Գործ ԵԿԴ/0115/01/15

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

12 հոկտեմբերի 2015թ. ք.Երևան

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐª Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
Մ. ՊԱՊՈՅԱՆ


ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲª Ս.ԷԼԲԱԿՅԱՆԻ

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲª

ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Տ.ԵՆՈՔՅԱՆԻ

ՊԱՇՏՊԱՆ` Գ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Մ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ

Դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը` Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 23.07.2015թ. դատավճռի դեմ.


Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

2014 թվականի դեկտեմբերի 24-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված թիվ 13834314 քրեական գործի նախաքննության ընթացքում.
2014 թվականի դեկտեմբերի 25-ին որոշում է կայացվել Մասիս Բենիկի Գրիգորյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին:
2015 թվականի մայիսի 04-ին թիվ 13834314 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 23.07.2015թ. դատաավճռով` դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ.
Մասիս Բենիկի Գրիգորյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նա դատապարտվել է ազատազրկման 6 ամիս ժամանակով:
Մասիս Բենիկի Գրիգորյանի պատժի մեջ հաշվակցվել է ձերբակալման մեջ գտնվելու 1 /մեկ/ օրը և թողնվել է վերջնական պատիժ կրելու 5 /հինգ/ ամիս 29 /քսանինը/ օր:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կարգով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան 1 /մեկ/ տարի ժամկետով` Մասիս Բենիկի Գրիգորյանի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դնելով ՀՀ ԱՆ ՔԿՎ ԱՊԿ համապատասխան ստորաբաժանման վրա:
Վճռվել է նաև.
Մասիս Բենիկի Գրիգորյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` գրավը վերացնել դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու պահից:
Դատարանը միաժամանակ գտել է, որ որպես գրավ վճարված 500.000 /հինգ հարյուր հազար/ ՀՀ դրամը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերադարձնել գումարը վճարող` Արթուր Նարիբեկի Գալստյանին:
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված ակոսափող հրազեն հանդիսացող` 5,6մմ տրամաչափի օղակաձև բոցավառման փամփուշտներով կրակելու համար ինքնաշեն եղանակով պատրաստված ատրճանակը և ռազմամթերք հանդիսացող որսորդական-սպորտային ակոսափող զենքերի համար նախատեսված գործարանային արտադրության 5,6մմ տրամաչափի օղակաձև բոցավառման որսորդական-սպորտային հրացանային փամփուշտը վերադարձնել նախաքննական մարմնին` սույն քրեական գործից անջատված և թիվ 13141015 համարով նախաքննությունը շարունակվող քրեական գործին կցելու նպատակով:
Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Երևանի Կենտրոն և Նորք- Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 23.07.2015թ. դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել մեղադրողը:

Գործի փաստական հանգամանքները.

Մասիս Բենիկի Գրիգորյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջդրվել այն բանի համար, որ նա գործով չպարզված ժամանակ և հանգամանքներում ձեռք է բերել և ապօրինի կերպով կրել ակոսափող հրազեն հանդիսացող` 5,66մմ տրամաչափի օղակաձև բոցավառման փամփուշտներով կրելու համար ինքնաշեն եղանակով պատրաստված ատրճանակ և ռազմամթերք հանդիսացող որսորդական-սպորտային ակոսափող զենքերի համար նախատեսված գործարանային արտադրության 5,6մմ տրամաչափի օղակաձև բոցավառման որսորդական-սպորտային հրացանային փամփուշտ, որոնք նրա մոտ հայտնաբերվել է 2014 թվականի դեկտեմբերի 24-ին ՀՀ ոստիկանության քրեական հետախուզության գլխավոր վարչությունում կատարված անձնական խուզարկության ժամանակ:

Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.

Մեղադրողը վկայակոչելով իր իսկ վերաքննիչ բողոքում նշված պատճառաբանությունները, խնդրել է սույն վերաքննիչ բողոքը ընդունել վարույթ:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի թիվ ԵԿԴ/0115/01/15 քրեական գործով 2015 թվականի հուլիսի 23-ին կայացված դատավճիռը բեկանել մասնակի՝ նշանակված պատժի մասով, և ամբաստանյալ Մասիս Բենիկի Գրիգորյանի նկատմամբ նշանակել մեղսագրված հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանին և բնույթին համաչափ, առավել խիստ պատիժ՝ ազատազրկում 2 տարի ժամկետով, առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման:
Վերաքննիչ բողոքը բերվել է հետևյալ հիմնավորումներով.
Գտել է, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, որն ազդել է գործի ելքի վրա, ճիշտ չի կիրառվել քրեական օրենքը, չեն պահպանվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ հոդվածներով սահմանված պահանջները, խախտվել են կատարած արարքի և նշանակված պատժի համաչափության վերաբերյալ նյութական իրավունքի նորմերը, ինչպես նաև խաթարվել են պատժի նպատակները, խախտվել է Սահմանադրությամբ պաշտպանվող շահերի անհրաժեշտ հավասարակշռությունը, որպիսի պայմաններում դատական ակտը ենթակա է բեկանման:
Ընդհանուր իրավասության դատարանը ամբաստանյալ Մասիս Բենիկի Գրիգորյանին դատապարտելով 6 ամիս ժամկետով ազատազրկման, դրա մեջ հաշվակցել է նաև ձերբակալման մեջ գտնվելու մեկ օրը և վերջնական պատիժ նշանակել 5 ամիս 29 օր, սակայն հիմնվելով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2007 թվականի հունիսի 12-ի թիվ ՎԲ-124/07 և 2008 թվականի փետրվարի 1-ի թիվ ՎԲ-01/08 որոշումների վրա, նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան 1 տարի ժամկետով:
Մասնավորապես, ընդհանուր իրավասության դատարանը, ղեկավարվելով օրինականության, արդարության, պատժի անհատականացման ու մարդասիրության սկզբունքներով, հանգել է այն համոզման, որ ամբաստանյալ Մասիս Բենիկի Գրիգորյանի նկատմամբ պետք է նշանակել պատիժ՝ ազատազրկման ձևով, որով հնարավոր է համարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին հասնելու հանգամանքը:
Հիմնվելով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հունիսի 12-ի ՎԲ-124/07 որոշման վրա՝ ընդհանուր իրավասության դատարանը արձանագրել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է։ Այսինքն, նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս, դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները և կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին, իսկ նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Ընդհանուր իրավասության դատարանը, պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմնավոր եզրակացության հանգելու հիմքում դրել է Մասիս Բենիկի Գրիգորյանի կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում՝ նրա գործողությունների վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, այն որ նա բնութագրվում է դրականորեն, խնամքին է գտնվում մեկ անչափահաս երեխա, ինչպես նաև այն որ ամբաստանյալը մեկ օր գտնվել է արգելանքի տակ:
Միաժամանակ, ընդհանուր իրավասության դատարանը արձանագրել է, որ ամբաստանյալ Մասիս Գրիգորյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ չկան:
Ուշագրավ է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքը հանդիսանում է հասարակության անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործություն, այն տևող հանցագործություն է, որի տակ քրեական իրավունքի գիտության մեջ հասկանում են արարքը՝ գործողությունը կամ անգործությունը, որը դրսևորվում է հանրորեն վտանգավոր գործողության կամ անգործության տևական անընդմեջ կատարմամբ:
Տևող հանցագործությունը սկսվում է հանցանքի կատարումով և ավարտվում հանցավորի գործողության՝ մեղայականով ներկայանալը, կամ իրավապահ մարմինների միջամտության՝ հանցավորին ձերբակալելը, կամ այլ հանգամանքների հետևանքով:
Տվյալ պարագայում գտել է, որ Մասիս Բենիկի Գրիգորյանին մեղսագրված արարքի հանրային վտանգավորությունը բարձր է եղել, վերջինս իրական հնարավորություն է ունեցել օգտագործել ակոսափող հրազեն հանդիսացող՝ 5,6մմ տրամաչափի օղակաձև բոցավառման փամփուշտներով կրակելու համար ինքնաշեն եղանակով պատրաստված ատրճանակը, եթե չլիներ իրավապահ մարմինների միջամտությունը՝ նկատի ունենալով հիշյալ հանցագործության տևող լինելու հանգամանքը:
Միաժամանակ, չարձանագրելով ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող որևէ հանգամանք, գտել է, որ ամբաստանյալի դրական բնութագրվելը, խնամքին մեկ անչափահաս երեխայի գտնվելը և մեկ օր արգելանքի տակ մնալը՝ չի կարող նպաստել առանց պատիժը կրելու ամբաստանյալի ուղղվելուն և հետևաբար վերոթվարկված փաստարկները պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու պատճառաբանվածության հիմքում չեն կարող դրվել:
Մեկնաբանելով քրեական օրենսգրքի դրույթները ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը՝ Հասմիկ Պետրոսյանի վերաբերյալ ԱՐԱԳ/0050/01/08 քրեական գործով 2009 թվականի հունիսի 29-ին նախադեպային որոշման մեջ դիրքորոշում է արտահայտել պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված, ինչը վերաբերվում է հանցագործությունների տեսակների, քանակի, հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, այնպես էլ անձանց շրջանակի հետ կապված որևէ սահմանափակում օրենսդրի կողմից չնախատեսելուն, այսինքն՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմք է համարվում դատարանի համոզվածությունը առ այն, որ դատապարտյալի ուղղվելն հնարավոր է առանց որոշակի պատժատեսակները ռեալ կրելու:
Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս անհատական մոտեցման սկզբունքը պահպանելու, ինչպես նաև պատիժ նշանակելիս հանցանքի ծանրությունը հաշվի առնելու հարցի վերաբերյալ իր դիրքորոշումն է արտահայտել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը՝ 2007 թվականի օգոստոսի 30-ին կայացված ՎԲ-142/07 որոշմամբ, որի դրույթների համաձայն՝ պատիժ նշանակելիս հանցավորի նկատմամբ անհատական մոտեցում անհրաժեշտ է, որպեսզի դատարանը պատժի տեսակն ու չափը ընտրելիս համոզվի, որ դրանով կհասնի պատժի վերը նշված նպատակներին, որոնք փոխկապակցված են /մեկ նպատակը ենթադրում է մյուսները և յուրաքանչյուրի ինքնուրույն իրականացումն օժանդակում է մյուսներին/։ Այսինքն, պատժի նպատակներին հասնելու երաշխիք է հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ արդարացի, արարքի ծանրությանը և հասարակական վտանգավորությանը համապատասխան պատիժ նշանակելը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, որոշիչ հանգամանք է պատժի տեսակը և չափը որոշելու հարցում:
Այսպիսով, դատարանը պետք է բացահայտի կատարած կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրության համար վտանգավորության աստիճանի վրա /հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, վնասի չափը և այլն/: Դատարանը հանրության համար վտանգավորության աստիճանը որոշելու ժամանակ պետք է պարզի և հաշվի առնի նաև քրեական օրենքով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը հանցանքի կատարման պահին, ինչը ամբաստանյալ Մասիս Բենիկի Գրիգորյանի նկատմամբ դատավճիռ կայացնելիս ընդհանուր իրավասության դատարանը չի պահպանել:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածով սահմանված է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դրա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Ամփոփելով վերոգրյալը՝ գտել է, որ ընդհանուր իրավասության դատարանն ամբաստանյալ Մասիս Բենիկի Գրիգորյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելով և այն պայմանականորեն չկիրառելով՝ բավարար չափով հաշվի չի առել նրա կողմից կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը և նույնիսկ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող
հանգամանքների բացակայության պայմաններում 1 տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելով՝ չի եկել ճիշտ եզրահանգման` արդյունքում նշանակելով ոչ արդարացի և կատարած արարքին ոչ համաչափ պատիժ:

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.

Վերաքննիչ բողոքում նշված հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով գործի նյութերը, վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել հետևյալ պատճառաբանությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. ՚Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքովՙ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. ՚Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համարՙ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. ՚Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբՙ:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. ՚Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործություններըՙ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Վերոհիշյալ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. ՚Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթներըՙ:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. ՚Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներովՙ:
/.../:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. ՚Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին /…/ՙ:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. ՚Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներըՙ:
Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն ՚Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ մեկից հինգ տարի ժամկետովՙ:
՚/…/ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով ամրագրված` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները սպառիչ չեն: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, համաձայն որի` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Այլ կերպ՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս դատարանը պատժի չկիրառման յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի՝ սոցիալական արդարության վերականգնման ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը /տես ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2009թ. հունիսի 2-ի` Հ.Սահակյանի վերաբերյալ գործով ԵՔՐԴ/0571/01/08 որոշման 17-րդ կետը/:
՚/…/ Պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց ռեալ /իրական/ պատիժ նշանակելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին:
/…/ Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին /…/ՙ/տես ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2007թ. նոյեմբերի 30-ի Կ.Հարությունյանի վերաբերյալ գործով ՎԲ-201/07 որոշումը/:
՚/…/ Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով, դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն:
Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս:
Քրեական օրենքի Ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը /տես ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2007թ. հոկտեմբերի 26-ի` Թ.Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ գործով ՎԲ-192/07 որոշումը/:
՚/…/Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է նաև անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում: Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների: Դրանք են.
ա/ հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն՝ գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը
բ/ այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը
գ/ այն հաստատված ճանաչելիս դատարանը պետք է պահպանի ապացուցման ընդհանուր քրեադատավարական կանոնները. հանգամանքի առկայությունը հաստատող ապացույցները պետք է վերաբերելի և թույլատրելի լինեն, դրանք պետք է հետազոտված լինեն դատաքննության ընթացքում, ինչպես նաև պետք է պահպանվեն ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջներըՙ /տես ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2007թ. հունիսի 1-ի` Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ գործով ՎԲ-84/07 որոշումը/:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. ՚Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`/…/
6/ ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7/ ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
8/ ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը/…/ՙ:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Մասիս Բենիկի Գրիգորյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, ինչպես նաև այն պայմանականորեն չկիրառելու հնարավորության մասին հետևության հանգելիս, հաշվի է առել ինչպես նրա կատարած արարքի հանրորեն վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող տվյալներն այն, որ ամբաստանյալ Մասիս Բենիկի Գրիգորյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարած արարքի համար, ՚Արեգՙ համատիրության կողմից տրված բնութագրի համաձայն բնութագրվում է դրականորեն և խնամքին է գտնվում մեկ անչափահաս երեխա` Նարեկ Մասիսի Գրիգորյանը /ծնված` 2001 թվականի մարտի 13-ին/, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներ չարձանագրելը:
Վերաքննիչ դատարանը, քննարկվող պարագայում, հաշվի է առնում նաև, որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք` ամբաստանյալ Մասիս Բենիկի Գրիգորյանի խնամքին մեկ անչափահաս երեխայի` Նարեկ Մասիսի Գրիգորյանի /ծնված` 2001 թվականի մարտի 13-ին/ առկայությունը:
Նման պայմաններում, մեղադրողի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա, վերստին անդրադառնալով ամբաստանյալ նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին, ինչպես նաև այն պայմանականորեն չկիրառելու հնարավորությանը, վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում, վերը շարադրված հանգամանքների առկայության պայմաններում, ամբաստանյալ Մասիս Բենիկի Գրիգորյանի նկատմամբ արդեն իսկ նշանակվել է ազատազրկման ձևով համաչափ պատիժ` 6 /վեց/ ամիս ժամկետով ազատազրկում և վերջինիս նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և 1 /մեկ/ տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու պայմաններում, քննարկվող պարագայում /կոնկրետ դեպքում/ հնարավոր է հասնել պատժի նպատակների իրագործմանը:
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում, ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Մասիս Բենիկի Գրիգորյանի նկատմամբ նշանակված պատժատեսակի և չափի, ինչպես նաև ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցում հանգել է ճիշտ եզրակացության, հետևաբար վիճարկվող դատական ակտը պատժի խստացման առումով բեկանելու և փոփոխելու հիմքեր չկան:
Որպիսի պայմաններում, մեղադրողի վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանությունները` նյութական իրավունքի խախտում թույլ տալու և այլնի վերաբերյալ, քննարկվող պարագայում /կոնկրետ դեպքում/ անհիմն են և այն բավարարելու առումով որևէ իրավական հետևանք առաջացնել չեն կարող:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քր. դատ. օր-ի 393 և 394 հոդվածներով վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Մասիս Բենիկի Գրիգորյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 23.07.2015թ. դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակվելու պահից մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐª ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ

Իսկականի հետ ճիշտ է.



ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐª Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ