որ ընթերակաների բացակայությամբ կատարվելու փաստարկով գործով ամբաստանյալը և վերջինիս պաշտպանը թեև վիճարկեցին անձնական խուզարկության արձանագրության թույլատրելիությունը, սակայն Դատարանում զննելիս այն ամբաստանյալ Հ.Ավետիսյանը ճանաչեց, վերահաստատեց հատկապես այդ իրը կրելու փաստը։
Սառը զենքի փորձաքննության 2015թ. հոկտեմբերի 29-ի թիվ 3069 եզրակացությամբ, համաձայն որի` գործով ամբաստանյալ Հրաչ Ավետյանի կրած դանակը, ըստ չափային և կառուցվածքային հատկանիշների (մանրամասն թվարկված են վերոնշյալ եզրակացությունում), ինչպես նաև փորձարարական հարվածների արդյունքների, հանդիսանում է գործարանային արտադրության ընդհանուր նշանակության որսորդական դանակ, դասվում է քաղաքացիական շեղբավոր սառը զենքերի շարքին։ Փորձագետի հատուկ որակավորումը հաստատող փաստաթղթի չներկայացվելը և գործին չկցվելը տվյալ եզրակացությունը որպես ապացույց անթույլատրելի ճանաչելու բավարար և ողջամիտ փաստարկ չէ, այդ կապակցությամբ պաշտպան Ա.Սաֆարյանի միջնորդությունն ակնհայտ անհիմն է, քանի որ փորձագետ Վ.Ռոստոմյանը պետական փորձագիտական հիմնարկում` ՀՀ ոստիկանության փորձաքրեագիտական վարչությունում հրամանագրված և աշխատող, համապատասխան որակավորում ունեցող մասնագետ է և ոչ թե մասնագիտական հատուկ գիտելիքներ ունեցող և վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից որպես փորձագետ ճանաչված անձ։ (…)»:
17. Առաջին ատյանի դատարանը, դատական ակտի «Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը» բաժնում, դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով հաստատված և ապացուցված է համարել հետևյալը.
«(…) Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցները` Դատարանը հաստատված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Հրաչ Ավետիսյանը ապօրինի կերպով կրել է սառը զենք հանդիսացող դանակ, այսինքն` կատարել է հանցավոր արարք, որը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, հետևաբար` վերջինս քրեական պատասխանատվության և պատժի ենթակա է այդ հոդվածի նշված մասով։
Դատարանը, ամբաստանյալ Հ.Ավետիսյանի մեղավորությունը հաստատված համարելով, միաժամանակ փաստում է, որ շուկայում վերոնշյալ դանակի ազատ վաճառքը և ձեռք բերելու հնարավորությունը, ինչպես նաև գործով ամբաստանյալի` «ՀՀ որսորդների և ձկնորսների միավորում» հասարակական կազմակերպության անդամ հանդիսանալը նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով հարուցված քրեական հետապնդումը և գործի վարույթը բացառող բավարար և հիմնավոր պատճառաբանություն (հանգամանք) չէ, այդ կապակցությամբ պաշտպան Ա.Սաֆարյանի կողմից դեռևս 2015թ. նոյեմբերի 23-ին հարուցած և լուծումն հետաձգված միջնորդությունն ենթակա է մերժման։ Տվյալ հետևության հանգելիս Դատարանը նաև փաստում է, որ ամբաստանյալ Հ.Ավետիսյանի կողմից սառը զենք ճանաչված տվյալ դանակը կրելու հակաօրինականության հանգամանքը գիտակցելու մասին անուղղակիորեն վկայում է նաև այն կրելիս անդրավարտիքի գոտկատեղի ներսի հատվածում, հագուստների տակ թաքցնելու և Երևան տեղափոխելու վերաբերյալ վերջինիս դատաքննական ցուցմունքը։ (…)»:
18. Գնահատելով քրեական գործով ձեռք բերված ու Առաջին ատյանի դատարանում, դատաքննության ընթացքում հետազոտված և սույն որոշման պատճառաբանական մասում շարադրված ապացույցների համակցությունը, Վերաքննիչ դատարանը ևս ոչ արժանահավատ է համարում ամբաստանյալ Հրաչ Հրայրի Ավետիսյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով մեղսագրվող հանցանքի կատարումը բացառելու վերաբերյալ պաշտպանի` ինչպես վերաքննիչ բողոքում, այնպես էլ պաշտպանության կողմի` Վերաքննիչ դատարանում ներկայացված պատճառաբանությունները, նկատի ունենալով, որ այդպիսիք չեն բխում գործի օբյեկտիվ տվյալներից, իսկ ամբաստանյալ Հ.Ավետիսյանի կողմից հետապնդում են քրեական պատասխանատվությունից ու պատժից խուսափելու նպատակ:
19. Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավոր կերպով հաստատված է համարել ամբաստանյալ Հրաչ Հրայրի Ավետիսյանի մեղքը` իրեն մեղսագրվող արարքի կատարման մեջ, ու իրավացիորեն եզրակացրել, որ վերջինիս մեղավորությունը հաստատվել և հիմնավորվել է դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությամբ, և գործով ձեռք բերված ապացույցների համակողմանի վերլուծության ու գնահատման արդյունքում իրավաչափ հետևության հանգել այն մասին, որ ամբաստանյալ Հրաչ Ավետիսյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով` ամբաստանյալին վերագրվող արարքի քրեաիրավական որակման հարցում ևս հանգելով ճիշտ հետևության:
Անդրադառնալով պատպանի վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանություններին այն մասին, որ քրեական գործում առկա չէ որևէ ապացույց, որը կհաստատի, որ Հ.Ավետիսյանի կողմից եղել է դիտավորություն՝ դանակը գործածելու կամ իրացնելու, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Հ.Ավետիսյանին մեղադրանք է առաջադրվել ոչ թե սառը զենք հանդիսացող դանակը գործածելու կամ իրացնելու, այլ այն ապօրինի կրելու համար, ուստի ներկայացված պատճառաբանությունները չեն բխում գործի օբյեկտիվ տվյալներից ու վերաքննիչ բողոքը բավարարելու հիմք հանդիսանալ չեն կարող:
Վերաքննիչ դատարանը միաժամանակ գտնում է, որ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքում ներկայացված հիմնավորումները, պատճառաբանություններն ու փաստարկներն արդեն իսկ բազմակողմանիորեն ստուգվել են ու հերքվել Առաջին ատյանի դատարանում դատաքննության ընթացքում և արտացոլվել վիճարկվող դատական ակտում, հետևաբար ներկայացված պատճառաբանությունները` պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու և Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող դատական ակտը փոփոխելու կամ բեկանելու ու ամբաստանյալ Հ.Ավետիսյանի նկատմամբ արդարացման դատական ակտ կայացնելու համար բավարար հիմք հանդիսանալ չեն կարող:
20. Սույն որոշման պատճառաբանական մասում շարադրված հիմնավորումների ու վերլուծության լույսի ներքո անդրադառնալով պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանություններին` Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նյութական, ինչպես նաև դատավարական իրավունքի խախտումներ թույլ տալու վերաբերյալ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այդպիսիք ևս փաստարկված չեն ու չեն բխում ինչպես սույն գործի օբյեկտիվ տվյալներից, այնպես էլ գործող օրենսդրության պահանջներից: Միաժամանակ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նյութական և դատավարական նորմերի խախտումներ թույլ չեն տրվել, որոնք ազդել են կամ կարող էին ազդել սույն գործով վերջնական ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, հետևաբար Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող դատական ակտը պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ ամբաստանյալ Հ.Ավետիսյանի պաշտպան Ա.Սաֆարյանի վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394 հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

1. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. դեկտեմբերի 21-ի դատավճիռը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Հրաչ Հրայրի Ավետիսյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ ամբաստանյալ Հ.Ավետիսյանի պաշտպան Ա.Սաֆարյանի վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
2. Ամբաստանյալ Հրաչ Հրայրի Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև սույն որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը:
3. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:




ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Լ. ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ռ.ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ

Ա. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ