Հիմնական
Գործի համար:
ԵԿԴ/0225/01/15
Վիճակագրական տողի համար :
6.4
Պատասխանող
Արթուր Աճեմյան
Արթուր Աճեմյան Լևոնի
Արթուր Աճեմյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Գրիշա Մելիք-Սարգսյան
Վազգեն Ռշտունի
Հենրիկ Տեր-Ադամյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Գագիկ Պողոսյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Գրիշա Մելիք-Սարգսյան
Վազգեն Ռշտունի
Հենրիկ Տեր-Ադամյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Գագիկ Պողոսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2016-02-17 | 13:00 | 2 | Կայացվել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2015-12-01 | 16:00 | 1 | Կայացել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2015-11-09 | 12:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2015-10-19 | 15:00 | 1 | Կայացել է |
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
Հ Ա Ն ՈՒ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ Ա Ն
Գործ. ԵԿԴ/0225/01/15
17 փետրվարի 2016թ. ք.Երևան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ. ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Հ.ՏԵՐ-ԱԴԱՄՅԱՆ
Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Հ.ԵՆՈՔՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Ռ.ՍԱՖԱՐՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Ա.ԱՃԵՄՅԱՆԻ
Դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննության առնելով պաշտպան Ռ.Սաֆարյանի վերաքննիչ բողոքը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Արթուր Լևոնի Աճեմյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի դեկտեմբերի 1-ի դատավճռի դեմ.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1/. Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
07.05.2015թ. ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 58205715 քրեական գործը:
07.05.2015թ. Արթուր Լևոնի Աճեմյանը ձերբակալվել է:
09.05.2015թ. Արթուր Լևոնի Աճեմյանը թիվ 58205715 քրեական գործով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
10.05.2015թ. Արթուր Լևոնի Աճեմյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը:
24.08.2015թ. որոշմամբ Արթուր Լևոնի Աճեմյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով այն բանի համար, որ նա, հանդիսանալով Երևանի պետական համալսարանի ուսումնամեթոդական վարչության ուսումնական գործընթացի վերահսկման բաժնի ավագ դիսպետչեր, ուրիշի գույքը հափշտակելու դիտավորությամբ, նշված ԲՈՒՀ-ի ռոմանագերմանական բանասիրության ֆակուլտետի հեռակա ուսուցման բաժնի ուսանող Կարեն Սարգսյանին ներկայացրել է, թե իբր պայմանավորվածություն ձեռք կբերի, այսինքն, իր պաշտոնեական դիրքն օգտագործելով, կնպաստի, որ ռոմանագերմանական բանասիրության ֆակուլտետի` քննություններ ընդունող դասախոսներ Աննա Դավթյանը և Արփի Մարտիրոսյանը «իսպաներեն լեզու» և «արտասահմանյան գրականություն» առարկաներից Կարեն Սարգսյանի քննությունները դրական գնահատեն, ինչի դիմաց, կաշառք ստանալու պատրվակով, խաբեությամբ, վերջինիցս 2015 թվականի մայիսի 7-ին ստացել է 144.288 ՀՀ դրամին համարժեք 300 ԱՄՆ դոլար, սակայն չի հասցրել հափշտակել, քանի որ անմիջապես բռնվել է ՀՀ ԱԱԾ աշխատակիցների կողմից։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 01.12.2015թ. դատավճռով դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ Արթուր Լևոնի Աճեմյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և դատապարտվել ազատազրկման 2 (երկու) տարի ժամկետով, որպիսի պատիժը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում։
Ա.Աճեմյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ կալանավորումը, թողնվել է անփոփոխ, մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, և նրա պատժի կրման սկիզբը հաշվվել է 2015թ. մայիսի 7-ից։
2/. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Վերոհիշյալ դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել պաշտպան Ռ.Սաֆարյանը` հետևյալ հիմքերի սահմաններում, ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Պաշտպանը գտել է, որ Ա.Աճեմյանի նկատմամբ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 01.12.2015թ. կայացրած դատավճիռը հիմնավորված և պատճառաբանված չէ, ենթակա է բեկանման և փոփոխման հետևյալ հիմքերով.
Չնայած քրեական գործով կազմված և առկա նյութերի և դատավճռում նշված դատարանի եզրահանգմանը, դատարանն անհասկանալի կարգով դատավճռի «ՎՃՌԵՑ» մասում նշել է, որ Արթուր Աճեմյանը մեղավոր է ճանաչվում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով:
Փաստորեն դատական ակտի այս հակասությամբ և անճշտությամբ արհեստականորեն փոխվել է առաջադրաված մեղադրանքը և նրա մեղսագրված արարքի որակումը, որը զգալիորեն բարձրացել է ամբաստանյալի կատարած արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանը, քանզի կատարված հանցափորձը դիտվել է որպես ավարտված հանցագործություն և նրա նկատմամբ նշանակվել ակնհայտ խիստ պատիժ, որը չի համապատասխանում վերջինիս կողմից կատարված հանցագործության ծանրությանը և նրա անձին, այսինքն խախտվել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետի պահանջները` թույլ տալով դատական նորմերի խախտում։
Բացի այդ, չնայած դատարանը կայացված դատական ակտով արձանագրել է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս հաշվի է առնում ինչպես նրա կատարած հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ արագացված կարգով անցկացված դատական քննության ընթացքում ուսումնասիրված նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև նշել է, որ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա համաձայնվել է մեղադրանքի հետ, զղջացել կատարած հանցանքի համար, առաջին անգամն է դատապարտվում ու նրա խնամքին են գտնվում կենսաթոշակառու ծնողները և կինը, որ նա բնութագրվում է դրական և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում նշանակել է պատիժ` ազատազրկման ձևով, որը չի բխում
դատաքննության օբյեկտիվության, սոցիալական արդարության, մարդասիրության սկզբունքներից։ Այն կայացվել է առանց պատճառաբանությունների, առանց պաշտպանության կողմի առաջ քաշված հարցերին և հանգամանքներին անդրադառնալու, առանց դատական պրակտիկան հաշվի առնելու։ Թույլ է տրվել ՀՀ քրեական և դատավարական սկզբունքների կոպիտ խախտումներ և ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվել է ակնհայտ խիստ պատիժ` ազատազրկման ձևով, որը չի համապատասխանում նրա կատարած արարքին և նրա անձին։
Դատարանը հաշվի չի առել, որ ամբաստանյալը որևէ գործողություն չի կատարել, նրա կատարածը դիտվել է որպես խարդախության հանցափորձ, նա 2015թ. մայիսի 07-ից Երևանի պետական համալսարանի ռեկտորի հրամանով ազատվել է աշխատանքից, նրա հետ դադարեցվել է աշխատանքային պայմանագիրը, որի հետևանքով նա այլևս չի կարող շփվել և առնչվել ուսանողության և դասախոսների հետ և նմանատիպ հանցանք չի կարող կատարել, այսինքն դրանով արդեն իսկ մեկ պատիժ կրել է։ Բացի այդ, նա, նախկինում չլինելով դատապարտված և արատավորված, որևէ հակում չի դրսևորել նոր հանցանք կատարելու, կամ այլ բնույթի հանցանք կատարելու համար, ուստի դատարանի այն ենթադրությունը, որ նա կարող է կատարել նոր հանցագործություն, բացարձակապես անհիմն է։ Բացի այդ, նա, շուրջ 8 ամիս գտնվելով կալանքի տակ, արդեն իսկ կրել է նաև երկրորդ պատիժը։ Փաստորեն, նա առաջին իսկ օրից գործուն զղջացել է իր կատարած արարքի համար, նրա անձը արդեն իսկ դադարել է հանրության համար վտանգավոր լինելուց, ուստի դատարանը պարտավոր էր հաշվի առնել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 72-րդ և 74-րդ հոդվածներով նախատեսված հանգամանքները և իրադրության փոփոխման հետևանքով նրա անձը հանրության համար վտանգավոր լինելուց դադարելու հետևանքով նրան ազատել քրեական պատասխանատվությունից, որը չի կատարել։
Դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ չի դիտել և չի անդրադարձել նաև նրա կողմից առաջին անգամ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ միջին ծանրության հանցանք կատարելու, այն տուժողի վարքագծի հակաօրինական բնույթով կատարված լինելու հանգամանքներին, որոնք համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի և 7-րդ կետի` դիտվում են որպես մեղմացուցիչ հանգամանքներ: Դատարանը նաև անտեսել է այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալն իր գործողություններով որևէ
մեկին, այդ թվում նաև տուժողին որևէ նյութական վնաս չի պատճառել։
Պաշտպանը գտել է, որ ամբաստանյալի կողմից հանցանքի կատարումն ընդունելը, անկեղծորեն զղջալը, տուժողին նյութական վնաս չպատճառելը, հանցագործության բացահայտմանն աջակցելը, նրա կողմից հանրօգուտ աշխատանքով զբաղվելը, հայկական բանակում ծառայելը, բարձրագույն կրթություն ունենալը, ամուսնացած և խնամքին երեք անձ լինելը, նախկինում դատապարտված և արատավորված չլինելը, նրա դրական բնութագիրը, վկայում են նրա անձը դրականորեն բնութագրելու հանգամանքը, որն ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից պետք է հաշվի առնվեր:
Ելնելով վերոգրյալից` պաշտպանը միջնորդել է պատժի մասով բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասոթւյան առաջին ատյանի դատարանի 01.12.2015թ. դատավճիռը, նրա նկատմմաբ կայացված դատավճիռը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետից փոխել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և2/երկու/ տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել:
3/.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները
Վերաքննիչ դատարանը, ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով ամբաստանյալի և պաշտպանի հիմնավորումները բողոքի կապակցությամբ, մեղադրողի պատասխանը դրանց դեմ, ներկայացված բողոքի հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները: Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքը ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից: Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար, որի պայմաններում հնարավոր է սոցիալական արդարության վերականգնումը:
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով նույն օրենսգրքի ընդհանուր մասի դրույթները: Նույն հոդվածի երկրորդ մասի համաձայն պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով, իսկ 3-րդ մասի համաձայն` հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Զարգացնելով Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի գործով որոշմամբ ձևավորված իրավական դիրքորոշումը` Վճռաբեկ դատարանն 08.05.2013թ. թիվ ՇԴ/0126/01/12 նախադեպային որոշմամբ արձանագրել է, որ <</…/ դատարանը պարտավոր է իր դատական ակտում ամրագրել և համապատասխան վերլուծության ու գնահատման ենթարկել գործի քննության և լուծման, այդ թվում` անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելու և այդ պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելու համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքները: Հետևաբար, անձի նկատմամբ նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պարտավոր է բարեխիղճ գնահատման ենթարկել նրա անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները հաստատող ապացույցները>>:
Պատիժ նշանակելը քրեական գործերով արդարադատության իրականացման կարևոր տարրերից մեկն է, որի շրջանակներում կարևորվում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների պահպանումը: Ն.Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <</…/ պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս:
Այդ սկզբունքներն են` ա/ օրինականությունը, բ/ արդարությունը, գ/պատժի անհատականացումը, դ/ մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: Նշված սկզբունքներից յուրաքանչյուրը` որպես առանձին բաղադրամաս, ունի ինքնուրույն նշանակություն և պարտադիր հաշվի է առնվում քրեական պատիժ նշանակելիս: /…/>> /տես Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ կետը/:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին և նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է նաև թիվ ՎԲ-124/07, ՎԲ-192/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԼԴ2/0019/01/09 և այլ որոշումներում:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն, եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
Փաստորեն, պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց ռեալ /իրական/ պատիժ նշանակելու, դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ, գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները և չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ Քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների տեսակների, հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, այնպես էլ անձանց շրջանակի հետ կապված հատուկ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի բովանդակային վերլուծությունից երևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները երկուսն են.
1/ ՀՀ քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածների սանկցիաներով նախատեսված կալանք, ազատազրկում կամ կարգապահական գումարտակում պահելը պատիժների առկայությունը:
2/ Դատարանի համոզված լինելը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը ռեալ /իրական/ կրելու:
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները, որոնք հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին, և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը:
Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ցանկի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ քննարկվող հանգամանքները վերաբերվում են ինչպես հանցագործության, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությանը կամ բնութագրում է միաժամանակ և հանցագորոծությունը, և հանցավորի անձնավորությունը:
Այդ իսկ պատճառով պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները պետք է դիտարկել որպես հանցագործության կազմի սահմաններից դուրս հանգամանքներ, որոնք ուղղակի կամ անուղղակի վերաբերվում են հանցագործությանը կամ հանցավորի անձնավորությանը, բարձրացնում կամ իջեցնում են հասարակական վտանգավորության աստիճանը և ազդում են պատժի վրա:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերոգրյալ դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հագամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով մեղադրվող ամբաստանյալ Արթուր Լևոնի Աճեմյանի նկատմամբ պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս ղեկավարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով և բավարար չափով ստուգման ու բազմակողմանի գնահատության է ենթարկել պաշտպանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքում մատնանշված բոլոր հանգամանքներ, այդ թվում ամբաստանյալի կողմից կատարած հանցանքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, անձը բնութագրող տվյալները, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները և գործի կոնկրետ տվյալները, այն, որ նա համաձայնվել է մեղադրանքի հետ և զղջացել կատարած հանցանքի համար, առաջին անգամ է դատապարտվում ու նրա խնամքին են գտնվում կենսաթոշակառու ծնողները և կինը,
բնակության վայրում բնութագրվում է դրական և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակել է արդարացի պատիժ, ինչը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից` համապատասխանում է կատարված հանցանքի ծանրությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար և կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին:
Վերոգրյալ հիմքերով վերաքննիչ դատարանը գալիս է համոզման, որ ամբաստանյալի ուղղվելը և դաստիարակվելը հնարավոր չէ առանց նշանակված պատիժը կրելու, և նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքեր չկան:
Անդրադառնալով պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի փաստարկներին այն մասին, որ դատարանն անհասկանալի կարգով դատավճռի «ՎՃՌԵՑ» մասում նշել է, որ Արթուր Աճեմյանը մեղավոր է ճանաչվում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, ինչը հակասում է նույն դատավճռի պատճառաբանական մասին, անճշտությամբ արհեստականորեն փոխվել է առաջադրված մեղադրանքը և ամբաստանյալին մեղսագրված արարքի որակումը, որը զգալիորեն բարձրացրել է ամբաստանյալի կատարած արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանը, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից 08.01.2016թ. որոշում է կայացվել դատավճռի անհստակության լուծման մասին, որով արձանագրվել է, որ նույն դատարանի 01.12.2015թ. դատավճռի եզրափակիչ մասում թույլ է տրվել անհստակություն և <<ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով>>-ի փոխարեն պետք է նշվի <<ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով>>:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտն օրինական է ու հիմնավոր և այն փոփոխելու հիմքեր չկան, ուստի պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ, 394-րդ, 402-րդ հոդվածներով` ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Ամբաստանյալ Արթուր Լևոնի Աճեմյանի նկատմամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի դեկտեմբերի 1-ի դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ` մերժելով պաշտպան Ռ.Սաֆարյանի բերած վերաքննիչ բողոքը:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատին` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ. ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ
Հ Ա Ն ՈՒ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ Ա Ն
Գործ. ԵԿԴ/0225/01/15
17 փետրվարի 2016թ. ք.Երևան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ. ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Հ.ՏԵՐ-ԱԴԱՄՅԱՆ
Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Հ.ԵՆՈՔՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Ռ.ՍԱՖԱՐՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Ա.ԱՃԵՄՅԱՆԻ
Դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննության առնելով պաշտպան Ռ.Սաֆարյանի վերաքննիչ բողոքը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Արթուր Լևոնի Աճեմյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի դեկտեմբերի 1-ի դատավճռի դեմ.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1/. Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
07.05.2015թ. ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 58205715 քրեական գործը:
07.05.2015թ. Արթուր Լևոնի Աճեմյանը ձերբակալվել է:
09.05.2015թ. Արթուր Լևոնի Աճեմյանը թիվ 58205715 քրեական գործով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
10.05.2015թ. Արթուր Լևոնի Աճեմյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը:
24.08.2015թ. որոշմամբ Արթուր Լևոնի Աճեմյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով այն բանի համար, որ նա, հանդիսանալով Երևանի պետական համալսարանի ուսումնամեթոդական վարչության ուսումնական գործընթացի վերահսկման բաժնի ավագ դիսպետչեր, ուրիշի գույքը հափշտակելու դիտավորությամբ, նշված ԲՈՒՀ-ի ռոմանագերմանական բանասիրության ֆակուլտետի հեռակա ուսուցման բաժնի ուսանող Կարեն Սարգսյանին ներկայացրել է, թե իբր պայմանավորվածություն ձեռք կբերի, այսինքն, իր պաշտոնեական դիրքն օգտագործելով, կնպաստի, որ ռոմանագերմանական բանասիրության ֆակուլտետի` քննություններ ընդունող դասախոսներ Աննա Դավթյանը և Արփի Մարտիրոսյանը «իսպաներեն լեզու» և «արտասահմանյան գրականություն» առարկաներից Կարեն Սարգսյանի քննությունները դրական գնահատեն, ինչի դիմաց, կաշառք ստանալու պատրվակով, խաբեությամբ, վերջինիցս 2015 թվականի մայիսի 7-ին ստացել է 144.288 ՀՀ դրամին համարժեք 300 ԱՄՆ դոլար, սակայն չի հասցրել հափշտակել, քանի որ անմիջապես բռնվել է ՀՀ ԱԱԾ աշխատակիցների կողմից։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 01.12.2015թ. դատավճռով դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ Արթուր Լևոնի Աճեմյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և դատապարտվել ազատազրկման 2 (երկու) տարի ժամկետով, որպիսի պատիժը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում։
Ա.Աճեմյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ կալանավորումը, թողնվել է անփոփոխ, մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, և նրա պատժի կրման սկիզբը հաշվվել է 2015թ. մայիսի 7-ից։
2/. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Վերոհիշյալ դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել պաշտպան Ռ.Սաֆարյանը` հետևյալ հիմքերի սահմաններում, ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Պաշտպանը գտել է, որ Ա.Աճեմյանի նկատմամբ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 01.12.2015թ. կայացրած դատավճիռը հիմնավորված և պատճառաբանված չէ, ենթակա է բեկանման և փոփոխման հետևյալ հիմքերով.
Չնայած քրեական գործով կազմված և առկա նյութերի և դատավճռում նշված դատարանի եզրահանգմանը, դատարանն անհասկանալի կարգով դատավճռի «ՎՃՌԵՑ» մասում նշել է, որ Արթուր Աճեմյանը մեղավոր է ճանաչվում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով:
Փաստորեն դատական ակտի այս հակասությամբ և անճշտությամբ արհեստականորեն փոխվել է առաջադրաված մեղադրանքը և նրա մեղսագրված արարքի որակումը, որը զգալիորեն բարձրացել է ամբաստանյալի կատարած արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանը, քանզի կատարված հանցափորձը դիտվել է որպես ավարտված հանցագործություն և նրա նկատմամբ նշանակվել ակնհայտ խիստ պատիժ, որը չի համապատասխանում վերջինիս կողմից կատարված հանցագործության ծանրությանը և նրա անձին, այսինքն խախտվել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետի պահանջները` թույլ տալով դատական նորմերի խախտում։
Բացի այդ, չնայած դատարանը կայացված դատական ակտով արձանագրել է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս հաշվի է առնում ինչպես նրա կատարած հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ արագացված կարգով անցկացված դատական քննության ընթացքում ուսումնասիրված նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև նշել է, որ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա համաձայնվել է մեղադրանքի հետ, զղջացել կատարած հանցանքի համար, առաջին անգամն է դատապարտվում ու նրա խնամքին են գտնվում կենսաթոշակառու ծնողները և կինը, որ նա բնութագրվում է դրական և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում նշանակել է պատիժ` ազատազրկման ձևով, որը չի բխում
դատաքննության օբյեկտիվության, սոցիալական արդարության, մարդասիրության սկզբունքներից։ Այն կայացվել է առանց պատճառաբանությունների, առանց պաշտպանության կողմի առաջ քաշված հարցերին և հանգամանքներին անդրադառնալու, առանց դատական պրակտիկան հաշվի առնելու։ Թույլ է տրվել ՀՀ քրեական և դատավարական սկզբունքների կոպիտ խախտումներ և ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվել է ակնհայտ խիստ պատիժ` ազատազրկման ձևով, որը չի համապատասխանում նրա կատարած արարքին և նրա անձին։
Դատարանը հաշվի չի առել, որ ամբաստանյալը որևէ գործողություն չի կատարել, նրա կատարածը դիտվել է որպես խարդախության հանցափորձ, նա 2015թ. մայիսի 07-ից Երևանի պետական համալսարանի ռեկտորի հրամանով ազատվել է աշխատանքից, նրա հետ դադարեցվել է աշխատանքային պայմանագիրը, որի հետևանքով նա այլևս չի կարող շփվել և առնչվել ուսանողության և դասախոսների հետ և նմանատիպ հանցանք չի կարող կատարել, այսինքն դրանով արդեն իսկ մեկ պատիժ կրել է։ Բացի այդ, նա, նախկինում չլինելով դատապարտված և արատավորված, որևէ հակում չի դրսևորել նոր հանցանք կատարելու, կամ այլ բնույթի հանցանք կատարելու համար, ուստի դատարանի այն ենթադրությունը, որ նա կարող է կատարել նոր հանցագործություն, բացարձակապես անհիմն է։ Բացի այդ, նա, շուրջ 8 ամիս գտնվելով կալանքի տակ, արդեն իսկ կրել է նաև երկրորդ պատիժը։ Փաստորեն, նա առաջին իսկ օրից գործուն զղջացել է իր կատարած արարքի համար, նրա անձը արդեն իսկ դադարել է հանրության համար վտանգավոր լինելուց, ուստի դատարանը պարտավոր էր հաշվի առնել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 72-րդ և 74-րդ հոդվածներով նախատեսված հանգամանքները և իրադրության փոփոխման հետևանքով նրա անձը հանրության համար վտանգավոր լինելուց դադարելու հետևանքով նրան ազատել քրեական պատասխանատվությունից, որը չի կատարել։
Դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ չի դիտել և չի անդրադարձել նաև նրա կողմից առաջին անգամ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ միջին ծանրության հանցանք կատարելու, այն տուժողի վարքագծի հակաօրինական բնույթով կատարված լինելու հանգամանքներին, որոնք համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի և 7-րդ կետի` դիտվում են որպես մեղմացուցիչ հանգամանքներ: Դատարանը նաև անտեսել է այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալն իր գործողություններով որևէ
մեկին, այդ թվում նաև տուժողին որևէ նյութական վնաս չի պատճառել։
Պաշտպանը գտել է, որ ամբաստանյալի կողմից հանցանքի կատարումն ընդունելը, անկեղծորեն զղջալը, տուժողին նյութական վնաս չպատճառելը, հանցագործության բացահայտմանն աջակցելը, նրա կողմից հանրօգուտ աշխատանքով զբաղվելը, հայկական բանակում ծառայելը, բարձրագույն կրթություն ունենալը, ամուսնացած և խնամքին երեք անձ լինելը, նախկինում դատապարտված և արատավորված չլինելը, նրա դրական բնութագիրը, վկայում են նրա անձը դրականորեն բնութագրելու հանգամանքը, որն ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից պետք է հաշվի առնվեր:
Ելնելով վերոգրյալից` պաշտպանը միջնորդել է պատժի մասով բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասոթւյան առաջին ատյանի դատարանի 01.12.2015թ. դատավճիռը, նրա նկատմմաբ կայացված դատավճիռը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետից փոխել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և2/երկու/ տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել:
3/.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները
Վերաքննիչ դատարանը, ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով ամբաստանյալի և պաշտպանի հիմնավորումները բողոքի կապակցությամբ, մեղադրողի պատասխանը դրանց դեմ, ներկայացված բողոքի հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները: Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքը ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից: Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար, որի պայմաններում հնարավոր է սոցիալական արդարության վերականգնումը:
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով նույն օրենսգրքի ընդհանուր մասի դրույթները: Նույն հոդվածի երկրորդ մասի համաձայն պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով, իսկ 3-րդ մասի համաձայն` հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Զարգացնելով Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի գործով որոշմամբ ձևավորված իրավական դիրքորոշումը` Վճռաբեկ դատարանն 08.05.2013թ. թիվ ՇԴ/0126/01/12 նախադեպային որոշմամբ արձանագրել է, որ <</…/ դատարանը պարտավոր է իր դատական ակտում ամրագրել և համապատասխան վերլուծության ու գնահատման ենթարկել գործի քննության և լուծման, այդ թվում` անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելու և այդ պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելու համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքները: Հետևաբար, անձի նկատմամբ նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պարտավոր է բարեխիղճ գնահատման ենթարկել նրա անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները հաստատող ապացույցները>>:
Պատիժ նշանակելը քրեական գործերով արդարադատության իրականացման կարևոր տարրերից մեկն է, որի շրջանակներում կարևորվում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների պահպանումը: Ն.Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <</…/ պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս:
Այդ սկզբունքներն են` ա/ օրինականությունը, բ/ արդարությունը, գ/պատժի անհատականացումը, դ/ մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: Նշված սկզբունքներից յուրաքանչյուրը` որպես առանձին բաղադրամաս, ունի ինքնուրույն նշանակություն և պարտադիր հաշվի է առնվում քրեական պատիժ նշանակելիս: /…/>> /տես Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ կետը/:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին և նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է նաև թիվ ՎԲ-124/07, ՎԲ-192/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԼԴ2/0019/01/09 և այլ որոշումներում:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն, եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
Փաստորեն, պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց ռեալ /իրական/ պատիժ նշանակելու, դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ, գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները և չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ Քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների տեսակների, հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, այնպես էլ անձանց շրջանակի հետ կապված հատուկ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի բովանդակային վերլուծությունից երևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները երկուսն են.
1/ ՀՀ քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածների սանկցիաներով նախատեսված կալանք, ազատազրկում կամ կարգապահական գումարտակում պահելը պատիժների առկայությունը:
2/ Դատարանի համոզված լինելը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը ռեալ /իրական/ կրելու:
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները, որոնք հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին, և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը:
Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ցանկի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ քննարկվող հանգամանքները վերաբերվում են ինչպես հանցագործության, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությանը կամ բնութագրում է միաժամանակ և հանցագորոծությունը, և հանցավորի անձնավորությունը:
Այդ իսկ պատճառով պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները պետք է դիտարկել որպես հանցագործության կազմի սահմաններից դուրս հանգամանքներ, որոնք ուղղակի կամ անուղղակի վերաբերվում են հանցագործությանը կամ հանցավորի անձնավորությանը, բարձրացնում կամ իջեցնում են հասարակական վտանգավորության աստիճանը և ազդում են պատժի վրա:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերոգրյալ դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հագամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով մեղադրվող ամբաստանյալ Արթուր Լևոնի Աճեմյանի նկատմամբ պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս ղեկավարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով և բավարար չափով ստուգման ու բազմակողմանի գնահատության է ենթարկել պաշտպանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքում մատնանշված բոլոր հանգամանքներ, այդ թվում ամբաստանյալի կողմից կատարած հանցանքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, անձը բնութագրող տվյալները, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները և գործի կոնկրետ տվյալները, այն, որ նա համաձայնվել է մեղադրանքի հետ և զղջացել կատարած հանցանքի համար, առաջին անգամ է դատապարտվում ու նրա խնամքին են գտնվում կենսաթոշակառու ծնողները և կինը,
բնակության վայրում բնութագրվում է դրական և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակել է արդարացի պատիժ, ինչը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից` համապատասխանում է կատարված հանցանքի ծանրությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար և կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին:
Վերոգրյալ հիմքերով վերաքննիչ դատարանը գալիս է համոզման, որ ամբաստանյալի ուղղվելը և դաստիարակվելը հնարավոր չէ առանց նշանակված պատիժը կրելու, և նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքեր չկան:
Անդրադառնալով պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի փաստարկներին այն մասին, որ դատարանն անհասկանալի կարգով դատավճռի «ՎՃՌԵՑ» մասում նշել է, որ Արթուր Աճեմյանը մեղավոր է ճանաչվում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, ինչը հակասում է նույն դատավճռի պատճառաբանական մասին, անճշտությամբ արհեստականորեն փոխվել է առաջադրված մեղադրանքը և ամբաստանյալին մեղսագրված արարքի որակումը, որը զգալիորեն բարձրացրել է ամբաստանյալի կատարած արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանը, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից 08.01.2016թ. որոշում է կայացվել դատավճռի անհստակության լուծման մասին, որով արձանագրվել է, որ նույն դատարանի 01.12.2015թ. դատավճռի եզրափակիչ մասում թույլ է տրվել անհստակություն և <<ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով>>-ի փոխարեն պետք է նշվի <<ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով>>:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտն օրինական է ու հիմնավոր և այն փոփոխելու հիմքեր չկան, ուստի պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ, 394-րդ, 402-րդ հոդվածներով` ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Ամբաստանյալ Արթուր Լևոնի Աճեմյանի նկատմամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի դեկտեմբերի 1-ի դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ` մերժելով պաշտպան Ռ.Սաֆարյանի բերած վերաքննիչ բողոքը:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատին` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ. ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ
ԵԿԴ/0225/01/15
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
01 դեկտեմբերի 2015թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների
ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը`
նախագահությամբ`
դատավոր Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ` Ն.ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
մեղադրող Հ.ԵՆՈՔՅԱՆԻ
տուժող Կ.ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ
ամբաստանյալ Ա.ԱՃԵՄՅԱՆԻ
պաշտպան Ռ.ՍԱՖԱՐՅԱՆԻ
դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, քննեց գործն ըստ մեղադրանքի` Արթուր Լևոնի Աճեմյանի` ծնված 11.01.1974թ., ք.Երևանում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, խնամքին 3 անձ, իր հայտարարությամբ` բարձրագույն կրթությամբ և վատ-առողջ, աշխատել է Երևանի պետական համալսարանում՝ որպես ուսումնամեթոդական վար-չության ուսումնական գործընթացի վերահսկման բաժնի ավագ դիսպետչեր, չդատված, բնակվել է`ք.Երևան, Թոթովենցի փողոց, 1/1 շենք, բնակարան հ. 23, արգելանքի տակ է 2015թ. մայիսի 7-ից, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով։
Ամբաստանյալ Ա.Աճեմյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա. «հանդիսանալով Երևանի պետական համալսարանի ուսումնամեթոդական վարչության ուսումնական գործընթացի վերահսկման բաժնի ավագ դիսպետչեր, ուրիշի գույքը հափշտակելու դիտավորությամբ, նշված ԲՈՒՀ-ի ռոմանագերմանական բանասիրության ֆակուլտետի հեռակա ուսուցման բաժնի ուսանող Կարեն Սարգսյանին ներկայացրել է, թե իբր պայմանավորվածություն ձեռք կբերի, այսինքն, իր պաշտոնեական դիրքն օգտագործելով, կնպաստի, որ ռոմանագերմանական բանասիրության ֆակուլտետի` քննություններ ընդունող դասախոսներ Աննա Դավ-թյանը և Արփի Մարտիրոսյանը «իսպաներեն լեզու» և «արտասահմանյան գրականություն» առարկաներից Կարեն Սարգսյանի քննությունները դրական գնահատեն, ինչի դիմաց, կաշառք ստանալու պատրվակով, խաբեությամբ, վերջինիցս 2015 թվականի մայիսի 7-ին ստա-ցել է 144.288 ՀՀ դրամին համարժեք 300 ԱՄՆ դոլար, սակայն չի հասցրել հափշտակել, քանի որ անմիջապես բռնվել է ՀՀ ԱԱԾ աշխատակիցների կողմից»։
Ամբաստանյալ Ա.Աճեմյանը` մինչև դատաքննությունն սկսվելը, միջնորդեց կիրառել արագացված դատական քննության կարգ և հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկա-յացնում է կամավոր` իր պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչում, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները և պարտավորվում է հատուցել տուժողներին պատճառված վնասները։
Դատարանի որոշմամբ ամբաստանյալի միջնորդությունը բավարարվել է, և դատա-կան քննությունն անցկացվել է արագացված կարգով, հաշվի առնելով նաև, որ մեղադրողը դատարանի առաջարկությամբ փոխեց իր դիրքորոշումն ու չառարկեց արագացված կարգ կիրառելու դեմ, թեպետ առարկել էր դրա դեմ մեղադրական եզրակացությունում, իսկ տուժողը չառարկեց նշված միջնորդությանը։
Դատարանը, հաշվի առնելով առաջադրված մեղադրանքի հետ ամբաստանյալի հա-մաձայն լինելու հանգամանքն ու հանգելով եզրակացության, որ մեղադրանքը, որի հետ հա-մաձայնվեց ամբաստանյալը, հիմնավորված է և հաստատվում է քրեական գործով հավաք-ված ապացույցներով, գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա.Աճեմյանը կատարել է հանցանք` նա-խատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, որով և նա պետք է պատասխանատվության ենթարկվի։
Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատժի տեսկան ու չափը որոշելիս, դատարանը հաշվի է առնում ինչպես նրա կատարած հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ արագացված կարգով անց-կացված դատական քննության ընթացքում ուսումնասիրված` նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները։
Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ` դատարանը հաշվի է առնում, որ նա համաձայնվեց մեղադրանքի հետ և զղջաց կատարած հանցանքի համար, առաջին անգամ է դատապարտվում ու նրա խնամքին են գտնվում կենսաթոշակառու ծնողները և կինը։
Որպես ամբաստանյալի անձը բնութագրող հանգամանք` դատարանը հաշվի է առ-նում, որ նա բնակության վայրում բնութագրվում է դրական։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատական քննությամբ չարձանագրվեցին։
Դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալներն ու ամբաստանյալի անձը, ելնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված արդարության, պա-տասխանատվության անհատականացման ու պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքնե-րից, նկատի ունենալով, որ նրա կատարած հանցանքի համար պատասխանատվություն սահմանող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազ խիստ տեսակը՝ տուգանքը, չի կարող ապահովել պատժի նպատակները, գտնում է, որ կատարած հանցագործության համար նրա նկատմամբ պետք է նշանակվի ազատազրկման ձևով պատիժ, որը նա պետք է կրի, քանի որ նրա ուղղվելը հնարավոր չէ առանց նրան հասարակությունից մեկուսացնելու և պատիժը կրելու, ինչն անհրաժեշտ ու բավարար է նաև սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և նրա կողմից նոր հանցագործությունների կատարումը կանխելու համար։
Տուժողը քաղաքացիական հայց չհարուցեց։
Քննության առնելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը՝ դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված լա-զերային սկավառակները և բամբակյա խծուծները պետք է պահվեն քրեական գործի հետ, 300 ԱՄՆ դոլարը (2 հատ 50 ԱՄՆ դոլարանոց թղթադրամներ` JB 18018892B« JL 29337938A սերիա համարներով« և 2 հատ 100 ԱՄՆ դոլարանոց թղթադրամներ` HE 35345539D« HE 35345587D սերիա համարներով)՝ վերադարձվի ՀՀ ԱԱԾ ֆինանսական վարչություն, իսկ 64.000 ՀՀ դրամը, 50 եվրոն և 205 ԱՄՆ դոլարը՝ հանձնվեն ամբաստանյալ Ա.Աճեմյանի կնո-ջը։
Դատարանը, քննության առնելով խափանման միջոցի հարցը, գտնում է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` կալանավորումը, պետք է թողնվի անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Վերոգրյալների հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենս-գրքի 119, 357-րդ, 359-րդ, 360-րդ և 3753-րդ հոդվածներով՝ դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Արթուր Լևոնի Աճեմյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և դատապարտել ազատազրկման 2 (երկու) տարի ժամկետով, որպիսի պատիժը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված լազերային սկավառակները և բամբակյա խծուծները պահել քրեական գործի հետ, 300 ԱՄՆ դոլարը վերադարձնել ՀՀ ԱԱԾ ֆինանսական վար-չություն, իսկ 64.000 ՀՀ դրամը, 50 եվրոն և 205 ԱՄՆ դոլարը հանձնել ամբաստանյալ Ա. Աճեմյանի կնոջը։
Ա.Աճեմյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ կալանավորումը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, և նրա պատժի կրման սկիզբը հաշվել 2015թ. մայիսի 7-ից։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապա-րակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
01 դեկտեմբերի 2015թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների
ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը`
նախագահությամբ`
դատավոր Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ` Ն.ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
մեղադրող Հ.ԵՆՈՔՅԱՆԻ
տուժող Կ.ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ
ամբաստանյալ Ա.ԱՃԵՄՅԱՆԻ
պաշտպան Ռ.ՍԱՖԱՐՅԱՆԻ
դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, քննեց գործն ըստ մեղադրանքի` Արթուր Լևոնի Աճեմյանի` ծնված 11.01.1974թ., ք.Երևանում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, խնամքին 3 անձ, իր հայտարարությամբ` բարձրագույն կրթությամբ և վատ-առողջ, աշխատել է Երևանի պետական համալսարանում՝ որպես ուսումնամեթոդական վար-չության ուսումնական գործընթացի վերահսկման բաժնի ավագ դիսպետչեր, չդատված, բնակվել է`ք.Երևան, Թոթովենցի փողոց, 1/1 շենք, բնակարան հ. 23, արգելանքի տակ է 2015թ. մայիսի 7-ից, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով։
Ամբաստանյալ Ա.Աճեմյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա. «հանդիսանալով Երևանի պետական համալսարանի ուսումնամեթոդական վարչության ուսումնական գործընթացի վերահսկման բաժնի ավագ դիսպետչեր, ուրիշի գույքը հափշտակելու դիտավորությամբ, նշված ԲՈՒՀ-ի ռոմանագերմանական բանասիրության ֆակուլտետի հեռակա ուսուցման բաժնի ուսանող Կարեն Սարգսյանին ներկայացրել է, թե իբր պայմանավորվածություն ձեռք կբերի, այսինքն, իր պաշտոնեական դիրքն օգտագործելով, կնպաստի, որ ռոմանագերմանական բանասիրության ֆակուլտետի` քննություններ ընդունող դասախոսներ Աննա Դավ-թյանը և Արփի Մարտիրոսյանը «իսպաներեն լեզու» և «արտասահմանյան գրականություն» առարկաներից Կարեն Սարգսյանի քննությունները դրական գնահատեն, ինչի դիմաց, կաշառք ստանալու պատրվակով, խաբեությամբ, վերջինիցս 2015 թվականի մայիսի 7-ին ստա-ցել է 144.288 ՀՀ դրամին համարժեք 300 ԱՄՆ դոլար, սակայն չի հասցրել հափշտակել, քանի որ անմիջապես բռնվել է ՀՀ ԱԱԾ աշխատակիցների կողմից»։
Ամբաստանյալ Ա.Աճեմյանը` մինչև դատաքննությունն սկսվելը, միջնորդեց կիրառել արագացված դատական քննության կարգ և հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկա-յացնում է կամավոր` իր պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչում, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները և պարտավորվում է հատուցել տուժողներին պատճառված վնասները։
Դատարանի որոշմամբ ամբաստանյալի միջնորդությունը բավարարվել է, և դատա-կան քննությունն անցկացվել է արագացված կարգով, հաշվի առնելով նաև, որ մեղադրողը դատարանի առաջարկությամբ փոխեց իր դիրքորոշումն ու չառարկեց արագացված կարգ կիրառելու դեմ, թեպետ առարկել էր դրա դեմ մեղադրական եզրակացությունում, իսկ տուժողը չառարկեց նշված միջնորդությանը։
Դատարանը, հաշվի առնելով առաջադրված մեղադրանքի հետ ամբաստանյալի հա-մաձայն լինելու հանգամանքն ու հանգելով եզրակացության, որ մեղադրանքը, որի հետ հա-մաձայնվեց ամբաստանյալը, հիմնավորված է և հաստատվում է քրեական գործով հավաք-ված ապացույցներով, գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա.Աճեմյանը կատարել է հանցանք` նա-խատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, որով և նա պետք է պատասխանատվության ենթարկվի։
Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատժի տեսկան ու չափը որոշելիս, դատարանը հաշվի է առնում ինչպես նրա կատարած հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ արագացված կարգով անց-կացված դատական քննության ընթացքում ուսումնասիրված` նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները։
Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ` դատարանը հաշվի է առնում, որ նա համաձայնվեց մեղադրանքի հետ և զղջաց կատարած հանցանքի համար, առաջին անգամ է դատապարտվում ու նրա խնամքին են գտնվում կենսաթոշակառու ծնողները և կինը։
Որպես ամբաստանյալի անձը բնութագրող հանգամանք` դատարանը հաշվի է առ-նում, որ նա բնակության վայրում բնութագրվում է դրական։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատական քննությամբ չարձանագրվեցին։
Դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալներն ու ամբաստանյալի անձը, ելնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված արդարության, պա-տասխանատվության անհատականացման ու պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքնե-րից, նկատի ունենալով, որ նրա կատարած հանցանքի համար պատասխանատվություն սահմանող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազ խիստ տեսակը՝ տուգանքը, չի կարող ապահովել պատժի նպատակները, գտնում է, որ կատարած հանցագործության համար նրա նկատմամբ պետք է նշանակվի ազատազրկման ձևով պատիժ, որը նա պետք է կրի, քանի որ նրա ուղղվելը հնարավոր չէ առանց նրան հասարակությունից մեկուսացնելու և պատիժը կրելու, ինչն անհրաժեշտ ու բավարար է նաև սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և նրա կողմից նոր հանցագործությունների կատարումը կանխելու համար։
Տուժողը քաղաքացիական հայց չհարուցեց։
Քննության առնելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը՝ դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված լա-զերային սկավառակները և բամբակյա խծուծները պետք է պահվեն քրեական գործի հետ, 300 ԱՄՆ դոլարը (2 հատ 50 ԱՄՆ դոլարանոց թղթադրամներ` JB 18018892B« JL 29337938A սերիա համարներով« և 2 հատ 100 ԱՄՆ դոլարանոց թղթադրամներ` HE 35345539D« HE 35345587D սերիա համարներով)՝ վերադարձվի ՀՀ ԱԱԾ ֆինանսական վարչություն, իսկ 64.000 ՀՀ դրամը, 50 եվրոն և 205 ԱՄՆ դոլարը՝ հանձնվեն ամբաստանյալ Ա.Աճեմյանի կնո-ջը։
Դատարանը, քննության առնելով խափանման միջոցի հարցը, գտնում է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` կալանավորումը, պետք է թողնվի անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Վերոգրյալների հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենս-գրքի 119, 357-րդ, 359-րդ, 360-րդ և 3753-րդ հոդվածներով՝ դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Արթուր Լևոնի Աճեմյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և դատապարտել ազատազրկման 2 (երկու) տարի ժամկետով, որպիսի պատիժը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված լազերային սկավառակները և բամբակյա խծուծները պահել քրեական գործի հետ, 300 ԱՄՆ դոլարը վերադարձնել ՀՀ ԱԱԾ ֆինանսական վար-չություն, իսկ 64.000 ՀՀ դրամը, 50 եվրոն և 205 ԱՄՆ դոլարը հանձնել ամբաստանյալ Ա. Աճեմյանի կնոջը։
Ա.Աճեմյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ կալանավորումը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, և նրա պատժի կրման սկիզբը հաշվել 2015թ. մայիսի 7-ից։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապա-րակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0225/01/15
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 19-09-2015 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | ՀՀ Գլխավոր դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 58205715 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Արթուր Աճեմյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա հանդիսանալով Երևանի պետական համալսարանի ուսումնամեթոդական վարչության ուսումնական գործընթացի վերահսկման բաժնի ավագ դիսպետչեր, ուրիշի գույքը հափշտաելու դիտավորությամբ, նշված ԲՈՒՀ-ի ուսանող Կարեն Սարգսյանին ներկայացրել է, որ պայմանավորվածություն ձեռք կբերի, այսինքն իր պաշտոնեական դիրքն օգտագործելով կնպաստի, որ քննություն ընդունող դասախոսները Կարեն Սարգսյանի քննությունները դարական կգնահատեն, վերջինիցս ստացել է 300 ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ, սակայն չի հասցրել հափշտակել գումարը, քանի որ բռնվել է ՀՀ ԱԱԾ աշխատակիցների կողմից: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Աճեմյան |
| Հայրանուն | Լևոնի |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 34-178 Մաս 2 Կետ 5 |
| Վիճակագրական տողի համարը | 6.4 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 19-09-2015 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Գագիկ |
| Ազգանուն | Պողոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 22-09-2015 |
|---|---|
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 23-09-2015 |
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 23-09-2015 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 19-10-2015 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Հ. |
| Ազգանուն | Ենոքյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ռաֆիկ |
| Ազգանուն | Սաֆարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Կարեն |
| Ազգանուն | Սարգսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 09-11-2015 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 01-12-2015 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 01-12-2015 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Աճեմյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ամսաթիվ | 01-12-2015 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Օրենսգիրք | Քրեական դատավարության օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Որոշակի ժամկետով ազատազրկում |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԿԴ/0225/01/15 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ 01 դեկտեմբերի 2015թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը` նախագահությամբ` դատավոր Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ քարտուղարությամբ` Ն.ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԻ մասնակցությամբ` մեղադրող Հ.ԵՆՈՔՅԱՆԻ տուժող Կ.ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ ամբաստանյալ Ա.ԱՃԵՄՅԱՆԻ պաշտպան Ռ.ՍԱՖԱՐՅԱՆԻ դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, քննեց գործն ըստ մեղադրանքի` Արթուր Լևոնի Աճեմյանի` ծնված 11.01.1974թ., ք.Երևանում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, խնամքին 3 անձ, իր հայտարարությամբ` բարձրագույն կրթությամբ և վատ-առողջ, աշխատել է Երևանի պետական համալսարանում՝ որպես ուսումնամեթոդական վար-չության ուսումնական գործընթացի վերահսկման բաժնի ավագ դիսպետչեր, չդատված, բնակվել է`ք.Երևան, Թոթովենցի փողոց, 1/1 շենք, բնակարան հ. 23, արգելանքի տակ է 2015թ. մայիսի 7-ից, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով։ Ամբաստանյալ Ա.Աճեմյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա. «հանդիսանալով Երևանի պետական համալսարանի ուսումնամեթոդական վարչության ուսումնական գործընթացի վերահսկման բաժնի ավագ դիսպետչեր, ուրիշի գույքը հափշտակելու դիտավորությամբ, նշված ԲՈՒՀ-ի ռոմանագերմանական բանասիրության ֆակուլտետի հեռակա ուսուցման բաժնի ուսանող Կարեն Սարգսյանին ներկայացրել է, թե իբր պայմանավորվածություն ձեռք կբերի, այսինքն, իր պաշտոնեական դիրքն օգտագործելով, կնպաստի, որ ռոմանագերմանական բանասիրության ֆակուլտետի` քննություններ ընդունող դասախոսներ Աննա Դավ-թյանը և Արփի Մարտիրոսյանը «իսպաներեն լեզու» և «արտասահմանյան գրականություն» առարկաներից Կարեն Սարգսյանի քննությունները դրական գնահատեն, ինչի դիմաց, կաշառք ստանալու պատրվակով, խաբեությամբ, վերջինիցս 2015 թվականի մայիսի 7-ին ստա-ցել է 144.288 ՀՀ դրամին համարժեք 300 ԱՄՆ դոլար, սակայն չի հասցրել հափշտակել, քանի որ անմիջապես բռնվել է ՀՀ ԱԱԾ աշխատակիցների կողմից»։ Ամբաստանյալ Ա.Աճեմյանը` մինչև դատաքննությունն սկսվելը, միջնորդեց կիրառել արագացված դատական քննության կարգ և հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկա-յացնում է կամավոր` իր պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչում, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները և պարտավորվում է հատուցել տուժողներին պատճառված վնասները։ Դատարանի որոշմամբ ամբաստանյալի միջնորդությունը բավարարվել է, և դատա-կան քննությունն անցկացվել է արագացված կարգով, հաշվի առնելով նաև, որ մեղադրողը դատարանի առաջարկությամբ փոխեց իր դիրքորոշումն ու չառարկեց արագացված կարգ կիրառելու դեմ, թեպետ առարկել էր դրա դեմ մեղադրական եզրակացությունում, իսկ տուժողը չառարկեց նշված միջնորդությանը։ Դատարանը, հաշվի առնելով առաջադրված մեղադրանքի հետ ամբաստանյալի հա-մաձայն լինելու հանգամանքն ու հանգելով եզրակացության, որ մեղադրանքը, որի հետ հա-մաձայնվեց ամբաստանյալը, հիմնավորված է և հաստատվում է քրեական գործով հավաք-ված ապացույցներով, գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա.Աճեմյանը կատարել է հանցանք` նա-խատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, որով և նա պետք է պատասխանատվության ենթարկվի։ Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատժի տեսկան ու չափը որոշելիս, դատարանը հաշվի է առնում ինչպես նրա կատարած հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ արագացված կարգով անց-կացված դատական քննության ընթացքում ուսումնասիրված` նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները։ Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ` դատարանը հաշվի է առնում, որ նա համաձայնվեց մեղադրանքի հետ և զղջաց կատարած հանցանքի համար, առաջին անգամ է դատապարտվում ու նրա խնամքին են գտնվում կենսաթոշակառու ծնողները և կինը։ Որպես ամբաստանյալի անձը բնութագրող հանգամանք` դատարանը հաշվի է առ-նում, որ նա բնակության վայրում բնութագրվում է դրական։ Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատական քննությամբ չարձանագրվեցին։ Դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալներն ու ամբաստանյալի անձը, ելնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված արդարության, պա-տասխանատվության անհատականացման ու պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքնե-րից, նկատի ունենալով, որ նրա կատարած հանցանքի համար պատասխանատվություն սահմանող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազ խիստ տեսակը՝ տուգանքը, չի կարող ապահովել պատժի նպատակները, գտնում է, որ կատարած հանցագործության համար նրա նկատմամբ պետք է նշանակվի ազատազրկման ձևով պատիժ, որը նա պետք է կրի, քանի որ նրա ուղղվելը հնարավոր չէ առանց նրան հասարակությունից մեկուսացնելու և պատիժը կրելու, ինչն անհրաժեշտ ու բավարար է նաև սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և նրա կողմից նոր հանցագործությունների կատարումը կանխելու համար։ Տուժողը քաղաքացիական հայց չհարուցեց։ Քննության առնելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը՝ դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված լա-զերային սկավառակները և բամբակյա խծուծները պետք է պահվեն քրեական գործի հետ, 300 ԱՄՆ դոլարը (2 հատ 50 ԱՄՆ դոլարանոց թղթադրամներ` JB 18018892B« JL 29337938A սերիա համարներով« և 2 հատ 100 ԱՄՆ դոլարանոց թղթադրամներ` HE 35345539D« HE 35345587D սերիա համարներով)՝ վերադարձվի ՀՀ ԱԱԾ ֆինանսական վարչություն, իսկ 64.000 ՀՀ դրամը, 50 եվրոն և 205 ԱՄՆ դոլարը՝ հանձնվեն ամբաստանյալ Ա.Աճեմյանի կնո-ջը։ Դատարանը, քննության առնելով խափանման միջոցի հարցը, գտնում է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` կալանավորումը, պետք է թողնվի անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։ Վերոգրյալների հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենս-գրքի 119, 357-րդ, 359-րդ, 360-րդ և 3753-րդ հոդվածներով՝ դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Արթուր Լևոնի Աճեմյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և դատապարտել ազատազրկման 2 (երկու) տարի ժամկետով, որպիսի պատիժը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում։ Իրեղեն ապացույց ճանաչված լազերային սկավառակները և բամբակյա խծուծները պահել քրեական գործի հետ, 300 ԱՄՆ դոլարը վերադարձնել ՀՀ ԱԱԾ ֆինանսական վար-չություն, իսկ 64.000 ՀՀ դրամը, 50 եվրոն և 205 ԱՄՆ դոլարը հանձնել ամբաստանյալ Ա. Աճեմյանի կնոջը։ Ա.Աճեմյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ կալանավորումը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, և նրա պատժի կրման սկիզբը հաշվել 2015թ. մայիսի 7-ից։ Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապա-րակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։ ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 01-12-2015 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 11-01-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-206, 2-292, 3-77 |
| Գործին կից նյութերը | թիվ 58205715 քրեական գործով ապացույցները կցված 2-րդ հատորին |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 25-12-2015 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 11-01-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-206, 2-292, 3-77 |
| Գործին կից նյութերը | թիվ 58205715 քրեական գործով ապացույցները կցված 2-րդ հատորին |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-525 |
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 04-04-2016 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 06-04-2016 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 19-04-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-206, 2-292, 3-77, 4-84 |
| Գործին կից նյութերը | Իրեղեն ապացույց ճանաչված լազերային սկավառակները՝ կցված 1-ին հատորին և բամբակյա խծուծները՝ կցված 2-րդ հատորին: |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 19-04-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-206, 2-292, 3-77, 4-84 |
| Գործին կից նյութերը | Իրեղեն ապացույց ճանաչված լազերային սկավառակները՝ կցված 1-ին հատորին և բամբակյա խծուծները՝ կցված 2-րդ հատորին: |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0225/01/15
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 22-12-2015 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 22-12-2015 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Ռաֆիկ |
| Ազգանուն | Սաֆարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Արթուր Աճեմյան Բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի Արթուր Լևոնի Աճեմյանի / ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով - ազ. 2 տարի ժամկետով/ վերաբերյալ 01.12.2015թ-ի դատավճիռը պատժի մասով և ՀՀ քր. օր-ի 70-րդ հոդվածի կարգով պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` նշանակելով որոշակի ժամկետով փորձաշրջան: |
| Բողոքի ստացման կարգը | Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 14-01-2016 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 14-01-2016 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Գրիշա |
| Ազգանուն | Մելիք-Սարգսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Վազգեն |
| Ազգանուն | Ռշտունի |
| Դատավոր | |
| Անուն | Հենրիկ |
| Ազգանուն | Տեր-Ադամյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 18-01-2016 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 03-02-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացվել է |
| Պատճառը | Դատական նիստը հետաձգվել է մեղադրողի բացակայության պատճառով: |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 10-02-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 17-02-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 13:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 17-02-2016 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Աճեմյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ Հ Ա Ն ՈՒ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ Ա Ն Գործ. ԵԿԴ/0225/01/15 17 փետրվարի 2016թ. ք.Երևան ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ. ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Հ.ՏԵՐ-ԱԴԱՄՅԱՆ Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ` ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Հ.ԵՆՈՔՅԱՆԻ ՊԱՇՏՊԱՆ` Ռ.ՍԱՖԱՐՅԱՆԻ ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Ա.ԱՃԵՄՅԱՆԻ Դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննության առնելով պաշտպան Ռ.Սաֆարյանի վերաքննիչ բողոքը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Արթուր Լևոնի Աճեմյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի դեկտեմբերի 1-ի դատավճռի դեմ. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1/. Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները. 07.05.2015թ. ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 58205715 քրեական գործը: 07.05.2015թ. Արթուր Լևոնի Աճեմյանը ձերբակալվել է: 09.05.2015թ. Արթուր Լևոնի Աճեմյանը թիվ 58205715 քրեական գործով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով: 10.05.2015թ. Արթուր Լևոնի Աճեմյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը: 24.08.2015թ. որոշմամբ Արթուր Լևոնի Աճեմյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով այն բանի համար, որ նա, հանդիսանալով Երևանի պետական համալսարանի ուսումնամեթոդական վարչության ուսումնական գործընթացի վերահսկման բաժնի ավագ դիսպետչեր, ուրիշի գույքը հափշտակելու դիտավորությամբ, նշված ԲՈՒՀ-ի ռոմանագերմանական բանասիրության ֆակուլտետի հեռակա ուսուցման բաժնի ուսանող Կարեն Սարգսյանին ներկայացրել է, թե իբր պայմանավորվածություն ձեռք կբերի, այսինքն, իր պաշտոնեական դիրքն օգտագործելով, կնպաստի, որ ռոմանագերմանական բանասիրության ֆակուլտետի` քննություններ ընդունող դասախոսներ Աննա Դավթյանը և Արփի Մարտիրոսյանը «իսպաներեն լեզու» և «արտասահմանյան գրականություն» առարկաներից Կարեն Սարգսյանի քննությունները դրական գնահատեն, ինչի դիմաց, կաշառք ստանալու պատրվակով, խաբեությամբ, վերջինիցս 2015 թվականի մայիսի 7-ին ստացել է 144.288 ՀՀ դրամին համարժեք 300 ԱՄՆ դոլար, սակայն չի հասցրել հափշտակել, քանի որ անմիջապես բռնվել է ՀՀ ԱԱԾ աշխատակիցների կողմից։ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 01.12.2015թ. դատավճռով դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ Արթուր Լևոնի Աճեմյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և դատապարտվել ազատազրկման 2 (երկու) տարի ժամկետով, որպիսի պատիժը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում։ Ա.Աճեմյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ կալանավորումը, թողնվել է անփոփոխ, մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, և նրա պատժի կրման սկիզբը հաշվվել է 2015թ. մայիսի 7-ից։ 2/. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը. Վերոհիշյալ դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել պաշտպան Ռ.Սաֆարյանը` հետևյալ հիմքերի սահմաններում, ներքոհիշյալ հիմնավորումներով. Պաշտպանը գտել է, որ Ա.Աճեմյանի նկատմամբ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 01.12.2015թ. կայացրած դատավճիռը հիմնավորված և պատճառաբանված չէ, ենթակա է բեկանման և փոփոխման հետևյալ հիմքերով. Չնայած քրեական գործով կազմված և առկա նյութերի և դատավճռում նշված դատարանի եզրահանգմանը, դատարանն անհասկանալի կարգով դատավճռի «ՎՃՌԵՑ» մասում նշել է, որ Արթուր Աճեմյանը մեղավոր է ճանաչվում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով: Փաստորեն դատական ակտի այս հակասությամբ և անճշտությամբ արհեստականորեն փոխվել է առաջադրաված մեղադրանքը և նրա մեղսագրված արարքի որակումը, որը զգալիորեն բարձրացել է ամբաստանյալի կատարած արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանը, քանզի կատարված հանցափորձը դիտվել է որպես ավարտված հանցագործություն և նրա նկատմամբ նշանակվել ակնհայտ խիստ պատիժ, որը չի համապատասխանում վերջինիս կողմից կատարված հանցագործության ծանրությանը և նրա անձին, այսինքն խախտվել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետի պահանջները` թույլ տալով դատական նորմերի խախտում։ Բացի այդ, չնայած դատարանը կայացված դատական ակտով արձանագրել է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս հաշվի է առնում ինչպես նրա կատարած հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ արագացված կարգով անցկացված դատական քննության ընթացքում ուսումնասիրված նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև նշել է, որ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա համաձայնվել է մեղադրանքի հետ, զղջացել կատարած հանցանքի համար, առաջին անգամն է դատապարտվում ու նրա խնամքին են գտնվում կենսաթոշակառու ծնողները և կինը, որ նա բնութագրվում է դրական և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում նշանակել է պատիժ` ազատազրկման ձևով, որը չի բխում դատաքննության օբյեկտիվության, սոցիալական արդարության, մարդասիրության սկզբունքներից։ Այն կայացվել է առանց պատճառաբանությունների, առանց պաշտպանության կողմի առաջ քաշված հարցերին և հանգամանքներին անդրադառնալու, առանց դատական պրակտիկան հաշվի առնելու։ Թույլ է տրվել ՀՀ քրեական և դատավարական սկզբունքների կոպիտ խախտումներ և ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվել է ակնհայտ խիստ պատիժ` ազատազրկման ձևով, որը չի համապատասխանում նրա կատարած արարքին և նրա անձին։ Դատարանը հաշվի չի առել, որ ամբաստանյալը որևէ գործողություն չի կատարել, նրա կատարածը դիտվել է որպես խարդախության հանցափորձ, նա 2015թ. մայիսի 07-ից Երևանի պետական համալսարանի ռեկտորի հրամանով ազատվել է աշխատանքից, նրա հետ դադարեցվել է աշխատանքային պայմանագիրը, որի հետևանքով նա այլևս չի կարող շփվել և առնչվել ուսանողության և դասախոսների հետ և նմանատիպ հանցանք չի կարող կատարել, այսինքն դրանով արդեն իսկ մեկ պատիժ կրել է։ Բացի այդ, նա, նախկինում չլինելով դատապարտված և արատավորված, որևէ հակում չի դրսևորել նոր հանցանք կատարելու, կամ այլ բնույթի հանցանք կատարելու համար, ուստի դատարանի այն ենթադրությունը, որ նա կարող է կատարել նոր հանցագործություն, բացարձակապես անհիմն է։ Բացի այդ, նա, շուրջ 8 ամիս գտնվելով կալանքի տակ, արդեն իսկ կրել է նաև երկրորդ պատիժը։ Փաստորեն, նա առաջին իսկ օրից գործուն զղջացել է իր կատարած արարքի համար, նրա անձը արդեն իսկ դադարել է հանրության համար վտանգավոր լինելուց, ուստի դատարանը պարտավոր էր հաշվի առնել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 72-րդ և 74-րդ հոդվածներով նախատեսված հանգամանքները և իրադրության փոփոխման հետևանքով նրա անձը հանրության համար վտանգավոր լինելուց դադարելու հետևանքով նրան ազատել քրեական պատասխանատվությունից, որը չի կատարել։ Դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ չի դիտել և չի անդրադարձել նաև նրա կողմից առաջին անգամ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ միջին ծանրության հանցանք կատարելու, այն տուժողի վարքագծի հակաօրինական բնույթով կատարված լինելու հանգամանքներին, որոնք համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի և 7-րդ կետի` դիտվում են որպես մեղմացուցիչ հանգամանքներ: Դատարանը նաև անտեսել է այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալն իր գործողություններով որևէ մեկին, այդ թվում նաև տուժողին որևէ նյութական վնաս չի պատճառել։ Պաշտպանը գտել է, որ ամբաստանյալի կողմից հանցանքի կատարումն ընդունելը, անկեղծորեն զղջալը, տուժողին նյութական վնաս չպատճառելը, հանցագործության բացահայտմանն աջակցելը, նրա կողմից հանրօգուտ աշխատանքով զբաղվելը, հայկական բանակում ծառայելը, բարձրագույն կրթություն ունենալը, ամուսնացած և խնամքին երեք անձ լինելը, նախկինում դատապարտված և արատավորված չլինելը, նրա դրական բնութագիրը, վկայում են նրա անձը դրականորեն բնութագրելու հանգամանքը, որն ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից պետք է հաշվի առնվեր: Ելնելով վերոգրյալից` պաշտպանը միջնորդել է պատժի մասով բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասոթւյան առաջին ատյանի դատարանի 01.12.2015թ. դատավճիռը, նրա նկատմմաբ կայացված դատավճիռը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետից փոխել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և2/երկու/ տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել: 3/.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները Վերաքննիչ դատարանը, ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով ամբաստանյալի և պաշտպանի հիմնավորումները բողոքի կապակցությամբ, մեղադրողի պատասխանը դրանց դեմ, ներկայացված բողոքի հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել` հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները: Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքը ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից: Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար, որի պայմաններում հնարավոր է սոցիալական արդարության վերականգնումը: Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով նույն օրենսգրքի ընդհանուր մասի դրույթները: Նույն հոդվածի երկրորդ մասի համաձայն պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով, իսկ 3-րդ մասի համաձայն` հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: Զարգացնելով Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի գործով որոշմամբ ձևավորված իրավական դիրքորոշումը` Վճռաբեկ դատարանն 08.05.2013թ. թիվ ՇԴ/0126/01/12 նախադեպային որոշմամբ արձանագրել է, որ <</…/ դատարանը պարտավոր է իր դատական ակտում ամրագրել և համապատասխան վերլուծության ու գնահատման ենթարկել գործի քննության և լուծման, այդ թվում` անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելու և այդ պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելու համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքները: Հետևաբար, անձի նկատմամբ նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պարտավոր է բարեխիղճ գնահատման ենթարկել նրա անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները հաստատող ապացույցները>>: Պատիժ նշանակելը քրեական գործերով արդարադատության իրականացման կարևոր տարրերից մեկն է, որի շրջանակներում կարևորվում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների պահպանումը: Ն.Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <</…/ պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են` ա/ օրինականությունը, բ/ արդարությունը, գ/պատժի անհատականացումը, դ/ մարդասիրությունը: Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: Նշված սկզբունքներից յուրաքանչյուրը` որպես առանձին բաղադրամաս, ունի ինքնուրույն նշանակություն և պարտադիր հաշվի է առնվում քրեական պատիժ նշանակելիս: /…/>> /տես Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ կետը/: Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին և նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է նաև թիվ ՎԲ-124/07, ՎԲ-192/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԼԴ2/0019/01/09 և այլ որոշումներում: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն, եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: Փաստորեն, պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց ռեալ /իրական/ պատիժ նշանակելու, դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ, գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Նույն հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները և չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ Քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների տեսակների, հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, այնպես էլ անձանց շրջանակի հետ կապված հատուկ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի բովանդակային վերլուծությունից երևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները երկուսն են. 1/ ՀՀ քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածների սանկցիաներով նախատեսված կալանք, ազատազրկում կամ կարգապահական գումարտակում պահելը պատիժների առկայությունը: 2/ Դատարանի համոզված լինելը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը ռեալ /իրական/ կրելու: Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները, որոնք հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին, և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը: Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ցանկի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ քննարկվող հանգամանքները վերաբերվում են ինչպես հանցագործության, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությանը կամ բնութագրում է միաժամանակ և հանցագորոծությունը, և հանցավորի անձնավորությունը: Այդ իսկ պատճառով պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները պետք է դիտարկել որպես հանցագործության կազմի սահմաններից դուրս հանգամանքներ, որոնք ուղղակի կամ անուղղակի վերաբերվում են հանցագործությանը կամ հանցավորի անձնավորությանը, բարձրացնում կամ իջեցնում են հասարակական վտանգավորության աստիճանը և ազդում են պատժի վրա: ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերոգրյալ դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հագամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը: Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով մեղադրվող ամբաստանյալ Արթուր Լևոնի Աճեմյանի նկատմամբ պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս ղեկավարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով և բավարար չափով ստուգման ու բազմակողմանի գնահատության է ենթարկել պաշտպանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքում մատնանշված բոլոր հանգամանքներ, այդ թվում ամբաստանյալի կողմից կատարած հանցանքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, անձը բնութագրող տվյալները, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները և գործի կոնկրետ տվյալները, այն, որ նա համաձայնվել է մեղադրանքի հետ և զղջացել կատարած հանցանքի համար, առաջին անգամ է դատապարտվում ու նրա խնամքին են գտնվում կենսաթոշակառու ծնողները և կինը, բնակության վայրում բնութագրվում է դրական և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակել է արդարացի պատիժ, ինչը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից` համապատասխանում է կատարված հանցանքի ծանրությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար և կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին: Վերոգրյալ հիմքերով վերաքննիչ դատարանը գալիս է համոզման, որ ամբաստանյալի ուղղվելը և դաստիարակվելը հնարավոր չէ առանց նշանակված պատիժը կրելու, և նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքեր չկան: Անդրադառնալով պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի փաստարկներին այն մասին, որ դատարանն անհասկանալի կարգով դատավճռի «ՎՃՌԵՑ» մասում նշել է, որ Արթուր Աճեմյանը մեղավոր է ճանաչվում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, ինչը հակասում է նույն դատավճռի պատճառաբանական մասին, անճշտությամբ արհեստականորեն փոխվել է առաջադրված մեղադրանքը և ամբաստանյալին մեղսագրված արարքի որակումը, որը զգալիորեն բարձրացրել է ամբաստանյալի կատարած արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանը, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից 08.01.2016թ. որոշում է կայացվել դատավճռի անհստակության լուծման մասին, որով արձանագրվել է, որ նույն դատարանի 01.12.2015թ. դատավճռի եզրափակիչ մասում թույլ է տրվել անհստակություն և <<ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով>>-ի փոխարեն պետք է նշվի <<ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով>>: Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտն օրինական է ու հիմնավոր և այն փոփոխելու հիմքեր չկան, ուստի պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել: Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ, 394-րդ, 402-րդ հոդվածներով` ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ամբաստանյալ Արթուր Լևոնի Աճեմյանի նկատմամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի դեկտեմբերի 1-ի դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ` մերժելով պաշտպան Ռ.Սաֆարյանի բերած վերաքննիչ բողոքը: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատին` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ Իսկականի հետ ճիշտ է` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ. ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 17-02-2016 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 30-03-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 206, 292, 77, 71 |
| Գործին կից նյութեր | քրեական գործով ապացույցները կցված 2-րդ հատորին: |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 30-03-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 206, 292, 77, 71 |
| Գործին կից նյութերը | քրեական գործով ապացույցները կցված 2-րդ հատորին: |
| Ուր | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ |
| Գրության համարը | Ե-6992/16 |