ԵԿԴ-0126/01/15






Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ


Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը.

նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,

մասնակցությամբ`
մեղադրող,
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների դատախազության
դատախազ Ս. Անդրեասյանի,

հանրային պաշտպան Ա. Եսայանի,


2015թ. հունիսի 17-ին Երևանում,

դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Էմիլ Հարությունի Հակոբյանի,
ծնված 1997թ. մարտի 28-ին Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, ութամյա կրթությամբ, ամուրի, դատվածություն չունի, չի աշխատում, բնակվում է Երևան քաղաքի Լեփսուսի 2-րդ փողոցի թիվ 16 տանը, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։

Գործի դատավարական նախապատմությունը

Թիվ 13118215 քրեական գործը ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում հարուցվել է 2015թ. փետրվարի 21-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։
Քննիչի կողմից 2015թ. մարտի 17-ին որոշումներ են կայացվել Էմիլ Հարությունի Հակոբյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու, որպես խափանման միջոց նրա նկատմամբ հսկողության հանձնելը ընտրելու և հետախուզում հայտարարելու մասին։
2015թ. մարտի 20-ին Էմիլ Հակոբյանը ներկայացել է ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնականի բաժին։ Նույն օրն Է. Հակոբյանի հսկողությունը հանձնվել է նրա հայր Հարություն Էդուարդի Հակոբյանին։
Քննիչի 2015թ. մայիսի 5-ի որոշմամբ Էմիլ Հակոբյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց հսկողության հանձնելը փոփոխվել և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրել չհեռանալու մասին ստորագրությունը` նրա չափահաս դառնալու պատճառաբանությամբ։
Համաձայն մեղադրական եզրակացության` Էմիլ Հարությունի Հակոբյանին նախաքննության մարմնի կողմից մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով հետևյալ արարքի համար. «որ նա ձեռք է բերել և ապօրինի կերպով կրել է հարվածող-փշրող սառը զենքերի շարքին դասվող փողագուցավոր մետաղյա մահակ, որը վերջինս 2015թ. փետրվարի 07-ին, ժամը 05 ։30-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցում գործող «999» բառի մոտ ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ գնդի 3-րդ հատուկ գումարտակի, 2-րդ վաշտի 1-ին դասակի աշխատակիցների կողմից հայտնաբերվել է վերջինիս պատկանող պայուսակի զննությամբ։»։
2015թ. մայիսի 14-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2015թ. մայիսի 15-ին ստացվել և ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2015թ. մայիսի 25-ի որոշմամբ նշանակվել է դատական քննության։

Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները

Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
2015թ. փետրվարի 7-ին, ժամը 530-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական շրջանի տարածքի Խանջյան փողոցում, ամբաստանյալ Էմիլ Հակոբյանն իրեն պատկանող պայուսակում ապօրինի կերպով կրել է սառը զենք հանդիսացող, փոխագուցավոր մետաղյա մահակ։ Այդտեղ ծառայություն իրականացնող, ՀՀ ոստիկանության պետական պահպանության ծառայության /այսուհետ ՊՊԾ/ 3-րդ հատուկ գումարտակի 2-րդ վաշտի աշխատակիցներ Վաչագան Մանուկի Մանուկյանը, Շահեն Մայիսի Հարությունյանը և Սամվել Հայկարամի Աբազյանը նկատել են մի խումբ երիտասարդների, այդ թվում Է. Հակոբյանին, ովքեր տեսնելով ոստիկանության ավտոմեքենան` դիմել են փախուստի։ Այդ երիտասարդների դրսևորած վարքագիծը կասկած է հարուցել ոստիկանության աշխատակիցների մոտ, որի պատճառով հետապնդել են նրանց։ Այդ ընթացքում նկատել են, որ նրանցից մեկը փախուստի դիմելիս նետել է ձեռքի պայուսակը։ Ոստիկանության աշխատակիցներին հաջողվել է բռնել փախուստի դիմած երիտասարդներից երեքին, որոնց ներկայացրել են ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնականի բաժին` հետագա պարզաբանումներ կատարելու նպատակով։ Այդտեղ պարզվել է, որ պայուսակը նետած երիտասարդը հանդիսանում է 1997թ. մարտի 28-ին ծնված, ամբաստանյալ Էմիլ Հարությունի Հակոբյանը։ Վերջինիս պատկանող պայուսակից հայտնաբերվել է սառը զենք հանդիսացող մետաղյա մահակ։
Ամբաստանյալ Էմիլ Հարությունի Հակոբյանը ծնվել է 1997թ. մարտի 28-ին Երևան քաղաքում, բնակվում է ծնողների հետ միասին։ Նրա դաստիարակությամբ և խնամքով զբաղվում են ծնողները։ Է. Հակոբյանի կյանքի և դաստիարակության պայմանները, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը բավարար են։
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալ Էմիլ Հակոբյանը դատվածություն չունի, իրեն վերագրվող արարքը կատարել է անչափահաս` 17 /տասնյոթ/ տարեկան հասակում, առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել և զղջացել է կատարած արարքի համար։

Ապացույցների հետազոտում և գնահատում

Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Ամբաստանյալ Էմիլ Հարությունի Հակոբյանի ցուցմունքով այն մասին, որ առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում։ Դեպքի օրը ոստիկաններին տեսնելիս փախուստի է դիմել, քանի որ իր մոտ արգելված իրեր` դանակ և մահակ են եղել։ Դրանք իր մոտ պահել է ինքնապաշտպանության համար, որևէ մեկին վնասելու նպատակ չի ունեցել։ Չի հիշում, թե մահակը երբ է գտել։ Կատարած արարքի համար զղջում է։
/դատական նիստի արձանագրություն/
Վկա, ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ գնդի 3-րդ հատուկ գումարտակի 2-րդ վաշտի 1-ին դասակի հրամանատարի օգնական Վաչագան Մանուկի Մանուկյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2015 թվականի փետրվարի 7-ին, նույն գումարտակի 2-րդ վաշտի 1-ին դասակի ոստիկան Սամվել Հայկարամի Աբազյանի հետ ծառայություն են կատարել Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական շրջանի տարածքում։
Նույն օրը, ժամը 600-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցում գործող «Վ.Վ.» կառաոկեի դիմաց նկատել են մի քանի երիտասարդների, ովքեր նկատելով ոստիկանության ավտոմեքենան` դիմել են փախուստի։ Նրանց այդ վարքագիծն իրենց մոտ կասկած է հարուցել, որի պատճառով կայանել են ոստիկանության ավտոմեքենան և հետապնդել նրանց։ Այդ ընթացքում նկատել են, որ նրանցից մեկը գցել է իր մոտ եղած պայուսակը։ Իրենք շարունակել են հետապնդել այդ երիտասարդին և Երևան քաղաքի Տպագրիչների փողոցի մոտակայքից բռնել են նրան։ Այնուհետև Խանջյան փողոցով վերադառնալիս` վերցրել են այդ երիտասարդի կողմից դեն նետված պայուսակը։ Դրանից հետո այդ երիտասարդին, նրա հետ կանգնած մյուս երիտասարդ տղային և աղջկան բերման են ենթարկել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնականի բաժին։ Նշված վայրում ներկա է եղել նաև իրենց դասակի հրամանատար Շ. Հարությունյանը և իրականացրել վերոհիշյալ անձանց բերման ենթարկելը։ Բաժնում պարզել են, որ պայուսակը դեն նետած երիտասարդը հանդիսանում է Էմիլ Հարությունի Հակոբյանը։ Նա ներկայացրել է իր մոտ պահվող սև դանակը և հայտարարել է, որ նշված պայուսակը պատկանում է իրեն, այն վազելու ընթացքում ինքն է դեն նետել։ Պայուսակը զննելիս Է. Հակոբյանն ընդունել է, որ դրանում առկա բոլոր իրերը, այդ թվում` փողագուցավոր մետաղյա մահակը պատկանել են իրեն։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 38-39/
Վկա, ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ գնդի 3-րդ հատուկ գումարտակի 2-րդ վաշտի 1-ին դասակի ոստիկան Սամվել Հայկարամի Աբազյանի նույնաբովանդակ ցուցմունքներով այն մասին, որ 2015 թվականի փետրվարի 7-ին, նույն դասակի հրամանատարի օգնական Վաչագան Մանուկի Մանուկյանի հետ ծառայություն են կատարել Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական շրջանի տարածքում։
Նույն օրը, ժամը 600-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցում, մի խումբ երիտասարդներ նկատելով ոստիկանության ավտոմեքենան` դիմել են փախուստի։ Իրենք կայանել են ոստիկանության ավտոմեքենան և հետապնդել նրանց։ Այդ ընթացքում նկատել են, որ նրանցից մեկը դեն է նետել իր մոտ եղած պայուսակը։ Երևան քաղաքի Տպագրիչների փողոցի մոտակայքից բռնել են այդ երիտասարդին, իսկ Խանջյան փողոցով վերադառնալիս` վերցրել են նրա կողմից դեն նետված պայուսակը։ Այնուհետև նրանց բերման են ենթարկել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնականի բաժին, որտեղ պարզել են, որ պայուսակը դեն նետած երիտասարդը հանդիսանում է Էմիլ Հարությունի Հակոբյանը։ Նա հայտարարել է, որ նշված պայուսակը պատկանում է իրեն և այն վազելու ընթացքում ինքն է դեն նետել։ Պայուսակը զննելիս Է. Հակոբյանն ընդունել է, որ դրանում առկա բոլոր իրերը, այդ թվում` փողագուցավոր մետաղյա մահակը պատկանել են իրեն։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 41-42/
Վկա, ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ գնդի 3-րդ հատուկ գումարտակի 2-րդ վաշտի 2-րդ դասակի հրամանատար, Շահեն Մայիսի Հարությունյանի նույնաբովանդակ ցուցմունքներով այն մասին, որ 2015 թվականի փետրվարի 7-ին նույն վաշտի 1-ին դասակի ոստիկաններ Վաչագան Մանուկի Մանուկյանի և Սամվել Հայկարամի Աբազյանի հետ ծառայություն են կատարել Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական շրջանի տարածքում։
Նույն օրը, ժամը 600-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցում գործող «Վ.Վ.» կառաոկեի դիմաց նկատել են մի խումբ երիտասարդների, ովքեր նկատելով ոստիկանության ավտոմեքենան` դիմել են փախուստի։ Նրանց այդ վարքագիծն իրենց մոտ կասկած է հարուցել, որի պատճառով կայանել են ոստիկանության ավտոմեքենան և հետապնդել նրանց։ Այդ ընթացքում նկատել է, որ այդ երիտասարդներից մեկն իր մոտ եղած պայուսակը դեն է նետել։ Շարունակել են հետապնդել վերջինիս և Երևան քաղաքի Տպագրիչների փողոցում նրան բռնելուց հետո, դեպի Խանջյան փողոց վերադառնալու ժամանակ վերցրել են նշված պայուսակը։ Այդ երիտասարդին, նրա հետ փախուստի դիմած մյուս երիտասարդ տղային և աղջկան բերման են ենթարկել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնականի բաժին, որտեղ պարզել են, որ պայուսակը դեն նետած երիտասարդը հանդիսանում է Էմիլ Հարությունի Հակոբյանը։ Վերջինս հայտարարել է, որ նշված պայուսակը պատկանում է իրեն և վազելու ընթացքում ինքն է դեն նետել այն։ Պայուսակը զննելիս Է. Հակոբյանն ընդունել է, որ դրանում առկա բոլոր իրերը, այդ թվում` փողագուցավոր մետաղյա մահակը պատկանել են իրեն։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 43-44/
Վկա Մարտին Համլետի Կլինկարովի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2015թ. փետրվարի 7-ին, ժամը 200-ի սահմաններում, զվարճանալու նպատակով գնացել է Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցում գտնվող «999» բառ։ Այդ ընթացքում հանդիպել է իր ծանոթ էմիլ Հակոբյանին։ Նա ընկերուհու հետ է եղել։ Ժամը 530-ի սահմաններում Էմիլ Հակոբյանի, նրա ընկերուհու և ընկերների հետ դուրս են եկել բառից և սպասել տաքսի ավտոմեքենայի։ Գտնվելով բառի դիմաց` նկատել են, որ ոստիկանության ավտմեքենան շրջադարձ է կատարել և շարժվել իրենց ուղղությամբ։ Երբ այդ ավտոմեքենան մոտեցել է իրենց` Է. Հակոբյանն իրեն անհայտ պատճառով դիմել է փախուստի։ Մտածել է, որ Էմիլի անիմաստ փախչելու պատճառով իրեն կբռնեն, ուստի ինքը նույնպես փախուստի է դիմել։ Մի քանի մետր վազելուց հետո հասկանալով, որ անիմաստ փախչում է` վերադարձել է ոստիկանների մոտ։ Այնուհետև ոստիկաններն իրեն հրավիրել են ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնականի բաժին։ Այդտեղ տեղեկացել է, որ Է. Հակոբյանի մոտից հայտնաբերվել է ինչ-որ մահակ և դանակ։ Մինչ այդ ինքը չի նկատել, որ Է. Հակոբյանի մոտ պայուսակ է եղել։ Տեղյակ չի եղել, որ նրա մոտ արգելված իրեր կան։ Մահակի և պայուսակում եղած մյուս առարկաների մասին չի իմացել։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 108-109,114/
Վկա Մարիամ Բագրատի Սարգսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2015թ. փետրվարի 7-ին, ժամը 300-ի սահմաններում գնացել է Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցում գործող «999» բառ։ Ժամը 530-ի սահմաններում դուրս է եկել բառից և մուտքի մոտ նկատել է իր ծանոթներից Էմիլին։ Վերջինիս հետ կանգնած է եղել իրեն անծանոթ մի երիտասարդ։ Է. Հակոբյանի հետ զրուցելիս որոշ ժամանակ անց վերջինս անսպասելի բղավել է «փախի Մաշ»։ Ինքը դրանից ոչինչ չի հասկացել, բայց այնուամենայնիվ դիմել է փախուստի։ Նկատելով, որ ոստիկանները հետապնդում են իրենց` անմիջապես կանգ է առել։ Այնուհետև իրենց ներկայացրել են ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնականի բաժին։ Էմիլ Հակոբյանի մոտ եղել է ձեռքի պայուսակ, որտեղից ինչ-որ մահակ և դանակ է հայտնաբերվել։ Այլ մանրամասնություններից տեղյակ չէ։ Մինչ այդ չի իմացել, որ Է. Հակոբյանի մոտ արգելված իրեր են եղել։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 94-94ա/
Դատաքրեագիտական փորձաքննության 2015թ. փետրվարի 16-ի թիվ 353-15 եզրակացությամբ, որի համաձայն`
«(…)
2.Փորձաքննության ներկայացված փոխագուցավոր մետաղյա մահակը գործարանային արտադրության է, դասվում է հարվածող-փշրող սառը զենքերի շարքին։»։
/գ.թ. 15-17/
Իրերը ներկայացնելու և զննելու մասին 2015թ. փետրվարի 7-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնականի բաժնում Ս. Աբազյանը ներկայացրել է մեկ դանակ և հայտնել, որ դա հայտնաբերվել է Է. Հակոբյանի տաբատի հետևի գրպանից։ Այնուհետև Ս. Աբազյանը ներկայացրել է մեկ շականակագույն, կաշվե ձեռքի պայուսակ, որում առկա իրերի միջից հայտնաբերվել է ռետինե բռնակով բացովի մահակ։ Ս. Աբազյանը հայտարարել է, որ վերոհիշյալ պայուսակը նետել է Է. Հակոբյանը` փախուստի դիմելու ընթացքում։ Ներկայացված իրերը վերցվել են, փաթեթավորվել և կնիքվել։
/գ.թ. 3/
Ամբաստանյալ Էմիլ Հակոբյանի մոտից հայտնաբերված, 2015թ. փետրվարի 25-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված սառը զենքով։
/գ.թ. 113/

Դատարանի իրավական վերլուծությունները

Վերլուծելով ամբաստանյալ Էմիլ Հարությունի Հակոբյանին առաջադրված մեղադրանքը և գործով ձեռք բերված ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Էմիլ Հարությունի Հակոբյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, ապօրինի կերպով սառը զենք կրելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Էմիլ Հարությունի Հակոբյանի նկատմամբ, նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, այն, որ իրեն վերագրվող արարքը կատարել է` լինելով անչափահաս, 17 տարեկան հասակում։
Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում հանցանք կատարելու պահին հանցավորի անչափահաս` տասնյոթ տարեկան լինելը, իսկ նրա պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք դատարանը չի արձանագրում։
Ամբաստանյալ Էմիլ Հարությունի Հակոբյանի կողմից կատարված, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի սանկցիան այլընտրանքային է` պատիժ է նախատեսում տուգանքի, կալանքի և ազատազրկման ձևով։
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի վերաբերյալ ԵՇԴ/0029/01/08 քրեական գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի որոշման մեջ, որտեղ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«13. (…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա։
14. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։
15. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
(…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։
(…)»։
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Էմիլ Հարությունի Հակոբյանի անձը, դատվածություն չունենալը, նրա կողմից կատարված հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այն է` ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն կատարած լինելը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը` իրեն մեղավոր ճանաչելը և զղջալը։
Վերոգրյալը հաշվի առնելով` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Էմիլ Հակոբյանն իր կատարած, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից նվազ խիստ տեսակի` տուգանքի ձևով, քանի որ պատիժներից առավել խիստը կիրառելու հիմքեր առկա չեն։ Բացի այդ` տուգանքի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։
Դատարանը գտնում է, որ իր նկատմամբ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Էմիլ Հարությունի Հակոբյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել, գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում չի կայացվել։
Քննարկելով իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցը` դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, նախաքննության մարմնի 2015թ. փետրվարի 25-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված սառը զենքը պետք է ոչնչացնել։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Էմիլ Հարությունի Հակոբյանի նկատմամբ խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունն ընտրված է ճիշտ և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ խափանման միջոցի այդ տեսակի պահանջները նրա կողմից խախտված լինելու վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել։ Բացի այդ, տուգանքի դատապարտվելու դեպքում ամբաստանյալ Էմիլ Հարությունի Հակոբյանի կողմից քրեական պատասխանատվությունից և նշանակված պատիժը կրելուց խուսափելու, դատավճռի կատարմանը խոչընդոտելու հավանականությունը ցածր է։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ հոդվածներով, դատարանը`

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ամբաստանյալ Էմիլ Հարությունի Հակոբյանին մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկի` 200.000 /երկու հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված սառը զենքը ոչնչացնել։
Դատավճիռը հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։


ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ