Գործ
ԵԿԴ/0248/01/15

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԿԵՆՏՐՈՆ ԵՎ ՆՈՐՔ-ՄԱՐԱՇ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ


,,27,, ապրիլի 2016թ. ք.Երևան

ՀՀ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը
/այսուհետև` դատարան/


Նախագահությամբ դատավոր Մ. Մակյանի

Քարտուղարությամբ Թ. Խաչատրյանի

Մասնակցությամբ՝

Մեղադրողներ Վ. Հարությունյանի

Հ. Փիլիպոսյանի

Տուժող Է. Խաչատրյանի

Պաշտպան Հ. Բաբայանի


դռնբաց դատական նիստերում, Երևան քաղաքում, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`

Հրաչյա Ժիրայրի Վարդանյանի` ծնված 12.01.1971թ.-ին,
ք.Երևանում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ
կրթությամբ, չի աշխատում, ամուսնացած, խնամքին մեկ անչափահաս
երեխա, դատվածություն չունեցող, հաշվառված` ք.Երևան, Սեբաստիա
16-րդ շենք 51-րդ բնակարանում, բնակվում է` ք.Երևան, Լեփսիուսի 33-
րդ շենքի 12-րդ բնակարանում, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի
182-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3.1 կետով, որպես խափանման միջոց է
ընտրված կալանավորումը, կալանքի տակ է 2015թ-ի սեպտեմբերի
07-ից։


1.Գործի դատավարական նախապատմությունը

Ըստ դատարան ստացված քրեական գործի նյութերի և մեղադրական եզրակացության ներածական մասի՝

«Երևան քաղաքի Լեփսիուսի փողոցի 33-րդ շենքի թիվ 12 բնակարանի բնակիչ՝ գործով մեղադրյալ Հրաչյա Ժիրայրի Վարդանյանը, 2015թ. օգոստոսի 31-ին, ժամը 13։30-ի սահմաններում, գործով տուժող Էմիլ Խաչատրյանի, գործով վկաներ` Արթուր Ստեփանյանի և Մամիկոն Ադամյանի միջև ավտոմեքենայի առուվաճառքի հետևանքով առաջացած գումարային խնդիրները կարգավորելու նպատակով գնացել է Երևան քաղաքի «Հավանա» ռեստորանային համալիր, որտեղ հանդիպել է Էմիլ Խաչատրյանին։ Վերջինս նրան հայտնել Է, որ գրավատան միջոցով Արթուր Ստեփանյանին է վաճառել իրեն պատկանող «Օպել վեկտրա» մակնիշի ավտոմեքենան։ Ամիսներ անց Արթուր Ստեփանյանը, չկարողանալով վճարել գումարները, նշված ավտոմեքենան վաճառել Է Մամիկոն Ադամյանին։ Մամիկոն Ադամյանը մեքենան վերանորոգելու համար ծախսել է 1000 ԱՄՆ դոլար։ Այնուհետև, Մամիկոն Ադամյանը չի կարողացել վճարել գրավատան տոկոսները, որի հետևանքով գրավատունը Արթուր Ստեփանյանից պահանջել է ետ վերադարձնել ավտոմեքենան։ Արթուր Ստեփանյանը Մամիկոն Ադամյանին խնդրել է, որպեսզի իրեն վերադարձնի ավտոմեքենան, իսկ վերջինս տեղեկացրել Է, որ ավտոմեքենայի վերանորոգման համար ծախսել Է 1.000 ԱՄՆ դոլար և պահանջել է վերադարձնել նշված գումարը։ Արթուր Ատեփանյանը համաձայնվել է վճարել նշված գումարը, իսկ Էմիլ Խաչատրյանը, որպես Արթուր Ստեփանյանին օգնություն, հայտնել է, որ 1.000 ԱՄՆ դոլարից 300 ԱՄՆ դոլարը կվճարի ինքը, սակայն Արթուր Ստեփանյանը չի կարողացել վճարել գումարները։ Լսելով Էմիլ Խաչատրյանին, Հրաչյա Վարդանյանը հայտնել է, որ այդ հարցը ամենևին էլ Արթուր Ստեփանյանի հարցը չի և որ Էմիլ Խաչատրյանը, բացի նշված 300 ԱՄՆ դոլարից, պետք է վճարի նաև մնացած 700 ԱՄՆ դոլարը։ Դրանից հետո, Հրաչյա Վարդանյանը Էմիլ Խաչատրյանից՝ նրա նկատմամբ բռնություն գործադրելու սպառնալիքով, պահանջնել է ևս 1.000 ԱՄՆ դոլար գումար, հնչեցնելով, որ` «եթե նշված գումարները չբերես, քեգ կգցեմ ոտքերիս տակ և խելոք կմնաս, չարություն չանես» արտահայտությունները, որոնք Էմիլ Խաչատրյանը ընկալել Է որպես իրական սպառնալիք՝ իր ու ընտանիքի անդամների նկատմամբ։ Վաախենալով, որ Հրաչյա Վարդանյանի պահանջը չկատարելու դեպքում վերջինս հնարավոր Է, որ վնասի իրեն և ընտանիքի անդամներին՝ համաձայնվել Է վճարել Հրաչյա Վարդանյանի կողմից պահանջված գումարները»։

Համաձայն նույն մեղադրական եզրակացության եզրափակիչ մասի`

«Հ.Վարդանյանը մեղադրվում է այն բանի համար, որ Էմիլ Սուրիկի Խաչատրյանից գումար հափշտակելու դիտավորությամբ, 2015թ. օգոստոսի 31-ին ժամը 13։20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի «Հավանա» ռեստորանային համալիրի մոտակայքում տեղի ունեցած խոսակցության ընթացքում, իրեն որպես քրեական հեղինակություն ներկայացնելով և այդ կերպ տուժողի կամքի վրա ճնշում գործադրելու նպատակով, ինչպես նաև էմիլ Խաչատրյանի նկատմամբ բռնություն գործադրելու սպառնալիքով, նրանից պահանջել է իր կողմից որոշված ժամանակահատվածում, ինչպես իրեն, այնպես էլ՝ իր կողմից մատնանշված անձանց տալ ընդհանուր 1.700 ԱՄՆ դոլար։
Էմիլ Խաչատրյանը, հաշվի առնելով Հրաչյա Վարդանյանի քրեական հեղինակություն լինելու հանգամանքը, և վերջինիս կողմից հնչեցված սպառնալիքները ընկալելով որպես իրական, հասկանալով, որ Հրաչյա Վարդանյանի պահանջը կատարելու դեպքում կվտանգի իր, ինչպես նաև ընտանիքի անդամների կյանքը և առողջությունը, համաձայնվել է նրան տալ պահանջված 820.709 ՀՀ դրամին համարժեք՝ 1700 ԱՄն դոլար գումարը։
Այսպիսով, Հրաչյա ժիրայրի Վարդանյանը, կատարել է հանցավոր արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրեսնգրքի 182-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3.1 կետով»։

Դեպքի առթիվ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի կողմից 05.09.2015թ-ին հարուցվել է քրեական գործ։

07.09.2015թ-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի կողմից Հրաչյա Ժիրայրի Վարդանյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3.1 կետով։

Նույն օրը Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի ընդհանուր իրավաության դատարանի որոշմամբ` Հրաչյա Ժիրայրի Վարդանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը` 2 /երկու/ ամիս ժամանակով։

Քրեական գործը ՀՀ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վրչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան է ստացվել և մուտքագրվել 22.10.2015թ.-ին։

2.Ապացույցների հետազոտում և գնահատում

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3.1 կետով առաջադրված մեղադրանքում, ամբաստանյալ Հրաչյա Ժիրայրի Վարդանյանն ինչպես նախաքննությամբ, այնպես էլ դատարանում, իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ «Հաղթանակ» զբոսայգում զբաղվում է իր կողմից վարձակալած սրճարանի շահագործմամբ։ /Օրը և ամիսը չի մտաբերում/ ընկերոջը պատկանող սրճարանում պատահական հանդիպել է իր ծանոթին` Արթուր Ստեփանյանին, ով միայնակ սուրճ է խմել։ Մոտեցել է նրան, միասին սկսել են զրուցել ու սուրճ խմել։ Նկատել է, որ վերջինս սրտնեղած է, ուստի, հետաքրքրվել է, թե ինչ է պատահել։ Ա.Ստեփանյանը հայտնել է, որ նեղվածության պատճառն այն է, որ գնել է ավտոմեքենա, որի հետ կապված առաջացել են խնդիրներ։ Մասնավորապես, գումարային խնդիրների պատճառով չի կարողացել մարել ավտոմեքենայի համար վճարման ենթակա գումարը, ուստի ետ է վերադարձրել այն։ Լսելով այդ ամենը, որոշել է օգնել Արթուրին և պատրաստակամություն է հայտնել այդ կապակցությամբ զրուցել այն անձի հետ, ումից գնել է ավտոմեքենան։ Փաստորեն, Արթուրի պատմածից հասկացել է, որ գումարը չվճարելու պարագայում կորցրել է և գումարը, և ավտոմեքենան։ Ստեփանյանն ասել է, որ մեքենան գնել է Էմիլ Խաչատրյան անունով անձից։
Դեպքի օրը, պայմանավորվածության համաձայն` միայնակ, իր ավտոմեքենայով գնացել է «Հավանա» ռեստորանային համալիրի մոտակայք, որտեղ ծանոթացել է Է.Խաչատրյանի հետ և հարցրել, թե որտեղ է գտնվում Արթուրի գնած ավտոմեքենան։ Վերջինս պատասխանել է, որ վաճառել է այն։ Այնուհետև, հարցրել է նրան, որ այդ դպքում` ավտոմեքենան վաճառելու պարագայում, ով պետք է վերադարձնի Ա.Ստեփանյանին այն գումարը, որը նա նախապես վճարել էր մեքենայի համար։ Իր այն հարցին, թե երբ է վերադարձնելու Արթուրի 1000 ԱՄՆ դոլարը, Է.Խաչատրյանը հստակեցրել է, որ 15-օրյա ժամկետում կվերադարձնի այն։ Խաչատրյանին ասել է, որ Արթուրին գումարը վերադարձնելու պարագայում իրեն անպայման տեղյակ պահի այդ մասին։ Բացի այդ, հաշվի առնելով, որ Էմիլն իրենից բավականաչափ երիտասարդ է՝ համարյա իր տղայի տարիքին, ըստ էության չխրախուսելով երիտասարդ տղայի նման գործելաոճը` նրան ասել է` «..տղա ջան, մյուս անգամ նման չարություն չանես, չի կարելի ավտոմեքենան վերցնել ու վաճառել միաժամանակ 3 անձանց»։ Խոսակցության ժամանակ Է.Խաչատրյանը 300 ԱՄՆ դոլար է տվել խոսակցությանը ներկա գտնվող իրեն անծանոթ անձանցից մեկին` պարտավորվելով մնացած 700 ԱՄՆ դոլար գումարը վճարել որոշ ժամանակ անց։
Այնուհուհետև, 3-4 օր անց զանգահարել է Արթուր անունով մի անձ և իրեն հարցրել Էմիլի գումարի վերաբերյալ, սակայն ասել է, որ այդ գումարի հետ առնչություն չունի։
Պնդել է, որ «Հավանա» ռեստորանային համալիրի մոտակայքում տեղի ունեցած խոսակցությունը տևել է ընդամենը 5 րոպե, որի ժամանակ Է.Խաչատրյանին կամ նրա ընտանիքի անդամներից որևէ մեկին չի սպառնացել, նրանց չի վախեցրել։ Տուժող Խաչատրյանին նախկինում չի ճանաչել, նրա հետ առնչություն չի ունեցել։
Ամբաստանյալը նշել է, որ հնարավոր է, որ Է.Խաչատրյանի նման պահվածքը պայմանավորված է նրանով, որ մինչև իր հետ հանդիպելը, վերջինիս ասել են այն մասին, որ ինքը հանդիսանում է «շահումյանցի Հրաչը», և լսելով դա, չի բացառում, որ վախեցել է, սական պնդում է նրա հասցեին իր կողմից որևէ սպառնալիք կամ նմանաբնույթ այլ արտահայտություններ չեն հնչեցվել։
Ի պատասխան դատարանում իրեն տված հարցերի` ամբաստանյալը հայտնել է, որն Արթուր Ստեփանյանին ճանաչել է ընկերոջ մոտ որպես առաքիչ աշխատելիս, իսկ Լյովիկ կամ Ռուբո անուններով անձանց չի ճանաչում։
Ի լրումն իր ցուցմունքի` ամբաստանյալը բարձաձայնելով նախաքննության ժամանակ քննիչի կողմից թույլ տրված իր պաշտպանական իրավունքների խախտումների մասին, հայտարարել է, որ գործի քննության այդ փուլից սկսած արդեն ցանկացել է ունենալ պաշտպան, սակայն իր պաշտպանության իրավունքի իրացումն ապահովվել է շատ ավելի ուշ։ Ավելին, նույնիսկ տուժողի հետ առերես հարցաքննության ժամանակ դարձյալ պնդել է, որ ցանկանում է հարցաքննվել պաշտպանի ներկայությամբ, սակայն քննիչին իրեն չի լսել և առերեսել է առանց պաշտպանի։

/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/

Տուժող Էմիլ Խաչատրյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է ՀՀ ոստիկանության հատուկ վաշտում` որպես ոստիկան։
2014թ.-ին իրեն պատկանող «Օպել Վեկտրա Բ» մակնիշի ավտոմեքենան, որը ժամանակին գնել էր գործով վկա Հայկ Մարությանից, վաճառել է Արթուր Ստեփանյանին։ Վերջինս իրեն նախապես վճարել է 1500 ԱՄՆ դոլար, իսկ մնացած մասը` 3500 ԱՄՆ դոլարը, պայմանավորվածության համաձայն, պարտավորվել է վճարել Հայկ Մարությանին պատկանող գրավատանը։ Երկու ամիս անց Ա.Ստեփանյանն իրեն հայտնել է, որ չի կարողանում այլևս վճարել ավտոմեքենայի գումարը։ Որպես մեքենայի տույժ` Արթուրը Հայկին է վճարել մեքենայի տոկոսի գումարը, որը կազմել է 400 ԱՄՆ դոլար։
2015թ.-ի մայիսի 17-ին մեկնել է Ռուսաստանի Դաշնություն` աշխատելու նպատակով, սակայն մայիսի 25-ին վերադարձել է ՀՀ։ Վերադառնալով, տեղեկացել, որ Արթուրը չի կարողանում վճարել մեքենայի գումարը, այդ իսկ պատճառով այն հանձնել է Մամիկոն Ադամյանին։ Պայմանավորվածության համաձայն` նա պետք է վճարեր գումար, որից հետո միայն կարող էր շահագործել ավտոմեքենան։ Իր իմանալով` Մամիկոնը 1-2 ամիս վճարել է 400 ԱՄՆ դոլար գումար, սակայն հետագայում վերջինիս մոտ ծագել են խնդիրներ։ Զանգահարել է Արթուրին և ասել, որ գումարը ամբողջությամբ վճարված չլինելու պատճառով պետք է վերադարձնեն կամ մեքենան, կամ դրա գումարը։ Մեքենայի հետ կապված հարցերի շուրջ զրուցելու նպատակով 2015թ.-ի օգոստոս 4-ին հանդիպել է Մամիկոնին, ավելին, այդ հանդիպման ժամանակ իրենց միջև ծագել է վիճաբանություն։ Մ.Ադամյանը Ա.Ստեփանյանից պահանջել է նրա վճարած գումարը, իսկ Արթուրը համաձայնվել է վերադարձնել 1000 ԱՄՆ դոլար։ Օգոստոսի 28-ին ժամը 22։30-ի սահմաններում իրեն է զանգահարել Մ.Ադամյանը և հայտնել, որ չի կարողանում կապ հաստատել Արթուրի հետ, ուստի միասին գնացել են Արթուրի բնակարան։ Բնակարանում ինքը հանդիպել է Ա.Ստեփանյանին, զրուցել մեքենայի հետ կապված հացերի շուրջ, որից հետո միասին իջել են բակ և զրուցել Մամիկոնի հետ։ Դրսում տեղի ունեցած զրույցի ժամանակ Մամիկոնը հարվածել է Արթուրին։ Դեպից մեկ ժամ անց գնացել է Արթուրի բնակարան, կրկին զրուցել գումարային հարցրեի շուրջ։ Օգոստոսի 29-ին Մամիկոնը և Արթուրը պայմանավորվել են հանդիպել և առաջարկել են ներկա գտնվել նաև իրեն, սակայն մերժել է։ Հանդիպումը տեղի չի ունեցել։
Օգոստոսի 30-ին ժամը 23։00-ից-23։30-ի սահմաններում իրեն զանգահարել է Մ.Ադամյանը և առաջարկել հանդիպել «Հավանա» ռեստորանային համալիրի մոտակայքում` մեքենայի և գումարների շուրջ ծագած հարցերի հետ վերջնական պարզաբանումներ կատարելու նպատակով։ Համաձայնվել է, եկել նշված վայր և հանդիպել Մ.Ադամյանին, որտեղ բացի նրանից, արդեն իսկ գտնվել են իրեն անծանոթ 8 երիտասարդներ։ Նշված վայրում հանդիպել և ծանոթացել է Ռուբո անունով անձնավորության հետ, ում նախկինում չի ճանաչել, նրա հետ որևէ առնչություն չի ունեցել։ Հանդիպմանը Արթուրը ներկա չի գտնվել։ Այդ ժամանակ Ռուբոն առաջարկել է իրեն պատմել ողջ եղելությունը, ինչը և ինքն արել է։ Այնուհետև, պայմանավորվել են հանդիպել հաջորդ օրը` օգոստոսի 31-ին` խոստացած գումարը` 300 ԱՄՆ դոլարը, վերադարձնելու նպատակով։
Հայտնել է, որ թեև տվյալ հանդիպմանը ներկա գտնվող 8 երիտասարդները խոսակցությանը չեն միջամտել և ինքը նրանց նախկինում չի ճանաչել, սակայն չի բացառում, որ վերջիններս առնչություն են ունեցել Մամիկոնի հետ, քանի որ անընդհատ գտնվել են իրենց մոտակայքում։ Տվյալ օրը հանդիպմանը ներկա գտնվող անձանցից որևէ մեկն իրեն չի սպառնացել։
Օգոստոսի 31-ին միայնակ գնացել է «Հավանա» ռեստորանային համալիրի մոտակայք, որտեղ հանդիպել է Մամիկոնին և նրա ընկերոջը։ Տվյալ հանդիպմանը ներկա է գտնվել ամբաստանյալ Հ.Վարդանյանը, ում այդ օրը Մամիկոնը ծանոթացրել է իր հետ։ Հ.Վարդանյանն առաջարկել է պատմել եղելությունը, որը կրկին ներկայացրել է։ Այդ ընթացքում եկել է Ռուբոն և հարցրել, թե բերե՞լ է արդյոք խոստացված 300 ԱՄՆ դոլար գումարը, որին տվել է դրական պատասխան։ Այնուհետև, նրա ներկայությամբ այդ գումարը տվել է Մամիկոնին, որը վերջինս փոխանցել է ընկերոջը։ Խոսակցության ընթացքում Հ.Վարդանյանն ասել է իրեն, որ` «սա քո բազարնա, ամբողջը դու պետք է տաս։ Արթուրի վճարած 1500 ԱՄՆ դոլարը հաշվում եմ 1000 ԱՄՆ դոլար, կբերես, գումարը կտաս ինձ։ Բացի այդ գումարը, պետք է վերադարձնես նաև Մամիկոնի 700 ԱՄՆ դոլարը»։ Այնուհետև, մի քանի անգամ սպառնացել է իրեն, ասելով` «խելոք կմնաս, չարություն չանես, այլ քայլերի չդիմես, մտքովդ ուրիշ բան չանցնի»։ Իր և Հ.Վարդանյանի խոսակցությունը տևել է 5-10 րոպե։ Հանդիպմանը ներկա են գտնվել նաև 5-6 անձինք, ովքեր, սակայն իրեն չեն սպառնացել։
Տուժողը դատարանում պնդել է, որ խոսակցության ժամանակ Հ.Վարդանյանը որևէ կերպ` այդ թվում նաև որպես «քրեական հեղինակություն», չի ներկայացրել իրեն, պարզապես ասել է, որ անունը «Հրաչ» է` այլ անվամբ չի ներկայացել։ Լսելով դա, նրա անձի վերաբերյալ կազմել է որոշակի պատկերացում։ Մասնավորապես, Հ.Վարդանյանի խոսքերը` «խելոք կմնաս, չարություն չանես, այլ քայլերի չդիմես, մտքովդ ուրիշ բան չանցնի», ընդունել է որպես իր և ընտանիքի նկատմամբ հնչեցրած սպառնալիք` նկատի ունենալով վերջինիս անձի վտանգավոր լինելը։ Մասնավորապես, դեպքի նախորդ օրը` օգոստոսի 30-ին, հանդիպման ժամանակ Մ.Ադամյանն իրեն ասել է, որ Հ.Վարդանյանը «շահումյանցի Հրաչն» է` նախկինում մի քանի անգամ դատապարտված «քրեական հեղինակություն»։ Այդուամենայնիվ, վերահաստատել է, որ օգոստոսի 31-ին տեղի ունեցած հանդիպման ժամանակ Հ.Վարդանյանն իրեն որևէ կերպ չի ներկայացրել, նրա ձեռքին կտրող-ծակող կամ այլ կերպ վնաս տվող որևէ առարկա չի տեսել։
Հանդիպման ժամանակ գտնվել է շոկային, վախեցած վիճակում, ինչը պայմանավորված է եղել Հ.Վարդանյանի կողմից իր հասցեին հնչեցրած` վերը նշված սպառնալիքներով և այն հանգամանքով, որ ինքը եղել է միայնակ, իսկ հակառակորդ կողմը` 6-7 հոգի։ Դրանից ելնելով էլ, համաձայնվել է վերադարձնել պահանջված գումարները։ Այդ 6-7 անձանցից որևէ մեկին նախկինում չի ճանաչել, նրանց հետ որևէ առնչություն չի ունեցել։ Տուժողը նաև նշել է, որ Հ.Վարդանյանի հետ անձնական բնույթի այլ խոսակցություն չի ունեցել, հիմնականում զրուցել են ավտոմեքենայի հարցերի շուրջ։
Գտնվելով շոկային` հուզական, վիճակում վերադարձել է տուն։ Տեսնելով իր վիճակը` մայրը և կինը օգոստոսի 31-ին գնացել են ոստիկանության Մաշտոցի բաժին և ցանկացել հաղորդում տալ, սակայն այնտեղ նրանց ասել են, որ հաղորդումը չեն կարող ընդունել, քանի որ դեպքը տեղի է ունեցել «Շահումյանի» տարածքում, և «Հավանա» ռեստորանի տարածքը ոստիկանության Մաշտոցի բաժնի կողմից չի սպասարկվում։ Մի քանի օր շարունակ գտնվել է հուզական վիճակում, այդ իսկ պատճառով կարողացել է միայն սեպտեմբերի 3-ին գնալ ոստիկանության Մալաթիայի բաժին և համապատասխան հայտարարություն ներկայացնել կատարվածի մասին։
Պնդել է, որ հանդիպման ժամանակ Հ.Վարդանյանը սպառնացել է իրեն, մասնավորապես ասել` «Խելոք կմնաս, չարություն չանես, գումարները կբերես կվերադարձնես», սակայն այլ սպառնալիքներ չեն հնչել։ Միաժամանակ չի բացառում, որ Հ.Վարդանյանի կողմից հնչել են այլ սպառնալիքներ, որոնք ներկայումս չի մտաբերում։
Հետագայում ավտոմեքենան վաճառել է 2300 ԱՄՆ դոլար գումարով` ոմն Վալոդիկի, սական դրա մասին, թե Ա.Ստեփանյանին, թե Մ.Ադամյանին չի տեղեկացրել, քանի որ նպատակահարմար չի գտել։
Օգոստոսի 31-ի հանդիպումից հետո այլևս Հ.Վարդանյանն իրեն որևէ կերպ չի սպառնացել, պարզապես սեպտեմբերի 2-ին, 3-ին և 4-ին զանգահարել է Մամիկոն Ադամյանը և կրկին պահանջել գումարը։
Ի պատասխան դատարանի իրեն տրված հարցերի` տուժողը հայտնել է, որ oգոստոսի 31-ին «Հավանա» ռեստորանային համալիրի մոտակայքում տեղի ունեցած հանդիպումից հետո ընտանիքի անդամներին` մորը և կնոջը, պատմել է, որ իրեն սպառնացել է Հրաչ անունով անձը, սակայն չի կարող բացատրել, թե ինչու է հանցագործության մասին հաղորդում ընդունելու արձանագրության և իր կողմից տրված բացատրության մեջ այդ անունի փոխարեն գրել «Լովիկ» անունը։ Հնարավոր է, որ այդ պահին Հ.Վարդանյանի իրական անունը չի մտաբերել։ Բացատրությունը գրելիս եղել է հուզված, չի բացառում, որ որոշ մանրամասներ չի մտաբերել։

Աբաստանյալի նկատմամբ որևէ բողոք, պահանջ չունի։

Դատարանն արձանագրելով, որ տուժողի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքների միջև առկա են էական հակասություններ` որոշում է կայացրել հրապարակել այն։

Համաձայն տուժողի կողմից տրված նախաքննական ցուցմունքի`

« /…/ Լյովիկը հանդիսանում է նույն Հրաչը, սակայն հաղորդում տալու ժամանակ չի հիշել նրա անունը, որը հետագայում վերհիշել է։

Սպառնալիքները իր և ընտանիքի հանդեպ դրսևորվել են հետյալ կերպ` երբ Հրաչն ասել է` «կհելնեմ կգցեմ ոտքերիս տակ»` հասկացել է որպես սպառնալիք` ուղղված իրեն։ Երբ վերջում ասել է` «խելոք կմնաս, չարություն չանես»` ընդունել է որպես սպառնալիք` ուղղված իր ընտանիքի անդամներին։ Այդ իսկ պատճառով համաձայնել է վճարել գումարները /…/»։

Նախաքննական ցումունքի հրապարակումից հետո տուժողը պնդել է նախաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ նման արտահայտություն` «կհելնեմ կգցեմ ոտքերիս տակ», իրականում եղել է, սակայն դրա մասին դատաքննության ժամանակ չէր հիշում` հետևաբար և չասաց։

/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/

Վկա Մանուշ Ավետիսյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ հանդիսանում է տուժող Է.Խաչատրյանի մայրը։
2015թ. օգոստոսի 30-ին որդու հետ միասին գնացել են զորամաս` մյուս որդուն տեսակցության, որից հետո գնացել են Զովունի գյուղ։ Տվյալ օրը երեկոյան որդուն զանգահարել են իրեն անծանոթ անձինք և կանչել հանդիպման, որի ժամանակ պահանջել են վճարել 300 ԱՄՆ դոլար գումար։
Հաջորդ օրը` օգոստոսի 31-ին, թոռնիկին դպրոց ճանապարհելու նպատակով գնացել է որդու տուն, սակայն տեսել է, որ հարսը` Ա.Ասլանյանը և թոռնիկը հուզված են, լաց են լինում։ Երբ հետաքրքրվել է, թե ինչ է պատահել, Ա.Ասլանյանը հայտնել է, որ ինչ-որ անձինք Է.Խաչատրյանից պահանջել են վճարել 300 ԱՄՆ դոլար, որը վերջիններիս պահանջով տարել է վճարելու։ Բացի այդ գումարից, տարել է նաև «նոութ բուք»-ը։ Մոտ 20 րոպե անց տուն է վերադարձել որդին, ով գտնվել է շատ վատ` հուզված ու լարված վիճակում։ Վերջինս հայտնել է, որ նման վիճակում է գտնվում այն պատճառով, որ 300 ԱՄՆ դոլար է տվել ինչ-որ անձանց, սակայն տվյալ անձինք, բացի այդ գումարից, պահանջել են վճարել ևս 1.700 ԱՄՆ դոլար։ Ընդ որում, տվյալ գումարները պետք է վճարեր սեպտեմբերի 4-ին։ Որդին մտահոգվել է, քանի որ ֆինանսապես գտնվել է ծանր վիճակում, բացի այդ, առջևում սեպտեմբերի 1-ն է եղել, իսկ երեխաներին անհրաժեշտ է եղել հագուստ գնել։ Տեսնելով տղայի այդ վիճակը, հարսի հետ միասին գնացել են ոստիկանության Մաշտոցի բաժին` հաղորդում տալու։ Այնտեղ պատմել են եղելությունը, սակայն իրենց հայտնել են, որ բողոք կարող է ներկայացնել միայն այն անձը, ով տուժել է նման գործողություններից։ Ավելին, հայտնել են, որ հաղորդում պետք է ներկայացնեն ոստիկանության «Շահումյանի» բաժնում, որից հետո հեռացել են։
Այդ օրվանից սկսած, երեք օր շարունակ տղան գտնվել է ծանր վիճակում, որից հետո, սթափվելով, գնացել է ոսիկանության «Շահումյանի» բաժին և հաղորդում ներկայացնել։
Իր ունեցած տեղեկությունների համաձայն` օգոստոսի 31-ին իրեն անծանոթ անձինք որդուն կանչել են հանդիպման, սակայն այդ հանդիպման մանրամասներից որևէ բանի չգիտի։ Դեպքից հետո որդին պատմել է, որ նրան կանչել է Հրաչ անունով անձը, ով պահանջել է վճարել 1.700 ԱՄՆ դոլար, և սպառնացել, որ այդ ամենի մասին որևէ մեկը չպետք է իմանա, այլապես վատ է լինելու։ Որդին որպես օգնություն տվյալ օրը վճարել է 300 ԱՄՆ դոլար։ Ոմն Հրաչի վերաբերյալ Է.Խաչատրյանը իրեն ոչինչ չի հայտնել, իսկ ինքը նրան նախկինում չի ճանաչել։
Ի պատասխան դատարանում հնչեցված հարցերի` վկա Մանուշ Ավետիսյանը հայտնել է, որ որդին ասել է, որ Հրաչը նրան սպառնացել է` ասելով` «էս կողմ, էն կողմ չգնաս, բերանդ փակ կպահես, չարություն չանես»։

/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/

Վկա Անուշ Ասլանյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ հանդիսանում է տուժող Է.Խաչատրյանի կինը։
Օգոստոսի 31-ին ամուսինը` Է.Խաչատրյանը եկել է տուն և վերցնելով նոութբուքը հեռացել է` ասելով, որ ինչ-որ անձանց պարտք է և որպես փոխհատուցում պետք է այն տա նրանց։ Ամուսնու նման պահվածքից փոքր-ինչ զարմացել է, քանի որ իրենք գտնվել են ֆինանսական ծանր վիճակում, նույնիսկ գումար չեն ունեցել երեխայի համար դպրոցական հագուստներ գնելու համար։ Որոշ ժամանակ անց ամուսինը կրկին եկել է տուն, սակայն այս անգամ` սարսափած և վախեցած վիճակում, ավելին, այդ վիճակում գտնվելու պատճառով, մի քանի ժամ ոչինչ չի խոսել, լռել է։ Տեսնելով այդ ամենը, հարցրել է նրանից, թե ինչ է պատահել։ Վերջինս պատասխանել է, որ ոմն Հրաչ անունով անձը «Հավանա» ռեստորանային համալիրի մոտ իրենից պահանջել է վճարել 1.700 ԱՄՆ դոլար գումար։ Միաժամանակ, Հրաչն ասել է` «չարություն չանես, խելոք կմնաս»։
Ստեղծված իրավիճակից ելնելով, ինքը հուզվել է, սկսել լաց լինել։ Այդ ժամանակ իրենց տուն է եկել ամուսնու մայրը` Մ.Ավետիսյանը։ Մ.Ավետիսյանը տեսնելով իր անելանելի վիճակը, առաջարկել է իրեն միասին գնալ և կատարվածի մասին ոստիկանությունում հաղորդում տալ։ Գնացել են ոստիկանության Մաշտոցի բաժին, որտեղ պատմել են եղելությունը, սակայն Մաշտոցի բաժնի աշխատակիցները պատճառաբանել են, որ` նախ հաղորդումը պետք է տուժողը ներկայացնի, ապա` պետք է ներկայանան ոստիկանության «Շահումյանի» բաժին, քանի որ «Հավանա» ռեստորանային համալիրի տարածքը սպասարկվում է տվյալ բաժնի կողմից։ Մի քանի օր անց, սեպտեմբերի 3-ին ամուսինը գնացել և հաղորդում է տվել ոստիկանության Մալաթիայի բաժնում։
Պնդել է, որ նշված օրը ամուսինը գտնվել է սարսափած վիճակում, բացի այդ, ինքն ամուսնու խեսքերից ենթադրել է, որ ոմն Հրաչը իրենց ևս կարող է վնասել։ Քանի որ ամուսինը եղել է վախեցած և ի վիճակի չի եղել խոսել, այդ իսկ պատճառով իրենք են որոշել գնալ ու հաղորդում տալ կատարվածի մասին։

Դատարանն արձանագրելով, որ վկայի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքների միջև առկա են էական հակասություններ, որոշում է կայացրել հրապարակել նրա նախաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ`

« /…/ Օգոստոսի 31-ին, երբ Էմիլը եկել է տուն, գտնվել է վախեցած վիճակում, անընդհատ ասել է, որ սպառնացել են վնասել նրան և ընտանիքին, որի համար իրենից պահանջել են 1.700 ԱՄՆ դոլար։ Էմիլն ասել է, որ Հրաչը նրան ասել է` «խելոք կմնաս, չարություն չանես»։ Նշված արտահայտությունից Էմիլը վախեցել է և մտածել, որ գումարը չտալու պարագայում կարող են վնասել իրեն կամ երեխաներին /…/»։

Նախաքննական ցուցմունքի հրապարակումից հետո վկան պնդել է, որ սպառնալիք` կապված երեխաների հետ, իրականում չի եղել, իսկ ներկա պահին չի մտաբերում, թե ինչու է այդպես գրել։ Չի բացառում, որ այդ ժամանակ եղել է հուզված և շփոթված, քանի որ առաջին անգամ է գտնվել քննիչի մոտ և ցուցմունք տվել։ Պնդել է, որ նախաքննական ցուցմունքի հրապարակումից հետո մտաբերել է, որ Էմիլն իրեն ասել է այն մասին, որ Հրաչը նրան ասել է` «Կգցեմ քեզ քացուս տակ, չարություն չանես, խելոք կմնաս»։

/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/

Վկա Հայկ Մարությանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ հանդիսանում է տուժող Էմիլ Խաչատրյանի ծանոթը։
Խաչատրյանի հետ շփումը եղել է հետևյալ կերպ. վերջինս պետք է իր ազգականներից մեկից գներ ավտոմեքենա` մոտավորապես 3000 ԱՄՆ դոլարի սահմաններում։ Քանի որ չի ունեցել բավարար գումար, առաջարկել է Է.Խաչատրյանին փոքր-ինչ ավել գումարի` 3500 ԱՄՆ դոլար կամ ավել, հստակ չի մտաբերում, դիմաց գնել իրեն պատկանող ավտոմեքենան` գումարը տարաժամկետ վճարելու պայմանով։ Է.Խաչատրյանը համաձայնվել է առաջարկի հետ, գնել է ավտոմեքենան և որոշ ժամանակ պարբերաբար վճարել գումարները։ Հետագայում, Է.Խաչատրյանն իրեն տեղեկացրել է, որ ավտոմեքենան վաճառել է Արթուր անունով անձի։ Հանդիպել է վերջիններիս հետ, որի ժամանակ իրեն հայտնել են, որ ավտոմեքենայի վաճառքի մնացորդային գումարը պետք է վճարի Արթուրը, ինչին համաձայնվել է։ Պայմանավորվածության համաձայն` Արթուրը մի քանի ամիս շարունակ վճարել է համապատասխան գումարները, որից հետո զանգահարել և հայտնել է, որ պետք է մեկնի Թուրքիա, իսկ գումարի մնացորդային մասը կվճարի եղբայրը։ Մեկ ամիս գումարը վճարել է Արթուրի եղբայրը, որից հետո չի կարողացել կապ հաստատել ինչպես Արթուրի, այնպես էլ նրա եղբոր հետ, ուստի զանահարել է Էմիլ Խաչատրյանին, ով կարողացել է կապ հաստատել նրա հետ։
Այդ ամենից ելնելով ենթադրել է, որ ավտոմեքենան փաստացի վաճառվել է մեկ այլ անձի։ Է.Խաչատրյանին խնդրել է վերադարձնել իր ավտոմեքենան կամ վճարել գումարի մնացած մասը։ Է.Խաչատրյանը վերադարձրել է ավտոմեքենան, որը գտնվել է անսարք վիճակում։ Հետագայում այդ ավտոմեքենան վաճառել է մեկ այլ անձի։ Է.Խաչատրյանի և այլ անձանց գումարային հարցերի վերաբերյալ այլ տեղեկություներ չունի։
Քրեական գործի հարուցումից հետո, իր հարցաքննության ժամանակ քննիչից տեղեկացել է, որ Է.Խաչատրյանը կոնֆլիկտ է ունեցել ամբաստանյալ Հ.Վարդանյանի հետ։ Է.Խաչատրյանից տեղեկացել է նրա և ոմն Մուշեղի /հավանաբար Մամիկի/ կոնֆլիկտի վերաբերյալ։ Նախկինում ամբաստանյալին չի ճանաչել, նրան չի տեսել։

/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/

Վկա Արթուր Ստեփանյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2014թ.-ի նոյեմբեր ամսին գնացել է ավտոշուկա` մեքենա գնելու նպատակով, որտեղ ծանոթացել է Է.Խաչատրյանի հետ։ Վերջինիս հետ պայմանավորվածության համաձայն կնքել են փոխառության պայմանագիր` 2.000.000 ՀՀ դրամ գումարի չափով ավտոմեքենա գնելու վերաբերյալ։ Ըստ փոխառության պայմանագրի` պարտավորվել է ավտոմեքենայի վաճառքի դիմաց մեկ տարի ժամկետում ամսեկան 400 ԱՄՆ դոլար վճարել վերջինիս։ Նախապես Է.Խաչատրյանին վճարել է 1.500 ԱՄՆ դոլար և պայմանավորվել, որ մնացած մասը` փոխառության պայմանագրով սահմանված 2.000.000 ՀՀ դրամը, պետք է վճարի յուրաքանչյուր ամիս` մաս առ մաս։ Է.Խաչատրյանն առաջարկել է ավտոմեքենան գրավադնել, իսկ գումարի մնացած մասը վճարել գրավատանը։ Գումարը վճարել է 7 ամիս շարունակ, որը ընդհանուր առմամբ կազմել է 2.800 ԱՄՆ դոլար։ Հետագայում, Է.Խաչատրյանին հայտնել է, որ հնարավորություն չունի վճարելու գումարի մնացած մասը, սակայն վերջինս իրեն խորհուրդ է տվել հանդիպել Հ.Մարությանին։ Բացի այդ, Էմիլն իրեն ասել է, որ ավտոմեքենան պետք է վերադարձնի Հայկին, այլապես կենթարկվի քրեական պատասխանատվության։ Վախենալով քրեական պատասխանատվության ենթարկվելուց` 2015 օգոստոս ամսին Էմիլի միջոցով մեքենան հանձնել է Հայկին, որը վերջինս հետագայում վաճառել է մեկ այլ անձի։
Ինչ վերաբերում է Մ.Ադամյանին, հայտնել է, որ նախկինում ճանաչել է Մամիկին, ավելին, գնված մեքենան 5 ամիս օգտագործելուց հետո այն հանձնել է նրան` մնացած գումարը վճարելու և հետագայում շահագործելու նպատակով։ Վերջինս 2 ամիս վճարել է գումարները։ Ընդունել է, որ իր և Մամիկոնի միջև եղել է գումարային խոսակցություն, որի ժամանակ քաշքշել են միմյանց։
Ինչ վերաբերվում է Հրաչյա Վարդանյանին, ապա մի օր միայնակ գտնվելով սրճարանում, պատահական հանդիպել է նրան, ով եղել է իր վաղեմի ծանոթը։ Հրաչի հետ նախկինում աշխատել են նույն կազմակերպությունում` որպես առաքիչներ։ Վերջինիս հետ սուրճ խմելու և զրույցի ընթացքում պատմել իր նեղսրտած լինելու պատճառների մասին, մասնավորապես, որ գնել է ավտոմեքենա, վճարել մի մասը, իսկ մյուս մասը չի կարողացել վճարել, որի պատճառով էլ վերադարձրել է այն` կորցնելով թե ավտոմեքենան, թե վճարած գումարը։ Ասել է, որ ցանկանում է ետ վերադարձնել իր վճարած գումարներից գոնե 1500 ԱՄՆ դոլարը։
Վկան պնդել է, որ Հ.Վարդանյանի հետ աշխատել են որպես առաքիչներ և նա քրեական աշխարհի հետ որևէ առնչություն չունի։ Իրեն որևէ մեկը չի հորդորել` ավտոմեքնայի հետ կապված հարցերով դիմելու Հ.Վարդանյանին։ Ս.Ավագյանը հանդիսանում է աներոջ որդին, ով տեղեկացված է եղել ավտոմեքենայի հետ կապված հարցից։ Վերջինս իրեն որևէ կերպ չի հորդորել այդ խնդրով դիմել Հ.Վարդանյանին։
Պնդել է, որ սրճարանում Հ.Վարդանյանի հետ խոսակցությունը եղել է պատահական, իր` մեքենայի հետ ունեցած խնդիրները ներկայացրել է պարզապես զրույցի ժամանակ, որի ընթացքում Հ.Վարդանյանը պատրաստակամություն է հայտնել այդ հարցով զբաղվել և իրեն օգնել։ Մասնավորապես, հանդիպել այն անձի հետ, ումից գնել է ավտոմեքենան և ում հետագայում վերադարձրել է այն։

Դատարանն արձանագրելով, որ վկայի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքների միջև առկա են էական հակասություններ, որոշում է կայացրել հրապարակել նրա նախաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ`

« /…/ Իրենց տան բակ է եկել կնոջ հորեղբոր որդին` Գևորգը, միասին գնացել են կնոջ եղբոր` Սուրեն Սեյոժայի Ավագյանի մոտ, և նրան պատմել կատարվածի մասին։ Այդ ժամանակ Սուրենին է զանգահարել Էմիլը, ասել, որ ցանկանում է տեսնել և եկել է իրենց մոտ։ Վերջինս ասել է, որ չէր կարող պատկերացնել, որ Մամիկոնն իրեն կհարվածեր։ Վիրավորված է եղել Մամիկոնի պահվածքից, այն, որ նա շենքի բակում հարվածել և հայհոյել է իրեն, այդ մասին կրկին զրուցել է Սուրենի հետ, վերջինս ասել է, որ Մամիկոնը դրսևորած պահվածքի համար պետք է պատասխան տա։ Բացի այդ, ասել է, որ ունի ավագ ընկեր, ով կարող է միջամտել տվյալ հարցին։ Միասին գնացել են հաղթանակ զբոսայգի, հանդիպել ընկերոջը, ում անունը եղել է Հրաչ։ Հրաչին պատմել է մեքենայի հետ կապված բոլոր մանրամասները, ինչպես նաև այն, որ Մամիկոնը իրեն ժամը 23։30-ի սահմաններում իրենց շենքի բակում հարվածել ու հայհոյել է։ Իր մտաբերմամբ` Հրաչը իր ներկայությամբ զանգահարել է Մամիկոնին և պայմանավորվել երեկոյան հանդիպել հաղթանակ զբոսայգու տարածքում։ Տվյալ օրը երեկոյան հանդիպել են, որին ներկա են գտնվել ինքը, Սուրենը, Հրաչը, Մամիկոնը, նրա երկու ընկերները։ Խոսակցության ընթացքում որոշվել է, որ Մամիկոնին գումար չպետք է տա։ Դրանից հետո չի հանդիպել ինպես Էմիլի, այնպես էլ` Մամոկոնի և Հրաչի հետ /…/»։

Նախաքննական ցուցմունքից հետո պնդել է դատաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ Հրաչին կատարվածի մասին պատմել է սրճարանում` սուրճ խմելու ժամանակ։ Նախաքննական ցումուքնը իրականությանը չի համապատասխանում։

/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/

Վկա Մամիկոն Ադամյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2014թ.-ին իր ծանոթներ Արթուր Ստեփանյանից և Էմիլ Խաչատրյանից գնել է ավտոմեքենա։ Վերջիններս տեղեկացրել են, որ ավտոմեքենան գրավադրված է, ուստի պետք է ամսական 400 ԱՄՆ դոլար վճարի գրավատանը։ Շուրջ 3 ամիս վճարելուց հետո, հայտնել է, որ ցանկանում է ավտոմեքենան անվանափոխել իր անվամբ` գումարը միանվագ վճարելով նրանց։ Լսելով դա, Էմիլն ասել է, որ հնարավոր չէ այդպես անել։ Ավտոմքենան հանձնել է Էմիլին, սակայն վերջինս, առանց իր գիտության, մեկ ամսվա ընթացքում մատչելի գնով վաճառել է այն։ Վերավաճառքի մասին տեղեկացել է ընկերոջից։
Մարզահամալիրի մոտ հանդիպել է Էմիլին` ավտոմեքենայի հետ կապված հարցի շուրջ զրուցելու նպատակով։ Հանդիպմանը ներկա են գտնվել նաև ամբաստանյալ Հ.Վարդանյանը, Դ.Բաբայանը և Հ.Առաքելյանը։ Այդ ժամանակ Հրաչյա Վարդանյանը մոտ 5 րոպե տևողությամբ մեքենայի հետ կապված հարցերի շուրջ զրուցել է Էմիլի հետ, որի ընթացքում, սակայն, Էմիլի կամ նրա ընտանիքի նկատմամբ որևէ սպառնալիք չի տվել։ Տվյալ օրը Հ.Վարդանյանին տեսնում էր առաջին անգամ, ավելին, Հ.Վարդանյանին և Էմիլին չի ծանոթացրել միմյանց հետ։ Հանդիպման ժամանակ Էմիլն իրեն է տվել ընդամենը 300 ԱՄՆ դոլար, և ասել, որ գումարի մնացած մասը կվերադարձնի մի քանի օր անց։ Բացի այդ, ասել է, որ մոտենում է սեպտեմբերի 1-ը, երեխաներին անհրաժեշտ է հագուստ, որին ինքը պատասխանել է, որ ունի հագուստի խանութ և այդ հարցով կարող է հնարավորինս օգնել նրան։ Հանդիպումից հետո հեռանալիս են, Էմիլի հետ մոտ 40 րոպե գտնվել են միասին, որի ժամանակ նա հավաստիացրել է, որ գումարը կվերադարձնի։ Այդ ժամանակ նա ընկճված, որևէ կերպ սրտնեղած կամ բախեցած չի եղել։ Գումարը վերադարձնելու կապակցությամբ Էմիլի հետ պայմանավորվել են հանդիպել սեպտեմբերի 4-ին` Երևան քաղաքի Շենգավիթ մետրոյի մոտ, սակայն հանդիպումը չի կայացել, քանի որ տվյալ օրը իրեն բերման են ենթարկել ոստիկանություն։
Պնդել է, որ ինքը որևէ մեկին չի դիմել մեքենայի հետ կապված հարցի վերաբերյալ։ Մեքենան գնելու ժամանակ Արթուրը տեղեկացրել է, որ նա այդ մեքենան գնել է Էմիլից։ Մեքենան գտնվել է անսարք վիճակում, այն չի շահագործվել։ Մեքենան նորոգել է, որի համար ծախսել է մոտ 1300 ԱՄՆ դոլար։ Գրավատանը վճարել է 2 ամիս` շուրջ 800 ԱՄՆ դոլար։
Ամբաստանյալ Հ.Վարդանյանին տեսել է մեկ անգամ` մարզահամերգային համալիրի մոտակայքում /օրը չի մտաբերում/։ Հանդիպման օրը Վարդանյանը պարզապես լսել է մեքենայի հետ կապված պատմությունը, սակայն նրա կողմից այդ ամբողջ ժամանակահատվածում որևէ սպառնալիք չի դրսևորել։ Նրա մոտ որևէ առարկա, որով հնարավոր կլիներ վախեցնել որևէ մեկին` չի տեսել։ Խոսակցության ժամանակ Հ.Վարդանյանը որևէ կերպ ինքն իրեն չի ներկայացրել, մասնավորապես, չի ասել, որ հանդիսանում է «քրեական հեղինակություն»։

Դատարանն արձանագրելով, որ վկայի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքների միջև առկա են էական հակասություններ, որոշում է կայացրել հրապարակել նրա նախաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ`

« /…/ 2015թ-ի օգոստոսի 28-ին ժամը 23։00-ի սահմաններում Էմիլի հետ գնացել են Արթուրի տուն։ Տեսնելով Արթուրին, վերջինս ասել է, որ խոսալու որևէ բան չունի, իրեն վաղը կզանգահարեն և կզրուցեն գումարի վերաբերյալ, սակայն չի ասել, թե ով պետք է զանգահարի։ Նման պատասխան տալու համար ձեռքով մեկ անգամ ապտակել է նրա ձախ այտին և հեռացել։ Հաջորդ օրը ժամը 20։00-ի սահմաններում իրեն է զանգահարել Արթուրի աներորդի Սուրենը և առաջարկել գալ ու գումարը վերցնել «մոնումենտից»։ Այդ պահին հեռախոսը վերցրել է մի անձ, ներկայացել Հրաչ անունով, ով կրկին առաջարկել է գումարը վերցնել «մոնումենտից»։ Համաձայնվել է և ընկերոջ` Դավիթի, հետ միասին գնացել են նրանց կողմից նշված վայր։ Հանդիպմանը ներկա են գտնվել Արթուրը, Սուրենը և իրեն անծանոթ Հրաչ անունով ներկայացած անձը, ով ասել է, որ Արթուրի փոխարեն գումարը կվերադարձնի Էմիլը։ Այդ նպատակով զանգահարել է Էմիլին, վերջինս հայտնել է, որ չի կարող տանից դուրս գալ։ Հրաչից տեղեկացել է, որ նա շահումյանցի է։ Ինքը Հրաչին հարցրել է, թե արդյոք ճանաչում է ընկերոջը` Երևանի «շահումյան» թաղամասում բնակվող Հրաչին, սակայն ասել է, որ չի ճանաչում։ Ասել է, որ ճանաչում է Ռուբոյին, ում ինքը նույնպես ճանաչել է։ Բացի այդ, ասել է, որ երկար ժամանակ է ինչ չի հանդիպել նրան։ Խնդրել է իր համարը փոխանցել Ռուբոյին, որից հետո պայմանավորվել են հանդիպել հաջորդ օրը։ Վերադառնալով տուն, ընկերոջ` Հրաչի, միջոցով տեսել է Ռուբոյին և նրան փոխանցել մյուս Հրաչի հեռախոսահամարը և պատմել ողջ եղելությունը։
Օգոսոսի 31-ին ժամը 23։00-ի սահմաններում զանագահարել է Հրաչը և առաջարկել հանդիպել «Հավանա» ռեստորանային համալիրի հարևանությամբ գտնվող ձորում` զրուցելու նպատակով։ Ասել է նաև, որ Էմիլը նույնպես գալու է։ Նույն օրը ընկերների` Դավիթի և Հրաչի, հետ միասին գնացել են նշված վայր, որտեղ գտնվել են Հրաչը, Ռուբոն, Էմիլը և տարիքով մի տղամարդ, ում տեսնում էր առաջին անգամ։ Քսան մետր հեռավորության վրա կանգնած են եղել ևս 4-5 անձ, ովքեր զրույցի ժամանակ իրենց չեն մոտեցել։ Տեսնելով, որ Արթուրը հանդիպմանը ներկա չէ, հարցրել է, թե որտեղ է նա, սակայն Հրաչը պատասխանել է, որ ինքն է ներկա և Արթուրի գտնվելը կարևոր չէ։ Հրաչին հարցրել է, թե ով է տալու իր գումարը։ Վերջինս ասել է, որ ինքը սպասի 5 րոպե, որից հետո նա կասի։ Այնուհետև, Հրաչը կշտամբել է Էմիլին` ասելով, որ խաբեբա է և այս ամենի մեղավորը նա է հանդիսանում։ Հրաչը Էմիլին ասել է, որ իր 1000 ԱՄՆ դոլար գումարից բացի պետք է վճարի ևս 1000 ԱՄՆ դոլար գումար, իսկ Էմիլը, առանց որևէ ձայն հանելու, համաձայնվել է։ Էմիլը իրեն վճարել է նախապես խոստացված 300 ԱՄՆ դոլար գումարը, իսկ մնացածը` 700 ԱՄՆ դոլարը, խոստացել է վճարել 4-5 օր հետո։ Հրաչին խոստացած 1000 ԱՄՆ դոլարը պետք է վճարեր իր գումարը վճարելուց հետո։ Դրանից հետո Դավիթի հետ միասին նրա ավտոմեքենայով Էմիլին ուղեկցել են տուն։ Ճանապարհին Էմիլն ասել է, որ այդ գումարն անպայման կվերադարձնի և հավելել, որ դա թող իրեն դաս լինի` Արթուրի նման մարդկանց հետ այլևս գործ չունենալու համար։ Դրանից հետո այլևս Էմիլին չի հանդիպել։

/…/ 31.08.2015թ.-ին տեղի ունեցած հանդիպման ժամանակ Հրաչը Էմիլին որևէ սպառնալիք չի տվել, միայն ասել է, որ ում ուզում է կարող է ասել, միևնույն է, նա պետք է վերադարձնի այդ գումարները։ Բացի Հրաչից, ներկա գտնվող մյուս անձինք որևէ բան չեն ասել, չեն միջամտել։ 1000 ԱՄՆ դոլարը, որը պահանջել է Հրաչը` իր գումարից զատ, ըստ նրա, հանդիսացել է այն գումարը, որը նշված մեքենայի դիմաց Արթուրը վճարել էր Էմիլին` նախքան իրեն վաճառելը։
Ինքը Էմիլին որևէ սպառնալիք չի տվել, նրա ընտանիքի մասին որևէ խոսակցություն չի եղել, բացի այդ չի լսել, որ Հրաչը սպառնացել է Էմիլին կամ նրա ընտանիքին։ Տվյալ օրը ընդամենը զրուցել են Էմիլի հետ, ապա հեռացել են։
Իր կարծիքով Է.Խաչատրյանը համաձայնել է Ա.Ստեփանյանի փոխարեն վճարել 1000 ԱՄՆ դոլար գումար, քանի որ նա էր տարել ավտոմեքենան, բացի այդ, դրանից հետո նա էր վաճառել այն։ Էմիլը ասել է, որ իր գումարը անպայման կվերադարձնի, սակայն հարկադրված ընդունելու կամ որևէ անձից վախենալու մասին որևէ բան չի հայտնել /…/»։

Նախաքննական ցուցմունքի հրապարակումից հետո վկան պնդել է նախաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ օգոստոսի 28-ին «մոնումենտում» եղել է հանդիպում, սակայն Էմիլը դրան ներկա չի գտնվել, որից հետո հեռացել են։ Պայմանավորվել են, որպեսզի հանդիպմանը անպայման պետք է ներկա գտնվի նաև Էմիլը։ Ինքը պահանջել է միայն իրեն պատանող 1000 ԱՄՆ դոլարը, իսկ Հրաչն Էմիլից պահանջել էր այն 1000 ԱՄՆ դոլարը, որը վճարել էր Արթուրը Էմիլին։
«Կշտամբել» բառի իմաստը չի հասկանում, չի բացառում, որ ցուցմունքում այն գրել է քննիչը։ Արթուրին և Էմիլին ասել է, որ մեքենան նրանց չի վերադարձնի, կթողնի իր մոտ և կվերադարձնի միայն գումարը վճարելուց հետո։ Այդ ժամանակ մեքենան չի շահագործել։ Նախկինում Հ.Վարդանյանին չի ճանաչել, իսկ Ռուբոն հանդիսացել է Հրաչ Առաքելյանի ընկերը, ով հանդիպման ժամանակ չի միջամտել խոսակցությանը։

/տես` դատական նիստի արձանագրությունը /

Վկա Դավիթ Բաբայանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ծանոթը` Է.Խաչատրյանը, ունեցել է ավտոմեքենա, որը գնել է Արթուր Ստեփանյանը։ Ա.Ստեփանյանն իր հերթին տվյալ ավտոմեքենան վաճառել է Մամիկոն Ադամյանին։ Ըստ պայմանավորվածության` Մ.Ադամյանը պետք է ամսական վճարեր 160.000 ՀՀ դրամ։ Այնուհետև, մեքենայի հետ կապված առաջացել են խնդիրներ, Էմիլը վերցրել է ավտոմեքենան` պարտավորվելով մեկ ամսվա ընթացքում վերադարձնել գումարները։ Այնդուամենայնիվ, Էմիլը պայմանավորված ժամանակահատվածում չի վերադարձրել խոստացած գումարները։ Որոշ ժամանակ անց տեղեկացել են, որ Է.Խաչատրյանը ավտոմեքենան վաճառել է մեկ այլ անձի։
Ինչ վերաբերում է ամբաստանյալ Հ.Վարդանյանին, հայտնել է, որ նախկինում նրան չի ճանաչել, տեսել է մեկ անգամ` «Հավանա» ռեստորանային համալիրի մոտակայքում տեղի ունեցած հանդիպման` խոսակցության, ժամանակ։ Հանդիպմանը ներկա են գտնվել ինքը, Է.Խաչատրյանը, Մ.Ադամյանը, Հ.Առաքելյանը և Հ.Վարդանյանը։ Այլ անձինք ներկա չեն գտնվել։ Խոսակցության ժամանակ Մ.Ադամյանը Է.Խաչատրյանից պահանջել է վերադարձնել իր` մեքենայի համար վճարած 1000 ԱՄՆ դոլար գումարը։
Չի մտաբերում, արդյոք Հ.Վարդանյանը միջամտել է խոսակցությանը, թե ոչ։ Տվյալ օրը Է.Խաչատրյանը Մաիկոնին վերադարձրել է ընդամենը 300 ԱՄՆ դոլար, իսկ մնացած մասը` պարտավորվել վճարել որոշակի ժամանակի անց։ Հանդիպումից հետո իր անձնական ավտոմեքենայով ինքը, Մ.Ադամյանը և Է.Խաչատրյանը հեռացել են և այդ ժամանակ Է.Խաչատրյանը սարսափած կամ վախեցած չի եղել, միայն դժգոհել է իր նյութական վիճակից, ասելով, որ մոտենում է սեպտեմբերի 1-ը, իսկ երեխաներին անհրաժեշտ են հագուստներ դպրոց գնալու համար։ Իրենք ել ասել են, որ անհրաժշետության դեպքում կօգնեն։
Ի պատասխան դատարանում իրեն առաջադրված հարցերին` վկան պնդել է, որ հանդիպման ժամանակ Հ.Վարդանյանը Է.Խաչատրյանի նկատմամբ որևէ սպառնալիք չի հնչեցրել, իսկ վերջինս պարտավորվել է մեկ ամիս անց վերադարձնել գումարի մնացած մասը` 700 ԱՄՆ դոլարը։ Ինչ վերաբերվում է իր կողմից տրված նախաքննական ցումունքին, ապա այն տպագրել է քննիչը և ինքը չի կարդացել դա։ Ցուցումքունք տալիս իր նկատմամբ որևէ սպառնալիք կամ բռնություն չի գործադրվել։

Դատարանն արձանագրելով, որ վկայի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքների միջև առկա են էական հակասություններ, որոշում է կայացրել հրապարակել նրա նախաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ`

« /…/ Հաջորդ օրը Մամիկոնը զանգահարել է իրեն և ասել, որպեսզի գնան «Հավանա» ռեստորանային համալիրի մոտ` ավտոմեքենայի հետ կապված հարցրերի շուրջ զրուցելու։ Ժամը 13։00-ի սահմաններում ինքը` Մամիկոնի և նրա ընկեր Հրաչի հետ միասին գնացել են «Հավանա» ռեստորանային համալիրի մոտ։ Այնտեղ են գտնվել Արթուրի ծանոթ Հրաչը, Ռուբոն, ում չի ճանաչել և Էմիլը։ Մամիկոնը Հրաչին հարցրել է, թե որտեղ է Արթուրը, իսկ Հրաչը պատասխանել է, որ նրա` այդտեղ գտնվելը կարևոր չէ։ Մամիկոնը նրան հարցրել է, թե ով է տալու նրա գումարները, իսկ Հրաչը պատասխանել է` «սպասի հիմա կասեմ»։ Դրանից հետո Հրաչն Էմիլին ասել է, որ պատմի ողջ եղելությունը` ինչը և նա արել։ Այնուհետև, նա ասել է Էմիլին, որ խաբեբա է և ամենի մեղավորը նա է հանդիսանում։ Դրանից հետո ասել է, որ Արթուրի փոխարեն նշված 1.000 ԱՄՆ դոլարը նա է վճարելու, թե չէ «կգցի ոտքերի տակ»։ Էմիլը դրանից հետո լուռ համաձայնվել է վճարել նշված գումարը իրեն։ Այնուհետև, Հրաչն ասել է, որ բացի նշված 1.000 ԱՄՆ դոլարը, Էմիլը պետք է ևս 1.000 ԱՄՆ դոլար վճարի, սակայն չի հասկացել, թե խոսքը ինչ 1.000 ԱՄՆ դոլարի մասին է։ Այնուհետև, ասել է` «խելոք կմնաս, չարություն չանես» և Էմիլը համաձայնվել է վճարել նաև Հրաչի կողմից պահանջած 1.000 ԱՄՆ դոլարը և ասել, որ 4 օր անց կվճարի Մամիկոնի գումարը, դրանից հետո` Հրաչի պահանջած գումարը։ Խոստացած 300 ԱՄՆ դոլարը բերել Է և տվել է Մամիկոնին։ Էմիլի և Մամիկոնի հետ նստել են իր ավտոմեքենան, որպիսի Էմիլին տանեն տուն։ Մամիկոնի ընկեր Հրաչը առանձին է գնացել տուն։ Ավտոմեքենայի մեջ Էմիլն ասել է, որ կտա այդ գումարները, բացի այդ, ասել է, որ այս ամենը նրան դաս եղավ` Արթուրի նման մարդկանց հետ այլևս ոչ մի գործ չունենալու համար։ Դրանից հետո Էմիլին այլևս չի տեսել։ Գիտի, որ դրանից մի քանի օր անց Մամիկոնին նշված դեպքի կապակցությամբ բերման են ենթարկել ոստիկանության Մալաթիայի բաժին, սակայն մնացած մանրամասներից տեղյակ չէ։ /…/ »»։

Նախաքննական ցուցմունքի հրապարակումից հետո վկան պնդել է իր դատաքննական ցուցմունքն այն մասին որ, հանդիպման ժամանակ Հ.Վարդանյանը չի կշտամբել Էմիլին։ Ավելին, քննիչին չի հայտնել իբրև Հ.Վարդանյանը Էմիլին ասել է «խելոք, կպահես, չարություն չանես»։ Նման արտահայտություն ընդհանրապես չի եղել։ Չի կարծել, որ վարույթն իրականացնող անձը կարող էր նման բան արձանագրել։ Հ.Վարդանյանը հանդիպման ժամանակ հավելյալ 1000 ԱՄՆ դոլար չի պահանջել Էմիլից։ Հ.Վարդանյանին նախկինում չի ճանաչել, իսկ հանդիպման ժամանակ Մամիկոնը վերջինիս ներկայացրել է որպես առաքիչ։ Քրեական հեղինակություն լինելու հետ կապված որևէ զրույց չի եղել, նրան այդպես չեն ներկայացրել։ Ինչպես Հ.Վարդանյանի, այնպես էլ մյուս անձանց կողմից որևէ մեկի նկատմամբ սպառնալիք չի եղել։ Վկան նաև պնդել է, որ անհեթեթություն կլիներ, եթե ինքն իր նախաքննական ցուցմունքում նշած լինել, որ «1000 ԱՄՆ դոլար պետք է վճարեն իրեն»։ Հայտնել է, որ տվյալ օրը որևէ խոսակցություն չի եղել այն մասին, որ իրեն պետք է վճարեն 1000 ԱՄՆ դոլար։

/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/

Վկա Հրաչյա Առաքելյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Մ.Ադամյանը հանդիսանում է իր ընկերը։ Տեղյակ է, որ նա տուժող Խաչատրյանից գնել է ավտոմեքնա, որի գումարը պետք է վճարեր մաս առ մաս։ Այնուհետև, Է.Խաչատրյանը պահանջել է վերադարձնել ավտոմեքենան` պարտավորվելով Մ.Ադամյանին վերադարձնել մեքենայի համար վճարած գումարը։
Մ.Ադամյանի հետ միասին գնացել են «Հավանա» ռեստորանային համալիրի մոտակայք` մեքենայի հետ կապված հարցի շուրջ զրուցելու նպատակով։ Հանդիպմանը ներկա են գտնվել նաև Է.Խաչատրյանը, Հ.Վարդանյանը և Դ.Բաբայանը։ Հանդիպման ժամանակ զրուցել են մեքենայի հետ կապված հարցրերի շուրջ։ Էմիլն այդ ժամանակ, իրենց ներկայությամբ Մ.Ադամյանին է վճարել 300 ԱՄՆ դոլար` պարտավորվելով մնացած մասը վճարել մի քանի օր անց։ Խոսակցությանը ամբաստանյալ Հ.Վարդանյանը չի միջամտել, որևէ մեկի նկատմամբ սպառնալիք չի հնչեցրել։ Այդ ժամանակ մի պահ առանձնացել է` հեռախոսով զրուցելու, սակայն նույնիսկ այդ ընթացքում ևս որևէ արտառոց դեպք չի եղել։ Էմիլը պարզապես ասել է, որ մոտենում է սեպտեմբերի 1-ը, երեխաներին անհրաժեշտ է հագուստ, ի պատասխան որի` իրենք ասել են, որ ունեն հագուստի խանութ և այդ հարցով կարող են օգնել նրան։ Հանդիպմանը ներկա է գտնվել նաև Ռուբիկ անունով մի անձ, ով չի միջամտել խոսակցությանը։ Այլ անձինք նեկա չեն գտնվել։ Խոսակցությունը տևել է 2 րոպե, որի ժամանակ Մամիկոնը Հ.Վարդանյանին որևէ կերպ չի ներկայացրել։ Վերջինիս վարքի մեջ սպառնալիք տալու միտում չի տեսել։

/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/

Դատարանում հրապարակվել և հետազոտվել է նաև` 03.09.2015թ.-ին ՀՀ ոստիկանության Մալաթիայի բաժնում հաղորդում տալու մասին արձանագրությունը /գ.թ.3/, ամփոփագրերը /գ.թ.5-6/ տուժող Է.Խաչատրյանի կողմից 03.09.2015թ.-ին ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Մալաթիայի բաժնում տրված բացատրությունը /գ.թ.6/, կասկածյալին պաշտպան ունենալու իրավունքը բացատրելու մասին արձանագրությունը /գ.թ.35/, կասկածյալի հարցաքննության մասին արձանագրությունները /գ.թ.70,73/, Է.Խաչատրյանի և Հ.Վարդանյանի միջև իրականացված առերես հարցաքննության մասին արձանագրությունը /գ.թ.73/, հետաքննության մարմնին տրված հանձնարարությունը /գ.թ.108-109/, ՀՀ ոստիկանության Մալաթիայի բաժնի պետի կողմից ստացված պատասխան գրությունը /գ.թ.180/, Հրաչյա Ժիրայրի Վարդանյանի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի կողմից տրված պահանջագիրը, 01.04.2016թ.-ին բժիշկ Մ.Նանայանի կողմից տրված տեղեկանք-էպիկրիզը, վերջինիս ընտանիքի և երեխայի մասին փաստաթղթերը, ի պատասխան դատարանի հարցման` ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Մաշտոցի բաժնի կողմից 18.03.2016թ.-ին ուղարկված գրությունը։


3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները

Ինչպես արդեն նշվեց, նախաքննական մարմինը Հրաչյա Վարդանյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3.1 կետով։

Հիշյալ հոդվածը պատասխանատվություն ՝ նախատեսում շորթման համար։

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`

«Շորթումը՝ անձի կամ նրա մերձավորի մասին արատավորող կամ անձի կամ նրա մերձավորի իրավունքներին ու օրինական շահերին էական վնաս պատճառող տեղեկություններ հրապարակելու, ինչպես նաև անձի կամ նրա մերձավորի նկատմամբ բռնություն գործադրելու սպառնալիքով կամ անձի, նրա մերձավորի գույքը կամ այլ անձանց տնօրինության կամ պահպանության տակ գտնվող գույքը ոչնչացնելու (վնասելու) սպառնալիքով ուրիշի գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքը հանձնելու կամ գույքային բնույթի այլ գործողություններ կատարելու պահանջը (ն է)՝ որը կատարվել է՝
1) անձի կամ նրա մերձավորի նկատմամբ բռնություն գործադրելով,
2) մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ,
3) (կետն ուժը կորցրել է 23.05.11 ՀՕ-143-Ն)
3.1) խոշոր չափերով»։

Ըստ քրեական իրավունքի տեսության և իրավակիրառ պրակտիկայի՝ շորթման օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է նրանում, որ հանցավորը սեփականատիրոջը կամ գույքի այլ օրինական տիրապետողին պահանջ է ներկայացնում` իրեն հանձնել գույք կամ գույքի նկատմամբ իրավունքը կամ իր օգտին կատարել գույքային բնույթի այլ գործողություններ` այդ պահանջը զուգորդելով սպառնալիքով։ Սպառնալիքը կարող է լինել ամենատարբեր ձևերով, որը նշանակություն չունի հանցակազմի համար, սակայն բոլոր դեպքերում տուժողին պետք է հասկանալի լինի դրա փաստական իմաստը և տուժողը պետք է ընկալի դա իրականացնելու անխուսափելիությունը։
Բռնություն գործադրելու սպառնալիքը պետք է լինի իրական, այսինքն` իրագործելի, որի հնարավորությունը հանցագվորն ունի։ Սպառնալիքի իրական լինելը հավաստելու համար տուժողի սուբյեկտիվ ընկալման գնահատումը կարևոր է, սակայն արարքի որակման համար այն ունի ածանցյալ նշանակություն, քանի որ առաջնայինն օբյեկտիվ իրադրության գնահատումն է։ Այսինքն, եթե ենթադրյալ տուժողն իր հոգեկան լարված վիճակում, հոգեկան առանձնահատկությունների կամ այլ պատճառներով իրականությունը խեղաթյուրված է ընկալում` կարծելով, թե դա սպառնալիք է, ապա օբյեկտիվ իրադրության գնահատումը ենթադրում է, որ անհրաժեշտ է հաշվի առնել այնպիսի հանգամանքներ, ինչպիսիք են սպառնալիքի բովանդակությունը, սպառնալիք տալու եղանակը, դեպքի վայրը, ժամանակը, հանցավորի և տուժողի միջև հարաբերությունների բնույթը, հանցավորի անձը։

Հիշյալ մոտեցումը համադրելով սույն քրեական գործով ձեռք բերված տվյալների հետ դատարանը հաստատված է համարում այն փաստը, որ տուժող Էմիլ Խաչատրյանի և ամբաստանյալ Հրաչյա Վարդանյանի միջև 31.08.2015թ-ին՝ ըստ տուժողի կողմից տրված հայտարարության և ոստիկանության ամփոփագրերի՝ ժամը 23.30-ի, իսկ ըստ վերջինիս հետագա ցուցուցմունքների ու գործի մյուս տվյալների՝ 13.30-ի սահմաններում «Հավանա» ռեստորանի մոտակայքում տեղի է ունեցել հանդիպում, որի ընթացքում քննարկվել են տուժողի կողմից նախկին սեփականատիրոջը պատկանող ավտոմեքենան, առանց վերջինիս գումարն ամբողջությամբ տալու, այլ անձանց վաճառելու հետ կապված հարցերը։

Դատարանը, քննվող քրեական գործով առաջնահերթ պետք է պատասխան տա այն հարցին, թե արդյոք բավարար են գործով ձեռք բերված ապացույցները հանգելու այն հետևության, որ իրականում, հանդիպման ժամանակ Հրաչյա Ժիրայրի Վարդանյանի կողմից Էմիլ Սուրիկի Խաչատրյանի նկատմամբ տեղի է ունեցել շորթում և ո՞ր ապացույցների հիման վրա է նախաքննական մարմինը հանգել նման եզրակացության։

Այսպես՝

քննվող քրեական գործով նախաքննական մարմինը, որպես ամբաստանյալի մեղքը հիմնավորող, նրա մեղադրանքին անմիջականորեն առնչվող ապացույցներ է վկայակոչել, փաստորեն, տուժող Էմիլ Խաչատրյանի, նրա մոր՝ Մանուշ Ավետիսյանի, կնոջ՝ Անուշ Ասլանյանի և վկա Դավիթ Բաբայանի նախաքննական ցուցմունքները, ինչպես նաև՝ 06.09.2015թ-ին տուժող Էմիլ Խաչատրյանի և կասկածյալ Հրաչյա Վարդանյանի միջև տեղի ունեցած առերես հարցաքննության արձանագրությունը։

Որպեսզի հաստատվի կամ հերքվի հիշյալ ապացույցների արժանահավատությունն ու դրանց փոխկապակցվածությունը, դատարանը կարևորում է քրեական գործի փաստերի ու ժամանակագրական իրադարձությունների վերլուծությունը։

Այսպես՝

սույն քրեական գործով ՀՀ ոստիկանության Մալաթիայի բաժնում նյութերի նախապատրաստման՝ հետաքննության, համար հիմք է հանդիսացել տուժող Էմիլ Խաչատրյանի կողմից 03.09.2015թ-ին հանցագործության մասին տրված հաղորդումն այն մասին որ՝

«...Օգոստոսի 31-ին ժամը 23։30-ի սահմաններում «Հավանա» ռեստորանի հետնամասում ոմն Լյովիկը, Ռուբոն և Մամիկը իմ և հարազատների նկատմամբ բռնություն գործադրելու սպառնալիքով պահանջել են վճարել 700 դոլար գումար։ (...) Նրանց ներկայացրած պահանջից համաձայնվել եմ, քանի որ նրանց հետ եղել են բազմաթիվ երիտասարդներ և վերջիններիս ներկայությունից վախեցել եմ իմ նկատմամբ բռնություն գործադրելու հավականությունից»։

Հաղորդում տալուց հետո, հետաքննության մարմնում նույն օրը իր իսկ կողմից գրված բացատրությամբ տուժողը հայտնել է, որ՝ /մեջբերումը կատարված է բառացի` հաշվի առնելով նաև տուժողի կողմից իր մտքերը շարադրելու հետ կապված դժվարությունները/

«...Լովիկը ասում ա նորից պատմի, ես նորից պատմում եմ, Լովիկը ասում ա, թե դու պիտի տաս էդ 1000 դոլարը, նորից հարց տալով, թե Մամիկի 700 դոլարը բերել ես։ Ինձ այդ Ռուբոն և Մամիկը ասում են տուր այդ փողը Մամիկին, ես հաշվում եմ տալիս եմ Մամիկին։ Լյովիկն ասում ա, թե 700 դոլարն էլ պիտի տաս Մամիկին, Մամիկը պահանջելով, թե այդ 700 դոլարը պիտի լինի այսօր... Լյովիկը ինձ ասում ա նայի չարություն չանես...»։

Հարկ է նկատի ունենալ, որ ինչպես հանցագործության մասին հաղորդում, այնպես էլ բացատրություն տալիս, տուժողը ոչ մի բառ, արտահայտություն չի հնչեցրել կամ հիշատակում չի արել գործով ամբաստանյալ Հրաչյա Վարդանյանի մասին, նշելով միայն «Լովիկ», Մամիկ և Ռուբո անունները։

Ավելին, ի պատասխան նույն բացատրությունը գրելու ժամանակ հետաքննիչ Հալաբյանի կողմից տրված այն հարցին, թե՝ «կոնկրետ երբ են Ձեզանից գումար ուզել Լյովիկը, Ռուբենը և Մամիկը, Ձեզ սպառնացե՞լ են կամ որևէ գործողություն արել են, որով գումար պահանջեն Ձեզանից», տուժողը պատասխանել է, որ Նրանք ինձ չեն սպառնացել, միայն ժամանակ են տվել և ասել են, որ սպասում ենք, քանի որ կային բազմաթիվ երիտասարդներ, ես նրանց ներկայությունից վախեցած ասել եմ, որ կտամ ամսի 4-ին։ Համոզված եմ, եթե նրանց մերժեի, ինձ և ընտանիքիս համոզված եմ վնաս կտային, քանի որ խոսքուզրույցի վերջում ինձ հետ խոսում էին ոչ նուրբ ձևով»։

Տուժողի կողմից տրված բացատրությունն արդեն իսկ վկայում է այն մասին, որ «Լովիկ»-ը, Մամիկը և Ռուբոն իրեն որևէ սպառնալիք չեն տվել և ինքը վախեցել է այնտեղ գտնվող՝ իր իսկ խոսքերով բազմաթիվ երիտասարդների ներկայությունից, չնայած, որ նրանք տեղի ունեցած խոսակցությանը չեն միջամտել։ Նման պայմաններում ավելորդ է խոսել այն մասին, որ տուժողի նկատմամբ սպառնալիք է հնչել հենց Հրաչյա Վարդանյանի կողմից։ Վերջինիս վերաբերյալ առաջին տեղեկությունը տուժողը հայտնել է արդեն հետաքննիչի կողմից նյութերն ըստ ենթակայության ուղարկելուց և քրեական գործ հարուցելուց հետո՝ իր հարցաքննությամբ։

Ընդ որում, չունենալով որևէ տվյալ դեպքի օրը Հրաչյա Վարդանյանի՝ «Հավանա» ռեստորանի մոտ գտնվելիս տուժողի նկատմամբ սպառնալիքներ հնչեցնելու մասին, հետաքննիչն այդ մասին արդեն նշել է իր որոշման մեջ և նյութերն ուղարկել ըստ քննչական ենթակայության։ Նշված փաստը հիմնավորվում է նրանով, որ «օպերատիվ տվյալներն իրացնելիս» ոստիկանության բաժին բերման ենթարկված Մամիկոն Անդրանիկի Ադամյանն իր բացատրությունում նման տեղեկություն չի հայտնել, իսկ Հրաչյա Վարդանյանն ընդհանրապես հրաժարվել է բացատրություն տալուց։ Բաժին հրավիրված Արթուր Ստեփանյանը ևս իր բացատրությամբ Հրաչյա Վարդանյանի կողմից Էմիլ Խաչատրյանից սպառնալիքով գումար պահանջելու մասին որևէ փաստ չի մատնանշել։ Մինչդեռ, հետաքննիչ Հալաբյանը, անհայտ է, թե որտեղից՝ հավանաբար հիմք ընդունելով ոստիկանության ծառայողների կողմից ներկայացված զեկուցագիրն ու կազմված ամփոփագիրը, իր կողմից կայացված՝ նյութերն ըստ ենթակայության ուղարկելու մասին որոշման նկարագրական պատճառաբանական մասում նշել է՝

«03.09.2015թ-ին ոստիկանության ՔՀԳՎ-ում ստացված օպերատիվ տվյալներն իրացնելով ս/թ սեպտեմբերի 03-ին ժամը 19։00-ին Մալաթիայի բաժին է հրավիրվել էմիլ Սուրիկի Խաչատրյանին, ով հաղորդում է տվել այն մասին, որ ս/թ օգոստոսի 31-ին ժամը 23.30-ի սահմաններում «Հավանա» ռեստորանային համալիրի հետնամասում, մեքենայի առուվաճառքի հետ կապված խնդիրների կապակցությամբ Մամիկոն Անդրանիկի Ադամյանը, Հրաչյա ժիրայրի Վարդանյանը և ոմն Ռուբենը իր և իր ընտանիքի նկատմամբ բռնություն գործադրելու սպառնալիքով պահանջել են վճարել 700 ԱՄՆ դոլար՝ Մամիկոն Անդրանիկի Ադամյանին որպես տուժած անձի և 500-ական ԱՄՆ դոլար էլ ոմն Ռուբենին և Հրաչյա ժիրայրի Վարդանյանին, որպես պարզաբանման մասնակցած անձանց»։

Մանրամասն ուսումնասիրելով, սակայն, հիշյալ զեկուցագիրն ու ամփոփագիրը կարելի է տեսնել, որ դրանցում ոչ Հրաչ, ոչ Հրաչիկ կամ Հրաչյա Վարդանյան անուններ չկան և մի դեպքում նշված են «Լյովիկ, Ռուբեն, Մամիկ», մյուս դեպքում՝ «Լյովիկ, Ռուբեն, Մամե…»։ Անհրաժեշտ է ուշադրություն դարձնել նաև ինչպես այդ, այնպես էլ հետաքննության ընթացքում ձեռք բերված բոլոր փաստաթղթերին, համաձայն որոնց` որևէ խոսք Հրաչյա Վարդանյանի՝ քրեական աշխարհում հեղինակություն լինելու մասին չկա։

/տես՝ գ-թ 5, 10/

Տվյալ պայմաններում, առնվազն տարակուսանք է առաջացնում այն փաստը, թե որտեղից հետաքննիչը եզրակացրեց, որ դեպքի վայրում եղած, տուժողի հայտարարությամբ «Լովիկ» անունով անձը դա Հրաչյա Վարդանյանն է և ինչ փաստերի հիման վրա եզրակացրեց, որ նա տուժողի նկատմամբ հնչեցրել է սպառնալիքներ՝ գումար պահանջելով վերջինից։ Դարձյալ պետք է ուշադրություն դարձնել այն փաստի վրա, որ տուժողն իր բացատրության մեջ հստակ նշել է, որ՝ «…Նրանք (և ոչ թե նա) ինձ չեն սպառնացել, միայն ժամանակ են տվել և ասել են, որ սպասում ենք, քանի որ կային բազմաթիվ երիտասարդներ, ես նրանց ներկայությունից վախեցած ասել եմ, որ կտամ ամսի 4-ին»։

Ասվածից հետևում է, որ մինչև քրեական գործ հարուցելը, նյութերի նախապատրաստման ընթացքում Հրաչյա Վարդանյանի կողմից Էմիլ Խաչատրյանի նկատմամբ շորթման որևէ ողջամիտ կամ հավանական տվյալ չունենալով, հետաքննիչն այդ մասին, այդուամենայնիվ, ամրագրել է իր որոշման մեջ և 04.09.2015թ-ին նութերն ուղարկել ըստ քննչական ենթակայության։

05.09.2015թ-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Երիցյանի կողմից նույն այն հիմնավորումներով, ինչ որ նշված է եղել հետաքննիչի կողմից կայացված որոշման մեջ ՀՀ քրեական օրենսգրիք 182-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3.1 կետով հարուցվել է քրեական գործ։

Արդեն գործի նախաքննության ընթացքում հարցաքննվել են մի շարք վկաներ, որոնցից, ըստ էության, ամբաստանյալ Վարդանյանի դեմ մեղադրող ցուցմունքներ են տվել տուժող Էմիլ Խաչատրյանը, նրա մայրը՝ Մանուշ Ավետիսյանը, կինը՝ Անուշ Ասլանյանը և վկա Դավիթ Բաբայանը։

Դատարանը՝ նախ ցանկանում է անդրադառնալ հիշյալ անձանց դատաքննական ցուցմունքներին, այնուհետեև համեմատական անցկացնել դրանց և վերջիններիս կողմից տրված նախաքննական ցուցմունքների հետ։

Դատարանում հետազոտված, վերը նշված անձանց ցուցմունքների պարզ համադրությամբ անգամ ակնհայտ է, որ դրանք ոչ միայն չեն համընկնում միմյանց, այլ նաև հակասում են իրենց իսկ կողմից տրված նախաքննական ցուցմունքների հետ։

Այսպես.

Տուժողի դատաքննական ցուցմունքի հետ կապված դատարանը ցանկանում է ընդգծել այն, որ օգոստոսի 31-ին տեղի ունեցած հանդիպման ժամանակ իր նկատմամբ հնչեցրած սպառնալիքները կայացել են նրանում, որ Հրաչյա Վարդանյանն իրեն ասել է «խելոք կմնաս, չարություն, բան չանես»։ Տուժողը դատարանում հայտնելով այդ մասին պնդել է, որ նշված արտահայտությունից ինքը խիստ վախեցել է և այն ընկալել է, որպես իրական սպառնալիք ոչ միայն իր այլև իր ընտանիքի բոլոր անդամների նկատմամբ։ Վերջինս, սակայն չի կարողացել դատարանում տալ տրամաբանական պատասխաններ, թե ինչու է Հ.Վարդանյանի կողմից հնչեցրած այդ՝ իր ասելով սպառնալիքներն, ընդունել ոչ միայն իր, այլ նաև ընտանիքի անդամների հասցեին ուղղված և արդյոք սպառնալիք տվողն իմացել է, թե նա ընտանիքի ինչ անդամներ ունի, որպեսզի սպառնալիքները հասցեագրեր նաև նրանց։ Դրանից զատ, տուժողը նշել է, որ այդ միջադեպից հետո, ինքը գտնվել է խիստ լարված, վախեցած վիճակում, որի պատճառով նույնիսկ չի կարողացել գնալ ոստիկանություն և հայտարարություն տալ այդ մասին։ Դատարանում իրեն առաջադրված հարցերին ի պատասխան, տուժողը չի կարողացել մատնանշել մի փաստ կամ ողջամտորեն տրամաբանել, թե ի վերջո ինչ հանգամանքներից ելնելով է եզրահանգել, որ ամբաստանյալը քրեական, կամ հանցավոր հեղինակություն է։ Վերջինս դատարանում պնդել է, որ այդ եզրահանգման է եկել հաշվի առնելով «Դիմացը նստածի ով լինելը»։ Բացի այդ, նշել է, որ այդ մասին իրեն ասել է նաև Մամիկը՝ շեշտելով, որ իրեն ուզում է տեսնել շահումյանցի Հրաչը։ Նման պայմաններում, եթե համոզված էր, որ իրեն խոսակցության հրավիրողն, ինչպես ինքն է նշում, քրեական հեղինակություն հանդիսացող անձ էր, ապա ինչու այդ մասին չի նշել ոչ իր կողմից ներկայացված հաղորդմամբ և ոչ էլ իր կողմից տրված բացատրությամբ։ Ավելին, չի նշել ոչ միայն այդ փաստը, այլ նշել է ընդհանրապես այլ անձի անուն։

Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ իրավիճակում, եթե նույնիսկ ընդունենք, որ տուժողը լինելով վախեցած չի կարողացել հասնել ոստիկանության մոտակա բաժին, ապա ինչպես նա, այնպես էլ նրա հարազատները հեշտորեն կարող էին հեռախոսազանգի միջոցով տեղյակ պահել իրավապահ մարմիններին՝ այդ թվում նաև ոստիկանությանը, կատարվածի մասին։ Ավելին, այն պայմաններում, երբ ամբաստանյալի կողմից տրված սպառնալիքները եղել են իբր այն բնույթի, որ դրանք տուժողի կողմից ընկալվել են ոչ միայն իր այլ նաև իր ընտանիքի անդամներին՝ այդ թվում նաև մանկահասկան երեխաների նկատմամբ, առավել քան անհրաժեշտ ու օրհասական էր դառնում կամ տուժողի կամ նրա ընտանիքի չափահաս անդամների կողմից այդ մասին անմիջապես ոստիկանություն ահազանգելը։

Նշվածի հետ կապված, ինչպես տուժողը, այնպես էլ նրա մայրն ու կինը միաբերան պնդել են, որ Էմիլ Խաչատրյանի՝ տուն վերադառնալուց հետո, նա եղել է խիստ վախեցած ու այլայլված և իրենք հասկանալով իրավիճակի լրջությունը գնացել են ոստիկանության Մաշտոցի բաժին՝ հանցագործության մասին հայտարարություն տալու։ Նշված բաժնում, սակայն, իրենցից հայտարարություն չեն ընդունել պատճառաբանելով, որ «Հավանա» ռեստորանային համալիրը նախ՝ իրենց սպասարկման տարածքում չի գտնվում, ապա խորհուրդ են տվել դիմել ոստիկանության Մալաթիայի բաժին, միաժամանակ պարզաբանելով, որ կատարվածի մասին պետք է հայտարարություն տա ինքը՝ տուժողը։

Դատարանն արձանագրում է, որ հիշյալ հանգամանքների շուրջ տուժողի և նրա հարազատների կողմից տրված ցուցմունքները ոչ միայն արժանահավատ չեն այն առումով, որ իրենց կողմից նշված հանգամանքների պայմաններում վերջիններս ուղղակի կզանգահարեին և չէին բավարարվի միայն ոստիկանություն գնալով ու մերժողական պատասխան ստանալով, այլ նաև հերքվել են դատարանում հետազոտված այն փաստաթղթերով, համաձայն որոնց ամբաստանյալի մայրն ու կինը ոստիկանության Մաշտոցի բաժին չեն դիմել, այդ փաստի մասին հիշյալ բաժնում որևէ հանգամանք չի պարզվել և նմանատիպ տեղեկություններ չեն ստացվել։

Ավելին, ոստիկանության Մալաթիայի բաժնի հետաքննիչ Հալաբյանի կողմից նույն բաժնի պետին հասցեագրված և քրեական գործում առկա զեկուցագրի համաձայն՝

«Զեկուցում եմ Ձեզ այն մասին, որ 03.09.2015թ-ին ոստիկանության ՔՀ/ԳՎ-ում ստացված օպերատիվ տվյալներն իրացնելով, ս/թ սեպտեմբերի 03-ին ժամը 19։00-ին Մալաթիայի բաժին է հրավիրվել Էմիլ Սուրիկի Խաչատրյանը /ծնվ. 17.03.1985թ., բն. է Լևոնյան 26 փողոց, 33/1 տուն, չի աշխ./ ով հաղորդում տվել այն մասին, որ ս/թ օգոստոսի 31-ին ժամը 23։30-ի սահմաններում «Հավանա» ռեստորանային համալիրի հետնամասում /Լենինգրադյան 1/6/ մեքենայի առուվաճառքի հետ կապված խնդիրների կապակցությամբ ոմն Լյովիկը, Ռուբենը և Մամիկը իր և իր ընտանիքի նկատմամբ բռնություն գործադրելու սապառնալիքով պահանջել են վճարել 700 ԱՄՆ դոլար Մամիկին, որպես տուժած անձի և 500-ական ԱՄՆ դոլար էլ Ռուբենին և Լյովիկին, որպես պարզաբանման մասնակցած անձանց։
Զեկուցելով վերոգրյալի մասին, խնդրում եմ Ձեզ հանձնարարել համապատասխ ծառայության աշխատակիցներին` պարզել ոմն Լյովիկի /հեռ. 093-63-83-85/, Ռուբենի /հեռ. 099-805-605/ և Մամեյի /հեռ. 094-55-91-55 / ինքնությունները և ներկայացնել քննության»։

Այլ խոսքով, հերքվում են ինչպես ամբաստանյալի, այնպես էլ նրա մոր և կնոջ այն պնդումները, թե Հ.Վարդանյանի կողմից Է.Խաչատրյանի նկատմամբ հնչեցրած սպառնալիքներից հետո վերջինս եղել է այնպիսի հուզական լարված ու վախեցած վիճակում, որ նույնիսկ ի վիճակի չի եղել այդ երեք օրերի ընթացքում գնալ ոստիկանություն ու հայտարարություն տալ կատարվածի մասին, իսկ իրենց կողմից դրսևորած ջանքերը եղել են ապարդյուն, քանի որ իրավապահ մարմինները հրաժարվել են իրենցից` հանցագործության մասին հաղորդում ընդունելուց։ Ինչպես արդեն նշվեց, վերեվում մեջբերված զեկուցագրի համաձայն՝ ոչ թե տուժողն ինքն է գնացել, այլ՝ «… ոստիկանության ՔՀ/ԳՎ-ում ստացված օպերատիվ տվյալներն իրացնելով, ս/թ սեպտեմբերի 03-ին ժամը 19։00-ին Մալաթիայի բաժին է հրավիրվել Էմիլ Սուրիկի Խաչատրյանը….» և այլն։

Ասվածից հետևում է, որ ինչպես տուժողը, այնպես էլ նրա փոխանցմամբ ու պատմելով՝ ընտանիքի անդամներն այն աստիճանի լուրջ, մտահոգիչ, սարսափելի ու իրական չեն ընդունել Հրաչյա Վարդանյանի կողմից տուժողին, իր իսկ պնդմամբ ասված ՝«խելոք կմնաս, չարություն չանես» արտահայտությունը, որ նույնիսկ չեն էլ փորձել այդ մասին տեղյակ պահել իրավապահ մարմիններին և ինչպես նշվեց վերևում, տուժողն այդ մասին հաղորդում է տվել միայն այն բանից հետո, երբ օպերատիվ տվյալներն իրացնելով նրան հրավիրել են ոստիկանության Մալաթիայի բաժին, որտեղ էլ վերջինս տվել է համապատասխան հաղորդում՝ դարձյալ չնշելով Հրաչյա Վարդանյանի անունը և այն որ նա, կամ իր կողմից մատնանշած «Լյովիկը, Ռուբենը և Մամիկը» քրեական հեղինակություններ են։

/Տես՝ գ-թ 10, դատական նիստի արձանագրությունը/

Դատարանի հաջորդ փաստարկն առ այն, որ իրականում Հ.Վարդանյանի կողմից տուժողի նկատմամբ սպառնալիքի ազդեցության տակ գումարի պահանջ չի ներկայացվել, դա վերջինիս կողմից դեպքի պահին տեղի ունեցած իրադարձությունները իր հարազատներին ներկայացնելուց հետո նրանց կողմից, փաստորեն, դրանք այլափոխված տարբերակով՝ նախ նախաքննական մարմնին, ապա նաև դատարանին ներկայացնելու հանգամանքներն են։

Մասնավորապես, ինչպես նշվեց վերևում, տուժողն իր նախաքննական ցուցմունքում իր նկատմամբ հնչեցրած սպառնալիքների առումով հարազատներին փոխանցել է բառացիորեն հետևյալը. «…Այդ ընթացքում նա ինձ ասաց, եթե չբերես քեզ կգցեմ քացուս տակ, ինչպես նաև ասաց՝ որ չարություն չանեմ…»։ Նույն ցուցմունքում տուժողը նշել է, որ՝ «…Հրաչը գնալուց առաջ ինձ ասաց, որ խելոք կմնաս չարություն չանես…»։ Փաստորեն սրանք են նախաքննության ընթացքում տուժողի կողմից որպես սպառնալիք ընդունված այն արտահայտությունները, որոնք իբրև հնչեցվել են ամբաստանյալի կողմից։ Եթե ընդունենք, որ նշվածը իրականություն է, փաստորեն, տուժողի մայրն ու կինը ինչպես նախաքննությամբ այնպես էլ դատարանում տրամաբանորեն պետք է հայտնեին մինույն տեղեկությունները, քանի որ խոսակցության իմաստի միակ փոխանցողն իրեց եղել է Է.Խաչատրյանը։

Մինչդեռ, տուժողի մայրը՝ Մանուշ Ավետիսյանը, նախաքննական իր ցուցմունքում նշել է, որ «…Էմիլը ասաց նաև, որ տղաներից Հրաչ անունով մեկը իրեն սպառնացել է, որ կվնասի իրեն և ընտանիքին…»։ Նույն վկան, դատարանում այս առթիվ հայտնեց արդեն, որ Հրաչյա Վարդանյանն իր տղային վախեցնելով ասել է, որ՝ «…էս կողմ, էն կողմ չգնաս, բերանդ փակ կպահես..»։

Ըստ էության, Մանուշ Ավետիսյանի նախաքննական ցուցմունքին նույնաբովանդակ ցուցմունք է տվել նաև տուժողի կինը՝ Անուշ Ասլանյանը, ով նույնպես ամուսնուց լսել է, որ՝ «…Հրաչ անունով մեկը իրեն սպառնացել է, որ կվնասի իրեն և ընտանիքին…»։ Այս վկան իր ցուցմունքում հավելել է նաև, ու ամուսնուն Հրաչը հորդորել է նաև խելոք մնալ ու չարություն չանել։ Այդուամենայնիվ, հիշյալ վկան դատարանում զարմանալիորեն որևէ բառ չասաց իր մանկահասակ երեխաների հասցեին Հրաչ անունով անձի կողմից տրված սպառնալիքների մասին՝ հանգամանք, ինչը որպես մայր ավելի քան պետք է տպավորված լիներ նրա մոտ, քան այն փաստը, որ ամուսնուն ասել էին՝ «Խելոք կմնաս, չարություն չանես…»։ Ավելին, վերջինս որևէ տեղեկություն չհայտնեց նաև ամուսնուն «քացու տակ գցելու» մասին հնչեցրած սպառնալիքի մասին, իսկ այն բանից հետո, երբ հրապարակվեց նրա նախաքննական ցուցմունքը, վկան հայտնեց, որ չէր հիշում այդ մասին։

Փաստորեն, վկան դատարան գալով չէր հիշում այն կարևոր հանգամանքները, որոնք իր ցուցմունքի համաձայն դարձել էին իր ընտանիքի ու փոքրահասակ երեխաների կյանքը մի պահ անտանելի դարձնելու բուն պատճառը։

Համադրելով հիշյալ վկաների նախաքննական ցուցմունքները դատարանը ցանկանում է ընդգծել նաև, որ դրանք բովանդակային առումով համարյա թե արտատպված են միմյանցից։ Այդ մասին է վկայում նաև այն, որ վկա Անուշ Ասլանյանի նախաքննական ցուցմունքի երկրորդ էջի վերնամասում համակարգչային եղանակով տպագրված է՝ «Վկա Մ.Ավետիսյանի ցուցմունքի շարունակությունը»։ Փաստ, որը հաստատում է այն, որ հիշյալ վկայի ցուցմունքը համակարգչային եղանակով ուղղակի տեղադրվել է տուժողի մոր՝ Մանուշ Ավետիսյանի, կողմից տրված ցուցմունքի վրա։

/Տես՝ գ-թ 68/

Դատարանում հիշյալ վկաները գնացին էլ ավելի հեռուն, տալով արդեն ամբաստանյալի ամբողջական անունը՝ Հրաչյա Վարդանյան, պնդելով, որ տուժողն առաջին իսկ օրից իրենց տեղեկացրել էր, որ հենց այդ անձն է սպառնացել իրեն ու պահանջել գումար։ Հանգամանք, որը երբևէ նրանց կողմից նախաքննության ընթացքում չէր նշվել, այլ բոլոր դեպքերում նրանք հայտնել էին, որ Է.Խաչատրյանին սպառնացել է «ոմն Հրաչ անունով անձը»։ Նույնիսկ քննիչի այն հարցին ի պատասխան, թե «…Ճանաչու՞մ եք արդյոք Հրաչյա Վարդանյան ….անունով անձին», վկա Մանուշ Ավետիսյանը պատասխանել է, որ «…խոսակցության ժամանակ ինչ-որ Հրաչ անունով մի տղա իրեն սպառնալով ասել է…»։ Ասվածից հետևում է, որ նախաքննության ժամանակ ևս տուժողն իր ընտանիքի անդամներին ամբաստանյալի իրական անձնական տվյալները չի հայտնել։ Ավելին, վերջինս դատարանում հայտնել է, որ դեպքից հետո եղել է այն աստիճանի լարված, որ տանեցիներին և ոստիկանությանը Հրաչյա Վարդանյանին ներկայացրել է որպես «Լյովիկ»։ Բնականաբար, չիմանալով ամբաստանյալի լրիվ անունը, տուժողը չէր էլ կարող այն հայտնել իր ընտանիքի անդամներին, հետաևաբար, ինչպես են հիշյալ վկաները դատարանում պնդում, որ տուժողն իրենց պատմել է, որ դեպքի օրը սպառնալիքներ տվողը եղել է Հրաչ Վարդանյանը։

Վերադառնալով տուժողի բացատրության, նախաքննական ու դատաքննական ցուցմունքների համադրությանը, դատարանն արձանագրում է, որ Էմիլ Խաչատրյանը, երեք դեպքերում էլ վարույթն իրականացնող տարբեր մարմինների մոտ հայտնել է միմյանցից՝ ընդ որում կարևորագույն հանգամանքերի շուրջ տրամագծորեն տարբերվող ցուցմունքներ։ Մի դեպքում չի հայտնել Հրաչի անունը, չնշելով նաև կոնկրետ նրա կողմից տրված սպառնալիքների մասին, մի դեպքում /արդեն որպես տուժող ցուցմունք տալիս/ հստակ նշել է, թե ում հետ է գործ ունեցել, հայտնելով նրա քրեական հեղինակություն հանդիսանալու մասին, իսկ մյուս դեպքում՝ դատարանում արդեն, չի հայտնել այնպիսի տվյալներ, որոնք առանցքային պետք է լինեին որպես իրական սպառնալիք հնչեցվելու պարագայում։
Նշված հանգամանքները վկայում են այն մասին, որ տուժող Խաչատրյանը ներկայացնում է մտացածին, անարժանահավատ, ինչու ոչ՝ սուտ տեղեկություններ, իր նկատմամբ ենթադրաբար իրականացված շորթման վերաբերյալ։ Նման եզրահանգման գալիս, դատարանը կարևորում է այն փաստը նաև, որ քննիչի կողմից 07.09.2015թ-ին կայացված՝ որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշման մեջ, վերջինս որպես մեղադրանքի ձևակերպում նշել է հետևյալը՝

«Հ.Վարդանյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն արարքի համար, որ նա էմիլ Սուրիկի Խաչատրյանից գումար հափշտակելու դիտավորությամբ, 2015թ. օգոստոսի 31-ին ժամը 13։20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի «Հավանա» ռեստորանային համալիրի մոտակայքում տեղի ունեցած խոսակցության ընթացքում իրեն որպես քրեական հեղինակություն ներկայացնելով և այդ կերպ տուժողի կամքի վրա ճնշում գործադրելու նպատակով, ինչպես նաև էմիլ Խաչատրյանի նկատմամբ բռնություն գործադրելու սպառնալիքով, նրանից պահանջել է իր կողմից որոշված ժամանակահատվածում, ինչպես իրեն, այնպես էլ՝ իր կողմից մատնանշված անձանց տալ ընդհանուր 1.700 ԱՄՆ դոլար։
Էմիլ Խաչատրյանը, հաշվի առնելով Հրաչյա Վարդանյանի քրեական հեղինակություն լինելու հանգամանքը, և վերջինիս կողմից հնչեցված սպսանալիքները ընկալելով որպես իրական, հասկանալով, որ Հրաչյա Վարդանյանի պահանջը չկատարելու դեպքում կվտանգի իր, ինչպես նաև ընտանիքի անդամների կյանքը և առողջությունը, համաձայնվել է նրան տալ պահանջված` 820.709 ՀՀ դրամին համարժեք՝ 1.700 ԱՄն դոլարը։
Սյսպիսով, Հրաչյա ժիրայրի Վարդանյանը, կատարել է հանցավոր արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրեսնգրքի 182-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3.1 կետով»։

Այդուամենայնիվ, քննիչը «չի զլացել» և մեղադրանքն, արդեն իսկ այն առաջադրված լինելու պայմաններում, փորձել է հիմնավորել իր իսկ կողմից հետաքննության մարմնին տրված հանձնարարությամբ առ այն, թե արդյոք Հրաչյա Վարդանյանն ի վերջո հանդիսանում է հանցավոր հեղինակություն, թե՝ ոչ։ Հետաքրքրականն այն է, որ նույն գրությամբ քննիչը հանձնարարել է պարզել նաև ոմն Հրաչի, Ռուբոյի և Դավոյի ինքնությունները։

Այնուամենայնիվ, արդեն իսկ առաջադրված մեղադրանքի հիշյալ բաղադրիչն ապահովելու նպատակով կատարված հարցմանն ի պատասխան, մեղադրանքն առաջադրելուց հետո, շուրջ 25 օր անց, ստացվել է ՀՀ ոստիկանության Մալաթիայի բաժնի պետի կողմից առաքված գրությունն այն մասին, որ՝ «…Հրաչյա Վարդանյանը հանցավոր հեղինակություն չի հանդիսանում»։

Անտեսելով, սակայն հիշյալ հանգամանքը, քննիչը ոչ միայն մեղադրանքի ձևակերպումը թողել է անփոփոխ, այլ որևէ գործողություն չի կատարել նույն գրությամբ մատնանշած և ոստիկանության մարմինների կողմից ի հայտ բերած, տուժող Խաչատրյանի կողմից ի սկզբանե նշած՝ ոմն Ռուբոյին՝ նույն ինքը՝ 07.11.1964թ-ին ծնված Ռուբեն Մալխասի Ռուստամյանին, վարույթ իրականացնող մարմին հրավիրելու, նրա մասով գործի հանգամանքները բացահայտելու և ի վերջո նրա գործողություններին իրավական գնահատական տալու ուղղությամբ։ Նույն գրությամբ նշվել է նաև, որ ձեռնարկվում են միջոցներ ոմն Հրաչի և Դավոյի իքնությունները պարզելու ուղղությամբ։ Հիշյալ գրությունն ուղարկելուց հետո, քննիչը հրավիրել և հարցաքննել է Դավիթ Բաբայանին և Հրաչյա Առաքելյանին, սակայն հետագայում այդպես էլ չի հստակեցրել, թե հիշյալ անձինք հանդիսանում են արդյոք իր կողմից որոնվող ոմն Հրաչն ու Դավոն, թե՝ ոչ։

/Տես՝ գ-թ 108-109, 180/

Նշվածը ևս մեկ անգամ վկայում է այն մասին, որ թե վարույթն իրականացնող հետաքննության, թե նախաքննության մարմինները գործի քննության նկատմամբ դրսևորել են խիստ մակերեսային և ոչ օբյեկտիվ մոտեցում, ինչի հետևանքով խախտել են ՀՀ քրեական դատավորության օրենսգրքի ներքոհիշյալ հոդվածների պահանջները`

Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի`

«1. Հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը, ինչպես նաև քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձինք պարտավոր են պահպանել Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությունը, սույն օրենսգիրքը և մյուս օրենքները։

2. Ոչ ոք չի կարող քրեական գործով ձերբակալվել, խուզարկվել, կալանավորվել, դատապարտվել, ենթարկվել բերման և դատավարական հարկադրանքի այլ միջոցների, ինչպես նաև իրավունքների ու ազատությունների այլ սահմանափակումների այլ կերպ, քան օրենքով սահմանված հիմքերով և կարգով»։
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի`

«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ և անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր շահերին առնչվող քրեական գործի քննության իրավունք։

2. Դատավորը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմնի աշխատակիցը չեն կարող մասնակցել քրեական գործով վարույթին, եթե նրանք ուղղակի կամ անուղղակի շահագրգռված են գործի ելքով։

3. Քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինը պարտավոր է ձեռնարկել սույն օրենսգրքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, պարզել ինչպես կասկածյալի և մեղադրյալի մեղավորությունը հիմնավորող, այնպես էլ նրանց արդարացնող, ինչպես նաև նրանց պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։

4. Կասկածյալի, մեղադրյալի և նրանց պաշտպանի հայտարարություններն իրենց անմեղության, կասկածյալին կամ մեղադրյալին արդարացնող, իրենց պատասխանատվությունը մեղմացնող ապացույցների առկայության մասին, ինչպես նաև քրեական դատավարության ընթացքում օրինականության խախտումների վերաբերյալ բողոքները պետք է մանրակրկիտ ստուգի քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը»։

Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի`

«1. Հանցագործության համար կասկածվողը կամ մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով` դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով։

2. Կասկածյալը կամ մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը։ Նրանց անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել պաշտպանության կողմի վրա։ Մեղադրանքի ապացուցման և կասկածյալին կամ մեղադրյալին ի պաշտպանություն բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը կրում է մեղադրանքի կողմը։
3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։

4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։

5. Կասկածյալի կամ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվող խափանման միջոցները չեն կարող պարունակել պատժի տարրեր։»

Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի`

«1. Ապացուցումը` գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է։

2. Մեղադրյալի մեղքի և պատասխանատվությունը խստացնող հանգամանքների առկայության ապացուցման պարտականությունը կրում են քրեական հետապնդման մարմինները»։
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի`

«Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով»։

Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի`

«1.Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից»։

2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»։

Ինչ վերաբերվում է քրեական գործով անցնող մյուս վկայի Դավիթ Բաբայանի կողմից տրված նախաքննական՝ մեղադրող, ցուցմունքին, ապա այն համադրելով նրա դատաքննական ցուցմունքի հետ և վերլուծելով այն, դատարանն արձանագրում է հետևյալը.

ինչպես նշվեց վերևում, տվյալ վկան իր նախաքննական ցուցմունքում՝ որպես ամբաստանյալ Հ.Վարդանյանի կողմից տուժող Է.Խաչատրյանի նկատմամբ հնչեցրած սպառնալիք է նկարագրել այն, որ խոսակցության ընթացքում Վարդանյանն ասել է՝ «…Արթուրի փոխարեն նշված 1000 ԱՄՆ դոլարը ինքն է վճարելու, թե չէ «կքցեմ ոտքերիս տակ»։ Էմիլը դրանից հետո լուռ համաձայնվեց վճարել նշված գումարը ինձ…»»։

Դատարանում նույն վկան, տալով իր նախաքննական ցուցմունքին տրամագծորեն հակառակ ցուցմունք, հայտնեց, որ դեպքի օրը ներկա է գտնվել խոսակցության ողջ ընթացում, սակայն Վարդանյանի կողմից տուժողի հասցեին որևէ սպառնալիք չի հնչեցվել, այդ կերպ գումարի պահանջ չի ներկայացվել։ Վկան պնդել է, որ իր նախաքննական ցուցմունքը չի կարդացել ու միայն ստորագրել է այն՝ չնայած այն հագամանքին, որ դրա վերջնամասում գրել է՝ «Ցուցմունքը իմ խնդրանքով արձանագրեց քննիչը ամբողջությամբ կարդացի գրված է իմ պատմածով իմ բառերից ճիծտ է որի համար ստորագրում եմ…»։

Դատարանը գտնում է, որ վկայի կողմից իր նախաքննական ցուցմունքն առանց կարդալու ստորագած լինելու մասին վերջինիս պնդումները փաստարկված են այն պատճառով, որ նման միտք առ այն, թե՝ «…Էմիլը դրանից հետո լուռ համաձայնվեց վճարել նշված գումարը ինձ…», բնավ չէր կարող ձևակերպվել վկայի կողմից, այն պարզ պատճառով, որ հիշյալ վկան տուժողի, Մամիկոն Ադամյանի կամ Արթուր Ստեփանյանի միջև տեղի ունեցած գումարային հարցերի հետ որևէ առնչություն երբևէ չի ունեցել, հետևաբար տուժողն իրեն գումար վճարելու որևէ պարտավորություն չէր կարող ունենալ։

Դատարանը, ևս մեկ անգամ փաստելով, որ նախաքննական մարմինը տարբեր անձանցից ցուցմունքներ վերցնելիս չի անհատականացրել դրանք ու հաճախ ուշադրություն չի դարձրել գործով բացահայտման ենթակա կարևոր հանգամանքների վրա արձանագրում է, որ վկա Դավիթ Բաբայանի կողմից տրված նախաքննական ցուցմունքն, ըստ էության, համահունչ է գործով մյուս վկա Մամիկոն Ադամյանի ցուցմունքին, քանի որ ակնհայտ է, որ տուժողը գումարը պետք է վճարեր վերջինիս, այլ ոչ թե վկա Բաբայանին։ Փաստ, որը պետք է մանրակրկիտ ստուգվեր վարույթն իրականացնող մարմինների կողմից, հաշվի առնելով, որ, դրա, ինչպես նաև սպառնալիքների առկայությունը կամ բացակայությունն են տվյալ գործով կազմում մեղադրանքի հենքը։ Այս առումով, նաև հաշվի առնելով պաշտպանի կողմից հիշյալ ցուցմունքի օգտագործման անթույլատրելիությունը հաստատալեու մասին ներկայացաված միջնորդությունը, դատարանը գտնում է, որ բացակայում են դրա հիմքերը, սակայն տվյալ ապացուցը արժանահավատ չէ վերը շարադրված հիմնավորումներով։
Այստեղ կարևոր է հիշատակել նաև վկա Մամիկոն Ադամյանի և նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները, որտեղ վերջինս, լինելով դեպքի օրը տեղի ունեցած խոսակցության անմիջական մասնակից, կտրականապես հերքել է Հ.Վարդանյանի կողմից տուժողին սպառնալու և այդ ճանապարհով նրանից գումար պահանջելու հանգամանքները, այլ ընդամենը նշել է, որ Հրաչը կշտամբել է Էմիլին նման վարքագիծ դրսևորելու՝ նույն ավտոմեքենան մի քանի հոգու վաճառելու համար։ Ավելին, վերջինս ցուցմունք է տվել, որ հանդիպման վայրից հեռացել են տուժողի հետ միասին և նա ընդհանրապես վախեցած չի եղել, տագնապի մեջ չի գտնվել, այլ միայն դժգոհել է իր նյութական վիճակի։

Այսպիսով, վերևում բերված փաստերի և ապացույցների համադրության ու դրանց վերլուծության արդյունքում դատարանը հաստատված չի համարում այն հանգամանքը, որ բավարար են ապացույցները, որպեսզի քննվող քրեական գործով դատարանը գա այն համոզման, որ ինչպես նշված է մեղադրանքի որոշմամբ՝

«Հ.Վարդանյանը Էմիլ Սուրիկի Խաչատրյանից գումար հափշտակելու դիտավորությամբ, 2015թ. օգոստոսի 31-ին ժամը 13։20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի «Հավանա» ռեստորանային համալիրի մոտակայքում տեղի ունեցած խոսակցության ընթացքում իրեն որպես քրեական հեղինակություն ներկայացնելով և այդ կերպ տուժողի կամքի վրա ճնշում գործադրելու նպատակով, ինչպես նաև Էմիլ Խաչատրյանի նկատմամբ բռնություն գործադրելու սպառնալիքով, նրանից պահանջել է իր կողմից որոշված ժամանակահատվածում, ինչպես իրեն, այնպես էլ՝ իր կողմից մատնանշված անձանց տալ ընդհանուր 1.700 ԱՄՆ դոլար։
Էմիլ Խաչատրյանը, հաշվի առնելով Հրաչյա Վարդանյանի՝ քրեական հեղինակություն լինելու հանգամանքը, և վերջինիս կողմից հնչեցված սպսանալիքները ընկալելով որպես իրական, հասկանալով, որ Հրաչյա Վարդանյանի պահանջը չկատարելու դեպքում կվտանգի իր, ինչպես նաև ընտանիքի անդամների կյանքը և առողջությունը, համաձայնվել է նրան տալ պահանջված` 820.709 ՀՀ դրամին համարժեք՝ 1.700 ԱՄն դոլարը»։

Նշվածից զատ, դատարանը ցանկանում է անդրադառնալ քրեական գործի նախաքննության ընթացքում վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից թույլ տրված դատավարական այն խախտումներին, որոնք էական են և ազդել են գործի արդարացի քննության՝ հետևաբար և դրա ելքի վրա։

Այսպես՝

Ամբաստանյալ Հրաչյա Ժիրայրի Վարդանյանը ոստիկանության Մալաթիայի բաժին բերման է ենթարկվել 04.09.2015թ-ին, որտեղ լինելով բերման ենթարկվածի կարգավիճակում հրաժարվել է բացատրություն տալուց։

05.09.2015թ-ին Մալաթիա-Սեբաստիա քննչական բաժնի պետի կողմից կայացվել է որոշում՝ քննչական խումբ ստեղծելու մասին, որում ընդգրկվել են նույն բաժնի քննիչներ Արման Երիցյանը, Գոռ Մարգարյանը և Արսեն Արմենակյանը։ Խմբի ղեկավար է նշանակվել ավագ քննիչ Արման Երիցյանը։

Հետագայում՝ Հրաչյա Վարդանյանին կասկածյալի, ինչպես նաև մեղադրյալի կարգավիճակ տալուց հետո, հիշյալ որոշումը վերջինիս չի ծանոթացվել, որով խախտվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 194-րդ հոդվածի պահանջն առ այն, որ՝

«Գործի բարդության կամ նրա ծավալի մեծ լինելու դեպքում նախաքննության կատարումը կարող է հանձնարարվել մի քանի քննիչի, որի մասին նշվում է գործի հարուցման վերաբերյալ որոշման մեջ կամ կայացվում է առանձին որոշում։ Այդ մասին իրավունք ունի որոշում կայացնել քննչական բաժնի պետը։ Որոշման մեջ պետք է նշվեն բոլոր քննիչները, որոնց հանձնարարվում է նախաքննության կատարումը, այդ թվում` խմբի ղեկավար քննիչը, որը գործն ընդունում է իր վարույթ և ղեկավարում է մյուս քննիչների գործողությունները։
Կասկածյալը, մեղադրյալը, տուժողը, քաղաքացիական հայցվորը, քաղաքացիական պատասխանողը և նրանց ներկայացուցիչները պետք է ծանոթացվեն քննիչների խմբի կողմից քննությունը կատարելու մասին որոշմանը, և նրանց պարզաբանվում է ցանկացած քննիչին բացարկ հայտնելու նրանց իրավունքը»։

Այլ խոսքով, կասկածյալ, իսկ այնուհետև մեղադրյալ Հ.Վարդանյանը չի ծանոթացվել իր՝ վարույթն իրականացնող մարմնին, բացարկ հայտնելու հիմնարար իրավունքներից մեկին։ Դատարանը, նախաքննական մարմնի կողմից թույլ տրված հիշյալ խատումն առարկայական է համարում այն պատճառով, որ քրեական գործով, ի վերջո՝ նախաքննության ավարտման ժամանակ, պաշտպանի և ամբաստանյալի կողմից բացարկ է հայտնվել գործը քննող, քննչական խմբի ղեկավար հանդիսացող քավագ քննիչ Երիցյանին, որի հիմքում դրվել է վերջինիս՝ և ամբաստանյալի նույն թաղամասում բնակվելու և իրենց ընտանիքների՝ որոշ /ենթադրվում է լարված/ հարաբերություններ ունենալու փաստը։

Գործի նկատմամբ դատավարական հսկողություն իրականացնող դատախազն, առանց ստուգելու հիշյալ հանգամանքները, մերժել է ներկայցված միջնորդությունը։

Դատարանն արձանագրում է, որ հիշյալ որոշման կայացմամբ խախտվել են ամբաստանյալի՝ գործի արդարացի քննության իրավունքները։

/տես՝ գ-թ 29-30, 197, 204/

Նույն գործով ամբաստանյալ Վարդանյանը 05.09.2015թ-ին ձերբակալվել է, որով, ըստ էության ստացել է կասկածյալի կարգավիճակ։

Նույն օրը, վերջինիս պարզաբանվել է նրա՝ պաշտպանության և պաշտպան ունենալու իրավունքը, որի վերաբերյալ կազմված արձանագրության մեջ քննիչը նշել է, որ՝ «հրաժարվում է հանրային պաշտպանի իրավաբանական օգնությունից, միաժամանակ, հայտարարեց, որ ցանկանում է ունենալ պաշտպան..»։

Բնականաբար, տվյալ պայմաններում, քննիչը պարտավոր էր ապահովելու իրացնել ամբաստանյալի պաշտպանության իրավունքը, սակայն ոչ միայն չի արել դա, այլ առանց պաշտպանի իրականացրել է կասկածյալի հարցաքննությունը, որտեղ նույնպես վերջինս պնդել է իր` պաշտպան ունենալու դիրքորոշումը։

Կասկածյալ Վարդանյանի՝ Սահամանադրորեն երաշխավորված իրավունքների խախտումն այսքանով չի սահմանափակվել և քննիչ Երիցյանը ոչ միայն մեկ անգամ ևս կազմակերպել է վերջինիս՝ որպես կասկածյալի հարցաքննությունը /որի ժամանակ նա դարձյալ հրաժարվել է ցուցմունք տալուց/ այլ ավելի հեռուն է գնացել՝ այս անգամ արդեն իրականացնելով առերես հարցաքննություն՝ կասկածյալ Վարդանյանի և տուժող Խաչատրյանի միջև։

Դատարանն արձանագրում է, որ հիշյալ ապացույցի ձեռք բերումը քննիչի կողմից իրականացվել է կասկածյալի պաշտպանության իրավունքի կոպտագույն խախտումներով, հաշվի առնելով այն, որ ավելի քան երկու օր գտնվելով ձերբակալվածի կարգավիճակում և ի սկզբանե հայտարարելով պաշտպան ուենալու մասին, քննիչը որևէ քայլ չի ձեռնարկել կասկածյալի՝ այդ իրավունքն իրացնելու ուղղությամբ։

/տես՝ գ-թ 32, 35, 38, 70, 73-74/

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրիք 10-րդ հոդվածի համաձայն`

«1. Յուրաքանչյուր ոք սույն օրենսգրքով նախատեսված կարգով իրավունք ունի ստանալ իրավաբանական օգնություն։
2. Կասկածյալի, մեղադրյալի կողմից ցանկություն հայտնելու կամ այն դեպքում, երբ դա է պահանջում արդարադատության շահը, ինչպես նաև սույն օրենսգրքով և Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով պարտադիր համարվող դեպքերում քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է ապահովել նրանց իրավաբանական օգնություն ստանալու իրավունքը։
3. Քաղաքացիական հայցվորը կամ նրա օրինական ներկայացուցիչը, կասկածյալի և մեղադրյալի օրինական ներկայացուցիչը, ինչպես նաև քաղաքացիական պատասխանողը քրեական դատավարության ընթացքում իրավունք ունեն օգտվել իրենց հրավիրած ներկայացուցիչների իրավաբանական օգնությունից։
4. Քրեական հետապնդման մարմինը տուժողի հարցաքննության ժամանակ իրավունք չունի արգելել նրա կողմից որպես ներկայացուցիչ հրավիրված փաստաբանի մասնակցությունը։
5. Քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը կարող է որոշում կայացնել կասկածյալին կամ մեղադրյալին անվճար իրավաբանական օգնություն տրամադրելու մասին` ելնելով նրա գույքային դրությունից»։

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի համաձայն`

«1. Կասկածյալը և մեղադրյալն ունեն պաշտպանության իրավունք։
2. Քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է կասկածյալին և մեղադրյալին բացատրել նրանց իրավունքները և ապահովել օրենքով չարգելված բոլոր միջոցներով մեղադրանքից նրանց պաշտպանվելու փաստացի հնարավորությունը։
3. Քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է համապատասխան դեպքերում գործին մասնակից դարձնել կասկածյալի և մեղադրյալի օրինական ներկայացուցչին։
4. Կասկածյալը և մեղադրյալն իրավունք ունեն մեղադրանքից պաշտպանվել ինչպես անձամբ, այնպես էլ պաշտպանի և օրինական ներկայացուցչի միջոցով։ Կասկածյալի և մեղադրյալի պաշտպանի և օրինական ներկայացուցչի մասնակցությունը քրեական դատավարությանը չի սահմանափակում կասկածյալի և մեղադրյալի իրավունքները։
5. Կասկածյալին և մեղադրյալին չի կարելի հարկադրել ցուցմունքներ տալ, նյութեր ներկայացնել քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին կամ նրան որևէ աջակցություն ցույց տալ»։

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 65-րդ հոդվածի 2-րդ մասի կետի 5-րդ կետի համաձայն`

«/…/ Մեղադրյալը, սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով, իրավունք ունի`

5) հարցաքննվել պաշտպանի ներկայությամբ»։

ՀՀ քրեական դատավարության օրենգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`

«/…/1. Քրեական գործով վարույթին պաշտպանի մասնակցությունը պարտադիր է, երբ`

1) այդպիսի ցանկություն հայտնել է կասկածյալը կամ մեղադրյալը»։

Նման պայմաններում, հաշվի առնելով, որ հիշյալ ապացույցը ձեռք է բերվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին կետի 2-րդ ենթակետով սահմանված խախտմամբ՝ դատարանը հաստատում է 06.09.2015թ-ին տուժող Էմիլ Խաչատրյանի և կասկածյալ Հրաչյա Վարդանյանի միջև տեղի ունեցած առերես հարցաքննության արձանագրության՝ որպես ապացույցի օգտագործման անթույլատրելիությունը։

Ավելին, հետագայում արդեն պաշտպանով ապահովված լինելու պայմաններում մեղադրյալն ու նրա պաշտպանը միջնորդություններ են ներկայացրել վարույթն իրականացնող մարմնին՝ մի շարք քննչական և դատավարական գործողություններ՝ այդ թվում նաև ամբաստանյալի դեմ մեղադրող ցուցմունքներ տված անձանց հետ առերեսումներ անցկացնելու մասին, ինչը քննիչի կողմից չի կատարվել` խախտելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 216-րդ հոդվածի իմպերատիվ պահանջն առ այն, որ՝

«Քննիչն իրավունք ունի կատարել նախօրոք հարցաքննված երկու այն անձանց առերեսում, որոնց ցուցմունքներում էական հակասություններ կան։ Քննիչը պարտավոր է կատարել առերեսում, եթե էական հակասություններ կան մեղադրյալի և մեկ այլ անձի ցուցմունքներում /…/»։

Այլ խոսքով, հստակ պատկերացում կազմելով, որ ամբաստանյալի դիրքորոշման, ինչպես նաև մինչ այդ նրա կողմից՝ թեկուզև առանց պաշտպանի տրված ցուցմունքում /առերես հարցաքննության արձանագրությունում/, ինչպես նաև իր դեմ վկայած անձանց ցուցմունքներում առկա են ոչ թե էական, այլ ակնհայտ հակասություններ, քննիչը արդեն պաշտպանի ներկայությամբ չի կատարել վերը նշված դատավարական պահանջը, որի պարտավորութունը կրել է։

Այսպիսով, սույն դատավճռում նշված փաստարկները համադրելով ձեռք բերված ապացույցների վերլուծության ու դրանց գնահատման հետ, դատարանն արձանագրում է, որ անձին մեղադրելու և հանցանքը հաստատված համարելով նրա նկատմամբ մեղադրական դատավճիռ կայացնելու համար անհրաժեշտ չափանիշների մասին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է իր՝ Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ, որտեղ, մասնավորպես, նշված խնդրի կապակցությամբ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին որ՝

«I. 28. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝

«(…) 3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։ (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում« երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված« եթե դատարանը« ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով« հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա« դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա« ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով« սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ»։

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում ցույց է տրվում (...) 3) այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները»։

«Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում։

Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար։

Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։

Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած։ Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը։

Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 14-15-րդ կետերը, իսկ վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին մանրամասն տե՛ս նույն որոշման 16-19-րդ կետերը)։

29. Վերահաստատելով և զարգացնելով նախորդ կետում մեջբերված գործով արտահայտած իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ «ապացույցների բավարարությունը» որոշելու չափանիշներն են.
1) անմեղության կանխավարկածը,

2) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,

3) դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը։

30. Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը։ Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով։

Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում։ Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ։

Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության։

Հարկ է նշել նաև, որ անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերը, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքը սահմանում են ոչ միայն այդ սկզբունքի բուն էությունը, այլև՝ դրա հաղթահարման, նույնն է, թե անձի մեղավորության հաստատման համար անհրաժեշտ դատավարական չափորոշիչները։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է. «(…) ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով։ Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի։ Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը)։ Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետը)։

Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ (տե՛ս, ի թիվս այլոց, Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ)։

Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար։

31. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ «(…) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։

Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում։ Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական։ Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը։ (…)» (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Այսպիսով, «ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է։ Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ)։ Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ)։

Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից։ Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա։ Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա։

Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է։ Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման։

31.1. Ապացույցների թույլատրելիության հատկանիշը վերաբերում է դրանց ձևական կողմին։ Դրա էությունը կազմում է ապացույցները ձեռք բերելիս օրենքով նախատեսված դատավարական պահանջների պահպանվածությունը և ենթադրում է.
- աղբյուրի օրինականություն՝ ապացույցը պետք է ձեռք բերվի միայն օրենքով սահմանված աղբյուրներից (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մաս),
- ձեռքբերման միջոցների օրինականություն՝ պետք է պահպանված լինեն ապացույցների ձեռքբերմանն ուղղված գործողություններ կատարելուն օրենքով առաջադրված պահանջները,
- դատավարական ձևակերպում՝ ապացույցը, դրա ձեռքբերման գործընթացը պետք է օրենքով սահմանված կարգով ենթարկվեն դատավարական ձևակերպման,
- լիազորված սուբյեկտ՝ այն պետք է ստացված լինի ապացույց ձեռք բերելու լիազորությամբ օժտված սուբյեկտի կողմից։
Ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը հստակ սահմանված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածով։

31.2. Վերաբերելիությունն ապացույցի կարողությունն է իր բովանդակությամբ ծառայելու ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքները, գործի քննության և լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ տվյալները բացահայտելուն և հաստատելուն։ Այլ խոսքով՝ ապացույցի վերաբերելիության հատկանիշն արտացոլում է ապացույցի և գործի քննության ու լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների միջև կապը։ Ապացույցը կհամարվի վերաբերելի, եթե տեղեկություններ պարունակի գործի համար որևէ նշանակություն ունեցող փաստի մասին։

31.3. Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը։ Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում։ Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.

ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից։

Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը։ Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում։ Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները։
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա։

32. Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը)։ Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն։
Վերջին դիրքորոշումը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջից, որի համաձայն՝ «Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված։ Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները»։

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի համաձայն դատարանը սահմանված հաջորդականությամբ պարտավոր է պատասխանել հետևյալ հարցերին.

«/…/

1) ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը.
2) այդ արարքը համապատասխանում է արդյոք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին.
3) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի կողմից այդ արարքը կատարելը. /.../»։

Նույն օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի համաձայն՝

«1. Արդարացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ ամբաստանյալի անմեղությունը` այն մեղադրանքով, որով նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ։
2. Դատարանը պարտավոր է սույն օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի առաջին մասի 1-3-րդ կետերով և երկրորդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում տվյալ դատական նիստում կայացնել արդարացման դատավճիռ։»

Օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 2-րդ մասում սահմանված է, որ՝

«2. Քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման կատարված հանցագործությանը կասկածյալի կամ մեղադրյալի մասնակցությունն ապացուցված չլինելու արդյունքում, եթե սպառված են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները։»
Արձանագրելով, որ քննված քրեական գործով դատարանը՝ գործի դատական քննությամբ հետազոտված ապացույցների համակցությամբ, ինչպես նաև նախաքննության ընթացքում թույլ տրված դատավարական խախտումնների հիմքով ապացուցված չհամարեց ամբաստանյալ Վարդանյանին մեղսագրված հանցանքի կատարումը վերջինիս կողմից, դատարանն արձանագրում է, որ պետք է հռչակվի նրա անմեղությունը՝ իրեն մեղսագրված՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի՝ 182-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3.1 կետով նախատեսված արարքում՝ ամբաստանյալի մասնակցությունը հանցանքի կատարմանն ապացուցված չլինելու հիմքով։

Վերը շարադրված պայմաններում, հաշվի առնելով դատարանում ձեռք բերված՝ Հրաչյա Վարդանյանի մեղքը հիմնավորող ապացույցների ոչ բավարար լինելը, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանվող Հրաչյա Վարդանյանի նկատմամբ պետք է կայացվի արդարացման դատավճիռ` մեղսագրված արարքի կատարմանը վերջինիս մասնակցությունն ապացուցված չլինելու հիմքով, որի պայմաններում նա անհապաղ ենթակա է ազատ արձակման կալանքի՝ դատական նիստերի դահլիճում։

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն՝

«1. Դատարանը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմինը պարտավոր են արդարացվածին պարզաբանել վնասի հատուցում ստանալու իրավունքը։
2. Դատարանի արդարացման դատավճռի կամ համապատասխան որոշման պատճենը, ինչպես նաև վնասի հատուցման կարգը պարզաբանող ծանուցումը դատավճիռը կամ որոշումը կայացնելուց հետո` եռօրյա ժամկետում հանձնվում կամ ուղարկվում է արդարացվածին։ Ծանուցման մեջ նշվում է, թե օրենքին համապատասխան ինչպիսի վնաս կարող է հատուցվել, ինչ ժամկետում, որ մարմնին պետք է դիմել վնասը հատուցելու պահանջով։
3. Արդարացվածին պատճառված վնասը հատուցվում է քաղաքացիական դատավարության կարգով»։

Նշված հոդվածի հիմքով, դատարանն արձանագրում է, որ համապատասխան ծանուցում պետք է ուղարկի արդարացված Հ.Վարդանյանին։

4. Եզրափակիչ մաս
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 35, 357-359, 360, 366, 367, 369-373-րդ հոդվածներով, դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Հրաչյա Ժիրայրի Վարդանյանին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3.1 կետով առաջադրված մեղադրանքում արդարացնել՝ ճանաչելով և հռչակելով նրա անմեղությունն այդ hոդվածով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ մեղսագրված արարքի կատարմանը վերջինիս մասնակցությունն ապացուցված չլինելու հիմքով։

Հրաչյա Ժիրայրի Վարդանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` կալանավորումը, վերացնել և նրան անհապաղ ազատ արձակել դատական նիստերի դահլիճում։

Հրաչյա Ժիրայրի Վարդանյանին պարզաբանել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 66-րդ և 67-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարացվածի և նրան պատճառված /հնարավոր/ վնասի հատուցման` նրա իրավունքներն ու հատուցման կարգը։

Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։



Դ Ա Տ Ա Վ Ո Ր Մ. Մ Ա Կ Յ Ա Ն