ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ ԵԿԴ/0268/01/15
վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության
առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը
կայացրած դատարանի կազմը
նախագահող դատավոր` Գ.Պողոսյան

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

. ք. Երևան

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ նաև`
Վերաքննիչ դատարան/ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆԻ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա.ԱԶԱՐՅԱՆԻ
Մ.ՊԱՊՈՅԱՆԻ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ռ.ԴԱՎՈՅԱՆԻ
Մ.ՍԱՄՍՈՆՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՄԵՂԱԴՐՈՂՆԵՐ` Վ.ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ
Հ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Գ.ՄԵԼԻՔՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Հ.ԱՎԱԳՅԱՆԻ


2016 թվականի հուլիսի 26-ին դռնբաց դատական նիստում ամբաստանյալ Հ.Ավագյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա, վճռաբեկության կարգով քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հայկ Գաբրիելի Ավագյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 332-րդ հոդվածի 2-րդ մասով,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության ՀԿԳ ավագ քննիչ Ռ.Գևորգյանը /այսուհետ` նաև քննիչ/ 30.04.2015 թվականին որոշում է կայացրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով թիվ 62209415 քրեական գործը հարուցելու մասին։
2015 թվականի մայիսի 5-ին Հայկ Ավագյանը ձերբակալվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանք կատարելու կասկածանքով։
2015 թվականի մայիսի 8-ին Հայկ Ավագյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 332-րդ հոդվածի 3-րդ մասով։
2015 թվականի մայիսի 8-ին Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Հայկ Ավագյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է կալանավորումը 2 ամիս ժամանակով։
Նախաքննական մարմնի որոշմամբ մեղադրյալ Հայկ Ավագյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է, նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 332-րդ հոդվածի 3-րդ մասով այն բանի համար, որ նա. <<աշխատելով ՀՀ ոստիկանության նախկին քննչական գլխավոր վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում՝ որպես բաժնի պետի տեղակալ, <<Ոստիկանության մասին>> ՀՀ օրենքի, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համաձայն մշտապես իրականացնելով կազմակերպական-տնօրինչական գործառույթներ, հանդիսանալով իշխանության ներկայացուցչի լիազորություններով օժտված պաշտոնատար անձ, նույն բաժնում քննվող թիվ 13202214 քրեական գործի բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննությանը խոչընդոտելու նպատակով քրեադատավարական նորմերից չբխող գործողությունների կատարմամբ և ապօրինի բանավոր ցուցումներ տալով միջամտել է գործով նախաքննություն կատարող, իրեն անմիջականորեն ենթակա քննիչ Շիրազ Գրիգորյանի գործունեությանը, այսինքն՝ խոչընդոտել է քննությանը:
Այսպես.
2014թ. մարտի 26-ին ՀՀ ոստիկանության նախկին քննչական գլխավոր վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնի քննիչ Շիրազ Գրիգորյանի կողմից վարույթ է ընդունվել <<Օրթոպեդիայի և վնասվածքաբանության գիտական կենտրոն>> ՓԲ ընկերության բակում 2014թ. մարտի 21-ին Արմեն և Արման Սարգսյանների կողմից խուլիգանություն կատարելու վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասի հատկանիշներով քննվող թիվ 13202214 քրեական գործը և կատարվել է նախաքննություն։
Նախաքննության կատարման ժամանակ Հայկ Ավագյանը, օգտագործելով պաշտոնեական դիրքը, հիշյալ քրեական գործի բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննությանը խոչընդոտելու նպատակով 2014թ. ապրիլի 4-ին միջամտել է քննիչ Շ.Գրիգորյանի գործունեությանը` հրահանգել է նրան քրեական գործով ականատես վկա Արմեն Դանիելյանին հարցաքննելու համար վերջինիս տվյալներով լրացնել վկայի հարցաքննության արձանագրության ձևաթուղթ, որից հետո նույն քննիչի անունից կազմված արձանագրության մեջ վկա Ա.Դանիելյանին անձամբ թելադրել է Սարգսյան եղբայրների օգտին տեղեկություններ պարունակող, սակայն իրականությանը չհամապատասխանող ցուցմունք, որով զենքի գործադրմամբ կատարված խուլիգանությունը ներկայացվել է իբրև մանր միջադեպ, չնչին վեճ։
Ցուցմունքի հիմնական մասն ավարտելուց հետո կանչել է քննիչին, ցուցում տվել նրան անձամբ գրի առնել հարցերը, ինչից հետո վկա Ա.Դանիելյանին կրկին թելադրել է Արման և Արմեն Սարգսյանների օգտին տեղեկություններ պարունակող պատասխաններ>>:
2015 թվականի նոյեմբերի 11-ին գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան /այսուհետ` նաև Առաջին ատյանի դատարան/:
Դատաքննությունն անց է կացվել արագացված կարգի կիրառմամբ:
Առաջին ատյանի դատարանի 2016 թվականի մարտի 03-ի դատավճռով Հայկ Գաբրիելի Ավագյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 332-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և դատապարտվել է ազատազրկման` 2 /երկու/ տարի ժամկետով և պետական ու տեղական ինքնակառավարման մարմիններում և կազմակերպություններում պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկելով` 1 /մեկ/ տարի ժամկետով:
Պատժի կրման սկիզբը հաշվվել է 2015 թվականի մայիսի 05-ից:
Հայկ Գաբրիելի Ավագյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ` ՔԿՀ-ի վարչակազմին հանձնելու միջոցով, 08.04.2016 թվականին վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալ Հ.Ավագյանը:
Թիվ ԵԿԴ/0268/01/15 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանի դատավոր Տ.Սահակյանին է հանձնվել 2016 թվականի ապրիլի 19-ին և Վերաքննիչ դատարանի 2016 թվականի ապրիլի 28-ի որոշմամբ` վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ, և նշանակվել է քննության` ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով:

2. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկներն ու պահանջը.
Բողոքի հեղինակը գտնում է, որ Երեան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի ԵԿԴ/0268/01/15 քրեական գործով կայացրած դատավճիռն անհիմն է, հետևյալ պատճառաբանությամբ.
բողոքաբերը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի նշանակված պատժով խախտվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 11-րդ հոդվածի պահանջը, քանի որ այն դաժան, անմարդկային է, դրանով հնարավոր չէ հասնել պատժի նպատակներին, այն խախտում է սոցիալական արդարությունը, դրանով հնարավոր չէ ուղղել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները։
Բողոքբերը հղում կատարելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ, 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված դրույթներին և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Թամարա Իշխանի Տեր-Գրիգորյանի գործով 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07 որոշումամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշմանը, նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը արձանագրելով իր անձը բնութագրող մի շարք հանգամանքներ, անտեսել է կադրային սպա լինելու և նախկինում մի շարք գերատեսչական պարգևներ, խրախուսանքներ ունենալու հանգամանքը։ Մասնավորապես, այն, որ դատաքննության ընթացքում հետազոտված ՀՀ քննչական կոմիտեի 05.02.2016թվակաի թիվ 15/26-16-16 տեղեկանքով հաստատվել է, որ ինքը ծառայության ընթացքում 9 անգամ խրախուսվել է ՝
֊20.11.1997թ. ՆԳ և ԱԱՆ ԲԴ թիվ 448 հրամանով և 23.10.2000թ. ԲԴ թիվ 137 հրամանով-գերազանց առաջադիմության ցուցաբերելու և օրինակեփ վարքի համար լուսանկարը փակցվել է <<Պատվո տախտակին>>։
- 20.09.2004թ. ՀՀ ոստիկանության քննչական վարչության պետի թիվ 60-Ա հրամանով հայտարարվել է <<Շնորհակալություն>>։
- 14.04.2006թ. ՀՀ ոստիկանության քննչական վարչության պետի թիվ 27-Ա հրամանով հայտարարվել է <<Շնորհակալություն>>։
- 12.04.2007թ. ՀՀ ոստիկանության պետի թիվ 600-Ա հրամանով պարզնատրվել է հուշանվերով։
- 09.06.2008թ. ՀՀ ոստիկանության պետի թիվ 1020-Ա հրամանով պարգևատրվել է .Քննչական գլխավոր վարչության 45 ամյակե հոբելյաևական կրծքանշանով։
- 23.02.2009թ. ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության պետի թիվ 53-Ա հրամանով ժամկետից շուտ հանվել է 28.08.2008թ. ՔԳՎ պետի 307-Ա հրամանով հայտարարված <<նկատողություն>> կարգապահական տույժը։
- 06.06.2013թ. ՀՀ ոստիկանությաև պետի թիվ 1808-Ա հրամանով պարգևատրվել է ,Քևնչական գլխավոր վարչության 50 ամյակե հոբելյանական կրծքանշանով։
- 02.06.2014թ. ՀՀ ոստիկանության պետի թիվ 1769-Ա հրամանով պարգևատրվել է ոստիկանությունում գերազանց ծառայության համար կրծքանշանով։
Բացի այդ նշել է, որ սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանը արձանագրել է, որ իր խնամքին է գտնվում աղջիկը, սակայն չի անդրադարձել դատաքննության ընթացքում հետազոտված փաստաթղթերին, որոնք որոշիչ նշանակություն ունեին իր նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն կիրառելու համար։ Մասնավորապես,
ա/ <<Հերացի>> պոլիկլինիկայի լոգոպեդ Ա.Շաբոյանի 01.12.2015թ. խորհրդատվության համաձայն. <<Շուշան Ավագյանը ընտանիքում միակ երեխան է։ Մայրը նշում է, որ երեխայի մոտ կակազության սուր վիճակը դիտվել է մայիս ամսից, երեխան տարել է հոգեկան ապրումներ, որոնք, ըստ մայրիկի և երեխայի խոսքերի, սկսվել են հորը կալանավորելուց հետո։ Այդ ժամանակահատվածում դիմել են նյարդաբանի խորհրդատվության՝ ստացել դեղորայքային բուժում, ինչը մինչ օրս շարունակվում է, սակայն երեխայի մոտ դրական տեղաշարժ չի նկատվում։ Երեխան ստացել է ֆիզիոթերապևտիկ բուժում։ ժառանգական գործոնի դերը բացառվել է։
Երեխան զգայուն է, տպավորվող, անհամբեր, շարժուն, երեխայի մոտ դիտվում են տագնապային գերզգայունություն, գիշերային վախեր, հուզական լարվածություն, վառ արտահայտված բացասական հույզեր։
Հետազոտության ժամանակ երեխայի խոսքում առկա են կլոնիկ ջղաձգումներ։ Ջղաձգումները մեծ մասամբ պայմանավորված են երեխայի հուզական վիճակով։ Կակազության ընթացքը կրկնվող է, ժամանակ առ ժամանակ անհետանում է, ապա, որոշակի ժամանակ անց, կրկնվում կախված հուզական վիճակից։ Երեխայի արտաքին խոսքը հստակ չէ, ձայնի ուժգնությունը բարձր է, խոսքի տեմպը և ռիթմը արագ է։ Երեխայի մոտ կակազության առաջացման պատճառ կարող է հանդիսանալ հոգեկան ապրումները>>:
բ/ 02.12.2015թ. Երևանի բժշկահոգեբանամանկավարժական գնահատման կենտրոնի տնօրեն Լ.Ասրյանի կողմից տրված տեղեկանքի համաձայն. <<Երեխայի մոտ նկատելի է նյարդահոգեբանական լարվածություն։ Նկատելի է որոշակի ինքնամփոփություն։ Պայմանավորված լոգոնևրոզով, երեխան խուսափում է վերբրալ շփումից։ Մայրիկի՝ Արմինե Բաղդասարյանի հավաստմամբ, երեխայի մոտ դրսևորվող խնդիրը և սթրեսային իրավիճակը պայմանավորված է հոր անսպասելի բացակայությամբ։ Երեխան գտնվում է հուզականորեն անկայուն վիճակում։ ՈՒստի ցանկալի է աջակցել երեխային՝ հնարավորություն տալով պարբերաբար հանդիպել հոր հետ>>:
գ/ <<Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ>> բժշակական կենտրոնի մանկական հոգեբուժական դիսպանսերի վարիչ Կ.Լյուլեջյանի և մանկական հոգեբույժ Ե.Պետրոսյանի կողմից 01.12.2015թ. տրված բժշկական եզրակացության համաձայն` հիվանդ Շուշան Հայկ Ավագյանի մոտ ախտորոշվել է մանկական տարիքում բաժանմամբ պայմանավորված տագնապային խանգարում։ Նևրոտիկ կակազություն։ Վիճակը սրվել է հորը կալանավորելուց հետո, ցանկալի է շփումը հոր հետ։
Բողքաբերը վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի դրույթները և Վճռաբեկ դատարանի Գ.Մարտիրոսյանի գործով 01.02.2008 թվականի ՎԲ-01/08 որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը դատական ակտը չպատճառաբանելով, անհիմն կերպով նշել է, որ հաշվի առնելով իր կատարած արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում՝ նրա գործողությունների վտանգավորության աստիճանը, իր անձը, իրեն բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ծանրացնող հանգամանքները` գտնելով որ իր նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով, որը պետք է կրի վերջինս։
Բացի այդ նշել, որ Դատարանը դատավճռում չի նշել որևէ հանգամանք, որի պայմաններում իր ուղղվելը հնարավոր չէր համարի առանց նշանակված պատիժը կրելու` փաստացի միակողմանիորեն անտեսելով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցի լուծումը, երբ իրավասու էր իր նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել, քանի որ պատժի նպատակներին կարելի է հասնել նաև առանց նշանակված ազատազրկումը կրելու։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 65-րդ, 3754, 376-379-րդ և 3801-րդ հոդվածներով Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է.
<<Բեկանել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 03.03.2016թ. ԵԿԴ/0268/01/15 քրեական գործով դատավճիռը պատժի մասով, իմ նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել>>։

3.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը` ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով պաշտպանական կողմի հիմնավորումները վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ, մեղադրողի պատասխան առարկությունները, ներկայացված վերաքննիչ բողոքի հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Հ.Ավագյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Վերաքննիչ դատարանը վերաքննիչ բողոքում բարձրացված և վերլուծման ենթակա հարցերին անդրադառնալուց առաջ անհրաժեշտ է համարում արձանագրել հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
<<Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում>>:
Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն`
<<Վերաքննիչ դատարանում բողոքի քննության ժամանակ առաջին ատյանի դատարանում հաստատված փաստական հանգամանքներն ընդունվում են որպես հիմք, բացառությամբ այն դեպքի, երբ բողոքում վիճարկվում է որևէ փաստական հանգամանք և վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն եզրակացության, որ տվյալ փաստական հանգամանքի վերաբերյալ եզրակացության հանգելիս առաջին ատյանի դատարանն այն ճիշտ չի գնահատել>>:
Հայկ Գաբրիելի Ավագյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 332-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված հանցանքը կատարելը և նրա մեղքը դատավարության որևէ մասնակցի կողմից չի վիճարկվում:
Չի վիճարկվում նաև առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով հաստատված ճանաչված որևէ փաստական հանգամանք, ամբաստանյալ Հ.Ավագյանը` պատճառաբանելով, որ իր ուղղվելը հնարավոր է նաև ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով, խնդրել է` իր նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել:
Նկատի առնելով վերոգրյալը` Վերաքննիչ դատարանն ամբաստանյալ Հայկ Գաբրիելի Ավագյանին` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 332-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղսագրված հանցանքի հիմնավորվածությունը` քննության առարկա չի դարձնում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
<<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`
(…)
5) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը.
6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
8) ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
(…)>>:
Նշված իրավադրույթից երևում է, որ կոնկրետ պատժաչափով կոնկրետ պատժատեսակի նշանակումը և արդեն իսկ նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտության հարցի լուծումն իրենցից ներկայացնում են պատժի հարցերի դատական լուծման գործընթացի ինքնուրույն և հաջորդական փուլեր:
Այսինքն` դատարանը նախ և առաջ որոշում է ամբաստանյալի` պատժի ենթակա լինելու հարցը, այնուհետև` դրա տեսակը և չափը, որից հետո որոշում, թե ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի՞ իր նկատմամբ նշանակված պատիժը` հաշվի առնելով առանց նշանակված պատիժը փաստացի կրելու դրա նպատակներին հասնելու հնարավորությունը:
Սույն գործով Վերաքննիչ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. առկա՞ են արդյոք ամբաստանյալ Հ.Ավագյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը մեղմացնելու և այն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու օբյեկտիվ հիմքեր:
Ըստ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների դրույթների` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հագամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, որոնք հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին, և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն`
<<Եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին>>:
Այսինքն` դատարանը կայացնելով մեղադրական դատավճիռ, ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակում է քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում թվարկված պատժատեսակներից /կալանք, ազատազրկում կամ կարգապահական գումարտակում պահելը/ որևէ մեկը` սահմանելով դրա չափը, այնուհետև համոզված լինելով, որ դատապարտյալի ուղղվելը հանրավոր է առանց նշանակված պատիժը փաստացի կրելու որոշում է դատապարտյալի վրա որոշակի պարտականություններ դնելով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները և չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների տեսակների, հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, այնպես էլ անձանց շրջանակի հետ կապված հատուկ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, կատարելով իրավունքի զարգացմանը նպաստելու և օրենքի միատեսակ կիրառումն ապահովելու իր սահմանադրական գործառույթը, նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելու ընթացքում դատարանի կողմից հաշվի առնվող հանգամանքներին անդրադարձել է թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ՀՅՔՐԴ3/0109/01/08, ԵՔՐԴ/0571/01/08, ԱՎԴ/0100/01/08, ԱՐԴ/0117/01/08, ԱՐԱԴ/0050/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԼԴ2/0019/01/09, ՍԴ/0226/01/09, ԵԱՔԴ/0120/01/09, ԵԷԴ/0138/01/09, ՍԴ/0085/01/10, ԵԿԴ/0126/01/10, ԵԱՆԴ/0091/01/09, ԵԷԴ/0201/01/11, ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում:
Վերոնշյալ որոշումներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորված կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն` պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու։ Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթների բովանդակային վերլուծության և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումների համատեքստում ուսումնասիրելով սույն քրեական գործի նյութերը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը կայացրել է օրինական և հիմնավորված դատական ակտ` նկատի ունենալով հետևյալը.
Ամբաստանյալ Հ.Ավագյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու հարցը քննելիս, Առաջին ատյանի դատարանը, ըստ էության ստուգման ու գնահատման ենթարկելով կատարած արարքի բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը բնութագրող տվյալները` նախկինում դատապարտված չլինելը, բնակության և աշխատանքի վայրերում որպես դրական անձ և օրինակելի աշխատող բնութագրվելը, ուսումնառության և ՀՀ ոստիկանության համակարգում աշխատելու ընթացքում բազմիցս խրախուսվելը և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, այն, որ նա, ընդունելով մեղքը համաձայնվել է մեղադրանքի հետ, նրա խնամքին են գտնվում չաշխատող հայրն ու կինը, երրորդ խմբի հաշմանդամ մայրը և մինչև 14 տարեկան դուստրը և որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք, նրա կողմից մասնագիտական երդումը խախտելը, իրավացիորեն հանգել է ճիշտ հետևության այն մասին, որ ամբաստանյալ Հ.Ավագյանի նկատմամբ կիրառելի չէ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը և նրա ուղղումը հնարավոր է միայն հասարակությունից մեկուսացնելով:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը` քննության առնելով ամբաստանյալ Հ.Ավագյանի վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանություններն իր նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ, և հաշվի առնելով վերջինիս մեղսագրված հանցանքի բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամաքները և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքի առկայությունը, հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Հ.Ավագյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով, սույն գործով հնարավոր չէ հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում ամրագրված պատժի նպատակներին, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական գործի քննության նախորդ փուլում Առաջին ատյանի դատարանի կողմից Հ.Ավագյանի նկատմամբ ինչպես պատիժ նշանակելիս, այնպես էլ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ այն պայմանականորեն չկիրառելու հարցը քննելիս, թույլ չի տվել նյութական իրավունքի նորմերի այնպիսի խախտումներ, որոնք հանգեցրել են դատական սխալի, հետևաբար ամբաստանյալի վերաքննիչ բողոքի փաստարկները չեն կարող բավարար հիմք հանդիսանալ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016 թվականի մարտի 03-ի դատավճիռն` ամբաստանյալ Հ.Ավագյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով փոփոխելու համար:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ, 402-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016 թվականի մարտի 03-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Հայկ Գաբրիելի Ավագյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 332-րդ հոդվածի 3-րդ մասով թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ Հ.Ավագյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:



ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Տ. ՍԱՀԱԿՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ա. ԱԶԱՐՅԱՆ

Մ. ՊԱՊՈՅԱՆ