Հիմնական

Գործի համար: ԵԿԴ/0234/01/15
Վիճակագրական տողի համար : 8.21

Պատասխանող

Սևակ Գալստյան Բաբկենի
Սևակ Գալստյան

Դատավոր

Կենտրոն և Նորք-Մարաշ

Մնացական Մարտիրոսյան

Դատավոր

Կենտրոն և Նորք-Մարաշ

Մնացական Մարտիրոսյան

Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն: Սևակ Գալստյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա <<Կոնսերվատորիայի>> հարակից տարածքից Կարեն Գրիգորյանից ձեռք է բերելև ապօրինի կրելնէվերջինիս պատկանող` գործարանային արտադրության <<Վալտեր ՊՊ>> մոդելի գազայինմ զենք հանդիսացող ատրճանակ:
Դատարան Օր Ժամ Դատարանի դահլիճի համար Ստատուս Որոշում Այլ նշումներ
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ 2015-11-03 10:00 4 Կայացել է
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ 2015-10-16 12:00 4 Կայացել է
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ


Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը.

նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,

մասնակցությամբ`
մեղադրող,
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների դատախազության
դատախազ Մ. Նալբանդյանի,

հանրային պաշտպան Ա. Պողոսյանի,


2015թ. նոյեմբերի 3-ին Երևանում,


դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի

Սևակ Բաբկենի Գալստյանի`
ծնված 1997թ. հոկտեմբերի 18-ին Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ Արարատի մարզի Մխչյան գյուղում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ-մասնագիտական կրթությամբ, ամուրի, խնամքին ոչ ոք, նախկինում չդատված, բնութագրվում է դրական, չի աշխատում, հաշվառված է և բնակվում է ՀՀ Արարատի մարզի Մխչյան գյուղի 3-րդ փողոցի թիվ 36 տանը, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։


Գործի դատավարական նախապատմությունը

Թիվ 13804715 քրեական գործը ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում հարուցվել է 2015թ. սեպտեմբերի 1-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։
Ամբաստանյալ Սևակ Բաբկենի Գալստյանին նախաքննության մարմնի կողմից մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով հետևյալ արարքի համար` «որ նա 2015 թվականի մայիսի 03-ին Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա 1Ա հասցեում գտնվող «Կոնսերվատորիայի» հարակից տարածքից Կարեն Սամվելի Գրիգորյանից ձեռք է բերել և մինչ 2015 թվականի մայիսի 04-ը ապօրինի կերպով կրել է վերջինիս պատկանող` գործարանային արտադրության «Վալտեր ՊՊ» մոդելի «Գ 114683806» համարի 9մմ տրամաչափի գազային զենք հանդիսացող գազային ատրճանակը։
Այսինքն` Սևակ Բաբկենի Գալստյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235 հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործություն։»։
2015թ. սեպտեմբերի 30-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2015թ. հոկտեմբերի 1-ին ստացվել և 2015թ. հոկտեմբերի 2-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2015թ. հոկտեմբերի 7-ի որոշմամբ նշանակվել է դատական քննության։

Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները

Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
Ամբաստանյալ Սևակ Բաբկենի Գալստյանը համացանցի «Լիստ.եյեմ.» /List.am/ կայքից տվյալներ է ձեռք բերել «Վալտեր ՊՊ» /WALTHER PP/ մոդելի «Ջի 114683806» /«G 114683806»/ համարի 9մմ տրամաչափի գազային ատրճանակը վկա Կարեն Սամվելի Գրիգորյանի կողմից վաճառելու կամ փոխանակելու մասին։
Այդ ատրճանակը ձեռք բերելու նպատակով, 2015թ. մայիսի 3-ին, Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա 1Ա հասցեում գտնվող Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիային հարակից տարածքում, ամբաստանյալ Ս. Գալստյանը հանդիպել է վկա Կ. Գրիգորյանին, «Սամսունգ Գալաքսի ԷՍ4» /«Samsung Galaxy S4»/ մոդելի բջջային հեռախոսի հետ փոխանակելու միջոցով նրանից ձեռք է բերել և ապօրինի կերպով կրել է գազային զենք հանդիսացող վերոհիշյալ ատրճանակը։
Ատրճանակի սեփականատիրոջ անվանափոխության հետ կապված խնդիրներ առաջանալու պատճառով, 2015թ. մայիսի 4-ին, ամբաստանյալ Ս. Գալստյանն այդ ատրճանակը բերել է Երևան և վերադարձրել վկա Կ. Գրիգորյանին։


Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է հետևյալը.
Ամբաստանյալ Սևակ Բաբկենի Գալստյանը ծնվել է 1997թ. հոկտեմբերի 18-ին ՀՀ Արարատի մարզի Մխչյան գյուղում, որտեղ բնակվում է հարազատ հոր, մոր և քրոջ հետ միասին։ Ս. Գալստանի դաստիարակությամբ և խնամքով զբաղվում են հայրը` Բ. Գալստյանը և մայրը` Ռ. Բալյանը։ Ս. Գալստյանի կյանքի և դաստիարակության պայմանները, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը բավարար են։
Ամբաստանյալ Ս. Գալստյանը նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, իրեն վերագրվող արարքը կատարել է` լինելով անչափահաս, տասնյոթ տարեկան հասակում։


Ապացույցների հետազոտում և գնահատում

Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Վկա Կարեն Սամվելի Գրիգորյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2015թ., ստույգ ամիսն ու օրը չի հիշում, «Լիստ.եյեմ.» /List.am/ ինտերնետային կայքում տեղադրել է հաղորդագրություն այն մասին, որ վաճառում կամ փոխանակում է «Վալտեր ՊՊ» /WALTHER PP/ մոդելի 9մմ տրամաչափի գազային ատրճանակ։
Հստակ չի հիշում, թե` երբ, ամբաստանյալ Ս. Գալստյանը զանգահարել է իրեն և առաջարկել է վերոհիշյալ ատրճանակը փոխանակել «Սամսունգ Գալաքսի ԷՍ4» /«Samsung Galaxy S4»/ մոդելի բջջային հեռախոսի հետ։ Միասին պայմանավորվել են և հանդիպել Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի մոտ։ Այդտեղ իրեն պատկանող գազային ատրճանակը հանձնելով Ս. Գալստյանին` փոխանակել է նրան պատկանող բջջային հեռախոսի հետ։ Փոխանակելուց հետո ատրճանակը գտնվել է Ս. Գալստյանի մոտ։ Այնուհետև միասին գնացել են Երևանի Նոր-Նորքի 5-րդ զանգված, որտեղ Ս. Գալստյանին տվել է նաև գազային ատրճանակի տուփը, որից հետո նա հեռացել է։
Հաջորդ օրը կրկին հանդիպել է Ս. Գալստյանին և նա հայտնել է, որ ատրճանակի անվանափոխության հետ կապված խնդիրներ կան, որից հետո վերադարձրել է իր ատրճանակը։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 38-39/
Վկա, ամբաստանյալ Ս. Գալստյանի մայր Ռուզաննա Անդրանիկի Բալյանի` նախաքննության ընթացքում տված և դատաքննության ընթացքում հրապարակված ցուցմունքով այն մասին, որ 2015թ. մայիսի սկզբներին, օրը ստույգ չի հիշում, երբ գտնվել է տանը` իր որդի Սևակ Գալստյանը հայտնել է, որ իր բջջային հեռախոսը փոխանակել է գազային ատրճանակով։ Որդին հայտնել է նաև, որ փոխանակումը կատարվել է Երևանի կոնսերվատորիայի հարակից տարածքում, որից հետո վերջինս հիշյալ գազային ատրճանակը տեղափոխել է տուն։ Կատարվածի կապակցությամբ խրատել է որդուն։ Վերջինս լսելով իր խոսքը` հաջորդ օրը գազային ատրճանակը վերադարձրել է տիրոջը։
Վկա Ռ. Բալյանը դատաքննության ընթացքում օգտվելով իր սահմանադրական և դատավարական իրավունքներից հրաժարվել է ցուցմունքներ տալուց։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 49-50/
Ամբաստանյալ Սևակ Բաբկենի Գալստյանի` նախաքննության ընթացքում որպես մեղադրյալ տված ցուցմունքով այն մասին, որ առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչում, 2015թ. մայիսի 3-ին Կարեն Գրիգորյանից ձեռք է բերել ատրճանակ, որը հաջորդ օրն իր կամքով վերադարձրել է նրան։ Օգտվելով իր դատավարական իրավունքներից` հրաժարվում է այլ ցուցմունքներ տալուց։
Դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալ Ս. Գալստյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և օգտվելով իր դատավարական իրավունքներից` հրաժարվել է ցուցմունքներ տալուց։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 65/
Դատաձգաբանական և դատաքիմիական համալիր փորձաքննության 2015թ. սեպտեմբերի 1-ի Հմ` 2455-15 եզրակացությամբ, որի համաձայն` «1. Փորձաքննության ներկայացված ատրճանակը հանդիսանում է գործարանային արտադրության «WALTHER PP» մոդելի «G 114683806» համարի 9մմ տրամաչափի գազային ատրճանակ, նախատեսված է համապատասխան տրամաչափի գազային և ձայնային փամփուշտներով կրակելու համար, պիտանի է նպատակային օգտագործման համար, հրազեն չի համարվում, հանդիսանում է գազային զենք։
2. Ներկայացված ատրճանակի փողում հայտնաբերվեցին կրակոցի արգասիքներ (մրանման հետքեր, կիսայրված վառոդի մասնիկներ)։ Կրակոցի վաղեմության վերաբերյալ հարցին պատասխանել հնարավոր չէ գիտականորեն հիմնավորված մեթոդիկայի բացակայության պատճառով։»։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 34-16/
Նախաքննության մարմնի 2015թ. սեպտեմբերի 22-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված և դատարանում հետազոտված «Վալտեր ՊՊ» /WALTHER PP/ մոդելի «Ջի 114683806» /«G 114683806»/ համարի 9մմ տրամաչափի գազային ատրճանակով։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 61/


Դատարանի իրավական վերլուծությունները

Վերլուծելով ամբաստանյալ Սևակ Բաբկենի Գալստյանին առաջադրված մեղադրանքը և գործով ձեռք բերված ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Սևակ Բաբկենի Գալստյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, ապօրինի կերպով գազային զենք կրելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Սևակ Գալստյանի նկատմամբ, նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, հանցագործության կատարման եղանակը` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը։
Ամբաստանյալ Սևակ Գալստյանի կողմից կատարված` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը.
«Պեկինյան կանոնների» 17.1-րդ կետի համաձայն` «Ներգործության միջոցների ընտրության ժամանակ իրավասու մարմինը պետք է ղեկավարվի հետևյալ սկզբունքներով.
ա) ներգործության միջոցները միշտ պետք է համարժեք լինեն ոչ միայն իրավախախտման հանգամանքներին և ծանրությանը, այլև անչափահասի դրությանը և պահանջներին, ինչպես նաև հասարակության պահանջներին. (…)»։
«Երեխաների իրավունքների մասին» Նյու-Յորքի 1989թ. նոյեմբերի 20-ի կոնվենցիայի (Հայաստանի Հանրապետության կողմից վավերացվել է 1992թ. հունիսի 1-ին) 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Երեխաների նկատմամբ բոլոր գործողություններում, անկախ այն բանից, թե դրանք ձեռնարկվում են սոցիալական ապահովության հարցերով զբաղվող պետական կամ մասնավոր հիմնարկների, դատարանների, վարչական կամ օրենսդրական մարմինների կողմից, առաջնահերթ ուշադրություն է դարձվում երեխայի շահերի առավել ապահովմանը։»։
Նույն կոնվենցիայի 40-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Մասնակից պետությունները ճանաչում են մեղադրվող կամ քրեական օրենսդրությունը խախտած համարվող յուրաքանչյուր երեխայի իրավունքը՝ արժանանալու այնպիսի վերաբերմունքի, որը նպաստում է նրա արժանապատվության և նշանակալիության զգացումի զարգացմանը, երեխայի մեջ ամրապնդում է հարգանքը մարդու իրավունքների և ուրիշների հիմնարար ազատությունների նկատմամբ, և որի դեպքում հաշվի է առնվում երեխայի տարիքը և հասարակության մեջ նրա վերաինտեգրացման և հետագա դրական դեր խաղալուն նպաստելու ցանկալիությունը։ (…)
4. Անհրաժեշտ է այնպիսի բազմազան միջոցառումների առկայությունը, ինչպիսիք են խնամքի, խնամակալության և հսկողության մասին հրամանները, խորհրդատվական ծառայությունները, փորձաշրջանի նշանակումը, դաստիարակությունը, կրթական և մասնագիտական պատրաստության ծրագրերը և առանձին հաստատություններում խնամքի այլընտրանքային այլ ձևեր, որոնք ապահովում են երեխայի նկատմամբ նրա բարեկեցությանը, ինչպես նաև դրությանն ու հանցագործության բնույթին համապատասխանող վերաբերմունք։»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թ. նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ (…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի սանկցիան անյլընտրանքային է` պատիժ է նախատեսում տուգանքի, կալանքի և ազատազրկման ձևով։
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի վերաբերյալ ԵՇԴ/0029/01/08 քրեական գործով 2009թ. փետրվարի 17-ի որոշման մեջ, որտեղ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«13. (…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա։
14. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։
15. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։ (…)»։
Ամբաստանյալ Ս. Գալստյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Ս. Գալստյանի անձը, այն, որ նա նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական։
Դատարանը հաշվի է առնում նաև կատարված հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, ամբաստանյալի կատարած արարքը ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին դասվելը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը։
Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում հանցանք կատարելու պահին հանցավորի անչափահաս` տասնյոթ տարեկան լինելը, իսկ նրա պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք դատարանը չի արձանագրում։
Վերոգրյալը հաշվի առնելով` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ս. Գալստյանն իր կատարած, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից նվազ խստի` տուգանքի ձևով, քանի որ պատիժներից առավել խիստը կիրառելու հիմքեր առկա չեն։ Բացի այդ` տուգանքի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։
Դատարանը գտնում է, որ իր նկատմամբ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Ս. Գալստյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել, գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում չի կայացվել։
Քննելով իրեղեն ապացույցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 2015թ. սեպտեմբերի 22-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված «Վալտեր ՊՊ» /WALTHER PP/ մոդելի «Ջի 114683806» /«G 114683806»/ համարի 9մմ տրամաչափի գազային ատրճանակը պետք է բռնագրավել հօգուտ Հայաստանի Հանրապետության` այն հանձնելով Հայաստանի Հանրապետության արդարադատության նախարարության դատական ակտերի հարկադիր կատարումն ապահովող ծառայությանը` «Հրապարակային սակարկությունների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքով սահմանված կարգով իրացնելու համար։
Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ս. Գալստյանի նկատմամբ նախաքննության մարմնի 2015թ. օգոստոսի 21-ի որոշմամբ ընտրված խափանման միջոց հսկողության հանձնելը ենթակա է վերացման, քանի որ 1997թ. հոկտեմբերի 18-ին ծնված Ս. Գալստյանը դեռևս 2015թ. հոկտեմբերի 19-ին չափահաս է դարձել, ուստի հսկողության հանձնելը` որպես խափանման միջոց նրա նկատմամբ պահպանվել չի կարող, իսկ մեկ այլ խափանման միջոց նրա նկատմամբ կիրառելու հիմքեր առկա չեն, քանի որ տուգանքի դատապարտվելու դեպքում` նշանակված պատիժը կրելուց նրա խուսափելու և դատավճռի կատարմանը խոչընդոտելու հավանականությունը ցածր է։
Դատական ծախսերի վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ, 376-379-րդ և 439-440-րդ հոդվածներով` դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ամբաստանյալ Սևակ Բաբկենի Գալստյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկի` 200.000 /երկու հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Խափանման միջոց հսկողության հանձնելը վերացնել։
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 2015թ. սեպտեմբերի 22-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված «Վալտեր ՊՊ» /WALTHER PP/ մոդելի «Ջի 114683806» /«G 114683806»/ համարի 9մմ տրամաչափի գազային ատրճանակը բռնագրավել հօգուտ Հայաստանի Հանրապետության` այն հանձնելով Հայաստանի Հանրապետության արդարադատության նախարարության դատական ակտերի հարկադիր կատարումն ապահովող ծառայությանը` «Հրապարակային սակարկությունների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքով սահմանված կարգով իրացնելու համար։
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։


ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0234/01/15
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
Երբ է գործը ստացվել 01-10-2015
Ինչ կարգով է գործը ստացվել Առաջին անգամ
Դատախազություն Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազություն
Նախաքննական գործի համարը 13804715
Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն Սևակ Գալստյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա <<Կոնսերվատորիայի>> հարակից տարածքից Կարեն Գրիգորյանից ձեռք է բերելև ապօրինի կրելնէվերջինիս պատկանող` գործարանային արտադրության <<Վալտեր ՊՊ>> մոդելի գազայինմ զենք հանդիսացող ատրճանակ:
Մեղադրյալ
Անձ
Անուն Սևակ
Ազգանուն Գալստյան
Հայրանուն Բաբկենի
Հասցե ---------------
Ծննդյան օր ---------------
Սոցիալական քարտ ---------------
Վիճակագրական տողի համարը 8.21
Չափահաս Ոչ
Մակագրել
Երբ 01-10-2015
Նախագահող դատավոր
Անուն Մնացական
Ազգանուն Մարտիրոսյան
Ընդունվել է վարույթ
Երբ 02-10-2015
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 16-10-2015
Դատավարության կողմեր Մեղադրյալ
Դատավարության կողմեր Մեղադրող
Դատավարության կողմեր Պաշտպան
Դատավարության կողմեր
Անուն Սևակ
Ազգանուն Գալստյան
Հասցե ---------------
Սեռ 1
Դատավարության կողմեր
Անուն Մ.
Ազգանուն Նալբանդյան
Հասցե ---------------
Սեռ 1
Դատավարության կողմեր
Անուն Արմեն
Ազգանուն Պողոսյան
Հասցե ---------------
Սեռ 1
Ժամ 12:00
Նիստերի դահլիճի համարը 4
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 03-11-2015
Ժամ 10:00
Նիստերի դահլիճի համարը 4
Նիստը Կայացել է
Կայացվել է դատավճիռ
Ամսաթիվ 03-11-2015
Մեղադրական
Մեղադրյալ
Անուն Սևակ
Ազգանուն Գալստյան
Հասցե ---------------
Սեռ 1
Ամսաթիվ 03-11-2015
Օրենսգիրք Քրեական օրենսգիրք
Առավել ծանր հանցագործության հոդված
Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով Դատապարտվել է
Հիմնական պատիժ Տուգանք
Դատական ակտ
Դատական ակտի բովանդակությունը Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ


Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը.

նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,

մասնակցությամբ`
մեղադրող,
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների դատախազության
դատախազ Մ. Նալբանդյանի,

հանրային պաշտպան Ա. Պողոսյանի,


2015թ. նոյեմբերի 3-ին Երևանում,


դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի

Սևակ Բաբկենի Գալստյանի`
ծնված 1997թ. հոկտեմբերի 18-ին Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ Արարատի մարզի Մխչյան գյուղում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ-մասնագիտական կրթությամբ, ամուրի, խնամքին ոչ ոք, նախկինում չդատված, բնութագրվում է դրական, չի աշխատում, հաշվառված է և բնակվում է ՀՀ Արարատի մարզի Մխչյան գյուղի 3-րդ փողոցի թիվ 36 տանը, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։


Գործի դատավարական նախապատմությունը

Թիվ 13804715 քրեական գործը ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում հարուցվել է 2015թ. սեպտեմբերի 1-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։
Ամբաստանյալ Սևակ Բաբկենի Գալստյանին նախաքննության մարմնի կողմից մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով հետևյալ արարքի համար` «որ նա 2015 թվականի մայիսի 03-ին Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա 1Ա հասցեում գտնվող «Կոնսերվատորիայի» հարակից տարածքից Կարեն Սամվելի Գրիգորյանից ձեռք է բերել և մինչ 2015 թվականի մայիսի 04-ը ապօրինի կերպով կրել է վերջինիս պատկանող` գործարանային արտադրության «Վալտեր ՊՊ» մոդելի «Գ 114683806» համարի 9մմ տրամաչափի գազային զենք հանդիսացող գազային ատրճանակը։
Այսինքն` Սևակ Բաբկենի Գալստյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235 հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործություն։»։
2015թ. սեպտեմբերի 30-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2015թ. հոկտեմբերի 1-ին ստացվել և 2015թ. հոկտեմբերի 2-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2015թ. հոկտեմբերի 7-ի որոշմամբ նշանակվել է դատական քննության։

Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները

Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
Ամբաստանյալ Սևակ Բաբկենի Գալստյանը համացանցի «Լիստ.եյեմ.» /List.am/ կայքից տվյալներ է ձեռք բերել «Վալտեր ՊՊ» /WALTHER PP/ մոդելի «Ջի 114683806» /«G 114683806»/ համարի 9մմ տրամաչափի գազային ատրճանակը վկա Կարեն Սամվելի Գրիգորյանի կողմից վաճառելու կամ փոխանակելու մասին։
Այդ ատրճանակը ձեռք բերելու նպատակով, 2015թ. մայիսի 3-ին, Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա 1Ա հասցեում գտնվող Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիային հարակից տարածքում, ամբաստանյալ Ս. Գալստյանը հանդիպել է վկա Կ. Գրիգորյանին, «Սամսունգ Գալաքսի ԷՍ4» /«Samsung Galaxy S4»/ մոդելի բջջային հեռախոսի հետ փոխանակելու միջոցով նրանից ձեռք է բերել և ապօրինի կերպով կրել է գազային զենք հանդիսացող վերոհիշյալ ատրճանակը։
Ատրճանակի սեփականատիրոջ անվանափոխության հետ կապված խնդիրներ առաջանալու պատճառով, 2015թ. մայիսի 4-ին, ամբաստանյալ Ս. Գալստյանն այդ ատրճանակը բերել է Երևան և վերադարձրել վկա Կ. Գրիգորյանին։


Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է հետևյալը.
Ամբաստանյալ Սևակ Բաբկենի Գալստյանը ծնվել է 1997թ. հոկտեմբերի 18-ին ՀՀ Արարատի մարզի Մխչյան գյուղում, որտեղ բնակվում է հարազատ հոր, մոր և քրոջ հետ միասին։ Ս. Գալստանի դաստիարակությամբ և խնամքով զբաղվում են հայրը` Բ. Գալստյանը և մայրը` Ռ. Բալյանը։ Ս. Գալստյանի կյանքի և դաստիարակության պայմանները, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը բավարար են։
Ամբաստանյալ Ս. Գալստյանը նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, իրեն վերագրվող արարքը կատարել է` լինելով անչափահաս, տասնյոթ տարեկան հասակում։


Ապացույցների հետազոտում և գնահատում

Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Վկա Կարեն Սամվելի Գրիգորյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2015թ., ստույգ ամիսն ու օրը չի հիշում, «Լիստ.եյեմ.» /List.am/ ինտերնետային կայքում տեղադրել է հաղորդագրություն այն մասին, որ վաճառում կամ փոխանակում է «Վալտեր ՊՊ» /WALTHER PP/ մոդելի 9մմ տրամաչափի գազային ատրճանակ։
Հստակ չի հիշում, թե` երբ, ամբաստանյալ Ս. Գալստյանը զանգահարել է իրեն և առաջարկել է վերոհիշյալ ատրճանակը փոխանակել «Սամսունգ Գալաքսի ԷՍ4» /«Samsung Galaxy S4»/ մոդելի բջջային հեռախոսի հետ։ Միասին պայմանավորվել են և հանդիպել Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի մոտ։ Այդտեղ իրեն պատկանող գազային ատրճանակը հանձնելով Ս. Գալստյանին` փոխանակել է նրան պատկանող բջջային հեռախոսի հետ։ Փոխանակելուց հետո ատրճանակը գտնվել է Ս. Գալստյանի մոտ։ Այնուհետև միասին գնացել են Երևանի Նոր-Նորքի 5-րդ զանգված, որտեղ Ս. Գալստյանին տվել է նաև գազային ատրճանակի տուփը, որից հետո նա հեռացել է։
Հաջորդ օրը կրկին հանդիպել է Ս. Գալստյանին և նա հայտնել է, որ ատրճանակի անվանափոխության հետ կապված խնդիրներ կան, որից հետո վերադարձրել է իր ատրճանակը։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 38-39/
Վկա, ամբաստանյալ Ս. Գալստյանի մայր Ռուզաննա Անդրանիկի Բալյանի` նախաքննության ընթացքում տված և դատաքննության ընթացքում հրապարակված ցուցմունքով այն մասին, որ 2015թ. մայիսի սկզբներին, օրը ստույգ չի հիշում, երբ գտնվել է տանը` իր որդի Սևակ Գալստյանը հայտնել է, որ իր բջջային հեռախոսը փոխանակել է գազային ատրճանակով։ Որդին հայտնել է նաև, որ փոխանակումը կատարվել է Երևանի կոնսերվատորիայի հարակից տարածքում, որից հետո վերջինս հիշյալ գազային ատրճանակը տեղափոխել է տուն։ Կատարվածի կապակցությամբ խրատել է որդուն։ Վերջինս լսելով իր խոսքը` հաջորդ օրը գազային ատրճանակը վերադարձրել է տիրոջը։
Վկա Ռ. Բալյանը դատաքննության ընթացքում օգտվելով իր սահմանադրական և դատավարական իրավունքներից հրաժարվել է ցուցմունքներ տալուց։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 49-50/
Ամբաստանյալ Սևակ Բաբկենի Գալստյանի` նախաքննության ընթացքում որպես մեղադրյալ տված ցուցմունքով այն մասին, որ առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչում, 2015թ. մայիսի 3-ին Կարեն Գրիգորյանից ձեռք է բերել ատրճանակ, որը հաջորդ օրն իր կամքով վերադարձրել է նրան։ Օգտվելով իր դատավարական իրավունքներից` հրաժարվում է այլ ցուցմունքներ տալուց։
Դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալ Ս. Գալստյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և օգտվելով իր դատավարական իրավունքներից` հրաժարվել է ցուցմունքներ տալուց։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 65/
Դատաձգաբանական և դատաքիմիական համալիր փորձաքննության 2015թ. սեպտեմբերի 1-ի Հմ` 2455-15 եզրակացությամբ, որի համաձայն` «1. Փորձաքննության ներկայացված ատրճանակը հանդիսանում է գործարանային արտադրության «WALTHER PP» մոդելի «G 114683806» համարի 9մմ տրամաչափի գազային ատրճանակ, նախատեսված է համապատասխան տրամաչափի գազային և ձայնային փամփուշտներով կրակելու համար, պիտանի է նպատակային օգտագործման համար, հրազեն չի համարվում, հանդիսանում է գազային զենք։
2. Ներկայացված ատրճանակի փողում հայտնաբերվեցին կրակոցի արգասիքներ (մրանման հետքեր, կիսայրված վառոդի մասնիկներ)։ Կրակոցի վաղեմության վերաբերյալ հարցին պատասխանել հնարավոր չէ գիտականորեն հիմնավորված մեթոդիկայի բացակայության պատճառով։»։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 34-16/
Նախաքննության մարմնի 2015թ. սեպտեմբերի 22-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված և դատարանում հետազոտված «Վալտեր ՊՊ» /WALTHER PP/ մոդելի «Ջի 114683806» /«G 114683806»/ համարի 9մմ տրամաչափի գազային ատրճանակով։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 61/


Դատարանի իրավական վերլուծությունները

Վերլուծելով ամբաստանյալ Սևակ Բաբկենի Գալստյանին առաջադրված մեղադրանքը և գործով ձեռք բերված ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Սևակ Բաբկենի Գալստյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, ապօրինի կերպով գազային զենք կրելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Սևակ Գալստյանի նկատմամբ, նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, հանցագործության կատարման եղանակը` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը։
Ամբաստանյալ Սևակ Գալստյանի կողմից կատարված` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը.
«Պեկինյան կանոնների» 17.1-րդ կետի համաձայն` «Ներգործության միջոցների ընտրության ժամանակ իրավասու մարմինը պետք է ղեկավարվի հետևյալ սկզբունքներով.
ա) ներգործության միջոցները միշտ պետք է համարժեք լինեն ոչ միայն իրավախախտման հանգամանքներին և ծանրությանը, այլև անչափահասի դրությանը և պահանջներին, ինչպես նաև հասարակության պահանջներին. (…)»։
«Երեխաների իրավունքների մասին» Նյու-Յորքի 1989թ. նոյեմբերի 20-ի կոնվենցիայի (Հայաստանի Հանրապետության կողմից վավերացվել է 1992թ. հունիսի 1-ին) 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Երեխաների նկատմամբ բոլոր գործողություններում, անկախ այն բանից, թե դրանք ձեռնարկվում են սոցիալական ապահովության հարցերով զբաղվող պետական կամ մասնավոր հիմնարկների, դատարանների, վարչական կամ օրենսդրական մարմինների կողմից, առաջնահերթ ուշադրություն է դարձվում երեխայի շահերի առավել ապահովմանը։»։
Նույն կոնվենցիայի 40-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Մասնակից պետությունները ճանաչում են մեղադրվող կամ քրեական օրենսդրությունը խախտած համարվող յուրաքանչյուր երեխայի իրավունքը՝ արժանանալու այնպիսի վերաբերմունքի, որը նպաստում է նրա արժանապատվության և նշանակալիության զգացումի զարգացմանը, երեխայի մեջ ամրապնդում է հարգանքը մարդու իրավունքների և ուրիշների հիմնարար ազատությունների նկատմամբ, և որի դեպքում հաշվի է առնվում երեխայի տարիքը և հասարակության մեջ նրա վերաինտեգրացման և հետագա դրական դեր խաղալուն նպաստելու ցանկալիությունը։ (…)
4. Անհրաժեշտ է այնպիսի բազմազան միջոցառումների առկայությունը, ինչպիսիք են խնամքի, խնամակալության և հսկողության մասին հրամանները, խորհրդատվական ծառայությունները, փորձաշրջանի նշանակումը, դաստիարակությունը, կրթական և մասնագիտական պատրաստության ծրագրերը և առանձին հաստատություններում խնամքի այլընտրանքային այլ ձևեր, որոնք ապահովում են երեխայի նկատմամբ նրա բարեկեցությանը, ինչպես նաև դրությանն ու հանցագործության բնույթին համապատասխանող վերաբերմունք։»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թ. նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ (…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի սանկցիան անյլընտրանքային է` պատիժ է նախատեսում տուգանքի, կալանքի և ազատազրկման ձևով։
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի վերաբերյալ ԵՇԴ/0029/01/08 քրեական գործով 2009թ. փետրվարի 17-ի որոշման մեջ, որտեղ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«13. (…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա։
14. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։
15. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։ (…)»։
Ամբաստանյալ Ս. Գալստյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Ս. Գալստյանի անձը, այն, որ նա նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական։
Դատարանը հաշվի է առնում նաև կատարված հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, ամբաստանյալի կատարած արարքը ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին դասվելը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը։
Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում հանցանք կատարելու պահին հանցավորի անչափահաս` տասնյոթ տարեկան լինելը, իսկ նրա պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք դատարանը չի արձանագրում։
Վերոգրյալը հաշվի առնելով` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ս. Գալստյանն իր կատարած, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից նվազ խստի` տուգանքի ձևով, քանի որ պատիժներից առավել խիստը կիրառելու հիմքեր առկա չեն։ Բացի այդ` տուգանքի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։
Դատարանը գտնում է, որ իր նկատմամբ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Ս. Գալստյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել, գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում չի կայացվել։
Քննելով իրեղեն ապացույցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 2015թ. սեպտեմբերի 22-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված «Վալտեր ՊՊ» /WALTHER PP/ մոդելի «Ջի 114683806» /«G 114683806»/ համարի 9մմ տրամաչափի գազային ատրճանակը պետք է բռնագրավել հօգուտ Հայաստանի Հանրապետության` այն հանձնելով Հայաստանի Հանրապետության արդարադատության նախարարության դատական ակտերի հարկադիր կատարումն ապահովող ծառայությանը` «Հրապարակային սակարկությունների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքով սահմանված կարգով իրացնելու համար։
Քննելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ս. Գալստյանի նկատմամբ նախաքննության մարմնի 2015թ. օգոստոսի 21-ի որոշմամբ ընտրված խափանման միջոց հսկողության հանձնելը ենթակա է վերացման, քանի որ 1997թ. հոկտեմբերի 18-ին ծնված Ս. Գալստյանը դեռևս 2015թ. հոկտեմբերի 19-ին չափահաս է դարձել, ուստի հսկողության հանձնելը` որպես խափանման միջոց նրա նկատմամբ պահպանվել չի կարող, իսկ մեկ այլ խափանման միջոց նրա նկատմամբ կիրառելու հիմքեր առկա չեն, քանի որ տուգանքի դատապարտվելու դեպքում` նշանակված պատիժը կրելուց նրա խուսափելու և դատավճռի կատարմանը խոչընդոտելու հավանականությունը ցածր է։
Դատական ծախսերի վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ, 376-379-րդ և 439-440-րդ հոդվածներով` դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ամբաստանյալ Սևակ Բաբկենի Գալստյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկի` 200.000 /երկու հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Խափանման միջոց հսկողության հանձնելը վերացնել։
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 2015թ. սեպտեմբերի 22-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված «Վալտեր ՊՊ» /WALTHER PP/ մոդելի «Ջի 114683806» /«G 114683806»/ համարի 9մմ տրամաչափի գազային ատրճանակը բռնագրավել հօգուտ Հայաստանի Հանրապետության` այն հանձնելով Հայաստանի Հանրապետության արդարադատության նախարարության դատական ակտերի հարկադիր կատարումն ապահովող ծառայությանը` «Հրապարակային սակարկությունների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքով սահմանված կարգով իրացնելու համար։
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։


ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
Դատական ակտի ամսաթիվը 03-11-2015
Դատավճռի, որոշման կատարում
Ամսաթիվ 07-12-2015
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
Գործը հանձնվել է գրասենյակ 09-02-2016
Էջերի քանակ 79, 67
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
Ամսաթիվ 10-02-2016
Էջերի քանակը 79, 67