Գործ հ.
ԵԿԴ/0250/01/15



Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն
Վ Ե Ր Ա Ք Ն Ն Ի Չ Ք Ր Ե Ա Կ Ա Ն Դ Ա Տ Ա Ր Ա Ն

Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների ընդհանուր
իրավասության դատարանի դատավճիռ,
գործ թիվ ԵԿԴ/0250/01/15
դատավոր` Գ.Պողոսյան

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
/այսուհետ նաև`Վերաքննիչ դատարան/ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

նախագահությամբ` դատավոր Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
մասնակցությամբ` դատավորներ Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆԻ
Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ

քարտուղարությամբ` Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆԻ

մասնակցությամբ`
պաշտպան Վ.ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆԻ

մեղադրող Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆԻ

ամբաստանյալ Մ.ԲԱԼՅԱՆԻ

2016 թվականի մարտի 21-ին, Երևան քաղաքում,

դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով ամբաստանյալ Միսակ Բալյանի շահերի պաշտպան Վահե Մնացականյանի վերաքննիչ բողոքը` բերված Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի /այսուհետ նաև` Դատարան/ 2015 թվականի դեկտեմբերի 21-ի դատավճռի դեմ, քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Միսակ Սուրենի Բալյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնում, 10.01.2013 թվականին` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունների հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 13102113 քրեական գործը:
10.01.2013 թվականի համապատասխան որոշումներով Կարեն Էլլարյանը, Անդրանիկ Սարգսյանը, Ռուդիկ Գևորգյանը թիվ 13102113 քրեական գործով ճանաչվել են որպես տուժող:
12.01.2013, 14.01.2013 և 15.01.2013 թթ համապատասխան որոշումներով Կարեն Էլլարյանը, Անդրանիկ Սարգսյանը, Ռուդիկ Գևորգյանը թիվ 13102113 քրեական գործով ճանաչվել են որպես քաղաքացիական հայցվոր:
12.03.2013 թվականին Միսակ Բալյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ Միսակ Բալյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 12.03.2013 թվականի որոշմամբ, հետախուզման մեջ գտնվող Միսակ Բալյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը` 2 /երկու/ ամիս ժամկետով:
06.04.2013 թվականի որոշմամբ թիվ 13102113 քրեական գործով վարույթը կասեցվել է` մինչև Միսակ Բալյանի հայտնաբերվելը:
08.05.2013 թվականի որոշմամբ թիվ 13102113 քրեական գործով կասեցված վարույթը վերսկսվել է:
13.05.2013 թվականի որոշմամբ արգելանք է դրվել Միսակ Բալյանի անվամբ սեփականության իրավունքով գրանցված անշարժ և շարժական գույքի վրա:
31.05.2013 թվականի որոշմամբ թիվ 13102113 քրեական գործով վարույթը կրկին կասեցվել է:
09.09.2015 թվականին Միսակ Բալյանը հայտնաբերվել և ներկայացվել է քննության:
10.09.2013 թվականին որոշմամբ թիվ 13102113 քրեական գործով կասեցված վարույթը վերսկսվել է:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 11.09.2015 թվականի որոշմամբ Միսակ Բալյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը վերահաստատվել է` կալանավորման սկիզբը հաշվելով 09.09.2015 թվականից:
09.10.2015 թվականի որոշմամբ Միսակ Բալյանի նկատմամբ Ռուդիկ Գևորգյանից խաբեությամբ` 85.000 ՀՀ դրամ և Անդրանիկ Սարգսյանից խաբեությամբ, ընդհանուրը` 175.000 ՀՀ դրամ հափշտակելու դրվագներով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է` տուժողների հետ հաշտվելու հիմքով:
09.10.2015 թվականի որոշմամբ Միսակ Բալյանին նախկինում առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով` մեղադրանքի ծավալի մեջ ընդգրկելով միայն Կարեն Էլլարյանի` խոշոր չափի, ընդհանուր 2.720.000 ՀՀ դրամը խաբեությամբ հափշտակելու դրվագը:
24.10.2015 թվականին թիվ 13102113 քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան:
Դատարանի 2015 թվականի դեկտեմբերի 21-ի դատավճռով ամբաստանյալ Միսակ Սուրենի Բալյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և դատապարտվել ազատազրկման` 2/երկու/ տարի ժամկետով, որպիսի պատիժը նա պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում։
Պատժի կրման սկիզբը հաշվվել է 2015 թվականի սեպտեմբերի 9-ից։
Ամբաստանյալ Միսակ Բալյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ կալանավորումը, թողնվել է անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Գործի քննությունն իրականացվել է դատական քննության արագացված կարգով:
Դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Միսակ Բալյանի շահերի պաշտպան Վահե Մնացականյանը բերել է վերաքննիչ բողոք, որով խնդրել է այն մասնակիորեն բեկանել և փոփոխել, ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը փոխարինել տուգանքով կամ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել, կամ գործն ուղարկել ստորադաս դատարան, նոր քննության` սահմանելով նոր քննության ծավալը:
Վերաքննիչ բողոքի առթիվ գրավոր պատասխան չի ստացվել:
29.01.2016 թվականին թիվ ԵԿԴ/0250/01/15 քրեական գործը մակագրվել է դատավոր Վ.Ռշտունուն:
Դատավոր Վ.Ռշտունու զեկուցագրի հիման վրա` թիվ ԵԿԴ/0250/01/15 քրեական գործը 05.02.2016 թվականին վերամակագրվել է դատավոր Ա.Խաչատրյանին:
Վերաքննիչ դատարանի 2016 թվականի փետրվարի 08-ի որոշմամբ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և գործը նշանակվել է քննության` ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով:

2.Գործի փաստական հանգամանքները.
Ամբաստանյալ Միսակ Բալյանին` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, խարդախությամբ ուրիշի գույքը հափշտակելու դիտավորությամբ, չարաշահելով Կարեն Վարդգեսի Էլլարյանի վստահությունը, նրա քրոջը՝ Գոհար Վարդգեսի Էլլարյանին ԵՊՀ քաղաքագիտության ֆակուլտետ ընդունելու հարցը կարգավորելու պատրվակով 2012 թվականի ամռան ամիսներին վերջինիցս պահանջել և Երևան քաղաքի Ա.Մանուկյան փողոցում, ապա Հանրապետության հրապարակում մաս-մաս ստացել է 520.000 և 2.200.000 ՀՀ դրամ կանխիկ գումարներ, սակայն ի սկզբանե մտադիր չլինելով մատուցել իր իսկ կողմից նախապես խոստացված ծառայությունը` խաբեությամբ տիրացել է այդ գումարին՝ Կ. Էլլարյանին պատճառելով ընդհանուր խոշոր չափի՝ 2.720.000 ՀՀ դրամի գույքային վնաս։

3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոնշյալ հիմնավորումներով:
Բողոքաբերը գտել է, որ Դատարանի վիճարկվող դատավճիռն ակնհայտ խիստ է, այն չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին։
Ըստ բողոքաբերի, Դատարանը չի առաջնորդվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածներում սահմանված արդարության, պատասխանատվության անհատականացման ու պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, այլ պարզապես բավարարվել է այդ հոդվածների պարզ շարադրմամբ` խախտելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ և 70-րդ և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածների պահանջները, ինչպես նաև չեն պահպանվել թիվ ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ՎԲ-124/07, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11 և այլ որոշումներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի վերաբերյալ ձևավորված կայուն նախադեպային իրավունքը։
Վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի, նույն օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համապատասխան դրույթները, փաստել է, որ հիշյալ հոդվածները Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում։
Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար` պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։
Ըստ բողոքաբերի, Դատարանը վերլուծության չի ենթարկել գործով ձեռք բերված մի շարք հանգամանքներ, մասնավորապես` Միսակ Բալյանի անձը դրականորեն բնութագրվելը, նրա խնամքին մեկ անձի առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, տուժողի հետ հաշտված լինելը, պատճառված վնասը լրիվ ծավալով հատուցված լինելը, ինչպես նաև այդ հանգամանքների գնահատման ժամանակ չի առաջնորդվել պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։
Ամբաստանյալ Միսակ Բալյանի կողմից կատարած հանցանքի համար պատասխանատվություն նախատեսող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված է նաև պատժի առավել նվազ տեսակ տուգանք, ուստի Դատարանը հաշվի առնելով բոլոր հանգամանքները պետք է առաջնորդվեր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով արդարացի պատիժ նշանակելու սկզբունքով և Միսակ Բալյանի նկատմամբ կիրառել ավելի մեղմ պատիժ` տուգանք։
Բացի այդ, գտել է, որ նույնիսկ ազատազրկման ձևով պատիժը նշականակելուց, Դատարանն առնվազն պետք է այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառեր։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի քրեաիրավական դրույթը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԼԴ2/0019/01/09, ՍԴ/0226/01/09, ԳԴ1/0003/01/10, ՍԴ/0085/01/10, ԵԿԴ/0126/01/10, ԵԷԴ/0201/01/11, ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում։
Վերոնշյալ որոշումներում վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորված կայուն նախադեպայիև իրավունքի համաձայն պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժը կրելու։ Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները և այլն։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի, առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
Ամբաստանյալ Միսակ Բալյանը մեղադրվում է սեփականության դեմ ուղղված հանցագործություն կատարելու (միջին ծանրության հանցագործություն) համար, այնինչ, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի մի շարք որոշումներով (օրինակ թիվ ԵԱԴԴ/0011/01/14 որոշում) և ձևավորված պրակտիկայով նույնիսկ կյանքի դեմ ուղղված ծանր հանցագործություններ կատարելու դեպքում, երբ նույնպես չկային ծանրացնող հանգամանքներ, պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը համարվել է իրավաչափ։
Հաշվի առնելով այն, որ Միսակ Բալյանի անձը բնութագրվում է դրական, բացակայում են պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքները, առկա են մի շարք այլ` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, այդ թվում այն, որ ամբաստանյալն ընդունել է իր մեղքը, տուժողի հետ եկել են հաշտության և տուժողը այլևս գույքային պահանջ չունի, ընդունել է իրեն մեղսագրվող արարքը և անկեղծորեն զղջացել իր կատարած հանցանքի համար, ինչպես նաև չի խուսափել քննությունից ու դատից, գտել է, որ թվարկված հանգամանքներն էականորեն նվազեցնում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու իրենց համակցությամբ հնարավորություն են տալիս հանգելու հետևության, որ Միսակ Բալյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի 2-րդ մասի, 358-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համապատասխան դրույթների վկայակոչմամբ, բողոքաբերը փաստել է, որ Դատարանը բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ չի գնահատել արդարացի պատիժը նշանակելու համար գործում առկա անհրաժեշտ ապացույցները։ Դատարանը, շարադրելով վերը նշված հանգամանքները այնուամենայնիվ չի կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը` առանց որևէ պատճառաբանություն հիմքում դնելու։
Մեջբերելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասի համապատասխան դրույթները, նշել է, որ Դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ և 70-րդ հոդվածները, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ և 358-րդ հոդվածը, ինչպես նաև դատարանի վճռում արտացոլված ապացույցները չեն համապատասխանում դատարանի հետևություններին, նշանակված պատիժը չի համապատասխանում հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին։
Վերոգրյալի հիման վրա, բողոքաբերը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է Դատարանի վիճարկվող դատավճիռը մասնակի՝ ամբաստանյալ Միսակ Բալյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով բեկանել և փոփոխել, ազատազրկման ձևով ընտրված պատիժը փոխարինել տուգանքով կամ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել, կամ դատավճիռը մասնակի` պատժի մասով բեկանել և գործն ուղարկել ստորադաս դատարան, նոր քննության` սահմանելով նոր քննության ծավալը։

4.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջների` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Ըստ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջների` վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը ներկայացվում են բացառապես վերաքննիչ բողոքում, և դրանք չեն կարող փոփոխվել և լրացվել գործի դատական քննության ընթացքում:
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 386-րդ հոդվածի պահանջների` վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վերաքննիչ դատարանն ստուգում է գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման և քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեական դատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով գործի նյութերը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանությունները սույն քրեական գործի շրջանակներում չեն կարող բավարար հիմք հանդիսանալ վիճարկվող դատական ակտը բեկանելու կամ փոփոխելու համար, ուստի այն պետք է մերժել` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Սույն գործով կայացված դատական ակտի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ Դատարանն ամբաստանյալ Միսակ Բալյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս, հաշվի է առել ինչպես նրա կատարած հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ արագացված կարգով անցկացված դատական քննության ընթացքում ուսումնասիրված` նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները։
Որպես ամբաստանյալ Միսակ Բալյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, Դատարանը հաշվի է առել, որ նա համաձայնվել է մեղադրանքի հետ և զղջացել կատարած հանցանքի համար, առաջին անգամ է դատապարտվում, խնամքին ունի մինչև 14 տարեկան երեխա և հարթել է տուժողին պատճառած վնասը։
Որպես ամբաստանյալ Միսակ Բալյանի անձը բնութագրող տվյալ, Դատարանը հաշվի է առել, որ նա բնութագրվում է դրական։
Ամբաստանյալ Միսակ Բալյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ Դատարանը չի արձանագրել:
Դատարանը, հաշվի առնելով ամբաստանյալի անձը, ելնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված արդարության, պատասխանատվության անհատականացման ու պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից, նկատի ունենալով, որ նրա կատարած հանցանքի համար պատասխանատվություն նախատեսող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված է նաև պատժի նվազ խիստ տեսակ՝ տուգանք, հանգել է հետևության, որ նրա կատարած հանցագործության համար նախատեսված պատժի նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները, և կատարած հանցագործության համար նրա նկատմամբ պետք է նշանակվի ազատազրկման ձևով պատիժ, որը նա պետք է կրի, քանի որ նրա ուղղվելը հնարավոր չէ առանց նրան հասարակությունից մեկուսացնելու և պատիժը կրելու, ինչն անհրաժեշտ ու բավարար է նաև սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և նրա կողմից նոր հանցագործությունների կատարումը կանխելու համար։
Տուժողը հայտնել է, որ հաշտվել է ամբաստանյալի հետ և նրանից որևէ գույքային պահանջ չունի։
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ ամբաստանյալը սույն քրեական գործով 2013 թվականի մարտի 12-ից մինչև 2015 թվականի սեպտեմբերի 09-ը գտնվել է հետախուզման մեջ, գտել է, որ «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ ԱԺ 2013 թվականի հոկտեմբերի 3-ի որոշումը նրա նկատմամբ կիրառելի չէ՝ նշված որոշման 9-րդ կետի 4-րդ ենթակետի համաձայն։
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն գործի շրջանակներում Դատարանի կողմից կայացվել է գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, և այն բեկանելու կամ փոփոխելու հիմքեր չկան:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Դատարանն ամբաստանյալ Միսակ Բալյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված իր հայեցողության շրջանակներում ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, բավարար չափով հաշվի առնելով ամբաստանյալի կողմից կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, վերջինիս անձը բնութագրող տվյալները, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայի շրջանակներում ամբաստանյալ Միսակ Բալյանի նկատմամբ նշանակել է համաչափ և արդարացի պատիժ, որը կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները, ուստի վիճարկվող դատական ակտը` ամբաստանյալ Միսակ Բալյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով` մեղմացման առումով բեկանելու կամ փոփոխելու հիմքեր չկան:
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Միսակ Բալյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառելիության հարցին և այդ առթիվ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանություններին, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել հետևյալը.
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջների` եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
Ըստ նույն հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները: Ընդ որում, պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը, ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ հատուկ սահմանափակում չի նախատեսել:
Հիշյալ հոդվածի վերլուծությունից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար անհրաժեշտ է դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատժատեսակն իրական կրելու: Ընդ որում, այդ համոզվածությունը պետք է հիմնված լինի գործի օբյեկտիվ տվյալների վրա, և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Վերաքննիչ դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի պահանջների համատեքստում անդրադառնալով ամբաստանյալ Միսակ Բալյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցին, հաշվի առնելով ամբաստանյալի կողմից կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, վերջինիս անձը բնութագրող տվյալները, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև ամբաստանյալի կողմից կատարված հանցագործության կատարման եղանակն ու ձևերը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանգում է այն հետևության, որ սույն քրեական գործի շրջանակներում վերջինիս նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը կիրառելի չէ, քանի որ Վերաքննիչ դատարանի մոտ չկա համոզվածություն առ այն, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը ռեալ կրելու, ուստի պաշտպանի վերաքննիչ բողոքն այդ առումով նույնպես պետք է մերժել:
Այս առումով անդրադառնալով վերաքննիչ բողոքում բերված փաստարկներին առ այն, որ առկա են ամբաստանյալ Միսակ Բալյանի մի շարք այլ` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, այդ թվում այն, որ (...) չի խուսափել քննությունից ու դատից, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ բողոքաբերի փաստարկներն այդ առումով անհիմն են և չեն բխում գործի փաստական հանգամանքներից ու տվյալներից:
Տվյալ դեպքում, քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ ամբաստանյալ Միսակ Բալյանը 12.03.2013 թվականին ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ Միսակ Բալյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում:
06.04.2013 թվականի որոշմամբ թիվ 13102113 քրեական գործով վարույթը կասեցվել է` մինչև Միսակ Բալյանի հայտնաբերվելը:
09.09.2015 թվականին Միսակ Բալյանը հայտնաբերվել և ներկայացվել է քննության, այսինքն` վերջինս գործի նախաքննության ընթացքում` շուրջ երկու տարի վեց ամիս գտնվել է հետախուզման մեջ:
Վերաքննիչ դատարանը միևնույն ժամանակ արձանագրում է, որ.
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի պահանջների` գործն ըստ էության լուծող դատական ակտերի վերաքննության արդյունքում վերաքննիչ դատարանը`
(…)
2) ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բավարարում է վերաքննիչ բողոքը` համապատասխանաբար ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելով դատական ակտը: Բեկանված մասով կայացվում է գործն ըստ էության լուծող դատական ակտ, կամ գործն ուղարկվում է համապատասխան ստորադաս դատարան` նոր քննության՝ սահմանելով նոր քննության ծավալը: Չբեկանված մասով դատական ակտը մտնում է օրինական ուժի մեջ.
(…):
Ըստ նույն օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջների` բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է`
(...)
3) առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում.
(...)
Ըստ նույն օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի 5-ին մասի պահանջների` եթե առաջին ատյանի դատարանը գործով թույլ է տվել քրեադատավարական օրենքի այլ էական խախտում, վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով գործի քննության արդյունքները, փոփոխում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը կամ բեկանում է այն և գործն ուղարկում առաջին ատյանի համապատասխան դատարան՝ այլ կազմով նոր քննության:
Վերոշարադրյալ իրավանորմերի վերլուծության հիման վրա, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ գործը քննելիս և լուծելիս Դատարանի կողմից քրեադատավարական իրավունքի այնպիսի էական խախտումներ, որոնք ազդել կամ կարող էին ազդել սույն գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա` թույլ չեն տրվել, հետևաբար գործը նոր քննության ուղարկելու հիմքեր չկան, առավել ևս, որ բողոքաբերը բերված վերաքննիչ բողոքում այդ առումով որևէ փաստարկ, հիմնավորում կամ պատճառաբանություն չի ներկայացրել:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն գործի շրջանակներում Դատարանի կողմից կայացվել է գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, այն օրինական է, հիմնավորված և պատճառաբանված, ուստի պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ:
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Միսակ Բալյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այն հիմնավոր է և պետք է թողնել անփոփոխ։
Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015 թվականի դեկտեմբերի 21-ի դատավճիռը, քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Միսակ Սուրենի Բալյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
Ամբաստանյալ Միսակ Բալյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` կալանավորումը, թողնել անփոփոխ` մինչև սույն որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ այն հրապարակելու պահից մեկամսյա ժամկետում։

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ


ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ


Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ