Հիմնական

Գործի համար: ԵԿԴ/0125/01/15
Վիճակագրական տողի համար : 8.21

Պատասխանող

Տիգրան Բալյան Վարդանի
Տիգրան Բալյան

Դատավոր

Կենտրոն և Նորք-Մարաշ

Մնացական Մարտիրոսյան

Դատավոր

Կենտրոն և Նորք-Մարաշ

Մնացական Մարտիրոսյան

Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն: Տիգրան Բալյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա ձեռք է բերել և ապօրինի կրել արհեստագործական եղանակով պատրաստված, հարվածող-փշրող սառը զենքերի շարքին դասվող, կռփազենքերի նմանողությամբ մետաղյա առարկա, որը 2015թ. մարտի 31-ին Կ. Դեմիրճյանի անվան մետրոպոլիտենի <<Զորավար Անդրանիկ>> կայարանում ՀՀ ոստիկանության աշխատակիցների կողմից Տ. Բալյանի անձնական խուզարկության ժամանակ:
Դատարան Օր Ժամ Դատարանի դահլիճի համար Ստատուս Որոշում Այլ նշումներ
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ 2015-06-04 10:00 4 Կայացել է
ԵԿԴ-0125/01/15







Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը.

նախագահությամբ դատավոր` Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,

մասնակցությամբ`
մեղադրող,
Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական
շրջանների դատախազության
ավագ դատախազ Կ. Պետրոսյանի,

պաշտպան Մ. Սարգսյանի,


2015թ. հունիսի 4-ին Երևանում,

դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի

Տիգրան Վարդանի Բալյանի,
ծնված 1995թ. նոյեմբերի 21-ին Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ Սյունիքի մարզի Սիսիան քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, սովորում է Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետի 2-րդ կուրսում, ամուրի, խնամքին մեկ անձ (երկրորդ խմբի հաշմանդամ մայրը` Օֆելյա Լազրի Բալյանը), նախկինում չդատված, բնութագրվում է դրական, հաշվառված է ՀՀ Սյունիքի մարզի Սիսիան քաղաքի Ն. Ադոնցի փողոցի թիվ 6 շենքի թիվ 15 բնակարանում, բնակվում է Երևան քաղաքի Արագած փողոցի թիվ 26 շենքի թիվ 57 բնակարանում, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։


Գործի դատավարական նախապատմությունը

Թիվ 12115815 քրեական գործը ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում հարուցվել է 2015թ. ապրիլի 13-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, Տիգրան Վարդանի Բալյանի կողմից սառը զենք կրելու վերաբերյալ նախապատրաստված նյութերով։
Նախաքննության մարմնի կողմից Տիգրան Վարդանի Բալյանին մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար. «որ նա ձեռք է բերել և ապօրինի կրել արհեստագործական եղանակով պատրաստված, հարվածող-փշրող սառը զենքերի շարքին դասվող, կռփազենքերի նմանողությամբ մետաղյա առարկա, որը 2015 թվականի մարտի 31-ին ժամը 16։40-ին հայտնաբերվել է Երևան քաղաքի Կ.Դեմիրճյանի անվան մետրոպոլիտենի «Զորավար Անդրանիկ» կայարանում՝ ՀՀ ոստիկանության մետրոպոլիտենի պահպանության բաժնի աշխատակիցների կողմից Տ.Բալյանի անձնական խուզարկության ժամանակ։
Այսպիսով՝ Տիգրան Վարդանի Բալյանը ապօրինի սառը զենք կրելով կատարել է հանցավոր արարք` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։»։
2015թ. մայիսի 13-ին վերոհիշյալ քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, նույն օրը ստացվել և 2015թ. մայիսի 14-ին ընդունվել է Դատարանի վարույթ, իսկ 2015թ. մայիսի 25-ին նշանակվել է դատական քննության։
Մեղադրական եզրակացությունը հաստատելիս` մեղադրողը դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ չի առարկել։

Արագացված դատական քննություն

Ամբաստանյալ Տիգրան Վարդանի Բալյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով։ Նա հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, ինքն համաձայն է մեղադրանքի հետ։
Մեղադրողը հայտնեց, որ չի առարկում դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու մասին ամբաստանյալի միջնորդության դեմ։
Դատարանը համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3751-րդ և 3752-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները` որոշում կայացրեց արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։
Դատարանը հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները` գտնում է, որ ամբաստանյալ Տիգրան Վարդանի Բալյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված արարք։
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է հետևյալը.
1. Ամբաստանյալ Տ. Բալյանի վերաբերյալ «Սիսիանի բնակարանային կոմունալ տնտեսություն» համայնքային ոչ առևտրային կազմակերպության կողմից 2015թ. ապրիլի 14-ին տրված, ՀՀ Սյունիքի մարզի Սիսիանի ավագ դպրոցի և Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետի կողմից 2015թ. ապրիլի 13-ին տրված բնութագրերի համաձայն` Տ. Բալյանը բնութագրվում է դրական։
2. ՀՀ Սյունիքի մարզի Սիսիանի քաղաքապետարանի աշխատակազմի քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման Սիսիանի տարածքային բաժնից 2015թ. ապրիլի 14-ին տրված և «Սիսիանի բնակարանային կոմունալ տնտեսություն» համայնքային ոչ առևտրային կազմակերպության կողմից 2015թ. ապրիլի 17-ին տրված տեղեկանքների համաձայն` ամբաստանյալ Տ. Բալյանը բնակվում է և հաշվառված է ՀՀ Սյունիքի մարզի Սիսիան քաղաքի Ն. Ադոնցի փողոցի թիվ 6 շենքի թիվ 15 բնակարանում, մոր` Օֆելյա Լազրի Բալյանի հետ միասին։
3. ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության ՀՀ բժշկասոցիալական փորձաքննության գործակալության Սյունիքի թիվ 2 բժշկասոցիալական փորձաքննության հանձնաժողովի ղեկավարի կողմից 2004թ. օգոստոսի 11-ին տրված թիվ 00076283 տեղեկանքի համաձայն` Օֆելյա Լազրի Բալյանը երկրորդ խմբի հաշմանդամ է։
4. ՀՀ պաշտպանության նախարարության թիվ 48 կցագրման վկայականի համաձայն` Տիգրան Բալյանը պիտանի է շարային ծառայության համար, կցագրված է Սիսիանի զինվորական կոմիսարիատի զորակոչային տեղամասում և ընդունված է զինվորական հաշվառման։
5. Ընդունում է մեղքը և անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար, նախկինում դատված չի եղել։

Դատարանի իրավական վերլուծությունները

Առաջադրված մեղադրանքն ամբաստանյալ Տիգրան Վարդանի Բալյանի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու պայմաններում` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Տիգրան Վարդանի Բալյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, ապօրինի կերպով սառը զենք կրելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Տիգրան Վարդանի Բալյանի նկատմամբ, նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, այն, որ նա նախկինում դատված չի եղել, իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելով և տալով ինքնախոստովանական ցուցմունքներ` անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար, ուսանող է` սովորում է Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետի 2-րդ կուրսում, բնութագրվում է դրական, գտնվում է զորակոչային տարիքում, խնամքի տակ է գտնվում երկրորդ խմբի հաշմանդամ մայրը` Օֆելյա Լազրի Բալյանը։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Պարույր Ստյոպայի Բայրամյանի վերաբերյալ ՎԲ-84/07 քրեական գործով 2007թ. հունիսի 1-ի որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) 4. (…) Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս գործն ըստ էության քննելու իրավասություն ունեցող դատարանները՝ առաջին ատյանի և վերաքննիչ դատարանները, ունեն հայեցողություն դրսևորելու ընդարձակ հնարավորություն։ Դա, նախ, պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները սահմանելիս օրենսդիրը լայնորեն օգտագործում է գնահատողական ձևակերպումներ` «արդարացի պատիժ», «հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճան»։ Բացի այդ, համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 40-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ «Դատավորները քրեական գործերը և նյութերը լուծում են իրենց ներքին համոզմամբ՝ ներկայացված ապացույցների պատշաճ հետազոտման հիման վրա»։
Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է նաև անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի` պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում։ Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների։ Դրանք են.
ա) հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն` գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը,
բ) այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը,
գ) այն հաստատված ճանաչելիս դատարանը պետք է պահպանի ապացուցման ընդհանուր քրեադատավարական կանոնները. հանգամանքի առկայությունը հաստատող ապացույցները պետք է վերաբերելի և թույլատրելի լինեն, դրանք պետք է հետազոտված լինեն դատաքննության ընթացքում, ինչպես նաև պետք է պահպանվեն ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջները։ (…)»։
Քննության առնելով վերոգրյալ հանգամանքները, այդ թվում` ամբաստանյալ Տ. Բալյանի անձը բնութագրող հատկանիշներն իրենց համակցության մեջ, հաշվի առնելով, որ այդ հանգամանքներից յուրաքանչյուրն իրական է, հաստատված է գործով ձեռք բերված ու դատարանում հետազոտված, վերաբերելի և թույլատրելի ապացույցներով, նկատի ունենալով, որ այդ հանգամանքների համակցության առկայությունը ողջամտորեն նվազեցրել է անձի` Տիգրան Բալյանի հանրային վտանգավորությունը` դատարանը գտնում է, որ այդ հանգամանքների համակցությունը հանդիսանում է ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք։
Դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք չի արձանագրում։

Քննարկելով ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի սանկցիան այլընտրանքային է` պատիժ է նախատեսում տուգանքի, կալանքի և ազատազրկման ձևով։
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի վերաբերյալ ԵՇԴ/0029/01/08 քրեական գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի որոշման մեջ, որտեղ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«13. (…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա։
14. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։
15. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
(…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։
(…)»։
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Տիգրան Վարդանի Բալյանի կողմից կատարված հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, այն, որ ամբաստանյալ Տ. Բալյանը կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն, նախաքննության ընթացքում տվել է ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար։
Ամբաստանյալ Տ. Բալյանի կողմից կատարված հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք գնահատված հետևյալ հատկանիշների համակցությունը` հանցավորի անձը, այն, որ նա նախկինում դատված չի եղել, ուսանող է` սովորում է Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետի 2-րդ կուրսում, բնութագրվում է դրական, գտնվելով զորակոչային տարիքում` կցագրված է համապատասխան զորակոչային տեղամասում և ընդունված է զինվորական հաշվառման, նրա խնամքի տակ է գտնվում երկրորդ խմբի հաշմանդամ մայրը` Օֆելյա Լազրի Բալյանը։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։
Վերոգրյալը հաշվի առնելով` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Տիգրան Բալյանն իր կատարած, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված ավելի մեղմ պատժի` տուգանքի ձևով, քանի որ ավելի խիստ պատժի տեսակ կիրառելու հիմքեր առկա չեն։ Բացի այդ, տուգանքի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։
Դատարանը գտնում է, որ իր նկատմամբ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Տիգրան Վարդանի Բալյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել, գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում չի կայացվել։
Քննարկելով իրեղեն ապացույցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 2015թ. մայիսի 4-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, ՀՀ ոստիկանության փորձաքրեագիտական վարչությունում գտնվող սառը զենքը պետք է ոչնչացնել։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Տիգրան Վարդանի Բալյանի նկատմամբ խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունն ընտրված է ճիշտ և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ խափանման միջոցի այդ տեսակի պահանջները նրա կողմից խախտված լինելու վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել։ Բացի այդ, տուգանքի դատապարտվելու դեպքում ամբաստանյալ Տիգրան Վարդանի Բալյանի կողմից քրեական պատասխանատվությունից և նշանակված պատիժը կրելուց խուսափելու, դատավճռի կատարմանը խոչընդոտելու հավանականությունը ցածր է։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ, 3751-3754-րդ հոդվածներով` դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ամբաստանյալ Տիգրան Վարդանի Բալյանին մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկի` 200.000 /երկու հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված, ՀՀ ոստիկանության փորձաքրեագիտական վարչությունում պահվող սառը զենքը ոչնչացնել։
Դատավճիռը հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։
Դատավճիռը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով չի կարող բողոքարկվել։



ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0125/01/15
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
Երբ է գործը ստացվել 13-05-2015
Քրեական գործի համարը 0125/01/15
Ինչ կարգով է գործը ստացվել Առաջին անգամ
Դատախազություն Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազություն
Նախաքննական գործի համարը 12115815
Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն Տիգրան Բալյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա ձեռք է բերել և ապօրինի կրել արհեստագործական եղանակով պատրաստված, հարվածող-փշրող սառը զենքերի շարքին դասվող, կռփազենքերի նմանողությամբ մետաղյա առարկա, որը 2015թ. մարտի 31-ին Կ. Դեմիրճյանի անվան մետրոպոլիտենի <<Զորավար Անդրանիկ>> կայարանում ՀՀ ոստիկանության աշխատակիցների կողմից Տ. Բալյանի անձնական խուզարկության ժամանակ:
Մեղադրյալ
Անձ
Անուն Տիգրան
Ազգանուն Բալյան
Հայրանուն Վարդանի
Հասցե ---------------
Ծննդյան օր ---------------
Սոցիալական քարտ ---------------
Վիճակագրական տողի համարը 8.21
Չափահաս Այո
Մակագրել
Երբ 14-05-2015
Նախագահող դատավոր
Անուն Մնացական
Ազգանուն Մարտիրոսյան
Ընդունվել է վարույթ
Երբ 14-05-2015
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 04-06-2015
Դատավարության կողմեր Մեղադրյալ
Դատավարության կողմեր Մեղադրող
Դատավարության կողմեր
Անուն Տիգրան
Ազգանուն Բալյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Դատավարության կողմեր
Անուն Կ
Ազգանուն Պետրոսյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Ժամ 10:00
Նիստերի դահլիճի համարը 4
Նիստը Կայացել է
Կայացվել է դատավճիռ
Ամսաթիվ 04-06-2015
Մեղադրական
Մեղադրյալ
Անուն Տիգրան
Ազգանուն Բալյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Ամսաթիվ 04-06-2015
Օրենսգիրք Քրեական օրենսգիրք
Առավել ծանր հանցագործության հոդված
Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով Դատապարտվել է
Հիմնական պատիժ Տուգանք
Դատական ակտ
Դատական ակտի բովանդակությունը ԵԿԴ-0125/01/15







Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը.

նախագահությամբ դատավոր` Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,

մասնակցությամբ`
մեղադրող,
Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական
շրջանների դատախազության
ավագ դատախազ Կ. Պետրոսյանի,

պաշտպան Մ. Սարգսյանի,


2015թ. հունիսի 4-ին Երևանում,

դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի

Տիգրան Վարդանի Բալյանի,
ծնված 1995թ. նոյեմբերի 21-ին Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ Սյունիքի մարզի Սիսիան քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, սովորում է Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետի 2-րդ կուրսում, ամուրի, խնամքին մեկ անձ (երկրորդ խմբի հաշմանդամ մայրը` Օֆելյա Լազրի Բալյանը), նախկինում չդատված, բնութագրվում է դրական, հաշվառված է ՀՀ Սյունիքի մարզի Սիսիան քաղաքի Ն. Ադոնցի փողոցի թիվ 6 շենքի թիվ 15 բնակարանում, բնակվում է Երևան քաղաքի Արագած փողոցի թիվ 26 շենքի թիվ 57 բնակարանում, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։


Գործի դատավարական նախապատմությունը

Թիվ 12115815 քրեական գործը ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում հարուցվել է 2015թ. ապրիլի 13-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, Տիգրան Վարդանի Բալյանի կողմից սառը զենք կրելու վերաբերյալ նախապատրաստված նյութերով։
Նախաքննության մարմնի կողմից Տիգրան Վարդանի Բալյանին մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար. «որ նա ձեռք է բերել և ապօրինի կրել արհեստագործական եղանակով պատրաստված, հարվածող-փշրող սառը զենքերի շարքին դասվող, կռփազենքերի նմանողությամբ մետաղյա առարկա, որը 2015 թվականի մարտի 31-ին ժամը 16։40-ին հայտնաբերվել է Երևան քաղաքի Կ.Դեմիրճյանի անվան մետրոպոլիտենի «Զորավար Անդրանիկ» կայարանում՝ ՀՀ ոստիկանության մետրոպոլիտենի պահպանության բաժնի աշխատակիցների կողմից Տ.Բալյանի անձնական խուզարկության ժամանակ։
Այսպիսով՝ Տիգրան Վարդանի Բալյանը ապօրինի սառը զենք կրելով կատարել է հանցավոր արարք` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։»։
2015թ. մայիսի 13-ին վերոհիշյալ քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, նույն օրը ստացվել և 2015թ. մայիսի 14-ին ընդունվել է Դատարանի վարույթ, իսկ 2015թ. մայիսի 25-ին նշանակվել է դատական քննության։
Մեղադրական եզրակացությունը հաստատելիս` մեղադրողը դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ չի առարկել։

Արագացված դատական քննություն

Ամբաստանյալ Տիգրան Վարդանի Բալյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով։ Նա հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, ինքն համաձայն է մեղադրանքի հետ։
Մեղադրողը հայտնեց, որ չի առարկում դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու մասին ամբաստանյալի միջնորդության դեմ։
Դատարանը համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3751-րդ և 3752-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները` որոշում կայացրեց արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։
Դատարանը հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները` գտնում է, որ ամբաստանյալ Տիգրան Վարդանի Բալյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված արարք։
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է հետևյալը.
1. Ամբաստանյալ Տ. Բալյանի վերաբերյալ «Սիսիանի բնակարանային կոմունալ տնտեսություն» համայնքային ոչ առևտրային կազմակերպության կողմից 2015թ. ապրիլի 14-ին տրված, ՀՀ Սյունիքի մարզի Սիսիանի ավագ դպրոցի և Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետի կողմից 2015թ. ապրիլի 13-ին տրված բնութագրերի համաձայն` Տ. Բալյանը բնութագրվում է դրական։
2. ՀՀ Սյունիքի մարզի Սիսիանի քաղաքապետարանի աշխատակազմի քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման Սիսիանի տարածքային բաժնից 2015թ. ապրիլի 14-ին տրված և «Սիսիանի բնակարանային կոմունալ տնտեսություն» համայնքային ոչ առևտրային կազմակերպության կողմից 2015թ. ապրիլի 17-ին տրված տեղեկանքների համաձայն` ամբաստանյալ Տ. Բալյանը բնակվում է և հաշվառված է ՀՀ Սյունիքի մարզի Սիսիան քաղաքի Ն. Ադոնցի փողոցի թիվ 6 շենքի թիվ 15 բնակարանում, մոր` Օֆելյա Լազրի Բալյանի հետ միասին։
3. ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության ՀՀ բժշկասոցիալական փորձաքննության գործակալության Սյունիքի թիվ 2 բժշկասոցիալական փորձաքննության հանձնաժողովի ղեկավարի կողմից 2004թ. օգոստոսի 11-ին տրված թիվ 00076283 տեղեկանքի համաձայն` Օֆելյա Լազրի Բալյանը երկրորդ խմբի հաշմանդամ է։
4. ՀՀ պաշտպանության նախարարության թիվ 48 կցագրման վկայականի համաձայն` Տիգրան Բալյանը պիտանի է շարային ծառայության համար, կցագրված է Սիսիանի զինվորական կոմիսարիատի զորակոչային տեղամասում և ընդունված է զինվորական հաշվառման։
5. Ընդունում է մեղքը և անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար, նախկինում դատված չի եղել։

Դատարանի իրավական վերլուծությունները

Առաջադրված մեղադրանքն ամբաստանյալ Տիգրան Վարդանի Բալյանի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու պայմաններում` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Տիգրան Վարդանի Բալյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, ապօրինի կերպով սառը զենք կրելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Տիգրան Վարդանի Բալյանի նկատմամբ, նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, այն, որ նա նախկինում դատված չի եղել, իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելով և տալով ինքնախոստովանական ցուցմունքներ` անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար, ուսանող է` սովորում է Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետի 2-րդ կուրսում, բնութագրվում է դրական, գտնվում է զորակոչային տարիքում, խնամքի տակ է գտնվում երկրորդ խմբի հաշմանդամ մայրը` Օֆելյա Լազրի Բալյանը։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Պարույր Ստյոպայի Բայրամյանի վերաբերյալ ՎԲ-84/07 քրեական գործով 2007թ. հունիսի 1-ի որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) 4. (…) Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս գործն ըստ էության քննելու իրավասություն ունեցող դատարանները՝ առաջին ատյանի և վերաքննիչ դատարանները, ունեն հայեցողություն դրսևորելու ընդարձակ հնարավորություն։ Դա, նախ, պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները սահմանելիս օրենսդիրը լայնորեն օգտագործում է գնահատողական ձևակերպումներ` «արդարացի պատիժ», «հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճան»։ Բացի այդ, համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 40-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ «Դատավորները քրեական գործերը և նյութերը լուծում են իրենց ներքին համոզմամբ՝ ներկայացված ապացույցների պատշաճ հետազոտման հիման վրա»։
Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է նաև անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի` պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում։ Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների։ Դրանք են.
ա) հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն` գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը,
բ) այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը,
գ) այն հաստատված ճանաչելիս դատարանը պետք է պահպանի ապացուցման ընդհանուր քրեադատավարական կանոնները. հանգամանքի առկայությունը հաստատող ապացույցները պետք է վերաբերելի և թույլատրելի լինեն, դրանք պետք է հետազոտված լինեն դատաքննության ընթացքում, ինչպես նաև պետք է պահպանվեն ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջները։ (…)»։
Քննության առնելով վերոգրյալ հանգամանքները, այդ թվում` ամբաստանյալ Տ. Բալյանի անձը բնութագրող հատկանիշներն իրենց համակցության մեջ, հաշվի առնելով, որ այդ հանգամանքներից յուրաքանչյուրն իրական է, հաստատված է գործով ձեռք բերված ու դատարանում հետազոտված, վերաբերելի և թույլատրելի ապացույցներով, նկատի ունենալով, որ այդ հանգամանքների համակցության առկայությունը ողջամտորեն նվազեցրել է անձի` Տիգրան Բալյանի հանրային վտանգավորությունը` դատարանը գտնում է, որ այդ հանգամանքների համակցությունը հանդիսանում է ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք։
Դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք չի արձանագրում։

Քննարկելով ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի սանկցիան այլընտրանքային է` պատիժ է նախատեսում տուգանքի, կալանքի և ազատազրկման ձևով։
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի վերաբերյալ ԵՇԴ/0029/01/08 քրեական գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի որոշման մեջ, որտեղ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«13. (…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա։
14. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։
15. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
(…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։
(…)»։
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Տիգրան Վարդանի Բալյանի կողմից կատարված հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, այն, որ ամբաստանյալ Տ. Բալյանը կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն, նախաքննության ընթացքում տվել է ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար։
Ամբաստանյալ Տ. Բալյանի կողմից կատարված հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք գնահատված հետևյալ հատկանիշների համակցությունը` հանցավորի անձը, այն, որ նա նախկինում դատված չի եղել, ուսանող է` սովորում է Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետի 2-րդ կուրսում, բնութագրվում է դրական, գտնվելով զորակոչային տարիքում` կցագրված է համապատասխան զորակոչային տեղամասում և ընդունված է զինվորական հաշվառման, նրա խնամքի տակ է գտնվում երկրորդ խմբի հաշմանդամ մայրը` Օֆելյա Լազրի Բալյանը։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։
Վերոգրյալը հաշվի առնելով` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Տիգրան Բալյանն իր կատարած, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված ավելի մեղմ պատժի` տուգանքի ձևով, քանի որ ավելի խիստ պատժի տեսակ կիրառելու հիմքեր առկա չեն։ Բացի այդ, տուգանքի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։
Դատարանը գտնում է, որ իր նկատմամբ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Տիգրան Վարդանի Բալյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել, գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում չի կայացվել։
Քննարկելով իրեղեն ապացույցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 2015թ. մայիսի 4-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, ՀՀ ոստիկանության փորձաքրեագիտական վարչությունում գտնվող սառը զենքը պետք է ոչնչացնել։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Տիգրան Վարդանի Բալյանի նկատմամբ խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունն ընտրված է ճիշտ և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ խափանման միջոցի այդ տեսակի պահանջները նրա կողմից խախտված լինելու վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել։ Բացի այդ, տուգանքի դատապարտվելու դեպքում ամբաստանյալ Տիգրան Վարդանի Բալյանի կողմից քրեական պատասխանատվությունից և նշանակված պատիժը կրելուց խուսափելու, դատավճռի կատարմանը խոչընդոտելու հավանականությունը ցածր է։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ, 3751-3754-րդ հոդվածներով` դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ամբաստանյալ Տիգրան Վարդանի Բալյանին մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկի` 200.000 /երկու հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված, ՀՀ ոստիկանության փորձաքրեագիտական վարչությունում պահվող սառը զենքը ոչնչացնել։
Դատավճիռը հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։
Դատավճիռը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով չի կարող բողոքարկվել։



ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
Դատական ակտի ամսաթիվը 04-06-2015
Դատավճռի, որոշման կատարում
Ամսաթիվ 09-07-2015
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
Գործը հանձնվել է գրասենյակ 09-02-2016
Էջերի քանակ 60, 56
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
Ամսաթիվ 10-02-2016
Էջերի քանակը 60, 56