ԵԿԴ-0094/01/15







Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը.

նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Լ. Առաքելյանի,
Ա. Հովհաննիսյանի,

մասնակցությամբ`

մեղադրող,
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների դատախազության
դատախազ Ա. Մանուկյանի,

հանրային պաշտպաններ Ռ. Սիրեկանյանի և
Կ. Կիրակոսյանի,

տուժող` Ժ. Պապակոստասի,

թարգմանիչ` Հ. Մնացականյանի,


2015թ. հունիսի 11-ին Երևանում,


դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի

Արթուր Ֆելիքսի Մանուկյանի,
ծնված 1984թ. հուլիսի 16-ին Երևանում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին մինչև տասնչորս տարեկան մեկ երեխա, նախկինում չդատված, բնութագրվում է դրական, հաշվառված է Երևան քաղաքի Դավիթաշեն 2-րդ թաղամասի թիվ 21 շենքի թիվ 6 բնակարանում, բնակվում է Երևան քաղաքի Սարի Թաղի 2-րդ փողոցի թիվ 3 տանը, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով։


Գործի դատավարական նախապատմությունը

Թիվ 13109415 քրեական գործը ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում հարուցվել է 2015թ. փետրվարի 2-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, Ժորժ Կոստանտինոսի Պապակոստասի հաղորդման հիման վրա նախապատրաստված նյութերով։
Ամբաստանյալ Արթուր Ֆելիքսի Մանուկյանին մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար. «որ նա 2014 թվականի նոյեմբեր ամսին յուրացման եղանակով հափշտակել է Ժորժ Կոստանտինոսի Պապակոստասի մեքենայի մաքսազերծման նպատակով իրեն վստահված` վերջինիս պատկանող խոշոր չափի 606.680 ՀՀ դրամին համարժեք 1.450 ԱՄՆ դոլար գումարը։
Այսպես.
Արթուր Ֆելիքսի Մանուկյանն աշխատելով «Թոփ մոթորս» ընկերությունում` որպես մաքսային բրոկեր, 2014 թվականի հոկտեմբեր ամսին, աշխատանքի բերումով, ծանոթացել է Գոհար Բադալյանի հետ, ով խնդրել է Վահե Վանեսյանին վաճառելու նպատակով մաքսազերծել ընկերոջը` Ժորժ Կոստանտինոսի Պապակոստասին պատկանող «Օպել Աստրա» մակնիշի ավտոմեքենան։
Պայմանավորվածության համաձայն 2014 թվականի նոյեմբեր ամսին, քննությամբ չպարզված օրն Ա. Մանուկյանը Երևան քաղաքի «Հանրապետության» հրապարակում, կառավարական 3-րդ շենքի մոտ ստացել է մաքսազերծման համար անհրաժեշտ 1.450 ԱՄՆ դոլար գումարը, սակայն հետագայում խոստումը չի կատարել և յուրացման եղանակով հափշտակել է իրեն վստահված Ժ. Ժապակոստասին պատկանող 606.680 ՀՀ դրամին համարժեք 1.450 ԱՄՆ դոլար գումարը։
Այսինքն` Արթուր Ֆելիքսի Մանուկյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործություն։»։
2015թ. ապրիլի 7-ին վերոհիշյալ քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2015թ. ապրիլի 8-ին ստացվել և ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2015թ. ապրիլի 13-ի որոշմամբ նշանակվել է դատական քննության։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, որևէ գույքային պահանջ չի ներկայացվել։
Մեղադրական եզրակացությունը հաստատելիս` մեղադրողը դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ առարկել է։


Արագացված դատական քննություն

Ամբաստանյալ Արթուր Ֆելիքսի Մանուկյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով։ Նա հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, ինքն համաձայն է մեղադրանքի հետ։
Մեղադրողը հայտնեց, որ դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ չի առարկում։
Տուժողը դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ չի առարկել։ Նա դատարանին հայտնել է, որ ամբաստանյալն ամբողջությամբ հատուցել է իրեն պատճառված գույքային վնասը և նրա նկատմամբ որևէ պահանջ չունի։
Դատարանը համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3751-րդ և 3752-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները` որոշում կայացրեց արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։
Դատարանը հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները` գտնում է, որ ամբաստանյալ Արթուր Ֆելիքսի Մանուկյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված արարք։
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է հետևյալը.
-ամբաստանյալ Արթուր Մանուկյանը նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելով` անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար, խնամքի տակ է գտնվում մինչև տասնչորս տարեկան մեկ երեխան` 2014թ. հուլիսի 12-ին ծնված Ֆելիքս Արթուրի Մանուկյանը, տուժողին պատառված գույքային վնասն ամբողջությամբ կամովին հատուցել է։


Դատարանի իրավական վերլուծությունները

Առաջադրված մեղադրանքն ամբաստանյալ Արթուր Ֆելիքսի Մանուկյանի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու պայմաններում` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Արթուր Ֆելիքսի Մանուկյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, իրեն վստահված ուրիշի գույքի հափշտակություն կատարելը` այսինքն յուրացնելը, որը կատարվել է խոշոր չափերով, ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Արթուր Ֆելիքսի Մանուկյանի նկատմամբ, նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը` այն, որ նա նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելով` անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար։
Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի խնամքի տակ մինչև տասնչորս տարեկան մեկ երեխայի (2014թ. հուլիսի 12-ին ծնված Ֆելիքս Արթուրի Մանուկյանի) առկայությունը և հանցագործությամբ տուժողին պատճառված գույքային վնասն ամբողջությամբ կամովին հատուցելը։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք առկա չէ։
Քննարկելով ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիան այլընտրանքային է` պատիժ է նախատեսում տուգանքի կամ ազատազրկման ձևով` որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով։
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի վերաբերյալ ԵՇԴ/0029/01/08 քրեական գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի որոշման մեջ, որտեղ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«13. (…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա։
14. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։
15. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
(…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։
(…)»։
Դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Արթուր Ֆելիքսի Մանուկյանի անձը, նախկինում դատված չլինելը, դրական բնութագրվելը, կատարված հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը` միջին ծանրության հանցագործություն լինելը, ամբաստանյալին մեղսագրված, իրեն վստահված ուրիշի գույքի յուրացման խոշոր չափը տվյալ հանցագործության համար ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված խոշոր չափի նվազագույն սահմանին առավել մոտ լինելը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը` առաջադրված մեղադրանքում լիովին մեղավոր ճանաչելը և անկեղծորեն զղջալը։
Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի խնամքի տակ մինչև տասնչորս տարեկան մեկ երեխայի առկայությունը և հանցագործությամբ տուժողին պատճառված գույքային վնասն ամբողջությամբ կամովին հատուցելը։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք առկա չէ։
Վերոգրյալը հաշվի առնելով` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Արթուր Մանուկյանն իր կատարած, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից նվազ խիստ տեսակի` տուգանքի ձևով, քանի որ պատիժներից առավել խիստը կիրառելու հիմքեր առկա չեն։ Բացի այդ` տուգանքի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։
Դատարանը գտնում է, որ իր նկատմամբ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Արթուր Ֆելիքսի Մանուկյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել։ Ամբաստանյալ Արթուր Ֆելիքսի Մանուկյանի գույքի վրա կալանք չի դրվել։ Իրեղեն ապացույց չի ներկայացվել։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Արթուր Ֆելիքսի Մանուկյանի նկատմամբ խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունն ընտրված է ճիշտ և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ խափանման միջոցի այդ տեսակի պահանջները նրա կողմից խախտված լինելու վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել։ Բացի այդ, տուգանքի դատապարտվելու դեպքում ամբաստանյալ Արթուր Ֆելիքսի Մանուկյանի կողմից քրեական պատասխանատվությունից և նշանակված պատիժը կրելուց խուսափելու, դատավճռի կատարմանը խոչընդոտելու հավանականությունը ցածր է։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ, 3751-3754-րդ հոդվածներով` դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ամբաստանյալ Արթուր Ֆելիքսի Մանուկյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի նվազագույն աշխատավարձի վեցհարյուրապատիկի` 600.000 /վեց հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճիռը հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։
Դատավճիռը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով չի կարող բողոքարկվել։



ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ