Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը,

նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,

մասնակցությամբ`

մեղադրող,
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական
շրջանների դատախազության
դատախազ Տ. Պողոսյանի,

պաշտպան Հ. Բաբայանի,


2015 թվականի օգոստոսի 31-ին Երևանում,


դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի

Գառնիկ Աշոտի Հարությունյանի,
ծնված 1980 թվականի մարտի 13-ին ՀՀ Վայոց Ձորի մարզի Ջերմուկ քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուրի, նախկինում չդատված, հաշվառված է ՀՀ Վայոց Ձորի մարզի Ջերմուկ քաղաքի Շահումյան փողոցի թիվ 8 շենքի թիվ 18 բնակարանում, բնակվում է Երևանի Մոսկովյան փողոցի թիվ 28 շենքի թիվ 70 բնակարանում, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով։

Մարինե Վոլոդյայի Սրապյանի,
ծնված 1980 թվականի մարտի 28-ին Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին երկու անչափահաս երեխա, նրանցից մեկը մինչև 14 տարեկան, չի աշխատում, նախկինում չդատված, հաշվառված է Երևանի Ռոստովյան փողոցի թիվ 15 շենքի թիվ 86 բնակարանում, բնակվում է Երևանի Ռոստովյան փողոցի թիվ 17 շենքի թիվ 32 բնակարանում, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով։


Գործի դատավարական նախապատմությունը

Համաձայն քրեական գործի նյութերի`
2015 թվականի մարտի 17-ին ՀՀ ոստիկանության շտաբից ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության շտաբի հետաքննության բաժանմունք է ստացվել ՀՀ-ում Լեհաստանի Հանրապետության դեսպանության գրությունը և կից փաստաթղթերն այն մասին, որ Մարինե Վոլոդյայի Սրապյանը մուտքի թույլտվություն ստանալու համար Լեհաստանի Հանրապետության դեսպանություն է ներկայացրել իր ամուսին Արսեն Ժորայի Սրապյանի մահվան վկայականի պատճենը, որը կասկածվում է կեղծ լինելու մեջ։
ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության շտաբի հետաքննության բաժանմունքի ավագ տեսուչ Ա. Ավագյանի 2015 թվականի մարտի 27-ի որոշմամբ, Արսեն Ժորայի Սրապյանի տվյալներով ձևակերպված ԱԱ սերիայի թիվ 049529 մահվան վկայականի պատճենն իրացնելու նպատակով կեղծելու և օգտագործելու փաստի կապակցությամբ նախապատրաստված նյութերով քրեական գործի հարուցումը մերժվել է` Գ. Հարությունյանի և Մ. Սրապյանի արարքներում հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ։
Այդ որոշման պատճենը նյութերի հետ ուղարկվել է Երևան քաղաքի դատախազին` մերժման օրինականությունը ստուգելու համար։
Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Ա. Աբրահամյանը 2015 թվականի ապրիլի 3-ին որոշում է կայացրել վերոհիշյալ որոշումը վերացնելու և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ 63200815 քրեական գործը հարուցելու մասին։
2015 թվականի ապրիլի 15-ին այդ քրեական գործն ընդունվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի վարչության Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ռ. Նազարյանի վարույթ։
Ամբաստանյալ Գառնիկ Աշոտի Հարությունյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով` հետևյալ արարքի համար. «որ նա իր ծանոթ` Մարինե Վոլոդյայի Սրապյանի արտերկիր մուտքի թույլտվություն ստանալու նպատակով, 2015թ. մարտի 6-ից մինչև 2015թ. մարտի 7-ն ընկած ժամանակահատվածում ք.Երևան, Մոսկովյան 28շ., 70բն. հասցեում գտնվող իր բնակության վայրում համակարգչային եղանակով պատրաստել և 2015թ. մարտի 10-ին ք.Երևան, Հանրապետության 44ա հասցեում գործող Երևանում Լեհաստանի Հանրապետության դեսպանատան մոտ Մարինե Սրապյանին իրացրել է իրավունք վերապահող, ակնհայտ կեղծ պաշտոնական փաստաթուղթ հանդիսացող` վերջինիս ամուսնու` Արսեն Ժորայի Սրապյանի տվյալներով ԱԱ 049529 սերիա-համարի մահվան վկայականը, որն էլ Մարինե Սրապյանը նույն օրը ներկայացնելով Երևանում Լեհաստանի Հանրապետության դեսպանություն, օգտագործել է»։
Ամբաստանյալ Մարինե Աշոտի Սրապյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով` հետևյալ արարքի համար. «որ նա արտերկիր մուտքի թույլտվություն ստանալու նպատակով, 2015թ. մարտի 10-ին իր ծանոթ` Գառնիկ Աշոտի Հարությունյանից ձեռք է բերել և նույն օրը ք.Երևան, Հանրապետության 44ա հասցեում գործող Երևանում Լեհաստանի Հանրապետության դեսպանություն ներկայացնելով, օգտագործել է Գառնիկ Հարությունյանի կողմից համակարգչային եղանակով պատրաստած, իրավունք վերապահող, ակնհայտ կեղծ պաշտոնական փաստաթուղթ հանդիսացող իր ամուսնու` Արսեն Ժորայի Սրապյանի տվյալներով ԱԱ 049529 սերիա-համարի մահվան վկայականը»։
2015 թվականի հուլիսի 31-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2015 թվականի օգոստոսի 3-ին ստացվել, 2015 թվականի օգոստոսի 4-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2015 թվականի օգոստոսի 11-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2015 թվականի օգոստոսի 20-ին նշանակելու մասին։


Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները

Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
Ամբաստանյալ Գառնիկ Աշոտի Հարությունյանն իր ընկեր Արսեն Սրապյանի կնոջից` ամբաստանյալ Մարինե Վոլոդյայի Սրապյանից իմացել է, որ նա ցանկանում է երկու անչափահաս զավակների հետ միասին մեկնել Ֆրանսիա` վատառողջ ամուսնուն տեսակցելու համար։ Ենթադրելով, որ Շենգենյան համաձայնագրի երկրներ մեկնելու թույլտվություն ստանալու համար համապատասխան դեսպանություն դիմելիս` Արսեն Սրապյանի Ֆրանսիայում գտնվելու հանգամանքը կարող է խոչընդոտ հանդիսանալ խնդրանքը բավարարելու հարցում, ցանկանալով այդ գործում օգնել Մարինե Սրապյանին և նրա երեխաներին` որոշել է Արսեն Սրապյանի վերաբերյալ կեղծ մահվան վկայական պատրաստել` Մ. Սրապյանի կողմից դեսպանություն ներկայացնելու համար։
Այդ նպատակով, 2015 թվականի մարտի 6-ից մինչև 2015 թվականի մարտի 7-ն ընկած ժամանակահատվածում, Երևանի Մոսկովյան փողոցի թիվ 28 շենքի թիվ 70 բնակարանում, համակարգչի օգտագործմամբ` ամբաստանյալ Գ. Հարությունյանը պատրաստել է իրավունք վերապահող, ակնհայտ կեղծ պաշտոնական փաստաթուղթ հանդիսացող, Մարինե Սրապյանի ամուսին Արսեն Ժորայի Սրապյանի տվյալներով ԱԱ N 049529 մահվան վկայականը։
2015 թվականի մարտի 10-ին Երևանի Հանրապետության փողոցի թիվ 44ա հասցեում գործող, Երևանում Լեհաստանի Հանրապետության դեսպանության մոտ, վերը նշված կեղծ մահվան վկայականն ամբաստանյալ Գ. Հարությունյանն իրացրել է ամբաստանյալ Մարինե Սրապյանին` առձեռն հանձնելով նրան։
Նույն օրը, Չեխիայի Հանրապետություն մեկնելու համար մուտքի թույլտվություն ստանալու նպատակով, ամբաստանյալ Մարինե Սրապյանն այդ վկայականն օգտագործել է` ներկայացնելով Երևանում Լեհաստանի Հանրապետության դեսպանություն։

Քրեական գործի նախաքննության ընթացքում կատարվել է դատաձեռագրաբանական փորձաքննություն «Հայաստանի Հանրապետության փորձագիտական կենտրոն» պետական ոչ առևտրային կազմակերպության կողմից, որի արժեքը կազմել է 25.200 /քսանհինգ հազար երկու հարյուր/ ՀՀ դրամ գումար։

Ամբաստանյալներից յուրաքանչյուրի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է հետևյալը.
Ամբաստանյալ Գառնիկ Հարությունյանը նախկինում դատված չի եղել։
Ամբաստանյալ Մարինե Սրապյանը նախկինում դատված չի եղել, խնամքի տակ ունի երկու անչափահաս երեխա, որոնցից մեկը` մինչև տասնչորս տարեկան է։


Ապացույցների հետազոտում և գնահատում

Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Ամբաստանյալ Գառնիկ Հարությունյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ Արսեն Սրապյանն իր ընկերն է։ Նա տառապում է ծանր հիվանդությամբ և 2014 թվականին բուժման նպատակով մեկնել է Ֆրանսիա։ 2015 թվականի մարտի սկզբներին այցելել է Արսենի կնոջը` ամբաստանյալ Մարինե Սրապյանին։ Վերջինս արտասվել է և հայտնել, որ ամուսնու առողջական վիճակը վատթարացել է, կյանքին վտանգ է սպառնում, ուստի ցանկանում է երեխաների հետ այցելել ամուսնուն։ Ամբաստանյալ Մ. Սրապյանին խոստացել է հետաքրքրվել տուրիստական կազմակերպություններում արտերկիր մեկնելու պայմաններով։ Մ. Սրապյանը ցանկացել է Ֆրանսիա մեկնել Չեխիայով։ Այդ պատճառով ինքը Երևանի Եր. Քոչարի փողոցում գործող տուրիստական կազմակերպությունից ստացել է Չեխիա մուտքի վիզա ստանալու համար անհրաժեշտ փաստաթղթերի ցանկը։ Դրանք Մարինեն պարտավոր է եղել ներկայացնել պետք է ներկայացներ ՀՀ-ում Լեհաստանի դեսպանություն, քանի որ Չեխիայի դեսպանություն Հայաստանում չի եղել։
Ինքն իմացել է, որ եթե արտերկրում է գտնվում այդտեղ մեկնել ցանկացող անձի ընտանիքի անդամներից որևէ մեկը` դեսպանությունը տվյալ անձի արտերկրի մուտքի վիզան մերժում է։ Այդ պատճառով որոշել է պատրաստել Արսեն Սրապյանի մահվան կեղծ վկայական, որպեսզի Մարինեն այն ներկայացնի դեսպանություն։
Համացանցի «Գուգլ» որոնողական համակարգի միջոցով մտել է ինչ-որ կայք, որտեղ եղել է մահվան վկայականի կնիքված օրինակ` առանց անձի տվյալների։ Ինքը մահվան վկայականի տվյալ օրինակը ներբեռնել, համակարգչային ծրագրի միջոցով նշել է սերիա-համարը և տպել։ Դրանից հետո լրացրել է մահվան վկայականը` նշելով Արսեն Սրապյանի տվյալները, ստորագրել է «A» տառով, որից հետո վկայականը պատճենահանել է, իսկ բնօրինակը նետել, քանի որ այն պետք չի եղել։
2015 թվականի մարտի 10-ին Մ. Սրապյանը գնացել է ՀՀ-ում Լեհաստանի դեսպանություն, որպեսզի ներկայացնի մուտքի վիզա ստանալու համար իր կողմից հավաքած փաստաթղթերը։ Դեսպանատան մոտ հանդիպել է Մ. Սրապյանին և նրան տվել իր պատրաստած մահվան վկայականի պատճենը։ Մ. Սրապյանին բացատրել է, որ այդ թուղթը պետք է ներկայացնել դեսպանություն։
Ինքը Մ. Սրապյանին նախապես չի տեղեկացրել մահվան վկայականի մասին։
Մահվան վկայականը Մ. Սրապյանին հանձնելուց տաս օր անց Մարինեին կանչել են Լեհաստանի դեսպանություն և հայտնել, որ մուտքի վիզան մերժվել է։
Գիտակցում և զղջում է, որ արարքը կատարել է օրենքի խախտումով, դրա նպատակը միայն Մ. Սարգսյանին օգնելն է եղել։ Առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչում։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 71-73, 126/
Ամբաստանյալ Մարինե Սրապյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ Գառնիկ Աշոտի Հարությունյանն իր ամուսին Արսեն Ժորայի Սրապյանի ազգականն է և ընկերը։ Իր ամուսինը տառապում է ծանր հիվանդությամբ և 2014 թվականի փետրվարից բուժվում է Ֆրանսիայում։ 2015 թվականի սկզբներից ամուսնու առաղջական վիճակը վատթարացել է և ինքն իր երեխաների հետ միասին ցանկացել է մեկնել Ֆրանսիա` ամուսնուն տեսակցելու համար։
Արտերկիր մեկնելու համար մուտքի վիզա ստանալու հարցում իրեն աջակցել է ամբաստանյալ Գառնիկ Աշոտի Հարությունյանը։ Վերջինս 2015 թվականի մարտի 5-ին այցելել է իր տուն և առաջարկել «Կոսմոս» տուրիստական կազմակերպության միջոցով մեկնել Չեխիա, այնտեղից էլ` Ֆրանսիա։ Քանի որ Հայաստանում չի եղել Չեխիայի դեսպանություն` մուտքի վիզա ստանալու համար անհրաժեշտ փաստաթղթերը նախատեսվել է ներկայացնել ՀՀ-ում Լեհաստանի դեսպանություն։
2015 թվականի մարտի 10-ին, ժամը 1445-ին, Երևանի Հանրապետության փողոցում գտնվող Լեհաստանի դեսպանության մոտ հանդիպել է ամբաստանյալ Գառնիկ Հարությունյանին։ Վերջինս առանց պարզաբանումներ տալու` իրեն հանձնել է իր ամուսնու տվյալներով լրացված մահվան վկայականի պատճենը, որն ի թիվս այլ փաստաթղթերի` ինքը ներկայացրել է դեսպանություն։ Մոտ տաս օր անց իրեն կանչել են Լեհաստանի դեսպանություն և վերադարձրել իր ներկայացրած փաստաթղթերը, որտեղ արտերկիր մուտքի վիզաներ չեն եղել։
Իրեն առաջադրված մեղադրանքում նշվել է, որ օգտագործել է կեղծ մահվան վկայական, սակայն ինքը կեղծ վկայական չի ունեցել, հետևաբար չէր կարող օգտագործել։ Գ. Հարությունյանն իրեն տվել է ընդամենը վկայականի պատճեն, որն էլ ընդհանուր փաստաթղթերի հետ ներկայացրել է դեսպանություն։
Իրեն մեղավոր է ճանաչում նրա համար, որ ամեն դեպքում թույլ է տվել հակաօրինական արարք, սակայն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչում։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 68-70, 134/
Դատաձեռագրաբանական փորձաքննության 2015 թվականի մայիսի 19-ի թիվ 22821501 եզրակացությամբ, որի համաձայն` «(…) 1. Այն ձեռագիր գրառումները, որոնցից պատճենահանված են փորձաքննությանը տրամադրված Արսեն Ժորայի Սրապյանի անվամբ կազմված ԱԱ N 049529 մահվան վկայականի պատճենում տեղավորված հետազոտելի ձեռագիր գրառումները, կատարվել են Գառնիկ Հարությունյանի կողմից։
2.Գառնիկ Հարությունյանի, թե մեկ այլ անձի կողմից է կատարվել այն ստորագրությունը, որից պատճենահանված է փորձաքննությանը տրամադրված Արսեն Ժորայի Սրապյանի անվամբ կազմված ԱԱ N 049529 մահվան վկայականի պատճենի ստորին մասում` «Քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման բաժնի պետ» բառերի դիմաց տեղավորված հետազոտելի ստորագրությունը, պարզել հնարավոր չէ` հետազոտելի ստորագրության կարճ և պարզ կատարման, գրաֆիկական նյութի սակավության պատճառով (…)»։
/գ.թ. 96-100/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, Երևանում Լեհաստանի Հանրապետության հյուպատոս Լուկաշ Յաբլոնսկու 2015 թվականի մարտի 11-ի AMB.ERY.3308/52/2015/138 գրությամբ, որի համաձայն` «Դեսպանության ունեցած տեղեկություններից բխում է, որ տվյալ մահվան վկայականը, ամենայն հավանականությամբ, կեղծվել և դիտավորությամբ ներկայացվել է դեսպանությանը` մուտքի վիզաներ շորթելու միտումով։ Դեսպանությունը տիրապետում է փաստաթղթերի, որոնք վկայում են այն մասին, որ պարոն Սրապյանը «մահվան վկայականում» գրանցված մահվան ամսաթվից հետո եղել է ողջ։ Համաձայն Երևանում Ֆրանսիայի դեսպանության կողմից տրամադրված տեղեկատվության` պարոն Սրապյանը 15.01.2014 թ-ին մուտքի վիզա ստանալու դիմում է ներկայացրել այնտեղ։ (...)»։
/գ.թ. 3-6,114/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, Երևանում Լեհաստանի Հանրապետության հյուպատոս Լուկաշ Յաբլոնսկու 2015 թվականի մայիսի 6-ի AMB.ERY.3308/52/2015/253 գրությամբ, որի համաձայն` «(...) Մարինե ՍՐԱՊՅԱՆՆ ամուսնու մահվան կեղծ վկայականը ներկայացրել է իր անչափահաս երեխաների անունից մուտքի արտոնագիր ստանալու դիմումների առնչությամբ։ (...)
Ընդ որում, գործի հանգամանքներից բխում է, որ տիկին Սրապյանը ներկայացնելով ամուսնու մահվան կեղծ վկայական, փորձել է թաքցնել Արսեն Սրապյանի Շենգեն գոտու պետությունում ապօրինի գտնվելու հանգամանքը։
Ինչ վերաբերում է Արսեն Սրապյանի մահվան վկայականի բնօրինակի տրամադրմանը, Երևանում ԼՀ դեսպանությունը հայտնում է, որ մուտքի արտոնագրերին առնչվող գործերում չեն պահպանվում քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման վկայականների բնօրինակները։ Այդ փաստաթղթերը միայն ստուգվում են և վերադարձվում դիմողին, իսկ դեսպանությունն իր օգտագործման համար պատճենահանում է դրանք։ (...)
Ընդ որում, Երևանում ԼՀ դեսպանությունը տեղեկացնում է, որ Մարինե Սրապյանի և նրա երկու զավակների` Ժորա և Մարի Սրապյանների դիմումներն ընդունել է Երևանում ԼՀ հյուպատոս, Երևանում ԼՀ դեսպանության երրորդ քարտուղար Լուկաշ Յաբլոնսկին։ (…)»։
/գ.թ. 92-93, 114/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, Երևանում Լեհաստանի Հանրապետության հյուպատոս Լուկաշ Յաբլոնսկու 2015 թվականի հունիսի 30-ի AMB.ERY.3308/52/2015/343 գրությամբ, որի համաձայն` «Մարինե Սրապյանը իր և երեխաների դիմումների հետ մեկտեղ ներկայացրել է իր ամուսնու կեղծված մահվան վկայականը, որը կազմված է եղել պաշտոնական ձևաթղթի վրա համապատասխան կնիքներով` լամինացված։ Երևանում ԼՀ դեսպանությունը վիզայի վերաբերյալ գործերում ի պահ չի վերցնում քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման վերաբերյալ վկայականների բնօրինակները, այլ անձնական օգտագործման համար պահպանում է համապատասխան փաստաթղթի պատճենը։ Վերոնշյալ գործի դեպքում կիրառվել է նույն կարգը։ Փաստաթուղթը կեղծելու փաստը կամ մեր կառույցին մոլորության մեջ գցելու փորձը ի հայտ են եկել այն պահից ի վեր, երբ տեղեկություն է հայտնվել, որ Արսեն Սրապյանը ներկայացված կեղծ մահվան վկայականի մեջ նշված ամսաթվից հետո ողջ է։ Վերոնշյալի կապակցությամբ Երևանում ԼՀ դեսպանությունը պարզել է, որ սույն փաստը կարող էր հանգեցնել օրինազանցության` ի վնաս Հայաստանի Հանրապետության շահերի (հանցանք ընդդեմ Հայաստանի Հանրապետության պատկան մարմինների կողմից տրված փաստաթղթերի հավաստիության), ինչպես նաև Լեհաստանի Հանրապետության պաշտոնյային մոլորության մեջ գցելու և վիզա շորթելու փորձի (…)»։
/գ.թ. 112-113, 114/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, Արսեն Ժորայի Սրապյանի տվյալներով 2013 թվականի հունիսի 22-ին տրված ԱԱ N 049529 մահվան վկայականի պատճենով։
/գ.թ. 10, 114/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, Աննա Դանիելjանի ԱԱ N 049529 մահվան վկայականի պատճենով, որի համաձայն 1924 թվականի նոյեմբերի 19-ին ծնված Աննա Դանիելjանը մահացել է 2006 թվականի հունվարի 21-ին, որի մասին այդ օրը մահվան վերաբերյալ ակտերի գրանցման գրքում կատարվել է թիվ 680 գրանցումը։
/գ.թ. 55, 114/
ՀՀ արդարադատության նախարարության քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման գործակալության «Հատուկ սպասարկում» տարածքային բաժնի պետ Ռուզաննա Միրզոյանի 2015 թվականի մարտի 24-ի գրությամբ, որի համաձայն` «(...) ՔԿԱԳ գործակալության ԵՀՍ տարածքային բաժնում կատարվել է Աննա Դանիելյանի (ծնվ.19.11.31924թ.,մահացած 21.01.2006թ.) մահվան ակտային գրանցումը 21.01.2006 N 680 և տրվել վկայական ԱԱ սերիայի թիվ 049529։ Վկայականը տրվել է Սպարտակ Մովսիսյանին։»։
/գ.թ. 25/

Դատարանի իրավական վերլուծությունները.

Վերլուծելով պաշտպանության կողմի պատճառաբանությունն այն մասին, որ ամբաստանյալների արարքներում հանցակազմ առկա չէ, քանի որ կեղծվել և օգտագործվել է ոչ թե պաշտոնական փաստաթուղթ, այլ դրա պատճենը` անհիմն է, քանի որ անկախ փաստաթղթի կեղծման ձևից` պատճենի պատրաստման կամ ջնջումների միջոցով դրանում առկա տեղեկատվությունն աղավաղելուց, դա կատարվել է` իրավաբանական նշանակություն ունեցող և իրականում գոյություն չունեցող փաստը հավաստելու նպատակով։
Այդ հանգամանքը, ի թիվս այլ ապացույցների` հաստատվել է նաև ամբաստանյալների ըստ էության ինքնախոստովանական ցուցմունքներով։ Համանման իրավական դիրքորոշում է հայտնել ՀՀ վճռաբեկ դատարանը` ԵՇԴ/0115/01/09 քրեական գործով 2010 թվականի հուլիսի 23-ին կայացված որոշմամբ, որի 16-րդ կետի համաձայն` «(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմի պարտադիր հատկանիշ է հանդիսանում հանցագործության առարկան` իրավունք վերապահող կամ պատասխանատվությունից ազատող պաշտոնական փաստաթուղթը, դրոշմը, կնիքը, ձևաթուղթը, տրանսպորտային միջոցի պետհամարանիշը։
Տվյալ դեպքում որպես պաշտոնական փաստաթուղթ պետք է համարել պետական կամ տեղական ինքնակառավարման մարմնինների, դրանց հիմնարկությունների, ձեռնարկությունների և կազմակերպությունների կողմից տրվող այն վավերացված տեղեկատվությունը, որը գտնվում է նյութական կրիչների վրա և հավաստում է իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստեր կամ իրադարձություններ։
Փաստաթղթերի, դրոշմների և մյուս առարկաների կեղծումը կարող է իրականացվել երկու ձևով`
1.իրական փաստաթղթերի կամ մյուս առարկաների տեքստի, բովանդակության, դրանցում առկա տեղեկատվության աղավաղումը տարբեր եղանակներով (ջնջում, քերծվածք, լրացում),
2.ամբողջովին կեղծ փաստաթղթի կամ այլ առարկայի պատրաստում։
Օգտագործել կեղծ փաստաթղթեր` նշանակում է դրանք շրջանառության մեջ դնել սեփական կարիքների համար` դրանց միջոցով իրավունքներ ձեռք բերելու կամ պատասխանատվությունից ազատվելու նպատակով։
Հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ, հանցավորը գիտակցում է, որ պատրաստում և օգտագործում է կեղծ փաստաթղթեր կամ այլ առարկաներ»։
Պաշտպանության կողմի պատճառաբանությունն այն մասին, որ ՀՀ-ում Լեհաստանի Հանրապետության հյուպատոս Լուկաշ Յաբլոնսկու գրությունների հայերեն թարգմանությունները պատշաճ կարգով վավերացված չեն և այդ պատճառով գործին կցվել և ապացույց ճանաչվել չէին կարող` անհիմն է, քանի որ դրանք ներկայացվել են Լեհաստանի Հանրապետության դեսպանության լեհերեն գրությանը կից, միևնույն հաշվառման համարի բնօրինակ ձևաթղթով, պատշաճ ընթացակարգով։
Հետևաբար պաշտպանության կողմի միջնորդությունը` դատական քննության ընթացքում հետազոտված, որպես այլ ապացույց ճանաչված, Երևանում Լեհաստանի Հանրապետության հյուպատոս Լուկաշ Յաբլոնսկու գրությունների հայերեն թարգմանությունները դատավարական կարգի էական խախտմամբ ձեռք բերված լինելու հիմքով որպես անթույլատրելի ապացույցներ ճանաչելու մասին, անհիմն է և ենթակա է մերժման։
Վերլուծելով ամբաստանյալ Գառնիկ Աշոտի Հարությունյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գառնիկ Աշոտի Հարությունյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, իրացնելու նպատակով իրավունք վերապահող պաշտոնական փաստաթուղթ կեղծելը և այն իրացնելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Վերլուծելով ամբաստանյալ Մարինե Վոլոդյայի Սրապյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մարինե Վոլոդյայի Սրապյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, իրավունք վերապահող պաշտոնական փաստաթուղթ օգտագործելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալներից յուրաքանչյուրի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները` դատարանը գտնում է հետևյալը.
Ամբաստանյալ Գառնիկ Աշոտի Հարությունյանի նկատմամբ, նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, այն, որ նախկինում դատված չի եղել։
Ամբաստանյալ Գ. Հարությունյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։
Ամբաստանյալ Մարինե Վոլոդյայի Սրապյանի նկատմամբ, նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, այն, որ նախկինում դատված չի եղել, խնամքին են գտնվում երկու անչափահաս երեխաներ` 1999 թվականի դեկտեմբերի 14-ին ծնված Ժորա Արսենի Սրապյանը և 2003 թվականի սեպտեմբերի 24-ին ծնված Մարի Արսենի Սրապյանը։
Որպես ամբաստանյալ Մ. Սրապյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում նրա խնամքին մինչև տասնչորս տարեկան երեխայի առկայությունը։
Ամբաստանյալ Մ. Սրապյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք առկա չէ։
Ամբաստանյալներից յուրաքանչյուրի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիան անյլընտրանքային է` պատիժ է նախատեսում տուգանքի և ազատազրկման ձևով։
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի վերաբերյալ ԵՇԴ/0029/01/08 քրեական գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի որոշման մեջ, որտեղ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«13. (…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա։
14. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։
15. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
(…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։ (…)»։
Հաշվի առնելով վերոհիշյալ նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալներից յուրաքանչյուրի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրանց կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրանց դրսևորած վարքագիծը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով ամբաստանյալներից յուրաքանչյուրի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների հետ` ամբաստանյալներից յուրաքանչյուրի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը գտնում է հետևյալը`
Ամբաստանյալ Գառնիկ Հարությունյանն իր կատարած, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից նվազ խստի` տուգանքի ձևով, քանի որ պատիժներից առավել խիստը` ազատազրկումը, կիրառելու հիմքեր առկա չեն։ Բացի այդ` տուգանքի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։
Դատարանը գտնում է, որ իր նկատմամբ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Գառնիկ Աշոտի Հարությունյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։
Ամբաստանյալ Մարինե Սրապյանն իր կատարած, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից նվազ խստի` տուգանքի ձևով, քանի որ պատիժներից առավել խիստը` ազատազրկումը, կիրառելու հիմքեր առկա չեն։ Բացի այդ` տուգանքի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։
Դատարանը գտնում է, որ իր նկատմամբ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Մարինե Վոլոդյայի Սրապյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել և ամբաստանյալների գույքի վրա կալանք չի դրվել, իրեղեն ապացույցներ առկա չեն։
Քննարկելով խափանման միջոցների հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալներից յուրաքանչյուրի` Գ. Հարությունյանի և Մ. Սրապյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը հիմնավոր է ընտրված և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ խափանման միջոցի այդ տեսակի պահանջները նրանց կողմից խախտված լինելու վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել։ Բացի այդ, տուգանքի դատապարտվելու դեպքում նրանցից յուրաքանչյուրի կողմից` նշանակված պատիժը կրելուց խուսափելու և դատավճռի կատարմանը խոչընդոտելու հավանականությունը ցածր է։
Քննարկելով դատական ծախսերի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալներ Գ. Հարությունյանից և Մ. Սրապյանից համապարտորեն, հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի, որպես դատական ծախսեր բռնագանձման է ենթակա դատաձեռագրաբանական փորձաքննության կատարման արժեք հանդիսացող 25.200 /քսանհինգ հազար երկու հարյուր/ ՀՀ դրամ գումարը։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-169-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ հոդվածներով` դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ամբաստանյալ Գառնիկ Աշոտի Հարությունյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկի` 300.000 /երեք հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Ամբաստանյալ Մարինե Վոլոդյայի Սրապյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկի` 200.000 /երկու հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Ամբաստանյալներից յուրաքանչյուրի` Գառնիկ Հարությունյանի և Մարինե Սրապյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Ամբաստանյալներ Գառնիկ Հարությունյանից և Մարինե Սրապյանից համապարտորեն հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 25.200 /քսանհինգ հազար երկու հարյուր/ ՀՀ դրամ գումար` որպես դատական ծախսեր։
Դատավճիռը հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։


ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ