Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը,


նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,

մասնակցությամբ`

մեղադրող,
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների դատախազության
դատախազ Ս. Անդրեասյանի,

տուժող Ռ. Վիրաբյանի,


2015թ. սեպտեմբերի 3-ին Երևանում,

դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Սամվել Սեդրակի Մեսրոպյանի`
ծնված 1949թ. հունիսի 25-ին Թալին քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, նախկինում չդատված, աշխատում է «Սամվել Արթուր» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության տնօրեն, հաշվառված է և բնակվում է , մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով։


Գործի դատավարական նախապատմությունը

ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում, 2015թ. ապրիլի 28-ին, Ռոբերտ Աշոտի Վիրաբյանի մարմնական վնասվածքներ ստանալու վերաբերյալ նախապատրաստված նյութերով հարուցվել է թիվ 13145015 քրեական գործը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Քննիչի 2015թ. մայիսի 29-ի որոշմամբ թիվ 13145015 քրեական գործով վարույթը կարճվել և Սամվել Սեդրակի Մեսրոպյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում չի իրականացվել` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ։
Այդ որոշումը Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ս. Անդրեասյանի 2015թ. հունիսի 4-ի որոշմամբ վերացվել է և քրեական գործը վերադարձվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին` լրացուցիչ նախաքննություն կատարելու համար։
2015թ. հունիսի 12-ին այդ բաժնի ավագ քննիչ Ա. Գեղամյանը որոշում է կայացրել թիվ 13145015 քրեական գործով վարույթը վերսկսելու, քրեական գործը վարույթ ընդունելու մասին։ Նույն օրը, քրեական գործով վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին 2015թ. հունիսի 4-ի որոշման դեմ նա բողոք է ներկայացրել Երևան քաղաքի դատախազին։
Երևան քաղաքի դատախազի տեղակալ Լ. Գրիգորյանը 2015թ. հունիսի 16-ի թիվ 50/626դ-15 գրությամբ պատասխանել է, որ բողոքի ուսումնասիրման արդյունքում որոշում չի կայացվել` վիճարկվող որոշումը վերադաս դատախազի կողմից վերացնելու կարգ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված չլինելու պատճառով։
Քննիչի 2015թ. հունիսի 25-ի որոշմամբ թիվ 13145015 քրեական գործով վարույթը կարճվել և Սամվել Սեդրակի Մեսրոպյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում չի իրականացվել` արարքում հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ։
Այդ որոշումը Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ս. Անդրեասյանի 2015թ. հուլիսի 1-ի որոշմամբ կրկին վերացվել է և քրեական գործը նախաքննություն կատարելու համար ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին։
2015թ. հուլիսի 6-ին այդ բաժնի ավագ քննիչ Վ. Ասատրյանը որոշում է կայացրել թիվ 13145015 քրեական գործը վարույթ ընդունելու և գործով վարույթը վերսկսելու մասին։
2015թ. հուլիսի 8-ին քննիչ Վ. Ասատրյանի զեկուցագրի համաձայն քրեական գործի հետագա նախաքննությունը հանձնարարվել է այդ բաժնի ավագ քննիչ Վ. Բադալյանին։ Վերջինս նույն օրը որոշում է կայացրել քրեական գործը վարույթ ընդունելու մասին։
Ամբաստանյալ Սամվել Սեդրակի Մեսրոպյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով` հետևյալ արարքի համար. «որ նա հանդիսանալով Երևան քաղաքի Արմենակյան 2/4 հասցեում գտնվող ավտոկայանման և գրասենյակային կառույցի շինարարական աշխատանքներ կատարող «Սամվել Արթուր» ՍՊԸ-ի տնօրեն և նշված ընկերությունում գլխավոր ինժեների ու անվտանգության տեխնիկայի ինժեների հաստիքների, ինչպես նաև ՍՊԸ-ի տնօրենի կողմից որևէ մեկ այլ աշխատակցի վրա տեխնիկական անվտանգության և աշխատանքների պաշտպանության կանոնների պահպանման պարտականությունները հրամանով դրված չլինելու պայմաններում, լինելով տեխնիկական անվտանգության և աշխատանքների պաշտպանության կանոնների պահպանման համար պատասխանատու անձ, թույլ է տվել դրանց խախտում` չի ապահովել նորմատիվ ակտով սահմանված` գետնի մակերեսից 1,3 մետր և ավելի բարձրության վրա գտնվող փայտամածերի աշխատանքային տախտակմածերի երեք կողմերից /հետևի և երկու եզրային մասերում/ ցանկապատերի /բազրիքներ/ և կողային արգելապատնեշներեի ինչպես նաև փայտամածի վրա բարձրանալու և իջնելու համար նախատեսված հենովի սանդուղքի /աստիճանի/ առկայությունը, ինչի հետևանքով «Սամվել Արթուր» ՍՊԸ-ի աշխատակից, գործով տուժող Ռոբերտ Վիրաբյանը 2015թ. ապրիլի 11-ին, Երևան քաղաքի Արմենակյան 2/4 հասցեում գործող ավտոկայանման և գրասենյակային կառույցի առաջին հարկում տեղադրված 1.35 մետր բարձրությամբ փայտամածի վրայից, աշխատանքն ավարտելուց հետո, ցանկացել է իջնել փայտամածի հարթակից և իջնելու համար նախատեսված այլ ճանապարհ չունենալով, ցատկել է ցած, որի հետևանքով աջ ոտքը անհարմար ձևով մնացել է նրա նստատեղի տակ և վերջինիս առողջությանն անզգուշությամբ պատճառվել է ծանր վնաս»։
2015թ. օգոստոսի 5-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, նույն օրը ստացվել և 2015թ. օգոստոսի 6-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2015թ. օգոստոսի 17-ի որոշմամբ նշանակվել է դատական քննության։


Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները

Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
Ամբաստանյալ Սամվել Սեդրակի Մեսրոպյանը 2014թ. հունիսի 11-ից հանդիսացել է «Սամվել Արթուր» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության /այսուհետ ՍՊԸ/ տնօրեն։
2014թ. մայիսի 5-ին «Ինովակ Ինվեսթ» ՍՊԸ-ի` ի դեմս տնօրեն Ռուբեն Շիրինյանի և «Սամվել Արթուր» ՍՊԸ-ի` ի դեմս տնօրեն Սամվել Մեսրոպյանի միջև կնքվել է ծառայությունների մատուցման պայմանագիր։ Այդ պայմանագրի համաձայն «Սամվել Արթուր» ՍՊԸ-ն Երևանի Արմենակյան 2/4 հասցեում 2014թ. մայիսի 6-ից սկսել է իրականացնել ավտոկայանման և գրասենյակային կառույցի շինարարական աշխատանքներ։
2015թ. մարտի 2-ին «Սամվել Արթուր» ՍՊԸ-ի` ի դեմս տնօրեն Սամվել Մեսրոպյանի և Ռոբերտ Աշոտի Վիրաբյանի միջև կնքվել է N EC-07/15 աշխատանքային պայմանագիրը, որի համաձայն Ռ. Վիրաբյանն աշխատանքի է ընդունվել որպես բանվոր և ընդգրկվել «Սամվել Արթուր» ՍՊԸ-ի կողմից Երևան քաղաքի Ա. Արմենակյան 2/4 հասցեում իրականացվող ավտոկայանման և գրասենյակային կառույցի երեսպատման աշխատանքներում։
«Սամվել Արթուր» ՍՊԸ-ում բացակայել է գլխավոր ինժեների և անվտանգության տեխնիկայի ինժեների հաստիքները։ Աշխատանքի անվտանգության ապահովման հարցերը` այլ աշխատակցի վրա այդ ընկերության տնօրենի հրամանով դրված չի եղել։
Ամբաստանյալ Սամվել Մեսրոպյանը հանդիսացել է «Սամվել Արթուր» ՍՊԸ-ի տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքների պաշտպանության կանոնների պահպանման համար պատասխանատու անձ։ Նա իր աշխատանքային պարտականությունները կատարելու ընթացքում թույլ է տվել շինարարությունում անվտանգության տեխնիկայի պահպանման վերաբերյալ նորմատիվ ակտերով կարգավորվող, աշխատանքի պաշտպանության և տեխնիկայի անվտանգության կանոնների խախտում, որի հետևանքով այդ ընկերության աշխատակից, տուժող Ռ. Վիրաբյանը փայտամածի միջնամասի 1,34-1,35մ բարձրություն ունեցող բաց, չարգելապատնեշված հատվածից, հենովի սանդուղք չլինելու պատճառով ցատկել է ցած և ստացել մարմնական վնասվածք։ Դրա արդյունքում Ռ. Վիրաբյանի առողջությանը պատճառվել է ծանր վնաս։
Քրեական գործի նախաքննության ընթացքում կատարվել են ճարտարագիտատեխնիկական փորձաքննություններ ՀՀ «Փորձաքննությունների ազգային բյուրո» պետական ոչ առևտրային կազմակերպության կողմից, որոնցից յուրաքանչյուրի արժեքը կազմել է 68.700 /վաթսունութ հազար յոթ հարյուր/ ՀՀ դրամ գումար։
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալ Սամվել Մեսրոպյանը նախկինում դատված չի եղել, տուժողին օգնություն է ցույց տվել և կատարել է տուժողին պատճառված վնասը հարթելուն ուղղված այլ գործողություններ։



Ապացույցների հետազոտում և գնահատում

Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Ամբաստանյալ Սամվել Սեդրակի Մեսրոպյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2014թ. մայիսին իր կողմից հիմնադրվել է «Սամվել Արթուր» ՍՊԸ-ն, որը զբաղվում է շենքերի երեսպատման աշխատանքներով։ Նշված ՍՊԸ-ի տնօրենը հանդիսանում է ինքը։ 2014թ. մայիսին «Սամվել Արթուր» ՍՊԸ-ի և «Ինովակ Ինվեստ» ՍՊԸ-ի միջև կնքվել է պայմանագիր, որի համաձայն իր ղեկավարած ընկերությունը կատարել է պատվիրատու կողմին պատկանող` Երևան քաղաքի Արմենակյան 2/4 հասցեում գտվող, կիսակառույց բարձրահարկ շենքի երեսպատման աշխատանքները։ Աշխատանքները սկսվել են պայմանագիրը կնքելուց հետո` 2014թ. մայիսին։ 2015թ. մարտին «Սամվել Արթուր» ՍՊԸ-ի և Ռոբերտ Վիրաբյանի միջև կնքվել է աշխատանքային պայմանագիր, որից հետո վերջինս ներգրավվել է Արմենակյան 2/4 հասցեում գտվող կիսակառույց բարձրահարկ շենքի վրա կատարվող շինարարական աշխտանքներին։
«Սամվել Արթուր» ՍՊԸ-ի տեխնիկական անվտանգության և աշխատանքների պաշտպանության կանոնների պահպանման պարտականությունները դրված են իր վրա։ Ընկերությունը գլխավոր ինժեների և անվտանգության տեխնիկայի ինժեների հաստիքներ չունի։ Դեպքի օրը` 2015թ. ապրիլի 11-ին, ընտանեկան խնդիրների պատճառով աշխատանքի չի ներկայացել։ Տուժող Ռ. Վիրաբյանն այդ օրն աշխատանքները կատարել է իր իսկ նախաձեռնությամբ, վերջացնելով աշխատանքը` 1,35 բարձրությամբ տախտակամածից ցատկել է և ստացել մարմնական վնասվածք։ Եթե ինքը գտնվեր աշխատավայրում` չէր թույլատրի Ռ. Վիրաբյանին ցատկել այդ բարձրությունից։ Ընդունում է, որ իր պարտականությունների մեջ թերացել է, քանի որ բացակայելու պարագայում պարտավոր էր դադարեցնել աշխատանքները կամ ապահովել աշխատանքի անվտանգությունը։
Տուժողին պատճառված վնասը վերականգնելու ուղղությամբ կատարել է անհրաժեշտ գործողություններ, տուժողն իր նկատմամբ որևէ պահանջ չունի։
Առաջադրված մեղադրանքում իրեն մասնակիորեն է մեղավոր ճանաչում։ Խնդրում է հաշվի առնել, որ ինքը ներկա չի եղել դեպքի օրը կատարվելիք աշխատանքներին և իր նկատմամբ մեղմ վարվել։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 31-32, 118-120, 151/
Տուժող Ռոբերտ Աշոտի Վիրաբյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2015թ. մարտից աշխատել է «Սամվել Արթուր» ՍՊԸ-ում։ Ընկերության տնօրենն է հանդիսացել ամբաստանյալ Սամվել Մեսրոպյանը։ 2015թ. մարտից աշխատել է Երևանի Արմենակյան 2/4 հասցեում գտնվող կիսակառույց շենքում և կատարել է հիշյալ շենքի երեսպատման աշխատանքները։ 2015թ. ապրիլի 11-ին ներկայացել է աշխատանքի, իր նախաձեռնությամբ տախտակամած է կապել և ժամը 12։30-ի սահմաններում ավարտելով աշխատանքը` ցանկացել է իջնել տախտակամածի վրայից։ Իջնելու համար նախատեսված այլ եղանակ չունենալով` ցատկել է մոտ 2 մետր բարձրությունից, որի հետևանքով աջ ոտքը ծալվել է և մնացել նստատեղի տակ։ Այնուհետև շտապօգնության ավտոմեքենայով իրեն տեղափոխել են հիվանդանոց, որտեղ պարզվել է, որ աջ ոտքը կոտրվել է։
Ամբաստանյալի նկատմամբ որևէ պահանջ չունի։ Վերջինս պատրաստակամ վերաբերմունք է ցուցաբերել իր հանդեպ։ Խնդրում է մեղմ պատիժ նշանակել ամբաստանյալի նկատմամբ։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 44-45, 120/
Դատաբժշկական փորձաքննության 2015թ. ապրիլի 15-ի Հմ` 656/հ եզրակացությամբ, որի համաձայն` «(…) Ռ.Վիրաբյանի մարմնական վնասվածքները` աջ սրունքի մեծ ոլոքի ներհոդային բեկորավոր կոտրվածքի ձևով որը ուղեկցվել է սինդեսեմոզի պատռվածքի ձևով, հետևանք են` բութ, կոշտ առարկաների ներգործության, հնարավոր է նշված ժամկետին և հանգամանքներում, որոնք պատճառել են առողջությանը ծանր վնաս, նկատի ունենալով ընդհանուր աշխատունակության կայուն կորուստը մեկ երրորդից ավելի»։
/գ.թ. 19-20/
Ճարտագիտատեխնիկական փորձաքննության 2015թ. հուլիսի 20-ի թիվ 15-1842 եզրակացությամբ, որի համաձայն` «(…) 1.Ելնելով կատարված հետազոտությունների արդյունքներից, ինչպես նաև հաշվի առնելով Ռոբերտ Վիրաբյանի մարմնական վնասվածք ստանալու փաստի առթիվ հարուցված թիվ 13145015 քրեական գործի նյութերում ի հայտ եկած նոր ելակետային տվյալները, կարելի է եզրակացնել, որ սույն դեպքի պատճառը` դա փայտամածի կառուցվածքային խախտումներն են։
Այն փայտամածը, որի վրայից ցատկել է ցած տուժող Ռ.Վիրաբյանը, միջնամասում ունեցել է շենքի հատակից 1.34-1.35 մ բարձրություն։ Որպես փայտամածի հարթակ է ծառայել թվով 3 հատ 50.0մմ հաստությամբ տախտակներ, որոնք աջակողմյան եզրային մասով դրված են եղել Սարալանջի փողոցի կողմից առկա, փողոցից մոտ 20.0 մետր, իսկ շենքի ներսի կողմից 1.25 մ բարձրություն ունեցող լուսամուտագոգին, իսկ ձախ կողմի եզրային մասով դրված է եղել մետաղական ամրաձողերով եռակցման միջոցով կառուցված եռանկյունաձև այծիկի վերին հորիզոնական հարթության վրա։
Նշված փայտամածը կառուցված է եղել հետևյալ թերություններով.
-Համաձայն СНиП III-4-80* «Техника безопасности в строительстве» նորմատիվ ակտի 4.2.* կետի «Աշխատանքների իրականացման անվտանգությունն ապահովելու համար լաստակման միջոցներն և այլ հարմարանքները /տախտակամածերը/ պետք է բավարարեն ԳՕՍՏ 24258-88 պահանջներին»։ Համաձայն նշված ԳՕՍՏ-ի` 2.2.16. կետի պահանջի` «Փայտամածերի այն աշխատանքային տախտակամածերը /վերին հարթակը/, որոնք գտնվում են գետնի մակերեսից 1,3 մ և ավելի բարձրության վրա, պետք է ունենան ցանկապատեր /բազրիքներ/ և կողային արգելապատնեշներ»։ Դեպքի վայրում առկա փայտամածը երեք կողմերից /հետևի և երկու եզրային մասերում/ արգելապատնեշված չի եղել, բացակայել է բազիրքը։ Փայտամածի վրա բարձրանալու և իջնելու համար բացակայել է հենովի սանդուխքը /աստիճանը/։ Խախտվել է СНиП III-4-80*-ի 4.2.* և ԳՕՍՏ 24258-88-ի` 2.2.16. կետի պահանջները։ Նշված խախտումները պատճառ են հանդիսացել այն հանգամանքին, որ տուժող Ռ. Վիրաբյանը փայտամածի միջնամասի 1,35 մ բարձրություն ունեցող բաց /չարգելապատնեշված/ հատվածից ցատկել է ցած /բարձրանալու և իջնելու համար հենովի սանդուղք չլինելու պատճառով/ և ստացել մարմնական վնասվածք։
2.,3. Համաձայն СНиП III-4-80* «Техника безопасности в строительстве» նորմատիվ ակտի` «Ընդհանուր դրույթներ»` 1-ին գլխի 1.2 կետի` «Կազմակերպությունների կամ ձեռնարկությունների ղեկավարները, որոնք իրականացնում են օբյեկտների շինարարություն, անկախ իրենց սեփականության ձևից, (հետագայում կազմակերպություն), պարտավոր են ապահովել սույն նորմերի և կանոնների կատարումը այդ կազմակերպության աշխատակիցների և շինարարության մեջ ընդգրկված այլ անձանց կողմից, ինչպես նաև համաձայնեցված արհմիությունների կոմիտեների հետ հաստատել նրանց ֆունկցիոնալ պարտավորությունները՝ «օրինակելի դրույթներ» թիվ 1 հավելվածի համաձայն»։
Նաև ըստ` СНиП III-4-80* «Техника безопасности в строительстве» նորմատիվ ակտի` «Շինարարական կազմակերպություններում ղեկավարների, մասնագետների, բիրգա-դիրների և բանվորների վերաբերյալ օրինակելի դրույթներե թիվ 1 հավելվածի «2» կետի` «Շինարարական աշխատանքների կատարման ժամանակ աշխատանքի պաշտպանության և անվտանգության տեխնիկայի ապահովման վերաբերյալ բոլոր ենթակառուցվածքների աշխատանքների ընդհանուր ղեկավարությունը դրվում է կազմակերպության ղեկավարի վրա, նշված աշխատանքների անմիջական ղեկավարումը դրվում է գլխավոր ինժեների վրա»։
Ելնելով վերոգրյալից և հաշվի առնելով, որ տվյալ շինարարությունը իրականացնող «Սամվել Արթուր» ՍՊ ընկերությունում բացակայում է գլխավոր ինժեների և անվտանգության տեխնիկայի ինժեների հաստիքները և ՍՊԸ-ի տնօրենի կողմից որևէ մի այլ աշխատակցի վրա հրամանով դրված չի եղել աշխատանքի անվտանգության ապահովման հարցերը, կարելի է եզրակացնել, որ վերը նշված խախտումների համար, որը պատճառ է հանդիսացել սույն դեպքի կայացմանը, պատասխանատու է հանդիսանում «Սամվել Արթուր» ՍՊԸ-ի տնօրեն Ս. Մեսրոպյանը։»։
/գ.թ. 131-141/
Դեպքի վայրի զննության մասին 2015թ. հուլիսի 9-ի արձանագրությամբ և դրան կից լուսանկարչական հավելվածով, համաձայն որոնց` դեպքի վայրը Երևանի Արմենակյան 21/4 հասցեն է։ Զննության ընթացքում Ս. Մեսրոպյանը ներկայացրել է այն հարմարանքները, որոնցով կապված է եղել տախտակամածը և որի վրայից 2015թ. ապրիլի 11-ին, ժամը 12։30-ի սահմաններում, Ռ. Վիրաբյանն ավարտելով աշխատանքը` ցանկացել է իջնել։ Դեպքի վայրում առկա փայտամածը, որի վրայից ցատկել է Ռ. Վիրաբյանը` կողային և եզրային արգելապատնեշներ` բազրիք չի ունեցել։ Հարթակի վրա բարձրանալու և իջնելու համար համապատասխան սանդուղք տեղադրված չի եղել։
/գ.թ. 105-118/


Դատարանի իրավական վերլուծությունները.

Վերլուծելով ամբաստանյալ Սամվել Սեդրակի Մեսրոպյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Սամվել Սեդրակի Մեսրոպյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնները խախտելը, որով մարդու առողջությանն անզգուշությամբ պատճառվել է ծանր վնաս` ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Սամվել Մեսրոպյանի նկատմամբ, նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, այն, որ նա նախկինում դատված չի եղել, տուժողին օգնություն է ցույց տվել և կատարել է տուժողին պատճառված վնասը հարթելուն ուղղված այլ գործողություններ։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թ. նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիան անյլընտրանքային է` պատիժ է նախատեսում տուգանքի կամ ազատազրկման ձևով։
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի վերաբերյալ ԵՇԴ/0029/01/08 քրեական գործով 2009թ. փետրվարի 17-ի որոշման մեջ, որտեղ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«13. (…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա։
14. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։
15. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
(…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։
(…)»։
Դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Սամվել Մեսրոպյանի անձը, նախկինում դատված չլինելը, կատարված հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը` ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն լինելը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցագործությունը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը` տուժողին օգնություն ցույց տալը, տուժողին պատճառված վնասը հարթելուն ուղղված այլ գործողությունները։
Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք` դատարանը հաշվի է առնում տուժողին օգնություն ցույց տալը և տուժողին պատճառված վնասը հարթելուն ուղղված այլ գործողությունները։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք` դատարանը չի արձանագրում։
Վերոգրյալը հաշվի առնելով` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Սամվել Մեսրոպյանն իր կատարած, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից նվազ խստի` տուգանքի ձևով, քանի որ պատիժներից առավել խիստը կիրառելու հիմքեր առկա չեն։ Բացի այդ` տուգանքի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։
Դատարանը գտնում է, որ իր նկատմամբ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Սամվել Մեսրոպյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել, ամբաստանյալ Սամվել Մեսրոպյանի գույքի վրա կալանք չի դրվել, որևէ առարկա գործով իրեղեն ապացույց չի ճանաչվել։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Սամվել Մեսրոպյանի նկատմամբ խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունն ընտրված է ճիշտ և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ խափանման միջոցի այդ տեսակի պահանջները նրա կողմից խախտված լինելու վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել։ Բացի այդ, տուգանքի դատապարտվելու դեպքում ամբաստանյալ Սամվել Մեսրոպյանի կողմից քրեական պատասխանատվությունից և նշանակված պատիժը կրելուց խուսափելու, դատավճռի կատարմանը խոչընդոտելու հավանականությունը ցածր է։
Քննարկելով դատական ծախսերի հարցը` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Դատական ծախսերը բաղկացած են` (…)
3) մասնագետի, փորձագետի, թարգմանչի վարձատրության գումարներից.(…)
2. Դատական ծախսերը վճարվում են պետական բյուջեից, եթե սույն օրենսգրքով այլ կարգ սահմանված չէ»։
Նույն օրենսգրքի 169-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Սույն օրենսգրքի 168 հոդվածի առաջին մասի 1-6-րդ կետերում թվարկված դատական ծախսերը կարող են դատարանի կողմից դրվել դատապարտյալի վրա (…)»։
Հաշվի առնելով, որ մեղադրական եզրակացությունում որպես Ս. Մեսրոպյանին վերագրվող արարքը հիմնավորող ապացույց ներառված ճարտագիտատեխնիկական փորձաքննության 2015թ. հուլիսի 20-ի թիվ 15-1842 եզրակացությամբ փաստորեն հերքվել են մինչ այդ կատարված ճարտագիտատեխնիկական փորձաքննության 2015թ. մայիսի 15-ի Հմ` 15-1109 եզրակացության արդյունքները և պարզվել է, որ նախաքննության մարմինը փորձաքննություն կատարելու համար փորձագետներին տրամադրել է գործով չհիմնավորված ելակետային տվյալներ`դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի, որպես դատական ծախս բռնագանձման է ենթակա ճարտագիտատեխնիկական երկրորդ փորձաքննության /2015թ. հուլիսի 20-ի Հմ` 15-1842 եզրակացություն/ կատարման արժեք հանդիսացող 68.700 /վաթսունութ հազար յոթ հարյուր/ ՀՀ դրամ գումարը։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-169-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ հոդվածներով` դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ամբաստանյալ Սամվել Սեդրակի Մեսրոպյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկի` 200.000 /երկու հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Ամբաստանյալ Սամվել Մեսրոպյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 68.700 /վաթսունութ հազար յոթ հարյուր/ ՀՀ դրամ գումար` որպես դատական ծախսեր։
Դատավճիռը հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։


ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ