Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը,


նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,

մասնակցությամբ`
մեղադրող,
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների դատախազության
դատախազ Տ. Պողոսյանի,

տուժող Գ. Հակոբյանի,


2015թ. նոյեմբերի 20-ին Երևանում,


դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի

Վլադիմիր Գառնիկի Իսպիրյանի`
ծնված 1952թ. հոկտեմբերի 31-ին Ադրբեջանի Հանրապետության Բաքու քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, միջնակարգ մասնագիտական կրթությամբ, ամուսնալուծված, չի աշխատել, դատվածություն չունի, հաշվառված է և բնակվել է Երևանի Արշակունյաց պողոտայի թիվ 16 շենքի թիվ 31 բնակարանում, կալանքի տակ է 2015թ.-ի հոկտեմբերի 14-ից, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով։


Գործի դատավարական նախապատմությունը

Թիվ 13826815 քրեական գործը ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում հարուցվել է 2015թ. հոկտեմբերի 14-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով, Գեղամ Նորիկի Հակոբյանի հաղորդման հիման վրա նախապատրաստված նյութերով։
Ամբաստանյալ Վլադիմիր Գառնիկի Իսպիրյանին նախաքննության մարմնի կողմից մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով հետևյալ արարքի համար, որ նա. «2015թ. հոկտեմբերի 14-ին, ժամը 14։45-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Արշակունյաց 16ա շենքի բակում ուրիշի գույքն ավազակությամբ հափշտակելու դիտավորությամբ հարձակում է գործել Գեղամ Նորիկի Հակոբյանի վրա և վերջինիս առողջության համար վտանգավոր բռնություն գործադրելու՝ իր ձեռքում եղած, որպես զենք օգտագործվող ծալովի դանակով հարվածելու սպառնալիքով, գումար է պահանջել, սակայն Գ. Հակոբյանին հաջողվել է դիմել փախուստի։
Այսպես.
Վ. Իսպիրյանը, 2015թ. հոկտեմբերի 14-ին, ժամը 14։45-ի սահմաններում, մոտեցել է Գեղամ Նորիկի Հակոբյանին պատկանող, Երևան քաղաքի Արշակունյաց 16ա շենքի բակում կայանված «Տոյոտա պրադո» մակնիշի 31 SS 555 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենային և իր հանցավոր մտադրությունն իրագործելու նպատակով թակել է մեքենայի դիմացի դռան ապակին, այնուհետև՝ դուռը բացվելուց հետո, իր մոտ առկա, որպես զենք օգտագործվող ծալովի դանակով առողջության համար վտանգավոր բռնություն գործադրելու սպառնալիքով Գ. Հակոբյանից պահանջել է գումար, սակայն վերջինս, օգտվելով այն հանգամանքից, որ Վ. Իսպիրյանը մի պահ քիչ հեռացել է մեքենայից, փակել է մեքենայի դուռը և դիմել փախուստի։
Այսինքն` Վլադիմիր Գառնիկի Իսպիրյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-ին մասի 4-րդ կետով։»։
2015թ. նոյեմբերի 3-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2015թ. նոյեմբերի 4-ին ստացվել, 2015թ. նոյեմբերի 5-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2015թ. նոյեմբերի 10-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2015թ. նոյեմբերի 20-ին նշանակելու մասին։


Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները,

Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
2015թ. հոկտեմբերի 14-ին, ժամը 14։45-ի սահմաններում, ամբաստանյալ Վլադիմիր Գառնիկի Իսպիրյանն ալկոհոլ գործածած վիճակում մոտեցել է Երևան քաղաքի Արշակունյաց 16ա շենքի բակում կայանված, «Տոյոտա պրադո» մակնիշի 31 SS 555 պետհամարանիշի ավտոմեքենային, որի վարորդի նստատեղին նստած է եղել տուժող Գեղամ Նորիկի Հակոբյանը։ Ամբաստանյալ Վ. Իսպիրյանը թակել է ավտոմեքենայի վարորդի դուռը։ Տուժող Գ. Հակոբյանը բացել է դուռը։ Ամբաստանյալ Վ. Իսպիրյանը որպես զենք օգտագործվող դանակի գործադրմամբ, Գ. Հակոբյանի կյանքի համար վտանգավոր բռնություն գործադրելու սպառնալիքով հարձակում է գործել նրա վրա և դանակով սպառնալով Գ. Հակոբյանին` գումար է պահանջել։ Գ. Հակոբյանը փորձել է նրան համոզել դանակը հեռացնել իրենից և ասել է, որ այդ դեպքում իր մոտ եղած ողջ գումարը կտա նրան։ Դա լսելով` Վ. Իսպիրյանն իր ձեռքում պահած դանակը հեռացրել է նրա մարմնից և հետ է գնացել դռան մոտից, որից օգտվելով` տուժողն անմիջապես փակել է ավտոմեքենայի դուռը և վարելով ավտոմեքենան` հեռացել։
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալ Վ. Իսպիրյանը դատվածություն չունի, իրեն վերագրվող արարքը կատարել է ալկոհոլ գործածած վիճակում։



Ապացույցների հետազոտում և գնահատում

Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Տուժող Գեղամ Նորիկի Հակոբյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2015թ. հոկտեմբերի 14-ին, ժամը 14։45-ի սահմաններում դուրս է եկել Երևանի Արշակունյաց պողոտայի թիվ 16ա շենքի թիվ 3 հասցեում գործող, իրեն պատկանող փաստաբանական գրասենյակից և պատրաստվել է գնալ «Նուբարաշեն» ՔԿՀ` քննչական գործողության մասնակցելու համար։ Իրեն պատկանող «Տոյոտա պրադո» մակնիշի 31 SS 555 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան կայանված է եղել նույն շենքի բակում` 1-ին շքամուտքի մոտ, առաջամասն ուղղված դեպի փողոց գնացող անցուղին։ Երբ նստել է ավտոմեքենան, դեռ շարժիչը գործի չգցած` սև վերնաշապիկով մի տարեց տղամարդ իր կողմի դռանը հարվածներ է հասցրել։ Զարմացած բացել է դուռը և հարցրել, թե ինչ է պատահել։ Այդ տղամարդը կոպիտ տոնով պահանջել է իջնել ավտոմեքենայից` խոսելու համար։ Նրա հանդուգն պահվածքը զարմացրել է իրեն և դարձյալ նրան հարցրել է, թե ինչ է պատահել։ Այդ ընթացքում նա կանգնած է եղել դռան բացված մասում։ Դուռը հնարավոր չի եղել փակել, քանի որ նա իրեն շատ մոտ է կանգնած եղել։ Երբ հասկացել է, որ նա ագրեսիվ է տրամադրված` հարցրել է, թե ինչ է նրա ուզածը։ Այդ պահին անբաստանյալը բացել է աջ ձեռքում եղած ծալովի դանակը, այն պահել է իր ձախ կողքին և ասել. «փողերդ տու՛ր»։ Ինքն ամիջապես բարձր գոռացել է` ասելով. «հեռու գնա՛, ո՞վ ես դու»։ Իր գոռոցից այդ տղամարդն ավելի ագրեսիվ է դարձել և ասել. «ձենդ կտրի՛, փողերդ հանի՛, կկոխեմ կեթաս» և դանակն ավելի մոտեցնելով իր ձախ կողքին` ծայրը հպել է իր մարմնին։ Հասկանալով, որ իրավիճակը շատ լուրջ է և եթե նրա պահանջը չկատարի` այդ անձը պատրաստ է դանակով հարվածել իրեն, փորձել է ավելի մեղմ տոնով նրան համոզել, որ դանակը հեռացնի` խոստանալով, որ այդ դեպքում իր մոտ եղած ողջ գումարը կտա։ Նա ասել է` «դե հանի՛» և հետ գնացով դռան մոտից` կողքերը նայելով փորձել է ծալել դանակը։ Օգտվելով նրա հեռանալու հանգամանքից` անմիջապես փակել է ավտոմեքենայի դուռը, կողպել այն և իր բջջային հեռախոսով նկարել է այդ անձին` դանակը ծալելու և գրպանը դնելու դիրքերում։ Այնուհետև գործի է գցել շարժիչը, որի ժամանակ ամբաստանյալը սկսել է ձեռքով հարվածել ավտոմեքենայի դռանը` պահանջելով չհեռանալ, իսկ ինքը վարել է դեպի փողոցի կողմը։ Այնուհետև գնացել է «Նուբարաշեն» ՔԿՀ և մասնակցել քննչական գործողությանը, քանի որ այն շատ շտապ է եղել և քննիչի հետ նախնական պայմանավորվածություն է ունեցել։ Դրանից հետո վերադարձել է գրասենյակ և փորձել է պարզել այդ տղամարդու ինքնությունը։ Մոտենալով «Հայփոստ»-ի աշխատակից տիկին Կարինեին և ցույց տալով իր հեռախոսում առկա նկարները` հարցրել է, թե արդյոք ճանաչում է այդ տղամարդուն։ Նա պատասխանել է, որ վերջինս բնակվում է Երևանի Արշակունյաց պողոտայի թիվ 16 շենքի առաջին հարկում, անունը Վովա է։ Կարինեն հարցրել է, թե ինչ է պատահել։ Նրան հակիրճ պատմել է կատարվածի մասին։ Այնուհետև եկել է ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին և դեպքի մասին հաղորդում տվել։ Ցուցմունքին կից ներկայացրել է իր հեռախոսով կատարված հիշյալ երկու լուսանկարները։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 8-9/
Տուժող Գեղամ Հակոբյանն իր վերոհիշյալ ցուցմունքը պնդել է նաև Վլադիմիր Իսպիրյանի հետ առերես հարցաքննության ժամանակ։
/գ.թ. 40-41/
Վկա Կարինե Ժիրիկի Սարինգուլյանի նախաքննական ցուցմունքներով այն մասին, որ շուրջ 25 տարի աշխատում է Երևանի Արշակունյաց պողոտայի թիվ 16 շենքում գործող փոստային բաժանմունքում։ 2015թ. հոկտեմբերի 14-ին գտնվել է աշխատավայրում և այդ օրվա երկրորդ կեսին, ստույգ ժամը չի հիշում, իրեն է մոտեցել հաճախորդներից Գեղամ Հակոբյանը և ցույց տվել բջջային հեռախոսում առկա լուսանկարը` հարցնելով, թե արդյոք ճանաչում է այդ լուսանկարում պատկերված անձին։ Դիտելով այդ լուսանկարը` հայտնել է, որ այդ անձը բնակվում է Երևանի Արշակունյաց պողոտայի թիվ 16 շենքի 1-ին հարկում, անունը Վովա է։ Այնուհետև հետաքրքրվել է, թե ինչ է պատահել։ Գ. Հակոբյանը պատմել է, որ այդ լուսանկարում պատկերված անձն իր վրա դանակ է պահել և գումար է պահանջել։ Այդ միջադեպի մնացած մանրամասները Գ. Հակոբյանն իրեն չի հայտնել։ Միջադեպին ականատես չի եղել, քանի որ գտնվել է աշխատավայրում և զբաղված է եղել իր աշխատանքով։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 83-84/
Անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին 2013թ. փետրվարի 28-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` տուժող Գ. Հակոբյանն իրեն ճանաչման ներկայացված անձանց մեջ ճանաչել է Վ. Իսպիրյանին և հայտարարել, որ վերջինս 2015թ. հոկտեմբերի 14-ին, ժամը 14։45-ի սահմաններում, Երևանի Արշակունյաց պողոտայի թիվ 16ա շենքի բակում ավազակային հարձակում է կատարել իր վրա։
Տուժող Գ. Հակոբյանը հայտարարել է նաև, որ վերջինիս ճանաչել է դեմքի կառուցվածքից, ճակատային հատվածի ճաղատությունից, հասակից և ընդհանուր դիմագծերից։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 39/
Տուժող Գ. Հակոբյանի մասնակցությամբ քննչական փորձարարություն կատարելու մասին 2015թ. հոտեմբերի 19-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` տուժող Գ. Հակոբյանը մատնացույց է արել Երևանի Արշակունյաց պողոտայի թիվ 16ա շենքի բակի այն հատվածը, որտեղ կայանված է եղել իր ավտոմեքենան և հայտարարել է, որ Վ. Իսպիրյանը 2015թ. հոկտեմբերի 14-ին, ժամը 14։45-ի սահմաններում ավազակային հարձակում է կատարել իր վրա։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 69-71/
Խուզարկություն /առգրավում/ կատարելու մասին 2015թ. հոկտեմբերի 19-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն Վ. Իսպիրյանի բնակարանից` Երևանի Արշակունյաց պողատայի թիվ 16 շենքի թիվ 31 բնակարանի հյուրասենյակում գտնվող սեղանի վրայից հայտնաբերվել է սև և կարմիր գույնի բռնակով ծալովի դանակ։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 77/
Առարկաներ ճանաչման ներկայացնելու մասին 2015թ. հոկտեմբերի 20-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` ճանաչման ներկայացված առարկաների մեջ Գ. Հակոբյանը ճանաչել է Վ. Իսպիրյանի բնակարանից հայտնաբերված ծալովի դանակը և հայտարարել, որ այդ դանակով է Վ. Իսպիրյանը 2015թ. հոկտեմբերի 14-ին, ժամը 14։45-ի սահմաններում Երևանի Արշակունյաց պողոտայի թիվ 16 շենքի բակում իր վրա ավազակային հարձակում կատարել։
Տուժող Գ. Հակոբյանը հայտարարել է նաև, որ դանակը ճանաչել է կոթի գույնից, գլխիկի և շեղբի ձևերից, երկարությունից և գույնից։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 78-79/
Տուժող Գ. Հակոբյանի կողմից 2015թ. հոկտեմբերի 15-ին ներկայացված, որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված լուսանկարներով, որոնցում պատկերված է Վ. Իսպիրյանը` դանակը ձեռքին և այն գրպանը դնելիս։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 93/
Ամբաստանյալ Վ. Իսպիրյանի բնակարանից հայտնաբերված, նախաքննության մարմնի 2015թ. հոկտեմբերի 28-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված և դատարանում հետազոտված դանակով։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 91/
Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Վլադիմիր Գառնիկի Իսպիրյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել։
Դեպքի հաջորդ օրը հարցաքննվելով որպես կասկածյալ` նա հայտարարել է, որ իրեն մեղավոր չի ճանաչում, ավազակային հարձակում չի կատարել, օգտվելով իր իրավունքներից` հրաժարվում է ցուցմունք տալուց։ /գ.թ. 36/
2015թ. հոկտեմբերի 15-ին տուժողի հետ առերես հարցաքննվելիս և որպես կասկածյալ լրացուցիչ հարցաքննվելիս` Վ. Իսպիրյանը նույնաբովանդակ ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ դեպքի հետ կապված ոչինչ չի հիշում, այդ մասին ոչինչ ասել չի կարող, հնարավոր է, որ ավազակային հարձակում է կատարել, սակայն չի հիշում, քանի որ այդ օրը շատ խմած է եղել։ /գ.թ. 40-41, 44/
Որպես մեղադրյալ հարցաքննվելիս Վ. Իսպիրյանը հայտնել է, որ հնարավոր է` ավազակային հարձակում է կատարել, սակայն չի հիշում և օգտվելով իր իրավունքներից` հրաժարվում է ցուցմունք տալուց։ /գ.թ. 52/
Դատարանում որպես ամբաստանյալ հարցաքննվելիս` Վ. Իսպիրյանը հերքել է իրեն վերագրվող արարքը կատարելը և հայտնել, որ դեպքի օրը նախաճաշել է, որի ընթացքում օղի է խմել։ Այնուհետև խնձոր մաքրելիս է եղել և լսել է տան դռան թակոցի ձայնը։ Բացել է դուռը և տեսել, որ երկու անծանոթ կանայք մեղր են վաճառում։ Նրանք առաջարկել են մեղր գնել։ Իր մոտ եղած գումարը չի բավարարել` 1.000 ՀՀ դրամ պակաս է եղել, ուստի իջել է բակ` հարևաններից գումար խնդրելու համար։ Նկատելով այդտեղ կայանված սև ավտոմեքենան` մտածել է, որ դա երկրորդ հարկի հարևանի վարորդ Կարենի ավտոմեքենան է։ Մոտեցել է ավտոմեքենային, դուռը բացել և ասել է` «Կարեն մի հատ հազար ֆռա»։ Այդ ժամանակ դանակը ծալած վիճակում գտնվել է իր գրպանում։ Ավտոմեքենայում գտնվող անձն իրեն հրել է, որի հետևանքով վայր է ընկել։ Այդ պատճառով դանակը գրպանից գետնին է ընկել։ Այդ անձը զարմացած ասել է, թե` «Դանակ էլ կա քո մո՞տ»։ Բացի այդ սպառնացել է` ասելով, թե` «դու գիտես ես ով եմ»։ Ենթադրել է, որ այդ անձը ավտոմեքենայից ատրճանակ է վերցնում։
Ինքն ավազակային հարձակում չի կատարել։ Նախաքննության ժամանակ գրել է, թե չի հիշում, քանի որ որոշ ժամանակ առաջ Երևանի Մաշտոցի պողոտայում ավտովթարի է ենթարկվել և հիշողության հետ կապված խնդիրներ ունի։ Այդ վթարի դեպքի վերաբերյալ որևէ ապացույց ներկայացնել չի կարող, քանի որ իրեն ավտովթարի ենթարկող երիտասարդից ոչինչ չի պահանջել և այդ պատճառով դեպքը չի արձանագրվել։
Ինքը պահակ է աշխատում և խոշոր գումարներ է պահպանում։ Բացի այդ ոստիկանության աշխատակիցների զգալի մասը ճանաչում և հարգում են իրեն որպես վստահելի մարդու։
/դատական նիստի արձանագրություն/


Դատարանի իրավական վերլուծությունները.

Վերլուծելով ամբաստանյալ Վլադիմիր Գառնիկի Իսպիրյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները, համադրելով դրանք քրեական գործի դատական քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցների հետ, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, իրենց համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Վլադիմիր Գառնիկի Իսպիրյանի ցուցմունքները` ավազակություն չկատարելու մասին, իրականությանը չեն համապատասխանում, արժանահավատ չեն, քրեական պատասխանատվությունից և պատժից խուսափելու նպատակ են հետապնդում և հերքվում են վերոհիշյալ ապացույցներով։
Այդ վերլուծության արդյունքում դատարանը գտնում է նաև, որ ամբաստանյալ Վլադիմիր Գառնիկի Իսպիրյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, որպես զենք օգտագործվող այլ առարկայի գործադրմամբ ավազակություն կատարելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կե¬տով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ամբաստանյալ Վլադիմիր Իսպիրյանի կողմից կատարված` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված հանցագործության համար պատիժ նշանակելու հարցը քննելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։ (…)»։
Ամբաստանյալ Վ. Իսպիրյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Վ. Իսպիրյանի անձը, կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը` ամբաստանյալի կատարած արարքը ծանր հանցագործությունների շարքին դասվելը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը։
Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում հանցանքն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելը, իսկ նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք դատարանը չի արձանագրում։
Վերոգրյալը հաշվի առնելով` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Վլադիմիր Գառնիկի Իսպիրյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով` առանց գույքի բռնագրավման։
Դատարանը գտնում է նաև, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Վլադիմիր Իսպիրյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել, գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում չի կայացվել։
Քննելով իրեղեն ապացույցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, նախաքննության մարմնի 2015թ. հոկտեմբերի 28-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված դանակը պետք է ոչնչացնել։
Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Վլադիմիր Իսպիրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանավորումն ընտրված է ճիշտ և այն վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ ամբաստանյալի` ազատության մեջ գտնվելու դեպքում, պատիժը կրելուց խուսափելու հավանականությունը բարձրանում է` ազատազրկման ձևով պատժի դատապարտվելու պատճառաբանությամբ։
Դատական ծախսերի վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 367-րդ և 369-373-րդ հոդվածներով` դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ամբաստանյալ Վլադիմիր Գառնիկի Իսպիրյանին մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել ազատազրկման 6 /վեց/ տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման։ Պատիժը պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, պատժի սկիզբը հաշվելով 2015թ. հոկտեմբերի 14-ից։
Խափանման միջոց կալանավորումը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Նախաքննության մարմնի 2015թ. հոկտեմբերի 28-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված դանակը ոչնչացնել։
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։


ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ