ԵԿԴ-0174/01/15




Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը,
նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի, քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,

մասնակցությամբ`

մեղադրող,
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների
դատախազության դատախազ Հ. Սարգսյանի,

տուժող Հ. Գալստյանի,


2015թ. օգոստոսի 5-ին Երևանում,

դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի

Արտակ Էդուարդի Առաքելյանի,
ծնված 1976թ. հուլիսի 30-ին, Երևանում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուրի, խնամքին մեկ անձ, դատվածություն չունի, չի աշխատում, հաշվառված է և բնակվում է Էջմիածին քաղաքի Օստրովսկի փողոցի թիվ 29 տանը, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։

Գործի դատավարական նախապատմությունը
Թիվ 13112715 քրեական գործը ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում հարուցվել է 2015 թվականի փետրվարի 11-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, Աբովյան 35/1 հասցեից խոշոր չափի գույք հափշտակելու դեպքի առթիվ։
Ամբաստանյալ Արտակ Էդուարդի Առաքելյանին նախաքննության մարմնի կողմից մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հետևյալ արարքի համար` «որ նա հանդիսանալով Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցի թիվ 35/1 հասցեում գործող ավտոլվացման կետի աշխատակից, 2015թ. հունվարի 29-ին ժամը 21։00-ի սահմաններում ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ նույն ավտոլվացման կետից գաղտնի հափշտակել է Հարություն Աշոտի Գալստյանին պատկանող խոշոր չափերի` 1.910.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր արժողությամբ 4 հատ «Մերսեդես» մակնիշի անվահեծեր իրենց անվադողերով և 4 հատ «ԲՄՎ» մակնիշի անվահեծեր»։
2015 թվականի հուլիսի 6-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, որը նույն օրը ստացվել և 2015 թվականի հուլիսի 7-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2015 թվականի հուլիսի 17-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2015 թվականի հուլիսի 27-ին նշանակելու մասին։

Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները
Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
Ամբաստանյալ Արտակ Էդուարդի Առաքելյանը 2014 թվականի դեկտեմբերից աշխատել է Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցի թիվ 35/1 հասցեում գործող ավտոլվացման կետում որպես ավտոլվացող։ Նա տեղյակ լինելով, որ նույն ավտոլվացման կետի սեփականատեր, տուժող Հարություն Աշոտի Գալստյանին պատկանող «Մերսեդես» մակնիշի ավտոմեքենայի չորս անվահեծերը` անվադողերով և «ԲՄՎ» մակնիշի ավտոմեքենայի չորս անվահեծերը` առանց անվադողերի, գտնվում են ավտոլվացման կետում` որոշել է դրանք գաղտնի հափշտակել և վաճառել` իր ֆինանսական խնդիրները լուծելու նպատակով։ Նա զանգահարել է իր ծանոթ, ավտոպահեստամասերի վաճառքով զբաղվող, վկա Էդգար Հրանտի Կարապետյանին և առաջարկել է գնել դրանք` հավաստիացնելով, որ ավտոլվացման կետում գտնվող անվադողերը և անվահեծերը պատկանում են իրեն։ Վկա Է. Կարապետյանն ամբաստանյալ Ա. Առաքելյանին հայտնել է, որ գնորդ լինելու դեպքում այդ մասին կտեղեկացնի նրան։
2015 թվականի հունվարի 29-ին Ա. Առաքելյանը կրկին զանգահարել է վկա Է. Կարապետյանին և առաջարկել է շուկայականից շատ էժան գնով` 90.000 ՀՀ դրամով գնել նշված անվադողերը և անվահեծերը` պատճառաբանելով, որ ֆինանսական խնդիրներ ունի։
Նույն օրը, ժամը 22։00-ի սահմաններում, վկա Է. Կարապետյանն իրեն պատկանող ավտոմեքենայով գնացել է Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցի թիվ 35/1 հասցեում գործող ավտոլվացման կետի մոտակայք, որտեղ ամբաստանյալ Արտակ Առաքելյանը 90.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումար վճարելու պայմանով նրան է վաճառել վերոհիշյալ գույքը։

Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալ Արտակ Առաքելյանը դատվածություն չունի, խնամքին է գտնվում երկրորդ խմբի հաշմանդամ մայրը, առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, տալով խոստովանական ցուցմունքներ` զղջացել է կատարած արարքի համար։

Ապացույցների հետազոտում և գնահատում

Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Ամբաստանյալ Արտակ Էդուարդի Առաքելյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2014 թվականի դեկտեմբերից աշխատել է Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցի թիվ 35/1 հասցեում գործող ավտոլվացման կետում որպես ավտոլվացող։ 2015 թվականի հունվարին ֆինանսական խնդիրներ է ունեցել, որի պատճառով չի կարողացել վճարել տան վարձավճարը։ Այդ պատճառով որոշել է նույն ավտոլվացման կետի տնօրեն Հարություն Գալստյանին պատկանող, ավտոլվացման կետում գտնվող, «Մերսեդես» մակնիշի ավտոմեքենայի չորս անվահեծերն իրենց անվադողերով և «ԲՄՎ» մակնիշի ավտոմեքենայի չորս անվահեծերը գաղտնի հափշտակել և վաճառել։
Այդ նպատակով 2015 թվականի հունվարի վերջերին զանգահարել է իր ծանոթ, ավտոմեքենաների պահեստամասերի վաճառքով զբաղվող Էդգար Կարապետյանին և նրան առաջարկել է շուկայականից էժան գնով գնել «Մերսեդես» մակնիշի չորս անվահեծերն իրենց անվադողերով և «ԲՄՎ» մակնիշի չորս անվահեծեր։ Նրան հայտնել է, որ դրանք իրեն տվել են քիմմաքրման աշխատանքներ կատարելու պարտքի դիմաց, իրեն շտապ գումար է անհրաժեշտ, որի պատճառով էլ մտադիր է շուկայականից էժան գնով վաճառել։
2015 թվականի հունվարի 29-ին, ժամը 21։00-ից 22։00-ն ընկած ժամանակահատվածում, Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցի թիվ 35/1 հացեում գործող ավտոլվացման կետում հանդիպել է վկա Է. Կարապետյանի հետ և նրան ցույց է տվել առաջարկվող անվահեծերն ու անվադողերը։ Ինքը տեղեկացված չի եղել անվադողերի և անվահեծերի իրական արժեքի մասին։ Վերջինս համաձայնել է դրանք գնել 90.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումարով։ Դրանից հետո ինքն անվադողերը և անվահեծերը տեղավորել է վկա Է. Կարապետյանի ավտոմեքենայի մեջ և վերջինս հեռացել է։ Հաջորդ օրը հանդիպել են Երևան քաղաքի Արշակունյաց պողոտայում, որտեղ Է. Կարապետյանն իրեն տվել է 90.000 ՀՀ դրամ գումար։
Այնուհետև, աշխատանք փնտրելու նպատակով գնացել է Վրաստան, սակայն հարմար աշխատանք չգտնելով` վերադարձել է Երևան։ Զանգահարելով ավտոլվացման կետի աշխատակից Մ. Արևյանին` տեղեկացրել է, որ անվադողերի ու անվահեծերի գողությունը կատարել է ինքը։
Առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում, զղջում է կատարած արարքի համար։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 28-30, 61, 101, 226, 251/
Տուժող Հարություն Աշոտի Գալստյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2014 թվականի դետեմբերից, իրեն պատկանող, Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցի թիվ 35/1 հասցեում գործող ավտոլվացման կետում Արտակ Էդգարի Առաքելյանը աշխատել է որպես ավտոլվացող։ Տանը համապատասխան պայմաններ չունենալու պատճառով, 2014 թվականի դեկտեմբերին, իրեն պատկանող «Մերսեդես» մակնիշի ավտոմեքենայի չորս անվահեծերը` անվադողերով և «ԲՄՎ» մակնիշի ավտոմեքենայի չորս անվահեծերը տեղափոխել է վերոհիշյալ ավտոլվացման կետ։
2015 թվականի հունվարի 30-ին ավտոլվացման կետի մենեջեր Էդգար Մելքոնյանից տեղեկացել է, որ այդտեղի աշխատակից Արտակ Առաքելյանը գողացել է իրեն պատկանող անվադողերն ու անվահեծերը։
Դրանց գնահատման արդյունքների վերաբերյալ առարկություններ չունի։ Անվադողերի ընդհանուր արժեքի վերաբերյալ իրենք մոտավորպես գումար են նշել` օգտվելով կայքերում տեղադրված տեղեկություններից։
«ԲՄՎ» մակնիշի ավտոմեքենայի չորս անվահեծերը վերադարձվել են իրեն։ Ամբաստանյալի նկատմամբ գույքային կամ գումարային պահանջ չի ներկայացնում։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 48, 80/
Վկա Էդգար Հրանտի Կարապետյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ զբաղվել է ավտոպահեստամասերի վաճառքով։ Արտակ Առաքելյանին ճանաչել է շուրջ երեք տարի, Երևան քաղաքի Զաքյան փողոցում գտնվող ավտոլվացման կետում աշխատելու ժամանակահատվածից։ Նրա հետ գտնվել է նորմալ հարաբերությունների մեջ։
2015 թվականի հունվարի վերջին Ա. Առաքելյանը զանգահարել է իրեն և հայտնել, որ քիմմաքրման աշխատանքներ կատարելու դիմաց իրեն են տվել «Մերսեդես» մակնիշի ավտոմեքենայի չորս անվահեծեր` իրենց անվադողերով և «ԲՄՎ» մակնիշի ավտոմեքենայի անվահեծեր, որոնք ֆինանսական խնդիրներ ունենալու պատճառով մտադիր է շտապ և էժան գնով վաճառել։ Արտակին պատասխանել է, որ ծանոթներին հարցուփորձ կանի և գնորդ լինելու դեպքում կտեղեկացնի։
2015 թվականի հունվարի 29-ին Ա. Առաքելյանը զանգահարել է իրեն և հայտնել, որ առաջարկված ապրանքները պատրաստ է վաճառել ընդհանուր 90.000 ՀՀ դրամով, քանի որ շտապ գումար է անհրաժեշտ։ Ինքը համաձայնել է գնել անվադողերն ու անվահեծերը։ Նույն օրը, ժամը 22։00-ի սահմաններում պայմանավորվածության համաձայն գնացել է Ա. Առաքելյանի աշխատավայր, Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցի թիվ 35/1 հասցեում գործող ավտոլվացման կետ և հաջորդ օրը վճարելու պայմանով նրանից ձեռք բերել անվահեծերը և անվադողերը։
Հաջորդ օրը Երևան քաղաքի Արշակունյաց պողոտայում հանդիպել է Արտակին և նրան տվել 90.000 ՀՀ դրամ գումարը։
2015 թվականի փետրվարի 6-ին Արտակից գնած «Մերսեդես» մակնիշի ավտոմեքենայի չորս անվահեծերը` անվադողերով, տեղափոխել է Վրաստան, դրանք փոխանակել «Մերսեդես» մակնիշի ավտոմեքենայի չորս ավելի փոքր տրամաչափի անվահեծերի և անվադողերի հետ և վերադարձել Հայաստան։
Հետագայում հրավիրվելով ոստիկանություն` տեղեկացել է, որ Ա. Առաքելյանից գնված անվադողերը և անվահեծերը եղել են վերջինիս կողմից ավտոլվացման կետից հափշտակված ապրանքներ։
Քննության ընթացքում իրենից առգրավվել է Ա. Առաքելյանից ձեռք բերված «ԲՄՎ» մակնիշի ավտոմեքենայի չորս անվահեծերը։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 32-35, 102, 230/
Վկա Մանվել Սամսոնի Արևյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ աշխատում է Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցի թիվ 35/1 հասցեում գործող ավտոլվացման կետում որպես ավտոլվացող։ Այդտեղ որպես ավտոլվացող աշխատել է նաև Արտակ Առաքելյանը։ Վերջինս իրեն մի քանի անգամ հայտնել է, որ ֆինանսական խնդիրներ ունի։
2015 թվականի հունվարի 31-ին գնացել է աշխատավայր և տեղեկացել, որ տնօրեն Հարություն Գալստյանին պատկանող, «Մերսեդես» մակնիշի ավտոմեքենայի չորս անվահեծերը` անվադողերով և «ԲՄՎ» մակնիշի ավտոմեքենայի չորս անվահեծերն ավտոլվացման կետից գողացել են։ Հ. Գալստյանի և Է. Կարապետյանի խնդրանքով, «Օդնոկլասսնիկի» սոցիալական կայքի միջոցով գտել է Ա. Առաքելյանին, որից հետո վերջինս փակ հեռախոսահամրից զանգահարել է իր` 077-52-06-91 հեռախոսահամարին և հայտնել, որ Հարություն Գալստյանին պատկանող «Մերսեդես» մակնիշի ավտոմեքենայի անվահեծերը` անվադողերով և «ԲՄՎ» մակնիշի ավտոմեքենայի անվահեծերը ավտոլվացման կետից ինքն է գողացել, դրանք վաճառել է և տվյալ պահին բացակայում է Հայաստանի Հանրապետությունից։
/դատական նիստի արձանագրությունուն, գ.թ. 228-229/
Վկա Էդգար Արմենի Մելքոնյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2015 թվականի հունվարից հանդիսանում է Երևան քաղաքի Աբովյան 35/1 հասցեում գործող Հարություն Գալստյանին պատկանող ավտոլվացման կետի մենեջեր։ 2015 թվականի հունվարի 30-ին, առավոտյան ժամը 10։00-ի սահմաններում գնացել է ավտոլվացման կետ, իր մոտ գտնվող բանալիով բացել է դուռը, մտել է ավտոլվացման կետում գտնվող հանգստի սենյակ և նկատել, որ այդտեղից բացակայում են Հ. Գալստյանին պատկանող, «Մերսեդես» մակնիշի ավտոմեքենայի չորս անվահեծերը` անվադողերով և «ԲՄՎ» մակնիշի ավտոմեքենայի չորս անվահեծերը։ Քանի որ նախորդ օրը աշխատանքը ավարտելուց հետո Ա. Առաքելյանի հետ միասին են փակել ավտոլվացման կետի դռները և գնացել այդտեղից, ուստի զանգահարել է Ա. Առաքելյանին` ճշտելու համար, թե որտեղ են «Մերսեդես» մակնիշի անվադողերը` անվահեծերով և «ԲՄՎ» մակնիշի անվահեծերը։ Ա. Առաքելյանը հայտնել է, որ առավոտյան եկել է ավտոլվացման կետ, որից հետո իրեն զանգահարել են բանկից և նա գնացել է գործերով։ Մեկուկես ժամից կգա ավտոլվացման կետ` կխոսեն։ Դրանից հետո ևս մեկ անգամ զանգահարել է Ա. Առաքելյանին և նա ասել է, որ կգա ավտոլվացման կետ։ Դրանից հետո Ա. Առաքելյանի բջջային հեռախոսահամարը անհասանելի է եղել։ Մտածել է, որ Ա. Առաքելյանն է կատարել նշված գողությունը և դիմել է ոստիկանություն։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 15-16/
Դատաապրանքագիտական փորձաքննության 2015 թվականի մարտի 10-ի թիվ 121-ԱՊ-15 եզրակացությամբ, որի համաձայն` «Փորձաքննությանը տրամադրված նմուշից ելնելով, թվով չորս հատ միանման անվահեծերի ընդհանուր շուկայական արժեքը, 2015թ-ի հունվարի 29-ի դրությամբ, առկա ապրանքային վիճակի հաշվառմամբ, գնահատվում է 260000(երկու հարյուր վաթսուն հազար) ՀՀ դրամ»։
/գ.թ. 81-83/
Մեղադրյալ Արտակ Առաքելյանի մասնակցությամբ կատարված, դեպքի վայրի զննության 2015 թվականի փետրվարի 24-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` վերջինս մատնացույց է արել Երևան քաղաքի Աբովյան փողոցի թիվ 35/1 հասցեում գործող ավտոլվացման կետը և հայտնել, որ 2015 թվականի հունվարի 29-ին, ժամը 21։00-ի սահմաններում մուտք է գործել նշված ավտոլվացման կետ և այդտեղից գաղտնի հափշտակել է Հարություն Գալստյանին պատկանող, «Մերսեդես» մակնիշի ավտոմեքենայի չորս անվահեծերը` անվադողերով և «ԲՄՎ» մակնիշի ավտոմեքենայի չորս անվահեծերը, որոնք նույն օրը վաճառել է իր ծանոթ Է. Կարապետյանին` դրանց դիմաց պահանջելով 90.000 ՀՀ դրամ։
/գ.թ. 64-68/
Առարկաները ճանաչման ներկայացնելու մասին 2015 թվականի փետրվարի 19-ի արձանագրությամբ, համաձայն որի` տուժող Հ. Գալստյանը ճանաչել է վկա Է. Կարապետյանից առգրավված, «ԲՄՎ» մակնիշի ավտոմեքենայի չորս անվահեծերը և հայտարարել, որ դրանք հանդիսանում են իրեն պատկանող ավտոլվացման կետից հափշտակված անվահեծերը։
/գ.թ. 43/
Առգրավում կատարելու մասին 2015 թվականի փետրվարի 19-ի որոշմամբ և նույն օրվա արձանագրությամբ, որոնց համաձայն Է. Կարապետյանից առգրավվել են «ԲՄՎ» մակնիշի ավտոմեքենայի չորս անվահեծերը։
/գ.թ. 36-37/
Իրեղեն ապացույց ճանաչելու և տուժողի պատախանատու պահպանությանը հանձնելու մասին 2015 թվականի մարտի 12-ի որոշմամբ և իրեղեն ապացույցն ի պահ հանձնելու մասին նույն օրվա արձանագրությամբ, որոնց համաձայն նախաքննության մարմնի 2015 թվականի փետրվարի 19-ի որոշմամբ Է. Կարապետյանից առգրավված, «ԲՄՎ» մակնիշի ավտոմեքենայի չորս անվահեծերը ճանաչվել են իրեղեն ապացույց և հանձնվել են տուժող Հ. Գալստյանի պատասխանատու պահպանությանը։
/գ.թ. 36-37, 86/

Դատարանի իրավական վերլուծությունները.

Վերլուծելով ամբաստանյալ Արտակ Էդուարդի Առաքելյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Արտակ Առաքելյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ խոշոր չափերով գողություն կատարելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Արտակ Էդուարդի Առաքելյանի նկատմամբ, նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, այն, որ նա դատվածություն չունի, խնամքին է գտնվում երկրորդ խմբի հաշմանդամ մայրը, տալով ինքնախոստովանական ցուցմունքներ` անկեղծորեն զղջացել է կատարածի համար։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։
Ամբաստանյալ Արտակ Էսուարդի Առաքելյանի կողմից կատարված, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության համար պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիան այլընտրանքային է` պատիժ է նախատեսում տուգանքի կամ ազատազրկման ձևով։
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի վերաբերյալ ԵՇԴ/0029/01/08 քրեական գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի որոշման մեջ, որտեղ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«13. (…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա։
14. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։
15. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
(…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։
(…)»։
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Արտակ Էդուարդի Առաքելյանի անձը, դատվածություն չունենալը, խնամքին երկրորդ խմբի հաշմանդամ մայր ունենալը, նրա կողմից կատարված հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այն է` միջին ծանրության հանցագործություն կատարած լինելը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը` իրեն մեղավոր ճանաչելը, ինքնախոստովանական ցուցմունքներ տալը և անկեղծորեն զղջալը։
Վերոգրյալը հաշվի առնելով` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Արտակ Առաքելյանն իր կատարած, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից նվազ խստի` տուգանքի ձևով, քանի որ պատիժներից առավել խիստը կիրառելու հիմքեր առկա չեն։ Բացի այդ` տուգանքի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։
Դատարանը գտնում է, որ իր նկատմամբ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Արտակ Առաքելյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել, գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում չի կայացվել։
Քննարկելով իրեղեն ապացույցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 2015 թվականի մարտի 12-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված և տուժող Հ. Գալստյանի պատասխանատու պահպանությանը հանձնված անվահեծերը պետք է թողնել տուժող Հարություն Գալստյանի տնօրինմանը։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Արտակ Էդուարդի Առաքելյանի նկատմամբ խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունն ընտրված է ճիշտ և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ խափանման միջոցի այդ տեսակի պահանջները նրա կողմից խախտված լինելու վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել։ Բացի այդ, տուգանքի դատապարտվելու դեպքում ամբաստանյալ Արտակ Էդուարդի Առաքելյանի կողմից քրեական պատասխանատվությունից և նշանակված պատիժը կրելուց խուսափելու, դատավճռի կատարմանը խոչընդոտելու հավանականությունը ցածր է։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ հոդվածներով` դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ամբաստանյալ Արտակ Էդուարդի Առաքելյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի նվազագույն աշխատավարձի հազարապատիկի` 1.000.000 /մեկ միլիոն/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, իրեղեն ապացույց ճանաչված անվահեծերը թողնել տուժող Հարություն Գալստյանի տնօրինմանը։
Դատավճիռը հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։

ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ