Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը,

նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,

մասնակցությամբ`

մեղադրող,
Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/
գլխավոր դատախազության
հատկապես կարևոր գործերով
քննության վարչության
ավագ դատախազ Ա. Բարսեղյանի,

պաշտպաններ Ա. Ֆերոյանի,
Թ. Բաղդասարյանի,
Գ. Հակոբյանի,


2016թ. փետրվարի 09-ին Երևանում,

դռնբաց դատական նիստում, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի

1. Լևոն Հովհաննեսի Կիզոկյանի`
ծնված 1953թ. հուլիսի 25-ին Ադրբեջանի Հանրապետության Դաշկեստան քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուրի, խնամքին ոչ ոք, նախկինում չդատված, բնութագրվում է դրական, աշխատել է «Մաքուր երկաթի գործարան» բաց բաժնետիրական ընկերությունում որպես փականագործ, հաշվառված է Երևան քաղաքի Հալաբյան փողոցի թիվ 22ա շենքի թիվ 49 բնակարանում, բնակվել է Երևանի Միրաքյան փողոցի 1-ին նրբանցքի թիվ 11 տանը, կալանքի տակ է 2014թ. նոյեմբերի 28-ից, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով։


2. Լավրենտ Սարգսի Քոսյանի`
ծնված 1948թ. մայիսի 8-ին Վրաստանի Հանրապետության Ախալքալակի շրջանի Կուլիկամ գյուղում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնալուծված, խնամքին ոչ ոք, դատվածություն չունի, վատառողջ է, թոշակառու, հաշվառված է Երևանի Գալշոյան փողոցի թիվ 16 շենքի թիվ 18 բնակարանում, մշտական բնակության վայր չունի, կալանքի տակ է 2014թ. նոյեմբերի 28-ից, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով։


3. Լիլիա Հենզելի Մարտիրոսյանի`
ծնված 1968թ. հուլիսի 06-ին Երևան քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ-մասնագիտական կրթությամբ, ամուսնալուծված, երրորդ խմբի հաշմանդամ, խնամքի տակ ունի երեք անձ, նախկինում չդատված, բնութագրվում է դրական, հաշվառված է Երևանի Ս. Երևանցու փողոցի թիվ 39 տանը, բնակվում է Երևանի Պարոնյան փողոցի թիվ 28 շենքի թիվ 84 բնակարանում, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-312-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով։


Գործի դատավարական նախապատմությունը

2015թ. նոյեմբերի 4-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի հատկապես կարևոր գործերով քննության գլխավոր վարչությունում, Լևոն Կիզոկյանի հաղորդման հիման վրա նախապատրաստված նյութերով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով հարուցվել է թիվ 69110814 քրեական գործը։
2015թ. հունիսի 15-ին, թիվ 69110814 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Լավրենտ Սարգսի Քոսյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, Լևոն Հովհաննեսի Կիզոկյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, Լիլիա Հենզելի Մարտիրոսյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-312-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և Հրաչիկ Մելքոնի Չփլախյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-313-րդ հոդվածի 1-ին մասով, մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2015թ. հունիսի 18-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2015թ. հունիսի 25-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի դատական քննությունը 2015թ. հուլիսի 03-ին, ժամը 12։00-ին նշանակելու մասին։
Դատարանի 2015թ. հուլիսի 18-ի որոշմամբ, ամբաստանյալ Հրաչիկ Չփլախյանի վատառողջ լինելու և այդ պատճառաբանությամբ դատարան չներկայանալու հետևանքով դատական նիստերը հետաձգվելու, ինչպես նաև Հրաչիկ Չփլախյանի վատառողջ լինելու տևողության մասին դատարանին բավարար տեղեկություններ չներկայացվելու պատճառով, հաշվի առնելով, որ ամբաստանյալ Հրաչիկ Չփլախյանի մասով գործն ամբողջ քրեական գործից անջատելը չի կարող անդրադառնալ քրեական գործի վարույթի լրիվության և օբյեկտիվության վրա` ամբաստանյալ Հրաչիկ Չփլախյանի մասով գործն ամբողջ քրեական գործի նյութերից պատճենահանման եղանակով անջա¬տվել է։
2015թ. դեկտեմբերի 01-ին, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ, քննելով ԵԿԴ/0203/01/15 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հրաչիկ Մելքոնի Չփլախյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-313-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Հրաչիկ Մելքոնի Չփլախյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-313-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտվել է տուգանքի նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկի` 100.000 /մեկ հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Ամբաստանյալներ Լավրենտ Սարգսի Քոսյանի, Լևոն Հովհաննեսի Կիզոկյանի և Լիլիա Հենզելի Մարտիրոսյանի վերաբերյալ քրեական գործի դատական քննութ¬յունը շարունակվել է ԵԿԴ-0156/01/15 (69110814) համարով։
Նախաքննության մարմինը Լևոն Հովհաննեսի Կիզոկյանին մեղադրանք է առաջադրել հետևյալ արարքի համար, որ նա` «Լավրենտ Քոսյանից տեղեկանալով Լիլիա Մարտիրոսյանի կողմից որդուն Երևանի պետական համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետ ընդունելու ցանկության և այդ նպատակով ընդունելության համար պատասխանատու պաշտոնատար անձանց կաշառք տալու վերջինիս պատրաստակամության մասին, նախնական համաձայնության է եկել Լավրենտ Քոսյանի հետ Լիլիա Մարտիրոսյանից խարդախությամբ առանձնապես խոշոր չափերով գումարի հափշտակություն կատարելու շուրջ, որից հետո՝ 2014թ-ի մայիս-հունիս ամիսներին, Լիլիա Մարտիրոսյանի որդու ընդունելության համար պատասխանատու պաշտոնատար անձանց կաշառք տալու պատրվակով, խաբեությամբ Հրաչ Չփլախյանի միջոցով Լիլյա Մարտիրոսյանից ստացել և Լավրենտ Քոսյանի հետ միասին հափշտակել է առանձնապես խոշոր չափերով` 5.574.015 ՀՀ դրամին համարժեք 13.500 դոլար գումար։
Այսինքն` Լևոն Հովհաննեսի Կիզոկյանը կատարել է արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով։»։
Լավրենտ Սարգսի Քոսյանին մեղադրանք է առաջադրել հետևյալ արարքի համար, որ նա` «Երևանի Խ. Աբովյանի անվան մանկավարժական համալսարանի դասախոս Հրաչ Չփլախյանից տեղեկանալով Լիլիա Մարտիրոսյանի կողմից որդուն Երևանի պետական համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետ ընդունելու ցանկության և այդ նպատակով ընդունելության համար պատասխանատու պաշտոնատար անձանց կաշառք տալու վերջինիս պատրաստակամության մասին, նախնական համաձայնության է եկել Լևոն Կիզոկյանի հետ Լիլիա Մարտիրոսյանից խարդախությամբ առանձնապես խոշոր չափերով գումարի հափշտակություն կատարելու շուրջ, որից հետո՝ 2014թ-ի մայիս-հունիս ամիսներին, Լիլիա Մարտիրոսյանի որդու ընդունելության համար պատասխանատու պաշտոնատար անձանց կաշառք տալու պատրվակով, խաբեությամբ Հրաչ Չփլախյանի միջոցով Լիլյա Մարտիրոսյանից ստացել և Լևոն Կիզոկյանի հետ միասին հափշտակել է առանձնապես խոշոր չափերով` 5.574.015 ՀՀ դրամին համարժեք 13.500 դոլար գումար։
Այսինքն` Լավրենտ Սարգսի Քոսյանը կատարել է արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով։»։
Լիլիա Հենզելի Մարտիրոսյանին մեղադրանք է առաջադրել հետևյալ արարքի համար, որ նա` «2014թ. մարտ ամսին դիմելով Երևանի Խ. Աբովյանի անվան մանկավարժական համալսարանի դասախոս Հրաչ Չփլախյանին՝ խնդրել է օգնել որդուն` Գրիգոր Սիմոնյանին, Երևանի պետական համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետ ընդունվելու հարցում, հայտնելով, որ պատրաստ է ընդունելության համար պատասխանատու պաշտոնատար անձանց կաշառք տալ։ Այնուհետև Հրաչ Չփլախյանից ստանալով հավաստիացումներ, որ կաշառքի դիմաց կարող է կազմակերպել որդու ընդունելությունը, 2014թ. մայիսին որպես կաշառք պատասխանատու պաշտոնատար անձանց փոխանցելու ուղղակի դիտավորությամբ Հրաչ Չփլախյանին է տվել առանձնապես խոշոր չափերի` 6.399.795 ՀՀ դրամին համարժեք 15.500 ԱՄՆ դոլար։ Հրաչ Չփլախյանը, հանդես գալով որպես կաշառքի միջնորդ, նշված գումարից 13.500 ԱՄՆ դոլարը 2014թ. մայիս-հունիս ամիսներին տվել է Լավրենտ Քոսյանին, ով Լևոն Կիզոկյանի հետ նախնական համաձայնությամբ հիշյալ գումարը հափշտակել են, արդյունքում Լիլիա Մարտիրոսյանի կողմից պաշտոնատար անձանց առանձնապես խոշոր չափերի կաշառք տալու հանցավոր մտադրությունն ավարտին չի հասցրել՝ իր կամքից անկախ հանգամանքներով։
Այսինքն` Լիլիա Հենզելի Մարտիրոսյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-312-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով։»։

Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները

Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
Ամբաստանյալ Լևոն Կիզոկյանը 2011 թվականին, Երևանում, իր ընկեր, գործով վկա Գրիգոր Ջանյանի միջոցով ծանոթացել է ամբաստանյալ Լավրենտ Քոսյանի հետ և ներկայանալով որպես ՀՀ մաքսային ծառայությունում նախկինում բարձր պաշտոններ զբաղեցրած, մեծ կապեր ունեցող անձնավորություն` հայտնել է, որ ՀՀ կրթության և գիտության նախարարությունում ունի ազդեցիկ ծանոթներ, իսկ փոխնախարար Մանուկ Մկրտչյանն իր համակուրսեցին է։ Լ. Կիզոկյանը Լ. Քոսյանին առաջարկել է գտնել դիմորդներ, ովքեր ցանկություն կհայտնեն կաշառք տալով ընդունվել ցանկացած բարձրագույն ուսումնական հաստատություն /այսուհետ ԲՈՒՀ/ և այդ եղանակով գումար վաստակել։ Ամբաստանյալ Լ. Կիզոկյանի առաջարկի մասին ամբաստանյալ Լ. Քոսյանը հայտնել է տարբեր անձանց, սակայն հետագայում հասկանալով, որ նա իրականում հնարավորություն չունի ընդունելության հարցում օգնել դիմորդներին և ցանկանում է այդ պատրվակով հափշտակություն կատարել` այդ եղանակով ուրիշի առանձնապես խոշոր չափերի գույքը խարդախությամբ հափշտակելու շուրջ նախանական համաձայնության է եկել նրա հետ։
Մեկ այլ անձի միջոցով տեղեկանալով ամբաստանյալ Լիլիա Մարտիրոսյանի կողմից որդուն` Գրիգոր Սիմոնյանին, Երևանի պետական համալսարանի /այսուհետ ԵՊՀ/ իրավագիտության ֆակուլտետ ընդունելու նրա ցանկության և ընդունելության համար կաշառք տալու պատրաստակամության մասին, ճշտելով, որ ամբաստանյալ Լ. Մարտիրոսյանը որդու ընդունելության գործընթացն իրականացնելու համար պատրաստ է համապատասխան պաշտոնատար անձանց որպես կաշառք տալ 15.500 ԱՄՆ դոլար` ամբաստանյալ Լ. Քոսյանն այդ մասին հայտնել է ամբաստանյալ Լ. Կիզոկյանին։
Օգտվելով ստեղծված նպաստավոր առիթից` ամբաստանյալներ Լ. Քոսյանը և Լ. Կիզոկյանը նախնական համաձայնության են եկել խարդախությամբ առանձնապես խոշոր չափերի գումարի հափշտակություն կատարելու շուրջ, որից հետո ամբաստանյալ Լ. Քոսյանը մեկ այլ անձի միջոցով հավաստիացրել է ամբաստանյալ Լ. Մարտիրոսյանին, որ կաշառքի դիմաց կարող է իրականացնել Լ. Մարտիրոսյանի որդու ընդունելությունը։ Որդու ընդունելության համար պատասխանատու պաշտոնատար անձանց կաշառք տալու ուղղակի դիտավորությամբ, 2014թ.-ի մայիսին, Լ. Մարտիրսյանը մեկ այլ անձին փոխանցել է առանձնապես խոշոր չափերի` 6.399.795 ՀՀ դրամին համարժեք 15.500 ԱՄՆ դոլար։ Որպես կաշառք նախատեսված վերը նշված գումարից` 5.574.015 ՀՀ դրամին համարժեք 13.500 ԱՄՆ դոլար առանձնապես խոշոր չափերի գումարը մեկ այլ անձի կողմից փոխանցվել է ամբաստանյալ Լ. Քոսյանին։ Խաբեության եղանակով ստանալով այդ գումարը` ամբաստանյալներ Լ. Քոսյանը Լ. Կիզոկյանի հետ միասին հափշտակել են այն։
Ամբաստանյալ Լ. Մարտիրոսյանի կողմից պաշտոնատար անձին առանձնապես խոշոր չափերով կաշառք տալն ավարտին չի հասցվել` նրա կամքից անկախ պատճառով։
Փորձելով ժամանակ շահել և որքան հնարավոր է հետաձգել իրենց գործողությունների բացահայտումը, Լ. Կիզոկյանի հետ նախնական պայմանավորվածության համաձայն` ամբաստանյալ Լ. Քոսյանն ընդունելության միասնական քննությունների նախօրեին հանդիպել է ամբաստանյալ Լ. Մարտիրոսյանին և պահանջել, որպեսզի նրա որդի Գ. Սիմոնյանը չմասնակցի քննությունների առաջին փուլին` պատճառաբանելով, որ այդ փուլում ուժեղացված հսկողություն է իրականացվում և որոշակի դժվարություններ են առաջացել քննությունների միավորները բարձրացնելու հարցում։
2014թ.-ի հուլիսին, հերթական անգամ հանդիպելով Լ. Մարտիրոսյանին` Լ. Քոսյանը հայտնել է, որ որպես կաշառք տրված գումարը տվել է ընդունելության քննությունների համար պատասխանատու պաշտոնատար անձանց և առաջարկել, որ Գ. Սիմոնյանը մտնելով քննասենյակ և ստանալով հարցաթերթիկը` դրանում որևէ գրառում չկատարի, մինչև նրան չմոտենան և չտրամադրեն հարցատոմսի պատասխանների լրացված, ամբողջովին ճիշտ տարբերակը։ Այդ կերպ ամբաստանյալ Լ. Քոսյանը փորձել է հերթական անգամ Լ. Մարտիրոսյանի մոտ պատրանք ստեղծել առ այն, որ իրականացնում է իր ստանձնած պարտավորությունը։ Իրականում Գ. Սիմոնյանին քննասենյակում ճիշտ տարբերակով լրացված պատասխաններ չեն տրամադրվել և նա ստանալով անբավարար գնահատականներ` ԲՈՒՀ չի ընդունվել։
Ամբաստանյալ Լ. Մարտիրոսյանը վերջնականապես համոզվելով, որ ընդունելության հարցում որդուն որևէ մեկը չի օժանդակել` Լ. Քոսյանից պահանջել է վերադարձնել գումարը։ Ամբաստանյալ Լ. Քոսյանը Լ. Մարտիրոսյանին հայտնել է իր և Լ. Կիզոկյանի հետ նախօրոք համաձայնեցված, իրականությանը չհամապատասխանող տեղեկություններ` Լ. Կիզոկյանին ներկայացնելով որպես ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության աշխատակից` Անդրանիկ անունով և հայտնելով, որ նա է զբաղվել Գ. Սիմոնյանի ընդունելության հարցերով։
Իրենց կատարած արարքի վերաբերյալ Լ. Մարտիրոսյանի մոտ կասկած չհարուցելու նպատակով` Լ. Կիզոկյանը զանգահարել է վերջինիս, ներկայացել Անդրանիկ անունով, ապա վստահեցրել է, որ ՀՀ կրթության և գիտության նախարարությունից լրացուցիչ տեղեր են հատկացվելու ԲՈՒՀ-երին և խոստացել է դրա հաշվին անպայման լուծել Գ. Սիմոնյանի ընդունելության հարցը։ Հետագայում տարբեր պատճառաբանություններ բերելով` նա Լ. Մարտիրոսյանին վստահեցրել է, որ թեև սկզբնական փուլում չի լուծել նշված հարցը, սակայն խոստանում է դպրոցի ավարտական վկայականի գնահատականները բարձրացնել տալ և այդ կերպ իրականացնել ընդունելությունը` նշելով, որ դա արդեն իսկ համաձայնեցրել է ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության ղեկավարության հետ։
Ամբաստանյալ Լ. Մարտիրոսյանը հասկանալով, որ խաբվել է` ամբաստանյալներ Լ. Քոսյանին և Լ. Կիզոկյանին կանչել է իր բնակարան և նրանցից հետ է պահանջել տված գումարը` սպառնալով հակառակ դեպքում դիմել իրավապահ մարմիններին։ Ամբաստանյալներ Լ. Քոսյանը և Լ. Կիզոկյանը գիտակցելով իրենց վերոհիշյալ գործողությունների բացահայտման իրական վտանգը` Լ. Մարտիրոսյանին վստահեցրել են, որ շարունակում են զբաղվել նրա որդու ընդունելության հարցերով, գնահատման և թեստավորման կենտրոնում բարձրացնելու են Գ. Սիմոնյանի հավաքած միավորները։ Միևնույն ժամանակ Լ. Քոսյանը հերթական անգամ փորձելով Գ. Սիմոնյանի ընդունելության ուղղությամբ ակտիվ գործողություններ կատարելու պատրանք ստեղծել` Լ. Մարտիրոսյանին խոստացել է, որ անհաջողություն ունենալու դեպքում կվերադարձնեն նրա 13.500 ԱՄՆ դոլար գումարը և այդ մասին գրել է պարտավորագիր, իսկ Լ. Կիզոկյանն այդ նույն պարտավորագրում նշել է, որ երաշխավորում է գումարի վերադարձը։
Դրանից հետո ամբաստանյալներ Լ. Քոսյանը և Լ. Կիզոկյանը շուրջ մեկ ամիս շարունակ տարբեր պատճառաբանություններ բերելով և սուտ խոստումներ տալով` խուսափել են հետ վերադարձնել նախնական համաձայնությամբ խարդախության եղանակով Լ. Մարտիրոսյանից հափշտակած, առանձնապես խոշոր չափերի` 5.574.015 ՀՀ դրամին համարժեք 13.500 ԱՄՆ դոլար գումարը։ Նրանց միջև այդ հարցում տարաձայնություններ են առաջացել։
Ամբաստանյալ Լ. Կիզոկյանը գիտակցելով, որ Լ. Մարտիրոսյանն այլևս չի հավատում իրենց տված խոստումներին և ցանկացած պահի կարող է հաղորդում տալ իրավապահ մարմիններին, իր մասնակցությունը քողարկելու և քրեական պատասխանատվությունից խուսափելու նպատակով, 2014թ. հոկտեմբերի 28-ին, ՀՀ ոստիկանության կազմակերպված հանցագործությունների դեմ պայքարի /այսուհետ ԿՀԴՊ/ գլխավոր վարչությունում հաղորդում է տվել այն մասին, որ Լ. Մարտիրոսյանը, որդու ընդունելության հարցը դրական լուծելու համար, Լ. Քոսյանի միջոցով կաշառք է տվել։

Ամբաստանյալների անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է հետևյալը.
-ամբաստանյալ Լևոն Կիզոկյանը նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական,
-ամբաստանյալ Լավրենտ Քոսյանը վատառողջ է, դատվածություն չունի,
-ամբաստանյալ Լիլիա Մարտիրոսյանը տալով ինքնախոստովանական ցուցմունքներ` աջակցել է հանցագործությունը բացահայտելուն և հանցագործության մյուս մասնակիցներին մերկացնելուն, երրորդ խմբի հաշմանդամ է, նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, ամուսնալուծված է, նրա խնամքին են մայրը` երկրորդ խմբի հաշմանդամ, 1948թ. ծնված Ռուզաննա Համբարյանը, ուսանող դուստրը` 1994թ. ծնված Մարիամ Սիմոնյանը, զինծառայող որդին` 1997թ. ծնված Գրիգոր Սիմոնյանը։


Ապացույցների հետազոտում և գնահատում

Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Ամբաստանյալ Լիլիա Մարտիրոսյանի ինքնախոստովանական ցուցմունքներով այն մասին, որ առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում։ 2013 թվականի ընթացքում, երբ որդու և դստեր հետ գտնվելիս է եղել սրճարանում և զրուցել են որդու ընդունելության հարցի շուրջ` իրենց կողքի սեղանից մի տարեց մարդ մոտեցել է իրենց, ներկայացել է Հրաչ Չփլախյան անունով և հայտնել, որ ինքը մանկավարժական համալսարանի դասախոս է և կարող է այդ հարցում օգնել որդուն։ Հ. Չփլախյանի հետ փոխանակել են իրենց հեռախոսահամարները։
2014թ. մայիսին որդին ավարտել է դպրոցը և քանի որ ինքը մտավախություն է ունեցել, որ նա ինքնուրույն կարող է չընդունվել ԵՊՀ-ի իրավագիտության ֆակուլտետ` իր մոր 098-53-14-26 հեռախոսահամարով զանգահարել է Հ. Չփլախյանին, ներկայացել, նրան հիշեցրել է սրճարանում իրենց միջև տեղի ունեցած խոսակցության մասին, ասել է, որ ցանկանում է հանդիպել և քննարկել, թե նա ինչպես է կարող օգնել Երևանի պետական համալսարանի /այսուհետ ԵՊՀ/ իրավաբանական ֆակուլտետ որդուն ընդունելու հարցում։ Կոնկրետ չի հիշում, թե որ ամսին է զանգահարել Հ. Չփլախյանին, սակայն դա եղել է 2014թ. գարնանը։ Հ. Չփլախյանն իրեն ասել է, որ եթե որդին որոշակի գիտելիքներ ունի և կարող է ինքնուրույն դրական գնահատական ստանալ, ապա կարող է կազմակերպել, որպեսզի որդու ընդունելության միավորները բարձրացնեն, իսկ դրա համար պատասխանատու անձանց պետք է կաշառք տալ։ Ինքը Հ. Չփլախյանին հարցրել է, թե որքան գումար է անհրաժեշտ։ Հ. Չփլախյանն այդ գործն անելու համար իրենից պահանջել է 15.500 ԱՄՆ դոլար գումար։ Մի քանի օր անց զանգահարել է Հ. Չփլախյանին և հրավիրել իր տուն, որտեղ նրան հայտնել է, որ համաձայն է նրա առաջարկած պայմանին։ Հ. Չփլախյանն ասել է, որ այդ գումարը տալու է ընդունելության համար պատասխանատու անձանց, որպեսզի որդուն բարձր գնահատականներ նշանակեն և նա ընդունվի։ Հ. Չփլախյանին բազմիցս հարցրել է, թե ով է անելու այդ գործը և ում պետք է նա տա այդ գումարը, սակայն նա պատասխանել է, որ այդ մարդկանց անունները չի կարող ասել։
2014թ. մայիսին, իր տանը, մոր` Ռուզաննա Համբարյանի ներկայությամբ, մաս-մաս Հ. Չփլախյանին տվել է 15.500 ԱՄՆ դոլար ընդհանուր գումար։ Այնուհետև, քննություններին մասնակցելու համար որդու հետ գնացել է ընդունելության հանձնաժողով և ներկայացրել համապատասխան փաստաթղթերը։ Ընդունելության քննությունների նախօրեին Հ. Չփլախյանը հայտնել է, որ Գրիգորի ընդունելության հարցերով զբաղվելու է Լավրենտ Քոսյանը։ Նույն օրը երեկոյան հանդիպել է Լ. Քոսյանին։ Վերջինս պահանջել է, որպեսզի Գրիգորը չմասնակցի քննությունների առաջին փուլին։ Արդեն 2014թ. հուլիսին, քննությունների երկրորդ փուլի նախօրեին, Լ. Քոսյանի հետ տեղի ունեցած հանդիպաման ժամանակ վերջինս հայտնել է, որ Գրիգորը մտնելով քննական տեղամաս և ստանալով հարցաթերթիկը` դրանում պետք է որևէ գրառում չկատարի, մինչև որ նրան չմոտենան և չտրամադրեն հարցատոմսի լրացված, ամբողջովին ճիշտ տարբերակը։
Քննության օրը քննասենյակում որդուն չեն մոտեցել և հարցատոմսի լրացված ճիշտ տարբերակ չեն տրամադրել։ Զանգահարել է Լ. Քոսյանին և հայտնել կատարվածի մասին, սակայն վերջինս նշել է, որ ամեն ինչ հսկողության տակ է։ Մյուս երկու քննություններին ևս որդուն որևէ մեկը չի օգնել։ Հասկանալով, որ Գրիգորը չի ընդունվել` զանգահարել է Լ. Քոսյանին և պահանջել է վերադարձնել գումարը, սակայն վերջինս պատասխանել է, որ ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության աշխատակից, Անդրանիկ անունով իր ընկերը, ով անձամբ է զբաղվել Գրիգորի ընդունելության հարցերով` հայտնել է, որ ԵՊՀ-ի իրավագիտության ֆակուլտետին լրացուցիչ տաս տեղեր են հատկացվելու և Գրիգորն ընդունվելու է։ Ինքը պահանջել է կազմակերպել իր և Անդրանիկի հանդիպումը։ Լ. Քոսյանը զանգահարել է իրեն և բջջային հեռախոսը փոխանցել է Անդրանիկին։ Վերջինս ներկայացել է Անդրանիկ անունով, խոսակցության ընթացքում գրագետ և կրթված մարդու տպավորություն է թողել իր վրա և հայտնել է, որ շարունակում է զբաղվել Գրիգորի ընդունելության հարցերով։ Ամիսներ շարունակ Լ. Քոսյանը և Անդրանիկը զանգահարել են իրեն և խոստումներ տվել այն մասին, որ որդին անպայման ընդունվելու է։ Գիտակցելով, որ իրեն խաբում են` պահանջել է հանդիպել։ 2014թ. հուլիսի վերջին Լ. Քոսյանը և Անդրանիկն այցելել են իր տուն։ Անդրանիկը հայտնել է, որ իր իրական անունը Լևոն Կիզոկյան է, սակայն մանկուց իրեն Անդրանիկ անունով են դիմում։ Նրանք կրկին փորձել են համոզել իրեն, որ Գրիգորի ընդունելության վերաբերյալ իրենց տված խոստումը կկատարեն։ 2014թ. օգոստոսին գնացել է Հ. Չփլախյանի քրոջ տուն, որտեղ բնակվելիս է եղել Հ. Չփլախյանը և նրանից պահանջել է վերադարձնել 15.500 ԱՄՆ դոլար գումարը, սակայն վերջինս նշել է, որ նշված գումարից 2.000 ԱՄՆ դոլարը որպես միջնորդ ինքն է վերցրել, իսկ 13.500 ԱՄՆ դոլարը փոխանցել է Լ. Քոսյանին։ Հերթական անգամ Լ. Քոսյանին և Լ. Կիզոկյանին կանչել է իր տուն և պահանջել վերադարձնել գումարը, սակայն Լ. Կիզոկյանը հայտնել է, որ գնահատման և թեսթավորման կենտրոնի ղեկավար, ՀՀ կրթության և գիտության նախարարի տեղակալ Մանուկ Մկրտչյանն իր համակուրսեցին է և նա զբաղվում է Գրիգորի ընդունելության հարցով։ Լ. Կիզոկյանն ասել է նաև, որ իրեն սերտիֆիկատ են տալու, որտեղ Գրիգորի քննությունների միավորները բարձրացված են լինելու։
Մի քանի օր անց Լ. Կիզոկյանը զանգահարել է իրեն և հայտնել, որ Գրիգորն ընդունվել է, նույնիսկ շնորհավորել է։ Մտածելով, որ հերթական անգամ խաբում են իրեն` գնացել է գնահատման և թեսթավորման կենտրոն, որտեղ պարզել է, որ որդին չի ընդունվել։ Կրկին Լ. Կիզոկյանին և Լ. Քոսյանին կանչել է իր տուն, որտեղ նրանց հայտնել է, որ որդին չի ընդունվել, սակայն Լ. Կիզոկյանը պատասխանել է, որ ընդունելությամբ զբաղվում է գնահատման և թեսթավորման կենտրոնի ղեկավարը և կրկին իրեն համոզել է, որ Գրիգորը կընդունվի։
Որոշ ժամանակ անց համոզվելով, որ այս անգամ ևս իրեն խաբել են` Լ. Քոսյանին և Լ. Կիզոկյանին կանչել է իր տուն և պահանջել վերադարձնել գումարը։ Լ. Քոսյանը նշել է, որ Հ. Չփլախյանն իրեն փոխանցել է 13.500 ԱՄՆ դոլար, որը կվերադարձնի, սակայն առանձին ասել է, որ այդ գումարից 1.500 ԱՄՆ դոլարն ինքն է վերցրել, իսկ 12.000 ԱՄՆ դոլարը տվել է Լ. Կիզոկյանին։ Լ. Քոսյանը խոստացել է վերադարձնել 1.500 ԱՄՆ դոլարը։ Լ. Կիզոկյանն ասել է, որ Լ. Քոսյանն իրեն գումար չի տվել, սակայն իրենք երկուսով գումարը կվերադարձնեն։
Այս ամենի մասին պատմել է իր ազգական Միհրան Մովսիսյանին։ Վերջինս Լ. Քոսյանի և Լ. Կիզոկյանի հետ հանդիպել է իր տանը, որին ներկա է գտնվել նաև Լ. Քոսյանի ընկեր Արտավազդ Վահրամյանը։ Լ. Կիզոկյանը և Լ. Քոսյանը խոստացել են վերադարձնել գումարը։ Լ. Քոսյանը գումարը վերադարձնելու վերաբերյալ պարտավորագիր է գրել, իսկ Լ. Կիզոկյանը նույն պարտավորագրում նշել է, որ երաշխավորում է գումարի վերադարձը։
2014թ. օգոստոսի 02-ին կամ 03-ին, երբ գտնվելիս է եղել Հ. Չփլախյանի քրոջ բնակարանում, որտեղ բնակվելիս է եղել Հ. Չփլախյանը և վերջինս իրեն ասել է, որ 15.500 ԱՄՆ դոլար ընդհանուր գումարից 2.000 ԱՄՆ դոլարն է ինքը վերցրել, իսկ 13.500 ԱՄՆ դոլար գումարը տվել է Լ. Քոսյանին, այդ հանգամանքը հաստատել է նաև Հ. Չփլախյանի քրոջ աղջիկ Հասմիկը և Հ. Չփլախյանի ներկայությամբ իրեն է տվել 2.000 ԱՄՆ դոլար գումարը։ Լ. Կիզոկյանը և Լ. Քոսյանն իր մնացած գումարը չեն վերադարձրել։
Լևոնն իրեն սպառնացել է եղբոր միջոցով իր որդուն բանակում կործանել, եթե ինքը փորձի դիմել իրավապահ մարմինների կամ պահանջի վերադարձնել գումարը։ Բացի այդ` նա բանվոր է եղել, սակայն ներկայացել է որպես նախարար։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 128-131, 140-142, 246-247, հատոր 2, գ.թ. 52-57/
Ամբաստանյալ Լավրենտ Քոսյանի մասնակի ինքնախոստովանական ցուցմունքներով այն մասին, որ 2011 թվականին իր ընկեր Գրիգոր Ջանյանի միջոցով ծանոթացել է Լևոն Կիզոկյանի հետ։ Վերջինիս հայտնել է, որ ՀՀ կրթության և գիտության փոխնախարար Մանուկ Մկրտչյանն իր համակուրսեցին է, նրա միջոցով կարող է դիմորդներ ընդունել տալ տարբեր ԲՈՒՀ-եր։ Պայմանավորվել են գտնել դիմորդներ, ովքեր ցանկություն կհայտնեն կաշառք տալով ընդունվել այս կամ այն ԲՈՒՀ և իրենց մատուցած ծառայությունների համար այդ եղանակով գումար վաստակել։ 2014 թվականի գարնանը Հրաչիկ Չփլախյանը դիմել է իրեն` Լիլիա Մարտիրոսյանի որդուն ԵՊՀ իրավագիտության ֆակուլտետ ընդունելու խնդրանքով և հայտնել, որ Լիլիան որպես կաշառք պատրաստ է վճարել 15.000 ԱՄՆ դոլար։ Այդ մասին տեղեկացրել է Լևոնին։ Մի քանի օր անց վերջինս հայտնել է, որ խոսել է իր համակուրսեցի` ՀՀ կրթության և գիտության փոխնախարար Մանուկ Մկրտչյանի հետ և նա խոստացել է Լիլիայի որդուն ընդունել տալ։ Այդ մասին ինքը հայտնել է Հրաչիկ Չփլախյանին և 2014թ. մայիսին վերջինիցս վերցրել է 13.500 ԱՄՆ դոլար գումար, որից 1.500 ԱՄՆ դոլարը պահել է իրեն, իսկ 12.000 ԱՄՆ դոլարը փոխանցել է Լևոնին։ Վերջինս վստահեցրել է, որ նշված գումարը փոխանցել է Մանուկ Մկրտչյանին։
Այնուհետև հանդիպել է Լիլիային և հայտնել նրան, որ ինքն է զբաղվում ընդունելության հարցով։ Միասնական ընդունելության քննությունների նախօրեին Լևոնն ասել է, որ խոսել է Մանուկ Մկրտչյանի հետ և վերջինս հայտնել է, որ Լիլիայի որդին միասնական քննությունների առաջին փուլին չպետք է մասնակցի։ Այդ մասին ինքը տեղեկացրել է Լիլիային։ Երկրորդ փուլի ընդունելության քննություններից առաջ Լևոնն իրեն ասել է, որ քննասենյակում մոտենալու են Գրիգորին և օգնելու են նրան` բարձր միավորներ հավաքելու համար։ Հետո Լիլիայից տեղեկացել է, որ Գրիգորը ստացել է անբավարար գնահատական, նրան ոչ ոք չի մոտեցել և չի օգնել։ Նշված հարցի վերաբերյալ Լևոնից պարզաբանում է պահանջել։ Վերջինս հայտնել է, որ Գրիգորի քննական միավորները սերտիֆիկատում բարձրացված կլինեն, հորդորել է չանհանգստանալ։ Իր պահանջով Լևոնը զանգահարել է Լիլիային, սակայն նրա հետ հեռախոսազրույցի ժամանակ ներկայացել է Անդրանիկ անունով։ Նույնը կրկնվել է նաև հաջորդող երկու քննությունների ժամանակ։
Գրիգորին քննական սենյակում ոչ ոք չի մոտեցել և չի օգնել, որի արդյունքում նա ստացել է ցածր միավորներ և ԲՈՒՀ չի ընդունվել։ Լիլիայի պահանջով Լևոնի հետ գնացել են նրա տուն, որտեղ Լևոնը Լիլիային կրկին ներկայանալով Անդրանիկ անունով` խոստացել է որդուն ընդունել տալ` նշելով, որ ՀՀ կրթության և գիտության նախարարությունից լրացուցիչ տեղեր են հատկացվելու ԲՈՒՀ-ին։ Լիլիայի հետ տեղի ունեցած հետագա հանդիպումների ընթացքում Լևոնը խոստացել է Գրիգորի ատեստատի գնահատականները փոխել, հայոց լեզու և հայ գրականություն առարկայի 10 միավորը դարձնել 18, հայոց պատմության 9 միավորը` 17, իսկ օտար լեզու առարկայի 11 միավորը` 18։ Այդ մասին ինքը նշումներ է կատարել իր մոտ գտնվող, Գրիգորի ատեստատի պատճենում։ Այս դեպքերում ևս Լևոնը չի կատարել իր խոստումը։ Կրկին Լիլիայի պահանջով Լևոնի հետ գնացել են նրա բնակարան։ Այնտեղ է գտնվել նաև Միհրան Մովսիսյանը։ Վերջինս պահանջել է վերադարձնել Լիլիայի գումարը։ Այդտեղ գրել է պարտավորագիր, որ վերադարձնելու է Լիլիայի 13.500 ԱՄՆ դոլարը, իսկ Լևոնը նույն պարտավորագրում նշել է, որ երաշխավորում է գումարի վերադարձը։
2014թ. սեպտեմբերին, կրկին Լիլիայի պահանջով, իր ընկեր Արտավազդ Վահրամյանի և Լևոնի հետ գնացել են Լիլիայի բնակարան։ Այնտեղ է գտնվել նաև Միհրան Մովսիսյանը։ Խոսակցության ընթացքում Լևոնը խոստացել է վերադարձնել Լիլիայի 13.500 ԱՄՆ դոլարը։ Նույն ժամանակ տեղեկացել է, որ Լիլիան որդու ընդունելության համար Հրաչիկ Չփլախյանին տվել է 15.500 ԱՄՆ դոլար, որից 2.000 ԱՄՆ դոլարը Հրաչիկը պահել է իրեն, սակայն հետագայում վերադարձրել է։ Լիլիայի գումարը մինչ օրս չեն վերադարձրել։
Նախաքննության ընթացքում Լավրենտ Սարգսի Քոսյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և օգտվելով իր դատավարական իրավունքներից` սկզբում հրաժարվել է ցուցմունքներ տալուց։ Այնուհետև, որպես մեղադրյալ հարցաքննվելիս` Լ. Քոսյանը հայտնել է, որ պնդում է նախաքննության ընթացքում որպես վկա տված իր ցուցմունքները` բացառությամբ Լիլիայի դստեր ընդունելության վերաբերյալ ցուցմունքից։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 55-62, 100-104, 115, 139, 140-142, 170, հատոր 2, գ.թ. 20-22/
Դատարանում, ամբաստանյալ Լավրենտ Սարգսի Քոսյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չճանաչեց և ցուցմունք տվեց այն մասին, որ 2010 թվականի ընթացքում ծանոթացել է մետաղի ջարդոնի առուվաճառքով զբաղվող Արայիկի հետ։ Վերջինս իրեն հայտնել է, որ ցանկանում է մետաղ արտահանել և իրենից հարցրել է, թե արդյոք կարող է թույլտվություն ստանալ դրա համար։ Նրան պատասխանել է, որ նման ծանոթներ չունի և չի կարող նրան օգնել։ Այնուհետև, 2011 թվականի ապրիլ-մայիս ամիսներին, իր ընկեր Գրիգոր Ջանյանի միջոցով ծանոթացել է Լևոն Կիզոկյանի հետ։ Վերջինի հետ տեղի ունեցած խոսակցությունների ժամանակ Լ. Կիզոկյանը խոստացել է օգնել ստանալ մետաղի արտահանման թույլտվություն, սակայն դրանում նա իրենց խաբել է և մետաղի արտահանման թույլտվության հարցում իրենք մերժում են ստացել։
Լ. Մարտիրոսյանի որդու ընդունելության համար իրեն դիմել է Հ. Չփլախյանը։ Նա ասել է, որ Լ. Մարտիրոսյանը մոտ մարդ է, պետք է նրա որդուն ընդունել տալ, որի համար Լիլիան պատրաստ է տալ 14.500 ԱՄՆ դոլար։
Այնուհետև, 2014թ. մայիսի կեսերից հետո, Հ. Չփլախյանը Լ. Մարտիրոսյանից գումար է վերցրել, որից մաս-մաս իրեն փոխանցել է մեկ անգամ 9.000 ԱՄՆ դոլար, հետո 4.000 ԱՄՆ դոլար, այնուհետև 500 ԱՄՆ դոլար գումարներ։ Հ. Չփլախյանն այդ գումարն իրեն տվել է, որպեսզի Ամիրյանի միջոցով Լ. Մարտիրոսյանի որդու ընդունելությունը կազմակերպվի։ Քանի որ Ամիրյանն այդ ժամանակ մահացած է եղել` այդ մասին տեղեկացրել է Լևոնին և վերջինս իրեն ասել է, որ ինքը կզբաղվի այդ հարցով։ Մի քանի օր անց Լ. Կիզոկյանն իրեն հայտնել է, որ խոսել է իր համակուրսեցի` ՀՀ կրթության և գիտության փոխնախարար Մանուկ Մկրտչյանի հետ։ Վերջինս խոստացել է Լիլիայի որդուն ընդունել տալ։ Այդ ժամանակ է, որ այդ մասին ինքը հայտնել է Հրաչիկ Չփլախյանին և 2014թ. մայիսին վերջինիցս վերցրել է 13.500 ԱՄՆ դոլար գումար, որից 1.500 ԱՄՆ դոլարը պահել է իրեն, իսկ 12.000 ԱՄՆ դոլարը փոխանցել է Լևոնին։ Վերջինս վստահեցրել է, որ նշված գումարը փոխանցել է Մանուկ Մկրտչյանին։
Հ. Չփլախյանն իրեն տվել է 13.500 ԱՄՆ դոլար ընդհանուր գումար, որից 9.000 ԱՄՆ դոլարն ինքը Լևոնին տվել է մինչև մայիսի վերջն ընկած ժամանակահատվածում, իսկ մյուս մասը` հունիսի սկզբին։
Լ. Մարտիրոսյանի հետ ծանոթացել է 2014թ. հունիսին։ Նրան ասել է, որ Հ. Չփլախյանի ծանոթն է և ինքն է զբաղվում որդու ընդունելության հարցով, քանի որ Լևոնն ասել է, որ իր անունը չտան։ Այնուհետև Լիլիան պահանջել է հանդիպել` պարզելու համար, թե ինչ գործողություններ են կատարվում որդու ընդունելության հարցով։ Լիլիայի հետ հանդիպել է հունիսի կեսերին և նրան հայտնել է, որ ինքն է զբաղվում ընդունելության հարցով։
Հետագայում Լիլիայից տեղեկացել է, որ նրա որդին անբավարար գնահատական է ստացել, նրան ոչ ոք չի մոտեցել և չի օգնել։ Նշված հարցի վերաբերյալ Լևոնից պարզաբանում է պահանջել, սակայն վերջինս հայտնել է, որ Գրիգորի քննական միավորները սերտիֆիկատում բարձրացված կլինեն, հորդորել է չանհանգստանալ։ Իր պահանջով Լևոնը զանգահարել է Լիլիային, սակայն նրա հետ հեռախոսազրույցի ժամանակ ներկայացել է Անդրանիկ անունով։ Նույնը կրկնվել է նաև հաջորդող երկու քննությունների ժամանակ։ Լիլիայի պահանջով Լևոնի հետ գնացել են նրա տուն, որտեղ Լևոնը Լիլիային կրկին ներկայանալով Անդրանիկ անունով` խոստացել է որդուն ընդունել տալ` նշելով, որ ՀՀ կրթության և գիտության նախարարությունից լրացուցիչ տեղեր են հատկացվելու։ Լիլիայի հետ տեղի ունեցած հետագա հանդիպումների ընթացքում Լևոնը խոստացել է Գրիգորի ատեստատի գնահատականները փոխել, հայոց լեզու և հայ գրականություն առարկայի 10 միավորը դարձնել 18, հայոց պատմության 9 միավորը` 17, իսկ օտար լեզու առարկայի 11 միավորը` 18։ Այդ մասին ինքը նշումներ է կատարել իր մոտ գտնվող, Գրիգորի ատեստատի պատճենում։ Լևոնը կրկին չի կատարել իր խոստումը։
Լիլիայի պահանջով Լևոնի հետ կրկին գնացել են նրա բնակարան։ Այնտեղ է գտնվել նաև Լ. Մարտիրոսյանի ծանոթ Միհրան Մովսիսյանը։ Վերջինս պահանջել է վերադարձնել Լիլիայի գումարը։ Այդտեղ գրել է պարտավորագիր` Լիլիայից ստացած 13.500 ԱՄՆ դոլար ընդհանուր գումարը վերադարձնելու մասին։ Նույն պարտավորագրում Լևոնը նշել է, որ երաշխավորում է գումարի վերադարձը։
2014թ. սեպտեմբերին, կրկին Լիլիայի պահանջով, իր ընկեր Արտավազդ Վահրամյանի և Լևոնի հետ գնացել են Լիլիայի բնակարան։ Այնտեղ է գտնվել նաև Միհրան Մովսիսյանը։ Խոսակցության ընթացքում Լևոնը խոստացել է վերադարձնել Լիլիայի 13.500 ԱՄՆ դոլարը։ Նույն ժամանակ տեղեկացել է, որ Լիլիան որդու ընդունելության համար Հրաչիկ Չփլախյանին տվել է 15.500 ԱՄՆ դոլար, որից 2.000 ԱՄՆ դոլարը Հրաչիկը պահել է իրեն, սակայն հետագայում վերադարձրել է։ Լիլիայի գումարը մինչ օրս չի վերադարձրել, սակայն պարտավորվում է իր ստացած 1.500 ԱՄՆ դոլար գումարը վերադարձնել։
Իրեն մեղավոր է ճանաչում այն արարքի համար, որ գումար է վերցրել` կաշառք տալու նպատակով։
/դատական նիստի արձանագրություն/
Վկա Միհրան Մովսիսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ Լիլիա Մարտիրոսյանի հետ գտնվում է հարազատական կապերի մեջ։ 1995 թվականից ճանաչում է ամբաստանյալ Լ. Կիզոկյանին, նրա հետ աշխատել է ՀՀ մաքսային ծառայությունում։ Լ. Կիզոկյանի հետ գտնվում է նորմալ հարաբերությունների մեջ, նրա նկատմամբ թշնամություն չունի։
2014թ. սեպտեմբերին Լ. Մարտիրոսյանից տեղեկացել է, որ նա որդուն ԵՊՀ-ի իրավագիտության ֆակուլտետ ընդունելու համար դիմել է Հրաչիկ Չփլախյանին։ Այդ նպատակով Հ. Չփլախյանը նրանից պահանջել և ստացել է 15.500 դոլար գումար։ Որոշ ժամանակ անց Հ. Չփլախյանը Լ. Մարտիրոսյանին հայտնել է, որ գումարը փոխանցել է Լավրենտ Քոսյանին։ Այնուհետև Լ. Քոսյանը հանդիպել է Լ. Մարտիրոսյանին և տեղեկացրել, որ ինքն է զբաղվում նրա որդի Գրիգորի ընդունելության հարցերով։ Լ. Քոսյանի պահանջով Գրիգորը չի մասնակցել միասնական ընդունելության քննությունների առաջին փուլին, իսկ երկրորդ փուլի քննությունների ժամանակ ստացել է ցածր միավորներ և չի ընդունվել, այն դեպքում, երբ Լ. Քոսյանը երկրորդ փուլի քննություններից առաջ Լ. Մարտիրոսյանին ասել է, որ քննասենյակում Գրիգորին կտրամադրվի հարցատոմսի լրացված, ճիշտ տարբերակը, սակայն Գրիգորին ոչ ոք չի մոտեցել և չի օգնել։ Լ. Մարտիրոսյանը համոզվելով, որ որդին չի ընդունվել` Լ. Քոսյանից պահանջել է վերադարձնել գումարը, սակայն վերջինս հայտնել է, որ գումարը տվել է Անդրանիկ անունով անձի և նա է զբաղվել Գրիգորի ընդունելության հարցերով։ Հետագայում Լ. Մարտիրոսյանը պարզել է, որ Անդրանիկի իրական անուն ազգանունը Լևոն Կիզոկյան է։ Լ. Մարտիրոսյանին ներկայանալով Անդրանիկ անունով` Լ. Կիզոկյանը վստահեցրել է նրան, որ ՀՀ կրթության և գիտության նախարարությունից լրացուցիչ տեղեր են հատկացվելու և խոստացել է Գրիգորին անպայման ընդունել տալ։ Լ. Քոսյանը Լ. Մարտիրոսյանին պատմել է, որ նշված գումարից 1.500 ԱՄՆ դոլարն ինքն է վերցրել, իսկ 12.000 ԱՄՆ դոլարը տվել Լ. Կիզոկյանին։
2014թ. սեպտեմբերին իր պահանջով Լ. Մարտիրոսյանի տուն են եկել Լ. Քոսյանը և Լ. Կիզոկյանը։ Տեսնելով Լևոն Կիզոկյանին` զարմացել է, քանի որ համատեղ աշխատանքի բերումով վերջինիս ճանաչել է երկար տարիներ։ Զայրացել է Լ. Մարտիրոսյանի վրա և Լ. Կիզոկյանի անձը հաշվի առնելով` Լ. Մարտիրոսյանին ասել է, թե ինչ գործ ունի այդ խարդախների հետ։ Լ. Կիզոկյանը փորձել է համոզել, որ շարունակում է զբաղվել Գրիգորի ընդունելության հարցերով և խոստացել է նրան ընդունել տալ, սակայն ինքը ճանաչելով Լ. Կիզոկյանին` չի հավատացել նրա խոստումներին և պահանջել է վերադարձնել գումարը։ Լ. Քոսյանը և Լ. Կիզոկյանը խոստացել են վերադարձնել գումարը։ Մի քանի օր անց Լ. Կիզոկյանի խնդրանքով հանդիպել են, որի ընթացքում վերջինս կրկին փորձել է համոզել իրեն, որ Գրիգորին ընդունել կտա, սակայն ինքը հրաժարվել է այդ հարցի շուրջ զրուցել և պահանջել է վերադարձնել Լ. Մարտիրոսյանի գումարը։ Իր այն հարցին, որ եթե գումար չի վերցրել` ապա ինչու է խոստումներ տվել երեխայի ընդունելության վերաբերյալ` Լ. Կիզոկյանը խուսափել է պատասխանել։ Խոսակցությունից հետո սկսել է մտածել, որ այդ ամենի կազմակերպիչը Լ. Կիզոկյանն է եղել։ Իր նախաձեռնությամբ հանդիպել է նաև Լ. Քոսյանին։ Վերջինս պատմել է, որ Լ. Մարտիրոսյանի տված գումարից 1.500 ԱՄՆ դոլարը պահել է իրեն, իսկ 12.000 ԱՄՆ դոլարը տվել է Լ. Կիզոկյանին։ Այն հարցին, թե ինչու Լ. Կիզոկյանի ներկայությամբ չի հաստատել, որ գումարը տվել է վերջինիս` նա պատասխանել է, որ վախենում է Լ. Կիզոկյանից։ Որոշ ժամանակ անց Լ. Մարտիրոսյանից տեղեկացել է, որ Լ. Քոսյանը և Լ. Կիզոկյանը գումարը չեն վերադարձրել։ Լ. Մարտիրոսյանից պահանջել է զանգահարել վերջիններիս և կրկին հրավիրել իր տուն։ Նշված հանդիպմանը ներկա է գտնվել նաև Լ. Քոսյանի ընկեր Արտավազդ Վահրամյանը։ Վերջինս Լ. Կիզոկյանից հարցրել է, թե ինչու է իրեն նախկինում ներկայացել այլ անունով, եթե իրական անունը Լևոն է։ Իր միջամտությամբ նրանք դադարեցրել են խոսակցությունը, որից հետո հարցրել է, թե ինչու չեն վերադարձրել գումարը։ Լ. Կիզոկյանը կրկին խոստացել է գումարը վերադարձնել և իր առաջարկով Լ. Քոսյանը պարտավորագիր է գրել Լ. Մարտիրոսյանի գումարը վերադարձնելու մասին, իսկ Լ. Կիզոկյանը նույն պարտավորագրում նշել է, որ երաշխավորում է գումարի վերադարձը, սակայն այդպես էլ գումարը չեն վերադարձրել։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 2, գ.թ. 112-115, 178-182/
Վկա Արտավազդ Սամվելի Վահրամյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 1990-ական թվականներից ճանաչում է Լավրենտ Քոսյանին։ 2014 թվականի ամռանը Լ. Քոսյանն իրեն պատմել է, որ Լ. Մարտիրոսյանի որդուն ԵՊՀ-ի իրավագիտության ֆակուլտետ ընդունելու համար նրանից վերցրել է 13.000 ԱՄՆ դոլար գումար և փոխանցել է Հակոբին` նշելով, որ Հակոբը ՀՀ կրթության և գիտության նախարարությունում ազդեցիկ ծանոթներ է ունեցել և խոստացել է Լ. Մարտիրոսյանի որդուն ընդունել տալ, սակայն խոստումը չի կատարել և գումարը չի վերադարձրել։ Լ. Քոսյանն իրեն խնդրել է խոսել Լ. Մարտիրոսյանի հետ և ժամանակ խնդրել` գումարը վերադարձնելու համար։ Ինքը հրաժարվել է, սակայն 2014թ.-ի սեպտեմբերին Լ. Քոսյանը կրկին նույն հարցով դիմել է իրեն։ Խղճալով նրան` համաձայնվել է և այդ նպատակով Լ. Քոսյանի հետ գնացել է Երևան քաղաքի «Ուրարտու» հյուրանոցի դիմաց գտնվող շենքերից մեկի բակ։ Լ. Մարտիրոսյանի կանչով ինքն ու Լ. Քոսյանը գնացել են Լ. Մարտիրոսյանի բնակարան, որտեղ ներկա են եղել Լ. Մարտիրոսյանը, վերջինիս մայրը, նրա բարեկամ Միհրանը և ակնոցներ կրող մեկ այլ անձ։ Լ. Քոսյանը մատնացույց անելով այդ ակնոցներ կրող անձին` ասել է, որ նա Հակոբն է, ում հետ հեռախոսազրույց է ունեցել նրա պարտքի համար և որի իրական անունը Լևոն է։ Այնուհետև Միհրանը դիմելով իրեն` հարցրել է, թե ի՞նչ կապ ունի Լ. Քոսյանի հետ, որին ի պատասխան հայտնել է, որ Լ. Քոսյանի ծանոթն է, նրա խնդրանքով է եկել այդտեղ, տեղյակ է, որ Լ. Քոսյանը Լ. Մարտիրոսյանին 13.000 ԱՄՆ դոլար գումար է պարտք, տվյալ պահին չի կարողանում այն վերադարձնել և խնդրում է մեկ ամիս ժամանակ տալ` պարտքի գումարը վերադարձնելու համար։ Այնուհետև Միհրանը դիմելով Լ. Քոսյանին` հարցրել է, թե ինչ է արել այդ գումարը, որին ի պատասխան Լ. Քոսյանը հայտնել է, որ 13.000 ԱՄՆ դոլար գումարից 1.000 ԱՄՆ դոլարը պահել է իրեն, իսկ 12.000 ԱՄՆ դոլարը տվել է Լևոնին, քանի որ վերջինս խոստացել է իր ծանոթների միջոցով Լ. Մարտիրոսյանի որդի Գրիգորին ընդունել տալ։ Դրանից հետո Միհրանը նույն հարցով դիմել է Լևոնին, որին ի պատասխան Լևոնը հայտնել է, որ շարունակում է զբաղվել Լ. Մարտիրոսյանի որդու ընդունելության հարցով` նշելով, որ իրեն ինչ-որ թուղթ են տալու, որում Լ. Մարտիրոսյանի որդու գնահատականները բարձրացված են լինելու և նա ընդունվելու է։ Այդ ժամանակ Լ. Կիզոկյանը հայտնել է նաև, որ Լ. Քոսյանն իրեն գումար չի տվել, սակայն ինքը պարտավորվում է 13.000 ԱՄՆ դոլար գումարը վերադարձնել` պատճառաբանելով, որ Լավրենտն իր ընկերն է և ինքը պատրաստ է ընկերոջն օգնել։ Այնուհետև պայմանավորվել են մեկ ամիս հետո հանդիպել` Լ. Մարտիրոսյանի գումարը վերադարձնելու համար, որից հետո ինքն ու Լ. Քոսյանը դուրս գալով Լ. Մարտիրոսյանի բնակարանից` հեռացել են։
Որոշ ժամանակ անց Լ. Քոսյանը կրկին դիմել է իրեն` նույն հարցով Լ. Մարտիրոսյանի տուն գնալու խնդրանքով, որից ինքը հրաժարվել է։
Լ. Մարտիրոսյանի տանը գտնվելու ժամանակ իր ներկայությամբ այլ խոսակցություններ չեն եղել։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 216-219, հատոր 2, գ.թ. 251-254/
Վկա Արայիկ Սամվելի Հարությունյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ Լավրենտ Քոսյանին ճանաչում է 2010 թվականից, նրա միջոցով ծանոթացել է նաև Լևոն Կիզոկյանի հետ։ Իրենք հաճախակի հանդիպել են, որոնց ընթացքում Լ. Կիզոկյանն ասել է, որ ՀՀ մաքսային մարմիններում նախկինում բարձր պաշտոններ է զբաղեցրել, ունի ազդեցիկ ընկերներ, եղբայրը ՀՀ պաշտպանության նախարարությունում գեներալ է, կարող է նաև դիմորդներ ընդունել տալ ցանկացած ԲՈՒՀ։ Լ. Կիզոկյանն իրեն առաջարկել է դիմորդներ գտնել, ովքեր ցանկություն կհայտնեն կաշառք տալով ընդունվել ԲՈՒՀ, որպեսզի այդ եղանակով, որպես միջնորդներ գումար վաստակեն, սակայն ինքը Լ. Կիզոկյանի այդ առաջարկից հրաժարվել է։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 63-68/
Վկա Գրիգոր Վլադիմիրի Ջանյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ Լավրենտ Քոսյանին և Լևոն Կիզոկյանին ճանաչում է երկար տարիներ։ Իրենք հաճախակի շփվել են։ Հանդիպումների ընթացքում լսել է, թե ինչպես է Լ. Քոսյանը դիմել Լ. Կիզոկյանին` հայտնելով, որ դիմորդներ կան, ովքեր ցանկանում են ընդունվել այս կամ այն ԲՈՒՀ և հարցրել է վերջինիս, թե կարող է արդյոք օժանդակել այդ հարցում։ Լ. Կիզոկյանը պատասխանել է, որ ՀՀ կրթության և գիտության նախարարությունում ծանոթներ ունի և կարող է լուծել նման հարցեր։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 78-81, հատոր 2, գ.թ. 160-162/
Վկա Մանուկ Աշոտի Մկրտչյանի նախաքննական ցուցմունքով այն մասին, որ 2009 թվականից հանդիսանում է ՀՀ կրթության և գիտության նախարարի տեղակալ։ Միաժամանակ հանդիսանում է նաև գնահատման և թեստավորման կենտրոնի խորհրդի նախագահ։ Լևոն Կիզոկյանին ճանաչել է երկար տարիներ, սկսած 1970 թվականից եղել են համակուսեցիներ, միասին սովորել են ԵՊՀ-ի մեխանիկա-մաթեմատիկական ֆակուլտետում։ ԵՊՀ-ն ավարտել են 1975 թվականին, որից հետո Լևոնի հետ այլևս որևէ շփում, հեռախոսազանգեր չի ունեցել։ Տեղեկություններ չունի, թե վերջինս ինչով է զբաղվել։ Լավրենտ Քոսյանին և Լիլիա Մարտիրոսյանին չի ճանաչում։ Լևոնը Լիլիա Մարտիրոսյանի որդու և ընդհանրապես որևէ դիմորդի ընդունելության հարցով իրեն երբևէ չի դիմել։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 2, գ.թ. 260-262/
Որպես այլ փաստաթղթեր` ապացույց ճանաչված, Լիլիա Մարտիրոսյանի կողմից ներկայացված, 2014թ. օգոստոսի 6-ի պարտավորագրի պատճենով, որի համաձայն` Լավրենտ Քոսյանը պարտավորվել է 2014թ. օգոստոսի 11-ին Լիլիա Մարտիրոսյանին վերադարձնել 13.500 ԱՄՆ դոլար գումար և 2014թ. սեպտեմբերի 13-ի պարտավորագրի պատճենով, որի համաձայն` Լավրենտ Քոսյանը պարտավորվել է Հրաչիկ Չփլախյանի կողմից Լիլիա Մարտիրոսյանից վերցված, իսկ հետագայում իրեն հանձնված 13.500 ԱՄՆ դոլար գումարը Լիլիա Մարտիրոսյանին վերադարձնելու ժամկետ հայտնել նույն օրը ժամը 19։00-ից 20։00-ն ընկած ժամանակահատվածում։ Պարտավորագրում առկա են նաև. «Գումարի վերադարձը երաշխավորում եմ», «Լ.Կիզոկյան» և «Լավրենտ Քոսյան» գրառումները, ինչպես նաև Լ. Քոսյանի ստորագրությունը։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 2, գ.թ. 59-60, 157/
Որպես այլ փաստաթղթեր` ապացույց ճանաչված, անձնական խուզարկություն կատարելու մասին 2014թ. հոկտեմբերի 29-ի արձանագրությամբ, զննում կատարելու մասին 2015թ. հունվարի 13-ի արձանագրությամբ, որոնց համաձայն` Լավրենտ Քոսյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված, Գրիգոր Հարությունի Սիմոնյանի անվամբ ԱԱ 095510 համարով ատեստատի հայերեն և ռուսերեն էջերի պատճեններում առկա «Հանձնել է միջնակարգ ընդհանուր կրթության պետական-ավարտական ամփոփիչ և մասնագիտական քննությունները և ստացել հետևյալ միավորները» վերտառությամբ հատվածներում` «Հայոց լեզու, հայ գրականություն 10 (տասը)» գրառման, «10 (տասը)» գրառումը կապույտ երանգով գրիչով ջնջված և նշված է «18», «Հայոց պատմություն 9 (ինը)» գրառումը ջնջված և նշված է «17», «Օտար լեզու /անգլ./ 11 (տասնմեկ)» գրառումը ջնջված և նշված է «18», երկու թերթ ձեռագիր և երեք թերթ տպագիր գրառումներում առկա են նաև Լիլիա Մարտիրոսյանի որդու ընդունելության համար Լավրենտ Քոսյանի կողմից Լևոն Կիզոկյանին 12.000 ԱՄՆ դոլար գումար տրամադրելու, Գրիգոր Սիմոնյանի ընդունելությունը փոխնախարարի միջոցով իրագործելու և Լևոն Կիզոկյանի կողմից իր խոստումը չկատարելու վերաբերյալ նշումներ։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 15, հատոր 2, գ.թ. 2-3, 155-156/
Որպես այլ փաստաթղթեր` ապացույց ճանաչված, «ԱրմենՏել» փակ բաժնետիրական ընկերության 2014թ. դեկտեմբերի 04-ի թիվ ԱԾ 00/4156 գրությամբ 2014թ. դեկտեմբերի 10-ին ստացված և «Ղ-Տելեկոմ» փակ բաժնետիրական ընկերության 2015թ. հունվարի 14-ի թիվ ՏՍ6192/140115/6069 գրությամբ 2015թ. հունվարի 16-ին ստացված հեռախոսային մուտքային և ելքային զանգերի վերծանումներն ամրագրող լազերային սկավառակներով, դրանք զննելու մասին արձանագրությամբ, որոնց համաձայն Հրաչիկ Չփլախյանի 094-56-28-03 հեռախոսահամարից 2014 թվականի ընթացքում բազմաթիվ մուտքային և ելքային զանգեր են կատարվել Լիլիա Մարտիրոսյանի 098-53-14-26 և 099-53-56-21, Լավրենտ Քոսյանի 098-78-01-68, 077-85-90-00 և 094-85-90-00 հեռախոսահամարներին։ Լավրենտ Քոսյանի 098-78-01-68, 077-85-90-00 և 094-85-90-00 հեռախոսահամարից 2011թ. սեպտեմբերի 09-ից սկսած բազմաթիվ մուտքային և ելքային զանգեր են կատարվել Լևոն Կիզոկյանի 093-54-41-08 հեռախոսահամարին, իսկ 2014 թվականի ընթացքում Լավրենտ Քոսյանի 094-85-90-00 հեռախոսահամարից գրեթե ամեն օր, օրվա ընթացքում մի քանի անգամ մուտքային և ելքային զանգեր են կատարվել Լևոն Կիզոկյանի 093-54-41-08 հեռախոսահամարին։ Լավրենտ Քոսյանի 077-85-90-00 և 094-85-90-00 հեռախոսահամարներից 2014թ. հունիսի 12-ից մինչև 2014թ. սեպտեմբերի 30-ն ընկած ժամանակահատվածում բազմաթիվ մուտքային և ելքային զանգեր են կատարվել նաև Լիլիա Մարտիրոսյանի 098-53-14-26 և 099-53-56-21 հեռախոսահամարներին։ Լևոն Կիզոկյանի 093-54-41-08 հեռախոսահամարից 2014թ. օգոստոսի 05-ից սկսած մինչև 2014թ. սեպտեմբերի 23-ն ընկած ժամանակահատվածում բազմաթիվ մուտքային և ելքային զանգեր են կատարվել Լիլիա Մարտիրոսյանի 098-53-14-26 հեռախոսահամարին։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 220-221, հատոր 2, գ.թ. 37-38, 284-297, 298-299/
Հրաչիկ Չփլախյանի նախաքննական ցուցմունքներով այն մասին, որ երկար տարիներ աշխատել է Երևանի Խ. Աբովյանի անվան մանկավարժական համալսարանում որպես ֆիզիկայի ամբիոնի դասախոս։ Երկար տարիներ ճանաչել է Լավրենտ Քոսյանին, իսկ 2013 թվականից Լիլիա Մարտիրոսյանին։ 2014թ. մարտ կամ ապրիլ ամիսներին Լ. Մարտիրոսյանը զանգահարել է իրեն և խնդրել օժանդակել որդուն ԵՊՀ իրավագիտության ֆակուլտետ ընդունելու հարցում` նշելով, որ ընդունելության համար պատասխանատու պաշտոնատար անձանց պատրաստ է վճարել 15.500 ԱՄՆ դոլար կաշառք։ Տեղյակ լինելով, որ Լ. Քոսյանը ծանոթներ ունի, որոնք զբաղվում են դիմորդների ընդունելության հարցերով` հանդիպել է նրան և հայտնել Լ. Մարտիրոսյանի կողմից որդուն ԵՊՀ իրավագիտության ֆակուլտետ ընդունել տալու ցանկության և այդ նպատակով 13.500 ԱՄՆ դոլար գումար տալու նրա պատրաստականության մասին։ Լ. Քոսյանը համաձայնվել է Լ. Մարտիրոսյանի որդուն ընդունել տալ։ 2014թ. մայիսին Լ. Մարտիրոսյանից մաս-մաս վերցրել է 15.500 ԱՄՆ դոլար գումար, որից 2.000 ԱՄՆ դոլարը պահել է իրեն, իսկ 13.500 ԱՄՆ դոլարը փոխանցել Լ. Քոսյանին։ Լ. Մարտիրոսյանին իր կողմից 2.000 ԱՄՆ դոլար վերցնելու մասին ոչինչ չի հայտնել։ Մի քանի օր անց զանգահարել է Լ. Քոսյանը, նրան փոխանցել է Լ. Մարտիրոսյանի հեռախոսահամարը և պահանջել զանգահարել վերջինիս, որպեսզի պայմանավորվեն, թե ինչպես են իրականացնելու Լ. Մարտիրոսյանի որդու ընդունելությունը։ Պարբերաբար խոսել է Լ. Մարտիրոսյանի և Լ. Քոսյանի հետ, տեղյակ է եղել, որ Լ. Քոսյանի պահանջով Լ. Մարտիրոսյանի որդի Գրիգորը միասնական քննությունների առաջին փուլին չի մասնակցել։ Լ. Քոսյանն իրեն հայտնել է, որ քննությունների առաջին փուլում ուժեղացված հսկողություն է իրականացվում և որոշակի դժվարություններ կարող են առաջանալ, իսկ երկրորդ փուլի քննությունների ժամանակ կիրագործի Գրիգորի ընդունելությունը։ Լ. Մարտիրոսյանից տեղեկացել է, որ նրա որդին երկրորդ փուլի քննությունների ժամանակ ցածր միավորներ է հավաքել և չի ընդունվել։ Զանգահարել է Լ. Քոսյանին և պարզաբանում պահանջել, սակայն վերջինս հայտնել է, որ սերտիֆիկատ է բերելու, որում Գրիգորի քննությունների միավորները բարձրացված են լինելու։
Երբ Լ. Մարտիրոսյանն իրենից պահանջել է վերադարձնել 15.500 ԱՄՆ դոլարը` այդ ժամանակ նրան տեղեկացրել է, որ նշված գումարից 2.000 ԱՄՆ դոլարն ինքն է վերցրել, իսկ 13.500 ԱՄՆ դոլարը փոխանցել է Լ. Քոսյանին։ Դրանից մի քանի օր անց 2.000 ԱՄՆ դոլարը վերադարձրել է Լ. Մարտիրոսյանին, իսկ Լ. Քոսյանից պահանջել է վերադարձնել գումարի մյուս մասը, սակայն Լ. Քոսյանը հայտնել է, որ այդ գումարից 1.500 ԱՄՆ դոլարը պահել է իր մոտ, իսկ 12.000 ԱՄՆ դոլարը տվել է իր ընկեր Լ. Կիզոկյանին։ Լ. Քոսյանն ասել է, որ Լ. Կիզոկյանն է զբաղվել Լ. Մարտիրոսյանի որդու ընդունելության հարցով, դիմել է իր համակուրսեցի, ՀՀ կրթության և գիտության փոխնախարար Մանուկին։ Որոշ ժամանակ անց կրկին զանգահարել է Լ. Քոսյանին և նրանից պահանջել է կամ գործն անել կամ գումարը վերադարձնել, սակայն Լ. Քոսյանը հեռախոսը փոխանցել է Լ. Կիզոկյանին։ Նա ասել է, որ սերտիֆիկատ է բերելու, երեխան կընդուվի, սակայն Լ. Կիզոկյանը և Լ. Քոսյանն իրենց խոստումը չեն իրականացրել, բացի այդ չեն վերադարձրել նաև Լ. Մարտիրոսյանի գումարը։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1. գ.թ. 47-50, հատոր 2, գ.թ. 270-273/
Պաշտպանության կողմի միջնորդությամբ որպես վկա դատարանում հարցաքննված ներքոհիշյալ անձինք հայտնեցին հետևյալը.
Վկա, Լ. Կիզոկյանի դուստր Աննա Կիզոկյանը դատարանին հայտնեց, որ տիկին Լիլիայի կողմից իր նկատմամբ սպառնալինքներ են եղել` նա ասել է, որ իրեն խայտառակ կանի աշխատանքի վայրում և շրջապատում։ Ասել է նաև, որ հայրը գումար է պարտք իրեն։ Իր հարցին տիկին Լիլիան պատասխանել է, որ գումարը հայրն անձամբ չի վերցրել։ Հետո հորից տեղեկացել է, որ իրականում այդ գումարը Լավրենտն է ստացել և հետագայում, ժամանակ ձգելու համար Լավրենտը հորը ներկայացրել է որպես Անդրանիկ։ Հայրը փորձել է օգնել Լավրենտին։ Իրենք հորը խորհուրդ են տվել դիմել իրվապահ մարմիններին։
Հայրը լավ անձնավորություն է, բնութագրվում է դրական, հարգված է, երկրաշարժի ժամանակ մարդու կյանք է փրկել, հիմնադրել է Հայաստանի մաքսային ծառայությունը և Հայաստանի մաքսային հիմնարկը։ Խնդրում է լինել արդարացի։
/դատական նիստի արձանագրություն/
Վկա, Լ. Կիզոկյանի որդի Դավիթ Կիզոկյանը դատարանին հայտնեց, որ 2014թ. սեպտեմբերին տիկին Լիլիան զանգահարել է իր աշխատավայր և խնդրել է հանդիպել` իր հայր Լ. Կիզոկյանի հետ կապված հարցով։ Նա ցանկություն է հայտնել հանդիպել աշխատավայրում, սակայն ինքը նրան ասել է, որ ինքը կայցելի նրա տուն։ Երբ գնացել է տիկին Լիլիայի տուն` վերջինս իրեն լավ է ընդունել, պատմել է, որ գումար է տվել Լավրենտին, որպեսզի փոխանցի հորը` Լ. Կիզոկյանին։ Ինքը վատ է զգացել, իրեն դեղորայք են տվել։ Հետո տիկին Լիլիան ցույց է տվել ստացական, որը երաշխավորել է հայրը։
Տիկին Լիլիան պահանջել է վերադարձնել գումարը։ Ինքը նրան ասել է, որ հոր գործընկերների հետ կապ չունի։ Հետո նա զանգել է Միհրանին։ Վերջինս ասել է, որ իրենք պետք է գումարը տան, հակառակ դեպքում վատ կլինի, աշխատանքի վայրում այդ մասին կհայտնեն։ Դրանից հետո հանդիպել է հոր հետ։ Հայրն իրեն ասել է, որ ինքը գումար չի վերցրել և Լավրենտի խնդրանքով է միջամտել այդ գործերին։ Մեկ ամիս հետո տիկին Լիլիան զանգահարել է իրեն և ասել, որ ընտանիքը կվերացնի` եթե գումարը չվերադարձնի։ Զանգահարել է հորը, իսկ նա ասել է, որ ՀՀ ազգային անվտանգության ծառայությունում /այսուհետ ԱԱԾ/ է, հայտարարություն է տալիս։
/դատական նիստի արձանագրություն/
Պաշտպանության կողմի միջնորդությամբ դատարանում հրապարակվել է Կարեն Զարբաբյանի նախաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ Լևոն Կիզոկյանին ճանաչել է 2008 թվականից, միասին աշխատել են «Նաիրիտ գործարան» ընկերությունում։ Իրենց միջև ձևավորվել են ընկերական հարաբերություններ, որը շարունակվել է նաև աշխատանքից ազատվելուց հետո։ Ինքը և Լ. Կիզոկյանը հաճախակի հանդիպել են։ Աշխատանքից ազատվելուց հետո Լ. Կիզոկյանը տևական ժամանակ չի աշխատել, բնակվել է վարձով և իր հիշելով 2012 թվականին նա աշխատանքի է ընդունվել «Մաքուր երկաթ» ընկերությունում։
Լավրենտ Քոսյանին ճանաչել է 2013թ. հոկտեմբերից կամ նոյեմբերից, նրան հանդիպել է Լ. Կիզոկյանի վարձակալած տանը գտնվելու ժամանակ։ Տեղյակ չէ, թե Լավրենտն ինչով է զբաղվել, աշխատել է, թե ոչ։ Երբ իր ներկայությամբ Լավրենտն այցելել է Լևոնի տուն` նրանք միասին դուրս են եկել տնից, առանձին խոսել, որից հետո Լավրենտը հեռացել է։ Իր ներկայությամբ Լավրենտն ու Լևոնը ոչինչ չեն խոսել և նրանց խոսակցության մասին ինքը ոչինչ չգիտի։ Երբ Լևոնին հարցրել է, թե ո՞վ է այդ մարդը` Լևոնն իրեն ասել է, որ Լավրենտի հետ մետաղի արտահանման գործ են ցանկանում անել և պետք է օգնի մետաղի արտահանման թույլտվություն ստանալու հարցում։ Դրա հետ կապված այլ մանրամասներ իրեն հայտնի չի եղել։
2013թ. հոկտեմբերից դեկտեմբեր ամիսներն ընկած ժամանակահատվածում, երբ Լևոնի տանը հանդիպել և ծանոթացել է Լավրենտի հետ, նրա հեռանալուց հետո Լևոնն իրեն պատմել է, որ Լավրենտը մի քանի դիմորդների ընդունել տալու համար գումարներ է վերցրել, գործերը չի արել, իսկ գումարները ծախսել է և այդ մարդիկ պահանջում են նրանից իրենց գումարները վերադարձնել, սակայն Լավրենտը գումար չունի, որ դրանք վերադարձնի։ Այդ պատճառով է նա գալիս իր մոտ, իրենից խնդրում է, որ մետաղի արտահանման թույլտվությունը շուտ լինի, որպեսզի կարողանա վերադարձնել այդ մարդկանց գումարները։
Լ. Կիզոկյանը դիմորդների անուններ, գումարի չափի վերաբերյալ տվյալներ իրեն չի հայտնել և այդ մասին որևէ տեղեկություն իրեն հայտնի չէ։ Այլ մանրամասներ Լևոնի և Լավրենտի գործերի մասին իրեն հայտնի չեն։
2014թ. հոկտեմբերին, երբ Լևոնի հետ հանդիպել է նրա բնակարանում` Լևոնն իրեն ասել է, որ ՀՀ ԱԱԾ-ում բողոք է ներկայացրել Լավրենտի դեմ։ Իր այն հարցին, թե ինչ պատճառով է բողոք ներկայացրել` Լևոնը պատասխանել է, որ Լավրենտն իրեն պարբերաբար անհանգստացրել է, պահանջել մետաղի արտահանման թույլտվությունը, որի պատճառով իրենք վիճել են և ինքը դիմել է իրավապահ մարմիններին` մետաղի արտահանման թույլտվության և Լիլիայի որդու ընդունելության համար իրենից գումարներ պահանջելու համար։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 2, գ.թ. 99-103/
Նախաքննության ընթացքում Լևոն Հովհաննեսի Կիզոկյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և օգտվելով իր դատավարական իրավունքներից` հրաժարվել է ցուցմունքներ տալուց։ Որպես կասկածյալ հարցաքննվելով Լ. Մարտիրոսյանին առերես, այնուհետև հարցաքննվելով որպես մեղադրյալ` նա հայտնել է, որ Լավրենտ Քոսյանն իրեն դիմել է Լ. Մարտիրոսյանի որդու ընդունելության հարցով և ասել է, որ վերցրել է 13.500 ԱՄՆ դոլար գումար։ Լավրենտը զանգահարել է Լիլիային, իրեն դիմել Անդրանիկ անունով, խնդրել է կրկնել իր ասածները և հեռախոսը փոխանցել է Լիլիային։ Խոսել է Լիլիայի հետ և հաստատել Լավրենտի ասածներն այն մասին, որ լրացուցիչ տաս տեղեր են հատկացվելու դիմորդներին։ Հաջորդ օրը Լիլիայի խնդրանքով գնացել է նրանց տուն և հանդիպել է Լիլիային։ Այդտեղ Լավրենտն իրեն դիմել է Անդրանիկ անունով։
Լիլիան պատմել է, որ որդուն ԵՊՀ իրավագիտության ֆակուլտետ ընդունել տալու համար Լավրենտին և Հրաչիկին տվել է 15.500 ԱՄՆ դոլար գումար, որպեսզի նրանք միջնորդեն որդու ընդունելության համար և նշված գումարը որպես կաշառք փոխանցեն պատասխանատու պաշտոնատար անձանց։ Այդ խոսակցությունից բացի Լիլիայի հետ ունեցել է մի քանի հեռախոսազրույցներ, որոնց ընթացքում Լիլիան հարցրել է, թե ինչ գործողություններ են կատարում` որդու ընդունելության համար։ Հետո Լիլիային ներկայացել է Լևոն Կիզոկյան անուն ազգանունով, հայտնել է, որ շարունակում են զբաղվել այդ հարցով, փորձում են Գրիգորի քննությունների միավորները բարձրացնել, լիցենզիա են վերցնելու, կրկնել է այն ամենն, ինչ իրեն պատմել է Լավրենտը։ Վերջինս իրեն հայտնել է, որ Լիլիայի տված գումարը փոխանցել է ընդունելության համար պատասխանատու պաշտոնատար անձանց։
Լիլիայի խնդրանքով Լավրենտի հետ գնացել են նրա բնակարան, որտեղ Լիլիան պահանջել է վերադարձնել գումարը։ Ինքը հայտնել է Լիլիային, որ գումարի հետ որևէ առնչություն չի ունեցել։ Այդ պահին Լիլիայի բնակարան է եկել Միհրան Մովսիսյանը։ Վերջինիս ճանաչել է` միասին նախկինում աշխատել են ՀՀ մաքսային ծառայությունում։ Լավրենտը Միհրանին ասել է, որ Լիլիայից վերցված գումարը Լևոնին չի տվել։ Լավրենտը գրել է պարտավորագիր` նշելով, որ պարտավորվում է վերադարձնել Լիլիայի 13.500 ԱՄՆ դոլար գումարը, իսկ ինքը նույն պարտավորագրում նշել է, որ երաշխավորում է գումարի վերադարձը։
Հաջորդ օրը Միհրանի հետ տեղի ունեցած հանդիպման ժամանակ հայտնել է նրան, որ ըստ Լավրենտի պատմածի այդ գումարը վերջինս ընդունելության համար պատասխանատու պաշտոնյաններին չի տվել։ Միհրանը հայտնել է, որ լսել է Լիլիայի և Լավրենտի հեռախոսազանգի ձայնագրությունը, որում Լավրենտը նշել է, որ 1.500 ԱՄՆ դոլարն ինքն է վերցրել, իսկ 12.000 ԱՄՆ դոլարը տվել է Լևոնին։ Այդ պահին զանգահարել է Լավրենտին և կանչել Միհրանի հետ հանդիպման` պարզելու նպատակով, թե ինչու է նման բան ասել, սակայն Միհրանը հրաժարվել է ներկա գտնվել այդ հանդիպմանը։
Մի քանի օր անց Միհրանի պահանջով կրկին գնացել է Լիլիայի բնակարան։ Այնտեղ են գտնվել նաև Լավրենտը և նրա ընկեր Արտավազդ Վահրամյանը։ Հանդիպման ժամանակ Միհրանը և Լիլիան իրենից պահանջել են վերադարձնել նշված գումարը։ Քանի որ Լավրենտն իրեն գումար չի տվել` հասկացել է, որ շանտաժի զոհ է դառնում և դիմում է ներկայացրել ԱԱԾ։
Լավրենտը պատմել է նաև, որ Լիլիայի տված գումարով վերադարձրել է իր պարտքերը։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 90-94, 96-99, 100-104, 109, 127, 128-131, հատոր 2, գ.թ. 24-27/
Դատարանում ամբաստանյալ Լևոն Հովհաննեսի Կիզոկյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չճանաչեց և ցուցմունք տվեց այն մասին, որ զբաղվել է մետաղի արտահանման գործով։ 2011 թվականին Գրիգոր Ջանյանի միջոցով ծանոթացել է Լավրենտ Քոսյանի հետ։ Նրա հետ հարաբերություններն ավելի մտերմացել են` մետաղի արտահանման գործընթացի կազմակերպման ժամանակ։ Այդ ժամանակ մետաղի արտահանումը բարդ է եղել և Լ. Քոսյանի ծանոթի հետ քննարկել է մետաղի արտահանման հարցեր։
Խոսակցությունների ժամանակ Լավրենտն իրեն ասել է, որ ԲՈՒՀ-եր ընդունվել ցանկացողների քննություններ է դասավորում։
2014թ. հուլիսի վերջին Լավրենտը զանգահարել է իրեն և հայտնել, որ Հրաչիկ Չփլախյանի հետ փորձել են Լիլիա Մարտիրոսյանի որդուն ընդունել ԵՊՀ իրավագիտության ֆակուլտետ։ Վերջինս այդ նպատակով իրենց վճարել է 15.500 ԱՄՆ դոլար կաշառք, սակայն չեն կարողացել Լիլիայի որդուն ընդունել տալ։ Այնուհետև Լավրենտի խնդրանքով զանգահարել է Լիլիային, ներկայացել է Անդրանիկ անունով և հայտնել, որ դիմորդների համար լրացուցիչ տեղեր են հատկացվելու և Լավրենտն անպայման նրա որդուն ընդունել կտա։ Դրանից հետո մի քանի անգամ գնացել է Լիլիայի տուն։ Մի անգամ միայնակ գնացել է Լիլիայի տուն և նրան հայտնել, որ իր իրական անունը Լևոն է, Լավրենտը զբաղվում է որդու ընդունելության հարցով։ Այդպես է վարվել, որպեսզի կարողանա ժամանակ շահել մինչև Լավրենտի կողմից գումարը վերադարձնելը։
Լ. Մարտիրոսյանից տեղեկացել է, որ նա որդուն ԵՊՀ իրավագիտության ֆակուլտետ ընդունել տալու համար Լավրենտին և Հրաչիկին տվել է 15.500 ԱՄՆ դոլար գումար, որպեսզի նրանք միջնորդեն որդու ընդունելության համար և նշված գումարը որպես կաշառք փոխանցեն պատասխանատու պաշտոնատար անձանց։ Բացի այդ` Լիլիան իրեն է ներկայացրել մի ցուցակ, որտեղ գումարները տալու վերաբերյալ նշումներ են արված եղել։
Դրանից հետո, երբ Լիլիայի խնդրանքով Լավրենտի հետ գնացել են նրա տուն` այդտեղ է եկել Միհրան Մովսիսյանը։ Վերջինս Լավրենտին երկու անգամ հարցրել է` «Լևոնին գումար տվե՞լ ես», որին Լավրենտը պատասխանել է` «ոչ»։ Այնուհետև Լավրենտը պարտավորագիր է գրել` նշելով, որ պարտավորվում է վերադարձնել Լիլիայի 13.500 ԱՄՆ դոլար գումարը, իսկ ինքը նույն պարտավորագրում որպես երաշխավորող ստորագրել է, որպեսզի շուտ դուրս գա այդտեղից։ Հաջորդ օրը զանգել է Միհրանին և նրա հետ հանդիպել «Շիրակ» հյուրանոցի դիմացի այգում, որպեսզի միջամտի և Լավրենտը ժամանակ շահի` գումարը հետ վերադարձնելու համար։ Այդ ժամանակ Միհրանի հետ ունեցած խոսակցությունից տեղեկացել է, որ Լավրենտը Միհրանին ասել է, որ` «12.500 ԱՄՆ դոլարը տվել է Լևոնին, իսկ 1.500 ԱՄՆ դոլարը պահել է իրեն»։ Զանգահարել է Լավրենտին և ցանկություն հայտնել հանդիպել նրա հետ։ Այնուհետև հարցրել է, թե ինչո՞ւ է իր անունը տվել, պահանջել է գնալ և նրանց ասել, որ այդ գումարի հետ ինքը կապ չունի։ Դրանից հետո սկսվել է ահաբեկումը, որը տարածվել է իր երեխաների և քրոջ վրա, որից հետո դիմում է ներկայացրել ԱԱԾ։
Ինքը որևէ կապ չունի Լիլիայի կողմից տրված գումարի հետ, եթե կապ ունենար, ապա գումարը կվերադարձներ։
Լիլիայի որդու ընդունելությունը կազմակերպելու համար, 2014թ. հուլիսին, Լիլիայից գումարը վերցրել են Լ. Քոսյանը և Հ. Չփլախյանը։ Լ. Քոսյանն այդ գործը պետք է աներ հանգուցյալ Ամիրյանի և Հ. Չփլախյանի միջոցով, սակայն որևէ գործողություն չեն ձեռնարկել, որի պատճառով Լիլիայի որդին ԲՈՒՀ չի ընդունվել։
Ինքը որևէ գումար չի տեսել, չի ստացել, իր մեղքը եղել է միայն այն առումով, որ Լիլիային խաբել է։
/դատական նիստի արձանագրություն/

Դատարանի իրավական վերլուծությունները.

Վերլուծելով ամբաստանյալներ Լևոն Կիզոկյանի, Լավրենտ Քոսյանի և Լիլիա Մարտիրոսյանի ցուցմունքները, համադրելով դրանք քրեական գործի դատական քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցների հետ, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, իրենց համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալներ Լևոն Կիզոկյանի և Լավրենտ Քոսյանի ցուցմունքները` Լիլիա Մարտիրոսյանի որդուն ԵՊՀ-ի իրավագիտության ֆակուլտետում ընդունելու գործընթացը կազմակերպելու համար պատասխանատու պաշտոնատար անձանց կաշառք տալու պատրվակով, խարդախությամբ Լիլիա Մարտիրոսյանից առանձնապես խոշոր չափերով գումարներ չհափշտակելու և դրա շուրջ նախնական համաձայնության չգալու, ինչպես նաև առաջադրված մեղադրանքն այլ պատճառաբանություններով նրանցից յուրաքանչյուրի կողմից հերքելու վերաբերյալ` իրականությանը չեն համապատասխանում, արժանահավատ չեն, քրեական պատասխանատվությունից և պատժից խուսափելու նպատակ են հետապնդում և հերքվում են վերոհիշյալ ապացույցներով, իսկ ամբաստանյալ Լ. Մարտիրոսյանի ինքնախոստովանական ցուցմունքներն արժանահավատ են, հաստատվում են վերոհիշյալ ապացույցներով, հանդիսանում են հանցագործությունը բացահայտելուն և հանցագործության մյուս մասնակիցներին մերկացնելուն աջակցող բնույթի ցուցմունքներ։
Վերոհիշյալ վերլուծությունների արդյունքում դատարանը գտնում է նաև, որ ամբաստանյալ Լևոն Կիզոկյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ, առանձնապես խոշոր չափերով խարդախություն կատարելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ապացուցված է նաև ամբաստանյալ Լավրենտ Քոսյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ առանձնապես խոշոր չափերով խարդախություն կատարելը, նրա արարքը նույնպես ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ապացուցված է նաև ամբաստանյալ Լիլիա Մարտիրոսյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, պաշտոնատար անձին առանձնապես խոշոր չափերով կաշառք տալու փորձ կատարելը, նրա արարքը նույնպես ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-312-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Քննելով ամբաստանյալներից յուրաքանչյուրի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա (…)
Նշված նորմի վերլուծության հիման վրա դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ հանցագործության վերաբերյալ գործերով պատժի անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից արարքի հանրային վտանգավորությունը որոշելիս դատարանը, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնի. (…)
դրա չափը (…),
արարքի կատարման նպատակն ու շարժառիթը (…)։
Վկայակոչված հանգամանքները, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս։
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ` գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն (…)»։
Անդրադառնալով նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցին` Թամարա Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ ՎԲ-192/07 գործով 2007թ. հոկտեմբերի 26-ի որոշման 4-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ` «(…) Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով, դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն։ Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս։
(…) նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորություն։ (…) »։
Դավիթ Հովհաննիսյանի վերաբերյալ ԵԱՔԴ/0078/01/09 գործով 2009թ. դեկտեմբերի 18-ի որոշման 12-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ` «(…) Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը։ Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին։
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը (…)»։
Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ ԵՇԴ/0029/01/08 2009թ. փետրվարի 17-ի որոշման 14-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտնել այն մասին, որ` «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։»։
Զարգացնելով վերոհիշյալ իրավական դիրքորոշումները` ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Վանյա Բեգյանի վերաբերյալ ՏԴ/0018/01/13 գործով 2013թ. հոկտեմբերի 18-ի որոշման 14-րդ կետում արձանագրել է, որ «(…) պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցի լուծման ժամանակ դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի՝
ա) կատարված հանցագործության նպատակն ու շարժառիթը,
բ) քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը,
գ) կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը,
դ) հանցագործության կատարման եղանակը,
ե) հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը,
զ) հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը (…)»։
Կաշառք տալու հանցակազմի իրավական վերլուծությանը և կաշառք տալու հանրային վտանգավորությանը ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Արտակ Հովհաննիսյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0096/01/13 2014թ. օգոստոսի 15-ի որոշման 14-րդ և 15-րդ կետերում և արձանագրել է, որ` «(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածը կաշառք տալը բնորոշում է որպես պաշտոնատար անձին անձամբ կամ միջնորդի միջոցով նրա կամ այլ անձի համար դրամ, գույք, գույքի նկատմամբ իրավունք, արժեթղթեր կամ որևէ այլ առավելություն խոստանալը կամ առաջարկելը կամ տրամադրելը՝ իր կամ իր ներկայացրած անձանց օգտին պաշտոնատար անձի կողմից իր լիազորությունների շրջանակում որևէ գործողություն կատարելու կամ չկատարելու կամ պաշտոնատար անձի կողմից իր պաշտոնեական դիրքն օգտագործելով այդպիսի գործողություն կատարելուն կամ չկատարելուն նպաստելու կամ ծառայության գծով հովանավորչության կամ թողտվության համար։ Կաշառք տալը (ինչպես և կաշառք ստանալը) պետական ծառայության կարգի դեմ ուղղված հանցագործություն է, որի օբյեկտը պետական ապարատի (կառավարման հանրային ապարատի) նորմալ գործունեությունն է։ Օրենքով պաշտպանվող հասարակական հարաբերությունների կարևորության տեսանկյունից վերլուծելով կաշառք տալու հանրային վտանգավորությունը` հարկ է նշել, որ այն ոչ միայն խաթարում է պետաիշխանական և կառավարչական կառույցների բնականոն գործունեությունը, վնասում է նրանց հեղինակությանը, այլև պետական ապարատում կոռումպացվածության դրսևորման անհրաժեշտ նախադրյալ է։ Պաշտոնատար անձին իր լիազորությունների սահմաններում գործելու համար նյութական միջոցների փոխանցումը կամ ծառայությունների մատուցումն էական վնաս է պատճառում հասարակական հարաբերություններին։
Կաշառք տալու հանրային վտանգավորության բարձր աստիճանի մասին է վկայում նաև այն, որ այս արարքը ձևական հանցակազմով է նկարագրված։ Այսինքն` հանցանքն ավարտված է համարվում կաշառք տալու օբյեկտիվ կողմը կազմող գործողություններից որևէ մեկը կատարելու պահից` անկախ հանրորեն վտանգավոր հետևանքները վրա հասնելու հանգամանքից։ Ուշադրության է արժանի այն հանգամանքը, որ քրեական պատասխանատվությունը կաշառք տալու համար վրա է հասնում ոչ միայն կաշառքի առարկան հասցեատիրոջը տրամադրելու, այլև որոշակի նյութական բարիք կամ առավելություն խոստանալու կամ առաջարկելու պահից։ Ընդ որում, որոշակի բարիք կամ առավելություն խոստանալը կամ առաջարկելը` որպես կաշառք տալու հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի հատկանիշ, նախատեսվել են «ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» 2006 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ՀՕ-256-Ն օրենքով։ Մինչ այդ գործող խմբագրությամբ քրեորեն պատժելի էր միայն կաշառքը փաստացի տալը, այսինքն` հանցագորոծության առարկան հասցեատիրոջը փոխանցելը, և կաշառք տալու խոստումը կամ առաջարկը, քանի դեռ կաշառք տվողը կաշառքի առարկան պաշտոնատար անձին հանձնելու փորձ չէր կատարել, չէր կարող որակվել որպես ավարտված հանցագործություն։ Կատարված փոփոխություններից հետո գործող օրենսդրական կարգավորմամբ կաշառք տալու խոստումը կամ առաջարկն ինքնին ավարտված հանցագործություն է։ Դա վկայում է այս արարքի բարձր հանրային վտանգավորությունն ընդգծելու օրենսդրի կամքի մասին։ Այս առումով հարկ է նշել, որ կաշառք ստանալու հանցակազմում նմանատիպ փոփոխություն կատարվել է ավելի ուշ` «ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և կրացումներ կատարելու մասին» 2012 թվականի փետրվարի 9-ին ընդունված թիվ ՀՕ-18-Ն օրենքով։
Սուբյեկտիվ կողմից քննարկվող հանցակազմը բնութագրվում է բացառապես ուղղակի դիտավորությամբ, այսինքն` կաշառք տվողը գիտակցում է, որ ինքն ապօրինի վարձատրություն է խոստանում, առաջարկում կամ տրամադրում պաշտոնատար անձին և ցանկանում է դա անել։
15. Կաշառք տալու բարձր հանրային վտանգավորության և կոռուպցիոն այս երևույթի դեմ պայքարելու անհրաժեշտության մասին են վկայում Հայաստանի Հանրապետության ստանձնած միջազգային պարտավորությունները։ Եվրոպայի խորհրդի և Միացյալ ազգերի կազմակերպության կողմից ընդունված կոռուպցիայի դեմ պայքարին վերաբերող մի շարք կոնվենցիաները վավերացնելով՝ Հայաստանի Հանրապետությունը միջազգային հանրության առջև պարտավորություն է ստանձնել հավասարապես պայքարելու և՛ կաշառք ստանալու, և՛ կաշառք տալու դեմ։
Եվրոպայի խորհրդի` Կոռուպցիայի մասին քաղաքացիական իրավունքի կոնվենցիան կոռուպցիա հասկացության մեջ հավասարապես ներառում է թե կաշառք տալը և թե կաշառք ստանալը։ Այսպես, նշված կոնվենցիայի 2-րդ հոդվածի համաձայն` «(…) «կոռուպցիա» նշանակում է` ուղղակիորեն կամ անուղղակիորեն կաշառք կամ որևէ անհիմն oգուտ կամ այդպիuի oգուտի խոuտում պահանջելը, առաջարկելը, տալը կամ ընդունելը, որը խախտում է կաշառք, անհիմն oգուտ կամ այդպիuի oգուտի խոuտում ստացողի կողմից ցանկացած պարտականության պատշաճ կատարումը կամ պահանջվող վարքագիծը»։
Եվրոպայի խորհրդի` Կոռուպցիայի մասին քրեական իրավունքի կոնվենցիայի «Ակտիվ կաշառակերությունը» վերտառությամբ 2-րդ հոդվածի համաձայն` «Յուրաքանչյուր Կողմ պետք է ընդունի այնպիuի oրենuդրական և այլ միջոցներ, որոնք անհրաժեշտ են, իր ներպետական իրավունքին համապատաuխան, քրեականացնելու դիտավորությամբ որևէ պետական պաշտոնյայի ուղղակիորեն կամ անուղղակիորեն անհիմն oգուտ խոuտանալը, առաջարկելը կամ տալը նրա կամ ուրիշ որևէ մեկի համար, որպեuզի այդ պաշտոնյան իր իրավաuության շրջանակներում որևէ գործողություն կատարի կամ դրա կատարումից ձեռնպահ մնա»։
ՄԱԿ-ի` Կոռուպցիայի դեմ կոնվենցիայի 15-րդ հոդվածի համաձայն` «Յուրաքանչյուր Մաuնակից պետություն պետք է ձեռնարկի այնպիuի oրենuդրական և այլ միջոցներ, որոնք կարող են անհրաժեշտ լինել քրեական իրավախախտում uահմանելու համար, երբ դրանք կատարվում են միտումնավոր.
ա) պաշտոնատար անձին ուղղակիորեն կամ անուղղակիորեն` անձամբ պաշտոնատար անձի կամ այլ ֆիզիկական անձի կամ իրավաբանական անձի համար որևէ ոչ իրավաչափ առավելություն խոuտանալը, առաջարկելը կամ տրամադրելը նրա համար, որ այդ պաշտոնատար անձը կատարի որևէ գործողություն կամ չկատարի որևէ գործողություն իր պաշտոնական պարտականությունները կատարելիu. (…)»։
Մեջբերված կոնվենցիոն դրույթների վերլուծությունից հետևում է, որ միջազգային հանրությունը թե՛ կաշառք ստանալը և թե՛ կաշառք տալը դիտարկում է որպես հավասարապես վտանգավոր կոռուպցիոն երևույթներ։ Դեռ ավելին, Կոռուպցիայի մասին քրեական իրավունքի կոնվենցիայում կաշառք ստանալը բնորոշվում է որպես կաշառակերության պասիվ, իսկ կաշառք տալը` ակտիվ ձև։ Կաշառք տալը և կաշառք ստանալը երկու փոխկապակցված հանցավոր արարքներ են։ Ընդ որում, կաշառք տալը կաշառք ստանալու անհրաժեշտ նախապայման է, հետևաբար կաշառակերության (կոռուպցիայի) դեմ պայքարը պետք է կենտրոնացնել նաև կաշառք տալու հանցակազմի վրա։ Քննարկվող կոռուպցիոն երևույթի դեմ արդյունավետ պայքարը պահանջում է այս ոլորտում համապատասխան քրեական, այդ թվում` պատժողական քաղաքականության իրականացում։ Իսկ դա իր հերթին ենթադրում է ոչ միայն համապատասխան օրենսդրական հիմքերի առկայություն (կաշառք տալու հանցակազմի համակողմանի օրենսդրական կանոնակարգում), այլև դրանց գործնական կիրառման հնարավորության ապահովում։»։
Ամբաստանյալ Լևոն Հովհաննեսի Կիզոկյանի նկատմամբ, իրեն վերագրվող հանցագործության կատարման համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Լևոն Կիզոկյանի անձը` նախկինում դատված չլինելը, կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը` ամբաստանյալի կատարած արարքը ծանր հանցագործությունների շարքին դասվելը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը։
Ամբաստանյալ Լևոն Կիզոկյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրում։
Ամբաստանյալ Լ. Կիզոկյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում նաև այն, որ հափշտակված գումարը զգալիորեն գերազանցում է ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված, գույքի հափշտակության առանձնապես խոշոր չափի նվազագույն սահմանը։
Վերոգրյալը հաշվի առնելով` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Լևոն Կիզոկյանն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության կատարման համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով` անձնական գույքի կեսի բռնագրավմամբ, սակայն ոչ ավելի 5.000.000 /հինգ միլիոն/ ՀՀ դրամ գումարից, քանի որ հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված օգուտը կազմել է 5.574.015 ՀՀ դրամին համարժեք 13.500 ԱՄՆ դոլար գումար։
Դատարանը գտնում է նաև, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Լևոն Կիզոկյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։
Ամբաստանյալ Լավրենտ Սարգսի Քոսյանի նկատմամբ, իրեն վերագրվող հանցագործության կատարման համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Լավրենտ Քոսյանի անձը` դատվածություն չունենալը, վատառողջ, տարիքային կենսաթոշակառու լինելը, կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը` ամբաստանյալի կատարած արարքը ծանր հանցագործությունների շարքին դասվելը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը։
Ամբաստանյալ Լավրենտ Քոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրում։
Ամբաստանյալ Լ. Քոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում նաև այն, որ հափշտակված գումարը զգալիորեն գերազանցում է ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված, գույքի հափշտակության առանձնապես խոշոր չափի նվազագույն սահմանը։
Վերոգրյալը հաշվի առնելով` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Լավրենտ Քոսյանն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության կատարման համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով` անձնական գույքի կեսի բռնագրավմամբ, սակայն ոչ ավելի 5.000.000 /հինգ միլիոն/ ՀՀ դրամ գումարից, քանի որ հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված օգուտը կազմել է 5.574.015 ՀՀ դրամին համարժեք 13.500 ԱՄՆ դոլար գումար։
Դատարանը գտնում է նաև, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Լավրենտ Քոսյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։
Ամբաստանյալ Լիլիա Մարտիրոսյանի նկատմամբ, իրեն վերագրվող հանցագործության կատարման համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Լիլիա Մարտիրոսյանի անձը` երրորդ խմբի հաշմանդամ լինելը, խնամքին երկրորդ խմբի հաշմանդամ մոր, ուսանող դստեր և զինծառայող որդու առկայությունը, նախկինում դատված չլինելը, դրական բնութագրվելը, կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը` ամբաստանյալի կատարած արարքը ծանր հանցագործությունների շարքին դասվելը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը, այն, որ Լ. Մարտիրոսյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելով և խոստովանական ցուցմունքներ տալով` աջակցել է հանցագործությունը բացահայտելուն և հանցագործության մյուս մասնակիցներին մերկացնելուն։
Ստուգելով և գնահատելով վերոգրյալ հանգամանքները, այդ թվում` ամբաստանյալ Լ. Մարտիրոսյանի անձը բնութագրող վերոհիշյալ հատկանիշներն իրենց համակցության մեջ, հաշվի առնելով, որ այդ հանգամանքներից յուրաքանչյուրն իրական է, հաստատված է գործով ձեռք բերված ու դատարանում հետազոտված, վերաբերելի և թույլատրելի ապացույցներով, նկատի ունենալով, որ այդ հանգամանքներից` երրորդ խմբի հաշմանդամ լինելու, խնամքին երկրորդ խմբի հաշմանդամ մոր, ուսանող դստեր և զինծառայող որդու առկայության, նախկինում դատված չլինելու, դրական բնութագրվելու համակցության առկայությունը ողջամտորեն նվազեցրել է անձի` Լ. Մարտիրոսյանի հանրային վտանգավորությունը, դատարանը գտնում է, որ այդ հանգամանքների համակցությունը հանդիսանում է ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք։
Բացի այդ, որպես ամբաստանյալ Լիլիա Մարտիրոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում հանցագործությունը բացահայտելուն և հանցագործության մյուս մասնակիցներին մերկացնելուն աջակցելը, իսկ նրա պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք դատարանը չի արձանագրում։
Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Լիլիա Մարտիրոսյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-312-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության կատարման համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով։
Քննելով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը նրա կողմից կրելու նպատակահարմարության հարցը և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ մեղադրողի միջնորդությունը` դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում առկա իրավական դիրքորոշումները, ինչպես նաև հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր` 2007թ. հունիսի 12-ի թիվ ՎԲ-124/07 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է. «ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է։ Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները։ Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` ԵՔՐԴ/0571/01/08 քրեական գործով 2009թ. հունիսի 2-ի թիվ որոշմամբ նշել է. «(…) 17. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով ամրագրված՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները սպառիչ չեն։ Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, համաձայն որի` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։
Այլ կերպ` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի՝ սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը։
Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու մասին կարող է վկայել հանցագործությունից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը, մասնավորապես՝ տուժողին պատճառած վնասը հարթելը կամ այն հարթելուն ուղղված ողջամիտ միջոցներ ձեռնարկելը։ (…)»։
Հաշվի առնելով վերոհիշյալ իրավական ակտերում և նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները, այդ թվում այն, որ`
ամբաստանյալ Լիլիա Մարտիրոսյանը խոստովանական ցուցմունքներ տալով` աջակցել է հանցագործությունը բացահայտելուն և հանցագործության մյուս մասնակիցներին մերկացնելուն,
երրորդ խմբի հաշմանդամ է,
ամուսնալուծված է և նրա խնամքի տակ են գտնվում երկրորդ խմբի հաշմանդամ մայրը, զինծառայող որդին և ուսանող դուստրը,
նախկինում դատված չի եղել,
բնութագրվում է դրական,
հաշվի առնելով նաև նրա պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Լիլիա Մարտիրոսյանի անձի` հանրության համար վտանգավոր լինելու աստիճանը նվազել է և հնարավոր է հանգել հետևության, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված` ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու։ Այդ պատճառաբանությամբ դատարանը գտնում է, որ մեղադրողի միջնորդությունը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ ամբաստանյալ Լիլիա Մարտիրոսյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին, հիմնավոր է և ենթակա է բավարարման։
Գործով քաղաքացիական հայց դատարանի վարույթ չի ընդունվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել։
Քննելով գույքի վրա դրված կալանքի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Լավրենտ Քոսյանի գույքի և դրամական միջոցների վրա` նախաքննության մարմնի 2014թ. դեկտեմբերի 02-ի և դեկտեմբերի 04-ի որոշումներով, ամբաստանյալ Լևոն Կիզոկյանի գույքի և դրամական միջոցների վրա` նախաքննության մարմնի 2014թ. դեկտեմբերի 02-ի, դեկտեմբերի 04-ի և 2015թ. հունվարի 27-ի որոշումներով դրված կալանքը պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև գույքի բռնագրավման մասով դատավճռի կատարումը։
Գործով իրեղեն ապացույց առկա չէ։
Քննելով խափանման միջոցների հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալներ Լևոն Կիզոկյանի և Լավրենտ Քոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումն ընտրված է ճիշտ և այն վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ նրանցից յուրաքանչյուրի` ազատության մեջ գտնվելու դեպքում, պատիժը կրելուց խուսափելու հավանականությունը բարձրանում է` ազատազրկման ձևով պատժի դատապարտվելու պատճառաբանությամբ։
Ամբաստանյալ Լ. Մարտիրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը հիմնավոր է ընտրված և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ խափանման միջոցի այդ տեսակի պահանջներն ամբաստանյալ Լ. Մարտիրոսյանի կողմից խախտված լինելու վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել։
Դատական ծախսերի վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 232-238-րդ, 357-360-րդ, 364-րդ, 365-րդ և 369-373-րդ հոդվածներով` դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

1. Ամբաստանյալ Լավրենտ Սարգսի Քոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել ազատազրկման 5 /հինգ/ տարի ժամկետով` գույքի կեսի բռնագրավմամբ, սակայն ոչ ավելի 5.000.000 /հինգ միլիոն/ ՀՀ դրամ գումարից։
Պատիժը պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, պատժի սկիզբը հաշվելով 2014թ. նոյեմբերի 28-ից։
Խափանման միջոց կալանավորումը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
2. Ամբաստանյալ Լևոն Հովհաննեսի Կիզոկյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել ազատազրկման 5 /հինգ/ տարի ժամկետով` գույքի կեսի բռնագրավմամբ, սակայն ոչ ավելի 5.000.000 /հինգ միլիոն/ ՀՀ դրամ գումարից։
Պատիժը պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, պատժի սկիզբը հաշվելով 2014թ. նոյեմբերի 28-ից։
Խափանման միջոց կալանավորումը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
3. Լիլիա Հենզելի Մարտիրոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-312-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել ազատազրկման 3 /երեք/ տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ, ամբաստանյալ Լիլիա Մարտիրոսյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 3 /երեք/ տարի ժամկետով։ Լիլիա Մարտիրոսյանին պարտավորեցնել չփոխել մշտական բնակության վայրը` նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնելով ՀՀ արդարադատության նախարարության քրեակատարողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի վրա։
Խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Ամբաստանյալ Լավրենտ Քոսյանի գույքի և դրամական միջոցների վրա` նախաքննության մարմնի 2014թ. դեկտեմբերի 02-ի և դեկտեմբերի 04-ի որոշումներով, ամբաստանյալ Լևոն Կիզոկյանի գույքի և դրամական միջոցների վրա` նախաքննության մարմնի 2014թ. դեկտեմբերի 02-ի, դեկտեմբերի 04-ի և 2015թ. հունվարի 27-ի որոշումներով դրված կալանքը թողնել անփոփոխ` մինչև գույքի բռնագրավման մասով դատավճռի կատարումը։
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։


ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ