Հիմնական
Գործի համար:
ԵԿԴ/0130/01/15
Վիճակագրական տողի համար :
1.10
Պատասխանող
Գագիկ Պետրոսյան
Գագիկ Պետրոսյան
Գագիկ Պետրոսյան Անդրանիկի
Գագիկ Պետրոսյան
Գագիկ Պետրոսյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Ալեքսանդր Ազարյան
Տիգրան Սահակյան
Գրիշա Մելիք-Սարգսյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Արմեն Բեկթաշյան
Վճռաբեկ
Համլետ Ասատրյան
Դավիթ Ավետիսյան
Հոդվածներ
Վճռաբեկ
Հոդված 16, 39, 43, 361/1/, 419, 422-423
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Ալեքսանդր Ազարյան
Տիգրան Սահակյան
Գրիշա Մելիք-Սարգսյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Արմեն Բեկթաշյան
Վճռաբեկ
Համլետ Ասատրյան
Դավիթ Ավետիսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2017-05-25 | 10:00 | 5 | Կայացվել է | ||
| Վճռաբեկ | 2016-06-24 | 11:00 | 2 | |||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2015-07-29 | 12:00 | 5 | Կայացել է | ||
| Վճռաբեկ | 2015-07-28 | 14:30 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2015-07-15 | 11:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2015-06-19 | 15:30 | 5 | Կայացել է |
ԵԿԴ/0130/01/15
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ՈՐՈՇՈւՄ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
«25» մայիսի 2017թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան)
Նախագահող դատավոր Ա.Ազարյան
դատավորներ Տ.Սահակյան
Ա.Մնացականյան
քարտուղարությամբ՝ Ռ.Դավոյանի
մասնակցությամբ՝
մեղադրող Վ.Հարությունյանի
պաշտպան Ժ.Կոտիկյանի
ամբաստանյալ Գ.Պետրոսյանի
ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննության առնելով ամբաստանյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի (ծնված` 1962թ. հոկտեմբերի 24-ին, Երևանում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ութամյա կրթությամբ, չամուսնացած, կենսաթոշակառու, չի աշխատում, դատվածություն չունեցող, բնակվում է Երևան քաղաքի Նորագյուղ թաղամասի թիվ 316 տանը, խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին) վերաբերյալ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. հուլիսի 29-ի դատավճռի դեմ մեղադրող Վ.Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը`
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Շոխոյանի 2015թ. ապրիլի 2-ի որոշմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, հարուցվել է թիվ 16116215 քրեական գործը:
2015թ. ապրիլի 15-ին Գագիկ Պետրոսյանի նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
2015թ. ապրիլի 22-ի որոշմամբ Գագիկ Պետրոսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով այն արարքի համար, որ նա «2015թ. մարտի 19-ին երեկոյան, ժամը 22։30-ի սահմաններում Հրազդանի կիրճից տուն վերադառնալու ճանապարհին, գտնվելով ալկոհոլային խմիչք օգտագործած վիճակում, Երևան քաղաքի Էջմիածնի հին խճուղի հասցեում գտնվող ՀՀ ԳԱԱ «Հիդրոպոնիկայի պրոբլեմերի ինստիտուտի» շենքի դիմաց անհիմն և առանց որևէ պատճառի վիրավորել է նույն տարածքով քայլող, իրեն անծանոթներ՝ Գրիգոր Հրաչյայի Մելքոնյանին և Ռուբեն Սամվելի Սարգսյանին, որից հետո անհիմն վիճաբանության մեջ է մտել Գ.Մելքոնյանի և Ռ.Սարգսյանի հետ, նրանց հասցեին հնչեցրել է վիրավորական արտահայտություններ, որի ընթացքում Գ.Պետրոսյանը ցուցաբերելով եսամոլություն և արհամարհելով ու հարկադրվելով Գ.Մելքոնյանի և Ռ.Սարգսյանի կողմից իր վարքագծի վերաբերյալ արված օրինական դիտողություններին, այն է՝ անտեսելով վերջիններիս պահանջները իրենցից հեռանալու և իրենց հանգիստ թողնելու մասին, սեփական անձի առավելություններն ընդգծելու մոլուցքով լցված, ավելի է ոգևորվել, շարունակել ցուցաբերել սանձարձակություն, անզուսպ եսասիրություն, խուլիգանական դրդումներով և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու ձգտումով լցված, Գ.Մելքոնյանին և Ռ.Սարգսյանին մարմնական վնասվածքներ պատճառելու դիտավորությամբ իր մոտ եղած դանակով նախ հարվածել է Ռ.Սարգսյանի ձախ գոտկային շրջանին` նրան պատճառելով առողջության տևական քայքայումով ձախ գոտկային շրջանի պատռած-ծակած չթափանցող վերքի ձևով առողջության միջին ծանրության վնաս, իսկ հետո Գ.Մելքոնյանի որովայնին՝ նրան պատճառելով որովայնի առաջնային պատի պատռած-ծակած չթափանցող վերքի ձևով առողջության տևական քայքայումով առողջության միջին ծանրության վնաս»։
2015թ. մայիսի 25-ին Գագիկ Պետրոսյանի վերաբերյալ քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան):
Առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. հուլիսի 29-ի դատավճռով Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 6-րդ կետերով և պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 1 տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ Գագիկ Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել՝ 1 տարի փորձաշրջանով:
Գագիկ Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնվել է անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
2015թ. օգոստոսի 31-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է գործով մեղադրող Վ.Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը` Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. հուլիսի 29-ի դատավճռի դեմ:
Վերաքննիչ դատարանի 2015թ. հոկտեմբերի 16-ի որոշմամբ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը մերժվել է, և Գագիկ Պետրոսյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. հուլիսի 29-ի դատավճիռը թողնվել է օրինական ուժի մեջ:
Վերաքննիչ դատարանի վերոհիշյալ որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է ներկայացրել ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանը:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2016թ. հունիսի 24-ի որոշմամբ բողոքը բավարարվել է. ամբաստանյալ Գագիկ Պետրոսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. հուլիսի 29-ի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2015թ. հոկտեմբերի 16-ի որոշումը բեկանվել է և գործն ուղարկվել է Վերաքննիչ դատարան՝ նոր քննության:
Գագիկ Պետրոսյանի վերաբերյալ քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2016թ. հոկտեմբերի 10-ին:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում մեղադրող Վ.Հարությունյանը՝ վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ, 62-րդ և 70-րդ հոդվածները, նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտել այն, որ նա հանդիսանում է անժամկետ կենսաթոշակառու և բնութագրվում է դրականորեն, որոնք որևէ կերպ չեն նվազեցնում անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը։
Անդրադառնալով Առաջին ատյանի դատարանի կողմից արձանագրված այն փաստին, որ տուժողները որևէ պահանջ չեն ներկայացրել ամբաստանյալի նկատմամբ, մեղադրողը նշել է, որ քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքը, ոչ թե տուժողի կողմից պահանջ չներկայացնելն է, այլ ամբաստանյալի կողմից վնասը հարթելն է կամ այն հարթելուն ուղղված ողջամիտ միջոցներ ձեռնարկելը, ինչի վերաբերյալ քրեական գործում որևէ տվյալ չկա։
Մեղադրողը նշել է նաև, որ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել հանցագործության գործիքի ընտրության հանգամանքը. ամբաստանյալ Գագիկ Պետրոսյանը մարմնական վնասվածք հասցնելու համար գործադրել է դանակ, որպիսի հանգամանքը վկայում է նրա՝ հասարակական մեծ վտանգավորության մասին, իսկ նման պայմաններում ամբաստանյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառելը չի կարող ապահովել պատժի նպատակների իրականացումը։
Մեղադրողը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել նաև այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալը հանցավոր արարքը կատարել է ալկոհոլի ազդեցության տակ, դատարանն օբյեկտիվ ստուգման և գնահատման չի ենթարկել Գագիկ Պետրոսյանի կողմից կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, գործի կոնկրետ հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող տվյալները:
Մեղադրողը նշել է նաև, որ Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ է նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ, 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված սկզբունքների խախտմամբ, ինչը հանգեցրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող, անօրինական և չհիմնավորված դատավճռի կայացմանը: Այսինքն, Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել նյութական իրավունքի այնպիսի խախտում, որն ազդել է գործի ելքի վրա։
Ելնելով վերոգրյալից, մեղադրող Վ.Հարությունյանը խնդրել է. «Բեկանել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 29.07.2015թ. դատավճիռը, կայացնել նոր դատական ակտ՝ Գագիկ Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակելով նրա կատարած հանցագործության ծանրությանն ու հանցավորի անձին համապատասխան արդարացի պատիժ»։
Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները.
Դատական նիստի ժամանակ մեղադրող Վ.Հարությունյանը վերոհիշյալ հիմնավորումներով պնդեց վերաքննիչ բողոքը և խնդրեց այն բավարարել:
Պաշտպան Ժ.Կոտիկյանն առարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ՝ նշելով, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտն օրինական է, հիմնավորված և փոփոխման ենթակա չէ:
Ամբաստանյալ Գագիկ Պետրոսյանը միացավ պաշտպանին և խնդրեց վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Վերաքննիչ դատարանը, ուսումնասիրելով մեղադրող Վ.Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը, գտնում է, որ այն պետք է բավարարել՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին։
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (...)»։
Սույն քրեաիրավական նորմերը Վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության են ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա (հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ, ի թիվս այլ որոշումների, մանրամասն տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Գարուշ Մադաթյանի գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, Արմեն Շահբազյանի գործով 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13, Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումները)` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԵԷԴ/0132/01/13, ԵԱՆԴ/0060/01/13, ԵԿԴ/0096/01/13, ԵԿԴ/0252/01/13, ԵՄԴ/0027/01/14, ԳԴ/0014/01/14, ՍԴ/0204/01/13, ՏԴ/0031/01/14, ՍԴ3/0174/01/14, ԵԱԴԴ/0011/01/14, ԵԱՔԴ/0091/01/14, ԵԿԴ/0039/01/15, ԱՐԴ/0031/01/15 և այլն)։
Ա.Շահբազյանի գործով որոշման մեջ անդրադառնալով առողջության դեմ ուղղված դիտավորյալ հանցագործությունների, մասնավորապես՝ առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու հանցակազմի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վրա ազդող գործոնների գնահատման իրավական խնդրին՝ Վճռաբեկ դատարանը ձևավորել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված] հանրորեն վտանգավոր արարքների դեմ արդյունավետ պայքարը պահանջում է այս ոլորտում համապատասխան քրեական, այդ թվում՝ պատժողական քաղաքականության իրականացում։ Իսկ դա իր հերթին ենթադրում է ոչ միայն համապատասխան օրենսդրական հիմքերի առկայություն, այլև դրանց գործնական կիրառման հնարավորության ապահովում։
(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարքը կարող է կատարվել տարբեր եղանակներով։ (...) Քննարկվող հանցագործության կատարման (...) եղանակները, ելնելով գործի փաստական հանգամանքների առանձնահատկություններից, տարբեր կերպ են բնորոշում հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության աստիճանը։ Այսպես՝ տուժողի կենսական կարևոր օրգանների շրջանում դանակով հարված հասցնելիս հանցավորը ոչ միայն նախատեսում է հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիությունը, այլև գիտակցում է կամ առնվազն պարտավոր է գիտակցել, որ իր գործողություններով տուժողին պատճառում է առողջության ծանր վնաս, որը վտանգավոր է կյանքի համար և անգամ կարող է հանգեցնել մահվան։ Այլ խոսքով՝ հանցավորը գործում է ուղղակի դիտավորությամբ և հստակ նախատեսում է իր արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այդ թվում՝ գիտակցում է կամ պարտավոր է գիտակցել, որ տուժողին կարող է պատճառել մահ, սակայն ինքնավստահությամբ կամ անփութությամբ հույս է ունենում, որ նշված ծանր հետևանքը չի առաջանա։ Վերոգրյալն ինքնին վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին, ուստի օբյեկտիվորեն պետք է գնահատվի և հաշվի առնվի դատարանների կողմից պատիժ նշանակելիս։
(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը ճիշտ գնահատելու և որպես արդյունք հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու համար դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն արարքի կատարման եղանակին, օգտագործված գործիքներին, միջոցներին, մարմնական վնասվածքների քանակին, բնույթին ու տեղակայմանը։ Համապատասխան գնահատականի պետք է արժանացվի նաև կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։
[Ա]ռանց նշված հանգամանքների գնահատման առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու վերաբերյալ գործերով հնարավոր չէ ճիշտ պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին։ Հետևաբար, նշանակված պատժով չի ապահովվի կատարված արարքի և կիրառված քրեաիրավական ներգործության միջոցի համաչափությունը, ինչպես նաև կխաթարվեն պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները» (տե՛ս Արմեն Շահբազյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 որոշման 15-16-րդ կետերը)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածը սահմանում է. «1. Դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք կամ առողջությանը որևէ այլ վնաս պատճառելը, որը վտանգավոր չէ կյանքի համար և չի առաջացրել սույն օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքներ, բայց առաջացրել է առողջության տևական քայքայում կամ ընդհանուր աշխատունակության մեկ երրորդից պակաս զգալի կայուն կորուստ՝
պատժվում է կալանքով՝ մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով
2. Նույն արարքը, որը կատարվել է՝
1) երկու կամ ավելի անձանց նկատմամբ,
(…)
6) խուլիգանական դրդումներով,
(…)
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումները, mutatis mutandis, կիրառելի են նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածով նախատեսված՝ դիտավորությամբ առողջությանը միջին ծանրության վնաս պատճառելու հանցակազմի նկատմամբ։ Նշված հանցագործության օբյեկտը ևս մարդու առողջությունն է՝ որպես նրա օրգանիզմի ամբողջական կենսաբանական վիճակ, ինչը ենթակա է քրեաիրավական հատուկ պաշտպանության։ Հետևաբար, դրա դեմ ոտնձգելը նույնպես վկայում է կատարված հանցավոր արարքի՝ հանրային բարձր վտանգավորության մասին։ Այսպիսով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանք կատարելու դեպքում պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս ստորադաս դատարանները պետք է հաշվի առնեն ինչպես խախտվող սույն հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը, այնպես էլ արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող այնպիսի հանգամանքներ, ինչպիսիք են անձի հոգեբանական վերաբերմունքն իր կատարած արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ, հանցագործության հանգամանքները (այդ թվում՝ հանցագործությանը նախորդող և ուղեկցող (տե՛ս, mutatis mutandis, Հրանտ Պարանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2014 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ԵԷԴ/0132/01/13 որոշման 13-րդ կետը)), եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մարմնական վնասվածքների քանակը, տեղակայումը, բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները և այլն։ Կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքների շրջանակներում վնաս պատճառելու համար օգտագործված տարատեսակ գործիքները կամ առարկաները (հրազեն, դանակ, կացին, մուրճ, մետաղյա ձող, քար և այլն), հանցավորի պատրաստվածությունը, մեղքի դիտավորյալ ձևն (հատկապես՝ ուղղակի դիտավորությունը) իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը, մեծացնում հանցագործությունը հաջողությամբ ավարտին հասցնելու կամ ավելի մեծ վնաս պատճառելու հավանականությունը։ Հետևաբար, նման դեպքերում օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը (տե՛ս, mutatis mutandis, Սարգիս Խաչատրյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի մարտի 27-ի թիվ ՏԴ/0031/01/14, Նարեկ Խաչատրյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի թիվ ԵԿԴ/0191/01/14, Արսեն Կարապետյանի և Ռուբեն Գուլգուլյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի թիվ ԵԱԴԴ/0011/01/14 որոշումների համապատասխանաբար 14-րդ, 13-րդ և 15-րդ կետերը)։
Սույն գործի նյութերից երևում է, որ Գագիկ Պետրոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով մեղադրանք է առաջադրվել այն արարքի համար, որ նա Հրազդանի կիրճից տուն վերադառնալու ճանապարհին, գտնվելով ալկոհոլային խմիչք օգտագործած վիճակում, անհիմն և առանց որևէ պատճառի վիրավորել է նույն տարածքով քայլող, իրեն անծանոթներ` Գ.Մելքոնյանին և Ռ.Սարգսյանին, որից հետո անհիմն վիճաբանության մեջ է մտել նրանց հետ, նրանց հասցեին հնչեցրել է վիրավորական արտահայտություններ։ Ապա անտեսելով տուժողների պահանջներն իրենցից հեռանալու և իրենց հանգիստ թողնելու մասին, սեփական անձի առավելություններն ընդգծելու նպատակով խուլիգանական դրդումներով և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով՝ Գ.Մելքոնյանին և Ռ.Սարգսյանին մարմնական վնասվածքներ պատճառելու դիտավորությամբ իր մոտ եղած դանակով նախ հարվածել է Ռ.Սարգսյանի ձախ գոտկային շրջանին՝ պատճառելով առողջությանը միջին ծանրության վնաս՝ պատռած-ծակած չթափանցող վերքի ձևով, իսկ հետո՝ Գ.Մելքոնյանի որովայնին` պատճառելով միջին ծանրության վնաս՝ որովայնի առաջնային պատի պատռած-ծակած չթափանցող վերքի ձևով։
Առաջին ատյանի դատարանը, հաշվի առնելով ամբաստանյալ Գագիկ Պետրոսյանի արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում՝ նրա գործողությունների վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը՝ անժամկետ կենսաթոշակառու լինելը, դրականորեն բնութագրվելը, եկել է հետևության, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու։
Վերոհիշյալ փաստական տվյալները համադրելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը շարադրված վերլուծության հետ, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Գագիկ Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պատշաճ վերլուծության չի ենթարկել կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը։ Մասնավորապես, Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ չի գնահատել՝
ա) խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը՝ այն, որ ամբաստանյալը ոտնձգել է այնպիսի հասարակական հարաբերության դեմ, որի խախտումը բացասաբար է անդրադարձել տուժողների առողջական վիճակի վրա,
բ) այն, որ Գագիկ Պետրոսյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը կատարել է մեկից ավելի ծանրացնող հանգամանքներով՝ խուլիգանական դրդումներով և մեկից ավելի անձանց նկատմամբ,
գ) ամբաստանյալի մոտ դանակի առկայության և հանրորեն վտանգավոր արարքը դանակի գործադրմամբ կատարելու հանգամանքը,
դ) հանցավորի հոգեբանական վերաբերմունքն իր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ, մասնավորապես այն, որ ամբաստանյալը գիտակցել է, որ իր գործողություններով տուժողների առողջությանը պատճառում է վնաս, նախատեսել է իր արարքի և հետևանքների միջև առկա անմիջական պատճառական կապը,
ե) պատճառված մարմնական վնասվածքների տեղակայումը, մասնավորապես այն, որ ամբաստանյալը հարվածները հասցրել է տուժողներ Ռ.Սարգսյանի և Գ.Մելքոնյանի կենսականորեն կարևոր օրգաններին՝ համապատասխանաբար ձախ գոտկային շրջանին և որովայնին։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է նաև, որ Առաջին ատյանի դատարանն ընդհանրապես չի անդրադարձել և վերլուծության չի ենթարկել այն հանգամանքը, որ Գագիկ Պետրոսյանը հանրորեն վտանգավոր արարքը կատարելիս եղել է ալկոհոլ օգտագործած վիճակում։
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ այդ առումով ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ համաձայն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ հանցանքն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելը կարող է պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք համարվել կամ չհամարվել՝ ելնելով հանցագործության բնույթից։ Ընդ որում, այն դեպքում, երբ ալկոհոլի ազդեցությունը հանդիսացել է հանցանքը կատարելուն նպաստող պայման, դատարանը դա պետք է համարի ծանրացնող հանգամանք։ Այլ կերպ՝ քննարկվող հարցը լուծելիս դատարանը պարտավոր է հանգամանորեն պարզել՝ հանցավոր արարքն իր բնույթով կապված է արդյոք հանցանք կատարած անձի՝ ալկոհոլ օգտագործած լինելու հետ, թե՞ ոչ (տե՛ս, mutatis mutandis, Դավիթ Հովհաննիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշման 14-15-րդ կետերը)։
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Գ.Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս Առաջին ատյանի դատարանն ինչպես առանձին վերցրած, այնպես էլ իրենց համակցության մեջ պատշաճ ուշադրություն չի դարձրել խախտված հասարակական հարաբերության բնույթին ու կարևորությանը, օգտագործված գործիքին, կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքին, պատճառված մարմնական վնասվածքների տեղակայմանը, ինչպես նաև այն հանգամանքին, որ ամբաստանյալին մեղսագրվում է մեկից ավելի ծանրացնող հանգամանքներով հանցանք։
Միաժամանակ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը չի կարող հիմնավոր համարվել այն պայմաններում, երբ որևէ կերպ անդրադարձ չի կատարվել և վերլուծության չի ենթարկվել այն հանգամանքը, որ Գ.Պետրոսյանը հանցավոր արարքը կատարելիս գտնվել է ալկոհոլի ազդեցության տակ։
Վերոշարադրյալը Վերաքննիչ դատարանի համար հիմք է գալու այն եզրահանգման, որ ամբաստանյալ Գագիկ Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն իրավաչափ չեն։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ և 70-րդ հոդվածների ոչ ճիշտ կիրառում, ինչն իր հերթին հանգեցրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացմանը։ Այսինքն, թույլ են տրվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-398-րդ հոդվածներով նախատեսված նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումներ։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 4-րդ կետի համաձայն` բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է` դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին:
Վերը նշված հանգամանքների վերլուծությամբ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. հուլիսի 29-ի դատավճիռը պետք է բեկանել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ, 361.1, 385-387-րդ, 390-րդ, 393-394-րդ, 398-րդ և 412-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
ՈՐՈՇԵՑ
Մեղադրող Վազգեն Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. հուլիսի 29-ի դատավճիռը՝ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու մասով, բեկանել:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. հուլիսի 29-ի դատավճռով Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով նշանակված պատիժը՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկումը, թողնել կրելու:
Պատիժը պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում:
Պատժի կրման սկիզբը հաշվել Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԱԶԱՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ
Ա.ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ՈՐՈՇՈւՄ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
«25» մայիսի 2017թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան)
Նախագահող դատավոր Ա.Ազարյան
դատավորներ Տ.Սահակյան
Ա.Մնացականյան
քարտուղարությամբ՝ Ռ.Դավոյանի
մասնակցությամբ՝
մեղադրող Վ.Հարությունյանի
պաշտպան Ժ.Կոտիկյանի
ամբաստանյալ Գ.Պետրոսյանի
ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննության առնելով ամբաստանյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի (ծնված` 1962թ. հոկտեմբերի 24-ին, Երևանում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ութամյա կրթությամբ, չամուսնացած, կենսաթոշակառու, չի աշխատում, դատվածություն չունեցող, բնակվում է Երևան քաղաքի Նորագյուղ թաղամասի թիվ 316 տանը, խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին) վերաբերյալ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. հուլիսի 29-ի դատավճռի դեմ մեղադրող Վ.Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը`
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Շոխոյանի 2015թ. ապրիլի 2-ի որոշմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, հարուցվել է թիվ 16116215 քրեական գործը:
2015թ. ապրիլի 15-ին Գագիկ Պետրոսյանի նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
2015թ. ապրիլի 22-ի որոշմամբ Գագիկ Պետրոսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով այն արարքի համար, որ նա «2015թ. մարտի 19-ին երեկոյան, ժամը 22։30-ի սահմաններում Հրազդանի կիրճից տուն վերադառնալու ճանապարհին, գտնվելով ալկոհոլային խմիչք օգտագործած վիճակում, Երևան քաղաքի Էջմիածնի հին խճուղի հասցեում գտնվող ՀՀ ԳԱԱ «Հիդրոպոնիկայի պրոբլեմերի ինստիտուտի» շենքի դիմաց անհիմն և առանց որևէ պատճառի վիրավորել է նույն տարածքով քայլող, իրեն անծանոթներ՝ Գրիգոր Հրաչյայի Մելքոնյանին և Ռուբեն Սամվելի Սարգսյանին, որից հետո անհիմն վիճաբանության մեջ է մտել Գ.Մելքոնյանի և Ռ.Սարգսյանի հետ, նրանց հասցեին հնչեցրել է վիրավորական արտահայտություններ, որի ընթացքում Գ.Պետրոսյանը ցուցաբերելով եսամոլություն և արհամարհելով ու հարկադրվելով Գ.Մելքոնյանի և Ռ.Սարգսյանի կողմից իր վարքագծի վերաբերյալ արված օրինական դիտողություններին, այն է՝ անտեսելով վերջիններիս պահանջները իրենցից հեռանալու և իրենց հանգիստ թողնելու մասին, սեփական անձի առավելություններն ընդգծելու մոլուցքով լցված, ավելի է ոգևորվել, շարունակել ցուցաբերել սանձարձակություն, անզուսպ եսասիրություն, խուլիգանական դրդումներով և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու ձգտումով լցված, Գ.Մելքոնյանին և Ռ.Սարգսյանին մարմնական վնասվածքներ պատճառելու դիտավորությամբ իր մոտ եղած դանակով նախ հարվածել է Ռ.Սարգսյանի ձախ գոտկային շրջանին` նրան պատճառելով առողջության տևական քայքայումով ձախ գոտկային շրջանի պատռած-ծակած չթափանցող վերքի ձևով առողջության միջին ծանրության վնաս, իսկ հետո Գ.Մելքոնյանի որովայնին՝ նրան պատճառելով որովայնի առաջնային պատի պատռած-ծակած չթափանցող վերքի ձևով առողջության տևական քայքայումով առողջության միջին ծանրության վնաս»։
2015թ. մայիսի 25-ին Գագիկ Պետրոսյանի վերաբերյալ քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան):
Առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. հուլիսի 29-ի դատավճռով Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 6-րդ կետերով և պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 1 տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ Գագիկ Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել՝ 1 տարի փորձաշրջանով:
Գագիկ Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնվել է անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
2015թ. օգոստոսի 31-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է գործով մեղադրող Վ.Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը` Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. հուլիսի 29-ի դատավճռի դեմ:
Վերաքննիչ դատարանի 2015թ. հոկտեմբերի 16-ի որոշմամբ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը մերժվել է, և Գագիկ Պետրոսյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. հուլիսի 29-ի դատավճիռը թողնվել է օրինական ուժի մեջ:
Վերաքննիչ դատարանի վերոհիշյալ որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է ներկայացրել ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանը:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2016թ. հունիսի 24-ի որոշմամբ բողոքը բավարարվել է. ամբաստանյալ Գագիկ Պետրոսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. հուլիսի 29-ի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2015թ. հոկտեմբերի 16-ի որոշումը բեկանվել է և գործն ուղարկվել է Վերաքննիչ դատարան՝ նոր քննության:
Գագիկ Պետրոսյանի վերաբերյալ քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2016թ. հոկտեմբերի 10-ին:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում մեղադրող Վ.Հարությունյանը՝ վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ, 62-րդ և 70-րդ հոդվածները, նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտել այն, որ նա հանդիսանում է անժամկետ կենսաթոշակառու և բնութագրվում է դրականորեն, որոնք որևէ կերպ չեն նվազեցնում անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը։
Անդրադառնալով Առաջին ատյանի դատարանի կողմից արձանագրված այն փաստին, որ տուժողները որևէ պահանջ չեն ներկայացրել ամբաստանյալի նկատմամբ, մեղադրողը նշել է, որ քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքը, ոչ թե տուժողի կողմից պահանջ չներկայացնելն է, այլ ամբաստանյալի կողմից վնասը հարթելն է կամ այն հարթելուն ուղղված ողջամիտ միջոցներ ձեռնարկելը, ինչի վերաբերյալ քրեական գործում որևէ տվյալ չկա։
Մեղադրողը նշել է նաև, որ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել հանցագործության գործիքի ընտրության հանգամանքը. ամբաստանյալ Գագիկ Պետրոսյանը մարմնական վնասվածք հասցնելու համար գործադրել է դանակ, որպիսի հանգամանքը վկայում է նրա՝ հասարակական մեծ վտանգավորության մասին, իսկ նման պայմաններում ամբաստանյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառելը չի կարող ապահովել պատժի նպատակների իրականացումը։
Մեղադրողը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել նաև այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալը հանցավոր արարքը կատարել է ալկոհոլի ազդեցության տակ, դատարանն օբյեկտիվ ստուգման և գնահատման չի ենթարկել Գագիկ Պետրոսյանի կողմից կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, գործի կոնկրետ հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող տվյալները:
Մեղադրողը նշել է նաև, որ Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ է նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ, 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված սկզբունքների խախտմամբ, ինչը հանգեցրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող, անօրինական և չհիմնավորված դատավճռի կայացմանը: Այսինքն, Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել նյութական իրավունքի այնպիսի խախտում, որն ազդել է գործի ելքի վրա։
Ելնելով վերոգրյալից, մեղադրող Վ.Հարությունյանը խնդրել է. «Բեկանել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 29.07.2015թ. դատավճիռը, կայացնել նոր դատական ակտ՝ Գագիկ Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակելով նրա կատարած հանցագործության ծանրությանն ու հանցավորի անձին համապատասխան արդարացի պատիժ»։
Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները.
Դատական նիստի ժամանակ մեղադրող Վ.Հարությունյանը վերոհիշյալ հիմնավորումներով պնդեց վերաքննիչ բողոքը և խնդրեց այն բավարարել:
Պաշտպան Ժ.Կոտիկյանն առարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ՝ նշելով, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտն օրինական է, հիմնավորված և փոփոխման ենթակա չէ:
Ամբաստանյալ Գագիկ Պետրոսյանը միացավ պաշտպանին և խնդրեց վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Վերաքննիչ դատարանը, ուսումնասիրելով մեղադրող Վ.Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը, գտնում է, որ այն պետք է բավարարել՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին։
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (...)»։
Սույն քրեաիրավական նորմերը Վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության են ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա (հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ, ի թիվս այլ որոշումների, մանրամասն տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Գարուշ Մադաթյանի գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, Արմեն Շահբազյանի գործով 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13, Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումները)` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԵԷԴ/0132/01/13, ԵԱՆԴ/0060/01/13, ԵԿԴ/0096/01/13, ԵԿԴ/0252/01/13, ԵՄԴ/0027/01/14, ԳԴ/0014/01/14, ՍԴ/0204/01/13, ՏԴ/0031/01/14, ՍԴ3/0174/01/14, ԵԱԴԴ/0011/01/14, ԵԱՔԴ/0091/01/14, ԵԿԴ/0039/01/15, ԱՐԴ/0031/01/15 և այլն)։
Ա.Շահբազյանի գործով որոշման մեջ անդրադառնալով առողջության դեմ ուղղված դիտավորյալ հանցագործությունների, մասնավորապես՝ առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու հանցակազմի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վրա ազդող գործոնների գնահատման իրավական խնդրին՝ Վճռաբեկ դատարանը ձևավորել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված] հանրորեն վտանգավոր արարքների դեմ արդյունավետ պայքարը պահանջում է այս ոլորտում համապատասխան քրեական, այդ թվում՝ պատժողական քաղաքականության իրականացում։ Իսկ դա իր հերթին ենթադրում է ոչ միայն համապատասխան օրենսդրական հիմքերի առկայություն, այլև դրանց գործնական կիրառման հնարավորության ապահովում։
(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարքը կարող է կատարվել տարբեր եղանակներով։ (...) Քննարկվող հանցագործության կատարման (...) եղանակները, ելնելով գործի փաստական հանգամանքների առանձնահատկություններից, տարբեր կերպ են բնորոշում հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության աստիճանը։ Այսպես՝ տուժողի կենսական կարևոր օրգանների շրջանում դանակով հարված հասցնելիս հանցավորը ոչ միայն նախատեսում է հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիությունը, այլև գիտակցում է կամ առնվազն պարտավոր է գիտակցել, որ իր գործողություններով տուժողին պատճառում է առողջության ծանր վնաս, որը վտանգավոր է կյանքի համար և անգամ կարող է հանգեցնել մահվան։ Այլ խոսքով՝ հանցավորը գործում է ուղղակի դիտավորությամբ և հստակ նախատեսում է իր արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այդ թվում՝ գիտակցում է կամ պարտավոր է գիտակցել, որ տուժողին կարող է պատճառել մահ, սակայն ինքնավստահությամբ կամ անփութությամբ հույս է ունենում, որ նշված ծանր հետևանքը չի առաջանա։ Վերոգրյալն ինքնին վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին, ուստի օբյեկտիվորեն պետք է գնահատվի և հաշվի առնվի դատարանների կողմից պատիժ նշանակելիս։
(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը ճիշտ գնահատելու և որպես արդյունք հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու համար դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն արարքի կատարման եղանակին, օգտագործված գործիքներին, միջոցներին, մարմնական վնասվածքների քանակին, բնույթին ու տեղակայմանը։ Համապատասխան գնահատականի պետք է արժանացվի նաև կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։
[Ա]ռանց նշված հանգամանքների գնահատման առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու վերաբերյալ գործերով հնարավոր չէ ճիշտ պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին։ Հետևաբար, նշանակված պատժով չի ապահովվի կատարված արարքի և կիրառված քրեաիրավական ներգործության միջոցի համաչափությունը, ինչպես նաև կխաթարվեն պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները» (տե՛ս Արմեն Շահբազյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 որոշման 15-16-րդ կետերը)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածը սահմանում է. «1. Դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք կամ առողջությանը որևէ այլ վնաս պատճառելը, որը վտանգավոր չէ կյանքի համար և չի առաջացրել սույն օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքներ, բայց առաջացրել է առողջության տևական քայքայում կամ ընդհանուր աշխատունակության մեկ երրորդից պակաս զգալի կայուն կորուստ՝
պատժվում է կալանքով՝ մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով
2. Նույն արարքը, որը կատարվել է՝
1) երկու կամ ավելի անձանց նկատմամբ,
(…)
6) խուլիգանական դրդումներով,
(…)
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումները, mutatis mutandis, կիրառելի են նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածով նախատեսված՝ դիտավորությամբ առողջությանը միջին ծանրության վնաս պատճառելու հանցակազմի նկատմամբ։ Նշված հանցագործության օբյեկտը ևս մարդու առողջությունն է՝ որպես նրա օրգանիզմի ամբողջական կենսաբանական վիճակ, ինչը ենթակա է քրեաիրավական հատուկ պաշտպանության։ Հետևաբար, դրա դեմ ոտնձգելը նույնպես վկայում է կատարված հանցավոր արարքի՝ հանրային բարձր վտանգավորության մասին։ Այսպիսով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանք կատարելու դեպքում պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս ստորադաս դատարանները պետք է հաշվի առնեն ինչպես խախտվող սույն հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը, այնպես էլ արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող այնպիսի հանգամանքներ, ինչպիսիք են անձի հոգեբանական վերաբերմունքն իր կատարած արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ, հանցագործության հանգամանքները (այդ թվում՝ հանցագործությանը նախորդող և ուղեկցող (տե՛ս, mutatis mutandis, Հրանտ Պարանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2014 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ԵԷԴ/0132/01/13 որոշման 13-րդ կետը)), եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մարմնական վնասվածքների քանակը, տեղակայումը, բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները և այլն։ Կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքների շրջանակներում վնաս պատճառելու համար օգտագործված տարատեսակ գործիքները կամ առարկաները (հրազեն, դանակ, կացին, մուրճ, մետաղյա ձող, քար և այլն), հանցավորի պատրաստվածությունը, մեղքի դիտավորյալ ձևն (հատկապես՝ ուղղակի դիտավորությունը) իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը, մեծացնում հանցագործությունը հաջողությամբ ավարտին հասցնելու կամ ավելի մեծ վնաս պատճառելու հավանականությունը։ Հետևաբար, նման դեպքերում օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը (տե՛ս, mutatis mutandis, Սարգիս Խաչատրյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի մարտի 27-ի թիվ ՏԴ/0031/01/14, Նարեկ Խաչատրյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի թիվ ԵԿԴ/0191/01/14, Արսեն Կարապետյանի և Ռուբեն Գուլգուլյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի թիվ ԵԱԴԴ/0011/01/14 որոշումների համապատասխանաբար 14-րդ, 13-րդ և 15-րդ կետերը)։
Սույն գործի նյութերից երևում է, որ Գագիկ Պետրոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով մեղադրանք է առաջադրվել այն արարքի համար, որ նա Հրազդանի կիրճից տուն վերադառնալու ճանապարհին, գտնվելով ալկոհոլային խմիչք օգտագործած վիճակում, անհիմն և առանց որևէ պատճառի վիրավորել է նույն տարածքով քայլող, իրեն անծանոթներ` Գ.Մելքոնյանին և Ռ.Սարգսյանին, որից հետո անհիմն վիճաբանության մեջ է մտել նրանց հետ, նրանց հասցեին հնչեցրել է վիրավորական արտահայտություններ։ Ապա անտեսելով տուժողների պահանջներն իրենցից հեռանալու և իրենց հանգիստ թողնելու մասին, սեփական անձի առավելություններն ընդգծելու նպատակով խուլիգանական դրդումներով և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով՝ Գ.Մելքոնյանին և Ռ.Սարգսյանին մարմնական վնասվածքներ պատճառելու դիտավորությամբ իր մոտ եղած դանակով նախ հարվածել է Ռ.Սարգսյանի ձախ գոտկային շրջանին՝ պատճառելով առողջությանը միջին ծանրության վնաս՝ պատռած-ծակած չթափանցող վերքի ձևով, իսկ հետո՝ Գ.Մելքոնյանի որովայնին` պատճառելով միջին ծանրության վնաս՝ որովայնի առաջնային պատի պատռած-ծակած չթափանցող վերքի ձևով։
Առաջին ատյանի դատարանը, հաշվի առնելով ամբաստանյալ Գագիկ Պետրոսյանի արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում՝ նրա գործողությունների վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը՝ անժամկետ կենսաթոշակառու լինելը, դրականորեն բնութագրվելը, եկել է հետևության, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու։
Վերոհիշյալ փաստական տվյալները համադրելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը շարադրված վերլուծության հետ, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Գագիկ Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պատշաճ վերլուծության չի ենթարկել կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը։ Մասնավորապես, Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ չի գնահատել՝
ա) խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը՝ այն, որ ամբաստանյալը ոտնձգել է այնպիսի հասարակական հարաբերության դեմ, որի խախտումը բացասաբար է անդրադարձել տուժողների առողջական վիճակի վրա,
բ) այն, որ Գագիկ Պետրոսյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը կատարել է մեկից ավելի ծանրացնող հանգամանքներով՝ խուլիգանական դրդումներով և մեկից ավելի անձանց նկատմամբ,
գ) ամբաստանյալի մոտ դանակի առկայության և հանրորեն վտանգավոր արարքը դանակի գործադրմամբ կատարելու հանգամանքը,
դ) հանցավորի հոգեբանական վերաբերմունքն իր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ, մասնավորապես այն, որ ամբաստանյալը գիտակցել է, որ իր գործողություններով տուժողների առողջությանը պատճառում է վնաս, նախատեսել է իր արարքի և հետևանքների միջև առկա անմիջական պատճառական կապը,
ե) պատճառված մարմնական վնասվածքների տեղակայումը, մասնավորապես այն, որ ամբաստանյալը հարվածները հասցրել է տուժողներ Ռ.Սարգսյանի և Գ.Մելքոնյանի կենսականորեն կարևոր օրգաններին՝ համապատասխանաբար ձախ գոտկային շրջանին և որովայնին։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է նաև, որ Առաջին ատյանի դատարանն ընդհանրապես չի անդրադարձել և վերլուծության չի ենթարկել այն հանգամանքը, որ Գագիկ Պետրոսյանը հանրորեն վտանգավոր արարքը կատարելիս եղել է ալկոհոլ օգտագործած վիճակում։
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ այդ առումով ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ համաձայն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ հանցանքն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելը կարող է պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք համարվել կամ չհամարվել՝ ելնելով հանցագործության բնույթից։ Ընդ որում, այն դեպքում, երբ ալկոհոլի ազդեցությունը հանդիսացել է հանցանքը կատարելուն նպաստող պայման, դատարանը դա պետք է համարի ծանրացնող հանգամանք։ Այլ կերպ՝ քննարկվող հարցը լուծելիս դատարանը պարտավոր է հանգամանորեն պարզել՝ հանցավոր արարքն իր բնույթով կապված է արդյոք հանցանք կատարած անձի՝ ալկոհոլ օգտագործած լինելու հետ, թե՞ ոչ (տե՛ս, mutatis mutandis, Դավիթ Հովհաննիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշման 14-15-րդ կետերը)։
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Գ.Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս Առաջին ատյանի դատարանն ինչպես առանձին վերցրած, այնպես էլ իրենց համակցության մեջ պատշաճ ուշադրություն չի դարձրել խախտված հասարակական հարաբերության բնույթին ու կարևորությանը, օգտագործված գործիքին, կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքին, պատճառված մարմնական վնասվածքների տեղակայմանը, ինչպես նաև այն հանգամանքին, որ ամբաստանյալին մեղսագրվում է մեկից ավելի ծանրացնող հանգամանքներով հանցանք։
Միաժամանակ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը չի կարող հիմնավոր համարվել այն պայմաններում, երբ որևէ կերպ անդրադարձ չի կատարվել և վերլուծության չի ենթարկվել այն հանգամանքը, որ Գ.Պետրոսյանը հանցավոր արարքը կատարելիս գտնվել է ալկոհոլի ազդեցության տակ։
Վերոշարադրյալը Վերաքննիչ դատարանի համար հիմք է գալու այն եզրահանգման, որ ամբաստանյալ Գագիկ Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն իրավաչափ չեն։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ և 70-րդ հոդվածների ոչ ճիշտ կիրառում, ինչն իր հերթին հանգեցրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացմանը։ Այսինքն, թույլ են տրվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-398-րդ հոդվածներով նախատեսված նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումներ։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 4-րդ կետի համաձայն` բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է` դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին:
Վերը նշված հանգամանքների վերլուծությամբ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. հուլիսի 29-ի դատավճիռը պետք է բեկանել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ, 361.1, 385-387-րդ, 390-րդ, 393-394-րդ, 398-րդ և 412-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
ՈՐՈՇԵՑ
Մեղադրող Վազգեն Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. հուլիսի 29-ի դատավճիռը՝ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու մասով, բեկանել:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. հուլիսի 29-ի դատավճռով Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով նշանակված պատիժը՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկումը, թողնել կրելու:
Պատիժը պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում:
Պատժի կրման սկիզբը հաշվել Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԱԶԱՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ
Ա.ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆ
գործ ԵԿԴ/0130/01/15
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը
Նախագահությամբ դատավոր` Արմեն Բեկթաշյանի
քարտուղարությամբ` Կարինե Կարապետյանի
Գեորգի Սարգսյանի
մասնակցությամբ`
մեղադրող` Վազգեն Հարությունյանի
տուժողներ` Ռուբեն Սարգսյանի
Գրիգոր Մելքոնյանի
ամբաստանյալ` Գագիկ Պետրոսյանի
պաշտպան` Հարություն Հարությունյանի
2015 թվականի հուլիսի 29-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի` ծնված 24.10.1962 թվականին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, չի աշխատում, թոշակառու է, ամուսնացած չէ, ութամյա կրթությամբ, հաշվառված և բնակվում է Երևան քաղաքի Նորագյուղ թաղամասի 316-րդ տանը։
Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանը մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով։
2015 թվականի ապրիլի 22-ին քննիչի կողմից միջնորդություն է ներկայացվել Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան մեղադրյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանավորում կիրառելու մասին, սակայն նույն օրը դատարանը քննիչի կողմից ներկայացված միջնորդությունը մերժել է։
2015 թվականի ապրիլի 22-ի որոշմամբ մեղադրյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին։
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2015 թվականի ապրիլի 02-ին Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Շոխոյանի կողմից որոշում է կայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով թիվ 16116215 քրեական գործ հարուցելու մասին։
2015 թվականի ապրիլի 02-ին Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Շոխոյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 16116215 քրեական գործով Ռուբեն Սամվելի Սարգսյանին որպես տուժող ճանաչելու մասին։
2015 թվականի ապրիլի 02-ին Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Շոխոյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 16116215 քրեական գործով Գրիգոր Մելքոնյանին որպես տուժող ճանաչելու մասին։
2015 թվականի ապրիլի 15-ին Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Շոխոյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 16116215 քրեական գործով կասկածյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ստորագրություն չհեռանալու մասին ընտրելու վերաբերյալ։
2015 թվականի ապրիլի 22-ին Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Շոխոյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 16116215 քրեական գործով Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու և նրան մեղադրանք է առաջադրվել` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով այն բանի համար, որ նա 2015 թվականի մարտի 19-ին երեկոյան ժամը 22։30-ի սահմաններում Հրազդանի կիրճից տուն վերադառնալու ճանապարհին, գտնվելով ալկոհոլային խմիչք օգտագործած վիճակում, Երևան քաղաքի Էջմիածին հին խճուղուի հասցեում գտնվող ՀՀ ԳԱԱ «Հիդրոպոնիկայի պրոբլեմերի ինստիտուտի» շենքի դիմաց անհիմն և առանց որևէ պատճառի վիրավորել է նույն տարածքով քայլող, իրեն անծանոթներ` Գրիգոր Հրաչյայի Մելքոնյանին և Ռուբեն Սամվելի Սարգսյանին, որից հետո անհիմն վիճաբանության մեջ է մտել Գ.Մելքոնյանի և Ռ.Սարգսյանի հետ, նրանց հասցեին հնչեցրել է վիրավորական արտահայտություններ, որի ընթացքում Գ.Պետրոսյանը ցուցաբերելով եսամոլություն և արհամարհելով ու հարկադրվելով Գ.Մելքոնյանի և Ռ.Սարգսյանի կողմից իր վարքագծի վերաբերյալ արված օրինական դիտողություններին, այն է` անտեսելով վերջիններիս պահանջները իրենցից հեռանալու և իրենց հանգիստ թողնելու մասին, սեփական անձի առավելությունները ընդգծելու մոլուցքով լցված, ավելի է ոգևորվել, շարունակել ցուցաբերել սանձարձակություն, անզուսպ եսասիրություն, խուլիգանական դրդումներով և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու ձգտումով լցված, Գ.Մելքոնյանին և Ռ.Սարգսյանին մարմնական վնասվածքներ պատճառելու դիտավորությամբ իր մոտ եղած դանակով նախ հարվածել է Ռ.Սարգսյանի ձախ գոտկային շարջանին` նրան պատճառելով առողջության տևական քայքայումով ձախ գոտկային շրջանի պատռած-ծակած չթափանցող վերքի ձևով առողջության միջին ծանրության վնաս, իսկ հետո Գ.Մելքոնյանի որովայնին` նրան պատճառելով որովայնի առաջնային պատի պատռած-ծակած չթափանցող վերքի ձևով առողջության տևական քայքայումով առողջության միջին ծանրության վնաս։
2015 թվականի ապրիլի 22-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Շոխոյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 16116215 քրեական գործով մեղադրյալ Գագիկ Պետրոսյանի նկատմամբ 2015 թվականի ապրիլի 15-ին կիրառված խափանման միջոց` ստորագրություն չհեռանալու մասին` փոխելու և նոր խափանման միջոց` կալանավորում կիրառելու մասին։
2015 թվականի ապրիլի 22-ին քննիչի կողմից միջնորդություն է ներկայացվել Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան մեղադրյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանավորում կիրառելու մասին և նույն օրը դատարանը քննիչի կողմից ներկայացված միջնորդությունը մերժել է։
2015 թվականի ապրիլի 22-ին Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Շոխոյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 16116215 քրեական գործով մեղադրյալ Գագիկ Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել ստորագրություն չհեռանալու մասին։
2015 թվականի մայիսի 19-ին Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Շոխոյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 16116215 քրեական գործով տուժողներ Ռ.Սարգսյանի և Գ.Մելքոնյանի հագուստները իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին։
2015 թվականի մայիսի 25-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան։
Արագացված դատական քննություն.
Մինչ դատաքննության սկսվելը` ամբաստանյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանը միջնորդություն է ներկայացրել` դատական քննությունն արագացված կարգով անցկացնելու մասին` հայտարարելով, որ առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ և առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, միջնորդությունը ներկայացնում է կամավոր, պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո։
Դատարանը պարզելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1 և 375.2 հոդվածներով նախատեսված պայմանները, 2015 թվականի հուլիսի 28-ին որոշում է կայացվել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։
Այսպիսով, քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, արագացված դատաքննությամբ հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները, դատարանը հանգեց այն համոզման, որ ամբաստանյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով նախատեսված հանցագործություն` որպիսի արարքի համար նա պետք է պատասխանատվության ենթարկվի։
Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանը ենթակա է պատժի կատարած արարքի համար։
Քրեական գործով տուժողների կողմից քաղաքացիական հայց ներկայացված չէ։
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն «Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով»։
Ամբաստանյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարած արարքի համար, հարևանների կողմից տրված բնութագրի համաձայն բնութագրվում է դրականորեն, «Արաբո» վետերհիվանդ սոցիալ-իրավական հասարակական կազմակերպության կողմից տրված բնութագրի համաձայն բնութագրվում է դրականորեն, համաձայն կենսաթոշակային թիվ 31187 վկայականի Գագիկ Պետրոսյանը հանդիսանում է անժամկետ կենսաթոշակառու։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն որպես ամբաստանյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում նրա անժամկետ կենսաթոշակառու լինելու հանգամանքը։
Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի համաձայն՝ ամբաստանյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածը սահմանում է «Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։ (….)։ Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։
Սույն քրեական գործով Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով, որի սանկցիան նախատեսում է ազատազրկում` առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով։
Ղեկավարվելով օրինականության, արդարության, պատժի անհատականացման ու մարդասիրության սկզբունքներով, դատարանը հանգում է այն համոզման, որ Ղազարոս Սարյանի նկատմամբ պետք է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով նշանակել պատիժ` ազատազրկման ձևով, որով հնարավոր կլինի հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը։
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը մի շարք այլ հարցերի հետ միասին պետք է լուծի նաև այն հարցը, թե ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, թե` ոչ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն` եթե դատարանը, ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց հետագա պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր` 2007 թվականի հունիսի 12-ի թիվ ՎԲ-124/07 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է։ Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները։ Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` 2008 թվականի փետրվարի 1-ի թիվ ՎԲ-01/08 որոշմամբ նշել է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, այսինքն` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի` սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու մասին կարող է վկայել հանցագործությունից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը, մասնավորապես` տուժողին պատճառած վնասը հարթելը կամ այն հարթելուն ուղղված ողջամիտ միջոցներ ձեռնարկելը։
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա գործողությունների վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, պատասանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը այն որ նա հանդիսանում է անժամկետ կենսաթոշակառու, բնութագրվում է դրականորեն` Դատարանին հիմք են տալիս գալու հետևության, որ ամբաստանյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, որով հնարավոր կլինի հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը։
Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին պետք է վերացնել դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու պահից։
Դատարանը ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ և 119-րդ հոդվածներով` գտնում է, որ Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված տուժողներ Ռ.Սարգսյանի և Գ.Մելոնյանի հագուստները պետք է վերադարձնել տուժողներին։
Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մաuի 1-ին կետով նախատեսված դատական ծախսերը դատարանի նախաձեռնությամբ ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման, քանի որ տուժողները, հնարավորություն ունենալով իրենց շահերը դատարանում ներկայացնել, ամբաստանյալին որևէ պահանջ չեն ներկայացրել։ Ինչ վերաբերվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերին, ապա դրանք արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու դեպքում, համաձայն նույն օրենսգրքի 375.3 հոդվածի 8-րդ մասի` ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման։
Եզրափակիչ մաս.
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ, 119-րդ, 357-360-րդ, 375.3-րդ հոդվածներով, դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց`
Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով դատապարտել ազատազրկման 1/մեկ/ տարի ժամանակով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կարգով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան 1 /մեկ/ տարի ժամկետով` Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դնելով ՀՀ ԱՆ ՔԿՎ ԱՊԿ համապատասխան ստորաբաժանման վրա։
Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին վերացնել դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու պահից։
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված տուժողներ Ռ.Սարգսյանի և Գ.Մելոնյանի հագուստները վերադարձնել տուժողներին։
Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության քրեական վերաքննիչ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում (դատավճիռը չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով)։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա. ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը
Նախագահությամբ դատավոր` Արմեն Բեկթաշյանի
քարտուղարությամբ` Կարինե Կարապետյանի
Գեորգի Սարգսյանի
մասնակցությամբ`
մեղադրող` Վազգեն Հարությունյանի
տուժողներ` Ռուբեն Սարգսյանի
Գրիգոր Մելքոնյանի
ամբաստանյալ` Գագիկ Պետրոսյանի
պաշտպան` Հարություն Հարությունյանի
2015 թվականի հուլիսի 29-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի` ծնված 24.10.1962 թվականին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, չի աշխատում, թոշակառու է, ամուսնացած չէ, ութամյա կրթությամբ, հաշվառված և բնակվում է Երևան քաղաքի Նորագյուղ թաղամասի 316-րդ տանը։
Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանը մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով։
2015 թվականի ապրիլի 22-ին քննիչի կողմից միջնորդություն է ներկայացվել Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան մեղադրյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանավորում կիրառելու մասին, սակայն նույն օրը դատարանը քննիչի կողմից ներկայացված միջնորդությունը մերժել է։
2015 թվականի ապրիլի 22-ի որոշմամբ մեղադրյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին։
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2015 թվականի ապրիլի 02-ին Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Շոխոյանի կողմից որոշում է կայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով թիվ 16116215 քրեական գործ հարուցելու մասին։
2015 թվականի ապրիլի 02-ին Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Շոխոյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 16116215 քրեական գործով Ռուբեն Սամվելի Սարգսյանին որպես տուժող ճանաչելու մասին։
2015 թվականի ապրիլի 02-ին Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Շոխոյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 16116215 քրեական գործով Գրիգոր Մելքոնյանին որպես տուժող ճանաչելու մասին։
2015 թվականի ապրիլի 15-ին Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Շոխոյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 16116215 քրեական գործով կասկածյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ստորագրություն չհեռանալու մասին ընտրելու վերաբերյալ։
2015 թվականի ապրիլի 22-ին Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Շոխոյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 16116215 քրեական գործով Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու և նրան մեղադրանք է առաջադրվել` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով այն բանի համար, որ նա 2015 թվականի մարտի 19-ին երեկոյան ժամը 22։30-ի սահմաններում Հրազդանի կիրճից տուն վերադառնալու ճանապարհին, գտնվելով ալկոհոլային խմիչք օգտագործած վիճակում, Երևան քաղաքի Էջմիածին հին խճուղուի հասցեում գտնվող ՀՀ ԳԱԱ «Հիդրոպոնիկայի պրոբլեմերի ինստիտուտի» շենքի դիմաց անհիմն և առանց որևէ պատճառի վիրավորել է նույն տարածքով քայլող, իրեն անծանոթներ` Գրիգոր Հրաչյայի Մելքոնյանին և Ռուբեն Սամվելի Սարգսյանին, որից հետո անհիմն վիճաբանության մեջ է մտել Գ.Մելքոնյանի և Ռ.Սարգսյանի հետ, նրանց հասցեին հնչեցրել է վիրավորական արտահայտություններ, որի ընթացքում Գ.Պետրոսյանը ցուցաբերելով եսամոլություն և արհամարհելով ու հարկադրվելով Գ.Մելքոնյանի և Ռ.Սարգսյանի կողմից իր վարքագծի վերաբերյալ արված օրինական դիտողություններին, այն է` անտեսելով վերջիններիս պահանջները իրենցից հեռանալու և իրենց հանգիստ թողնելու մասին, սեփական անձի առավելությունները ընդգծելու մոլուցքով լցված, ավելի է ոգևորվել, շարունակել ցուցաբերել սանձարձակություն, անզուսպ եսասիրություն, խուլիգանական դրդումներով և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու ձգտումով լցված, Գ.Մելքոնյանին և Ռ.Սարգսյանին մարմնական վնասվածքներ պատճառելու դիտավորությամբ իր մոտ եղած դանակով նախ հարվածել է Ռ.Սարգսյանի ձախ գոտկային շարջանին` նրան պատճառելով առողջության տևական քայքայումով ձախ գոտկային շրջանի պատռած-ծակած չթափանցող վերքի ձևով առողջության միջին ծանրության վնաս, իսկ հետո Գ.Մելքոնյանի որովայնին` նրան պատճառելով որովայնի առաջնային պատի պատռած-ծակած չթափանցող վերքի ձևով առողջության տևական քայքայումով առողջության միջին ծանրության վնաս։
2015 թվականի ապրիլի 22-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Շոխոյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 16116215 քրեական գործով մեղադրյալ Գագիկ Պետրոսյանի նկատմամբ 2015 թվականի ապրիլի 15-ին կիրառված խափանման միջոց` ստորագրություն չհեռանալու մասին` փոխելու և նոր խափանման միջոց` կալանավորում կիրառելու մասին։
2015 թվականի ապրիլի 22-ին քննիչի կողմից միջնորդություն է ներկայացվել Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան մեղադրյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանավորում կիրառելու մասին և նույն օրը դատարանը քննիչի կողմից ներկայացված միջնորդությունը մերժել է։
2015 թվականի ապրիլի 22-ին Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Շոխոյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 16116215 քրեական գործով մեղադրյալ Գագիկ Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել ստորագրություն չհեռանալու մասին։
2015 թվականի մայիսի 19-ին Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Շոխոյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 16116215 քրեական գործով տուժողներ Ռ.Սարգսյանի և Գ.Մելքոնյանի հագուստները իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին։
2015 թվականի մայիսի 25-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան։
Արագացված դատական քննություն.
Մինչ դատաքննության սկսվելը` ամբաստանյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանը միջնորդություն է ներկայացրել` դատական քննությունն արագացված կարգով անցկացնելու մասին` հայտարարելով, որ առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ և առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, միջնորդությունը ներկայացնում է կամավոր, պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո։
Դատարանը պարզելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1 և 375.2 հոդվածներով նախատեսված պայմանները, 2015 թվականի հուլիսի 28-ին որոշում է կայացվել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։
Այսպիսով, քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, արագացված դատաքննությամբ հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները, դատարանը հանգեց այն համոզման, որ ամբաստանյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով նախատեսված հանցագործություն` որպիսի արարքի համար նա պետք է պատասխանատվության ենթարկվի։
Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանը ենթակա է պատժի կատարած արարքի համար։
Քրեական գործով տուժողների կողմից քաղաքացիական հայց ներկայացված չէ։
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն «Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով»։
Ամբաստանյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարած արարքի համար, հարևանների կողմից տրված բնութագրի համաձայն բնութագրվում է դրականորեն, «Արաբո» վետերհիվանդ սոցիալ-իրավական հասարակական կազմակերպության կողմից տրված բնութագրի համաձայն բնութագրվում է դրականորեն, համաձայն կենսաթոշակային թիվ 31187 վկայականի Գագիկ Պետրոսյանը հանդիսանում է անժամկետ կենսաթոշակառու։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն որպես ամբաստանյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում նրա անժամկետ կենսաթոշակառու լինելու հանգամանքը։
Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի համաձայն՝ ամբաստանյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածը սահմանում է «Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։ (….)։ Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։
Սույն քրեական գործով Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով, որի սանկցիան նախատեսում է ազատազրկում` առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով։
Ղեկավարվելով օրինականության, արդարության, պատժի անհատականացման ու մարդասիրության սկզբունքներով, դատարանը հանգում է այն համոզման, որ Ղազարոս Սարյանի նկատմամբ պետք է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով նշանակել պատիժ` ազատազրկման ձևով, որով հնարավոր կլինի հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը։
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը մի շարք այլ հարցերի հետ միասին պետք է լուծի նաև այն հարցը, թե ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, թե` ոչ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն` եթե դատարանը, ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց հետագա պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր` 2007 թվականի հունիսի 12-ի թիվ ՎԲ-124/07 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է։ Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները։ Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` 2008 թվականի փետրվարի 1-ի թիվ ՎԲ-01/08 որոշմամբ նշել է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, այսինքն` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի` սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու մասին կարող է վկայել հանցագործությունից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը, մասնավորապես` տուժողին պատճառած վնասը հարթելը կամ այն հարթելուն ուղղված ողջամիտ միջոցներ ձեռնարկելը։
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա գործողությունների վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, պատասանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը այն որ նա հանդիսանում է անժամկետ կենսաթոշակառու, բնութագրվում է դրականորեն` Դատարանին հիմք են տալիս գալու հետևության, որ ամբաստանյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, որով հնարավոր կլինի հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը։
Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին պետք է վերացնել դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու պահից։
Դատարանը ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ և 119-րդ հոդվածներով` գտնում է, որ Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված տուժողներ Ռ.Սարգսյանի և Գ.Մելոնյանի հագուստները պետք է վերադարձնել տուժողներին։
Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մաuի 1-ին կետով նախատեսված դատական ծախսերը դատարանի նախաձեռնությամբ ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման, քանի որ տուժողները, հնարավորություն ունենալով իրենց շահերը դատարանում ներկայացնել, ամբաստանյալին որևէ պահանջ չեն ներկայացրել։ Ինչ վերաբերվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերին, ապա դրանք արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու դեպքում, համաձայն նույն օրենսգրքի 375.3 հոդվածի 8-րդ մասի` ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման։
Եզրափակիչ մաս.
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ, 119-րդ, 357-360-րդ, 375.3-րդ հոդվածներով, դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց`
Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով դատապարտել ազատազրկման 1/մեկ/ տարի ժամանակով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կարգով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան 1 /մեկ/ տարի ժամկետով` Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դնելով ՀՀ ԱՆ ՔԿՎ ԱՊԿ համապատասխան ստորաբաժանման վրա։
Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին վերացնել դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու պահից։
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված տուժողներ Ռ.Սարգսյանի և Գ.Մելոնյանի հագուստները վերադարձնել տուժողներին։
Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության քրեական վերաքննիչ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում (դատավճիռը չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով)։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա. ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ
ԵԿԴ/0130/01/15
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Հայաստանի Հանրապետության
վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում
Քրեական գործ թիվ ԵԿԴ/0130/01/15
Նախագահող դատավոր՝ Կ.Ղազարյան
Դատավորներ՝ Ա.Խաչատրյան
Ա.Դանիելյան
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան)
նախագահությամբ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ դատավորներ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Մ.ԱՎԱԳՅԱՆԻ
մասնակցությամբ
ամբաստանյալ Գ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
պաշտպան Ժ.ԿՈՏԻԿՅԱՆԻ
2016 թվականի հունիսի 24-ին ք.Երևանում
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2015 թվականի հոկտեմբերի 16-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանի վճռաբեկ բողոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը
1. 2015 թվականի ապրիլի 2-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնում հարուցվել է թիվ 16116215 քրեական գործը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետի հատկանիշներով։
2015 թվականի ապրիլի 22-ին որպես մեղադրյալ է ներգրավվել Գագիկ Պետրոսյանը, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով։ Նույն օրը մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին։
2015 թվականի մայիսի 25-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ` նաև Առաջին ատյանի դատարան)։
2. Առաջին ատյանի դատարանն արագացված դատաքննության կարգի կիրառմամբ 2015 թվականի հուլիսի 29-ի դատավճռով Գ.Պետրոսյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով և դատապարտել ազատազրկման` 1 (մեկ) տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ Գ.Պետրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել, և սահմանվել է փորձաշրջան` 1 (մեկ) տարի ժամկետով։
3. Մեղադրող Վ.Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` նաև Վերաքննիչ դատարան) 2015 թվականի հոկտեմբերի 16-ի որոշմամբ ներկայացված բողոքը մերժել է, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2015 թվականի հուլիսի 29-ի դատավճիռը՝ թողել օրինական ուժի մեջ։
4. Վերաքննիչ դատարանի՝ 2015 թվականի հոկտեմբերի 16-ի որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանը։
Ամբաստանյալ Գ.Պետրոսյանի պաշտպան Ժ.Կոտիկյանը 2015 թվականի նոյեմբերի 16-ին, իսկ տուժողներ Ռ.Սարգսյանը և Գ.Մելքոնյանը 2015 թվականի նոյեմբերի 19-ին վճռաբեկ բողոքի պատասխան են ներկայացրել` փաստարկելով, որ ստորադաս դատարանների դատական ակտերն օրինական են և հիմնավորված, իսկ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալի ներկայացրած վճռաբեկ բողոքն անհիմն է և չի համապատասխանում բողոքը վարույթ ընդունելու պահանջներին։
Վճռաբեկ դատարանի՝ 2016 թվականի հունվարի 18-ի որոշմամբ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանի վճռաբեկ բողոքն ընդունվել է վարույթ։
Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
5. Գ.Պետրոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ «[Ն]ա 2015 թվականի մարտի 19-ին՝ ժամը 22.30-ի սահմաններում, Հրազդանի կիրճից տուն վերադառնալու ճանապարհին, գտնվելով ալկոհոլային խմիչք օգտագործած վիճակում, Երևանի Էջմիածնի Հին խճուղու հասցեում գտնվող ՀՀ ԳԱԱ «Հիդրոպոնիկայի պրոբլեմների ինստիտուտի» շենքի դիմաց անհիմն և առանց որևէ պատճառի վիրավորել է նույն տարածքով քայլող, իրեն անծանոթներ` Գրիգոր Մելքոնյանին և Ռուբեն Սարգսյանին, որից հետո անհիմն վիճաբանության մեջ է մտել նրանց հետ, նրանց հասցեին հնչեցրել է վիրավորական արտահայտություններ, որի ընթացքում Գ.Պետրոսյանը, ցուցաբերելով եսամոլություն և արհամարհելով և հակադրվելով Գ.Մելքոնյանի և Ռ.Սարգսյանի կողմից իր վարքագծի վերաբերյալ արված օրինական դիտողություններին, այն է` անտեսելով վերջիններիս պահանջները իրենցից հեռանալու և իրենց հանգիստ թողնելու մասին, սեփական անձի առավելությունները ընդգծելու մոլուցքով լցված, ավելի է ոգևորվել, շարունակել, դրսևորել սանձարձակություն, անզուսպ եսասիրություն, խուլիգանական դրդումներով և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու ձգտումով լցված, Գ.Մելքոնյանին և Ռ.Սարգսյանին մարմնական վնասվածքներ պատճառելու դիտավորությամբ իր մոտ եղած դանակով նախ հարվածել է Ռ.Սարգսյանի ձախ գոտկային շրջանին՝ նրան պատճառելով առողջության տևական քայքայումով ձախ գոտկային շրջանի պատռած ծակած չթափանցող վերքի ձևով առողջության միջին ծանրության վնաս, իսկ հետո Գ.Մելքոնյանի որովայնին` նրան պատճառելով որովայնի առաջնային պատի պատռած-ծակած չթափանցող վերքի ձևով առողջության տևական քայքայումով միջին ծանրության վնաս» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1, թերթ 169)։
6. Առաջին ատյանի դատարանը, հաշվի առնելով «ամբաստանյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա գործողությունների վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, այն, որ նա հանդիսանում է անժամկետ կենսաթոշակառու, բնութագրվում է դրականորեն», հանգել է հետևության, որ ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով՝ հնարավոր կլինի հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 2, թերթ 74)։
7. Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով նաև այն հանգամանքները, որ «ամբաստանյալ Գ.Պետրոսյանը ազատամարտիկ է, 1995-2013թթ. ծառայել է ՀՀ ԶՈւ-ում, զբաղեցրել է վարորդի, վարորդ-վարպետի և դասակի հրամանատարի պաշտոններ, 2013թ. սահմանային տարիքը լրանալու պատճառով արձակվել է ՀՀ ԶՈւ պահեստազոր, համաձայն ՀՀ ՊՆ 14746 զորամասի հրամանատար Ա.Հակոբյանի կողմից տված բնութագրի բնութագրվում է դրականորեն, պարգևատրվել է «ՀՀ զինված ուժերի 20 տարի» գերատեսչական մեդալով, կինը տառապում է զարկերակային գերճնշում 2-րդ, 3-րդ աստիճանի, երկաթդիֆեցիտային անեմիա հիվանդություններով, նաև այն, որ տուժողներ Հ.Սարգսյանը և Ռ.Մելքոնյանն ամբաստանյալի նկատմամբ բողոք և պահանջ չեն ներկայացրել», եզրահանգել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն օրինական է ու հիմնավորված (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 3, թերթ 56)։
Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
8. Բողոքաբերի կարծիքով ստորադաս դատարանները թույլ են տվել դատական սխալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ և 70-րդ հոդվածների ոչ ճիշտ կիրառում։
Այսպես` բողոքաբերի պնդմամբ ստորադաս դատարանները, ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով, հաշվի չեն առել հանցագործության` հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, գործի կոնկրետ հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող իրական հանգամանքների բացակայությունը, անձը բնութագրող տվյալները։
9. Մեջբերելով Վճռաբեկ դատարանի` Դ.Հովհաննիսյանի և Ս.Մարգարյանի, Գ.Մադաթյանի, Ա.Շահբազյանի գործերով որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` բողոքաբերը նշել է, որ հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը ճիշտ գնահատելու և դրա արդյունքում հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու համար ստորադաս դատարանները պատշաճ ուշադրություն չեն դարձրել արարքի կատարման եղանակին, հանցավորի մեղքի ձևին և տեսակին, օգտագործված գործիքին, այդ գործիքով կատարված հարվածի բնույթին ու տեղակայմանը, համապատասխան գնահատականի չեն արժանացրել նաև կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։ Վկայակոչելով արդեն իսկ հիշատակված՝ Ա.Շահբազյանի, ինչպես նաև Է.Ստեփանյանի գործերով որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած դիրքորոշումները՝ բողոքաբերը փաստել է, որ ստորադաս դատարանների կողմից ամբաստանյալ Գ.Պետրոսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող գնահատված հանգամանքները, մասնավորապես այն, որ Գ.Պետրոսյանը անժամկետ կենսաթոշակառու է և բնութագրվում է դրական, ՀՀ զինված ուժերում նախկինում որոշակի պաշտոններ է զբաղեցրել, կամ նրա նկատմամբ տուժողները բողոք չեն ներկայացրել, չեն կարող նվազեցնել ամբաստանյալի կամ նրա կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն այն չափով, որ նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառվի։ Ստորադաս դատարանները հաշվի չեն առել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածով ուղղակիորեն սահմանված՝ ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացող` արարքն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելու հանգամանքը, որն օրենքով սահմանված պատշաճ իրավական ընթացակարգով, ապացույցների հիման վրա հաստատվել է նախաքննության և դատաքննության ընթացքում։ Դատարանների կողմից պատշաճ գնահատականի չի արժանացվել նաև Գ.Պետրոսյանի անձը բնութագրող այն հանգամանքը, որ հանցանքը կատարելու պահին վերջինս դանակ է կրել՝ պատրաստ լինելով ցանկացած պահի այն գործադրելու։
Բողոք բերած անձը նշել է նաև, որ դատարանների կողմից չի հստակեցվել, թե հանգամանքները, որոնք հիշատակվել են դատական ակտերում, մեղմ պատժաչափի հիմքում են դրվել, թե՞ հանդիսացել են նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքեր։
10. Ըստ բողոքի հեղինակի՝ Առաջին ատյանի և Վերաքննիչ դատարանները, չհետևելով Ֆ.Գալստյանի, Գ.Մադաթյանի, Ա.Շահբազյանի, Ն.Սարգսյանի, Է.Ստեփանյանի գործերով որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտված իրավական դիրքորոշումներին, առանց որևէ պատճառաբանության գործով ձեռք բերված և դատարանում հետազոտված ապացույցների մի մասին տվել են առավել նշանակություն, դատավճռում չեն վերլուծել և չեն գնահատել այն ապացույցները, որոնք բացառում են ամբաստանյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը, ինչը հանգեցրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացմանը։
11. Վերոգրյալի հիման վրա բողոք բերած անձը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2015 թվականի հոկտեմբերի 16-ի որոշումը և գործն ուղարկել համապատասխան ստորադաս դատարան՝ նոր քննության։
Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
12. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է՝ իրավաչափ են արդյոք ամբաստանյալ Գ.Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին ստորադաս դատարանների հետևությունները։
13. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին։
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (...)»։
Սույն քրեաիրավական նորմերը Վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության են ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա (հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ, ի թիվս այլ որոշումների, մանրամասն տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Գարուշ Մադաթյանի գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, Արմեն Շահբազյանի գործով 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13, Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումները)` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԵԷԴ/0132/01/13, ԵԱՆԴ/0060/01/13, ԵԿԴ/0096/01/13, ԵԿԴ/0252/01/13, ԵՄԴ/0027/01/14, ԳԴ/0014/01/14, ՍԴ/0204/01/13, ՏԴ/0031/01/14, ՍԴ3/0174/01/14, ԵԱԴԴ/0011/01/14, ԵԱՔԴ/0091/01/14, ԵԿԴ/0039/01/15, ԱՐԴ/0031/01/15 և այլն)։
14. Ա.Շահբազյանի գործով որոշման մեջ անդրադառնալով առողջության դեմ ուղղված դիտավորյալ հանցագործությունների, մասնավորապես՝ առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու հանցակազմի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վրա ազդող գործոնների գնահատման իրավական խնդրին՝ Վճռաբեկ դատարանը ձևավորել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված] հանրորեն վտանգավոր արարքների դեմ արդյունավետ պայքարը պահանջում է այս ոլորտում համապատասխան քրեական, այդ թվում` պատժողական քաղաքականության իրականացում։ Իսկ դա իր հերթին ենթադրում է ոչ միայն համապատասխան օրենսդրական հիմքերի առկայություն, այլև դրանց գործնական կիրառման հնարավորության ապահովում։
(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարքը կարող է կատարվել տարբեր եղանակներով։ (...) Քննարկվող հանցագործության կատարման (...) եղանակները, ելնելով գործի փաստական հանգամանքների առանձնահատկություններից, տարբեր կերպ են բնորոշում հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության աստիճանը։ Այսպես՝ տուժողի կենսական կարևոր օրգանների շրջանում դանակով հարված հասցնելիս հանցավորը ոչ միայն նախատեսում է հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիությունը, այլև գիտակցում է կամ առնվազն պարտավոր է գիտակցել, որ իր գործողություններով տուժողին պատճառում է առողջության ծանր վնաս, որը վտանգավոր է կյանքի համար և անգամ կարող է հանգեցնել մահվան։ Այլ խոսքով՝ հանցավորը գործում է ուղղակի դիտավորությամբ և հստակ նախատեսում է իր արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այդ թվում՝ գիտակցում է կամ պարտավոր է գիտակցել, որ տուժողին կարող է պատճառել մահ, սակայն ինքնավստահությամբ կամ անփութությամբ հույս է ունենում, որ նշված ծանր հետևանքը չի առաջանա։ Վերոգրյալն ինքնին վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին, ուստի օբյեկտիվորեն պետք է գնահատվի և հաշվի առնվի դատարանների կողմից պատիժ նշանակելիս։
(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը ճիշտ գնահատելու և որպես արդյունք հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու համար դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն արարքի կատարման եղանակին, օգտագործված գործիքներին, միջոցներին, մարմնական վնասվածքների քանակին, բնույթին ու տեղակայմանը։ Համապատասխան գնահատականի պետք է արժանացվի նաև կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։
[Ա]ռանց նշված հանգամանքների գնահատման առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու վերաբերյալ գործերով հնարավոր չէ ճիշտ պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին։ Հետևաբար, նշանակված պատժով չի ապահովվի կատարված արարքի և կիրառված քրեաիրավական ներգործության միջոցի համաչափությունը, ինչպես նաև կխաթարվեն պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները» (տե՛ս Արմեն Շահբազյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 որոշման 15-16-րդ կետերը)։
15. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածը սահմանում է. «1. Դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք կամ առողջությանը որևէ այլ վնաս պատճառելը, որը վտանգավոր չէ կյանքի համար և չի առաջացրել սույն օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքներ, բայց առաջացրել է առողջության տևական քայքայում կամ ընդհանուր աշխատունակության մեկ երրորդից պակաս զգալի կայուն կորուստ՝
պատժվում է կալանքով՝ մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով
2. Նույն արարքը, որը կատարվել է՝
1) երկու կամ ավելի անձանց նկատմամբ,
(…)
6) խուլիգանական դրդումներով,
(…)
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ նախորդ կետում մեջբերված իրավական դիրքորոշումները, mutatis mutandis, կիրառելի են նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածով նախատեսված՝ դիտավորությամբ առողջությանը միջին ծանրության վնաս պատճառելու հանցակազմի նկատմամբ։ Նշված հանցագործության օբյեկտը ևս մարդու առողջությունն է՝ որպես նրա օրգանիզմի ամբողջական կենսաբանական վիճակ, ինչը ենթակա է քրեաիրավական հատուկ պաշտպանության։ Հետևաբար, դրա դեմ ոտնձգելը նույնպես վկայում է կատարված հանցավոր արարքի՝ հանրային բարձր վտանգավորության մասին։ Այսպիսով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանք կատարելու դեպքում պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս ստորադաս դատարանները պետք է հաշվի առնեն ինչպես խախտվող սույն հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը, այնպես էլ արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող այնպիսի հանգամանքներ, ինչպիսիք են անձի հոգեբանական վերաբերմունքն իր կատարած արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ, հանցագործության հանգամանքները (այդ թվում՝ հանցագործությանը նախորդող և ուղեկցող (տե՛ս, mutatis mutandis, Հրանտ Պարանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2014 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ԵԷԴ/0132/01/13 որոշման 13-րդ կետը)), եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մարմնական վնասվածքների քանակը, տեղակայումը, բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները և այլն։ Կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքների շրջանակներում վնաս պատճառելու համար օգտագործված տարատեսակ գործիքները կամ առարկաները (հրազեն, դանակ, կա¬ցին, մուրճ, մե¬տաղ¬յա ձող, քար և այլն), հանցավորի պատրաստվածությունը, մեղքի դիտավորյալ ձևն (հատկապես` ուղղակի դիտավորությունը) իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը, մեծացնում հանցագործությունը հաջողությամբ ավարտին հասցնելու կամ ավելի մեծ վնաս պատճառելու հավանականությունը։ Հետևաբար նման դեպքերում օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը (տե՛ս, mutatis mutandis, Սարգիս Խաչատրյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2015 թվականի մարտի 27-ի թիվ ՏԴ/0031/01/14, Նարեկ Խաչատրյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի թիվ ԵԿԴ/0191/01/14, Արսեն Կարապետյանի և Ռուբեն Գուլգուլյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի թիվ ԵԱԴԴ/0011/01/14 որոշումների համապատասխանաբար 14-րդ, 13-րդ և 15-րդ կետերը)։
16. Սույն գործի նյութերից երևում է, որ Գ.Պետրոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա Հրազդանի կիրճից տուն վերադառնալու ճանապարհին, գտնվելով ալկոհոլային խմիչք օգտագործած վիճակում, անհիմն և առանց որևէ պատճառի վիրավորել է նույն տարածքով քայլող, իրեն անծանոթներ` Գ.Մելքոնյանին և Ռ.Սարգսյանին, որից հետո անհիմն վիճաբանության մեջ է մտել նրանց հետ, նրանց հասցեին հնչեցրել է վիրավորական արտահայտություններ։ Ապա անտեսելով տուժողների պահանջներն իրենցից հեռանալու և իրենց հանգիստ թողնելու մասին, սեփական անձի առավելություններն ընդգծելու նպատակով խուլիգանական դրդումներով և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով՝ Գ.Մելքոնյանին և Ռ.Սարգսյանին մարմնական վնասվածքներ պատճառելու դիտավորությամբ իր մոտ եղած դանակով նախ հարվածել է Ռ.Սարգսյանի ձախ գոտկային շրջանին՝ պատճառելով առողջությանը միջին ծանրության վնաս՝ պատռած- ծակած չթափանցող վերքի ձևով, իսկ հետո Գ.Մելքոնյանի որովայնին` նրան պատճառելով միջին ծանրության վնաս՝ որովայնի առաջնային պատի պատռած-ծակած չթափանցող վերքի ձևով (տե՛ս սույն որոշման 5-րդ կետը)։
Առաջին ատյանի դատարանը, հաշվի առնելով ամբաստանյալ Գ.Պետրոսյանի արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա գործողությունների վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, այն, որ նա անժամկետ կենսաթոշակառու է, բնութագրվում է դրականորեն, եկել է հետևության, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը)։
Վերաքննիչ դատարանն իր հերթին անփոփոխ է թողել Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը)։
17. Սույն որոշման նախորդ կետում մեջբերված փաստական տվյալները համադրելով սույն որոշման 13-15-րդ կետերում շարադրված վերլուծության հետ` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի և Վերաքննիչ դատարանները Գ.Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պատշաճ վերլուծության չեն ենթարկել կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը։ Մասնավորապես, ստորադաս դատարանները պատշաճ չեն գնահատել՝
ա) խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը՝ այն, որ ամբաստանյալը ոտնձգել է այնպիսի հասարակական հարաբերության դեմ, որի խախտումը բացասաբար է անդրադարձել տուժողների առողջական վիճակի վրա,
բ) այն, որ Գ.Պետրոսյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը կատարել է մեկից ավելի ծանրացնող հանգամանքներով՝ խուլիգանական դրդումներով և մեկից ավելի անձանց նկատմամբ,
գ) ամբաստանյալի մոտ դանակի առկայության և հանրորեն վտանգավոր արարքը դանակի գործադրմամբ կատարելու հանգամանքը,
դ) հանցավորի հոգեբանական վերաբերմունքն իր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ, մասնավորապես այն, որ ամբաստանյալը գիտակցել է, որ իր գործողություններով տուժողների առողջությանը պատճառում է վնաս, նախատեսել է իր արարքի և հետևանքների միջև առկա անմիջական պատճառական կապը,
ե) պատճառված մարմնական վնասվածքների տեղակայումը, մասնավորապես այն, որ ամբաստանյալը հարվածը հասցրել է տուժողներ Ռ.Սարգսյանի և Գ.Մելքոնյանի կենսականորեն կարևոր օրգաններին՝ համապատասխանաբար ձախ գոտկային շրջանին և որովայնին։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ ստորադաս դատարաններն ընդհանրապես չեն անդրադարձել և վերլուծության չեն ենթարկել այն հանգամանքը, որ Գ.Պետրոսյանը հանրորեն վտանգավոր արարքը կատարելիս եղել է ալկոհոլ օգտագործած վիճակում։ Այդ առումով Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ հանցանքն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելը կարող է պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք համարվել կամ չհամարվել` ելնելով հանցագործության բնույթից։ Ընդ որում, այն դեպքում, երբ ալկոհոլի ազդեցությունը հանդիսացել է հանցանքը կատարելուն նպաստող պայման, դատարանը դա պետք է համարի ծանրացնող հանգամանք։ Այլ կերպ՝ քննարկվող հարցը լուծելիս դատարանը պարտավոր է հանգամանորեն պարզել՝ հանցավոր արարքն իր բնույթով կապված է արդյոք հանցանք կատարած անձի` ալկոհոլ օգտագործած լինելու հետ, թե՞ ոչ (տե՛ս, mutatis mutandis, Դավիթ Հովհաննիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշման 14-15-րդ կետերը)։
18. Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ Գ.Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս ստորադաս դատարաններն ինչպես առանձին վերցրած, այնպես էլ իրենց համակցության մեջ պատշաճ ուշադրություն չեն դարձրել խախտված հասարակական հարաբերության բնույթին ու կարևորությանը, օգտագործված գործիքին, կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքին, պատճառված մարմնական վնասվածքների տեղակայմանը, ինչպես նաև այն հանգամանքին, որ ամբաստանյալին մեղսագրվում է մեկից ավելի ծանրացնող հանգամանքներով հանցանք։
Միաժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին ստորադաս դատարանների հետևությունը չի կարող հիմնավոր համարվել այն պայմաններում, երբ վերջիններս որևէ կերպ չեն անդրադարձել և վերլուծության չեն ենթարկել այն հանգամանքը, որ Գ.Պետրոսյանը հանցավոր արարքը կատարելիս գտնվել է ալկոհոլի ազդեցության տակ։
19. Վերոշարադրյալը Վճռաբեկ դատարանի համար հիմք է գալու այն եզրահանգման, որ ամբաստանյալ Գ.Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին ստորադաս դատարանների հետևություններն իրավաչափ չեն։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով Վերաքննիչ դատարանը, օրինական ուժի մեջ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը, թույլ է տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ և 70-րդ հոդվածների ոչ ճիշտ կիրառում, ինչը հանգեցրել է նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացմանը։ Այսինքն՝ թույլ են տրվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-398-րդ հոդվածներով նախատեսված նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումներ։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության (2005 թվականի փոփոխություններով) 91-րդ, 92-րդ հոդվածներով, Հայաստանի Հանրապետութ¬յան քրեական դատավարության օրենսգրքի 16-րդ, 39-րդ, 43-րդ, 3611-րդ, 419-րդ, 422-423-րդ հոդվածներով և Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգրքի 20-րդ հոդվածով՝ Վճռաբեկ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Վճռաբեկ բողոքը բավարարել։ Ամբաստանյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2015 թվականի հուլիսի 29-ի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2015 թվականի հոկտեմբերի 16-ի որոշումը բեկանել և գործն ուղարկել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ նոր քննության։
2. Ամբաստանյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված՝ չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ։
3. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում դատական նիստերի դահլիճում հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման։
Նախագահող՝ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Դատավորներ` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Հայաստանի Հանրապետության
վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում
Քրեական գործ թիվ ԵԿԴ/0130/01/15
Նախագահող դատավոր՝ Կ.Ղազարյան
Դատավորներ՝ Ա.Խաչատրյան
Ա.Դանիելյան
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան)
նախագահությամբ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ դատավորներ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Մ.ԱՎԱԳՅԱՆԻ
մասնակցությամբ
ամբաստանյալ Գ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
պաշտպան Ժ.ԿՈՏԻԿՅԱՆԻ
2016 թվականի հունիսի 24-ին ք.Երևանում
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2015 թվականի հոկտեմբերի 16-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանի վճռաբեկ բողոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը
1. 2015 թվականի ապրիլի 2-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնում հարուցվել է թիվ 16116215 քրեական գործը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետի հատկանիշներով։
2015 թվականի ապրիլի 22-ին որպես մեղադրյալ է ներգրավվել Գագիկ Պետրոսյանը, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով։ Նույն օրը մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին։
2015 թվականի մայիսի 25-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ` նաև Առաջին ատյանի դատարան)։
2. Առաջին ատյանի դատարանն արագացված դատաքննության կարգի կիրառմամբ 2015 թվականի հուլիսի 29-ի դատավճռով Գ.Պետրոսյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով և դատապարտել ազատազրկման` 1 (մեկ) տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ Գ.Պետրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել, և սահմանվել է փորձաշրջան` 1 (մեկ) տարի ժամկետով։
3. Մեղադրող Վ.Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` նաև Վերաքննիչ դատարան) 2015 թվականի հոկտեմբերի 16-ի որոշմամբ ներկայացված բողոքը մերժել է, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2015 թվականի հուլիսի 29-ի դատավճիռը՝ թողել օրինական ուժի մեջ։
4. Վերաքննիչ դատարանի՝ 2015 թվականի հոկտեմբերի 16-ի որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանը։
Ամբաստանյալ Գ.Պետրոսյանի պաշտպան Ժ.Կոտիկյանը 2015 թվականի նոյեմբերի 16-ին, իսկ տուժողներ Ռ.Սարգսյանը և Գ.Մելքոնյանը 2015 թվականի նոյեմբերի 19-ին վճռաբեկ բողոքի պատասխան են ներկայացրել` փաստարկելով, որ ստորադաս դատարանների դատական ակտերն օրինական են և հիմնավորված, իսկ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալի ներկայացրած վճռաբեկ բողոքն անհիմն է և չի համապատասխանում բողոքը վարույթ ընդունելու պահանջներին։
Վճռաբեկ դատարանի՝ 2016 թվականի հունվարի 18-ի որոշմամբ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանի վճռաբեկ բողոքն ընդունվել է վարույթ։
Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
5. Գ.Պետրոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ «[Ն]ա 2015 թվականի մարտի 19-ին՝ ժամը 22.30-ի սահմաններում, Հրազդանի կիրճից տուն վերադառնալու ճանապարհին, գտնվելով ալկոհոլային խմիչք օգտագործած վիճակում, Երևանի Էջմիածնի Հին խճուղու հասցեում գտնվող ՀՀ ԳԱԱ «Հիդրոպոնիկայի պրոբլեմների ինստիտուտի» շենքի դիմաց անհիմն և առանց որևէ պատճառի վիրավորել է նույն տարածքով քայլող, իրեն անծանոթներ` Գրիգոր Մելքոնյանին և Ռուբեն Սարգսյանին, որից հետո անհիմն վիճաբանության մեջ է մտել նրանց հետ, նրանց հասցեին հնչեցրել է վիրավորական արտահայտություններ, որի ընթացքում Գ.Պետրոսյանը, ցուցաբերելով եսամոլություն և արհամարհելով և հակադրվելով Գ.Մելքոնյանի և Ռ.Սարգսյանի կողմից իր վարքագծի վերաբերյալ արված օրինական դիտողություններին, այն է` անտեսելով վերջիններիս պահանջները իրենցից հեռանալու և իրենց հանգիստ թողնելու մասին, սեփական անձի առավելությունները ընդգծելու մոլուցքով լցված, ավելի է ոգևորվել, շարունակել, դրսևորել սանձարձակություն, անզուսպ եսասիրություն, խուլիգանական դրդումներով և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու ձգտումով լցված, Գ.Մելքոնյանին և Ռ.Սարգսյանին մարմնական վնասվածքներ պատճառելու դիտավորությամբ իր մոտ եղած դանակով նախ հարվածել է Ռ.Սարգսյանի ձախ գոտկային շրջանին՝ նրան պատճառելով առողջության տևական քայքայումով ձախ գոտկային շրջանի պատռած ծակած չթափանցող վերքի ձևով առողջության միջին ծանրության վնաս, իսկ հետո Գ.Մելքոնյանի որովայնին` նրան պատճառելով որովայնի առաջնային պատի պատռած-ծակած չթափանցող վերքի ձևով առողջության տևական քայքայումով միջին ծանրության վնաս» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1, թերթ 169)։
6. Առաջին ատյանի դատարանը, հաշվի առնելով «ամբաստանյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա գործողությունների վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, այն, որ նա հանդիսանում է անժամկետ կենսաթոշակառու, բնութագրվում է դրականորեն», հանգել է հետևության, որ ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով՝ հնարավոր կլինի հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 2, թերթ 74)։
7. Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով նաև այն հանգամանքները, որ «ամբաստանյալ Գ.Պետրոսյանը ազատամարտիկ է, 1995-2013թթ. ծառայել է ՀՀ ԶՈւ-ում, զբաղեցրել է վարորդի, վարորդ-վարպետի և դասակի հրամանատարի պաշտոններ, 2013թ. սահմանային տարիքը լրանալու պատճառով արձակվել է ՀՀ ԶՈւ պահեստազոր, համաձայն ՀՀ ՊՆ 14746 զորամասի հրամանատար Ա.Հակոբյանի կողմից տված բնութագրի բնութագրվում է դրականորեն, պարգևատրվել է «ՀՀ զինված ուժերի 20 տարի» գերատեսչական մեդալով, կինը տառապում է զարկերակային գերճնշում 2-րդ, 3-րդ աստիճանի, երկաթդիֆեցիտային անեմիա հիվանդություններով, նաև այն, որ տուժողներ Հ.Սարգսյանը և Ռ.Մելքոնյանն ամբաստանյալի նկատմամբ բողոք և պահանջ չեն ներկայացրել», եզրահանգել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն օրինական է ու հիմնավորված (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 3, թերթ 56)։
Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
8. Բողոքաբերի կարծիքով ստորադաս դատարանները թույլ են տվել դատական սխալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ և 70-րդ հոդվածների ոչ ճիշտ կիրառում։
Այսպես` բողոքաբերի պնդմամբ ստորադաս դատարանները, ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով, հաշվի չեն առել հանցագործության` հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, գործի կոնկրետ հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող իրական հանգամանքների բացակայությունը, անձը բնութագրող տվյալները։
9. Մեջբերելով Վճռաբեկ դատարանի` Դ.Հովհաննիսյանի և Ս.Մարգարյանի, Գ.Մադաթյանի, Ա.Շահբազյանի գործերով որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` բողոքաբերը նշել է, որ հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը ճիշտ գնահատելու և դրա արդյունքում հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու համար ստորադաս դատարանները պատշաճ ուշադրություն չեն դարձրել արարքի կատարման եղանակին, հանցավորի մեղքի ձևին և տեսակին, օգտագործված գործիքին, այդ գործիքով կատարված հարվածի բնույթին ու տեղակայմանը, համապատասխան գնահատականի չեն արժանացրել նաև կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։ Վկայակոչելով արդեն իսկ հիշատակված՝ Ա.Շահբազյանի, ինչպես նաև Է.Ստեփանյանի գործերով որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած դիրքորոշումները՝ բողոքաբերը փաստել է, որ ստորադաս դատարանների կողմից ամբաստանյալ Գ.Պետրոսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող գնահատված հանգամանքները, մասնավորապես այն, որ Գ.Պետրոսյանը անժամկետ կենսաթոշակառու է և բնութագրվում է դրական, ՀՀ զինված ուժերում նախկինում որոշակի պաշտոններ է զբաղեցրել, կամ նրա նկատմամբ տուժողները բողոք չեն ներկայացրել, չեն կարող նվազեցնել ամբաստանյալի կամ նրա կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն այն չափով, որ նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառվի։ Ստորադաս դատարանները հաշվի չեն առել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածով ուղղակիորեն սահմանված՝ ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացող` արարքն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելու հանգամանքը, որն օրենքով սահմանված պատշաճ իրավական ընթացակարգով, ապացույցների հիման վրա հաստատվել է նախաքննության և դատաքննության ընթացքում։ Դատարանների կողմից պատշաճ գնահատականի չի արժանացվել նաև Գ.Պետրոսյանի անձը բնութագրող այն հանգամանքը, որ հանցանքը կատարելու պահին վերջինս դանակ է կրել՝ պատրաստ լինելով ցանկացած պահի այն գործադրելու։
Բողոք բերած անձը նշել է նաև, որ դատարանների կողմից չի հստակեցվել, թե հանգամանքները, որոնք հիշատակվել են դատական ակտերում, մեղմ պատժաչափի հիմքում են դրվել, թե՞ հանդիսացել են նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքեր։
10. Ըստ բողոքի հեղինակի՝ Առաջին ատյանի և Վերաքննիչ դատարանները, չհետևելով Ֆ.Գալստյանի, Գ.Մադաթյանի, Ա.Շահբազյանի, Ն.Սարգսյանի, Է.Ստեփանյանի գործերով որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտված իրավական դիրքորոշումներին, առանց որևէ պատճառաբանության գործով ձեռք բերված և դատարանում հետազոտված ապացույցների մի մասին տվել են առավել նշանակություն, դատավճռում չեն վերլուծել և չեն գնահատել այն ապացույցները, որոնք բացառում են ամբաստանյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը, ինչը հանգեցրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացմանը։
11. Վերոգրյալի հիման վրա բողոք բերած անձը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2015 թվականի հոկտեմբերի 16-ի որոշումը և գործն ուղարկել համապատասխան ստորադաս դատարան՝ նոր քննության։
Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
12. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է՝ իրավաչափ են արդյոք ամբաստանյալ Գ.Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին ստորադաս դատարանների հետևությունները։
13. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին։
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (...)»։
Սույն քրեաիրավական նորմերը Վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության են ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա (հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ, ի թիվս այլ որոշումների, մանրամասն տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Գարուշ Մադաթյանի գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, Արմեն Շահբազյանի գործով 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13, Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումները)` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԵԷԴ/0132/01/13, ԵԱՆԴ/0060/01/13, ԵԿԴ/0096/01/13, ԵԿԴ/0252/01/13, ԵՄԴ/0027/01/14, ԳԴ/0014/01/14, ՍԴ/0204/01/13, ՏԴ/0031/01/14, ՍԴ3/0174/01/14, ԵԱԴԴ/0011/01/14, ԵԱՔԴ/0091/01/14, ԵԿԴ/0039/01/15, ԱՐԴ/0031/01/15 և այլն)։
14. Ա.Շահբազյանի գործով որոշման մեջ անդրադառնալով առողջության դեմ ուղղված դիտավորյալ հանցագործությունների, մասնավորապես՝ առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու հանցակազմի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վրա ազդող գործոնների գնահատման իրավական խնդրին՝ Վճռաբեկ դատարանը ձևավորել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված] հանրորեն վտանգավոր արարքների դեմ արդյունավետ պայքարը պահանջում է այս ոլորտում համապատասխան քրեական, այդ թվում` պատժողական քաղաքականության իրականացում։ Իսկ դա իր հերթին ենթադրում է ոչ միայն համապատասխան օրենսդրական հիմքերի առկայություն, այլև դրանց գործնական կիրառման հնարավորության ապահովում։
(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարքը կարող է կատարվել տարբեր եղանակներով։ (...) Քննարկվող հանցագործության կատարման (...) եղանակները, ելնելով գործի փաստական հանգամանքների առանձնահատկություններից, տարբեր կերպ են բնորոշում հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության աստիճանը։ Այսպես՝ տուժողի կենսական կարևոր օրգանների շրջանում դանակով հարված հասցնելիս հանցավորը ոչ միայն նախատեսում է հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիությունը, այլև գիտակցում է կամ առնվազն պարտավոր է գիտակցել, որ իր գործողություններով տուժողին պատճառում է առողջության ծանր վնաս, որը վտանգավոր է կյանքի համար և անգամ կարող է հանգեցնել մահվան։ Այլ խոսքով՝ հանցավորը գործում է ուղղակի դիտավորությամբ և հստակ նախատեսում է իր արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այդ թվում՝ գիտակցում է կամ պարտավոր է գիտակցել, որ տուժողին կարող է պատճառել մահ, սակայն ինքնավստահությամբ կամ անփութությամբ հույս է ունենում, որ նշված ծանր հետևանքը չի առաջանա։ Վերոգրյալն ինքնին վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին, ուստի օբյեկտիվորեն պետք է գնահատվի և հաշվի առնվի դատարանների կողմից պատիժ նշանակելիս։
(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը ճիշտ գնահատելու և որպես արդյունք հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու համար դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն արարքի կատարման եղանակին, օգտագործված գործիքներին, միջոցներին, մարմնական վնասվածքների քանակին, բնույթին ու տեղակայմանը։ Համապատասխան գնահատականի պետք է արժանացվի նաև կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։
[Ա]ռանց նշված հանգամանքների գնահատման առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու վերաբերյալ գործերով հնարավոր չէ ճիշտ պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին։ Հետևաբար, նշանակված պատժով չի ապահովվի կատարված արարքի և կիրառված քրեաիրավական ներգործության միջոցի համաչափությունը, ինչպես նաև կխաթարվեն պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները» (տե՛ս Արմեն Շահբազյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 որոշման 15-16-րդ կետերը)։
15. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածը սահմանում է. «1. Դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք կամ առողջությանը որևէ այլ վնաս պատճառելը, որը վտանգավոր չէ կյանքի համար և չի առաջացրել սույն օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքներ, բայց առաջացրել է առողջության տևական քայքայում կամ ընդհանուր աշխատունակության մեկ երրորդից պակաս զգալի կայուն կորուստ՝
պատժվում է կալանքով՝ մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով
2. Նույն արարքը, որը կատարվել է՝
1) երկու կամ ավելի անձանց նկատմամբ,
(…)
6) խուլիգանական դրդումներով,
(…)
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ նախորդ կետում մեջբերված իրավական դիրքորոշումները, mutatis mutandis, կիրառելի են նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածով նախատեսված՝ դիտավորությամբ առողջությանը միջին ծանրության վնաս պատճառելու հանցակազմի նկատմամբ։ Նշված հանցագործության օբյեկտը ևս մարդու առողջությունն է՝ որպես նրա օրգանիզմի ամբողջական կենսաբանական վիճակ, ինչը ենթակա է քրեաիրավական հատուկ պաշտպանության։ Հետևաբար, դրա դեմ ոտնձգելը նույնպես վկայում է կատարված հանցավոր արարքի՝ հանրային բարձր վտանգավորության մասին։ Այսպիսով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանք կատարելու դեպքում պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս ստորադաս դատարանները պետք է հաշվի առնեն ինչպես խախտվող սույն հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը, այնպես էլ արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող այնպիսի հանգամանքներ, ինչպիսիք են անձի հոգեբանական վերաբերմունքն իր կատարած արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ, հանցագործության հանգամանքները (այդ թվում՝ հանցագործությանը նախորդող և ուղեկցող (տե՛ս, mutatis mutandis, Հրանտ Պարանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2014 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ԵԷԴ/0132/01/13 որոշման 13-րդ կետը)), եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մարմնական վնասվածքների քանակը, տեղակայումը, բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները և այլն։ Կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքների շրջանակներում վնաս պատճառելու համար օգտագործված տարատեսակ գործիքները կամ առարկաները (հրազեն, դանակ, կա¬ցին, մուրճ, մե¬տաղ¬յա ձող, քար և այլն), հանցավորի պատրաստվածությունը, մեղքի դիտավորյալ ձևն (հատկապես` ուղղակի դիտավորությունը) իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը, մեծացնում հանցագործությունը հաջողությամբ ավարտին հասցնելու կամ ավելի մեծ վնաս պատճառելու հավանականությունը։ Հետևաբար նման դեպքերում օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը (տե՛ս, mutatis mutandis, Սարգիս Խաչատրյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2015 թվականի մարտի 27-ի թիվ ՏԴ/0031/01/14, Նարեկ Խաչատրյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի թիվ ԵԿԴ/0191/01/14, Արսեն Կարապետյանի և Ռուբեն Գուլգուլյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի թիվ ԵԱԴԴ/0011/01/14 որոշումների համապատասխանաբար 14-րդ, 13-րդ և 15-րդ կետերը)։
16. Սույն գործի նյութերից երևում է, որ Գ.Պետրոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա Հրազդանի կիրճից տուն վերադառնալու ճանապարհին, գտնվելով ալկոհոլային խմիչք օգտագործած վիճակում, անհիմն և առանց որևէ պատճառի վիրավորել է նույն տարածքով քայլող, իրեն անծանոթներ` Գ.Մելքոնյանին և Ռ.Սարգսյանին, որից հետո անհիմն վիճաբանության մեջ է մտել նրանց հետ, նրանց հասցեին հնչեցրել է վիրավորական արտահայտություններ։ Ապա անտեսելով տուժողների պահանջներն իրենցից հեռանալու և իրենց հանգիստ թողնելու մասին, սեփական անձի առավելություններն ընդգծելու նպատակով խուլիգանական դրդումներով և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով՝ Գ.Մելքոնյանին և Ռ.Սարգսյանին մարմնական վնասվածքներ պատճառելու դիտավորությամբ իր մոտ եղած դանակով նախ հարվածել է Ռ.Սարգսյանի ձախ գոտկային շրջանին՝ պատճառելով առողջությանը միջին ծանրության վնաս՝ պատռած- ծակած չթափանցող վերքի ձևով, իսկ հետո Գ.Մելքոնյանի որովայնին` նրան պատճառելով միջին ծանրության վնաս՝ որովայնի առաջնային պատի պատռած-ծակած չթափանցող վերքի ձևով (տե՛ս սույն որոշման 5-րդ կետը)։
Առաջին ատյանի դատարանը, հաշվի առնելով ամբաստանյալ Գ.Պետրոսյանի արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա գործողությունների վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, այն, որ նա անժամկետ կենսաթոշակառու է, բնութագրվում է դրականորեն, եկել է հետևության, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը)։
Վերաքննիչ դատարանն իր հերթին անփոփոխ է թողել Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը)։
17. Սույն որոշման նախորդ կետում մեջբերված փաստական տվյալները համադրելով սույն որոշման 13-15-րդ կետերում շարադրված վերլուծության հետ` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի և Վերաքննիչ դատարանները Գ.Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պատշաճ վերլուծության չեն ենթարկել կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը։ Մասնավորապես, ստորադաս դատարանները պատշաճ չեն գնահատել՝
ա) խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը՝ այն, որ ամբաստանյալը ոտնձգել է այնպիսի հասարակական հարաբերության դեմ, որի խախտումը բացասաբար է անդրադարձել տուժողների առողջական վիճակի վրա,
բ) այն, որ Գ.Պետրոսյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը կատարել է մեկից ավելի ծանրացնող հանգամանքներով՝ խուլիգանական դրդումներով և մեկից ավելի անձանց նկատմամբ,
գ) ամբաստանյալի մոտ դանակի առկայության և հանրորեն վտանգավոր արարքը դանակի գործադրմամբ կատարելու հանգամանքը,
դ) հանցավորի հոգեբանական վերաբերմունքն իր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ, մասնավորապես այն, որ ամբաստանյալը գիտակցել է, որ իր գործողություններով տուժողների առողջությանը պատճառում է վնաս, նախատեսել է իր արարքի և հետևանքների միջև առկա անմիջական պատճառական կապը,
ե) պատճառված մարմնական վնասվածքների տեղակայումը, մասնավորապես այն, որ ամբաստանյալը հարվածը հասցրել է տուժողներ Ռ.Սարգսյանի և Գ.Մելքոնյանի կենսականորեն կարևոր օրգաններին՝ համապատասխանաբար ձախ գոտկային շրջանին և որովայնին։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ ստորադաս դատարաններն ընդհանրապես չեն անդրադարձել և վերլուծության չեն ենթարկել այն հանգամանքը, որ Գ.Պետրոսյանը հանրորեն վտանգավոր արարքը կատարելիս եղել է ալկոհոլ օգտագործած վիճակում։ Այդ առումով Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ հանցանքն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելը կարող է պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք համարվել կամ չհամարվել` ելնելով հանցագործության բնույթից։ Ընդ որում, այն դեպքում, երբ ալկոհոլի ազդեցությունը հանդիսացել է հանցանքը կատարելուն նպաստող պայման, դատարանը դա պետք է համարի ծանրացնող հանգամանք։ Այլ կերպ՝ քննարկվող հարցը լուծելիս դատարանը պարտավոր է հանգամանորեն պարզել՝ հանցավոր արարքն իր բնույթով կապված է արդյոք հանցանք կատարած անձի` ալկոհոլ օգտագործած լինելու հետ, թե՞ ոչ (տե՛ս, mutatis mutandis, Դավիթ Հովհաննիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշման 14-15-րդ կետերը)։
18. Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ Գ.Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս ստորադաս դատարաններն ինչպես առանձին վերցրած, այնպես էլ իրենց համակցության մեջ պատշաճ ուշադրություն չեն դարձրել խախտված հասարակական հարաբերության բնույթին ու կարևորությանը, օգտագործված գործիքին, կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքին, պատճառված մարմնական վնասվածքների տեղակայմանը, ինչպես նաև այն հանգամանքին, որ ամբաստանյալին մեղսագրվում է մեկից ավելի ծանրացնող հանգամանքներով հանցանք։
Միաժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին ստորադաս դատարանների հետևությունը չի կարող հիմնավոր համարվել այն պայմաններում, երբ վերջիններս որևէ կերպ չեն անդրադարձել և վերլուծության չեն ենթարկել այն հանգամանքը, որ Գ.Պետրոսյանը հանցավոր արարքը կատարելիս գտնվել է ալկոհոլի ազդեցության տակ։
19. Վերոշարադրյալը Վճռաբեկ դատարանի համար հիմք է գալու այն եզրահանգման, որ ամբաստանյալ Գ.Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին ստորադաս դատարանների հետևություններն իրավաչափ չեն։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով Վերաքննիչ դատարանը, օրինական ուժի մեջ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը, թույլ է տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ և 70-րդ հոդվածների ոչ ճիշտ կիրառում, ինչը հանգեցրել է նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացմանը։ Այսինքն՝ թույլ են տրվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-398-րդ հոդվածներով նախատեսված նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումներ։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության (2005 թվականի փոփոխություններով) 91-րդ, 92-րդ հոդվածներով, Հայաստանի Հանրապետութ¬յան քրեական դատավարության օրենսգրքի 16-րդ, 39-րդ, 43-րդ, 3611-րդ, 419-րդ, 422-423-րդ հոդվածներով և Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգրքի 20-րդ հոդվածով՝ Վճռաբեկ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Վճռաբեկ բողոքը բավարարել։ Ամբաստանյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2015 թվականի հուլիսի 29-ի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2015 թվականի հոկտեմբերի 16-ի որոշումը բեկանել և գործն ուղարկել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ նոր քննության։
2. Ամբաստանյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված՝ չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ։
3. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում դատական նիստերի դահլիճում հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման։
Նախագահող՝ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Դատավորներ` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0130/01/15
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 25-05-2015 |
|---|---|
| Քրեական գործի համարը | 0130/01/15 |
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 16116215 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Գագիկ Պետրոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2015թ. Հրազդանի կիրճից տուն վերադառնալու ճանապարհին, գտնվելով ալկոհոլային խմիչք օգտագործած վիճակում, Երևան քաղաքի Էջմիածնի հին խճուղի հասցեում գտնվող ՀՀ ԳՍՍ <<Հիդրոպոնիկայի պրոբլեմների ինստիտուտի>> շենքի դիմաց անհիմն և առանց որևէ պատճառի վիրավորել է նույն տարածքով քայլող, իրեն անծանոթներ` Գրիգոր Մելքոնյանին և Ռուբեն Սարգսյանին, որից հետո անհիմն վիճաբանության մեջ է մտել Գ. Մելքոնյանի և Ռ. Սարգսյանի հետ, նրանց հասցեին հնչեցրել է վիրավորական արտահայտություններ, որի ընթացքում Գ. Պետրոսյանը ցուցաբերելով եսամոլություն և արհամարհելով ու հակադրվելով նրանց կողմից իր վարքագծի վերաբերյալ արված օրինական դիտողություններին, ավելի էբ ոգևորվել, շարունակել ցուցաբերել սանձարձակություն, անզուսպ եսասիրություն, խուլիգանական դրդումներով և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու ձգտումով լցվծ, Գ. Մելքոնյանին և Ռ. Սարգսյանին մարմնական վնասվածքներ պատճառելու դիտավորությամն իր մոտ եղած դանակով նախ հարվածել է Ռ. Սարգսյանին պատճառելով առողջության միջին ծանրության վնաս, իսկ հետո Գ. Մելքոնյանին` պատճառելով միջին ծանրության վնաս: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Գագիկ |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Հայրանուն | Անդրանիկի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Լրացուցիչ ինֆորմացիա | Գ. Պետրոսյանի անձնագիրը` կցված է քր. գործին |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 113 Մաս 2 Կետ 1, 6 |
| Վիճակագրական տողի համարը | 1.10 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 25-05-2015 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Բեկթաշյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 26-05-2015 |
|---|---|
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 26-05-2015 |
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 26-05-2015 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 19-06-2015 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Վ |
| Ազգանուն | Հարությունյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Գագիկ |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ռուբեն |
| Ազգանուն | Սարգսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Գրիգոր |
| Ազգանուն | Մելքոնյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 15:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 15-07-2015 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 28-07-2015 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 29-07-2015 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 29-07-2015 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Գագիկ |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 29-07-2015 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Օրենսգիրք | Քրեական դատավարության օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել (ՀՀ քր. օր. 70 հոդ.) |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | գործ ԵԿԴ/0130/01/15 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը Նախագահությամբ դատավոր` Արմեն Բեկթաշյանի քարտուղարությամբ` Կարինե Կարապետյանի Գեորգի Սարգսյանի մասնակցությամբ` մեղադրող` Վազգեն Հարությունյանի տուժողներ` Ռուբեն Սարգսյանի Գրիգոր Մելքոնյանի ամբաստանյալ` Գագիկ Պետրոսյանի պաշտպան` Հարություն Հարությունյանի 2015 թվականի հուլիսի 29-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի` ծնված 24.10.1962 թվականին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, չի աշխատում, թոշակառու է, ամուսնացած չէ, ութամյա կրթությամբ, հաշվառված և բնակվում է Երևան քաղաքի Նորագյուղ թաղամասի 316-րդ տանը։ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանը մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով։ 2015 թվականի ապրիլի 22-ին քննիչի կողմից միջնորդություն է ներկայացվել Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան մեղադրյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանավորում կիրառելու մասին, սակայն նույն օրը դատարանը քննիչի կողմից ներկայացված միջնորդությունը մերժել է։ 2015 թվականի ապրիլի 22-ի որոշմամբ մեղադրյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին։ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2015 թվականի ապրիլի 02-ին Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Շոխոյանի կողմից որոշում է կայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով թիվ 16116215 քրեական գործ հարուցելու մասին։ 2015 թվականի ապրիլի 02-ին Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Շոխոյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 16116215 քրեական գործով Ռուբեն Սամվելի Սարգսյանին որպես տուժող ճանաչելու մասին։ 2015 թվականի ապրիլի 02-ին Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Շոխոյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 16116215 քրեական գործով Գրիգոր Մելքոնյանին որպես տուժող ճանաչելու մասին։ 2015 թվականի ապրիլի 15-ին Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Շոխոյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 16116215 քրեական գործով կասկածյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ստորագրություն չհեռանալու մասին ընտրելու վերաբերյալ։ 2015 թվականի ապրիլի 22-ին Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Շոխոյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 16116215 քրեական գործով Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու և նրան մեղադրանք է առաջադրվել` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով այն բանի համար, որ նա 2015 թվականի մարտի 19-ին երեկոյան ժամը 22։30-ի սահմաններում Հրազդանի կիրճից տուն վերադառնալու ճանապարհին, գտնվելով ալկոհոլային խմիչք օգտագործած վիճակում, Երևան քաղաքի Էջմիածին հին խճուղուի հասցեում գտնվող ՀՀ ԳԱԱ «Հիդրոպոնիկայի պրոբլեմերի ինստիտուտի» շենքի դիմաց անհիմն և առանց որևէ պատճառի վիրավորել է նույն տարածքով քայլող, իրեն անծանոթներ` Գրիգոր Հրաչյայի Մելքոնյանին և Ռուբեն Սամվելի Սարգսյանին, որից հետո անհիմն վիճաբանության մեջ է մտել Գ.Մելքոնյանի և Ռ.Սարգսյանի հետ, նրանց հասցեին հնչեցրել է վիրավորական արտահայտություններ, որի ընթացքում Գ.Պետրոսյանը ցուցաբերելով եսամոլություն և արհամարհելով ու հարկադրվելով Գ.Մելքոնյանի և Ռ.Սարգսյանի կողմից իր վարքագծի վերաբերյալ արված օրինական դիտողություններին, այն է` անտեսելով վերջիններիս պահանջները իրենցից հեռանալու և իրենց հանգիստ թողնելու մասին, սեփական անձի առավելությունները ընդգծելու մոլուցքով լցված, ավելի է ոգևորվել, շարունակել ցուցաբերել սանձարձակություն, անզուսպ եսասիրություն, խուլիգանական դրդումներով և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու ձգտումով լցված, Գ.Մելքոնյանին և Ռ.Սարգսյանին մարմնական վնասվածքներ պատճառելու դիտավորությամբ իր մոտ եղած դանակով նախ հարվածել է Ռ.Սարգսյանի ձախ գոտկային շարջանին` նրան պատճառելով առողջության տևական քայքայումով ձախ գոտկային շրջանի պատռած-ծակած չթափանցող վերքի ձևով առողջության միջին ծանրության վնաս, իսկ հետո Գ.Մելքոնյանի որովայնին` նրան պատճառելով որովայնի առաջնային պատի պատռած-ծակած չթափանցող վերքի ձևով առողջության տևական քայքայումով առողջության միջին ծանրության վնաս։ 2015 թվականի ապրիլի 22-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Շոխոյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 16116215 քրեական գործով մեղադրյալ Գագիկ Պետրոսյանի նկատմամբ 2015 թվականի ապրիլի 15-ին կիրառված խափանման միջոց` ստորագրություն չհեռանալու մասին` փոխելու և նոր խափանման միջոց` կալանավորում կիրառելու մասին։ 2015 թվականի ապրիլի 22-ին քննիչի կողմից միջնորդություն է ներկայացվել Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան մեղադրյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանավորում կիրառելու մասին և նույն օրը դատարանը քննիչի կողմից ներկայացված միջնորդությունը մերժել է։ 2015 թվականի ապրիլի 22-ին Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Շոխոյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 16116215 քրեական գործով մեղադրյալ Գագիկ Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել ստորագրություն չհեռանալու մասին։ 2015 թվականի մայիսի 19-ին Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Շոխոյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 16116215 քրեական գործով տուժողներ Ռ.Սարգսյանի և Գ.Մելքոնյանի հագուստները իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին։ 2015 թվականի մայիսի 25-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան։ Արագացված դատական քննություն. Մինչ դատաքննության սկսվելը` ամբաստանյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանը միջնորդություն է ներկայացրել` դատական քննությունն արագացված կարգով անցկացնելու մասին` հայտարարելով, որ առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ և առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, միջնորդությունը ներկայացնում է կամավոր, պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո։ Դատարանը պարզելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1 և 375.2 հոդվածներով նախատեսված պայմանները, 2015 թվականի հուլիսի 28-ին որոշում է կայացվել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։ Այսպիսով, քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, արագացված դատաքննությամբ հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները, դատարանը հանգեց այն համոզման, որ ամբաստանյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով նախատեսված հանցագործություն` որպիսի արարքի համար նա պետք է պատասխանատվության ենթարկվի։ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանը ենթակա է պատժի կատարած արարքի համար։ Քրեական գործով տուժողների կողմից քաղաքացիական հայց ներկայացված չէ։ Դատարանի իրավական վերլուծությունները. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն «Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով»։ Ամբաստանյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարած արարքի համար, հարևանների կողմից տրված բնութագրի համաձայն բնութագրվում է դրականորեն, «Արաբո» վետերհիվանդ սոցիալ-իրավական հասարակական կազմակերպության կողմից տրված բնութագրի համաձայն բնութագրվում է դրականորեն, համաձայն կենսաթոշակային թիվ 31187 վկայականի Գագիկ Պետրոսյանը հանդիսանում է անժամկետ կենսաթոշակառու։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն որպես ամբաստանյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում նրա անժամկետ կենսաթոշակառու լինելու հանգամանքը։ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի համաձայն՝ ամբաստանյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածը սահմանում է «Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։ (….)։ Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։ Սույն քրեական գործով Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով, որի սանկցիան նախատեսում է ազատազրկում` առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով։ Ղեկավարվելով օրինականության, արդարության, պատժի անհատականացման ու մարդասիրության սկզբունքներով, դատարանը հանգում է այն համոզման, որ Ղազարոս Սարյանի նկատմամբ պետք է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով նշանակել պատիժ` ազատազրկման ձևով, որով հնարավոր կլինի հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը։ Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը մի շարք այլ հարցերի հետ միասին պետք է լուծի նաև այն հարցը, թե ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, թե` ոչ։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն` եթե դատարանը, ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց հետագա պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր` 2007 թվականի հունիսի 12-ի թիվ ՎԲ-124/07 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է։ Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները։ Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` 2008 թվականի փետրվարի 1-ի թիվ ՎԲ-01/08 որոշմամբ նշել է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, այսինքն` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի` սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու մասին կարող է վկայել հանցագործությունից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը, մասնավորապես` տուժողին պատճառած վնասը հարթելը կամ այն հարթելուն ուղղված ողջամիտ միջոցներ ձեռնարկելը։ Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա գործողությունների վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, պատասանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը այն որ նա հանդիսանում է անժամկետ կենսաթոշակառու, բնութագրվում է դրականորեն` Դատարանին հիմք են տալիս գալու հետևության, որ ամբաստանյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, որով հնարավոր կլինի հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը։ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին պետք է վերացնել դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու պահից։ Դատարանը ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ և 119-րդ հոդվածներով` գտնում է, որ Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված տուժողներ Ռ.Սարգսյանի և Գ.Մելոնյանի հագուստները պետք է վերադարձնել տուժողներին։ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մաuի 1-ին կետով նախատեսված դատական ծախսերը դատարանի նախաձեռնությամբ ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման, քանի որ տուժողները, հնարավորություն ունենալով իրենց շահերը դատարանում ներկայացնել, ամբաստանյալին որևէ պահանջ չեն ներկայացրել։ Ինչ վերաբերվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերին, ապա դրանք արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու դեպքում, համաձայն նույն օրենսգրքի 375.3 հոդվածի 8-րդ մասի` ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման։ Եզրափակիչ մաս. Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ, 119-րդ, 357-360-րդ, 375.3-րդ հոդվածներով, դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց` Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով դատապարտել ազատազրկման 1/մեկ/ տարի ժամանակով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կարգով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան 1 /մեկ/ տարի ժամկետով` Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դնելով ՀՀ ԱՆ ՔԿՎ ԱՊԿ համապատասխան ստորաբաժանման վրա։ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին վերացնել դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու պահից։ Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված տուժողներ Ռ.Սարգսյանի և Գ.Մելոնյանի հագուստները վերադարձնել տուժողներին։ Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված։ Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության քրեական վերաքննիչ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում (դատավճիռը չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով)։ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա. ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 29-07-2015 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 19-09-2015 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 171, 85 |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 19-09-2015 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 19-09-2015 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 171, 85 |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-42696 |
Գործը ստացվել է փոփոխվելուց հետո
| Ամսաթիվ | 18-10-2017 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 20-10-2017 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 01-11-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 170, 85, 196, 185 |
| Գործին կից նյութերը | Կից տուժոների հագուստները երկու փաթեթներում փաթեթավորված և կնիքված: |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 02-11-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 170, 85, 196, 185 |
| Գործին կից նյութերը | Կից տուժողների հագուստները երկու փաթեթներում փաթեթավորված և կնիքված: |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0130/01/15
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 31-08-2015 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 31-08-2015 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Վ |
| Ազգանուն | Հարությունյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Գագիկ Պետրոսյան Բեկանել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի` Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի /ՀՀ քր. օր-ի 113 հոդ. 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով - ազատազրկում 1 տարի ժամկետով , ՀՀ քր.օր. 70 հոդ.` 1 տարի փորձաշրջան /վերաբերյալ 29.07.2015թ. դատավճիռը , կայացնել նոր դատական ակտ` Գագիկ Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակելով նրա կատարած հանցագործության ծանրությանն ու հանցավորի անձին համապատասխան արդարացի պատիժ : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 23-09-2015 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 23-09-2015 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Կարինե |
| Ազգանուն | Ղազարյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Դանիելյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Սերգեյ |
| Ազգանուն | Չիչոյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 28-09-2015 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 08-10-2015 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 16-10-2015 |
|---|---|
| Ժամ | 11:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը փոփոխվել է
| Փոփոխված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 16-10-2015 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Գագիկ |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | Գործ ԵԿԴ/0130/01/15 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ 16.10.2015թ. Երևան ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Կ. ՂԱԶԱՐՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ Ս.Էլբակյանի Մասնակցությամբ Մեղադրող Վ.Հարությունյանի Պաշտպան Ժ.Կոտիկյանի Ամբաստանյալ Գ.Պետրոսյանի դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննելով ամբաստանյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113 հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի /այսուհետ` Դատարան/ 29.07.2015թ. դատավճռի դեմ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1/. Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները. 02.04.2015թ. Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113 հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով հարուցվել է թիվ 16116215քրեական գործը: 22.04.2015թ. Գագիկ Պետրոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113 հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով: Նույն օրը մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին: 25.05.2015թ. քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան և քննության առնվել արագացված դատաքննության կարգով: Դատարանի 29.07.2015թ. դատավճռով Գագիկ Պետրոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113 հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով և դատապարտվել ազատազրկման` 1 տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառմամբ Գագիկ Պետրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը որոշվել է պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան` 1 տարի ժամկետով, Գագիկ Պետրոսյանի վարքագծի նկատմամբ հսկողություն դնելով ՀՀ ԱՆ ՔԿՎ ԱՊԿ համապատասխան ստորաբաժանման վրա: Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Գագիկ Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, որոշվել է վերացնել: Որոշվել է դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված տուժողներ Ռ.Սարգսյանի և Գ.Մելոյանի հագուստները վերադարձնել նրանց: 2.Գործի փաստական հանգամանքները Գագիկ Պետրոսյանը մեղավոր է ճանաչվել այն բանում, որ նա 2015թ. մարտի 19-ին, ժամը` 22.30-ի սահմաններում, Հրազդանի կիրճից տուն վերադառնալու ճանապարհին, գտնվելով ալկոհոլային խմիչք օգտագործած վիճակում, Երևանի Էջմիածնի հին խճուղու հասցեում գտնվող ՀՀ ԳԱԱ «Հիդրոպոնիկայի պրոբլեմների ինստիտուտի» շենքի դիմաց անհիմն և առանց որևէ պատճառի վիրավորել է նույն տարածքով քայլող, իրեն անծանոթներ` Գրիգոր Մելքոնյանին և Ռուբեն Սարգսյանին, որից հետո անհիմն վիճաբանության մեջ է մտել Գ.Մելքոնյանի և Ռ.Սարգսյանի հետ, նրանց հասցեին հնչեցրել է վիրավորական արտահայտություններ, որի ընթացքում Գ.Պետրոսյանը ցուցաբերելով եսամոլություն և արհամարհելով ու հարկադրվելով Գ.Մելքոնյանի և Ռ.Սարգսյանի կողմից իր վարքագծի վերաբերյալ արված օրինական դիտողություններին, այն է` անտեսելով վերջինների պահանջները իրենցից հեռանալու և իրենց հանգիստ թողնելու մասին, սեփական անձի առավելությունները ընդգծելու մոլուծքով լցված, ավելի է ոգևորվել, շարունակել դրսևորել սանձարձակություն, անզուսպ եսասիրություն, խուլիգանական դրդումներով և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհագալից վերաբերմունք դրսևորելու ձգտումով լցված, Գ.Մելքոնյանին և Ռ.Սարգսյանին մարմնական վնասվածքներ պատճառելու դիտավորությամբ իր մոտ եղած դանակավ նախ հարվածել է Ռ.Սարգսյանի ձախ գոտկային շրջանին` նրան պատճառելով առողջության տևական քայքայումով ձախ գոտկային շրջանի պատռած-ծակած չթափանցող վերքի ձևով առողջության միջին ծանրության վնաս, իսկ հետո Գ.Մելքոնյանի որովայնին` նրան պատճառելով որովայնի առաջնային պատի պատռած-ծակած չթափանցող վերքի ձևով առաղջության տևական քայքայումով առողջության միջին ծանրության վնաս: 3/. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը. Մեղադրողը վերաքննիչ բողոքում վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10, 48, 61, 62, 70 հոդվածները նշել է, որ Դատարանը ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտել այն, որ Գագիկ Պետրոսյանը հանդիսանում է անժամկետ կենսաթոշակառու, բնութագրվում է դրականորեն։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62 հոդվածի կիրառման կապակցությամբ Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ ՎԲ 84/07 գործով կայացրած 01.06.2007թ. որոշմամբ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը հայտնել է իրավական դիրքորոշում այն մասին, որ «դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է նաև անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62 հոդվածի 2-րդ մասի պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի 1-ին մասում։ Այդուհանդերձ դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշներ։ Դրանք են. ա. հանգամանքը պետք իրական լինի, այսինքն գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը, բ. այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը։» Տվյալ դեպքում Դատարանի կողմից մատնանշած պատասխանատվությունն և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներն որևէ կերպ չեն նվազեցնում անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը։ Դատարանը իր իրավական վերլուծություններում անդրադարձ է կատարել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2008թ. փետրվարի 1-ի թիվ ՎԲ-01/08 որոշմանը, որի համաձայն «պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածում սահմանված դրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, այսինքն պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը։ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու մասին կարող է վկայել հանցագործությունից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը, մասնավորապես տուժողին պատճառած վնասը հարթելը կամ այն հարթելուն ուղղված ողջամիտ միջոցներ ձեռնարկելը»։ Դատարանը արձանագրել է, որ տուժողները որևէ պահանջ չեն ներկայացրել, իսկ այն հանգամանքը, որ տուժողները վնասի փոխհատուցման պահանջ չեն ներկայացրել, կարող է պայմանավորված լինել մի շարք հանգամանքներով։ Քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքը, ոչ թե տուժողի կողմից պահանջ չներկայացնելն է, այլ ամբաստանյալի կողմից վնասի հարթելն է կամ այն հարթելուն ուղղված ողջամիտ միջոցներ ձեռնարկելը, ինչի վերաբերյալ քրեական գործում որևէ տվյալ չկա։ Դատարանը հաշվի չի առել նաև հանցագործության գործիքի ընտրության հանգամանքը, քանի որ ամբաստանյալ Գագիկ Պետրոսյանը մարմնական վնասվածք հասցնելու համար գործադրել է դանակ: Այս հանգամանքը վկայում է Գ.Պետրոսյանի հասարակական մեծ վտանգավորության մասին, որպիսի պայմաններում նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառելը չի կարող ապահովել պատժի նպատակների իրականացումը։ Դատարանը հաշվի չի առել նաև այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալը հանցավոր արարքը կատարել է ալկոհոլի ազդեցության տակ և օբյեկտիվ ստուգման և գնահատման չի ենթարկել Գագիկ Պետրոսյանի կողմից կատարված հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, գործի կոնկրետ հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող տվյալները` նշանակելով ակնհայտ մեղմ պատիժ: Դատարանը ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ է նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5, 10, 61 հոդվածներով սահմանված սկզբունքների խախտմամբ, ինչը հանգեցրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358 հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող, անօրինական և չհիմնավորված դատավճռի կայացմանը: Դատարանը թույլ է տվել նյութական իրավունքի այնպիսի խախտում, որն ազդել է գործի ելքի վրա։ Վերաքննիչ բողոքով մեղադրողը խնդրել է՝ բեկանել Դատարանի 29.07.2015թ. դատավճիռը, կայացնել նոր դատական ակտ, Գագիկ Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակելով նրա կատարած հանցագործության ծանրությանն ու հանցավորի անձին համապատասխան արդարացի պատիժ։ 4/.Վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ ներկայացված պատասխանը. Մեղադրողի վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ առարկություններ են ներկայացրել պաշտպան Ժ.Կոտիկյանը և ամբաստանյալ Գ.Պետրոսյանը, խնդրելով մերժել մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը` օրինական ուժի մեջ թողնելով Դատարանի 29.07.2015թ. դատավճիռը, քանի որ Դատարանը Գ.Պետրոսյանի նկատմամբ սահմանել է համաչափ, պատճառաբանված և օրենքի պահանջներին համապատասխան պատիժ: 5/.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները. Վերաքննիչ դատարանը, ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով մեղադրողի հիմնավորումները բողոքի կապակցությամբ, ամբաստանյալի և պաշտպանի պատասխանը դրա դեմ, ներկայացված բողոքի հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10 հոդվածի համաձայն հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը արդարացի է, եթե համապատասխանում է հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար է անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61 հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները, որի համաձայն հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով նույն օրենսգրքի ընդհանուր մասի դրույթները: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն, եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում: Դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է: Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու: Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից և վերոգրյալ հոդվածների բովանդակային վերլուծությունից ակնհայտ է դառնում, որ ամբաստանյալի նկատմամբ պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս, Դատարանը ղեկավարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61 հոդվածով սահմանված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, բավարար չափով ստուգման ու բազմակողմանի գնահատման է ենթարկել մեղադրողի վերաքննիչ բողոքում մատնանշված բոլոր հանգամանքներն և հաշվի առնելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող հանգամանքները, պատասխանատվությունն և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը Դատարանն, իրավացիորեն ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակել է արդարացի պատիժ, ինչը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10 հոդվածով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից` համապատասխանում է կատարված հանցանքի ծանրությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ ու բավարար է նրա ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար և կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունն, ուղղել պատժի ենթարկված անձանց: Դատարանը, քննարկելով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցը, հաշվի առնելով գործի կոնկրետ հանգամանքները, Գագիկ Պետրոսյանի կատարած հանցագործության բնույթն և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, անձի բնութագիրը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայության փաստը, այն, որ ամբաստանյալը իրեն մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարածի համար, ըստ հարևանների և «Արաբո» վետերհիվանդ սոցիալ-իրավական հասարակական կազմակերպության կողմից տրված բնութագրերի բնութագրվում է դրականորեն, համաձայն կենսաթոշակային թիվ 31187 վկայականի հանդիսանում է անժամկետ կենսաթոշակառու, իրավացիորեն գտել է, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է ազատազրկման ձևով նշանակված հիմնական պատիժը նրա կողմից առանց կրելու՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի դրույթների կիրառման միջոցով: Այսպիսով, անդրադառնալով մեղադրողի վերաքննիչ բողոքին, որով նա ըստ էության վիճարկում է ամբաստանյալի կողմից կատարած արարքի բնույթն ու հասարակական վտանգավորության աստիճանը և գտնում, որ Դատարանը նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով, խախտել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի վերոգրյալ դրույթների /10, 48 հոդվածի 2-րդ մասի, 61-62, 70 հոդվածների/ պահանջները, Վերաքննիչ դատարանը գալիս է համոզման, որ այն պետք է մերժել` նկատի ունենալով, որ մեղադրողն իր հետևությունները պատճառաբանելիս անտեսել է դատավճռում արձանագրված ամբաստանյալի անձը բնութագրող հանգամանքները, այդ թվում պատիժն և պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքներն ու ծանրացնող հանգամանքների բացակայության մասին Դատարանի հիմնավորումներն ու հետևությունները, այդ կապակցությամբ չի ներկայացրել իր պահանջը հիմնավորող ու սույն գործի տվյալներից բխող հիմնավոր փաստարկներ: Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում նաև այն հանգամանքները, որ ամբաստանյալ Գ.Պետրոսյանը ազատամարտիկ է, 1995-2013թթ. ծառայել է ՀՀ ԶՈւ-ում, զբաղեցրել է վարորդի, վարորդ-վարպետի և դասակի հրամանատարի պաշտոններ, 2013թ.սահմանային տարիքը լրանալու պատճառով արձակվել է ՀՀ ԶՈւ պահեստազոր, համաձայն ՀՀ ՊՆ 14746 զորամասի հրամանատար Ա.Հակոբյանի կողմից տված բնութագրի բնութագրվում է դրականորեն, պարգևատրվել է «ՀՀ զինված ուժերի 20 տարի» գերատեսչական մեդալով, կինը տառապում է զարկերակային գերճնշում 2-րդ, 3-րդ աստիճանի, երկաթդիֆեցիտային անեմիա հիվանդություններով, նաև այն, որ տուժողներ Հ.Սարգսյանը և Ռ.Մելքոնյանն ամբաստանյալի նկատմամբ բողոք և պահանջ չեն ներկայացրել: Վերոգրյալ հիմքերի առկայության պայմաններում, Վերաքննիչ քրեական դատարանը գալիս է համոզման, որ Դատարանի 08.07.2015թ. դատավճիռն օրինական է ու հիմնավորված, Դատարանի կողմից թույլ չի տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդել է գործի արդյունքի վրա, խաթարում է արդարադատության բուն էությունը, դատավճռի` որպես արդարադատության ակտի իմաստը, խախտել է սահմանադրորեն պաշտպանվող շահերի անհրաժեշտ հավասարակշռությունը, որպիսի պայմաններում դատական ակտը բեկանելու և բերված վերաքննիչ բողոքը բավարարելու օբյեկտիվ հիմքեր առկա չեն: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393, 394, 402 հոդվածներով` ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113 հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 29.07.2015թ. դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ՝ մերժելով մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ Իսկականի հետ ճիշտ է` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂԴԱՏԱՎՈՐ` Կ. ՂԱԶԱՐՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 16-10-2015 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 06-11-2015 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 171, 85, 71 |
| Գործին կից նյութեր | մեղադրյալ Գագիկ Պետրոսյանի անձնագիրը կից քր. գործի 1-ին հատորին: |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 06-11-2015 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 171, 85, 71 |
| Գործին կից նյութերը | մեղադրյալ Գագիկ Պետրոսյանի անձնագիրը կից քր. գործի 1-ին հատորին: |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | Ե-23187/15 |
Գործը ստացվել է բեկանվելուց հետո՝ նոր քննության համար
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 10-10-2016 |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 10-10-2016 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Ալեքսանդր |
| Ազգանուն | Ազարյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Տիգրան |
| Ազգանուն | Սահակյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Գրիշա |
| Ազգանուն | Մելիք-Սարգսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 24-10-2016 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 03-11-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացվել |
| Պատճառը | Մասնակցել է դատավորների թեկնածությունների համար անցկացվելիք որակավորման գրավոր քննության աշխատանքների ստուգման և գնահատման նպատակով ձևավորվող գնահատման և բողոքարկման հանձնաժողովների կազմում: |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 16-11-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 09-12-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացվել |
| Պատճառը | Նախագահող դատավորը մասնակցել է կոնֆերանսի: |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 15-12-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացվել |
| Պատճառը | Նախագահող դատավորը արձակուրդում գտնվելու պատՃառով: |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 13-01-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 07-02-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 28-02-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 24-03-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 13-04-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացվել |
| Պատճառը | Պաշտպանի չներկայանալու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 03-05-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացվել |
| Պատճառը | Ամբաստանյալի չներկայանալու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 25-05-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է մասնակի
| Ամսաթիվ | 25-05-2017 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 25-05-2017 |
| Ստորադաս դատարանի ակտը բեկանվել է մասնակի | Մասնակի բեկանվել է դատական ակտը և բեկանված մասով փոփոխվել |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Գագիկ |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԿԴ/0130/01/15 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ ՈՐՈՇՈւՄ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ «25» մայիսի 2017թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան) Նախագահող դատավոր Ա.Ազարյան դատավորներ Տ.Սահակյան Ա.Մնացականյան քարտուղարությամբ՝ Ռ.Դավոյանի մասնակցությամբ՝ մեղադրող Վ.Հարությունյանի պաշտպան Ժ.Կոտիկյանի ամբաստանյալ Գ.Պետրոսյանի ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննության առնելով ամբաստանյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի (ծնված` 1962թ. հոկտեմբերի 24-ին, Երևանում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ութամյա կրթությամբ, չամուսնացած, կենսաթոշակառու, չի աշխատում, դատվածություն չունեցող, բնակվում է Երևան քաղաքի Նորագյուղ թաղամասի թիվ 316 տանը, խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին) վերաբերյալ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. հուլիսի 29-ի դատավճռի դեմ մեղադրող Վ.Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը` ՊԱՐԶԵՑ Գործի դատավարական նախապատմությունը. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Շոխոյանի 2015թ. ապրիլի 2-ի որոշմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, հարուցվել է թիվ 16116215 քրեական գործը: 2015թ. ապրիլի 15-ին Գագիկ Պետրոսյանի նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին: 2015թ. ապրիլի 22-ի որոշմամբ Գագիկ Պետրոսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով այն արարքի համար, որ նա «2015թ. մարտի 19-ին երեկոյան, ժամը 22։30-ի սահմաններում Հրազդանի կիրճից տուն վերադառնալու ճանապարհին, գտնվելով ալկոհոլային խմիչք օգտագործած վիճակում, Երևան քաղաքի Էջմիածնի հին խճուղի հասցեում գտնվող ՀՀ ԳԱԱ «Հիդրոպոնիկայի պրոբլեմերի ինստիտուտի» շենքի դիմաց անհիմն և առանց որևէ պատճառի վիրավորել է նույն տարածքով քայլող, իրեն անծանոթներ՝ Գրիգոր Հրաչյայի Մելքոնյանին և Ռուբեն Սամվելի Սարգսյանին, որից հետո անհիմն վիճաբանության մեջ է մտել Գ.Մելքոնյանի և Ռ.Սարգսյանի հետ, նրանց հասցեին հնչեցրել է վիրավորական արտահայտություններ, որի ընթացքում Գ.Պետրոսյանը ցուցաբերելով եսամոլություն և արհամարհելով ու հարկադրվելով Գ.Մելքոնյանի և Ռ.Սարգսյանի կողմից իր վարքագծի վերաբերյալ արված օրինական դիտողություններին, այն է՝ անտեսելով վերջիններիս պահանջները իրենցից հեռանալու և իրենց հանգիստ թողնելու մասին, սեփական անձի առավելություններն ընդգծելու մոլուցքով լցված, ավելի է ոգևորվել, շարունակել ցուցաբերել սանձարձակություն, անզուսպ եսասիրություն, խուլիգանական դրդումներով և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու ձգտումով լցված, Գ.Մելքոնյանին և Ռ.Սարգսյանին մարմնական վնասվածքներ պատճառելու դիտավորությամբ իր մոտ եղած դանակով նախ հարվածել է Ռ.Սարգսյանի ձախ գոտկային շրջանին` նրան պատճառելով առողջության տևական քայքայումով ձախ գոտկային շրջանի պատռած-ծակած չթափանցող վերքի ձևով առողջության միջին ծանրության վնաս, իսկ հետո Գ.Մելքոնյանի որովայնին՝ նրան պատճառելով որովայնի առաջնային պատի պատռած-ծակած չթափանցող վերքի ձևով առողջության տևական քայքայումով առողջության միջին ծանրության վնաս»։ 2015թ. մայիսի 25-ին Գագիկ Պետրոսյանի վերաբերյալ քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան): Առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. հուլիսի 29-ի դատավճռով Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 6-րդ կետերով և պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 1 տարի ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ Գագիկ Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել՝ 1 տարի փորձաշրջանով: Գագիկ Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնվել է անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։ 2015թ. օգոստոսի 31-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է գործով մեղադրող Վ.Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը` Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. հուլիսի 29-ի դատավճռի դեմ: Վերաքննիչ դատարանի 2015թ. հոկտեմբերի 16-ի որոշմամբ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը մերժվել է, և Գագիկ Պետրոսյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. հուլիսի 29-ի դատավճիռը թողնվել է օրինական ուժի մեջ: Վերաքննիչ դատարանի վերոհիշյալ որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է ներկայացրել ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանը: ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2016թ. հունիսի 24-ի որոշմամբ բողոքը բավարարվել է. ամբաստանյալ Գագիկ Պետրոսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. հուլիսի 29-ի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2015թ. հոկտեմբերի 16-ի որոշումը բեկանվել է և գործն ուղարկվել է Վերաքննիչ դատարան՝ նոր քննության: Գագիկ Պետրոսյանի վերաբերյալ քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2016թ. հոկտեմբերի 10-ին: Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում մեղադրող Վ.Հարությունյանը՝ վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ, 62-րդ և 70-րդ հոդվածները, նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտել այն, որ նա հանդիսանում է անժամկետ կենսաթոշակառու և բնութագրվում է դրականորեն, որոնք որևէ կերպ չեն նվազեցնում անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը։ Անդրադառնալով Առաջին ատյանի դատարանի կողմից արձանագրված այն փաստին, որ տուժողները որևէ պահանջ չեն ներկայացրել ամբաստանյալի նկատմամբ, մեղադրողը նշել է, որ քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքը, ոչ թե տուժողի կողմից պահանջ չներկայացնելն է, այլ ամբաստանյալի կողմից վնասը հարթելն է կամ այն հարթելուն ուղղված ողջամիտ միջոցներ ձեռնարկելը, ինչի վերաբերյալ քրեական գործում որևէ տվյալ չկա։ Մեղադրողը նշել է նաև, որ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել հանցագործության գործիքի ընտրության հանգամանքը. ամբաստանյալ Գագիկ Պետրոսյանը մարմնական վնասվածք հասցնելու համար գործադրել է դանակ, որպիսի հանգամանքը վկայում է նրա՝ հասարակական մեծ վտանգավորության մասին, իսկ նման պայմաններում ամբաստանյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառելը չի կարող ապահովել պատժի նպատակների իրականացումը։ Մեղադրողը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել նաև այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալը հանցավոր արարքը կատարել է ալկոհոլի ազդեցության տակ, դատարանն օբյեկտիվ ստուգման և գնահատման չի ենթարկել Գագիկ Պետրոսյանի կողմից կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, գործի կոնկրետ հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող տվյալները: Մեղադրողը նշել է նաև, որ Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ է նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ, 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված սկզբունքների խախտմամբ, ինչը հանգեցրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող, անօրինական և չհիմնավորված դատավճռի կայացմանը: Այսինքն, Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել նյութական իրավունքի այնպիսի խախտում, որն ազդել է գործի ելքի վրա։ Ելնելով վերոգրյալից, մեղադրող Վ.Հարությունյանը խնդրել է. «Բեկանել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 29.07.2015թ. դատավճիռը, կայացնել նոր դատական ակտ՝ Գագիկ Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակելով նրա կատարած հանցագործության ծանրությանն ու հանցավորի անձին համապատասխան արդարացի պատիժ»։ Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները. Դատական նիստի ժամանակ մեղադրող Վ.Հարությունյանը վերոհիշյալ հիմնավորումներով պնդեց վերաքննիչ բողոքը և խնդրեց այն բավարարել: Պաշտպան Ժ.Կոտիկյանն առարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ՝ նշելով, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտն օրինական է, հիմնավորված և փոփոխման ենթակա չէ: Ամբաստանյալ Գագիկ Պետրոսյանը միացավ պաշտպանին և խնդրեց վերաքննիչ բողոքը մերժել: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում: Վերաքննիչ դատարանը, ուսումնասիրելով մեղադրող Վ.Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը, գտնում է, որ այն պետք է բավարարել՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին։ 2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (...)»։ Սույն քրեաիրավական նորմերը Վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության են ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա (հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ, ի թիվս այլ որոշումների, մանրամասն տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Գարուշ Մադաթյանի գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, Արմեն Շահբազյանի գործով 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13, Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումները)` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԵԷԴ/0132/01/13, ԵԱՆԴ/0060/01/13, ԵԿԴ/0096/01/13, ԵԿԴ/0252/01/13, ԵՄԴ/0027/01/14, ԳԴ/0014/01/14, ՍԴ/0204/01/13, ՏԴ/0031/01/14, ՍԴ3/0174/01/14, ԵԱԴԴ/0011/01/14, ԵԱՔԴ/0091/01/14, ԵԿԴ/0039/01/15, ԱՐԴ/0031/01/15 և այլն)։ Ա.Շահբազյանի գործով որոշման մեջ անդրադառնալով առողջության դեմ ուղղված դիտավորյալ հանցագործությունների, մասնավորապես՝ առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու հանցակազմի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վրա ազդող գործոնների գնահատման իրավական խնդրին՝ Վճռաբեկ դատարանը ձևավորել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված] հանրորեն վտանգավոր արարքների դեմ արդյունավետ պայքարը պահանջում է այս ոլորտում համապատասխան քրեական, այդ թվում՝ պատժողական քաղաքականության իրականացում։ Իսկ դա իր հերթին ենթադրում է ոչ միայն համապատասխան օրենսդրական հիմքերի առկայություն, այլև դրանց գործնական կիրառման հնարավորության ապահովում։ (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարքը կարող է կատարվել տարբեր եղանակներով։ (...) Քննարկվող հանցագործության կատարման (...) եղանակները, ելնելով գործի փաստական հանգամանքների առանձնահատկություններից, տարբեր կերպ են բնորոշում հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության աստիճանը։ Այսպես՝ տուժողի կենսական կարևոր օրգանների շրջանում դանակով հարված հասցնելիս հանցավորը ոչ միայն նախատեսում է հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիությունը, այլև գիտակցում է կամ առնվազն պարտավոր է գիտակցել, որ իր գործողություններով տուժողին պատճառում է առողջության ծանր վնաս, որը վտանգավոր է կյանքի համար և անգամ կարող է հանգեցնել մահվան։ Այլ խոսքով՝ հանցավորը գործում է ուղղակի դիտավորությամբ և հստակ նախատեսում է իր արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այդ թվում՝ գիտակցում է կամ պարտավոր է գիտակցել, որ տուժողին կարող է պատճառել մահ, սակայն ինքնավստահությամբ կամ անփութությամբ հույս է ունենում, որ նշված ծանր հետևանքը չի առաջանա։ Վերոգրյալն ինքնին վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին, ուստի օբյեկտիվորեն պետք է գնահատվի և հաշվի առնվի դատարանների կողմից պատիժ նշանակելիս։ (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը ճիշտ գնահատելու և որպես արդյունք հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու համար դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն արարքի կատարման եղանակին, օգտագործված գործիքներին, միջոցներին, մարմնական վնասվածքների քանակին, բնույթին ու տեղակայմանը։ Համապատասխան գնահատականի պետք է արժանացվի նաև կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։ [Ա]ռանց նշված հանգամանքների գնահատման առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու վերաբերյալ գործերով հնարավոր չէ ճիշտ պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին։ Հետևաբար, նշանակված պատժով չի ապահովվի կատարված արարքի և կիրառված քրեաիրավական ներգործության միջոցի համաչափությունը, ինչպես նաև կխաթարվեն պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները» (տե՛ս Արմեն Շահբազյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 որոշման 15-16-րդ կետերը)։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածը սահմանում է. «1. Դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք կամ առողջությանը որևէ այլ վնաս պատճառելը, որը վտանգավոր չէ կյանքի համար և չի առաջացրել սույն օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքներ, բայց առաջացրել է առողջության տևական քայքայում կամ ընդհանուր աշխատունակության մեկ երրորդից պակաս զգալի կայուն կորուստ՝ պատժվում է կալանքով՝ մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով 2. Նույն արարքը, որը կատարվել է՝ 1) երկու կամ ավելի անձանց նկատմամբ, (…) 6) խուլիգանական դրդումներով, (…) պատժվում է ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով։ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումները, mutatis mutandis, կիրառելի են նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածով նախատեսված՝ դիտավորությամբ առողջությանը միջին ծանրության վնաս պատճառելու հանցակազմի նկատմամբ։ Նշված հանցագործության օբյեկտը ևս մարդու առողջությունն է՝ որպես նրա օրգանիզմի ամբողջական կենսաբանական վիճակ, ինչը ենթակա է քրեաիրավական հատուկ պաշտպանության։ Հետևաբար, դրա դեմ ոտնձգելը նույնպես վկայում է կատարված հանցավոր արարքի՝ հանրային բարձր վտանգավորության մասին։ Այսպիսով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանք կատարելու դեպքում պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս ստորադաս դատարանները պետք է հաշվի առնեն ինչպես խախտվող սույն հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը, այնպես էլ արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող այնպիսի հանգամանքներ, ինչպիսիք են անձի հոգեբանական վերաբերմունքն իր կատարած արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ, հանցագործության հանգամանքները (այդ թվում՝ հանցագործությանը նախորդող և ուղեկցող (տե՛ս, mutatis mutandis, Հրանտ Պարանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2014 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ԵԷԴ/0132/01/13 որոշման 13-րդ կետը)), եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մարմնական վնասվածքների քանակը, տեղակայումը, բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները և այլն։ Կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքների շրջանակներում վնաս պատճառելու համար օգտագործված տարատեսակ գործիքները կամ առարկաները (հրազեն, դանակ, կացին, մուրճ, մետաղյա ձող, քար և այլն), հանցավորի պատրաստվածությունը, մեղքի դիտավորյալ ձևն (հատկապես՝ ուղղակի դիտավորությունը) իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը, մեծացնում հանցագործությունը հաջողությամբ ավարտին հասցնելու կամ ավելի մեծ վնաս պատճառելու հավանականությունը։ Հետևաբար, նման դեպքերում օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը (տե՛ս, mutatis mutandis, Սարգիս Խաչատրյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի մարտի 27-ի թիվ ՏԴ/0031/01/14, Նարեկ Խաչատրյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի թիվ ԵԿԴ/0191/01/14, Արսեն Կարապետյանի և Ռուբեն Գուլգուլյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի թիվ ԵԱԴԴ/0011/01/14 որոշումների համապատասխանաբար 14-րդ, 13-րդ և 15-րդ կետերը)։ Սույն գործի նյութերից երևում է, որ Գագիկ Պետրոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով մեղադրանք է առաջադրվել այն արարքի համար, որ նա Հրազդանի կիրճից տուն վերադառնալու ճանապարհին, գտնվելով ալկոհոլային խմիչք օգտագործած վիճակում, անհիմն և առանց որևէ պատճառի վիրավորել է նույն տարածքով քայլող, իրեն անծանոթներ` Գ.Մելքոնյանին և Ռ.Սարգսյանին, որից հետո անհիմն վիճաբանության մեջ է մտել նրանց հետ, նրանց հասցեին հնչեցրել է վիրավորական արտահայտություններ։ Ապա անտեսելով տուժողների պահանջներն իրենցից հեռանալու և իրենց հանգիստ թողնելու մասին, սեփական անձի առավելություններն ընդգծելու նպատակով խուլիգանական դրդումներով և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով՝ Գ.Մելքոնյանին և Ռ.Սարգսյանին մարմնական վնասվածքներ պատճառելու դիտավորությամբ իր մոտ եղած դանակով նախ հարվածել է Ռ.Սարգսյանի ձախ գոտկային շրջանին՝ պատճառելով առողջությանը միջին ծանրության վնաս՝ պատռած-ծակած չթափանցող վերքի ձևով, իսկ հետո՝ Գ.Մելքոնյանի որովայնին` պատճառելով միջին ծանրության վնաս՝ որովայնի առաջնային պատի պատռած-ծակած չթափանցող վերքի ձևով։ Առաջին ատյանի դատարանը, հաշվի առնելով ամբաստանյալ Գագիկ Պետրոսյանի արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում՝ նրա գործողությունների վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը՝ անժամկետ կենսաթոշակառու լինելը, դրականորեն բնութագրվելը, եկել է հետևության, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու։ Վերոհիշյալ փաստական տվյալները համադրելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը շարադրված վերլուծության հետ, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Գագիկ Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պատշաճ վերլուծության չի ենթարկել կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը։ Մասնավորապես, Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ չի գնահատել՝ ա) խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը՝ այն, որ ամբաստանյալը ոտնձգել է այնպիսի հասարակական հարաբերության դեմ, որի խախտումը բացասաբար է անդրադարձել տուժողների առողջական վիճակի վրա, բ) այն, որ Գագիկ Պետրոսյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը կատարել է մեկից ավելի ծանրացնող հանգամանքներով՝ խուլիգանական դրդումներով և մեկից ավելի անձանց նկատմամբ, գ) ամբաստանյալի մոտ դանակի առկայության և հանրորեն վտանգավոր արարքը դանակի գործադրմամբ կատարելու հանգամանքը, դ) հանցավորի հոգեբանական վերաբերմունքն իր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ, մասնավորապես այն, որ ամբաստանյալը գիտակցել է, որ իր գործողություններով տուժողների առողջությանը պատճառում է վնաս, նախատեսել է իր արարքի և հետևանքների միջև առկա անմիջական պատճառական կապը, ե) պատճառված մարմնական վնասվածքների տեղակայումը, մասնավորապես այն, որ ամբաստանյալը հարվածները հասցրել է տուժողներ Ռ.Սարգսյանի և Գ.Մելքոնյանի կենսականորեն կարևոր օրգաններին՝ համապատասխանաբար ձախ գոտկային շրջանին և որովայնին։ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է նաև, որ Առաջին ատյանի դատարանն ընդհանրապես չի անդրադարձել և վերլուծության չի ենթարկել այն հանգամանքը, որ Գագիկ Պետրոսյանը հանրորեն վտանգավոր արարքը կատարելիս եղել է ալկոհոլ օգտագործած վիճակում։ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ այդ առումով ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ համաձայն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ հանցանքն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելը կարող է պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք համարվել կամ չհամարվել՝ ելնելով հանցագործության բնույթից։ Ընդ որում, այն դեպքում, երբ ալկոհոլի ազդեցությունը հանդիսացել է հանցանքը կատարելուն նպաստող պայման, դատարանը դա պետք է համարի ծանրացնող հանգամանք։ Այլ կերպ՝ քննարկվող հարցը լուծելիս դատարանը պարտավոր է հանգամանորեն պարզել՝ հանցավոր արարքն իր բնույթով կապված է արդյոք հանցանք կատարած անձի՝ ալկոհոլ օգտագործած լինելու հետ, թե՞ ոչ (տե՛ս, mutatis mutandis, Դավիթ Հովհաննիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշման 14-15-րդ կետերը)։ Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Գ.Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս Առաջին ատյանի դատարանն ինչպես առանձին վերցրած, այնպես էլ իրենց համակցության մեջ պատշաճ ուշադրություն չի դարձրել խախտված հասարակական հարաբերության բնույթին ու կարևորությանը, օգտագործված գործիքին, կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքին, պատճառված մարմնական վնասվածքների տեղակայմանը, ինչպես նաև այն հանգամանքին, որ ամբաստանյալին մեղսագրվում է մեկից ավելի ծանրացնող հանգամանքներով հանցանք։ Միաժամանակ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը չի կարող հիմնավոր համարվել այն պայմաններում, երբ որևէ կերպ անդրադարձ չի կատարվել և վերլուծության չի ենթարկվել այն հանգամանքը, որ Գ.Պետրոսյանը հանցավոր արարքը կատարելիս գտնվել է ալկոհոլի ազդեցության տակ։ Վերոշարադրյալը Վերաքննիչ դատարանի համար հիմք է գալու այն եզրահանգման, որ ամբաստանյալ Գագիկ Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն իրավաչափ չեն։ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ և 70-րդ հոդվածների ոչ ճիշտ կիրառում, ինչն իր հերթին հանգեցրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացմանը։ Այսինքն, թույլ են տրվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-398-րդ հոդվածներով նախատեսված նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումներ։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 4-րդ կետի համաձայն` բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է` դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին: Վերը նշված հանգամանքների վերլուծությամբ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. հուլիսի 29-ի դատավճիռը պետք է բեկանել: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ, 361.1, 385-387-րդ, 390-րդ, 393-394-րդ, 398-րդ և 412-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը ՈՐՈՇԵՑ Մեղադրող Վազգեն Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել: Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. հուլիսի 29-ի դատավճիռը՝ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու մասով, բեկանել: Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. հուլիսի 29-ի դատավճռով Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով նշանակված պատիժը՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկումը, թողնել կրելու: Պատիժը պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում: Պատժի կրման սկիզբը հաշվել Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից: Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԱԶԱՐՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ Ա.ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 25-05-2017 |
| Ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելու և ... մասին դատական ակտ կայացրած դատավորների ցանկ | |
| Անուն | Ալեքսանդր |
| Ազգանուն | Ազարյան |
| Ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելու և ... մասին դատական ակտ կայացրած դատավորների ցանկ | |
| Անուն | Տիգրան |
| Ազգանուն | Սահակյան |
| Ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելու և ... մասին դատական ակտ կայացրած դատավորների ցանկ | |
| Անուն | Անդրանիկ |
| Ազգանուն | Մնացականյան |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 27-06-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 171, 85, 196, 113 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 27-06-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 171, 85, 196, 113 |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | Ե-18446/17 |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0130/01/15
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 04-11-2015 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Գլխավոր դատախազի տեղակալ |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Ա |
| Ազգանուն | Հարությունյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Լրացուցիչ ինֆորմացիա | ամբաստանյալ` Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյան |
| Չափահաս | Այո |
| Պատասխանի ստացման ամսաթիվը | 19-11-2015 |
| Բողոքը ստացվել է | Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ |
Գործը ստացվել է վճռաբեկ դատարան
| Գործի առաքման ամսաթիվը | 06-11-2015 |
|---|---|
| Գրության համարը | Ե-23187 |
| Գործի ստացման ամսաթիվը | 12-11-2015 |
| Քրեական գործի հատորներ /փաստաթղթեր/ | 3 հատոր, կից` Գ.Պետրոսյանի անձնագիրը |
| Գործի համարը | ԵԿԴ/0130/01/15 |
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Պատասխանատվության ենթարկվածների թիվը | 1 |
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 12-11-2015 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Դավիթ |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Համլետ |
| Ազգանուն | Ասատրյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 18-01-2016 |
|---|---|
| Որոշման առաքման ամսաթիվը | 18-01-2016 |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 18-01-2016 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Սամվել |
| Ազգանուն | Օհանյան |
Վերամակագրվել է
| Ամսաթիվ | 19-01-2016 |
|---|---|
| Հիմքը | Այլ |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 19-01-2016 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Սերժիկ |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 24-06-2016 |
|---|---|
| Ուղարկվել է ծանուցագիր | 13-06-2016 |
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Վճռաբեկ բողոքը բավարարվել է ամբողջությամբ
| Ամսաթիվ | 24-06-2016 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 24-06-2016 |
| Ստորադաս դատարանի դատական ակտը բեկանվել է | Բեկանվել է և գործն ուղարկվել է ստորադաս դատարան նոր քննության |
| Հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԿԴ/0130/01/15 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում Քրեական գործ թիվ ԵԿԴ/0130/01/15 Նախագահող դատավոր՝ Կ.Ղազարյան Դատավորներ՝ Ա.Խաչատրյան Ա.Դանիելյան ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան) նախագահությամբ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ քարտուղարությամբ Մ.ԱՎԱԳՅԱՆԻ մասնակցությամբ ամբաստանյալ Գ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ պաշտպան Ժ.ԿՈՏԻԿՅԱՆԻ 2016 թվականի հունիսի 24-ին ք.Երևանում դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2015 թվականի հոկտեմբերի 16-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանի վճռաբեկ բողոքը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը 1. 2015 թվականի ապրիլի 2-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնում հարուցվել է թիվ 16116215 քրեական գործը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետի հատկանիշներով։ 2015 թվականի ապրիլի 22-ին որպես մեղադրյալ է ներգրավվել Գագիկ Պետրոսյանը, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով։ Նույն օրը մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին։ 2015 թվականի մայիսի 25-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ` նաև Առաջին ատյանի դատարան)։ 2. Առաջին ատյանի դատարանն արագացված դատաքննության կարգի կիրառմամբ 2015 թվականի հուլիսի 29-ի դատավճռով Գ.Պետրոսյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով և դատապարտել ազատազրկման` 1 (մեկ) տարի ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ Գ.Պետրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել, և սահմանվել է փորձաշրջան` 1 (մեկ) տարի ժամկետով։ 3. Մեղադրող Վ.Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` նաև Վերաքննիչ դատարան) 2015 թվականի հոկտեմբերի 16-ի որոշմամբ ներկայացված բողոքը մերժել է, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2015 թվականի հուլիսի 29-ի դատավճիռը՝ թողել օրինական ուժի մեջ։ 4. Վերաքննիչ դատարանի՝ 2015 թվականի հոկտեմբերի 16-ի որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանը։ Ամբաստանյալ Գ.Պետրոսյանի պաշտպան Ժ.Կոտիկյանը 2015 թվականի նոյեմբերի 16-ին, իսկ տուժողներ Ռ.Սարգսյանը և Գ.Մելքոնյանը 2015 թվականի նոյեմբերի 19-ին վճռաբեկ բողոքի պատասխան են ներկայացրել` փաստարկելով, որ ստորադաս դատարանների դատական ակտերն օրինական են և հիմնավորված, իսկ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալի ներկայացրած վճռաբեկ բողոքն անհիմն է և չի համապատասխանում բողոքը վարույթ ընդունելու պահանջներին։ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2016 թվականի հունվարի 18-ի որոշմամբ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանի վճռաբեկ բողոքն ընդունվել է վարույթ։ Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը. 5. Գ.Պետրոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ «[Ն]ա 2015 թվականի մարտի 19-ին՝ ժամը 22.30-ի սահմաններում, Հրազդանի կիրճից տուն վերադառնալու ճանապարհին, գտնվելով ալկոհոլային խմիչք օգտագործած վիճակում, Երևանի Էջմիածնի Հին խճուղու հասցեում գտնվող ՀՀ ԳԱԱ «Հիդրոպոնիկայի պրոբլեմների ինստիտուտի» շենքի դիմաց անհիմն և առանց որևէ պատճառի վիրավորել է նույն տարածքով քայլող, իրեն անծանոթներ` Գրիգոր Մելքոնյանին և Ռուբեն Սարգսյանին, որից հետո անհիմն վիճաբանության մեջ է մտել նրանց հետ, նրանց հասցեին հնչեցրել է վիրավորական արտահայտություններ, որի ընթացքում Գ.Պետրոսյանը, ցուցաբերելով եսամոլություն և արհամարհելով և հակադրվելով Գ.Մելքոնյանի և Ռ.Սարգսյանի կողմից իր վարքագծի վերաբերյալ արված օրինական դիտողություններին, այն է` անտեսելով վերջիններիս պահանջները իրենցից հեռանալու և իրենց հանգիստ թողնելու մասին, սեփական անձի առավելությունները ընդգծելու մոլուցքով լցված, ավելի է ոգևորվել, շարունակել, դրսևորել սանձարձակություն, անզուսպ եսասիրություն, խուլիգանական դրդումներով և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու ձգտումով լցված, Գ.Մելքոնյանին և Ռ.Սարգսյանին մարմնական վնասվածքներ պատճառելու դիտավորությամբ իր մոտ եղած դանակով նախ հարվածել է Ռ.Սարգսյանի ձախ գոտկային շրջանին՝ նրան պատճառելով առողջության տևական քայքայումով ձախ գոտկային շրջանի պատռած ծակած չթափանցող վերքի ձևով առողջության միջին ծանրության վնաս, իսկ հետո Գ.Մելքոնյանի որովայնին` նրան պատճառելով որովայնի առաջնային պատի պատռած-ծակած չթափանցող վերքի ձևով առողջության տևական քայքայումով միջին ծանրության վնաս» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1, թերթ 169)։ 6. Առաջին ատյանի դատարանը, հաշվի առնելով «ամբաստանյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա գործողությունների վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, այն, որ նա հանդիսանում է անժամկետ կենսաթոշակառու, բնութագրվում է դրականորեն», հանգել է հետևության, որ ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով՝ հնարավոր կլինի հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 2, թերթ 74)։ 7. Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով նաև այն հանգամանքները, որ «ամբաստանյալ Գ.Պետրոսյանը ազատամարտիկ է, 1995-2013թթ. ծառայել է ՀՀ ԶՈւ-ում, զբաղեցրել է վարորդի, վարորդ-վարպետի և դասակի հրամանատարի պաշտոններ, 2013թ. սահմանային տարիքը լրանալու պատճառով արձակվել է ՀՀ ԶՈւ պահեստազոր, համաձայն ՀՀ ՊՆ 14746 զորամասի հրամանատար Ա.Հակոբյանի կողմից տված բնութագրի բնութագրվում է դրականորեն, պարգևատրվել է «ՀՀ զինված ուժերի 20 տարի» գերատեսչական մեդալով, կինը տառապում է զարկերակային գերճնշում 2-րդ, 3-րդ աստիճանի, երկաթդիֆեցիտային անեմիա հիվանդություններով, նաև այն, որ տուժողներ Հ.Սարգսյանը և Ռ.Մելքոնյանն ամբաստանյալի նկատմամբ բողոք և պահանջ չեն ներկայացրել», եզրահանգել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն օրինական է ու հիմնավորված (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 3, թերթ 56)։ Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով. 8. Բողոքաբերի կարծիքով ստորադաս դատարանները թույլ են տվել դատական սխալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ և 70-րդ հոդվածների ոչ ճիշտ կիրառում։ Այսպես` բողոքաբերի պնդմամբ ստորադաս դատարանները, ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով, հաշվի չեն առել հանցագործության` հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, գործի կոնկրետ հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող իրական հանգամանքների բացակայությունը, անձը բնութագրող տվյալները։ 9. Մեջբերելով Վճռաբեկ դատարանի` Դ.Հովհաննիսյանի և Ս.Մարգարյանի, Գ.Մադաթյանի, Ա.Շահբազյանի գործերով որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` բողոքաբերը նշել է, որ հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը ճիշտ գնահատելու և դրա արդյունքում հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու համար ստորադաս դատարանները պատշաճ ուշադրություն չեն դարձրել արարքի կատարման եղանակին, հանցավորի մեղքի ձևին և տեսակին, օգտագործված գործիքին, այդ գործիքով կատարված հարվածի բնույթին ու տեղակայմանը, համապատասխան գնահատականի չեն արժանացրել նաև կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։ Վկայակոչելով արդեն իսկ հիշատակված՝ Ա.Շահբազյանի, ինչպես նաև Է.Ստեփանյանի գործերով որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած դիրքորոշումները՝ բողոքաբերը փաստել է, որ ստորադաս դատարանների կողմից ամբաստանյալ Գ.Պետրոսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող գնահատված հանգամանքները, մասնավորապես այն, որ Գ.Պետրոսյանը անժամկետ կենսաթոշակառու է և բնութագրվում է դրական, ՀՀ զինված ուժերում նախկինում որոշակի պաշտոններ է զբաղեցրել, կամ նրա նկատմամբ տուժողները բողոք չեն ներկայացրել, չեն կարող նվազեցնել ամբաստանյալի կամ նրա կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն այն չափով, որ նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառվի։ Ստորադաս դատարանները հաշվի չեն առել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածով ուղղակիորեն սահմանված՝ ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացող` արարքն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելու հանգամանքը, որն օրենքով սահմանված պատշաճ իրավական ընթացակարգով, ապացույցների հիման վրա հաստատվել է նախաքննության և դատաքննության ընթացքում։ Դատարանների կողմից պատշաճ գնահատականի չի արժանացվել նաև Գ.Պետրոսյանի անձը բնութագրող այն հանգամանքը, որ հանցանքը կատարելու պահին վերջինս դանակ է կրել՝ պատրաստ լինելով ցանկացած պահի այն գործադրելու։ Բողոք բերած անձը նշել է նաև, որ դատարանների կողմից չի հստակեցվել, թե հանգամանքները, որոնք հիշատակվել են դատական ակտերում, մեղմ պատժաչափի հիմքում են դրվել, թե՞ հանդիսացել են նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքեր։ 10. Ըստ բողոքի հեղինակի՝ Առաջին ատյանի և Վերաքննիչ դատարանները, չհետևելով Ֆ.Գալստյանի, Գ.Մադաթյանի, Ա.Շահբազյանի, Ն.Սարգսյանի, Է.Ստեփանյանի գործերով որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտված իրավական դիրքորոշումներին, առանց որևէ պատճառաբանության գործով ձեռք բերված և դատարանում հետազոտված ապացույցների մի մասին տվել են առավել նշանակություն, դատավճռում չեն վերլուծել և չեն գնահատել այն ապացույցները, որոնք բացառում են ամբաստանյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը, ինչը հանգեցրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացմանը։ 11. Վերոգրյալի հիման վրա բողոք բերած անձը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2015 թվականի հոկտեմբերի 16-ի որոշումը և գործն ուղարկել համապատասխան ստորադաս դատարան՝ նոր քննության։ Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. 12. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է՝ իրավաչափ են արդյոք ամբաստանյալ Գ.Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին ստորադաս դատարանների հետևությունները։ 13. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին։ 2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (...)»։ Սույն քրեաիրավական նորմերը Վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության են ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա (հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ, ի թիվս այլ որոշումների, մանրամասն տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Գարուշ Մադաթյանի գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, Արմեն Շահբազյանի գործով 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13, Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումները)` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԵԷԴ/0132/01/13, ԵԱՆԴ/0060/01/13, ԵԿԴ/0096/01/13, ԵԿԴ/0252/01/13, ԵՄԴ/0027/01/14, ԳԴ/0014/01/14, ՍԴ/0204/01/13, ՏԴ/0031/01/14, ՍԴ3/0174/01/14, ԵԱԴԴ/0011/01/14, ԵԱՔԴ/0091/01/14, ԵԿԴ/0039/01/15, ԱՐԴ/0031/01/15 և այլն)։ 14. Ա.Շահբազյանի գործով որոշման մեջ անդրադառնալով առողջության դեմ ուղղված դիտավորյալ հանցագործությունների, մասնավորապես՝ առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու հանցակազմի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վրա ազդող գործոնների գնահատման իրավական խնդրին՝ Վճռաբեկ դատարանը ձևավորել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված] հանրորեն վտանգավոր արարքների դեմ արդյունավետ պայքարը պահանջում է այս ոլորտում համապատասխան քրեական, այդ թվում` պատժողական քաղաքականության իրականացում։ Իսկ դա իր հերթին ենթադրում է ոչ միայն համապատասխան օրենսդրական հիմքերի առկայություն, այլև դրանց գործնական կիրառման հնարավորության ապահովում։ (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարքը կարող է կատարվել տարբեր եղանակներով։ (...) Քննարկվող հանցագործության կատարման (...) եղանակները, ելնելով գործի փաստական հանգամանքների առանձնահատկություններից, տարբեր կերպ են բնորոշում հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության աստիճանը։ Այսպես՝ տուժողի կենսական կարևոր օրգանների շրջանում դանակով հարված հասցնելիս հանցավորը ոչ միայն նախատեսում է հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիությունը, այլև գիտակցում է կամ առնվազն պարտավոր է գիտակցել, որ իր գործողություններով տուժողին պատճառում է առողջության ծանր վնաս, որը վտանգավոր է կյանքի համար և անգամ կարող է հանգեցնել մահվան։ Այլ խոսքով՝ հանցավորը գործում է ուղղակի դիտավորությամբ և հստակ նախատեսում է իր արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այդ թվում՝ գիտակցում է կամ պարտավոր է գիտակցել, որ տուժողին կարող է պատճառել մահ, սակայն ինքնավստահությամբ կամ անփութությամբ հույս է ունենում, որ նշված ծանր հետևանքը չի առաջանա։ Վերոգրյալն ինքնին վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին, ուստի օբյեկտիվորեն պետք է գնահատվի և հաշվի առնվի դատարանների կողմից պատիժ նշանակելիս։ (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը ճիշտ գնահատելու և որպես արդյունք հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու համար դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն արարքի կատարման եղանակին, օգտագործված գործիքներին, միջոցներին, մարմնական վնասվածքների քանակին, բնույթին ու տեղակայմանը։ Համապատասխան գնահատականի պետք է արժանացվի նաև կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։ [Ա]ռանց նշված հանգամանքների գնահատման առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու վերաբերյալ գործերով հնարավոր չէ ճիշտ պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին։ Հետևաբար, նշանակված պատժով չի ապահովվի կատարված արարքի և կիրառված քրեաիրավական ներգործության միջոցի համաչափությունը, ինչպես նաև կխաթարվեն պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները» (տե՛ս Արմեն Շահբազյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 որոշման 15-16-րդ կետերը)։ 15. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածը սահմանում է. «1. Դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք կամ առողջությանը որևէ այլ վնաս պատճառելը, որը վտանգավոր չէ կյանքի համար և չի առաջացրել սույն օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքներ, բայց առաջացրել է առողջության տևական քայքայում կամ ընդհանուր աշխատունակության մեկ երրորդից պակաս զգալի կայուն կորուստ՝ պատժվում է կալանքով՝ մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով 2. Նույն արարքը, որը կատարվել է՝ 1) երկու կամ ավելի անձանց նկատմամբ, (…) 6) խուլիգանական դրդումներով, (…) պատժվում է ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով։ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ նախորդ կետում մեջբերված իրավական դիրքորոշումները, mutatis mutandis, կիրառելի են նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածով նախատեսված՝ դիտավորությամբ առողջությանը միջին ծանրության վնաս պատճառելու հանցակազմի նկատմամբ։ Նշված հանցագործության օբյեկտը ևս մարդու առողջությունն է՝ որպես նրա օրգանիզմի ամբողջական կենսաբանական վիճակ, ինչը ենթակա է քրեաիրավական հատուկ պաշտպանության։ Հետևաբար, դրա դեմ ոտնձգելը նույնպես վկայում է կատարված հանցավոր արարքի՝ հանրային բարձր վտանգավորության մասին։ Այսպիսով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանք կատարելու դեպքում պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս ստորադաս դատարանները պետք է հաշվի առնեն ինչպես խախտվող սույն հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը, այնպես էլ արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող այնպիսի հանգամանքներ, ինչպիսիք են անձի հոգեբանական վերաբերմունքն իր կատարած արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ, հանցագործության հանգամանքները (այդ թվում՝ հանցագործությանը նախորդող և ուղեկցող (տե՛ս, mutatis mutandis, Հրանտ Պարանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2014 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ԵԷԴ/0132/01/13 որոշման 13-րդ կետը)), եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մարմնական վնասվածքների քանակը, տեղակայումը, բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները և այլն։ Կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքների շրջանակներում վնաս պատճառելու համար օգտագործված տարատեսակ գործիքները կամ առարկաները (հրազեն, դանակ, կա¬ցին, մուրճ, մե¬տաղ¬յա ձող, քար և այլն), հանցավորի պատրաստվածությունը, մեղքի դիտավորյալ ձևն (հատկապես` ուղղակի դիտավորությունը) իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը, մեծացնում հանցագործությունը հաջողությամբ ավարտին հասցնելու կամ ավելի մեծ վնաս պատճառելու հավանականությունը։ Հետևաբար նման դեպքերում օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը (տե՛ս, mutatis mutandis, Սարգիս Խաչատրյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2015 թվականի մարտի 27-ի թիվ ՏԴ/0031/01/14, Նարեկ Խաչատրյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի թիվ ԵԿԴ/0191/01/14, Արսեն Կարապետյանի և Ռուբեն Գուլգուլյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի թիվ ԵԱԴԴ/0011/01/14 որոշումների համապատասխանաբար 14-րդ, 13-րդ և 15-րդ կետերը)։ 16. Սույն գործի նյութերից երևում է, որ Գ.Պետրոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա Հրազդանի կիրճից տուն վերադառնալու ճանապարհին, գտնվելով ալկոհոլային խմիչք օգտագործած վիճակում, անհիմն և առանց որևէ պատճառի վիրավորել է նույն տարածքով քայլող, իրեն անծանոթներ` Գ.Մելքոնյանին և Ռ.Սարգսյանին, որից հետո անհիմն վիճաբանության մեջ է մտել նրանց հետ, նրանց հասցեին հնչեցրել է վիրավորական արտահայտություններ։ Ապա անտեսելով տուժողների պահանջներն իրենցից հեռանալու և իրենց հանգիստ թողնելու մասին, սեփական անձի առավելություններն ընդգծելու նպատակով խուլիգանական դրդումներով և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով՝ Գ.Մելքոնյանին և Ռ.Սարգսյանին մարմնական վնասվածքներ պատճառելու դիտավորությամբ իր մոտ եղած դանակով նախ հարվածել է Ռ.Սարգսյանի ձախ գոտկային շրջանին՝ պատճառելով առողջությանը միջին ծանրության վնաս՝ պատռած- ծակած չթափանցող վերքի ձևով, իսկ հետո Գ.Մելքոնյանի որովայնին` նրան պատճառելով միջին ծանրության վնաս՝ որովայնի առաջնային պատի պատռած-ծակած չթափանցող վերքի ձևով (տե՛ս սույն որոշման 5-րդ կետը)։ Առաջին ատյանի դատարանը, հաշվի առնելով ամբաստանյալ Գ.Պետրոսյանի արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա գործողությունների վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, այն, որ նա անժամկետ կենսաթոշակառու է, բնութագրվում է դրականորեն, եկել է հետևության, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը)։ Վերաքննիչ դատարանն իր հերթին անփոփոխ է թողել Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը)։ 17. Սույն որոշման նախորդ կետում մեջբերված փաստական տվյալները համադրելով սույն որոշման 13-15-րդ կետերում շարադրված վերլուծության հետ` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի և Վերաքննիչ դատարանները Գ.Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պատշաճ վերլուծության չեն ենթարկել կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը։ Մասնավորապես, ստորադաս դատարանները պատշաճ չեն գնահատել՝ ա) խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը՝ այն, որ ամբաստանյալը ոտնձգել է այնպիսի հասարակական հարաբերության դեմ, որի խախտումը բացասաբար է անդրադարձել տուժողների առողջական վիճակի վրա, բ) այն, որ Գ.Պետրոսյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը կատարել է մեկից ավելի ծանրացնող հանգամանքներով՝ խուլիգանական դրդումներով և մեկից ավելի անձանց նկատմամբ, գ) ամբաստանյալի մոտ դանակի առկայության և հանրորեն վտանգավոր արարքը դանակի գործադրմամբ կատարելու հանգամանքը, դ) հանցավորի հոգեբանական վերաբերմունքն իր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ, մասնավորապես այն, որ ամբաստանյալը գիտակցել է, որ իր գործողություններով տուժողների առողջությանը պատճառում է վնաս, նախատեսել է իր արարքի և հետևանքների միջև առկա անմիջական պատճառական կապը, ե) պատճառված մարմնական վնասվածքների տեղակայումը, մասնավորապես այն, որ ամբաստանյալը հարվածը հասցրել է տուժողներ Ռ.Սարգսյանի և Գ.Մելքոնյանի կենսականորեն կարևոր օրգաններին՝ համապատասխանաբար ձախ գոտկային շրջանին և որովայնին։ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ ստորադաս դատարաններն ընդհանրապես չեն անդրադարձել և վերլուծության չեն ենթարկել այն հանգամանքը, որ Գ.Պետրոսյանը հանրորեն վտանգավոր արարքը կատարելիս եղել է ալկոհոլ օգտագործած վիճակում։ Այդ առումով Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ հանցանքն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելը կարող է պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք համարվել կամ չհամարվել` ելնելով հանցագործության բնույթից։ Ընդ որում, այն դեպքում, երբ ալկոհոլի ազդեցությունը հանդիսացել է հանցանքը կատարելուն նպաստող պայման, դատարանը դա պետք է համարի ծանրացնող հանգամանք։ Այլ կերպ՝ քննարկվող հարցը լուծելիս դատարանը պարտավոր է հանգամանորեն պարզել՝ հանցավոր արարքն իր բնույթով կապված է արդյոք հանցանք կատարած անձի` ալկոհոլ օգտագործած լինելու հետ, թե՞ ոչ (տե՛ս, mutatis mutandis, Դավիթ Հովհաննիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշման 14-15-րդ կետերը)։ 18. Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ Գ.Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս ստորադաս դատարաններն ինչպես առանձին վերցրած, այնպես էլ իրենց համակցության մեջ պատշաճ ուշադրություն չեն դարձրել խախտված հասարակական հարաբերության բնույթին ու կարևորությանը, օգտագործված գործիքին, կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքին, պատճառված մարմնական վնասվածքների տեղակայմանը, ինչպես նաև այն հանգամանքին, որ ամբաստանյալին մեղսագրվում է մեկից ավելի ծանրացնող հանգամանքներով հանցանք։ Միաժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին ստորադաս դատարանների հետևությունը չի կարող հիմնավոր համարվել այն պայմաններում, երբ վերջիններս որևէ կերպ չեն անդրադարձել և վերլուծության չեն ենթարկել այն հանգամանքը, որ Գ.Պետրոսյանը հանցավոր արարքը կատարելիս գտնվել է ալկոհոլի ազդեցության տակ։ 19. Վերոշարադրյալը Վճռաբեկ դատարանի համար հիմք է գալու այն եզրահանգման, որ ամբաստանյալ Գ.Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին ստորադաս դատարանների հետևություններն իրավաչափ չեն։ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով Վերաքննիչ դատարանը, օրինական ուժի մեջ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը, թույլ է տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ և 70-րդ հոդվածների ոչ ճիշտ կիրառում, ինչը հանգեցրել է նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացմանը։ Այսինքն՝ թույլ են տրվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-398-րդ հոդվածներով նախատեսված նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումներ։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության (2005 թվականի փոփոխություններով) 91-րդ, 92-րդ հոդվածներով, Հայաստանի Հանրապետութ¬յան քրեական դատավարության օրենսգրքի 16-րդ, 39-րդ, 43-րդ, 3611-րդ, 419-րդ, 422-423-րդ հոդվածներով և Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգրքի 20-րդ հոդվածով՝ Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Վճռաբեկ բողոքը բավարարել։ Ամբաստանյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 6-րդ կետերով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2015 թվականի հուլիսի 29-ի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2015 թվականի հոկտեմբերի 16-ի որոշումը բեկանել և գործն ուղարկել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ նոր քննության։ 2. Ամբաստանյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված՝ չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ։ 3. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում դատական նիստերի դահլիճում հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման։ Նախագահող՝ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Դատավորներ` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 24-06-2016 |
Որոշումը ուղարկվել է կողմերին
| Ամսաթիվ | 27-09-2016 |
|---|
Գործի առաքում
| Գործի առաքման ամսաթիվ | 29-09-2016 |
|---|---|
| Դատարան | Քրեական վերաքննիչ |
| Այլ նշումներ | 3 հատոր` 171, 85, 196 թերթ, կից` Գագիկ Պետրոսյանի անձնագիրը: |
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 23-06-2017 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Ամբաստանյալի պաշտպան |
| Բողոք բերող անձինք | Ամբաստանյալ |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Ժաննա |
| Ազգանուն | Կոտիկյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Գագիկ |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Գագիկ |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Չափահաս | Այո |
| Բողոքը ստացվել է | Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ |
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 03-07-2017 |
| Կայացվել է որոշում | Բողոքը վերադարձվել է սխալները շտկելու համար |
| Կայացվել է որոշում | Բողոքի վարույթ ընդունումը մերժվել է |
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Որոշման ամսաթիվ | 01-08-2017 |
| Որոշման ամսաթիվ | 25-09-2017 |
| Մակագրվել է | 03-07-2017 |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԿԴ/0130/01/15 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՎՃՌԱԲԵԿ ԲՈՂՈՔԸ ՎԵՐԱԴԱՐՁՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 1 օգոստոսի 2017 թվական ք.Երևան ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ քննարկելով ամբաստանյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2017 թվականի մայիսի 25-ի որոշման դեմ ամբաստանյալ Գ.Պետրոսյանի և պաշտպան Ժ.Կոտիկյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, պարզեց, որ բողոքը պետք է վերադարձվի հետևյալ պատճառաբանությամբ։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 407-րդ հոդվածի 21-րդ մասի համաձայն` բողոքին կցվում են բողոքի պատճենը գործը քննած դատարան և դատավարության մասնակիցներին (բացառությամբ քննիչի և հետաքննության մարմնի) ուղարկված լինելը հավաստող փաստաթղթերը։ Մինչդեռ բողոքաբերների վճռաբեկ բողոքի ուսումնասիրությունից երևում է, որ բացակայում է բողոքի պատճենը տուժողներին ուղարկված լինելը հավաստող փաստաթղթերը։ Այսինքն՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 407-րդ հոդվածի 21-րդ մասի պահանջը պահպանված չէ։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.1-ին հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Վճռաբեկ դատարանը բողոքը վերադարձնելու մասին որոշմամբ սահմանում է մինչև մեկամսյա ժամկետ՝ ձևական սխալները շտկելու և վճռաբեկ բողոքը կրկին ներկայացնելու համար»։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում վճռաբեկ բողոքի ձևական սխալները շտկելու և այն կրկին ներկայացնելու համար պետք է սահմանել 3-օրյա ժամկետ։ Հաշվի առնելով վերոշարադրյալ հիմնավորումները և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.1-ին հոդվածի 1-ին, 3-րդ և 4-րդ մասերով` Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ամբաստանյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2017 թվականի մայիսի 25-ի որոշման դեմ ամբաստանյալ Գ.Պետրոսյանի և պաշտպան Ժ.Կոտիկյանի վճռաբեկ բողոքը վերադարձնել։ Վճռաբեկ բողոքի ձևական սխալները շտկելու և այն կրկին ներկայացնելու համար սահմանել 3-օրյա ժամկետ` սույն որոշումն ստանալու պահից։ Սահմանված ժամկետում բողոքը չներկայացնելու դեպքում այն համարվում է չտրված։ Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման։ Նախագահող` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Դատավորներ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԿԴ/0130/01/15 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԲՈՂՈՔԸ ՎԱՐՈՒՅԹ ԸՆԴՈՒՆԵԼԸ ՄԵՐԺԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 25 սեպտեմբերի 2017 թվական ք.Եր¨ան ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ քննարկելով ամբաստանյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2017 թվականի մայիսի 25-ի որոշման դեմ ամբաստանյալ Գ.Պետրոսյանի ¨ պաշտպան Ժ.Կոտիկյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Եր¨անի Կենտրոն ¨ Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2015 թվականի հուլիսի 29-ի դատավճռով ամբաստանյալ Գագիկ Պետրոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 6-րդ կետերով ¨ նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 1 (մեկ) տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել ¨ սահմանվել է փորձաշրջան` 1 (մեկ) տարի ժամկետով: Մեղադրող Վ.Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը` 2015 թվականի հոկտեմբերի 16-ի որոշմամբ բողոքը մերժել է, Եր¨անի Կենտրոն ¨ Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2015 թվականի հուլիսի 29-ի դատավճիռը` թողել օրինական ուժի մեջ: ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի վերոգրյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանի վճռաբեկ բողոքը Վճռաբեկ դատարանի` 2016 թվականի հունիսի 24-ի որոշմամբ բավարարվել է, ստորադաս դատարանների դատական ակտերը բեկանվել է ¨ գործն ուղարկվել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան` նոր քննության: Մեղադրող Վ.Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը 2017 թվականի մայիսի 25-ի որոշմամբ բողոքը բավարարել է, Եր¨անի Կենտրոն ¨ Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2015 թվականի հուլիսի 29-ի դատավճիռը՝ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասով, բեկանել ¨ ամբաստանյալ Գ.Պետրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձ¨ով նշանակված պատիժը թողնել կրելու: ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի վերոգրյալ որոշման դեմ ամբաստանյալ Գ.Պետրոսյանի ¨ պաշտպան Ժ.Կոտիկյանի վճռաբեկ բողոքը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2017 թվականի օգոստոսի 1-ի որոշմամբ վերադարձվել է` ձ¨ական սխալները շտկելու համար սահմանվելով 3-օրյա ժամկետ: ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2017 թվականի մայիսի 25-ի որոշման դեմ կրկին վճռաբեկ բողոք են ներկայացրել ամբաստանյալ Գ.Պետրոսյանը ¨ պաշտպան Ժ.Կոտիկյանը` խնդրելով բեկանել այն ¨ օրինական ուժ տալ Եր¨անի Կենտրոն ¨ Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2015 թվականի հուլիսի 29-ի դատավճռին: Բողոք բերած անձինք փաստարկել են, որ բողոքը պետք է վարույթ ընդունվի, քանի որ առկա են՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին ¨ 2-րդ կետերով սահմանված հիմքերը, այն է` բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի միատեսակ կիրառության համար, ¨ առեր¨ույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, որը կարող էր ազդել գործի ելքի վրա: Բողոքի հեղինակները գտել են, որ ստորադաս դատարանի դատական ակտը հակասում է Վճռաբեկ դատարանի` Ս.Ներսիսյանի գործով 2007 թվականի հունիսի 12-ի թիվ ՎԲ-124/07, Ա.Ավագյանի ¨ Վ.Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13, ինչպես նա¨ մի շարք այլ գործերով արտահայտած իրավական դիրքորոշումներին: Բողոք բերած անձինք նշել են նա¨, որ բողոքարկվող դատական ակտի կապակցությամբ առկա է իրավունքի զարգացման խնդիր: Բացի այդ, բողոքաբերները փաստարկել են, որ ստորադաս դատարանը սխալ է կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ, 10-րդ, 61-62-րդ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ, 25-րդ հոդվածների պահանջները: Բողոքաբերների փաստարկների, սույն գործի նյութերի, Վճռաբեկ դատարանի վկայակոչված որոշումների ¨ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի բողոքարկվող որոշման պատճառաբանությունների համադրված վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքաբերի կողմից չի հիմնավորվել, որ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի միատեսակ կիրառության համար, ¨ որ առեր¨ույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, որը կարող էր ազդել գործի ելքի վրա: Հետ¨աբար, բերված բողոքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին ¨ 2-րդ կետերով նախատեսված հիմքերը հիմնավորված չեն: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժվում է, եթե բացակայում են նույն օրենսգրքի 414.1-ին հոդվածի 1-ին ¨ 2-րդ մասերով ¨ 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքերը, ուստի ներկայացված բողոքը վարույթ ընդունելը ենթակա է մերժման: Հաշվի առնելով վերոշարադրյալ հիմնավորումները ¨ ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.3-րդ հոդվածով` Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ամբաստանյալ Գագիկ Անդրանիկի Պետրոսյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2017 թվականի մայիսի 25-ի որոշման դեմ ամբաստանյալ Գ.Պետրոսյանի ¨ պաշտպան Ժ.Կոտիկյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժել: Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից, վերջնական է ¨ ենթակա չէ բողոքարկման: Նախագահող` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Դատավորներ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ |
| Դատավոր | |
| Անուն | Համլետ |
| Ազգանուն | Ասատրյան |
| Սահմանված ժամկետում կրկին ներկայացվել է | 07-08-2017 |
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 03-08-2017 |
Գործի առաքում
| Գործի առաքման ամսաթիվ | 12-10-2017 |
|---|---|
| Դատարան | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ |
| Այլ նշումներ | 4 հատոր` 171, 85, 196, 176 թերթ, կից` Գագիկ Պետրոսյանի անձնագիրը |