Գործ
ԵԿԴ/0165/01/15

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԿԵՆՏՐՈՆ ԵՎ ՆՈՐՔ-ՄԱՐԱՇ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը
/այսուհետև` դատարան/

Նախագահությամբ դատավոր Մ. Մակյանի
Քարտուղարությամբ Թ. Խաչատրյանի

Մասնակցությամբ՝
Մեղադրող Գ.Մանուկյանի
Պաշտպան Ս.Մալխասյանի

2015թ. հուլիսի 18-ին, դռնբաց դատական նիստում, Երևան քաղաքում, դատաքննության արագացված կարգի կիրառմամբ քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Միքայել Կարենի Աղաջանյանի` ծնված 10.08.1994թ.-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի,
միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, խնամքին անձ չկա, նախկինում չդատված, չի աշխատում, բնակվում է ք.Երևան, Բագրատունյաց պողոտա, 22/3 շենք, 92 բնակարանում, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 244-րդ հոդվածով, որպես խափանման միջոց է ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը։

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը
Ըստ դատարան ուղարկված քրեական գործի նյութերի՝
«2014թ. դեկտեմբերի 3-ին, ժամը 19։30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Արշակունյաց պողոտայում՝ թիվ 12 հասցեի դիմաց, ավտովարորդ Միքայել Կարենի Աղաջանյանն իր վարած «Նիսսան-Ալտիմա» մակնիշի 10 ՏՈ 777 պ/հ ավտոմեքենայով վրաերթի է ենթարկել հետիոտն Հովհաննես Ռուբենի Սրապյանին, պատճառել նրան կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր մարմնական վնասվածքներ և թողնելով ճանապարհատրանսպորտային պատահարի վայրը՝ հեռացել է։

Դեպքի առթիվ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի ՎԲ-73/08 որոշման 13-րդ կետի համաձայն, 13.12.2014թ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 244-րդ հոդվածով հարուցվել է թիվ 60121114 քրեական գործը։

Քրեական գործի նախաքննությամբ հիմնավորվել է հետևյալը.

Մեղադրյալ Միքայել Աղաջանյանը 2014թ. դեկտեմբերի 3-ին, ժամը 19։30-ի սահմաններում, «Նիսսան-Ալտիմա» մակնիշի 10 ՏՈ 777 պ/հ ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Արշակունյաց պողոտայով՝ Գրիգոր Լուսավորիչ փողոցի կողմից դեպի Քրիստափոր փողոց տանող ուղեմասի երրորդ երթևեկելի գոտով, շուրջ 75 կմ/ժամ արագությամբ։ Հասնելով թիվ 12 հասցեի դիմաց գտնվող հետիոտնային անցումներին՝ թույլ է տվել «ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ կետի ու ՃԵԿ-ի 65-րդ, 103-րդ և 104-րդ կետերի պահանջներին հակասող գործողություններ, այն է՝ ավտոմեքենան վարելով բնակավայրերի համար սահմանված թույլատրելի առավելագույն 60 կմ/ժամը գերազանցող արագությամբ, չկարգավորվող հետիոտնային անցումից առաջ կանգնած ավտոմեքենայի առկայության պայմաններում, չհամոզվելով, որ դրա առջևում հետիոտն չկա, այլ, շարունակելով երթևեկությունը, որի արդյունքում խոչընդոտ ստեղծելով չկարգավորվող հետիոտնային անցումով երթևեկելի մասը հատող հետիոտնին, ավտոմեքենայի առջևի ձախ մասով վրաերթի է ենթարկել իր ընթացքի ուղղությամբ ձախից դեպի աջ, ուղիղ անկյան տակ փողոցը հատող հետիոտն Հովհաննես Ռուբենի Սրապյանին և անզգուշությամբ պատճառել նրան կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր մարմնական վնասվածքներ՝ ինքն իրեն զրկելով վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից։
Այնուհետև Մ. Աղաջանյանը, ՃԵԿ-ի պահանջների խախտմամբ վրաերթ կատարելուց հետո, խախտել է նաև «ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 24-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջը՝ թողել է ճանապարհատրանսպորտային պատահարի վայրը և հեռացել։
Վրաերթի հետևանքով Միքայել Աղաջանյանի կողմից Հովհաննես Սրապյանին անզգուշությամբ կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր մարմնական վնասվածքներ պատճառելու համար վերջինս Մ.Աղաջանյանի դեմ բողոք չի ներկայացրել, իսկ Մ.Աղաջանյանը ընդունելով ՃԵԿ-ի պահանջների խախտմամբ վրաերթ կատարելու հանգամանքը, համաձայնվել է, որ իր նկատմամբ Հ.Սրապյանին ծանր մարմնական վնասվածքներ պատճառելու մասով քրեական հետապնդում չիրականացվի, ինչի հիման վրա էլ որոշում է կայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով Մ.Աղաջանյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին»։

Փաստի առթիվ Երևան քաղաքի քննչական վարչության քննիչ Գ.Թադևոսյանի կողմից 2014 թվականի դեկտեմբերի 13-ին հարուցվել է քրեական գործ։
2015 թվականի հունիսի 11-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության կողմից կայացվել է որոշում` Միքայել Կարենի Աղաջանյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրեմսգրքի 244-րդ հոդվածով։

Քրեական գործը ՀՀ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի աշխատակազմի գրասենյակ է ստացվել և մուտքագրվել 25.06.2015թ.-ին։
2.Արագացված դատական քննություն
Մինչև դատաքննությունն սկսելն ամբաստանյալ Միքայել Կարենի Աղաջանյանը միջնորդել է դատաքննությունն անցկացնել արագացված կարգով և հայտարարել, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ և առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում լիովին։
Մեղադրող Գ.Մանուկյանը, օգտվելով իր դատավարական իրավունքից, դատարանում փոխել է իր կողմից նախկինում արագացված կարգով դատաքննություն անցկացնելու դեմ առարկելու վերաբերյալ դիրքորոշումը, հայտնելով, որ չի առարկում արագացված կարգով դատաքննություն անցկացնելու դեմ։
Դատարանը համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1 և 375.2 հոդվածներով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։
Դատարանը, հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները` մեղադրյալի և վկաների ցուցմունքները, դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 2148/հ եզրկացաությունը, դատահետքաբանական-դատաքիմիական համալիր փորձաքննության թիվ 02271502 եզրակացությունը, դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության թիվ 02721508 եզրակացությունը, դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության թիվ 13351508 եզրակացությունը, դեպքի վայրի զննության արձանագրությունը, «Նիսսան-Ալտիմա» մակնիշի 10 ՏՈ 777 պ/հ ավտոմեքենայի զննության արձանագրությունը, իրեղեն ապացույց ճանաչված, զննված, դեպքի պահին հետիոտն Հովհաննես Սրապյանի հագին եղած հագուստները և կոշիկները, «Շտապօգնություն» ՓԲԸ-ից ստացված, այլ փաստաթղթեր հանդիսացող և ապացույց ճանաչված լազերային սկավառակի զննության մասին արձանագրությունը, գտավ, որ ամբաստանյալ Միքայել Կարենի Աղաջանյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 244-րդ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարքը։
3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Դատարանը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի դրույթներին համապատասխան, հետազոտելով և գնահատելով ապացույցներն իրենց վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից` հիմնված ներքին համոզմամբ, ապացուցված է համարում ամբաստանյալ Միքայել Կարենի Աղաջանյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 244-րդ հոդվածով մեղսագրված հանցագործության կատարումը և գտնում, որ կատարած արարքի համար վերջինս ենթակա է պատժի։
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում ինչպես ամբաստանյալի կողմից կատարած հանցագործության բնույթն ու հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
Որպես ամբաստանյալ Միքայել Կարենի Աղաջանյանի անձը դրականորեն բնութագրող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում այն, որ նա ՀՀ Ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի հաշվառումներով չի անցնում, նախկինում դատված կամ որևէ կերպ արատավորված չի եղել։
/տես` քրեական գործի նյութեր, դատական նիստի արձանագրությունը/
Դատարանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` որպես ամբաստանյալ Միքայել Կարենի Աղաջանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում խոստովանական ցուցմունքով հանդես գալը, ինչպես նաև՝ կատարած հանցանքի համար անկեղծորեն զղջալը։
/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/
Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Միքայել Կարենի Աղաջանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ գործում առկա չեն։
/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/
Ելնելով գործի հանգամանքներից, ինչպես նաև հիմք ընդունելով ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին կետի դրույթը, համաձայն որի` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատաuխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար», ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ կետի դրույթը, համաձայն որի` «Պատժի նպատակն է վերականգնել uոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպեu նաև կանխել հանցագործությունները» և 61-րդ հոդվածը, ըստ որի` «Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով», դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Միքայել Կարենի Աղաջանյանի կողմից կատարված հանցավոր արարքի համար նրա նկատմամբ պետք է նշանակվի պատիժ՝ տուգանքի և որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու ձևով, որպիսի պատիժները նա պետք է կրի։

Անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվելիք պատժատեսակի և պատժաչափի ընտրության հարցին, դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ինչպես նշվեց վերևում, դատարանն անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների պահանջներով` հաշվի առնելով ինչպես օրենսդրական, այնպես էլ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորված նախադեպային մի շարք մոտեցումներ` մասնավորապես, իր ՎԲ-142/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08 որոշումներում քննարկվող հարցի առումով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է ներքոհիշյալ իրավական դիրքորոշումները.
«ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածն ամրագրել է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքը։ Պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով նույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն՝ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժն արդարացի է, եթե համապատասխանում է հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը անհրաժեշտ և բավարար է անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։
Միևնույն ժամանակ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։
Պատիժ նշանակելիս հանցավորի նկատմամբ անհատական մոտեցումն անհրաժեշտ է, որպեսզի դատարանը պատժի տեսակն ու չափը ընտրելիս համոզվի, որ դրանով կհասնի պատժի վերը նշված նպատակներին, որոնք փոխկապակցված և փոխհամաձայնեցված են (մեկ նպատակը ենթադրում է մյուսները և յուրաքանչյուրի ինքնուրույն իրականացումն օժանդակում է մյուսներին)։ Այսինքն՝ պատժի նպատակներին հասնելու երաշխիք է հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ արդարացի, արարքի ծանրությանը և հասարակական վտանգավորությանը համապատասխան պատիժ նշանակելը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները, որոշիչ հանգամանքներ են պատժի տեսակը և չափը որոշելու հարցում։
Այլ կերպ` դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրության համար վտանգավորության աստիճանի վրա (հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, վնասի չափը և այլն)։
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում ինչպես ամբաստանյալի կողմից կատարած հանցագործությունների բնույթն ու դրանց հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 244-րդ հոդվածի համաձայն` «Ճանապարհատրանսպորտային պատահարի վայրը թողնելը տրանսպորտային միջոց վարող և ճանապարհային երթևեկության կամ տրանսպորտային միջոցների շահագործման կանոնները խախտած անձի կողմից՝ սույն օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքների առաջացման դեպքում՝ պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկից երկուհարյուրհիսնապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ առավելագույնը երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով կամ առանց դրա»։
Դատարանն անդրադառնալով սույն դատավճռում արդեն իսկ վերլուծված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին կետի, 48-րդ հոդվածի 2-րդ կետի և 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի դրույթներին, ինչպես նաև, հաշվի առնելով ամբաստանյալ Միքայել Կարենի Աղաջանյանի կողմից կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, միևնույն ժամանակ, դրանք համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների հետ՝ գտնում է, որ Միքայել Կարենի Աղաջանյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 244-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել մեղմ պատժի` տուգանքի ձևով, քանի որ դատարանում որևէ հիմնավորում ի հայտ չեկավ այն մասին, որ պատժի նվազ խիստ տեսակը տվյալ դեպքում չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։
Դատարանը տուգանքի չափը որոծելիս հաշվի է առնում ամբաստանյալի գույքային դրությունը, ընտանեկան վիճակն ու ամսեկան վաստակի չափը։ Միաժամանակ, դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 244-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժներից տուգանք պատժատեսակի համապատասխան չափը տվյալ դեպքում հիմնավոր և բավարար է` պատժի նշանակման և դրա արդարացիության օրենսդրական նպատակներն ու պահանջներն իրագործելու և ապահովելու համար։
Անդրադառնալով Միքայել Կարենի Աղաջանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի` չհեռանալու մասին ստորագրության, հարցին, դատարանը գտնում է, որ այն պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։

Լուծելով ապացույցների տնօրինման հարցը և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածով` դատարանը գտնում է, քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված` Հովհաննես Սրապյանի հագուստները` պետք է վերադարձնել վերջինիս, իսկ «Շտապօգնություն» ՓԲԸ-ի կողմից տրամադրված, այլ փաստաթղթի կարգով ապացույց ճանաչված լազերային սկավառակը պետք է պահել քրեական գործի հետ միասին։


4. Եզրափակիչ մաս

Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360, 365, 369-373 375.1-375.4-րդ հոդվածներով, դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Միքայել Կարենի Աղաջանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 244-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք` ՀՀ-ում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հարյուրհիսնապատիկի` 150.000 /մեկ հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով՝ տրանսպորտային և մեխանիկական միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով՝ 1 /մեկ/ տարի ժամկետով։
Միքայել Կարենի Աղաջանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ Հովհաննես Սրապյանի հագուստները՝ վերադարձնել վերջինիս, իսկ «Շտապբուժօգնություն» ՓԲԸ-ի կողմից տրամադրված, այլ փաստաթղթղի կարգով ապացույց ճանաչված լազերային սկավառակը՝ պահել քրեական գործի հետ միասին։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում՝ բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետի։



Դ Ա Տ Ա Վ Ո Ր Մ. Մ Ա Կ Յ Ա Ն