ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ԳՈՐԾ ԵԿԴ/0112/01/15

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ նաև`
Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

նախագահող դատավոր` Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ
դատավորներ` Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
քարտուղարությամբ` Մ.ՄԱՀՏԵՍՅԱՆԻ

մասնակցությամբ`
դատախազ` Վ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
պաշտպան` Ա.ԹՈՐՈՍՅԱՆԻ
ամբաստանյալ` Ի.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆԻ

2015 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Երևան քաղաքում

դռնբաց դատական նիստում, ամբաստանյալ Ի.Աբրահամյանի պաշտպան Ա.Թորոսյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Իշխան Կամոյի Աբրահամյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. հ.16808614 քրեական գործը հարուցվել է 2014թ. նոյեմբերի 03-ին` ՀՀ ոստիկանության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Երիցյանի կողմից` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով:
2. 2014 թվականի նոյեմբերի 05-ին Իշխան Կամոյի Աբրահամյանը ձերբակալվել է:
3. 2014 թվականի նոյեմբերի 07-ի որոշմամբ Իշխան Աբրահամյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով և Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի նույն օրվա որոշմամբ նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը:
4. 2015 թվականի ապրիլի 28-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան:
5. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ Առաջին ատյանի դատարան) 2015թ. հուլիսի 29-ի դատավճռով`
Իշխան Կամոյի Աբրահամյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել` ազատազրկում 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով:
Իշխան Կամոյի Աբրահամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Պատժի կրման սկիզբը հաշվվել է 2014 թվականի նոյեմբերի 04-ից:
Վճռվել է քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված Արման Սարգսյանի կապույտ ջինսե տաբատը, շագանակագույն վերնազգեստը, ներքնաշոր հանդիսացող մայկան ոչնչացնել, իսկ հեռախոսի պատյանը վերադարձնել վերջինիս:
6. Առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. հուլիսի 29-ի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ամբաստանյալ Ի.Աբրահամյանի պաշտպան Ա.Թորոսյանը:
7. Պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը, Վերաքննիչ դատարանի 02.10.2015թ. որոշմամբ, ընդունվել է վարույթ, և գործը նշանակվել է քննության` Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում` 2015թ. հոկտեմբերի 12-ին:
8. Նույն դատական ակտով դատապարտվել է նաև Արման Յուրիի Սարգսյանը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որի մասով, սակայն, դատական ակտը չի բողոքարկվել:

2. Գործի փաստական հանգամանքները.
9. Նախաքննության մարմնի կողմից Իշխան Կամոյի Աբրահամյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, 2014թ. նոյեմբերի 02-ին, ժամը 23:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Լուսինյանց փողոցի 29 տան մոտ տեղի ունեցած վիճաբանության ժամանակ, իր մոտ եղած դանակով մեկ անգամ դիտավորությամբ հարվածել է Արման Յուրիի Սարգսյանի որովայնի ձախ հատվածին` վերջինիս հասցնելով որովայնի ձախ կողմնային պատի ծակած-կտրած, արյունահոսող, թափանցող վերք հաստ աղու և երիկամի վնասումով` առողջությանը պատճառելով ծանր վնաս։ Այսպես.
2014թ. նոյեմբերի 02-ի երեկոյան, ժամը 23:00-ի սահմաններում, Ի.Աբրահամյանը գտնվել է իրենց տանը և միրգ է կտրատել՝ ուտելու համար և տեղեկանալով, որ իր հայրը իրենց տան բակում վիճաբանում է, իջել է տան բակ, վերցնելով իր հետ դանակը, որով միրգ է կտրատել և հոր հետ վիճաբանող անձանց հարցրել է, թե ինչ է պատահել, սակայն հոր հետ վիճաբանող անձանցից մեկից, ում ինքը չի ճանաչել, լսելով հայհոյանքներ իր և իր հոր հասցեին իր մոտ եղած դանակով հարվածել է հոր հետ վիճաբանող անձանցից Արման Յուրիի Սարգսյանին՝ դիտավորությամբ առողջությանը պատճառելով ծանր վնաս՝ որովայնի ձախ կողմնային պատի ծակած-կտրած, արյունահոսող, թափանցող վերք հաստ աղու և երիկամի վնասումով։
10. Առաջին ատյանի դատարանը դատական ակտի «Դատարանի իրավական վերլուծությունները» բաժնում արձանագրել է հետևյալը.
«(...) Սույն գործով դատարանն անդրադառնալով ամբաստանյալ Իշխան Աբրահամյանի դատաքննական ցուցմունքին և նրա կողմից դատարանին հայտնած տեղեկություններին, արձանագրում է, որ Իշխան Աբրահամյանի` դատարանում տրված` իբրև թե դեռևս մանուկ հասակից հայհոյանք լսելիս նրա աչքի առջև ահավոր տեսարաններ առաջանալու, այդ պահին հայհոյանքները պատկերավոր տեսնելու կամ, գլխում ինչ-որ բան մթնելու վերաբերյալ ցուցմունքը չի կարող գնահատվել որպես արժանահավատ և բավարար՝ դանակով Ա.Սարգսյանին հոգեկան խիստ հուզմունքի, անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակում կամ դրա սահմանազանցմամբ հարվածելու փաստը հաստատված համարելու տեսանկյունից։ Ավելին, հակառակը կարելի է ասել Իշխան Աբրահամյանի կողմից տուժողին` նույն ինքը ամբաստանյալ Արման Սարգսյանին, դանակահարելու վերաբերյալ գործով հավաքված ապացույցների առումով, քանի որ դրանցով ի հայտ եկան ապացուցման առարկայի մեջ մտնող և վերը նշված որոշմամբ սահմանված` ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների (տվյալ դեպքում` դատարանի) ներքին համոզմունքը,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն և պատճառաբանվածությունը,
3) անմեղության կանխավարկածը։
Այլ կերպ, որպես Իշխան Աբրահամյանի` մանկուց հայհոյանքը շատ վատ տանելու, հայհոյանքից հունից դուրս գալու, աչքի առջև ահավոր տեսարաններ առաջանալու, գլխում ինչ-որ բան մթնելու` տուժողին` ամբաստանյալ Սարգսյանին մարմնական վնասվածք պատճառելու մասին վկայող խոստովանական ցուցմունքի արժանահավատությունը գնահատող իրավական հիմք, դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով առկա է փաստ, իրողություն, որ այնուամենայնիվ, Իշխան Աբրահամյանն է 2014թ-ի նոյեմբերի 2-ին Երևան քաղաքի Լուսինյանց փողոցի 29 տան բակում տեղի ունեցած գոռգոռոցների, քաշքշուքի ժամանակ ձեռքին եղած դանակով հարվածել է տուժող, նույն ինքը ամբաստանյալ` Ա.Սարգսյանին։ Միևնույն ժամանակ, դատարանում որևէ կերպ չհիմնավորվեց, որ ամբաստանյալի մոտ հանրորեն վտանգավոր արարքը կատարելու պահին առաջացել է հոգեբանական խանգարում, որի հետևանքով վերջինս չի կարողացել զսպել իր հուզականությունը կամ որի ազդեցության տակ է կատարել իրեն մեղսագրված հանցավոր արարքը։
Նման եզրահանգման գալիս, դատարանն արձանագրում է, որ դեպքի օրը ամբաստանյալ Աբրահամյանի տան բակում ստեղծված իրավիճակը, դեպքերի զարգացումն ու դրանց հաջորդականությունը, ամբաստանյալի հոր՝ Կամո Աբրահամյանի, գործով մյուս ամբաստանյալ Արման Սարգսյանի ու նրա ընկերների վարքագիծը, նրանց կողմից իրականացված գործողությունները չեն եղել այն աստիճան ծայրահեղ ու անվերահսկելի, որի պայմաններում ամբաստանյալ Աբրահամյանը կարող էր ընկնել այն աստիճան հուզական լարվածության մեջ, որը թույլ չէր տա նրան վերահսկել իր գործողությունները։
Ձեռք բերված ապացույցների համադրության արդյունքում, դատարանը գտնում է, որ Իշխան Աբրահամյանը Արման Սարգսյանին դանակով հարվածել է ուղղակի դիտավորությամբ, չի գործել ինչպես հոգական խիստ հուզմունքի, անհրաժեշտ պաշտպանության, այնպես էլ դրա սահմանազանցման պայմաններում։
Հարկ է նկատի ունենալ, որ դատարանում ամբաստանյալ Սարգսյանի կողմից ներկայացված հեռախոսի պատյանը՝ դրա տեսքը, կառուցվածքն ու չափային հատկանիշները նույնպես չեն վկայում այն մասին, որ այն կարող էր ամբաստանյալ Աբրահամյանի կողմից ընկալվել որպես գոտկատեղին ամրացված զենք, որով Սարգսյանը կարող էր վնասել Կամո Աբրահամյանին։
Ա.Հակոբյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ`
«Անհրաժեշտ պաշտպանության իրավունքն ունի որոշակի սահմաններ։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ հոդվածի մեկնաբանման հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ օրենքով ամրագրված են որոշակի պայմաններ, որոնց առկայության դեպքում է միայն պաշտպանությունը իրավաչափ և հետևաբար` արարքի հանցավորությունը բացառող։
Այսպես, անհրաժեշտ պաշտպանության իրավաչափության պայմաններն են.
ա) ոտնձգության հանրային վտանգավորությունը.
բ) ոտնձգության առկայությունը.
գ) ոտնձգության իրական լինելը,
դ) վտանգ սպառնալը անձի, հասարակության, պետության շահերին.
ե) վնաս հասցնելը միայն ոտնձգողին.
զ) պաշտպանության համարժեքությունը ոտնձգությանը։
Առաջին պայմանից հետևում է, որ ոտնձգությունն օժտված է հանրային վտանգավորությամբ, եթե այն անձի, հասարակության, պետության շահերին կարող է էական վնաս հասցնել։
Երկրորդ պայմանի համաձայն` ոտնձգությունը համարվում է առկա այն դեպքում, երբ այն արդեն սկսվել է, ընթացքի մեջ է և չի ավարտվել, ինչպես նաև այն դեպքում, երբ առկա է ոտնձգությունը սկսելու իրական, անմիջական սպառնալիք։ Ոտնձգության առկայության պայմանը ենթադրում է, որ անհրաժեշտ պաշտպանությունն անթույլատրելի է արդեն ավարտված ոտնձգության դեպքում, բացառությամբ այն դեպքի, երբ վնաս պատճառողը չի գիտակցել ոտնձգության ավարտման փաստը։ Վերջինիս դեպքում ոտնձգությունից առաջացած հուզմունքի պատճառով պաշտպանվողին կարող է թվալ, թե ոտնձգությունը դեռևս չի ավարտվել և անհրաժեշտ է պաշտպանվել։ Նման դեպքերում թեև պաշտպանությունն անժամանակ է (ուշացած է), այն այնուամենայնիվ, իրավաչափ է։
Երրորդ պայմանի իմաստով ոտնձգությունն իրական է, եթե այն իրոք կատարվում է և ոչ թե պաշտպանվողի երևակայության արդյունք է։
Չորրորդ պայմանի համաձայն` անհրաժեշտ պաշտպանությունը ներառում է ոչ միայն սեփական, այլ նաև ուրիշ անձանց իրավունքների, ինչպես նաև հասարակության և պետության շահերի պաշտպանության դեպքերը։ Ընդ որում, այլ անձանց իրավունքների ու շահերի պաշտպանությունն իրականացնող անձը կարող է պաշտպանությունն իրականացնել սեփական նախաձեռնությամբ` առանց սպասելու, որ իրենից օգնություն խնդրեն։
Ըստ հինգերորդ պայմանի` անհրաժեշտ պաշտպանությունն իրականացվում է միայն ոտնձգողին վնաս հասցնելու միջոցով։ Ընդ որում, անհրաժեշտ պաշտպանության իրավունքն անձին է պատկանում անկախ ոտնձգությունից խուսափելու, կամ այլ անձանց, պետական մարմինների օգնությանը դիմելու հնարավորությունից, ինչպես նաև, անկախ անձի մասնագիտական կամ այլ հատուկ պատրաստվածությունից և ծառայողական դիրքից։ Այլ կերպ` եթե անգամ հնարավորություն կա պաշտպանությունն իրականացնել այլ միջոցներով (օրինակ` փախչել, դիմել այլ անձանց կամ պետական մարմինների օգնությանը), բայց պաշտպանություն իրականացնողը ընտրում է պաշտպանության այն ձևը, որը կապված է ոտնձգողին վնաս պատճառելու հետ, իրականացված պաշտպանությունը չի համարվի ոչ իրավաչափ։
Վեցերորդ պայմանը պաշտպանության համարժեքությունն է ոտնձգությանը։ Անհրաժեշտ պաշտպանությունը համարժեք չէ ոտնձգությանը, եթե պաշտպանության և ոտնձգության միջև անհամապատասխանությունն ակնհայտ է, այսինքն` ոտնձգողին հասցվում է այնպիսի ծանր վնաս, որը տվյալ պայմաններում անկասկած արդարացված չէ։ Ընդ որում, ոտնձգության և պաշտպանության միջև եղած անհամապատասխանությունը պետք է ակնհայտ լինի հենց իր՝ պաշտպանությունն իրականացնողի համար։ Պաշտպանվողը պետք է գիտակցի, որ չափից դուրս մեծ վնաս է հասցնում ոտնձգողին, ինչն արդարացված չէ տվյալ իրադրությունում։
Անհրաժեշտ պաշտպանության համարժեքության գնահատման և որպես արդյունք` անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման առկայության կամ բացակայության որոշման համար անհրաժեշտ է գնահատել ոտնձգության վտանգավորության աստիճանի և պաշտպանության միջև համապատասխանությունը։
Օրենքը չի պահանջում, որ պաշտպանվողը կիրառի ոտնձգողի կողմից կիրառվող միջոցներին հավասարազոր միջոցներ։ Պաշտպանվողը կարող է գործադրել նաև առավել արդյունավետ միջոցներ։
Ոտնձգության և պաշտպանության միջոցների միջև համամասնության խնդիրը լուծելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել հետևյալ հանգամանքները՝
ա) պաշտպանվող բարիքի արժեքավորությունը և այն վնասի չափը, որ կարող էր հասցվել դրան,
բ) ոտնձգության ինտենսիվությունը ու հանկարծակիությունը,
գ) պաշտպանվողի և ոտնձգողի ֆիզիկական հնարավորությունները (սեռը, տարիքը, առողջական վիճակը, ֆիզիկական ուժը և այլն),
դ) ոտնձգողների և պաշտպանվողների քանակը,
ե) ոտնձգության իրադրությունը, տեղը, ժամանակը և այլն։ (տե՛ս Արտյոմ Նորայրի Հակոբյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԵԿԴ/0149/01/09 որոշման 27-28-րդ կետերը)»։
Զարգացնելով հիշյալ որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանն Ա.Թորոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ արտահայտել է դիրքորոշում այն մասին, որ`
«անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցումը բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ հատկանիշներով։
Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման օբյեկտիվ հատկանիշների կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ոտնձգության բնույթն ու վտանգավորությունը որոշվում են ոտնձգության օբյեկտի արժեքավորությամբ, ոտնձգության ինտենսիվությամբ, պաշտպանվողի և ոտնձգողի ֆիզիկական հնարավորություններով, նրանց քանակով, ոտնձգության իրադրությամբ և այլն։ Ուստի, անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցումն առկա է այն դեպքում, երբ առկա է ակնհայտ (խիստ, էական) անհամապատասխանություն ոտնձգությամբ սպառնացող և պաշտպանվողի կողմից պատճառվող վնասների միջև։
Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ հոդվածի 4-րդ մասի իմաստով խոսքը սպառնացող և պատճառվող վնասների միջև առկա խիստ (էական) անհամապատասխանության մասին է։ Այլ կերպ՝ անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցումն առկա է այն դեպքում, երբ պաշտպանվողը կիրառել է պաշտպանության այնպիսի միջոցներ և մեթոդներ, որոնց կիրառումն ակնհայտ կերպով չէր բխում ո՛չ ոտնձգության բնույթից և վտանգավորությունից, ո՛չ էլ իրադրությունից։
Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել նաև, որ անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման օբյեկտիվ հատկանիշների առկայության կամ բացակայության հարցի քննարկման համար առաջին հերթին պետք է պարզել անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակի առկայության հարցը։ Այլ կերպ՝ անհրաժեշտ է առաջին հերթին պարզել ոտնձգության և պաշտպանության առկայության, ապա նոր միայն դրանց արդյունքում պատճառված վնասների համապատասխանության հարցը։
Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման սուբյեկտիվ հատկանիշների կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցումը բնութագրվում է մեղքի դիտավորյալ ձևով։
Անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակում ուղղակի դիտավորությամբ գործելու պարագայում պաշտպանվողը՝
ա) գիտակցում է, որ ոտնձգությունից կարելի է պաշտպանվել ոտնձգողին նվազ ծանր վնաս պատճառելով,
բ) կանխատեսում է ոտնձգողին վնաս պատճառելու անխուսափելիությունը կամ իրական հնարավորությունը,
գ) ցանկանում է վերոնշյալ հետևանքի առաջացումը։
Անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակում անուղղակի դիտավորությամբ գործելու պարագայում պաշտպանվողը՝
ա) գիտակցում է, որ ոտնձգությունից կարելի է պաշտպանվել ոտնձգողին նվազ ծանր վնաս պատճառելով,
բ) կանխատեսում է ոտնձգողին վնաս պատճառելու հնարավորությունը,
գ) գիտակցաբար թույլ է տալիս վերոնշյալ հետևանքի առաջացումը կամ անտարբեր է դրա առաջացման նկատմամբ»։
Այսպիսով, դատարանն անդրադառնալով վճռաբեկ դատարանի` անհրաժեշտ պատպանության և դրա սահմանազանցման բնորոշմանն ու իրավաչափությանը վերաբերվող վերը շարադրված իրավական դիրքորոշումներին, դրանք դիտարկելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքների տիրույթում, արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Ի.Աբրահամյանը ստեղծված իրավիճակում չի գործել ինչպես անհրաժեշտ պաշտպանության, այնպես էլ դրա սահմանազանցման պայմաններում։
Դատարանը նման եզրահանգման գալիս արձանագրում է հետևյալը.
Նախ, 2014թ. նոյեմբերի 2-ին Երևան քաղաքի Լուսինյանց փողոցի թիվ 29 տան բակում տեղի է ունեցել վիճաբանություն, քաշքշուկ, հնչել են բարձր ձայներ և սեռական բնույթի հայհոյանքներ` ուղղված Կ.Աբրահամյանին։ Այսինքն, տեղի է ունեցել քաշքշուկ` Ա.Սարգսյանի և Կ.Աբրահամյանի միջև, որի ընթացքում հնչել են բարձր ձայներ, իսկ Ա.Սարգսյանը հնչեցել է սեռական բնույթի հայհոյանքներ։
Դատարանն արձանագրում է, որ դեպքի օրը տեղի է ունեցել միայն հրմշտոց ու քաշքշուկ, որը չի կարող դիտարկվել որպես իրական վտանգ և ոտնձգություն, որը կարող էր պարունակել է հանրային վտանգավորություն։ Այսինքն, քաշքշուկը, որից Ի.Ամբրահամյանը փորձել է պաշտպանել իր կարծիքով անօգնական ու տարեց հորը, չի եղել է հանրորեն վտանգավոր, իրական և առկա։ Մասնավորապես, քաշքշուկի, հանրային վտանգավորություն առկա չէ, քանի որ դրա ընթացքում տվյալ արարքով էական վնասներ չէր կարող պատճառվել Կ.Աբրահամյանի շահերին, ինչը և հաստատվել է դատաքննությամբ ինչպես Կ.Աբրահամյանի, այնպես էլ նրա դստեր, մյուս որդու, ամբաստանյալ Ա.սարգսյանի ու նրա ընկերների ցուցմունքներով։
Ուստի վճռաբեկ դատարանի արտահայտած վերը նշված դիրքորոշման «ա» ենթակետով նախատեսված հանրային վտանգավորության պայմանն առկա չէ։
Այնուհետև, դատարանն արձանագրում է, որ 2014թ. նոյեմբերի 2-ին Երևան քաղաքի Լուսինյանց փողոցի թիվ 29 տան բակում առկա, եղել է միայն իրարանցում, քաշքշուկ, հնչել են բարձր ձայներ, իսկ այդ ամենը կարող է նշանակել, որ առկայությունը վերաբերում է քաշքշուկին և գոռգոռոցներին և ոչ թե հանրորեն վտանգավոր արարքին` կյանքի կամ առողջության համար որևէ վտանգավորություն ունեցող ոտնձգությանը։
Հետևաբար, վճռաբեկ դատարանի արտահայտած վերը նշված դիրքորոշման «բ» ենթակետով նախատեսված առկայության պայմանը ևս առկա չէ։
Անդրադառնալով տվյալ վիճաբանության՝ քաշքշուկի, իրական վտանգավորության փաստին, դատարանը գտնում է, որ այդ ամենը պաշտպանվողի` տվյալ դեպքում Ի.Աբրահամյանի երևակայության արդյունքն է։ Այդ փաստը հաստատվել է դատարանում տրված նրա ցուցմունքով, երբ ամբաստանյալը հայտնել է, որ՝ «...երբ Ա.Սարգսյանը ձեռքը տարել է դեպի ետևի գրպանը, կարծել է, որ ցանկանում է վնասել անօգնական հորը»։
Այլ կերպ, դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում Ա.Սարգյսանի կողմից ձեռքը դեպի ետևի գրպանը տանելու և այդ կերպ Կ.Աբրահամյանին վնասելու փաստը կարծեցյալ է` պաշտպանվողի երևակայության արդյունք, քանի որ Ա.Սարգսյանի կողմից ձեռքը դեպի ետևի գրպանը տանելով որևէ վնաս Կ.Աբրահամյանին չի պատճառվել և չէր էլ կարող պատճառվել վնաս պատճառելու համար նախատեսված կամ հարմարեցված որևէ առարկայի բացակայության, պատճառով։ Իսկ այդպիսի առարկայի բացակայության մասին օբյեկտիվ տվյալներ եղել են ի սկզբանե, որևէ մեկը, բացի Իշխան Աբրահամյանից, այդպիսի առարկայի գոյության մասին որևէ անգամ տվյալ չի ներկայացրել։ Այլ խոսքով, միջադեպի ժամանակ միայն Ի.Աբրահամյանին է թվացել, թե այդպիսի իր առկա է մյուս ամբաստանյալի մոտ, որը սակայն չի հիմնավորվում ինչպես ամբաստանյալ Սարգսյանի, այնպես էլ վկաների ցուցմունքներով, ուստի դատարանը փաստում է, որ տվյալ պարագան չի կարող դիտվել նաև որպես կարծեցյալ պաշտպանություն։ Բացի այդ, որպես թվացյալ` կարծեցյալ պաշտպանության տարր չի կարող դիտվել նաև այն հանգամանքը, որ Ի.Աբրահամյանը, նախկինում տեղեկացված է եղել, թե «Նորագյուղի ճիճուն»՝ տվյալ դեպքում ինչպես ամբաստանյալ Աբրահամյանն է նշում, Արման Սարգսյանը, նախկինում եղել է դատված հանրորեն վտանգավոր արարքներ կատարելու համար, ինչը ևս նրա մոտ վախի և տագնապի զգացում է առաջացրել։
Հետևաբար, վճռաբեկ դատարանի արտահայտած վերը նշված դիրքորոշման «գ» ենթակետով նախատեսված իրական լինելու պայմանը նույնպես առկա չէ։
Դատարանը կրկին անդրադառնալով վճռաբեկ դատարանի վերը նշված դիրքորոշումներին, հաստատված չի համարում նաև սույն գործով հասարակության շահերին վտանգ պառնալու բաղադրիչի առկայությունը։ Մասնավորապես, տեղի ունեցած քաշքշուքի ժամանակ վտանգ չի սպառնացել Կ.Աբրահամյանի իրավունքներին և շահերին՝ նրա առողջությանն ու կյանքին, սակայն Ի.Աբրահամյանը, իր նախաձեռնությամբ իրականացրել է հարձակում` այն է դանակով հարվածել է Ա.Սարգսյանին և այդ կերպ փորձելով խափանել միայն իրեն թվացյալ վտանգը։
Ուստի առկա չէ նաև վճռաբեկ դատարանի արտահայտած վերը նշված դիրքորոշման «դ» ենթակետով նախատեսված` վտանգ սպառնալը անձի, հասարակության, պետության շահերին պայմանը։
Սույն գործի ապացուցներից բխում է, որ տեղի ունեցած քաշքշուկի ընթացքում վնասը պատճառվել է որևէ իրական ոտնձգություն չիրականացրած անձին՝ (տվյալ դեպքում` հայհոյանքներ հնչեցնող Արման Սարգսյանին)։ Այսինքն, վիճաբանության, բարձր խոսակցությունների ընթացքում ամբաստնյալԱբրահամյանի կողմից դանակով մարմնական վնասվածք է պատճառվել այն անձին՝ գործով մյուս ամբաստանյալ Ա.Սարգսյանին, ով ինչպես պարզվեց գործի քննությամբ, եղել է միայն վիճաբանության և քաշքշուքի մասնակից, սակայն դրանից ավելի Կամո Աբրահամյանի կյանքի և առողջության համար որևէ վտանգավոր գործողոթյուն չի կատարել։ Այսինքն, Ի.Աբրահամյանը դանակով մարմնական վնածվածք է պատճառել Ա.արգսյանին, ով չի հանդիսացել ոտնձգող, այլ ընդամենը հայհոյել, բարձր ձայներ է հնչեցրել և քաշքշել Կ.Աբրահամյանին։
Ուստի առկա չէ նաև վճռաբեկ դատարանի արտահայտած վերը նշված դիրքորոշման «ե» ենթակետով նախատեսված` վնաս հասցնելը միայն ոտնձգողին պայմանը։
Վերջին պայմանը հանդիսանում է պաշտպանության համարժեքությունը ոտնձգությանը։ Տվյալ դեպքում դատարանը փաստում է, որ սույն գործով ամբաստանյալի արարքին քրեաիրավական գնահատական տալու տեսանկյունից անհրաժեշտ է ուշադրություն դարձնել տեղի ունեցած ոտնձգության և պաշտպանության միջև անհամապատասխանության ակնհայտությանը, այսինքն` արդյոք տուժողին՝ նույն ինքը ամբաստանյալ Աբրահամյանին հասցվել է այնպիսի համարժեք վնաս, որը տվյալ պայմաններում արդարացված է։
Դատարանը վերլուծելով գործի փաստերն ու ապացույցները եզրահանգում է, որ դեպքի ժամանակ ոտնձգության և պաշտպանության միջև եղած անհամապատասխանությունը տվյալ դեպքում ակնհայտ է եղել հենց իր` Ի.Աբրահամյանի համար։ Ի.Աբրահամյանը, պետք է գիտակցեր, որ չափից ավելի մեծ, իրադրությանը չհամապատասխանող ու չհիմնավորված վնաս է հասցնում Ա.Սարգսյանին, ինչը տվյալ իրադրությունում արդարացված է։
Ինչպես նշվեց վերևում` անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցումը բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ հատկանիշներով։
Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման օբյեկտիվ հատկանիշների առումով պետք է նկատի ունենալ, որ ոտնձգության բնույթն ու վտանգավորությունը որոշվում են ոտնձգության օբյեկտի արժեքավորությամբ, ոտնձգության ինտենսիվությամբ, պաշտպանվողի և ոտնձգողի ֆիզիկական հնարավորություններով, նրանց քանակով, ոտնձգության իրադրությամբ և այլն։
Ուստի, անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցումն առկա է այն դեպքում, երբ առկա է ակնհայտ (խիստ, էական) անհամապատասխանություն ոտնձգությամբ սպառնացող և պաշտպանվողի կողմից պատճառվող վնասների միջև։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ հոդվածի 4-րդ մասի իմաստով խոսքը սպառնացող և պատճառվող վնասների միջև առկա խիստ (էական) անհամապատասխանության մասին է։ Այլ կերպ՝ անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցումն առկա է այն դեպքում, երբ պաշտպանվողը կիրառել է պաշտպանության այնպիսի միջոցներ և մեթոդներ, որոնց կիրառումն ակնհայտ կերպով չէր բխում ո՛չ ոտնձգության բնույթից և վտանգավորությունից, ո՛չ էլ իրադրությունից։
Միաժամանակ, անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման օբյեկտիվ հատկանիշների առկայության կամ բացակայության հարցի քննարկման համար առաջին հերթին պետք է պարզել անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակի առկայության հարցը։ Այլ կերպ՝ անհրաժեշտ է առաջին հերթին պարզել ոտնձգության և պաշտպանության առկայության, ապա նոր միայն դրանց արդյունքում պատճառված վնասների համապատասխանության հարցը։
Այսինքն, տվյալ իրավաչափության պայմանը դիտարկելիս դատարանը պետք է անդրադառնա այն հարցին, թե արդյոք տեղի է ունեցել անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցում, թե ոչ։
Դատարանն, անդրադառնալով ոտնձգության և պաշտպանության միջոցների միջև համամասնության խնդրին, առաջին հերթին հաշվի է առնում վճռաբեկ դատարանի կողմից այս խնդրի կապակցությամբ սահմանված հետևյալ չափորոշիչները`
ա) պաշտպանվող բարիքի արժեքավորությունը և այն վնասի չափը, որ կարող էր հասցվել դրան,
բ) ոտնձգության ինտենսիվությունը ու հանկարծակիությունը,
գ) պաշտպանվողի և ոտնձգողի ֆիզիկական հնարավորությունները (սեռը, արիքը, առողջական վիճակը, ֆիզիկական ուժը և այլն),
դ) ոտնձգողների և պաշտպանվողների քանակը,
ե) ոտնձգության իրադրությունը, տեղը, ժամանակը և այլն։
Դատարանն արձանագրում է, որ քննվող քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների հիման վրա հաստատված գործի փաստական հանգամանքները թույլ են տալիս դատարանին գալու այն եզրահանգման, որ տվյալ դեպքում ամբաստանյալ Իշխան Աբրահամյանի իրականացրած հանցավոր գործողությունները չեն բխում և ակնհայտորեն չեն համապատասխանում վերը նշված նախադեպային որոշման ենթակետերով սահմանված` իրավական պահանջներին։
Այսպիսով, դատարանը հետազոտված ապացույցների ուսումնասիրմամբ, գնահատմամբ, դրանք մեկը մյուսի հետ համադրելու, ինչպես նաև վերլուծելու արդյունքում եկավ այն եզրահանգման, որ ամբաստանյալ Իշխան Աբրահամյանը կատարել է իրեն մեղսագրված հանցավոր արարքը։
(…)
Այսպիսով, քննվող քրեական գործով դատարանը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգքրի 127-րդ հոդվածի դրույթներին համապատասխան, հետազոտելով և գնահատելով գործով ձեռք բերված ապացույցներն իրենց համակցությամբ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, ապացուցված և հաստատված է համարում այն, որ 2014թ. նոյեմբերի 2-ին Երևան քաղաքի Նորագյուղ թաղամասի թիվ 227 տան բնակիչ, գործով մեղադրյալ Արման Յուրիի Աարգսյանը Երևան քաղաքի Կիլիկիա թաղամասի բնակիչ, գործով վկա Կամո Ասքանազի Աբրահամյանի հետ նախկինում ունեցած անձնական հարցերի պարզաբանման համար իր ընկերներ, քրեական գործով վկաներ Գոռ Մնացականյանի, Հայկ Քյուրքչյանի և Կարեն Ղուկասյանի հետ միասին գնացել է Երևան քաղաքի Լուսինյանց փողոցի թիվ 29 տան մոտ, հեռախոսազանգի միջոցով Ա. Աարգսյանը Կ.Աբրահամյանին կանչել է դուրս՝ անձնական հարցերի պարզաբանման համար։ Երբ Կ.Աբրահամյանը տանից դուրս է եկել, Արման Աարգսյանը սկսել է վիճաբանել նրա հետ, որի ընթացքում սկսել է բարձր, սեռական բնույթի հայհոյանքներ հնչեցնել Կ.Աբրահամյանի հասցեին։ Այդ ընթացքում Կ.Աբրահամյանի որդին՝ գործով մեղադրյալ Իշխան Կամոյի Աբրահամյանը, որը գտնվել է իրենց` Երևան քաղաքի Լուսինյանց փողոցի թիվ 29 տանը և հյուրասենյակում նստած դանակով միրգ է կտրատել, լսել է քրոջ՝ Հռիփսիմե Կամոյի Աբրահամյանի բղավոցը՝ «պապան, պապան»։ Բղավոցը լսելուց հետո, Ի.Աբրահամյանն անմիջապես իջել է իրենց` Երևան քաղաքի Լուսինյանց փողոցի թիվ 29 տան բակ, իր հետ վերցնելով նաև ձեռքին եղած դանակը։ Հասնելով դեպքի վայր, Իշխան Աբրահամյանը տեսել է, որ հայրը վիճաբանում է իրեն անծանոթ տղաների հետ։ Պարզելու համար, թե ինչ է կատարվում, նա մոտեցել է վիճաբանող կողմերին, հարցրել է, թե ինչ է պատահել, իսկ հոր հետ վիճաբանող Արման Սարգսյանը, տեղեկանալով, որ իրենց դիմողը Կ.Աբրահամյանի որդին է, սկսել է սեռական բնույթի հայհոյանքներ հնչեցնել արդեն նրա և հոր հասցեին։ Այդ ընթացքում Ի.Աբրահամյանը՝ առողջությանը ծանր վնասվածք հասցնելու դիտավորությամբ, ձեռքին եղած դանակով, մեկ անգամ հարվածել է Ա.Սարգսյանին կողային հատվածին նրա առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով հաստ աղու և ձախ երիկամի վնասվածքների ուղեկցմամբ, ներքին արյունահոսությամբ, 2-3-րդ աստիճանի հեմոռագիկ շոկով, որովայնի կողմնային պատի թափանցող կտրած-ծակած վերքի ձևով` առողջության ծանր վնաս՝ կյանքին վտանգ սպառնացող։ Տեղի ունեցած դեպքից անմիջապես հետո Իշխան Աբրահամայանը հեռացել է Հայաստանից, մեկնելով Վրաստանի Հանրապետություն, իսկ մի քանի օր անց, գիտակցելով իր կատարածը կամովին վերադարձել և հանձնվել է ՀՀ իրավապահ մարմիններին։
Այսպիսով, դատարանը, փաստում է, որ Իշխան Կամոյի Աբրահամյանը կատարել է հանրորեն վտանգավոր արարք` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, իսկ Արման Յուրիի Սարգսյանը՝ հանրորեն վտանգավոր արարք` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով ու գտնում, որ վերջիններս կատարած հանցավոր արարքների համար ենթակա են պատժի։
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում ինչպես ամբաստանյալների կողմից կատարված հանցագործությունների բնույթն ու դրանց հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ նրանց անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
Որպես ամբաստանյալ Իշխան Կամոյի Աբրահամյանի անձը դրականորեն բնութագրող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում այն, որ նա ՀՀ Ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի հաշվառումներով չի անցնում, նախկինում դատված կամ որևէ կերպ արատավորված չի եղել։
Դատարանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-ին և 7-րդ կետերի համաձայն` որպես ամբաստանյալ Իշխան Կամոյի Աբրահամյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտում՝ համապատասխանաբար՝
1. պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի խնամքի տակ մինչև 14 տարեկան մեկ երեխայի առկայությունը (Իլոնա Իշխան Աբրահամյանի՝ ծնված 2009թ.)
2.ամբաստանյալ, նույն ինքը տուժող Արման Սարգսյանի վարքագծի հակաօրինականությունը, որով պայմանավորվել է Իշխան Աբրահամյանի կողմից հանրորեն վտանգավոր արարքը. (տես` քրեական գործի նյութերը և դատական նիստի արձանագրությունը)
Դատարանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` որպես ամբաստանյալ Իշխան Կամոյի Աբրահամյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում նաև կատարած հանցանքի համար անկեղծորեն զղջալը, հանցանքը կատարելուց և հանրապետությունից հեռանալուց հետո՝ ՀՀ կամովին վերադառնալը։
Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Իշխան Կամոյի Աբրահամյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ գործում առկա չեն։
(…)
Ելնելով գործի հանգամանքներից, ինչպես նաև հիմք ընդունելով ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին կետի դրույթը, համաձայն որի` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատաuխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար», ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ կետի դրույթը, համաձայն որի` «Պատժի նպատակն է վերականգնել uոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպեu նաև կանխել հանցագործությունները» և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասը` համաձայն որի` «Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով», դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալներ Արման Սարգսյանի և Իշխան Աբրահամյանի կողմից կատարված արարքների համար նրանց նկատմամբ պետք է պատիժներ նշանակվեն համապատասխանաբար՝ տուգանքի և ազատազրկման ձևով՝ որպիսի պատիժները վերջիններս պետք է կրեն։
Անդրադառնալով ամբաստանյալների նկատմամբ նշանակվելիք պատժատեսակների և պատժաչափերի հարցին, դատարանն արձանագրում է հետևյալը. ինչպես նշվեց վերևում, դատարանն անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների պահանջներով` հաշվի առնելով ինչպես օրենսդրական, այնպես էլ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորված նախադեպային մի շարք մոտեցումներ` մասնավորապես, իր ՎԲ-142/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08 որոշումներում քննարկվող հարցի առումով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է ներքոհիշյալ իրավական դիրքորոշումները.
«ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածն ամրագրել է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքը։ Պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով նույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն՝ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժն արդարացի է, եթե համապատասխանում է հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը անհրաժեշտ և բավարար է անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ Միևնույն ժամանակ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։
Պատիժ նշանակելիս հանցավորի նկատմամբ անհատական մոտեցումն անհրաժեշտ է, որպեսզի դատարանը պատժի տեսակն ու չափը ընտրելիս համոզվի, որ դրանով կհասնի պատժի վերը նշված նպատակներին, որոնք փոխկապակցված և փոխհամաձայնեցված են (մեկ նպատակը ենթադրում է մյուսները և յուրաքանչյուրի ինքնուրույն իրականացումն օժանդակում է մյուսներին)։ Այսինքն՝ պատժի նպատակներին հասնելու երաշխիք է հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ արդարացի, արարքի ծանրությանը և հասարակական վտանգավորությանը համապատասխան պատիժ նշանակելը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները, որոշիչ հանգամանքներ են պատժի տեսակը և չափը որոշելու հարցում։
Այլ կերպ` դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրության համար վտանգավորության աստիճանի վրա (հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, վնասի չափը և այլն)։
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում ինչպես ամբաստանյալի կողմից կատարած հանցագործությունների բնույթն ու դրանց հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դիտավորությամբ առողջությանը ծանր վնաս պատճառելը` դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք պատճառելը կամ առողջությանն այլ ծանր վնաս պատճառելը, որը վտանգավոր է կյանքի համար կամ առաջացրել է տեսողության, խոսքի, լսողության կամ որևէ օրգանի կամ օրգանի ֆունկցիայի կորուստ կամ արտահայտվել է դեմքի անջնջելի այլանդակմամբ, ինչպես նաև կյանքի համար վտանգավոր այլ վնաս է պատճառել առողջությանը կամ առաջացրել է դրա քայքայում՝ զուգորդված ընդհանուր աշխատունակության ոչ պակաս, քան մեկ երրորդի կայուն կորստով կամ հանցավորի համար ակնհայտ մասնագիտական աշխատունակության լրիվ կորստով կամ առաջացրել է հղիության ընդհատում, հոգեկան հիվանդություն, թմրամոլությամբ կամ թունամոլությամբ հիվանդացում՝ պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երեքից յոթ տարի ժամկետով։
(…)
Դատարանն, անդրադառնալով սույն դատավճռում արդեն իսկ վերլուծված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին կետի, 48-րդ հոդվածի 2-րդ կետի և 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի դրույթներին, ինչպես նաև, հաշվի առնելով ամբաստանյալներ Իշխան Աբրահամյանի և Արման Սարգսյանի կողմից կատարած հանցագործությունների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրանց կատարման եղանակը, հանցագործությունները կատարելուց հետո նրանց դրսևորած վարքագիծը, խախտված հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը, միևնույն ժամանակ, դրանք համադրելով ամբաստանյալների անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների հետ՝ գտնում է, որ Արման Սարգսյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել մեղմ պատժի` տուգանքի ձևով, քանի որ դատարանում որևէ հիմնավորում ի հայտ չեկավ այն մասին, որ պատժի նվազ խիստ տեսակը տվյալ դեպքում չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։
(…)
Ինչ վերաբերվում է ամբաստանյալ Իշխան Աբրահամյանին, դատարանը, հաշվի առնելով նրա անձը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը գտնում է, որ նրա նկատմամբ պետք է նշանակվի հոդվածի սանկցիայի ներքին սահմանին մոտ պատիժ, ինչը նույնպես հիմնավոր և բավարար է` պատժի նշանակման և դրա արդարացիության օրենսդրական նպատակներն ու պահանջներն իրագործելու և ապահովելու համար։ (…)»:

3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
11. Բողոք բերած անձը` ամբաստանյալ Ի.Աբրահամյանի պաշտպան Ա.Թորոսյանը, ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունը, գտել է, որ դատական ակտն իր պաշտպանյալ Իշխան Աբրահամյանին վերաբերող մասով անօրինական է, չհիմնավորված և չպատճառաբանված, այն կայացնելիս թույլ են տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումներ, անտեսվել են Իշխան Աբրահամյանին առաջադրված մեղադրանքն անհիմն լինելու մասին պաշտպանական կողմի ներկայացրած փաստարկները և բազմաթիվ միջնորդությունները: Ստորադաս դատարանը, խախտելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 1-ին և 4-րդ մասերի, 360-րդ հոդվւսծի 1-ին մասի, 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջները, նախաքննությամբ ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներին ոչ օբյեկտիվ, սխալ իրավական գնահատական տալով, տառացի արտատպելով մեղադրական եզրակացությունը հիմնավոր է համարել, որ Իշխան Աբրահամյանի արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներին։
Պաշտպանը գտել է նաև, որ գործի փաստական հանգամանքները վկայում են այն մասին, որ իր պաշտպանյալի արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 114-րդ հոդվածի 2-րդ մասին և ոչ թե 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքին, սակայն պաշտպանական կողմը դեռևս նախաքննության փուլից զրկված է եղել, համոզված լինել այն բանում, որ ամբաստանյալ Իշխան Աբրահամյանն Արման Սարգսյանի առողջությանը ծանր վնաս է պատճառել, տուժողի կողմից ծանր վիրավորանքի հետևանքով հանկարծակի առաջացած հոգեկան խիստ հուզմունքի վիճակում, քանի որ դեռևս նախաքննության մարմնի կողմից, հետագայում էլ ստորադաս դատարանի կողմից անհիմն պատճառաբանություններով մերժվել են իր պաշտպանյալի նկատմամբ դատահոգեբանական փորձաքննություն նշանակելու մասին պաշտպանական կողմի միջնորդությունները:
Բացի այդ, բողոքի հեղինակը գտել է, որ ստորադաս դատարանն ամբաստանյալ Իշխան Աբրահամյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորող ապացույցներն իրենց համակցությամբ սխալ վերլուծելու, համադրելու և գնահատելու արդյունքում թույլ է տվել դատական սխալ։ Գործի փաստական հանգամանքերի մասին դատական ակտերում շարադրված դատարանի հետևությունները չեն համապատասխանում գործի փաստական հանգամանքներին, Առաջին ատյանի դատարանը չի կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 114-րդ կամ 116-րդ հոդվածները, որոնք ենթակա էին կիրառման, սխալ է մեկնաբանել քրեական օրենքը, կիրառել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասը, որը ենթակա չէր կիրառման, ինչը հանգեցրել է անօրինական և չհիմնավորված դատական ակտի կայացմանը։
Պաշտպանը նշել է հետևյալը.
«Ամբաստանյալ Իշխան Աբրահամյանը դատաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2014 թվականի նոյեմբերի 2-ին, երեկոյան ժամը 2230-ից 23-ն ընկած ժամանակահատվածում, իրենց տան հյուրասենյակում նստած միրգ կտրատելիս է եղել, երբ հանկարծ քույրը՝ Հռիփսիմեն, ով այդ ժամանակ պատուհանից դուրս է նայել, բղավել է՝ «պապան, պապային խփում են»։ Այդ պահին ինքը տեղից վեր է կացել, քանի որ դրանից մի քանի րոպե առաջ բարձր ձայներ էր լսել, ու մտածելով, որ այդ ձայները կարող են կապված լինել հոր հետ, միանգամից՝ դանակը ձեռքին, աստիճաններով իջել է ներքև, սակայն, չի հիշում, թե այդ պահին ձեռքում գտնվող միրգը ուր է նետել։ Իջնելով ներքև, տեսել է, որ 7-8 տղա շրջապատել են հորը, հայհոյում ու քաշքշում են նրան։ Նկատելով, որ այդ անձինք խմած են, բղավել է՝ «ով եք և ինչ եք ուզում»։ Հիշում է, որ այդ տղաներից մեկը ձեռքը տարել է դեպի գրպանը ու իրեն շատ վատ բառերով հայհոյել։ Սակայն այդ պահին չի հասցրել հասկանալ, թե ինչ էր կատարվում։ Հայրը եղել է միայնակ, իսկ այդ տղաները՝ 7-8 հոգով։ Միաժամանակ, նրանք եղել են հարբած ու անկառավարելի։ Հայտնել է, որ ինքը մանուկ հասակից հայհոյանքը շատ վատ է տարել և իր կյանքում քիչ են եղել դեպքեր, որ իր հարազատներին կամ իրեն մոտ անձանց հասցեին իր ներկայությամբ հայհոյեն, սակայն, եթե նույնիսկ եղել են դեպքեր, ինքը շատ վատ է տարել, դրանից դարձել է ագրեսիվ ու հունից դուրս է եկել։ Այդ` հայհոյանքի հնչեցման պահին, իր աչքի առաջ գալիս են տեսարաններ, հայհոյանքը պատկերավոր է տեսնում ու դրանից գլխում ինչ-որ բան մթնում է։ Հիշում է դեպք, երբ բանակում իրեն հայհոյելու պատճառով, չկարողանալով մոտենալ հայհոյողին (քանի որ գտնվել է կարգապահական կալանք կրելու համար նախատեսված պատժախցում) կատարել է ինքնավնասում։
Դեպքի օրը այդ անձինք հայհոյել ու քաշքշել են հիվանդ հորը, ավելին, նրանցից Արման Սարգսյանը, ով իր գիտությամբ նախկինում դատապարտված է եղել ծանր հանցանք կատարելու համար, ձեռքը կտրուկ տարել է դեպի ետևի գրպանը, ինչն ինքն ընդունել է որպես իրական վտանգ, քանի որ կարծել է, որ նա գրպանից կարող էր դանակ կամ վտանգ ներկայացնող այլ իր հանել, որով կարող էր վնասել հորը։ Հայտնել է նաև, որ այդ օրը հոր առողջական վիճակը եղել է վատ, նա իրեն լավ չի զգացել, մասնավորապես, բարձր է եղել ճնշումը, իսկ երբ նա բարկանում է, ճնշումն ավելի է բարձրանում, վիճակը կտրուկ վատանում։ Միաժամանակ հայտնել է, որ իրենք շատ են «դողում» իրենց հոր առողջության վրա։
Այն պահին, երբ Արման Սարգսյանը, ձեռքը գրպանը տանելով, հայհոյել է նաև իրեն, ինքը չի չհասկացել, թե ինչ է կատարվել իր հետ, մասնավորապես, աչքի առջև հայրը եղել է անօգնական վիճակում, նրան հայհոյում ու վիրավորում էին, իսկ դրան կարող էր հաջորդել ավելի լուրջ վտանգ։ Այն պահին, երբ փորձել է միջամտել, վիրավորել են նաև իր ինքնասիրությանը։
Ստորադաս դատարանն, անդրադառնալով ամբաստանյալ Իշխան Աբրահամյանի դատաքննական ցուցմունքին, նրա կողմից դատարանին հայտնած տեղեկություններին և հղում կատարելով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի ԵԷԴ/0058/01/10 որոշմանը՝ արձանագրել է, որ Իշխան Աբրահամյանի՝ դատարանում տրված՝ իբրև թե դեռևս մանուկ հասակից հայհոյանք լսելիս նրա աչքի առջև ահավոր տեսարաններ առաջանալու, այդ պահին հայհոյանքները պատկերավոր տեսնելու կամ գլխում ինչ-որ բան մթնելու վերաբերյալ ցուցմունքը չի կարող գնահատվել որպես արժանահավատ և բավարար՝ դանակով Ա.Սարգսյանին հոգեկան խիստ հուզմունքի, անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակում կամ դրա սահմանազանցմամբ հարվածելու փաստը հաստատված համարելու տեսանկյունից։ Ավելին, հակառակը կարելի է ասել Իշխան Աբրահամյանի կողմից տուժողին՝ նույն ինքը ամբաստանյալ Արման Սարգսյանին, դանակահարելու վերաբերյալ գործով հավաքված ապացույցների առումով, քանի որ դրանցով ի հայտ եկան ապացուցման առարկայի մեջ մտնող և վերը նշված որոշմամբ սահմանված՝ ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների (տվյալ դեպքում՝ դատարանի) ներքին համոզմունքը,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն և պատճառաբանվածությունը,
3) անմեղության կանխավարկածը։
Այլ կերպ, որպես Իշխան Աբրահամյանի՝ մանկուց հայհոյանքը շատ վատ տանելու, հայհոյանքից հունից դուրս գալու, աչքի առջև ահավոր տեսարաններ առաջանալու, գլխում ինչ-որ բան մթնելու՝ տուժողին՝ ամբաստանյալ Սարգսյանին մարմնական վնասվածք պատճառելու մասին վկայող խոստովանական ցուցմունքի արժանահավատությունը գնահատող իրավական հիմք, դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով առկա է փաստ, իրողություն, որ այնուամենայնիվ, Իշխան Աբրահամյանն է 2014 թվականի նոյեմբերի 2-ին Երևան քաղաքի Լուսինյանց փողոցի 29 տան բակում տեղի ունեցած գոռգոռոցների, քաշքշուկի ժամանակ ձեռքին եղած դանակով հարվածել է տուժող, նույն ինքը ամբաստանյալ՝ Ա.Սարգսյանին։ Միևնույն ժամանակ, դատարանում որևէ կերպ չհիմնավորվեց, որ ամբաստանյալի մոտ հանրորեն վտանգավոր արարքը կատարելու պահին առաջացել է հոգեբանական խանգարում, որի հետևանքով վերջինս չի կարողացել զսպել իր հուզականությունը կամ որի ազդեցության տակ է կատարել իրեն մեղսագրված հանցավոր արարքը։
Նման եզրահանգման գալիս, դատարանն արձանագրում է, որ դեպքի օրը ամբաստանյալ Աբրահամյանի տան բակում ստեղծված իրավիճակը, դեպքերի զարգացումն ու դրանց հաջորդականությունը, ամբաստանյալի հոր՝ Կամո Աբրահամյանի, գործով մյուս ամբաստանյալ Արման Սարգսյանի ու նրա ընկերների վարքագիծը, նրանց կողմից իրականացված գործողությունները չեն եղել այն աստիճան ծայրահեղ ու անվերահսկելի, որի պայմաններում ամբաստանյալ Աբրահամյանը կարող էր ընկնել այն աստիճան հուզական լարվածության մեջ, որը թույլ չէր տա նրան վերահսկել իր գործողությունները։ Ձեռք բերված ապացույցների համադրության արդյունքում, դատարանը գտել է, որ Իշխան Աբրահամյանը Արման Սարգսյանին դանակով հարվածել է ուղղակի դիտավորությամբ, չի գործել ինչպես հոգական խիստ հուզմունքի, անհրաժեշտ պաշտպանության, այնպես էլ դրա սահմանազանցման պայմաններում»։
Ըստ բողոքաբերի, դատավճռի բովանդակությունից այդպես էլ պարզ չի դառնում, թե որ ձեռք բերված ապացույցների համադրության արդյունքում է, ստորադաս դատարանը գտել, որ Իշխան Աբրահամյանն Արման Սարգսյանին դանակով հարվածել է ուղղակի դիտավորությամբ, չի գործել ինչպես հուզական խիստ հուզմունքի, անհրաժեշտ պաշտպանության, այնպես էլ դրա սահմանազանցման պայմաններում։
Վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 114-րդ հոդվածը, պաշտպանը նշել է, որ հոգեկան խիստ հուզմունքը հոգեբուժական և հոգեբանական մասնագիտական գրականության մեջ ընդունված է անվանել աֆեկտ, որը նշանակում է ուժեղ գրգիռից հանկարծակի առաջացող և բուռն կերպով ընթացող կարճատև հույզ։ Այդ հուզմունքի հետևանքով զգալիորեն թուլանում են մարդու ինքնահսկողության, ներքին արգելակման, որոշակի իրադրության մեջ ճիշտ կողմնորոշվելու կարողությունները։ Տվյալ դեպքում մարդը զրկվում է իր արարքի հետևանքները խելամիտ և բազմակողմանիորեն կշռադատելու հնարավորությունից, խախտվում է նրա հոգեկան հավասարակշռությունը։
Բողոքաբերը նշել է նաև, որ հոգեկան խիստ հուզմունք կամ հոգեճնշող վիճակ կարող են առաջանալ տուժողի կողմից գործադրված բռնության, ծաղրուծանակի, ծանր վիրավորանքի կամ հակաիրավական, հակաբարոյական այլ գործողությունները։ Նշված գործողությունները կարող են դրսևորվել ինչպես հանցավորի՝ այնպես էլ նրա մերձավորների նկատմամբ և երկու դեպքում էլ դրանք հավասարապես կարող են դիտվել որպես հոգեկան խիստ հուզմունքի վիճակի առաջացման՝ օրենքով նախատեսված հիմք։ Տուժողի կողմից գործադրված ծանր վիրավորանքն արտահայտվում է անձի պատիվն ու արժանապատվությունը կոպտորեն ոտնահարելուն, լկտիորեն ստորացնելուն ուղղված արարքների ձևով։ Ծանր վիրավորանքն արժեքավորող հասկացություն է, որի հետ կապված հարցերր յուրաքանչյուր կոնկրետ դեպքում պետք է լուծվեն՝ գործի բոլոր հանգամանքները հաշվի առնելով։ Նման դեպքում չպետք է անտեսվի նաև հանցավորի կողմից վիրավորանքի ընկալման սուբյեկտիվ բնույթի և այն հասցնելու հետ կապված օբյեկտիվ հանգամանքների ներքին կապ, դրանց հարաբերակցությունը։ Հասցված վիրավորանքը և այն ընկալելու բնույթը հաշվի առնելուց բացի, այդ կապակցությամբ հանցավորի և տուժողի հոգեկան վիճակների, նրանց նախկին փոխահարաբերությանների հետ։ Ծանր վիրավորանք հասցնելու եղանակներն օրենքով սահմանափակված չեն։ Հետևաբար այն կարող է դրսևորվել ցանկացած գործողությունների ձևով։
Բողոքի հեղինակը նշել է նաև.
«Ամբաստանյալ Իշխան Աբրահամյանը դատարանում տված ցուցմունքով հայտնել է, որ «հորը երբեք այդ վիճակում չէր տեսել՝ վերջինս եղել է խեղճացած և փորձել է ամեն կերպ հանգստացնել իր վրա հարձակված ու վիճաբանող անձանց։ Ինքը փորձել է բացատրություն պահանջել հոր հետ վիճաբանող անձանցից, սակայն նրանք ոչինչ չեն ասել ու միայն հնչեցրել են հայհոյանքներ, քաշքշել ու վիրավորել են հորը՝ ով նրանց հոր տարիքի անձնավորություն է։ Այս ամենը տեսնելով, կորցրել է ինքնատիրապետումը, իսկ դրանից հետո արդեն դեպքերի զարգացումը շատ աղոտ է հիշում։ Հիշում է միայն, որ իրեն վատ է զգացել, հենվել է մոտիկ ծառին։
Համադրելով ամբաստանյալի նշած փաստական հանգամանքներն օրենսդրի պահանջի հետ, պաշտպանական կողմի մոտ չփարատված կասկած է առաջանում, որ նման պարագայում ստեղծված իրավիճակը կարող էր ամբաստանյալի մոտ հանրորեն վտանգավոր արարքը կատարելու պահին առաջացնել հոգեբանական խանգարում, որի հետևանքով վերջինս չկարողանար զսպել իր հուզականությունը կամ որի ազդեցության տակ կատարել իրեն մեղսագրված հանցավոր արարքը, բացի այդ, ամբաստանյալ Աբրահամյանի տան բակում ստեղծված իրավիճակը, դեպքերի զարգացումն ու դրանց հաջորդականությունը, ամբաստանյալի հոր՝ Կամո Աբրահամյանի, գործով մյուս ամբաստանյալ Արման Սարգսյանի ու նրա ընկերների վարքագիծը, նրանց կողմից իրականացված գործողությունների հետևանքով Իշխան Աբրահամյանը կարող էր ընկնել այն աստիճան հուզական լարվածության մեջ, որը թույլ չէր տա նրան վերահսկել իր գործողությունները»։
Վկայակոչելով նաև ՀՀ քրեական դատավարության 243-րդ հոդվածը, բողոքաբերը գտել է, որ ստացվում է, որ քրեական գործով նշանակություն ունեցող հանգամանքը պարզելու անհրաժեշտություն էր առաջացել, որը փորձաքննություն նշանակելու և պարզելու փոխարեն, ստորադաս դատարանն իրեն վերապահելով փորձագետի իրավասություն, հանգել է այն հետևության, որ Իշխան Աբրահամյանն Արման Սարգսյանին դանակով հարվածել է ուղղակի դիտավորությամբ, չի գործել ինչպես հոգեկան խիստ հուզմունքի, անհրաժեշտ պաշտպանության, այնպես էլ դրա սահմանազանցման պայմաններում։
Պաշտպանը նաև գտել է, որ սույն քրեական գործով անհրաժեշտ է նշանակել դատահոգեբանական փորձաքննություն պարզելու համար`
1. հանցավոր արարքը կատարելու պահին ամբաստանյալ Իշխան Աբրահամյանը գտնվել է, արդյոք հոգեկան խիստ հուզմունքի (ֆիզիոլոգիական աֆեկտի) վիճակում,
2. իրեն մեղսագրվող արարքը կատարելիս Իշխան Աբրահամյանը գտնվել է այնպիսի հուզական վիճակում, որը կարող էր էապես ազդել նրա գիտակցության և հոգեկան գործունեության վրա։
Ըստ բողոքաբերի, այս հարցերի պատասխանները ստանալուց հետո, նոր հնարավոր կլիներ ապացուցված և արժանահավատ համարել Իշխան Աբրահամյանի ցուցմունքը, քանի որ օբյեկտիվ իրականության մեջ յուրաքանչյուր անձ տեսնելով իր հորը խեղճացած, բացի այդ իր վրա հարձակված ու վիճաբանող անձանց չկարողանալով հանգստացնել, որոնք հնչեցնելով հայհոյանքներ տալով, քաշքշեն ու վիրավորեն, թե իրեն, թե իր աչքի առաջ իր տարեց և անառողջ հորը, կզրկվի իր արարքի հետևանքները խելամիտ և բազմակողմանիորեն կշռադատելու հնարավորությունից, կխախտվի նրա հոգեկան հավասարակշռությունը։
Վկայակոչելով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի ԵԿԴ/0252/01/13 նախադեպային որոշմամբ արտահայտած իրավական դիրքորոշումը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածը, բողոքի հեղինակը գտել է, որ ստորադաս դատարանն իր պաշտպանյալի արարքին իրավական գնահատական արժանացնելիս, հղում է կատարել Արտյոմ Հակոբյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի ԵԿԴ/0149/01/09 և Անուշավան Թորոսյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0149/01/09 նախադեպային որոշումներին, բառացի արտատպելով որոշումների մեջ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, փորձել է համադրել սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքերի հետ, որից հետո հիմնվելով զուտ ենթադրությունների վրա, եկել է այն եզրահանգման, որ ամբաստանյալ Իշխան Աբրահամյանը կատարել է իրեն մեղսագրված հանցավոր արարքը։
Ըստ պաշտպանի իրականում տեղի է ունեցել հետևյալը.
«Համաձայն մեղադրական եզրակացության՝ դեպքի օրը, իմ պաշտպանյալը գտնվել է իրենց՝ Երևան քաղաքի Լուսինյանց փողոցի թիվ 29 տանը և հյուրասենյակում նստած դանակով միրգ է կտրատել, երբ լսել է քրոջ՝ Հռիփսիմե Կամոյի Աբրահամյանի, բղավոցը՝ «պապան, պապան»։ Բղավոցը լսելուց հետո, իմ պաշտպանյալն անմիջապես իջել է իրենց՝ տան բակ, իր հետ վերցնելով նաև ձեռքին եղած դանակը։ Հասնելով դեպքի վայր. Իշխան Աբրահամյանը տեսել է, որ իր հայրը վիճաբանում է իրեն անծանոթ տղաների հետ։ Պարզելու համար, թե ինչ է կատարվում, նա մոտեցել է վիճաբանող կողմերին, հարցրել է, թե ինչ է պատահել, իսկ իր հոր հետ վիճաբանող Արման Սարգսյանը տեղեկանալով, որ իրենց դիմողը Կամո Աբրահամյանի որդին է, սկսել է սեռական բնույթի հայհոյանքներ հնչեցնել նաև նրա և հոր հասցեին։ Այդ ընթացքում Իշխան Աբրահամյանը առողջությանը ծանր վնասվածք հասցնելու դիտավորությամբ, ձեռքին եղած դանակով, հարվածել է Արման Սարգսյանին` կողային հատվածին՝ նրա առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով ծանր վնաս՝ կյանքին վտանգ սպառնացող։
Ստորադաս դատարանը անդրադառնալով Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումներին, դրանք դիտարկելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքների տիրույթում, արձանագրել է, որ ամբաստանյալ Իշխան Աբրահամյանը ստեղծված իրավիճակում չի գործել ինչպես անհրաժեշտ պաշտպանության, այնպես էլ դրա սահմանազանցման պայմաններում։ Դատարանն արձանագրել է նաև որ դեպքի օրը տեղի է ունեցել միայն հրմշտոց ու քաշքշուկ, որը չի կարող դիտարկվել որպես իրական վտանգ և ոտնձգություն, որը կարող էր պարունակել հանրային վտանգավորություն։ Այսինքն, քաշքշուկը, որից Իշխան Աբրահամյանը փորձել է պաշտպանել իր կարծիքով անօգնական ու տարեց հորը, չի եղել հանրորեն վտանգավոր, իրական և առկա։ Մասնավորապես, քաշքշուկի, հանրային վտանգավորություն առկա չէ, քանի որ դրա ընթացքում տվյալ արարքով էական վնասներ չէր կարող պատճառվել Կամո Աբրահամյանի շահերին, ինչը և հաստատվել է դատաքննությամբ ինչպես Կամո Աբրահամյանի, այնպես էլ նրա դստեր, մյուս որդու` ամբաստանյալ Արման Սարգսյանի ու նրա ընկերների ցուցմունքներով։
Պաշտպանական կողմի կարծիքով, Կամո Աբրահամյանի և Արման Սարգսյանի միջև տեղի է ունեցել վիճաբանություն, վերջինս եղել է հարբած և համարյա առանց առիթի, սկսել է հայհոյել Կամո Աբրահամյանին ու նրանց միջև սկսվել է քաշքշուկ։ Բոլոր վկաները հայտնել են, որ քաշքշուկի ընթացքում, ձայների վրա այդտեղ են եկել նաև այլ անձինք, ներկա գտնվող անձանցից Աշոտ Վահանյանը նույնիսկ դիտողություն է արել Արմանին, սակայն, երբ նա գնացել է, քաշքշուկը և հայհոյանքները շարունակվել են։ Այսինքն ստացվում է, որ ամբաստանյալ Արման Սարգսյանը եղել է այն աստիճան անկառավարելի ու վտանգավոր, որ նույնիսկ անտեսելով անծանոթ անձանց դիտողություններն և հորդորները՝ շարունակել է վիճել Կամո Աբրահամյանի հետ և քաշքշել նրան։ Երբ իմ պաշտպանյալը տանը գտնվելու ընթացքում լսել է վիճաբանության ձայներ, իսկ հետագայում էլ լսելով քրոջ գոռգռոցը` «պապան, պապային խփում են», գնալով դեպքի վայր, տեսնելով և իմանալով, որ իր հոր հետ վիճաբանողը «ճիճուն» է, որը նախկինում եղել է դատված, իր կարծիքով «մարդ խփելու» համար, փորձելով ճշտել, թե ինչ է կատարվում՝ Արման Սարգսյանը հայհոյել է նաև իմ պաշտպանյալին ու հրել է նրա ձեռքը, որից հետո վիճաբանությունն ավելի է թեժացել։ Ընդ որում Արման Սարգսյանի հետ եղած անձիք քանակապես եղել են ավելի շատ։
Ինչ եք կարծում հարգելի դատարան, նման պայմաններում ինչպես կարող էր մարդու մոտ չառաջանալ տագնապային և վախի հոգեվիճակ, երբ դիմացինից հնարավոր է սպասել ցանկացած գործողություն։ Նշեմ ավելին, որ վիճաբանության ընթացքում Արման Սարգսյանը ձեռքը կտրուկ տարել է դեպի ետևի գրպանը, այս հանգամանքը հիմնավորվել է, թե իմ պաշտպանյալի, թե ամբաստանյալ Արման Սարգսյանի ցուցմունքերով, ինչն իմ պաշտպանյալն ընդունել է որպես իրական վտանգ, քանի որ կարծել է, որ նա գրպանից կարող էր դանակ կամ վտանգ ներկայացնող այլ իր հանել, որով կարող էր վնասել, թե իրեն և թե իր հորը։ Սակայն ստորադաս դատարանն, այս հանգամանքը դիտել է որպես Իշխան Աբրահամյանի երևակայության արդյունք, այդ փաստը հաստատված համարելով նրա դատարանում տրված ցուցմունքով, «Երբ Ա.Սարգսյանը ձեռքը տարել է դեպի ետևի գրպանը, կարծել է, որ ցանկանում է վնասել անօգնական հորը»։
Վերլուծելով վերոշարադրյալը՝ պաշտպանական կողմի մոտ կասկած է հարուցում և այդպես էլ հաստատված հանգամանք չհամարվեց, որ Իշխան Աբրահամյանն Արման Սարգսյանին դանակով հարվածել է ուղղակի դիտավորությամբ և չի գործել անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման պայմաններում, այսինքն Իշխան Կամոյի Աբրահամյանը կատարել է հանրորեն վտանգավոր արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով»։
Ըստ բողոքաբերի, ուշադրության արժանի հանգամանք է նաև, որ ստորադաս դատարանը հաշվի առնելով իր պաշտպանյալի անձը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները` որ բնութագրվում է դրական, նախկինում դատված կամ որևէ կերպ արատավորված չի եղել, նրա խնամքի տակ մինչև 14 տարեկան երեխայի առկայությունը, տուժող Արման Սարգսյանի վարքագծի հակաօրինականությունը, որով պայմանավորվել է Իշխան Աբրահամյանի կողմից հանրորեն վտանգավոր արարքը, բացի այդ էլ Իշխան Աբրահամյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքեր չկան, որպիսի հանգամանքերը հաշվի առնելով հանգել է հետևության, որ իր պաշտպանյալի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակվի միայն ազատազրկման ձևով։
Վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը և ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի (ԱՎԴ/0082/01/12, ՎԲ-124/07, ՎԲ-192/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԼԴ2/0019/01/09, Դավիթ Հովհաննիսյանի վերաբերյալ գործով 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱԴԴ/0078/01/09 (11-12-րդ կետեր), Հազարապետ Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07, Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 (19-րդ կետ), Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 (36-37-րդ կետեր) մի շարք նախադեպային որոշումներում արտահայտած իրավական դիրքորոշումները, պաշտպանն արձանագրել է, որ հիմք ընդունելով վերոշարադրյալը, Վճռաբեկ դատարանը վերահաստատել է իր դիրքորոշումն առ այն, որ յուրաքանչյուր գործով նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների (կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցագործության կատարման եղանակ և այլն), պետք է բազմակողմանի վերլուծության ու գնահատման ենթարկի հանցավորի անձը։ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման և հետևաբար նաև նշանակված պատժի կրման հարցի լուծման համար էական նշանակություն ունեն հանցավորի անձի ոչ միայն ֆիզիկական ու հոգեկան, այլև սոցիալական առանձնահատկությունների վերաբերյալ փաստական տվյալները։ Հետևաբար, հանցավորի պատասխանատվությունն ու պատիժն անհատականացնելիս և նշանակված պատիժը փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է ուսումնասիրի հանցավորի ընտանեկան դրության, նրա խնամքին այլ անձանց առկայության, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղի ու դիրքի, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագրի և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները։ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է նաև, որ անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի նաև այն հանգամանքը, թե նշանակված պատիժն ինչպիսի ազդեցություն կարող է ունենալ ամբաստանյալի ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա։
Ըստ բողոքի հեղինակի, սույն գործով գնահատման էր արժանի այն հանգամանքը, որ իր պաշտպանյալը բնութագրվում է դրական, նախկինում դատված կամ որևէ կերպ արատավորված չի եղել, նրա խնամքի տակ մինչև 14 տարեկան մեկ երեխայի առկայությունը, տուժողի վարքագծի հակաօրինականությունը, որով պայմանավորվել է իր պաշտպանյալի կողմից հանրորեն վտանգավոր արարքը։
Ըստ պաշտպանի, գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ ստորադաս դատարանը Ի.Աբրահամյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս որպես նրա անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ հաշվի առնելով այնուամենայնիվ հանգել է հետևության, որ Իշխան Աբրահամյանի ուղղումն ու վերադաստիարակումը հնարավոր չէ առանց նրան հասարակությունից մեկուսացնելու։ Այս առումով բողոքի հեղինակը գտել է, որ գնահատման է արժանի իր պաշտպանյալ Ի.Աբրահամյանի անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների գործում առկա ամբողջ զանգվածը, մասնավորապես այն, որ դեպքը տեղի է ունեցել գործով մյուս ամբաստանյալ Արման Սարգսյանի կողմից հրահրված վիճաբանության արդյունքում, այսինքն, եթե Արման Սարգսյանը չլիներ հարբած ու անկառավարելի, իր պաշտպանյալը տանը նստած կշարունակեր դանակով միրգ կտրատել և որևէ անձի մարմնական ծանր վնաս չէր պատճառի։ Բացի այդ, իմ պաշտպանյալի խնամքի տակ է գտնվում 6 տարեկան մեկ երեխա։
Ըստ բողոքաբերի, մեջբերված փաստական տվյալների վերլուծությունից երևում է, որ նույնիսկ պատիժ նշանակելու դեպքում առկա էին բոլոր հիմքերն իր պաշտպանյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը կիրառելու համար։
Բողոքի հեղինակը նշել է, որ վերլուծելով վերը նշված հանգամանքները, գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, կիրառելով ՀՀ քրեական դատավարության 134-137-րդ, 143-րդ, 283-րդ և 285-րդ հոդվածները, հանգել է սխալ հետևության, սխալ է մեկնաբանել վերոշարադրված հոդվածների պահանջները, ճիշտ չի կիրառել օրենքը, չի հիմնավորել և չի պատճառաբանել իր որոշումը, որն ազդել է գործի ելքի վրա և որի հետևանքով խախտվել են իր պաշտպանյալի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության հիմանական իրավունքները։ Ըստ պաշտպանի, ողջ քրեական գործի քննության արդյունքում հաստատվել, որ իր պաշտպանյալի արարքում բացակայում է հանցակազմը` այսինքն դիտավորությունը առկա չի եղել:
Բողոքաբերը վկայակոչել է նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետը և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերը:
12. Վերոգրյալի հիման վրա, բողոքի հեղինակը verbatim (բառացիորեն) խնդրել է հետևյալը.
«1 Բեկանել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 29.07.2015 թվականի թիվ ԵԿԴ/0112/01/15 դատական ակտն (դատավճիռ) ամբողջությամբ՝ ամբաստանյալ Իշխան Աբրահամյանի մասով նրան արդարացնել իրեն մեղսագրվող արարքում, արդարացման անհնարինության դեպքում արարքին տալ ճիշտ քրեաիրավական գնահատական, ինչպես նաև սահմանել առավել մեղմ պատիժ և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել»։
13. Վերաքննիչ դատարանում ամբաստանյալ Ի.Աբրահամյանն ու պաշտպան Ա.Թորոսյանը պնդեցին վերաքննիչ բողոքը մասնակիորեն` ամբաստանյալ Ի.Աբրահամյանի նկատմամբ առավել մեղմ պատիժ նշանակելու և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասով` հրաժարվելով ամբաստանալին արդարացնելու, իսկ դրա անհնարինության դեպքում նրա արարքին քրեաիրավական ճիշտ գնահատական տալու վերաբերյալ վերաքննիչ բողոքի պահանջից:
Դատախազ Վ.Հարությունյանն առարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ, խնդրեց մերժել այն` օրինական ուժի մեջ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը:

4.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահան¬գումը.
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում ուսումնասիրելով և վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ստուգելով քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանումը, լսելով վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ պաշտպանության կողմի հիմնավորումներն ու մեղադրողի պատասխանը, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության այն մասին, որ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
14. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`(…)
(…)
6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
8) ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը(…)»:
«Վերը նշված իրավադրույթից հետևում է, որ կոնկրետ պատժաչափով կոնկրետ պատժատեսակի նշանակումը և արդեն իսկ նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտության հարցի լուծումն իրենցից ներկայացնում են պատժի հարցերի դատական լուծման գործընթացի ինքնուրույն և հաջորդական փուլեր: Այսինքն` դատարանը նախ և առաջ որոշում է ամբաստանյալի պատժի ենթակա լինելու հարցը, այնուհետև` դրա տեսակը և չափը, որից հետո որոշում, ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, թե ոչ` հաշվի առնելով նշանակված պատիժն առանց փաստացի կրելու պատժի նպատակներին հասնելու հնարավորության հանգամանքը (տե'ս Գուրգեն Մարտիրոսյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2008թ. փետրվարի 1-ի ՎԲ-01/08 որոշումը):
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի.
«Բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է`(…)
4) դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«Գտնելով, որ դատավճռում նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, չի համապատասխանում հանցագործության ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին, վերաքննիչ դատարանը մեղմացնում կամ խստացնում է պատիժը` ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով»:
15. ՀՀ քրեական օրենսգրքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«1. Դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք պատճառելը կամ առողջությանն այլ ծանր վնաս պատճառելը, որը վտանգավոր է կյանքի համար կամ առաջացրել է տեսողության, խոսքի, լսողության կամ որևէ օրգանի կամ օրգանի ֆունկցիայի կորուստ կամ արտահայտվել է դեմքի անջնջելի այլանդակմամբ, ինչպես նաև կյանքի համար վտանգավոր այլ վնաս է պատճառել առողջությանը կամ առաջացրել է դրա քայքայում՝ զուգորդված ընդհանուր աշխատունակության ոչ պակաս, քան մեկ երրորդի կայուն կորստով կամ հանցավորի համար ակնհայտ մասնագիտական աշխատունակության լրիվ կորստով կամ առաջացրել է հղիության ընդհատում, հոգեկան հիվանդություն, թմրամոլությամբ կամ թունամոլությամբ հիվանդացում՝ պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երեքից յոթ տարի ժամկետով: (…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»:
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 1-ին մասի.
«Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ»:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն.
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Վերոհիշյալ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները»:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն.
«Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով»:
Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն.
«Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին»:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն.
«Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները»:
Քննարկվող իրավանորմի կիրառման առնչությամբ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Սարգիս Մարգարյանի վերաբերյալ գործով 2008թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշմամբ ձևավորել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(...) [Պ]ատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց ռեալ (իրական) պատիժ նշանակելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին»:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր իրավական դիրքորոշումը վերահաստատել է Հասմիկ Պետրոսյանի վերաբերյալ գործով 2009թ. հունիսի 29-ի ԱՐԱԴ/0050/01/08 որոշմամբ, համաձայն որի, օրենսդիրը պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմք է համարում դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց որոշակի պատժատեսակները ռեալ կրելու:
Բացի այդ, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ «ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով ամրագրված` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները սպառիչ չեն: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, համաձայն որի` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները» (տե´ս Գուրգեն Մարտիրոսյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2008թ. փետրվարի 1-ի ՎԲ-01/08 որոշումը, Սարգիս Մարգարյանի վերաբերյալ գործով 2008թ. հոկտեմբերի 31-ի ԵԿԴ/0034/01/08 որոշումը):
«Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա՝ օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներին համապատասխան, նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը (տե´ս Արթուր Անտոնյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2010թ. մարտի 26-ի ՍԴ/0226/01/09 որոշումը):
«Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով` դրանք բնութագրում են ինչպես կատարած հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս» (տե՛ս Հովհաննես Սահակյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի` 2009թ. հունիսի 2-ի ԵՔՐԴ/0571/01/08 որոշումը):
16. Մի շարք որոշումներով անդրադառնալով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված հարցերին, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը հայտնել, իսկ այնուհետև վերահաստատել է իր իրավական դիրքորոշումն այն մասին, որ «չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, այնուհանդերձ, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին» (տե´ս Խաչիկ Ղազարյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2010թ. հուլիսի 23-ի ԵԷԴ/0138/01/09 որոշումը):
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու այն որոշելու չափանիշների վերաբերյալ իր իրավական մոտեցումը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ գործով որոշման մեջ` մասնավորապես նշելով, որ «արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
(…)
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը» (տե´ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ և 15-րդ կետերը):
Նույն որոշմամբ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ «պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը» (տե´ս նույն որոշման 15-րդ կետը):
17. Վերը շարադրված իրավադրույթների բովանդակային վերլուծությունից, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումներից և սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից ելնելով, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության այն մասին, որ ամբաստանյալ Իշխան Աբրահամյանի նկատմամբ նշանակված պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, Առաջին ատյանի դատարանը, ղեկավարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով ամրագրված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի է առել ամբաստանյալին վերագրվող արարքի բնույթն ու հասարակական վտանգավորության աստիճանը և ըստ էության բազմակողմանի ստուգման ու օբյեկտիվ գնահատման է ենթարկել պաշտպանի վերաքննիչ բողոքում վկայակոչված հանգամանքներն ու փաստարկները:
18. Քննության առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հնարավորության և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրացվելիության հարցերը, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության այն մասին, որ Առաջին ատյանի դատարանը, դատական ակտ կայացնելիս, հաշվի առնելով նաև դատաքննության ընթացքում հետազոտված` ամբաստանյալ Ի.Աբրահամյանի անձը դրականորեն բնութագրող հանգամանքները` նախկինում դատապարտված կամ որևէ կերպ արատավորված չլինելը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները` համապատասխանաբար՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ և 7-րդ կետերի համաձայն, պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի խնամքի տակ մինչև 14 տարեկան մեկ երեխայի առկայությունը (Իլոնա Իշխան Աբրահամյանի՝ ծնված 2009թ.), տուժող Արման Սարգսյանի վարքագծի հակաօրինականությունը, որով պայմանավորվել է Իշխան Աբրահամյանի կողմից հանրորեն վտանգավոր արարքը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը` կատարած հանցանքի համար անկեղծորեն զղջալը, հանցանքը կատարելուց և հանրապետությունից հեռանալուց հետո՝ ՀՀ կամովին վերադառնալը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում, ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակել է արդարացի ու համաչափ պատիժ, որը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից` համապատասխանում է ամբաստանյալին վերագրվող հանցանքի ծանրությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար և կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրագործումը, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
19. Վերոշարադրյալը հիմք է տալիս վերջնական եզրահանգման գալու այն մասին, որ ամբաստանյալ Ի.Աբրահամյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս Առաջին ատյանի դատարանը քրեական օրենքը ճիշտ է կիրառել, իսկ ամբաստանյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ, նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, հնարավոր չէ հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակներին, հետևաբար բավարար հիմքեր չկան պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու և դատական ակտը բեկանելու համար:
Անդրադառնալով պաշտպանի վերաքննիչ բողոքում շարադրված հիմնավորումներին ու փաստարկներին` մասնավորապես ամբաստանյալի անձը դրականորեն բնութագրող հանգամանքների առնչությամբ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այդպիսիք արդեն իսկ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ըստ էության բազմակողմանի ստուգման ու օբյեկտիվ գնահատման են ենթարկել և հաշվի առնվել ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս:
Միաժամանակ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ չի անդրադառնում ամբաստանյալ Ի.Աբրահամյանին արդարացնելու, իսկ դրա անհնարինության դեպքում նրա արարքին ճիշտ քրեաիրավական գնահատական տալու վերաբերյալ վերաքննիչ բողոքի պահանջին, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Վերաքննիչ դատարանում պաշտպանության կողմը հայտարարեց, որ չի պնդում վերաքննիչ բողոքի այդ պահանջն ու խնդրեց այդ մասով վերաքննիչ բողոքը քննության չառնել:
20. Վերաքննիչ դատարանը, սույն որոշման պատճառաբանական մասում շարադրված հիմնավորումներով, Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը համարում է ճիշտ, իսկ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքում բերված եզրահանգումները` անհիմն և գտնում է, որ ամբաստանյալ Իշխան Կամոյի Աբրահամյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով Առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի հուլիսի 29-ի դատավճիռն օրինական է ու հիմնավորված, այն բեկանելու և փոփոխելու հիմքեր չկան, հետևաբար վիճարկվող դատական ակտը պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածով, 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով, 402-րդ, 404-րդ հոդվածներով, 412-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 418-րդ հոդվածով, Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

1. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. հուլիսի 29-ի դատավճիռը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Իշխան Կամոյի Աբրահամյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ ամբաստանյալ Ի.Աբրահամյանի պաշտպան Ա.Թորոսյանի վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
2. Ամբաստանյալ Իշխան Կամոյի Աբրահամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը թողնել անփոփոխ` մինչև սույն որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը:
3. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:







ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Լ. ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

































































































































































































ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ԳՈՐԾ ԵԿԴ/0112/01/15

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ նաև`
Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

նախագահող դատավոր` Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ
դատավորներ` Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
քարտուղարությամբ` Մ.ՄԱՀՏԵՍՅԱՆԻ

մասնակցությամբ`
դատախազ` Վ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
պաշտպան` Ա.ԹՈՐՈՍՅԱՆԻ
ամբաստանյալ` Ի.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆԻ

2015 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Երևան քաղաքում

դռնբաց դատական նիստում, ամբաստանյալ Ի.Աբրահամյանի պաշտպան Ա.Թորոսյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Իշխան Կամոյի Աբրահամյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. հ.16808614 քրեական գործը հարուցվել է 2014թ. նոյեմբերի 03-ին` ՀՀ ոստիկանության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Երիցյանի կողմից` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով:
2. 2014 թվականի նոյեմբերի 05-ին Իշխան Կամոյի Աբրահամյանը ձերբակալվել է:
3. 2014 թվականի նոյեմբերի 07-ի որոշմամբ Իշխան Աբրահամյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով և Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի նույն օրվա որոշմամբ նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը:
4. 2015 թվականի ապրիլի 28-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան:
5. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ Առաջին ատյանի դատարան) 2015թ. հուլիսի 29-ի դատավճռով`
Իշխան Կամոյի Աբրահամյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել` ազատազրկում 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով:
Իշխան Կամոյի Աբրահամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Պատժի կրման սկիզբը հաշվվել է 2014 թվականի նոյեմբերի 04-ից:
Վճռվել է քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված Արման Սարգսյանի կապույտ ջինսե տաբատը, շագանակագույն վերնազգեստը, ներքնաշոր հանդիսացող մայկան ոչնչացնել, իսկ հեռախոսի պատյանը վերադարձնել վերջինիս:
6. Առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. հուլիսի 29-ի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ամբաստանյալ Ի.Աբրահամյանի պաշտպան Ա.Թորոսյանը:
7. Պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը, Վերաքննիչ դատարանի 02.10.2015թ. որոշմամբ, ընդունվել է վարույթ, և գործը նշանակվել է քննության` Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում` 2015թ. հոկտեմբերի 12-ին:
8. Նույն դատական ակտով դատապարտվել է նաև Արման Յուրիի Սարգսյանը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որի մասով, սակայն, դատական ակտը չի բողոքարկվել:

2. Գործի փաստական հանգամանքները.
9. Նախաքննության մարմնի կողմից Իշխան Կամոյի Աբրահամյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, 2014թ. նոյեմբերի 02-ին, ժամը 23:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Լուսինյանց փողոցի 29 տան մոտ տեղի ունեցած վիճաբանության ժամանակ, իր մոտ եղած դանակով մեկ անգամ դիտավորությամբ հարվածել է Արման Յուրիի Սարգսյանի որովայնի ձախ հատվածին` վերջինիս հասցնելով որովայնի ձախ կողմնային պատի ծակած-կտրած, արյունահոսող, թափանցող վերք հաստ աղու և երիկամի վնասումով` առողջությանը պատճառելով ծանր վնաս։ Այսպես.
2014թ. նոյեմբերի 02-ի երեկոյան, ժամը 23:00-ի սահմաններում, Ի.Աբրահամյանը գտնվել է իրենց տանը և միրգ է կտրատել՝ ուտելու համար և տեղեկանալով, որ իր հայրը իրենց տան բակում վիճաբանում է, իջել է տան բակ, վերցնելով իր հետ դանակը, որով միրգ է կտրատել և հոր հետ վիճաբանող անձանց հարցրել է, թե ինչ է պատահել, սակայն հոր հետ վիճաբանող անձանցից մեկից, ում ինքը չի ճանաչել, լսելով հայհոյանքներ իր և իր հոր հասցեին իր մոտ եղած դանակով հարվածել է հոր հետ վիճաբանող անձանցից Արման Յուրիի Սարգսյանին՝ դիտավորությամբ առողջությանը պատճառելով ծանր վնաս՝ որովայնի ձախ կողմնային պատի ծակած-կտրած, արյունահոսող, թափանցող վերք հաստ աղու և երիկամի վնասումով։
10. Առաջին ատյանի դատարանը դատական ակտի «Դատարանի իրավական վերլուծությունները» բաժնում արձանագրել է հետևյալը.
«(...) Սույն գործով դատարանն անդրադառնալով ամբաստանյալ Իշխան Աբրահամյանի դատաքննական ցուցմունքին և նրա կողմից դատարանին հայտնած տեղեկություններին, արձանագրում է, որ Իշխան Աբրահամյանի` դատարանում տրված` իբրև թե դեռևս մանուկ հասակից հայհոյանք լսելիս նրա աչքի առջև ահավոր տեսարաններ առաջանալու, այդ պահին հայհոյանքները պատկերավոր տեսնելու կամ, գլխում ինչ-որ բան մթնելու վերաբերյալ ցուցմունքը չի կարող գնահատվել որպես արժանահավատ և բավարար՝ դանակով Ա.Սարգսյանին հոգեկան խիստ հուզմունքի, անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակում կամ դրա սահմանազանցմամբ հարվածելու փաստը հաստատված համարելու տեսանկյունից։ Ավելին, հակառակը կարելի է ասել Իշխան Աբրահամյանի կողմից տուժողին` նույն ինքը ամբաստանյալ Արման Սարգսյանին, դանակահարելու վերաբերյալ գործով հավաքված ապացույցների առումով, քանի որ դրանցով ի հայտ եկան ապացուցման առարկայի մեջ մտնող և վերը նշված որոշմամբ սահմանված` ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների (տվյալ դեպքում` դատարանի) ներքին համոզմունքը,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն և պատճառաբանվածությունը,
3) անմեղության կանխավարկածը։
Այլ կերպ, որպես Իշխան Աբրահամյանի` մանկուց հայհոյանքը շատ վատ տանելու, հայհոյանքից հունից դուրս գալու, աչքի առջև ահավոր տեսարաններ առաջանալու, գլխում ինչ-որ բան մթնելու` տուժողին` ամբաստանյալ Սարգսյանին մարմնական վնասվածք պատճառելու մասին վկայող խոստովանական ցուցմունքի արժանահավատությունը գնահատող իրավական հիմք, դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով առկա է փաստ, իրողություն, որ այնուամենայնիվ, Իշխան Աբրահամյանն է 2014թ-ի նոյեմբերի 2-ին Երևան քաղաքի Լուսինյանց փողոցի 29 տան բակում տեղի ունեցած գոռգոռոցների, քաշքշուքի ժամանակ ձեռքին եղած դանակով հարվածել է տուժող, նույն ինքը ամբաստանյալ` Ա.Սարգսյանին։ Միևնույն ժամանակ, դատարանում որևէ կերպ չհիմնավորվեց, որ ամբաստանյալի մոտ հանրորեն վտանգավոր արարքը կատարելու պահին առաջացել է հոգեբանական խանգարում, որի հետևանքով վերջինս չի կարողացել զսպել իր հուզականությունը կամ որի ազդեցության տակ է կատարել իրեն մեղսագրված հանցավոր արարքը։
Նման եզրահանգման գալիս, դատարանն արձանագրում է, որ դեպքի օրը ամբաստանյալ Աբրահամյանի տան բակում ստեղծված իրավիճակը, դեպքերի զարգացումն ու դրանց հաջորդականությունը, ամբաստանյալի հոր՝ Կամո Աբրահամյանի, գործով մյուս ամբաստանյալ Արման Սարգսյանի ու նրա ընկերների վարքագիծը, նրանց կողմից իրականացված գործողությունները չեն եղել այն աստիճան ծայրահեղ ու անվերահսկելի, որի պայմաններում ամբաստանյալ Աբրահամյանը կարող էր ընկնել այն աստիճան հուզական լարվածության մեջ, որը թույլ չէր տա նրան վերահսկել իր գործողությունները։
Ձեռք բերված ապացույցների համադրության արդյունքում, դատարանը գտնում է, որ Իշխան Աբրահամյանը Արման Սարգսյանին դանակով հարվածել է ուղղակի դիտավորությամբ, չի գործել ինչպես հոգական խիստ հուզմունքի, անհրաժեշտ պաշտպանության, այնպես էլ դրա սահմանազանցման պայմաններում։
Հարկ է նկատի ունենալ, որ դատարանում ամբաստանյալ Սարգսյանի կողմից ներկայացված հեռախոսի պատյանը՝ դրա տեսքը, կառուցվածքն ու չափային հատկանիշները նույնպես չեն վկայում այն մասին, որ այն կարող էր ամբաստանյալ Աբրահամյանի կողմից ընկալվել որպես գոտկատեղին ամրացված զենք, որով Սարգսյանը կարող էր վնասել Կամո Աբրահամյանին։
Ա.Հակոբյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ`
«Անհրաժեշտ պաշտպանության իրավունքն ունի որոշակի սահմաններ։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ հոդվածի մեկնաբանման հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ օրենքով ամրագրված են որոշակի պայմաններ, որոնց առկայության դեպքում է միայն պաշտպանությունը իրավաչափ և հետևաբար` արարքի հանցավորությունը բացառող։
Այսպես, անհրաժեշտ պաշտպանության իրավաչափության պայմաններն են.
ա) ոտնձգության հանրային վտանգավորությունը.
բ) ոտնձգության առկայությունը.
գ) ոտնձգության իրական լինելը,
դ) վտանգ սպառնալը անձի, հասարակության, պետության շահերին.
ե) վնաս հասցնելը միայն ոտնձգողին.
զ) պաշտպանության համարժեքությունը ոտնձգությանը։
Առաջին պայմանից հետևում է, որ ոտնձգությունն օժտված է հանրային վտանգավորությամբ, եթե այն անձի, հասարակության, պետության շահերին կարող է էական վնաս հասցնել։
Երկրորդ պայմանի համաձայն` ոտնձգությունը համարվում է առկա այն դեպքում, երբ այն արդեն սկսվել է, ընթացքի մեջ է և չի ավարտվել, ինչպես նաև այն դեպքում, երբ առկա է ոտնձգությունը սկսելու իրական, անմիջական սպառնալիք։ Ոտնձգության առկայության պայմանը ենթադրում է, որ անհրաժեշտ պաշտպանությունն անթույլատրելի է արդեն ավարտված ոտնձգության դեպքում, բացառությամբ այն դեպքի, երբ վնաս պատճառողը չի գիտակցել ոտնձգության ավարտման փաստը։ Վերջինիս դեպքում ոտնձգությունից առաջացած հուզմունքի պատճառով պաշտպանվողին կարող է թվալ, թե ոտնձգությունը դեռևս չի ավարտվել և անհրաժեշտ է պաշտպանվել։ Նման դեպքերում թեև պաշտպանությունն անժամանակ է (ուշացած է), այն այնուամենայնիվ, իրավաչափ է։
Երրորդ պայմանի իմաստով ոտնձգությունն իրական է, եթե այն իրոք կատարվում է և ոչ թե պաշտպանվողի երևակայության արդյունք է։
Չորրորդ պայմանի համաձայն` անհրաժեշտ պաշտպանությունը ներառում է ոչ միայն սեփական, այլ նաև ուրիշ անձանց իրավունքների, ինչպես նաև հասարակության և պետության շահերի պաշտպանության դեպքերը։ Ընդ որում, այլ անձանց իրավունքների ու շահերի պաշտպանությունն իրականացնող անձը կարող է պաշտպանությունն իրականացնել սեփական նախաձեռնությամբ` առանց սպասելու, որ իրենից օգնություն խնդրեն։
Ըստ հինգերորդ պայմանի` անհրաժեշտ պաշտպանությունն իրականացվում է միայն ոտնձգողին վնաս հասցնելու միջոցով։ Ընդ որում, անհրաժեշտ պաշտպանության իրավունքն անձին է պատկանում անկախ ոտնձգությունից խուսափելու, կամ այլ անձանց, պետական մարմինների օգնությանը դիմելու հնարավորությունից, ինչպես նաև, անկախ անձի մասնագիտական կամ այլ հատուկ պատրաստվածությունից և ծառայողական դիրքից։ Այլ կերպ` եթե անգամ հնարավորություն կա պաշտպանությունն իրականացնել այլ միջոցներով (օրինակ` փախչել, դիմել այլ անձանց կամ պետական մարմինների օգնությանը), բայց պաշտպանություն իրականացնողը ընտրում է պաշտպանության այն ձևը, որը կապված է ոտնձգողին վնաս պատճառելու հետ, իրականացված պաշտպանությունը չի համարվի ոչ իրավաչափ։
Վեցերորդ պայմանը պաշտպանության համարժեքությունն է ոտնձգությանը։ Անհրաժեշտ պաշտպանությունը համարժեք չէ ոտնձգությանը, եթե պաշտպանության և ոտնձգության միջև անհամապատասխանությունն ակնհայտ է, այսինքն` ոտնձգողին հասցվում է այնպիսի ծանր վնաս, որը տվյալ պայմաններում անկասկած արդարացված չէ։ Ընդ որում, ոտնձգության և պաշտպանության միջև եղած անհամապատասխանությունը պետք է ակնհայտ լինի հենց իր՝ պաշտպանությունն իրականացնողի համար։ Պաշտպանվողը պետք է գիտակցի, որ չափից դուրս մեծ վնաս է հասցնում ոտնձգողին, ինչն արդարացված չէ տվյալ իրադրությունում։
Անհրաժեշտ պաշտպանության համարժեքության գնահատման և որպես արդյունք` անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման առկայության կամ բացակայության որոշման համար անհրաժեշտ է գնահատել ոտնձգության վտանգավորության աստիճանի և պաշտպանության միջև համապատասխանությունը։
Օրենքը չի պահանջում, որ պաշտպանվողը կիրառի ոտնձգողի կողմից կիրառվող միջոցներին հավասարազոր միջոցներ։ Պաշտպանվողը կարող է գործադրել նաև առավել արդյունավետ միջոցներ։
Ոտնձգության և պաշտպանության միջոցների միջև համամասնության խնդիրը լուծելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել հետևյալ հանգամանքները՝
ա) պաշտպանվող բարիքի արժեքավորությունը և այն վնասի չափը, որ կարող էր հասցվել դրան,
բ) ոտնձգության ինտենսիվությունը ու հանկարծակիությունը,
գ) պաշտպանվողի և ոտնձգողի ֆիզիկական հնարավորությունները (սեռը, տարիքը, առողջական վիճակը, ֆիզիկական ուժը և այլն),
դ) ոտնձգողների և պաշտպանվողների քանակը,
ե) ոտնձգության իրադրությունը, տեղը, ժամանակը և այլն։ (տե՛ս Արտյոմ Նորայրի Հակոբյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԵԿԴ/0149/01/09 որոշման 27-28-րդ կետերը)»։
Զարգացնելով հիշյալ որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանն Ա.Թորոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ արտահայտել է դիրքորոշում այն մասին, որ`
«անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցումը բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ հատկանիշներով։
Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման օբյեկտիվ հատկանիշների կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ոտնձգության բնույթն ու վտանգավորությունը որոշվում են ոտնձգության օբյեկտի արժեքավորությամբ, ոտնձգության ինտենսիվությամբ, պաշտպանվողի և ոտնձգողի ֆիզիկական հնարավորություններով, նրանց քանակով, ոտնձգության իրադրությամբ և այլն։ Ուստի, անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցումն առկա է այն դեպքում, երբ առկա է ակնհայտ (խիստ, էական) անհամապատասխանություն ոտնձգությամբ սպառնացող և պաշտպանվողի կողմից պատճառվող վնասների միջև։
Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ հոդվածի 4-րդ մասի իմաստով խոսքը սպառնացող և պատճառվող վնասների միջև առկա խիստ (էական) անհամապատասխանության մասին է։ Այլ կերպ՝ անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցումն առկա է այն դեպքում, երբ պաշտպանվողը կիրառել է պաշտպանության այնպիսի միջոցներ և մեթոդներ, որոնց կիրառումն ակնհայտ կերպով չէր բխում ո՛չ ոտնձգության բնույթից և վտանգավորությունից, ո՛չ էլ իրադրությունից։
Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել նաև, որ անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման օբյեկտիվ հատկանիշների առկայության կամ բացակայության հարցի քննարկման համար առաջին հերթին պետք է պարզել անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակի առկայության հարցը։ Այլ կերպ՝ անհրաժեշտ է առաջին հերթին պարզել ոտնձգության և պաշտպանության առկայության, ապա նոր միայն դրանց արդյունքում պատճառված վնասների համապատասխանության հարցը։
Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման սուբյեկտիվ հատկանիշների կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցումը բնութագրվում է մեղքի դիտավորյալ ձևով։
Անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակում ուղղակի դիտավորությամբ գործելու պարագայում պաշտպանվողը՝
ա) գիտակցում է, որ ոտնձգությունից կարելի է պաշտպանվել ոտնձգողին նվազ ծանր վնաս պատճառելով,
բ) կանխատեսում է ոտնձգողին վնաս պատճառելու անխուսափելիությունը կամ իրական հնարավորությունը,
գ) ցանկանում է վերոնշյալ հետևանքի առաջացումը։
Անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակում անուղղակի դիտավորությամբ գործելու պարագայում պաշտպանվողը՝
ա) գիտակցում է, որ ոտնձգությունից կարելի է պաշտպանվել ոտնձգողին նվազ ծանր վնաս պատճառելով,
բ) կանխատեսում է ոտնձգողին վնաս պատճառելու հնարավորությունը,
գ) գիտակցաբար թույլ է տալիս վերոնշյալ հետևանքի առաջացումը կամ անտարբեր է դրա առաջացման նկատմամբ»։
Այսպիսով, դատարանն անդրադառնալով վճռաբեկ դատարանի` անհրաժեշտ պատպանության և դրա սահմանազանցման բնորոշմանն ու իրավաչափությանը վերաբերվող վերը շարադրված իրավական դիրքորոշումներին, դրանք դիտարկելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքների տիրույթում, արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Ի.Աբրահամյանը ստեղծված իրավիճակում չի գործել ինչպես անհրաժեշտ պաշտպանության, այնպես էլ դրա սահմանազանցման պայմաններում։
Դատարանը նման եզրահանգման գալիս արձանագրում է հետևյալը.
Նախ, 2014թ. նոյեմբերի 2-ին Երևան քաղաքի Լուսինյանց փողոցի թիվ 29 տան բակում տեղի է ունեցել վիճաբանություն, քաշքշուկ, հնչել են բարձր ձայներ և սեռական բնույթի հայհոյանքներ` ուղղված Կ.Աբրահամյանին։ Այսինքն, տեղի է ունեցել քաշքշուկ` Ա.Սարգսյանի և Կ.Աբրահամյանի միջև, որի ընթացքում հնչել են բարձր ձայներ, իսկ Ա.Սարգսյանը հնչեցել է սեռական բնույթի հայհոյանքներ։
Դատարանն արձանագրում է, որ դեպքի օրը տեղի է ունեցել միայն հրմշտոց ու քաշքշուկ, որը չի կարող դիտարկվել որպես իրական վտանգ և ոտնձգություն, որը կարող էր պարունակել է հանրային վտանգավորություն։ Այսինքն, քաշքշուկը, որից Ի.Ամբրահամյանը փորձել է պաշտպանել իր կարծիքով անօգնական ու տարեց հորը, չի եղել է հանրորեն վտանգավոր, իրական և առկա։ Մասնավորապես, քաշքշուկի, հանրային վտանգավորություն առկա չէ, քանի որ դրա ընթացքում տվյալ արարքով էական վնասներ չէր կարող պատճառվել Կ.Աբրահամյանի շահերին, ինչը և հաստատվել է դատաքննությամբ ինչպես Կ.Աբրահամյանի, այնպես էլ նրա դստեր, մյուս որդու, ամբաստանյալ Ա.սարգսյանի ու նրա ընկերների ցուցմունքներով։
Ուստի վճռաբեկ դատարանի արտահայտած վերը նշված դիրքորոշման «ա» ենթակետով նախատեսված հանրային վտանգավորության պայմանն առկա չէ։
Այնուհետև, դատարանն արձանագրում է, որ 2014թ. նոյեմբերի 2-ին Երևան քաղաքի Լուսինյանց փողոցի թիվ 29 տան բակում առկա, եղել է միայն իրարանցում, քաշքշուկ, հնչել են բարձր ձայներ, իսկ այդ ամենը կարող է նշանակել, որ առկայությունը վերաբերում է քաշքշուկին և գոռգոռոցներին և ոչ թե հանրորեն վտանգավոր արարքին` կյանքի կամ առողջության համար որևէ վտանգավորություն ունեցող ոտնձգությանը։
Հետևաբար, վճռաբեկ դատարանի արտահայտած վերը նշված դիրքորոշման «բ» ենթակետով նախատեսված առկայության պայմանը ևս առկա չէ։
Անդրադառնալով տվյալ վիճաբանության՝ քաշքշուկի, իրական վտանգավորության փաստին, դատարանը գտնում է, որ այդ ամենը պաշտպանվողի` տվյալ դեպքում Ի.Աբրահամյանի երևակայության արդյունքն է։ Այդ փաստը հաստատվել է դատարանում տրված նրա ցուցմունքով, երբ ամբաստանյալը հայտնել է, որ՝ «...երբ Ա.Սարգսյանը ձեռքը տարել է դեպի ետևի գրպանը, կարծել է, որ ցանկանում է վնասել անօգնական հորը»։
Այլ կերպ, դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում Ա.Սարգյսանի կողմից ձեռքը դեպի ետևի գրպանը տանելու և այդ կերպ Կ.Աբրահամյանին վնասելու փաստը կարծեցյալ է` պաշտպանվողի երևակայության արդյունք, քանի որ Ա.Սարգսյանի կողմից ձեռքը դեպի ետևի գրպանը տանելով որևէ վնաս Կ.Աբրահամյանին չի պատճառվել և չէր էլ կարող պատճառվել վնաս պատճառելու համար նախատեսված կամ հարմարեցված որևէ առարկայի բացակայության, պատճառով։ Իսկ այդպիսի առարկայի բացակայության մասին օբյեկտիվ տվյալներ եղել են ի սկզբանե, որևէ մեկը, բացի Իշխան Աբրահամյանից, այդպիսի առարկայի գոյության մասին որևէ անգամ տվյալ չի ներկայացրել։ Այլ խոսքով, միջադեպի ժամանակ միայն Ի.Աբրահամյանին է թվացել, թե այդպիսի իր առկա է մյուս ամբաստանյալի մոտ, որը սակայն չի հիմնավորվում ինչպես ամբաստանյալ Սարգսյանի, այնպես էլ վկաների ցուցմունքներով, ուստի դատարանը փաստում է, որ տվյալ պարագան չի կարող դիտվել նաև որպես կարծեցյալ պաշտպանություն։ Բացի այդ, որպես թվացյալ` կարծեցյալ պաշտպանության տարր չի կարող դիտվել նաև այն հանգամանքը, որ Ի.Աբրահամյանը, նախկինում տեղեկացված է եղել, թե «Նորագյուղի ճիճուն»՝ տվյալ դեպքում ինչպես ամբաստանյալ Աբրահամյանն է նշում, Արման Սարգսյանը, նախկինում եղել է դատված հանրորեն վտանգավոր արարքներ կատարելու համար, ինչը ևս նրա մոտ վախի և տագնապի զգացում է առաջացրել։
Հետևաբար, վճռաբեկ դատարանի արտահայտած վերը նշված դիրքորոշման «գ» ենթակետով նախատեսված իրական լինելու պայմանը նույնպես առկա չէ։
Դատարանը կրկին անդրադառնալով վճռաբեկ դատարանի վերը նշված դիրքորոշումներին, հաստատված չի համարում նաև սույն գործով հասարակության շահերին վտանգ պառնալու բաղադրիչի առկայությունը։ Մասնավորապես, տեղի ունեցած քաշքշուքի ժամանակ վտանգ չի սպառնացել Կ.Աբրահամյանի իրավունքներին և շահերին՝ նրա առողջությանն ու կյանքին, սակայն Ի.Աբրահամյանը, իր նախաձեռնությամբ իրականացրել է հարձակում` այն է դանակով հարվածել է Ա.Սարգսյանին և այդ կերպ փորձելով խափանել միայն իրեն թվացյալ վտանգը։
Ուստի առկա չէ նաև վճռաբեկ դատարանի արտահայտած վերը նշված դիրքորոշման «դ» ենթակետով նախատեսված` վտանգ սպառնալը անձի, հասարակության, պետության շահերին պայմանը։
Սույն գործի ապացուցներից բխում է, որ տեղի ունեցած քաշքշուկի ընթացքում վնասը պատճառվել է որևէ իրական ոտնձգություն չիրականացրած անձին՝ (տվյալ դեպքում` հայհոյանքներ հնչեցնող Արման Սարգսյանին)։ Այսինքն, վիճաբանության, բարձր խոսակցությունների ընթացքում ամբաստնյալԱբրահամյանի կողմից դանակով մարմնական վնասվածք է պատճառվել այն անձին՝ գործով մյուս ամբաստանյալ Ա.Սարգսյանին, ով ինչպես պարզվեց գործի քննությամբ, եղել է միայն վիճաբանության և քաշքշուքի մասնակից, սակայն դրանից ավելի Կամո Աբրահամյանի կյանքի և առողջության համար որևէ վտանգավոր գործողոթյուն չի կատարել։ Այսինքն, Ի.Աբրահամյանը դանակով մարմնական վնածվածք է պատճառել Ա.արգսյանին, ով չի հանդիսացել ոտնձգող, այլ ընդամենը հայհոյել, բարձր ձայներ է հնչեցրել և քաշքշել Կ.Աբրահամյանին։
Ուստի առկա չէ նաև վճռաբեկ դատարանի արտահայտած վերը նշված դիրքորոշման «ե» ենթակետով նախատեսված` վնաս հասցնելը միայն ոտնձգողին պայմանը։
Վերջին պայմանը հանդիսանում է պաշտպանության համարժեքությունը ոտնձգությանը։ Տվյալ դեպքում դատարանը փաստում է, որ սույն գործով ամբաստանյալի արարքին քրեաիրավական գնահատական տալու տեսանկյունից անհրաժեշտ է ուշադրություն դարձնել տեղի ունեցած ոտնձգության և պաշտպանության միջև անհամապատասխանության ակնհայտությանը, այսինքն` արդյոք տուժողին՝ նույն ինքը ամբաստանյալ Աբրահամյանին հասցվել է այնպիսի համարժեք վնաս, որը տվյալ պայմաններում արդարացված է։
Դատարանը վերլուծելով գործի փաստերն ու ապացույցները եզրահանգում է, որ դեպքի ժամանակ ոտնձգության և պաշտպանության միջև եղած անհամապատասխանությունը տվյալ դեպքում ակնհայտ է եղել հենց իր` Ի.Աբրահամյանի համար։ Ի.Աբրահամյանը, պետք է գիտակցեր, որ չափից ավելի մեծ, իրադրությանը չհամապատասխանող ու չհիմնավորված վնաս է հասցնում Ա.Սարգսյանին, ինչը տվյալ իրադրությունում արդարացված է։
Ինչպես նշվեց վերևում` անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցումը բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ հատկանիշներով։
Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման օբյեկտիվ հատկանիշների առումով պետք է նկատի ունենալ, որ ոտնձգության բնույթն ու վտանգավորությունը որոշվում են ոտնձգության օբյեկտի արժեքավորությամբ, ոտնձգության ինտենսիվությամբ, պաշտպանվողի և ոտնձգողի ֆիզիկական հնարավորություններով, նրանց քանակով, ոտնձգության իրադրությամբ և այլն։
Ուստի, անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցումն առկա է այն դեպքում, երբ առկա է ակնհայտ (խիստ, էական) անհամապատասխանություն ոտնձգությամբ սպառնացող և պաշտպանվողի կողմից պատճառվող վնասների միջև։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ հոդվածի 4-րդ մասի իմաստով խոսքը սպառնացող և պատճառվող վնասների միջև առկա խիստ (էական) անհամապատասխանության մասին է։ Այլ կերպ՝ անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցումն առկա է այն դեպքում, երբ պաշտպանվողը կիրառել է պաշտպանության այնպիսի միջոցներ և մեթոդներ, որոնց կիրառումն ակնհայտ կերպով չէր բխում ո՛չ ոտնձգության բնույթից և վտանգավորությունից, ո՛չ էլ իրադրությունից։
Միաժամանակ, անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման օբյեկտիվ հատկանիշների առկայության կամ բացակայության հարցի քննարկման համար առաջին հերթին պետք է պարզել անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակի առկայության հարցը։ Այլ կերպ՝ անհրաժեշտ է առաջին հերթին պարզել ոտնձգության և պաշտպանության առկայության, ապա նոր միայն դրանց արդյունքում պատճառված վնասների համապատասխանության հարցը։
Այսինքն, տվյալ իրավաչափության պայմանը դիտարկելիս դատարանը պետք է անդրադառնա այն հարցին, թե արդյոք տեղի է ունեցել անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցում, թե ոչ։
Դատարանն, անդրադառնալով ոտնձգության և պաշտպանության միջոցների միջև համամասնության խնդրին, առաջին հերթին հաշվի է առնում վճռաբեկ դատարանի կողմից այս խնդրի կապակցությամբ սահմանված հետևյալ չափորոշիչները`
ա) պաշտպանվող բարիքի արժեքավորությունը և այն վնասի չափը, որ կարող էր հասցվել դրան,
բ) ոտնձգության ինտենսիվությունը ու հանկարծակիությունը,
գ) պաշտպանվողի և ոտնձգողի ֆիզիկական հնարավորությունները (սեռը, արիքը, առողջական վիճակը, ֆիզիկական ուժը և այլն),
դ) ոտնձգողների և պաշտպանվողների քանակը,
ե) ոտնձգության իրադրությունը, տեղը, ժամանակը և այլն։
Դատարանն արձանագրում է, որ քննվող քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների հիման վրա հաստատված գործի փաստական հանգամանքները թույլ են տալիս դատարանին գալու այն եզրահանգման, որ տվյալ դեպքում ամբաստանյալ Իշխան Աբրահամյանի իրականացրած հանցավոր գործողությունները չեն բխում և ակնհայտորեն չեն համապատասխանում վերը նշված նախադեպային որոշման ենթակետերով սահմանված` իրավական պահանջներին։
Այսպիսով, դատարանը հետազոտված ապացույցների ուսումնասիրմամբ, գնահատմամբ, դրանք մեկը մյուսի հետ համադրելու, ինչպես նաև վերլուծելու արդյունքում եկավ այն եզրահանգման, որ ամբաստանյալ Իշխան Աբրահամյանը կատարել է իրեն մեղսագրված հանցավոր արարքը։
(…)
Այսպիսով, քննվող քրեական գործով դատարանը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգքրի 127-րդ հոդվածի դրույթներին համապատասխան, հետազոտելով և գնահատելով գործով ձեռք բերված ապացույցներն իրենց համակցությամբ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, ապացուցված և հաստատված է համարում այն, որ 2014թ. նոյեմբերի 2-ին Երևան քաղաքի Նորագյուղ թաղամասի թիվ 227 տան բնակիչ, գործով մեղադրյալ Արման Յուրիի Աարգսյանը Երևան քաղաքի Կիլիկիա թաղամասի բնակիչ, գործով վկա Կամո Ասքանազի Աբրահամյանի հետ նախկինում ունեցած անձնական հարցերի պարզաբանման համար իր ընկերներ, քրեական գործով վկաներ Գոռ Մնացականյանի, Հայկ Քյուրքչյանի և Կարեն Ղուկասյանի հետ միասին գնացել է Երևան քաղաքի Լուսինյանց փողոցի թիվ 29 տան մոտ, հեռախոսազանգի միջոցով Ա. Աարգսյանը Կ.Աբրահամյանին կանչել է դուրս՝ անձնական հարցերի պարզաբանման համար։ Երբ Կ.Աբրահամյանը տանից դուրս է եկել, Արման Աարգսյանը սկսել է վիճաբանել նրա հետ, որի ընթացքում սկսել է բարձր, սեռական բնույթի հայհոյանքներ հնչեցնել Կ.Աբրահամյանի հասցեին։ Այդ ընթացքում Կ.Աբրահամյանի որդին՝ գործով մեղադրյալ Իշխան Կամոյի Աբրահամյանը, որը գտնվել է իրենց` Երևան քաղաքի Լուսինյանց փողոցի թիվ 29 տանը և հյուրասենյակում նստած դանակով միրգ է կտրատել, լսել է քրոջ՝ Հռիփսիմե Կամոյի Աբրահամյանի բղավոցը՝ «պապան, պապան»։ Բղավոցը լսելուց հետո, Ի.Աբրահամյանն անմիջապես իջել է իրենց` Երևան քաղաքի Լուսինյանց փողոցի թիվ 29 տան բակ, իր հետ վերցնելով նաև ձեռքին եղած դանակը։ Հասնելով դեպքի վայր, Իշխան Աբրահամյանը տեսել է, որ հայրը վիճաբանում է իրեն անծանոթ տղաների հետ։ Պարզելու համար, թե ինչ է կատարվում, նա մոտեցել է վիճաբանող կողմերին, հարցրել է, թե ինչ է պատահել, իսկ հոր հետ վիճաբանող Արման Սարգսյանը, տեղեկանալով, որ իրենց դիմողը Կ.Աբրահամյանի որդին է, սկսել է սեռական բնույթի հայհոյանքներ հնչեցնել արդեն նրա և հոր հասցեին։ Այդ ընթացքում Ի.Աբրահամյանը՝ առողջությանը ծանր վնասվածք հասցնելու դիտավորությամբ, ձեռքին եղած դանակով, մեկ անգամ հարվածել է Ա.Սարգսյանին կողային հատվածին նրա առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով հաստ աղու և ձախ երիկամի վնասվածքների ուղեկցմամբ, ներքին արյունահոսությամբ, 2-3-րդ աստիճանի հեմոռագիկ շոկով, որովայնի կողմնային պատի թափանցող կտրած-ծակած վերքի ձևով` առողջության ծանր վնաս՝ կյանքին վտանգ սպառնացող։ Տեղի ունեցած դեպքից անմիջապես հետո Իշխան Աբրահամայանը հեռացել է Հայաստանից, մեկնելով Վրաստանի Հանրապետություն, իսկ մի քանի օր անց, գիտակցելով իր կատարածը կամովին վերադարձել և հանձնվել է ՀՀ իրավապահ մարմիններին։
Այսպիսով, դատարանը, փաստում է, որ Իշխան Կամոյի Աբրահամյանը կատարել է հանրորեն վտանգավոր արարք` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, իսկ Արման Յուրիի Սարգսյանը՝ հանրորեն վտանգավոր արարք` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով ու գտնում, որ վերջիններս կատարած հանցավոր արարքների համար ենթակա են պատժի։
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում ինչպես ամբաստանյալների կողմից կատարված հանցագործությունների բնույթն ու դրանց հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ նրանց անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
Որպես ամբաստանյալ Իշխան Կամոյի Աբրահամյանի անձը դրականորեն բնութագրող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում այն, որ նա ՀՀ Ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի հաշվառումներով չի անցնում, նախկինում դատված կամ որևէ կերպ արատավորված չի եղել։
Դատարանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-ին և 7-րդ կետերի համաձայն` որպես ամբաստանյալ Իշխան Կամոյի Աբրահամյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտում՝ համապատասխանաբար՝
1. պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի խնամքի տակ մինչև 14 տարեկան մեկ երեխայի առկայությունը (Իլոնա Իշխան Աբրահամյանի՝ ծնված 2009թ.)
2.ամբաստանյալ, նույն ինքը տուժող Արման Սարգսյանի վարքագծի հակաօրինականությունը, որով պայմանավորվել է Իշխան Աբրահամյանի կողմից հանրորեն վտանգավոր արարքը. (տես` քրեական գործի նյութերը և դատական նիստի արձանագրությունը)
Դատարանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` որպես ամբաստանյալ Իշխան Կամոյի Աբրահամյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում նաև կատարած հանցանքի համար անկեղծորեն զղջալը, հանցանքը կատարելուց և հանրապետությունից հեռանալուց հետո՝ ՀՀ կամովին վերադառնալը։
Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Իշխան Կամոյի Աբրահամյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ գործում առկա չեն։
(…)
Ելնելով գործի հանգամանքներից, ինչպես նաև հիմք ընդունելով ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին կետի դրույթը, համաձայն որի` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատաuխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար», ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ կետի դրույթը, համաձայն որի` «Պատժի նպատակն է վերականգնել uոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպեu նաև կանխել հանցագործությունները» և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասը` համաձայն որի` «Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով», դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալներ Արման Սարգսյանի և Իշխան Աբրահամյանի կողմից կատարված արարքների համար նրանց նկատմամբ պետք է պատիժներ նշանակվեն համապատասխանաբար՝ տուգանքի և ազատազրկման ձևով՝ որպիսի պատիժները վերջիններս պետք է կրեն։
Անդրադառնալով ամբաստանյալների նկատմամբ նշանակվելիք պատժատեսակների և պատժաչափերի հարցին, դատարանն արձանագրում է հետևյալը. ինչպես նշվեց վերևում, դատարանն անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների պահանջներով` հաշվի առնելով ինչպես օրենսդրական, այնպես էլ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորված նախադեպային մի շարք մոտեցումներ` մասնավորապես, իր ՎԲ-142/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08 որոշումներում քննարկվող հարցի առումով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է ներքոհիշյալ իրավական դիրքորոշումները.
«ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածն ամրագրել է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքը։ Պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով նույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն՝ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժն արդարացի է, եթե համապատասխանում է հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը անհրաժեշտ և բավարար է անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ Միևնույն ժամանակ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։
Պատիժ նշանակելիս հանցավորի նկատմամբ անհատական մոտեցումն անհրաժեշտ է, որպեսզի դատարանը պատժի տեսակն ու չափը ընտրելիս համոզվի, որ դրանով կհասնի պատժի վերը նշված նպատակներին, որոնք փոխկապակցված և փոխհամաձայնեցված են (մեկ նպատակը ենթադրում է մյուսները և յուրաքանչյուրի ինքնուրույն իրականացումն օժանդակում է մյուսներին)։ Այսինքն՝ պատժի նպատակներին հասնելու երաշխիք է հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ արդարացի, արարքի ծանրությանը և հասարակական վտանգավորությանը համապատասխան պատիժ նշանակելը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները, որոշիչ հանգամանքներ են պատժի տեսակը և չափը որոշելու հարցում։
Այլ կերպ` դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրության համար վտանգավորության աստիճանի վրա (հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, վնասի չափը և այլն)։
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում ինչպես ամբաստանյալի կողմից կատարած հանցագործությունների բնույթն ու դրանց հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դիտավորությամբ առողջությանը ծանր վնաս պատճառելը` դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք պատճառելը կամ առողջությանն այլ ծանր վնաս պատճառելը, որը վտանգավոր է կյանքի համար կամ առաջացրել է տեսողության, խոսքի, լսողության կամ որևէ օրգանի կամ օրգանի ֆունկցիայի կորուստ կամ արտահայտվել է դեմքի անջնջելի այլանդակմամբ, ինչպես նաև կյանքի համար վտանգավոր այլ վնաս է պատճառել առողջությանը կամ առաջացրել է դրա քայքայում՝ զուգորդված ընդհանուր աշխատունակության ոչ պակաս, քան մեկ երրորդի կայուն կորստով կամ հանցավորի համար ակնհայտ մասնագիտական աշխատունակության լրիվ կորստով կամ առաջացրել է հղիության ընդհատում, հոգեկան հիվանդություն, թմրամոլությամբ կամ թունամոլությամբ հիվանդացում՝ պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երեքից յոթ տարի ժամկետով։
(…)
Դատարանն, անդրադառնալով սույն դատավճռում արդեն իսկ վերլուծված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին կետի, 48-րդ հոդվածի 2-րդ կետի և 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի դրույթներին, ինչպես նաև, հաշվի առնելով ամբաստանյալներ Իշխան Աբրահամյանի և Արման Սարգսյանի կողմից կատարած հանցագործությունների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրանց կատարման եղանակը, հանցագործությունները կատարելուց հետո նրանց դրսևորած վարքագիծը, խախտված հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը, միևնույն ժամանակ, դրանք համադրելով ամբաստանյալների անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների հետ՝ գտնում է, որ Արման Սարգսյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել մեղմ պատժի` տուգանքի ձևով, քանի որ դատարանում որևէ հիմնավորում ի հայտ չեկավ այն մասին, որ պատժի նվազ խիստ տեսակը տվյալ դեպքում չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։
(…)
Ինչ վերաբերվում է ամբաստանյալ Իշխան Աբրահամյանին, դատարանը, հաշվի առնելով նրա անձը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը գտնում է, որ նրա նկատմամբ պետք է նշանակվի հոդվածի սանկցիայի ներքին սահմանին մոտ պատիժ, ինչը նույնպես հիմնավոր և բավարար է` պատժի նշանակման և դրա արդարացիության օրենսդրական նպատակներն ու պահանջներն իրագործելու և ապահովելու համար։ (…)»:

3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
11. Բողոք բերած անձը` ամբաստանյալ Ի.Աբրահամյանի պաշտպան Ա.Թորոսյանը, ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունը, գտել է, որ դատական ակտն իր պաշտպանյալ Իշխան Աբրահամյանին վերաբերող մասով անօրինական է, չհիմնավորված և չպատճառաբանված, այն կայացնելիս թույլ են տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումներ, անտեսվել են Իշխան Աբրահամյանին առաջադրված մեղադրանքն անհիմն լինելու մասին պաշտպանական կողմի ներկայացրած փաստարկները և բազմաթիվ միջնորդությունները: Ստորադաս դատարանը, խախտելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 1-ին և 4-րդ մասերի, 360-րդ հոդվւսծի 1-ին մասի, 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջները, նախաքննությամբ ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներին ոչ օբյեկտիվ, սխալ իրավական գնահատական տալով, տառացի արտատպելով մեղադրական եզրակացությունը հիմնավոր է համարել, որ Իշխան Աբրահամյանի արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներին։
Պաշտպանը գտել է նաև, որ գործի փաստական հանգամանքները վկայում են այն մասին, որ իր պաշտպանյալի արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 114-րդ հոդվածի 2-րդ մասին և ոչ թե 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքին, սակայն պաշտպանական կողմը դեռևս նախաքննության փուլից զրկված է եղել, համոզված լինել այն բանում, որ ամբաստանյալ Իշխան Աբրահամյանն Արման Սարգսյանի առողջությանը ծանր վնաս է պատճառել, տուժողի կողմից ծանր վիրավորանքի հետևանքով հանկարծակի առաջացած հոգեկան խիստ հուզմունքի վիճակում, քանի որ դեռևս նախաքննության մարմնի կողմից, հետագայում էլ ստորադաս դատարանի կողմից անհիմն պատճառաբանություններով մերժվել են իր պաշտպանյալի նկատմամբ դատահոգեբանական փորձաքննություն նշանակելու մասին պաշտպանական կողմի միջնորդությունները:
Բացի այդ, բողոքի հեղինակը գտել է, որ ստորադաս դատարանն ամբաստանյալ Իշխան Աբրահամյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորող ապացույցներն իրենց համակցությամբ սխալ վերլուծելու, համադրելու և գնահատելու արդյունքում թույլ է տվել դատական սխալ։ Գործի փաստական հանգամանքերի մասին դատական ակտերում շարադրված դատարանի հետևությունները չեն համապատասխանում գործի փաստական հանգամանքներին, Առաջին ատյանի դատարանը չի կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 114-րդ կամ 116-րդ հոդվածները, որոնք ենթակա էին կիրառման, սխալ է մեկնաբանել քրեական օրենքը, կիրառել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասը, որը ենթակա չէր կիրառման, ինչը հանգեցրել է անօրինական և չհիմնավորված դատական ակտի կայացմանը։
Պաշտպանը նշել է հետևյալը.
«Ամբաստանյալ Իշխան Աբրահամյանը դատաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2014 թվականի նոյեմբերի 2-ին, երեկոյան ժամը 2230-ից 23-ն ընկած ժամանակահատվածում, իրենց տան հյուրասենյակում նստած միրգ կտրատելիս է եղել, երբ հանկարծ քույրը՝ Հռիփսիմեն, ով այդ ժամանակ պատուհանից դուրս է նայել, բղավել է՝ «պապան, պապային խփում են»։ Այդ պահին ինքը տեղից վեր է կացել, քանի որ դրանից մի քանի րոպե առաջ բարձր ձայներ էր լսել, ու մտածելով, որ այդ ձայները կարող են կապված լինել հոր հետ, միանգամից՝ դանակը ձեռքին, աստիճաններով իջել է ներքև, սակայն, չի հիշում, թե այդ պահին ձեռքում գտնվող միրգը ուր է նետել։ Իջնելով ներքև, տեսել է, որ 7-8 տղա շրջապատել են հորը, հայհոյում ու քաշքշում են նրան։ Նկատելով, որ այդ անձինք խմած են, բղավել է՝ «ով եք և ինչ եք ուզում»։ Հիշում է, որ այդ տղաներից մեկը ձեռքը տարել է դեպի գրպանը ու իրեն շատ վատ բառերով հայհոյել։ Սակայն այդ պահին չի հասցրել հասկանալ, թե ինչ էր կատարվում։ Հայրը եղել է միայնակ, իսկ այդ տղաները՝ 7-8 հոգով։ Միաժամանակ, նրանք եղել են հարբած ու անկառավարելի։ Հայտնել է, որ ինքը մանուկ հասակից հայհոյանքը շատ վատ է տարել և իր կյանքում քիչ են եղել դեպքեր, որ իր հարազատներին կամ իրեն մոտ անձանց հասցեին իր ներկայությամբ հայհոյեն, սակայն, եթե նույնիսկ եղել են դեպքեր, ինքը շատ վատ է տարել, դրանից դարձել է ագրեսիվ ու հունից դուրս է եկել։ Այդ` հայհոյանքի հնչեցման պահին, իր աչքի առաջ գալիս են տեսարաններ, հայհոյանքը պատկերավոր է տեսնում ու դրանից գլխում ինչ-որ բան մթնում է։ Հիշում է դեպք, երբ բանակում իրեն հայհոյելու պատճառով, չկարողանալով մոտենալ հայհոյողին (քանի որ գտնվել է կարգապահական կալանք կրելու համար նախատեսված պատժախցում) կատարել է ինքնավնասում։
Դեպքի օրը այդ անձինք հայհոյել ու քաշքշել են հիվանդ հորը, ավելին, նրանցից Արման Սարգսյանը, ով իր գիտությամբ նախկինում դատապարտված է եղել ծանր հանցանք կատարելու համար, ձեռքը կտրուկ տարել է դեպի ետևի գրպանը, ինչն ինքն ընդունել է որպես իրական վտանգ, քանի որ կարծել է, որ նա գրպանից կարող էր դանակ կամ վտանգ ներկայացնող այլ իր հանել, որով կարող էր վնասել հորը։ Հայտնել է նաև, որ այդ օրը հոր առողջական վիճակը եղել է վատ, նա իրեն լավ չի զգացել, մասնավորապես, բարձր է եղել ճնշումը, իսկ երբ նա բարկանում է, ճնշումն ավելի է բարձրանում, վիճակը կտրուկ վատանում։ Միաժամանակ հայտնել է, որ իրենք շատ են «դողում» իրենց հոր առողջության վրա։
Այն պահին, երբ Արման Սարգսյանը, ձեռքը գրպանը տանելով, հայհոյել է նաև իրեն, ինքը չի չհասկացել, թե ինչ է կատարվել իր հետ, մասնավորապես, աչքի առջև հայրը եղել է անօգնական վիճակում, նրան հայհոյում ու վիրավորում էին, իսկ դրան կարող էր հաջորդել ավելի լուրջ վտանգ։ Այն պահին, երբ փորձել է միջամտել, վիրավորել են նաև իր ինքնասիրությանը։
Ստորադաս դատարանն, անդրադառնալով ամբաստանյալ Իշխան Աբրահամյանի դատաքննական ցուցմունքին, նրա կողմից դատարանին հայտնած տեղեկություններին և հղում կատարելով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի ԵԷԴ/0058/01/10 որոշմանը՝ արձանագրել է, որ Իշխան Աբրահամյանի՝ դատարանում տրված՝ իբրև թե դեռևս մանուկ հասակից հայհոյանք լսելիս նրա աչքի առջև ահավոր տեսարաններ առաջանալու, այդ պահին հայհոյանքները պատկերավոր տեսնելու կամ գլխում ինչ-որ բան մթնելու վերաբերյալ ցուցմունքը չի կարող գնահատվել որպես արժանահավատ և բավարար՝ դանակով Ա.Սարգսյանին հոգեկան խիստ հուզմունքի, անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակում կամ դրա սահմանազանցմամբ հարվածելու փաստը հաստատված համարելու տեսանկյունից։ Ավելին, հակառակը կարելի է ասել Իշխան Աբրահամյանի կողմից տուժողին՝ նույն ինքը ամբաստանյալ Արման Սարգսյանին, դանակահարելու վերաբերյալ գործով հավաքված ապացույցների առումով, քանի որ դրանցով ի հայտ եկան ապացուցման առարկայի մեջ մտնող և վերը նշված որոշմամբ սահմանված՝ ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների (տվյալ դեպքում՝ դատարանի) ներքին համոզմունքը,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն և պատճառաբանվածությունը,
3) անմեղության կանխավարկածը։
Այլ կերպ, որպես Իշխան Աբրահամյանի՝ մանկուց հայհոյանքը շատ վատ տանելու, հայհոյանքից հունից դուրս գալու, աչքի առջև ահավոր տեսարաններ առաջանալու, գլխում ինչ-որ բան մթնելու՝ տուժողին՝ ամբաստանյալ Սարգսյանին մարմնական վնասվածք պատճառելու մասին վկայող խոստովանական ցուցմունքի արժանահավատությունը գնահատող իրավական հիմք, դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով առկա է փաստ, իրողություն, որ այնուամենայնիվ, Իշխան Աբրահամյանն է 2014 թվականի նոյեմբերի 2-ին Երևան քաղաքի Լուսինյանց փողոցի 29 տան բակում տեղի ունեցած գոռգոռոցների, քաշքշուկի ժամանակ ձեռքին եղած դանակով հարվածել է տուժող, նույն ինքը ամբաստանյալ՝ Ա.Սարգսյանին։ Միևնույն ժամանակ, դատարանում որևէ կերպ չհիմնավորվեց, որ ամբաստանյալի մոտ հանրորեն վտանգավոր արարքը կատարելու պահին առաջացել է հոգեբանական խանգարում, որի հետևանքով վերջինս չի կարողացել զսպել իր հուզականությունը կամ որի ազդեցության տակ է կատարել իրեն մեղսագրված հանցավոր արարքը։
Նման եզրահանգման գալիս, դատարանն արձանագրում է, որ դեպքի օրը ամբաստանյալ Աբրահամյանի տան բակում ստեղծված իրավիճակը, դեպքերի զարգացումն ու դրանց հաջորդականությունը, ամբաստանյալի հոր՝ Կամո Աբրահամյանի, գործով մյուս ամբաստանյալ Արման Սարգսյանի ու նրա ընկերների վարքագիծը, նրանց կողմից իրականացված գործողությունները չեն եղել այն աստիճան ծայրահեղ ու անվերահսկելի, որի պայմաններում ամբաստանյալ Աբրահամյանը կարող էր ընկնել այն աստիճան հուզական լարվածության մեջ, որը թույլ չէր տա նրան վերահսկել իր գործողությունները։ Ձեռք բերված ապացույցների համադրության արդյունքում, դատարանը գտել է, որ Իշխան Աբրահամյանը Արման Սարգսյանին դանակով հարվածել է ուղղակի դիտավորությամբ, չի գործել ինչպես հոգական խիստ հուզմունքի, անհրաժեշտ պաշտպանության, այնպես էլ դրա սահմանազանցման պայմաններում»։
Ըստ բողոքաբերի, դատավճռի բովանդակությունից այդպես էլ պարզ չի դառնում, թե որ ձեռք բերված ապացույցների համադրության արդյունքում է, ստորադաս դատարանը գտել, որ Իշխան Աբրահամյանն Արման Սարգսյանին դանակով հարվածել է ուղղակի դիտավորությամբ, չի գործել ինչպես հուզական խիստ հուզմունքի, անհրաժեշտ պաշտպանության, այնպես էլ դրա սահմանազանցման պայմաններում։
Վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 114-րդ հոդվածը, պաշտպանը նշել է, որ հոգեկան խիստ հուզմունքը հոգեբուժական և հոգեբանական մասնագիտական գրականության մեջ ընդունված է անվանել աֆեկտ, որը նշանակում է ուժեղ գրգիռից հանկարծակի առաջացող և բուռն կերպով ընթացող կարճատև հույզ։ Այդ հուզմունքի հետևանքով զգալիորեն թուլանում են մարդու ինքնահսկողության, ներքին արգելակման, որոշակի իրադրության մեջ ճիշտ կողմնորոշվելու կարողությունները։ Տվյալ դեպքում մարդը զրկվում է իր արարքի հետևանքները խելամիտ և բազմակողմանիորեն կշռադատելու հնարավորությունից, խախտվում է նրա հոգեկան հավասարակշռությունը։
Բողոքաբերը նշել է նաև, որ հոգեկան խիստ հուզմունք կամ հոգեճնշող վիճակ կարող են առաջանալ տուժողի կողմից գործադրված բռնության, ծաղրուծանակի, ծանր վիրավորանքի կամ հակաիրավական, հակաբարոյական այլ գործողությունները։ Նշված գործողությունները կարող են դրսևորվել ինչպես հանցավորի՝ այնպես էլ նրա մերձավորների նկատմամբ և երկու դեպքում էլ դրանք հավասարապես կարող են դիտվել որպես հոգեկան խիստ հուզմունքի վիճակի առաջացման՝ օրենքով նախատեսված հիմք։ Տուժողի կողմից գործադրված ծանր վիրավորանքն արտահայտվում է անձի պատիվն ու արժանապատվությունը կոպտորեն ոտնահարելուն, լկտիորեն ստորացնելուն ուղղված արարքների ձևով։ Ծանր վիրավորանքն արժեքավորող հասկացություն է, որի հետ կապված հարցերր յուրաքանչյուր կոնկրետ դեպքում պետք է լուծվեն՝ գործի բոլոր հանգամանքները հաշվի առնելով։ Նման դեպքում չպետք է անտեսվի նաև հանցավորի կողմից վիրավորանքի ընկալման սուբյեկտիվ բնույթի և այն հասցնելու հետ կապված օբյեկտիվ հանգամանքների ներքին կապ, դրանց հարաբերակցությունը։ Հասցված վիրավորանքը և այն ընկալելու բնույթը հաշվի առնելուց բացի, այդ կապակցությամբ հանցավորի և տուժողի հոգեկան վիճակների, նրանց նախկին փոխահարաբերությանների հետ։ Ծանր վիրավորանք հասցնելու եղանակներն օրենքով սահմանափակված չեն։ Հետևաբար այն կարող է դրսևորվել ցանկացած գործողությունների ձևով։
Բողոքի հեղինակը նշել է նաև.
«Ամբաստանյալ Իշխան Աբրահամյանը դատարանում տված ցուցմունքով հայտնել է, որ «հորը երբեք այդ վիճակում չէր տեսել՝ վերջինս եղել է խեղճացած և փորձել է ամեն կերպ հանգստացնել իր վրա հարձակված ու վիճաբանող անձանց։ Ինքը փորձել է բացատրություն պահանջել հոր հետ վիճաբանող անձանցից, սակայն նրանք ոչինչ չեն ասել ու միայն հնչեցրել են հայհոյանքներ, քաշքշել ու վիրավորել են հորը՝ ով նրանց հոր տարիքի անձնավորություն է։ Այս ամենը տեսնելով, կորցրել է ինքնատիրապետումը, իսկ դրանից հետո արդեն դեպքերի զարգացումը շատ աղոտ է հիշում։ Հիշում է միայն, որ իրեն վատ է զգացել, հենվել է մոտիկ ծառին։
Համադրելով ամբաստանյալի նշած փաստական հանգամանքներն օրենսդրի պահանջի հետ, պաշտպանական կողմի մոտ չփարատված կասկած է առաջանում, որ նման պարագայում ստեղծված իրավիճակը կարող էր ամբաստանյալի մոտ հանրորեն վտանգավոր արարքը կատարելու պահին առաջացնել հոգեբանական խանգարում, որի հետևանքով վերջինս չկարողանար զսպել իր հուզականությունը կամ որի ազդեցության տակ կատարել իրեն մեղսագրված հանցավոր արարքը, բացի այդ, ամբաստանյալ Աբրահամյանի տան բակում ստեղծված իրավիճակը, դեպքերի զարգացումն ու դրանց հաջորդականությունը, ամբաստանյալի հոր՝ Կամո Աբրահամյանի, գործով մյուս ամբաստանյալ Արման Սարգսյանի ու նրա ընկերների վարքագիծը, նրանց կողմից իրականացված գործողությունների հետևանքով Իշխան Աբրահամյանը կարող էր ընկնել այն աստիճան հուզական լարվածության մեջ, որը թույլ չէր տա նրան վերահսկել իր գործողությունները»։
Վկայակոչելով նաև ՀՀ քրեական դատավարության 243-րդ հոդվածը, բողոքաբերը գտել է, որ ստացվում է, որ քրեական գործով նշանակություն ունեցող հանգամանքը պարզելու անհրաժեշտություն էր առաջացել, որը փորձաքննություն նշանակելու և պարզելու փոխարեն, ստորադաս դատարանն իրեն վերապահելով փորձագետի իրավասություն, հանգել է այն հետևության, որ Իշխան Աբրահամյանն Արման Սարգսյանին դանակով հարվածել է ուղղակի դիտավորությամբ, չի գործել ինչպես հոգեկան խիստ հուզմունքի, անհրաժեշտ պաշտպանության, այնպես էլ դրա սահմանազանցման պայմաններում։
Պաշտպանը նաև գտել է, որ սույն քրեական գործով անհրաժեշտ է նշանակել դատահոգեբանական փորձաքննություն պարզելու համար`
1. հանցավոր արարքը կատարելու պահին ամբաստանյալ Իշխան Աբրահամյանը գտնվել է, արդյոք հոգեկան խիստ հուզմունքի (ֆիզիոլոգիական աֆեկտի) վիճակում,
2. իրեն մեղսագրվող արարքը կատարելիս Իշխան Աբրահամյանը գտնվել է այնպիսի հուզական վիճակում, որը կարող էր էապես ազդել նրա գիտակցության և հոգեկան գործունեության վրա։
Ըստ բողոքաբերի, այս հարցերի պատասխանները ստանալուց հետո, նոր հնարավոր կլիներ ապացուցված և արժանահավատ համարել Իշխան Աբրահամյանի ցուցմունքը, քանի որ օբյեկտիվ իրականության մեջ յուրաքանչյուր անձ տեսնելով իր հորը խեղճացած, բացի այդ իր վրա հարձակված ու վիճաբանող անձանց չկարողանալով հանգստացնել, որոնք հնչեցնելով հայհոյանքներ տալով, քաշքշեն ու վիրավորեն, թե իրեն, թե իր աչքի առաջ իր տարեց և անառողջ հորը, կզրկվի իր արարքի հետևանքները խելամիտ և բազմակողմանիորեն կշռադատելու հնարավորությունից, կխախտվի նրա հոգեկան հավասարակշռությունը։
Վկայակոչելով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի ԵԿԴ/0252/01/13 նախադեպային որոշմամբ արտահայտած իրավական դիրքորոշումը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածը, բողոքի հեղինակը գտել է, որ ստորադաս դատարանն իր պաշտպանյալի արարքին իրավական գնահատական արժանացնելիս, հղում է կատարել Արտյոմ Հակոբյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի ԵԿԴ/0149/01/09 և Անուշավան Թորոսյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0149/01/09 նախադեպային որոշումներին, բառացի արտատպելով որոշումների մեջ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, փորձել է համադրել սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքերի հետ, որից հետո հիմնվելով զուտ ենթադրությունների վրա, եկել է այն եզրահանգման, որ ամբաստանյալ Իշխան Աբրահամյանը կատարել է իրեն մեղսագրված հանցավոր արարքը։
Ըստ պաշտպանի իրականում տեղի է ունեցել հետևյալը.
«Համաձայն մեղադրական եզրակացության՝ դեպքի օրը, իմ պաշտպանյալը գտնվել է իրենց՝ Երևան քաղաքի Լուսինյանց փողոցի թիվ 29 տանը և հյուրասենյակում նստած դանակով միրգ է կտրատել, երբ լսել է քրոջ՝ Հռիփսիմե Կամոյի Աբրահամյանի, բղավոցը՝ «պապան, պապան»։ Բղավոցը լսելուց հետո, իմ պաշտպանյալն անմիջապես իջել է իրենց՝ տան բակ, իր հետ վերցնելով նաև ձեռքին եղած դանակը։ Հասնելով դեպքի վայր. Իշխան Աբրահամյանը տեսել է, որ իր հայրը վիճաբանում է իրեն անծանոթ տղաների հետ։ Պարզելու համար, թե ինչ է կատարվում, նա մոտեցել է վիճաբանող կողմերին, հարցրել է, թե ինչ է պատահել, իսկ իր հոր հետ վիճաբանող Արման Սարգսյանը տեղեկանալով, որ իրենց դիմողը Կամո Աբրահամյանի որդին է, սկսել է սեռական բնույթի հայհոյանքներ հնչեցնել նաև նրա և հոր հասցեին։ Այդ ընթացքում Իշխան Աբրահամյանը առողջությանը ծանր վնասվածք հասցնելու դիտավորությամբ, ձեռքին եղած դանակով, հարվածել է Արման Սարգսյանին` կողային հատվածին՝ նրա առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով ծանր վնաս՝ կյանքին վտանգ սպառնացող։
Ստորադաս դատարանը անդրադառնալով Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումներին, դրանք դիտարկելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքների տիրույթում, արձանագրել է, որ ամբաստանյալ Իշխան Աբրահամյանը ստեղծված իրավիճակում չի գործել ինչպես անհրաժեշտ պաշտպանության, այնպես էլ դրա սահմանազանցման պայմաններում։ Դատարանն արձանագրել է նաև որ դեպքի օրը տեղի է ունեցել միայն հրմշտոց ու քաշքշուկ, որը չի կարող դիտարկվել որպես իրական վտանգ և ոտնձգություն, որը կարող էր պարունակել հանրային վտանգավորություն։ Այսինքն, քաշքշուկը, որից Իշխան Աբրահամյանը փորձել է պաշտպանել իր կարծիքով անօգնական ու տարեց հորը, չի եղել հանրորեն վտանգավոր, իրական և առկա։ Մասնավորապես, քաշքշուկի, հանրային վտանգավորություն առկա չէ, քանի որ դրա ընթացքում տվյալ արարքով էական վնասներ չէր կարող պատճառվել Կամո Աբրահամյանի շահերին, ինչը և հաստատվել է դատաքննությամբ ինչպես Կամո Աբրահամյանի, այնպես էլ նրա դստեր, մյուս որդու` ամբաստանյալ Արման Սարգսյանի ու նրա ընկերների ցուցմունքներով։
Պաշտպանական կողմի կարծիքով, Կամո Աբրահամյանի և Արման Սարգսյանի միջև տեղի է ունեցել վիճաբանություն, վերջինս եղել է հարբած և համարյա առանց առիթի, սկսել է հայհոյել Կամո Աբրահամյանին ու նրանց միջև սկսվել է քաշքշուկ։ Բոլոր վկաները հայտնել են, որ քաշքշուկի ընթացքում, ձայների վրա այդտեղ են եկել նաև այլ անձինք, ներկա գտնվող անձանցից Աշոտ Վահանյանը նույնիսկ դիտողություն է արել Արմանին, սակայն, երբ նա գնացել է, քաշքշուկը և հայհոյանքները շարունակվել են։ Այսինքն ստացվում է, որ ամբաստանյալ Արման Սարգսյանը եղել է այն աստիճան անկառավարելի ու վտանգավոր, որ նույնիսկ անտեսելով անծանոթ անձանց դիտողություններն և հորդորները՝ շարունակել է վիճել Կամո Աբրահամյանի հետ և քաշքշել նրան։ Երբ իմ պաշտպանյալը տանը գտնվելու ընթացքում լսել է վիճաբանության ձայներ, իսկ հետագայում էլ լսելով քրոջ գոռգռոցը` «պապան, պապային խփում են», գնալով դեպքի վայր, տեսնելով և իմանալով, որ իր հոր հետ վիճաբանողը «ճիճուն» է, որը նախկինում եղել է դատված, իր կարծիքով «մարդ խփելու» համար, փորձելով ճշտել, թե ինչ է կատարվում՝ Արման Սարգսյանը հայհոյել է նաև իմ պաշտպանյալին ու հրել է նրա ձեռքը, որից հետո վիճաբանությունն ավելի է թեժացել։ Ընդ որում Արման Սարգսյանի հետ եղած անձիք քանակապես եղել են ավելի շատ։
Ինչ եք կարծում հարգելի դատարան, նման պայմաններում ինչպես կարող էր մարդու մոտ չառաջանալ տագնապային և վախի հոգեվիճակ, երբ դիմացինից հնարավոր է սպասել ցանկացած գործողություն։ Նշեմ ավելին, որ վիճաբանության ընթացքում Արման Սարգսյանը ձեռքը կտրուկ տարել է դեպի ետևի գրպանը, այս հանգամանքը հիմնավորվել է, թե իմ պաշտպանյալի, թե ամբաստանյալ Արման Սարգսյանի ցուցմունքերով, ինչն իմ պաշտպանյալն ընդունել է որպես իրական վտանգ, քանի որ կարծել է, որ նա գրպանից կարող էր դանակ կամ վտանգ ներկայացնող այլ իր հանել, որով կարող էր վնասել, թե իրեն և թե իր հորը։ Սակայն ստորադաս դատարանն, այս հանգամանքը դիտել է որպես Իշխան Աբրահամյանի երևակայության արդյունք, այդ փաստը հաստատված համարելով նրա դատարանում տրված ցուցմունքով, «Երբ Ա.Սարգսյանը ձեռքը տարել է դեպի ետևի գրպանը, կարծել է, որ ցանկանում է վնասել անօգնական հորը»։
Վերլուծելով վերոշարադրյալը՝ պաշտպանական կողմի մոտ կասկած է հարուցում և այդպես էլ հաստատված հանգամանք չհամարվեց, որ Իշխան Աբրահամյանն Արման Սարգսյանին դանակով հարվածել է ուղղակի դիտավորությամբ և չի գործել անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման պայմաններում, այսինքն Իշխան Կամոյի Աբրահամյանը կատարել է հանրորեն վտանգավոր արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով»։
Ըստ բողոքաբերի, ուշադրության արժանի հանգամանք է նաև, որ ստորադաս դատարանը հաշվի առնելով իր պաշտպանյալի անձը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները` որ բնութագրվում է դրական, նախկինում դատված կամ որևէ կերպ արատավորված չի եղել, նրա խնամքի տակ մինչև 14 տարեկան երեխայի առկայությունը, տուժող Արման Սարգսյանի վարքագծի հակաօրինականությունը, որով պայմանավորվել է Իշխան Աբրահամյանի կողմից հանրորեն վտանգավոր արարքը, բացի այդ էլ Իշխան Աբրահամյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքեր չկան, որպիսի հանգամանքերը հաշվի առնելով հանգել է հետևության, որ իր պաշտպանյալի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակվի միայն ազատազրկման ձևով։
Վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը և ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի (ԱՎԴ/0082/01/12, ՎԲ-124/07, ՎԲ-192/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԼԴ2/0019/01/09, Դավիթ Հովհաննիսյանի վերաբերյալ գործով 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱԴԴ/0078/01/09 (11-12-րդ կետեր), Հազարապետ Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07, Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 (19-րդ կետ), Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 (36-37-րդ կետեր) մի շարք նախադեպային որոշումներում արտահայտած իրավական դիրքորոշումները, պաշտպանն արձանագրել է, որ հիմք ընդունելով վերոշարադրյալը, Վճռաբեկ դատարանը վերահաստատել է իր դիրքորոշումն առ այն, որ յուրաքանչյուր գործով նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների (կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցագործության կատարման եղանակ և այլն), պետք է բազմակողմանի վերլուծության ու գնահատման ենթարկի հանցավորի անձը։ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման և հետևաբար նաև նշանակված պատժի կրման հարցի լուծման համար էական նշանակություն ունեն հանցավորի անձի ոչ միայն ֆիզիկական ու հոգեկան, այլև սոցիալական առանձնահատկությունների վերաբերյալ փաստական տվյալները։ Հետևաբար, հանցավորի պատասխանատվությունն ու պատիժն անհատականացնելիս և նշանակված պատիժը փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է ուսումնասիրի հանցավորի ընտանեկան դրության, նրա խնամքին այլ անձանց առկայության, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղի ու դիրքի, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագրի և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները։ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է նաև, որ անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի նաև այն հանգամանքը, թե նշանակված պատիժն ինչպիսի ազդեցություն կարող է ունենալ ամբաստանյալի ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա։
Ըստ բողոքի հեղինակի, սույն գործով գնահատման էր արժանի այն հանգամանքը, որ իր պաշտպանյալը բնութագրվում է դրական, նախկինում դատված կամ որևէ կերպ արատավորված չի եղել, նրա խնամքի տակ մինչև 14 տարեկան մեկ երեխայի առկայությունը, տուժողի վարքագծի հակաօրինականությունը, որով պայմանավորվել է իր պաշտպանյալի կողմից հանրորեն վտանգավոր արարքը։
Ըստ պաշտպանի, գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ ստորադաս դատարանը Ի.Աբրահամյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս որպես նրա անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ հաշվի առնելով այնուամենայնիվ հանգել է հետևության, որ Իշխան Աբրահամյանի ուղղումն ու վերադաստիարակումը հնարավոր չէ առանց նրան հասարակությունից մեկուսացնելու։ Այս առումով բողոքի հեղինակը գտել է, որ գնահատման է արժանի իր պաշտպանյալ Ի.Աբրահամյանի անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների գործում առկա ամբողջ զանգվածը, մասնավորապես այն, որ դեպքը տեղի է ունեցել գործով մյուս ամբաստանյալ Արման Սարգսյանի կողմից հրահրված վիճաբանության արդյունքում, այսինքն, եթե Արման Սարգսյանը չլիներ հարբած ու անկառավարելի, իր պաշտպանյալը տանը նստած կշարունակեր դանակով միրգ կտրատել և որևէ անձի մարմնական ծանր վնաս չէր պատճառի։ Բացի այդ, իմ պաշտպանյալի խնամքի տակ է գտնվում 6 տարեկան մեկ երեխա։
Ըստ բողոքաբերի, մեջբերված փաստական տվյալների վերլուծությունից երևում է, որ նույնիսկ պատիժ նշանակելու դեպքում առկա էին բոլոր հիմքերն իր պաշտպանյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը կիրառելու համար։
Բողոքի հեղինակը նշել է, որ վերլուծելով վերը նշված հանգամանքները, գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, կիրառելով ՀՀ քրեական դատավարության 134-137-րդ, 143-րդ, 283-րդ և 285-րդ հոդվածները, հանգել է սխալ հետևության, սխալ է մեկնաբանել վերոշարադրված հոդվածների պահանջները, ճիշտ չի կիրառել օրենքը, չի հիմնավորել և չի պատճառաբանել իր որոշումը, որն ազդել է գործի ելքի վրա և որի հետևանքով խախտվել են իր պաշտպանյալի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության հիմանական իրավունքները։ Ըստ պաշտպանի, ողջ քրեական գործի քննության արդյունքում հաստատվել, որ իր պաշտպանյալի արարքում բացակայում է հանցակազմը` այսինքն դիտավորությունը առկա չի եղել:
Բողոքաբերը վկայակոչել է նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետը և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերը:
12. Վերոգրյալի հիման վրա, բողոքի հեղինակը verbatim (բառացիորեն) խնդրել է հետևյալը.
«1 Բեկանել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 29.07.2015 թվականի թիվ ԵԿԴ/0112/01/15 դատական ակտն (դատավճիռ) ամբողջությամբ՝ ամբաստանյալ Իշխան Աբրահամյանի մասով նրան արդարացնել իրեն մեղսագրվող արարքում, արդարացման անհնարինության դեպքում արարքին տալ ճիշտ քրեաիրավական գնահատական, ինչպես նաև սահմանել առավել մեղմ պատիժ և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել»։
13. Վերաքննիչ դատարանում ամբաստանյալ Ի.Աբրահամյանն ու պաշտպան Ա.Թորոսյանը պնդեցին վերաքննիչ բողոքը մասնակիորեն` ամբաստանյալ Ի.Աբրահամյանի նկատմամբ առավել մեղմ պատիժ նշանակելու և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասով` հրաժարվելով ամբաստանալին արդարացնելու, իսկ դրա անհնարինության դեպքում նրա արարքին քրեաիրավական ճիշտ գնահատական տալու վերաբերյալ վերաքննիչ բողոքի պահանջից:
Դատախազ Վ.Հարությունյանն առարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ, խնդրեց մերժել այն` օրինական ուժի մեջ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը:

4.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահան¬գումը.
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում ուսումնասիրելով և վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ստուգելով քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանումը, լսելով վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ պաշտպանության կողմի հիմնավորումներն ու մեղադրողի պատասխանը, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության այն մասին, որ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
14. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`(…)
(…)
6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
8) ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը(…)»:
«Վերը նշված իրավադրույթից հետևում է, որ կոնկրետ պատժաչափով կոնկրետ պատժատեսակի նշանակումը և արդեն իսկ նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտության հարցի լուծումն իրենցից ներկայացնում են պատժի հարցերի դատական լուծման գործընթացի ինքնուրույն և հաջորդական փուլեր: Այսինքն` դատարանը նախ և առաջ որոշում է ամբաստանյալի պատժի ենթակա լինելու հարցը, այնուհետև` դրա տեսակը և չափը, որից հետո որոշում, ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, թե ոչ` հաշվի առնելով նշանակված պատիժն առանց փաստացի կրելու պատժի նպատակներին հասնելու հնարավորության հանգամանքը (տե'ս Գուրգեն Մարտիրոսյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2008թ. փետրվարի 1-ի ՎԲ-01/08 որոշումը):
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի.
«Բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է`(…)
4) դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«Գտնելով, որ դատավճռում նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, չի համապատասխանում հանցագործության ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին, վերաքննիչ դատարանը մեղմացնում կամ խստացնում է պատիժը` ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով»:
15. ՀՀ քրեական օրենսգրքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«1. Դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք պատճառելը կամ առողջությանն այլ ծանր վնաս պատճառելը, որը վտանգավոր է կյանքի համար կամ առաջացրել է տեսողության, խոսքի, լսողության կամ որևէ օրգանի կամ օրգանի ֆունկցիայի կորուստ կամ արտահայտվել է դեմքի անջնջելի այլանդակմամբ, ինչպես նաև կյանքի համար վտանգավոր այլ վնաս է պատճառել առողջությանը կամ առաջացրել է դրա քայքայում՝ զուգորդված ընդհանուր աշխատունակության ոչ պակաս, քան մեկ երրորդի կայուն կորստով կամ հանցավորի համար ակնհայտ մասնագիտական աշխատունակության լրիվ կորստով կամ առաջացրել է հղիության ընդհատում, հոգեկան հիվանդություն, թմրամոլությամբ կամ թունամոլությամբ հիվանդացում՝ պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երեքից յոթ տարի ժամկետով: (…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»:
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 1-ին մասի.
«Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ»:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն.
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Վերոհիշյալ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները»:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն.
«Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով»:
Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն.
«Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին»:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն.
«Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները»:
Քննարկվող իրավանորմի կիրառման առնչությամբ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Սարգիս Մարգարյանի վերաբերյալ գործով 2008թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշմամբ ձևավորել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(...) [Պ]ատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց ռեալ (իրական) պատիժ նշանակելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին»:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր իրավական դիրքորոշումը վերահաստատել է Հասմիկ Պետրոսյանի վերաբերյալ գործով 2009թ. հունիսի 29-ի ԱՐԱԴ/0050/01/08 որոշմամբ, համաձայն որի, օրենսդիրը պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմք է համարում դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց որոշակի պատժատեսակները ռեալ կրելու:
Բացի այդ, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ «ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով ամրագրված` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները սպառիչ չեն: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, համաձայն որի` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները» (տե´ս Գուրգեն Մարտիրոսյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2008թ. փետրվարի 1-ի ՎԲ-01/08 որոշումը, Սարգիս Մարգարյանի վերաբերյալ գործով 2008թ. հոկտեմբերի 31-ի ԵԿԴ/0034/01/08 որոշումը):
«Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա՝ օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներին համապատասխան, նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը (տե´ս Արթուր Անտոնյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2010թ. մարտի 26-ի ՍԴ/0226/01/09 որոշումը):
«Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով` դրանք բնութագրում են ինչպես կատարած հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս» (տե՛ս Հովհաննես Սահակյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի` 2009թ. հունիսի 2-ի ԵՔՐԴ/0571/01/08 որոշումը):
16. Մի շարք որոշումներով անդրադառնալով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված հարցերին, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը հայտնել, իսկ այնուհետև վերահաստատել է իր իրավական դիրքորոշումն այն մասին, որ «չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, այնուհանդերձ, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին» (տե´ս Խաչիկ Ղազարյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2010թ. հուլիսի 23-ի ԵԷԴ/0138/01/09 որոշումը):
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու այն որոշելու չափանիշների վերաբերյալ իր իրավական մոտեցումը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ գործով որոշման մեջ` մասնավորապես նշելով, որ «արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
(…)
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը» (տե´ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ և 15-րդ կետերը):
Նույն որոշմամբ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ «պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը» (տե´ս նույն որոշման 15-րդ կետը):
17. Վերը շարադրված իրավադրույթների բովանդակային վերլուծությունից, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումներից և սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից ելնելով, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության այն մասին, որ ամբաստանյալ Իշխան Աբրահամյանի նկատմամբ նշանակված պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, Առաջին ատյանի դատարանը, ղեկավարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով ամրագրված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի է առել ամբաստանյալին վերագրվող արարքի բնույթն ու հասարակական վտանգավորության աստիճանը և ըստ էության բազմակողմանի ստուգման ու օբյեկտիվ գնահատման է ենթարկել պաշտպանի վերաքննիչ բողոքում վկայակոչված հանգամանքներն ու փաստարկները:
18. Քննության առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հնարավորության և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրացվելիության հարցերը, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության այն մասին, որ Առաջին ատյանի դատարանը, դատական ակտ կայացնելիս, հաշվի առնելով նաև դատաքննության ընթացքում հետազոտված` ամբաստանյալ Ի.Աբրահամյանի անձը դրականորեն բնութագրող հանգամանքները` նախկինում դատապարտված կամ որևէ կերպ արատավորված չլինելը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները` համապատասխանաբար՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ և 7-րդ կետերի համաձայն, պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի խնամքի տակ մինչև 14 տարեկան մեկ երեխայի առկայությունը (Իլոնա Իշխան Աբրահամյանի՝ ծնված 2009թ.), տուժող Արման Սարգսյանի վարքագծի հակաօրինականությունը, որով պայմանավորվել է Իշխան Աբրահամյանի կողմից հանրորեն վտանգավոր արարքը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը` կատարած հանցանքի համար անկեղծորեն զղջալը, հանցանքը կատարելուց և հանրապետությունից հեռանալուց հետո՝ ՀՀ կամովին վերադառնալը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում, ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակել է արդարացի ու համաչափ պատիժ, որը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից` համապատասխանում է ամբաստանյալին վերագրվող հանցանքի ծանրությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար և կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրագործումը, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
19. Վերոշարադրյալը հիմք է տալիս վերջնական եզրահանգման գալու այն մասին, որ ամբաստանյալ Ի.Աբրահամյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս Առաջին ատյանի դատարանը քրեական օրենքը ճիշտ է կիրառել, իսկ ամբաստանյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ, նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, հնարավոր չէ հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակներին, հետևաբար բավարար հիմքեր չկան պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու և դատական ակտը բեկանելու համար:
Անդրադառնալով պաշտպանի վերաքննիչ բողոքում շարադրված հիմնավորումներին ու փաստարկներին` մասնավորապես ամբաստանյալի անձը դրականորեն բնութագրող հանգամանքների առնչությամբ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այդպիսիք արդեն իսկ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ըստ էության բազմակողմանի ստուգման ու օբյեկտիվ գնահատման են ենթարկել և հաշվի առնվել ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս:
Միաժամանակ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ չի անդրադառնում ամբաստանյալ Ի.Աբրահամյանին արդարացնելու, իսկ դրա անհնարինության դեպքում նրա արարքին ճիշտ քրեաիրավական գնահատական տալու վերաբերյալ վերաքննիչ բողոքի պահանջին, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Վերաքննիչ դատարանում պաշտպանության կողմը հայտարարեց, որ չի պնդում վերաքննիչ բողոքի այդ պահանջն ու խնդրեց այդ մասով վերաքննիչ բողոքը քննության չառնել:
20. Վերաքննիչ դատարանը, սույն որոշման պատճառաբանական մասում շարադրված հիմնավորումներով, Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը համարում է ճիշտ, իսկ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքում բերված եզրահանգումները` անհիմն և գտնում է, որ ամբաստանյալ Իշխան Կամոյի Աբրահամյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով Առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի հուլիսի 29-ի դատավճիռն օրինական է ու հիմնավորված, այն բեկանելու և փոփոխելու հիմքեր չկան, հետևաբար վիճարկվող դատական ակտը պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածով, 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով, 402-րդ, 404-րդ հոդվածներով, 412-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 418-րդ հոդվածով, Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

1. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. հուլիսի 29-ի դատավճիռը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Իշխան Կամոյի Աբրահամյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ ամբաստանյալ Ի.Աբրահամյանի պաշտպան Ա.Թորոսյանի վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
2. Ամբաստանյալ Իշխան Կամոյի Աբրահամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը թողնել անփոփոխ` մինչև սույն որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը:
3. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:







ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Լ. ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ


ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ



























































































































































































ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Լ.Զ. ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ