ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

Գործ №-ԵԿԴ/0088/01/15

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական
շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի
դատարանի դատավճիռը կայացրած դատարանի կազմը
նախագահող դատավոր` Ա. Վարդանյան


Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

<<22>> հուլիսի 2015 թվականի ք. Երևան

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ նաև`
Վերաքննիչ դատարան/ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

նախագահող դատավոր` Ա. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
դատավորներ` Հ. ՏԵՐ-ԱԴԱՄՅԱՆ
Տ. ՍԱՀԱԿՅԱՆ

քարտուղարությամբ` Մ. ՄԵԼՔՈՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
մեղադրող` Մ. ՆԱԼԲԱՆԴՅԱՆԻ
պաշտպան` Ա. ՋՈՒՎԱՆՈՎԱՅԻ
ամբաստանյալ` Գ. ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ

դռնբաց դատական նիստում ամբաստանյալ Գևորգ Գրիգորյանի ներկայացրած վերաքննիչ բողոքի հիման վրա, վճռաբեկության կարգով քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Գևորգ Հայկի Գրիգորյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

1. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնական քննչական բաժնի քննիչ Պ. Աղաբաբյանի 2014թ. օգոստոսի 26-ի որոշմամբ հարուցվել է թիվ 15139614 քրեական գործը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, այն ընդունվել է վարույթ և կատարվել է նախաքննություն: /Տե՛ս քրեական գործի նյութեր հ.1 գ-թ 29/


2. Քննիչ Պ. Աղաբաբյանի 2014թ. հոկտեմբերի 23-ի որոշմամբ միջնորդություն է հարուցվել դատավարական ղեկավարում իրականացնող դատախազին՝ թիվ 15139614 քրեական գործի նախաքննության ժամկետը 2 /երկու/ ամիս ժամկետով` մինչև 2014թ. դեկտեմբերի 26-ը երկարացնելու վերաբերյալ:
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Մ. Նալբանդյանի 2014թ. հոկտեմբերի 23-ի հաստատմամբ թիվ 15139614 քրեական գործի նախաքննության ժամկետը երկարացվել է 2 /երկու/ ամիս ժամկետով` մինչև 2014թ. դեկտեմբերի 26-ը: /հ.1 գ-թ 66-68/

3. Քննիչ Պ. Աղաբաբյանի 2014թ. դեկտեմբերի 19-ի որոշմամբ միջնորդություն է հարուցվել դատավարական ղեկավարում իրականացնող դատախազին՝ թիվ 15139614 քրեական գործի նախաքննության ժամկետը 2 /երկու/ ամիս ժամկետով` մինչև 2015թ. փետրվարի 26-ը երկարացնելու վերաբերյալ:
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Մ. Նալբանդյանի 2014թ. դեկտեմբերի 20-ի հաստատմամբ թիվ 15139614 քրեական գործի նախաքննության ժամկետը երկարացվել է 2 /երկու/ ամիս ժամկետով` մինչև 2015թ. փետրվարի 26-ը: /հ.1 գ-թ 85-88/

4. Քննիչ Պ. Աղաբաբյանի 2015թ. փետրվարի 13-ի որոշմամբ թիվ 15139614 քրեական գործով Գևորգ Գրիգորյանին ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով: /հ.1 գ-թ 198/

5. Քննիչ Պ. Աղաբաբյանի 2015թ. փետրվարի 13-ի որոշմամբ թիվ 15139614 քրեական գործով մեղադրյալ Գևորգ Գրիգորյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում: / հ.1 գ-թ 161/

6. Քննիչ Պ. Աղաբաբյանի 2015թ. փետրվարի 13-ի որոշմամբ միջնորդություն է հարուցվել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան /այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան/` թիվ 15139614 քրեական գործով մեղադրյալ Գևորգ Գրիգորյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանավորումը ընտրելու մասին: /հ.1 գ-թ 162-163/

7. Առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. փետրվարի 13-ի որոշմամբ քննիչի վերը նշված միջնորդությունը բավարարվել է և թիվ 15139614 քրեական գործով մեղադրյալ Գևորգ Գրիգորյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը` 2/երկու/ ամիս ժամկետով: /հ.1 գ-թ 165-166/

8. Քննիչ Պ. Աղաբաբյանի 2015թ. փետրվարի 20-ի որոշմամբ միջնորդություն է հարուցվել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան /այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան/` թիվ 15139614 քրեական գործով մեղադրյալ Գևորգ Գրիգորյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանավորումը կրկնակի կիրառելու մասին: /հ.1 գ-թ 197-198/

9. Առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. փետրվարի 20-ի որոշմամբ քննիչի վերը նշված միջնորդությունը բավարարվել է և թիվ 15139614 քրեական գործով մեղադրյալ Գևորգ Գրիգորյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ` 2/երկու/ ամիս ժամկետով: /հ.1 գ-թ 199-202/

10. Քննիչ Պ. Աղաբաբյանի 2015թ. փետրվարի 19-ի որոշմամբ միջնորդություն է հարուցվել դատավարական ղեկավարում իրականացնող դատախազին՝ թիվ 15139614 քրեական գործի նախաքննության ժամկետը 2 /երկու/ ամիս ժամկետով` մինչև 2015թ. ապրիլի 26-ը երկարացնելու վերաբերյալ:
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Մ. Նալբանդյանի 2015թ. փետրվարի 23-ի հաստատմամբ թիվ 15139614 քրեական գործի նախաքննության ժամկետը երկարացվել է 2 /երկու/ ամիս ժամկետով` մինչև 2015թ. ապրիլի 26-ը: /հ.1 գ-թ 214-217/

11. Քննիչ Պ. Աղաբաբյանի 2015թ. մարտի 31-ի որոշմամբ թիվ 15139614 քրեական գործով մեղադրյալ Գևորգ Գրիգորյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով` մեղադրանքի ծավալի մեջ 11.300.000 ՀՀ դրամի փոխարեն նշելով 10.902.110 ՀՀ դրամ: /հ.1 գ-թ 291/

12. Քննիչ Պ. Աղաբաբյանի 2015թ. մարտիի 31-ի որոշմամբ թիվ 15139614 քրեական գործով Գևորգ Գրիգորյանին ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով: /հ.1 գ-թ 292/

13. 2015թ. ապրիլի 2-ին թիվ 15139614 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան` ըստ էության քննելու համար, որն Առաջին ատյանի դատարանում ստացվել է 2015թ. ապրիլի 3-ին: /հ.1 գ-թ 299-306, h.2 գ-թ 1/

14. Առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. ապրիլի 8-ի որոշմամբ թիվ ԵԿԴ/0088/01/15 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ, իսկ 2015թ. ապրիլի 17-ի որոշմամբ այն նշանակվել է դատական քննության: /հ.2 գ-թ 6, 11/

15. Առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. մայիսի 29-ի դատավճռով Գևորգ Հայկի Գրիգորյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշանակվել է պատիժ` ազատազրկում 4 (չորս) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման։
Գևորգ Գրիգորյանի պատժի կրման սկիզբը հաշվվել է 2015թ. փետրվարի 19-ից, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Տուժող (քաղաքացիական հայցվոր) Սմբատ Մելսիկի Գուլյանի ներկայացրած 10.902.110 (տաս միլիոն ինը հարյուր երկու հազար հարյուր տաս) ՀՀ դրամի քաղաքացիական հայցը բավարարվել է, այդ գումարը, որպես հանցագործությամբ նրան անմիջականորեն պատճառված վնաս, որոշվել է բռնագանձել քաղաքացիական պատասխանող Գևորգ Հայկի Գրիգորյանից։
Դատական այլ ծախսերի հարցն համարվել է լուծված` գործն արագացված դատական քննության կարգով քննելու պատճառաբանությամբ։
Գևորգ Հայկի Գրիգորյանի անվամբ հաշվառված շարժական և անշարժ գույքի, այդ թվում` համատեղ սեփականություն հանդիսացող, Երևանի Անդրանիկի 148-րդ շենքի 50-րդ բնակարանի նրա բաժնեմասի նկատմամբ որոշվել է կիրառել արգելանք` գույքի իրացումից ստացվելիք գումարներն ուղղելով քաղաքացիական հայցվոր Սմբատ Մելսիկի Գուլյանին պատճառված գույքային վնասի փոխհատուցմանը։ /հ.2 գ-թ 58-62/

16. Ամբաստանյալ Գ. Գրիգորյանը 2015թ. հուլիսի 1-ին վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել վերոհիշյալ դատավճռի դեմ: Վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ գրավոր պատասխան Վերաքննիչ դատարան չի ներկայացվել:

17. Քրեական գործի նյութերը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2015թ. հուլիսի 7-ին: Վերաքննիչ դատարանի 2015թ. հուլիսի 8-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության:

Գործի փաստական հանգամանքները.

18. Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ամբաստանյալ Գ. Գրիգորյանը դատապարտվել է այն արարքը կատարելու համար, որ նա Սմբատ Գուլյանից խարդախությամբ հափշտակել է առանձնապես խոշոր չափի` ընդհանուր 10.902.110 ՀՀ դրամ արժողությամբ ադամանդե քարեր։
Այսպես, Գևորգ Գրիգորյանը, գտնվելով մտերիմ հարաբերությունների մեջ ադամանդե զարդերի վաճառքով զբաղվող, <<Ոսկու աշխարհ>> առևտրային կենտրոնում գործող գրասենյակում աշխատող Սմբատ Մելսիկի Գուլյանի հետ, պարբերաբար գնորդներ է հայտնաբերել վերջինիս պատկանող ադամանդե քարերը վաճառելու նպատակով և այդ ընթացքում Սմբատ Գուլյանի մոտ ձեռք է բերել վստահություն և նպատակադրվել է խարդախությամբ հափշտակել վերջինիս պատկանող ադամանդե քարերը։ Այնուհետև իր հանցավոր մտադրությունն իրագործելու նպատակով, օգտվելով ստեղծված վստահելի հարաբերություններից, 2014թ. հունիսի 30-ին Գևորգ Գրիգորյանը Երևան քաղաքի Խորենացի 24 հասցեում գործող <<Ոսկու աշխարհ>> առևտրային կենտրոնում Ս.Գուլյանից վերցրել է ադամանդե քարեր` դրանք գնորդին ցուցադրելու և վաճառքից առաջացած գումարը հետ վերադարձնելու պատրվակով, սակայն խաբեությամբ հափշտակել է առանձնապես խոշոր չափի` ընդհանուր 10.902.110 ՀՀ դրամ արժողությամբ ադամանդյա քարերը:

Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը

Վերաքննիչ բողոքները քննվում են հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

19. Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում ամբաստանյալ Գ. Գրիգորյանը մասնավորապես նշել է, որ ինքը Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով նշանակված պատժի հետ համաձայն չէ:
Բողոքաբերը, հղում կատարելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի, 10-րդ հոդվածի, 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 70-րդ հոդվածի, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի դրույթներին, նշել է, որ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, Ա.Պապիկյանի վերաբերյալ 2007թ. հոկտեմբերի 26-ի ՎԲ–149/07 գործով մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված նորմը, նշել է, որ այն Դատարանին օժտել է անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման լայն հայեցողությամբ, քանի որ պատիժ նշանակելիս Դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այնպիսի հանգամանքներ, որոնք նույն հոդվածի առաջին մասում նշված չեն։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի դրույթը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է
ենթարկել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ՀՅՔՐԴՅ/0109/01/08, ԵՔՐԴ/0571/01/08, ԱՎԴ/0100/01/08, ԱՐԴ/0117/01/08, ԱՐԱԴ/0050/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԼԴ2/0019/01/09, ՍԴ/0226/01/09, ԵԱՔԴ/0120/01/09, ԵԷԴ/0138/01/09, ԳԴ1/0003/01/10, ՄԴ/0085/01/10, ԵԿԴ/0126/01/10, ԵԱՆԴ/0091/01/09, ԵԷԴ/0201/01/11, ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում։
Վերոնշյալ որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորված կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու։ Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել`
ա) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները,
բ) պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները,
գ) հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը,
դ) հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները,
ե) հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը,
զ) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն։
Համաձայն բողոքաբերի, սույն որոշման նախորդ կետում շարադրված վերլուծությունից երևում է, որ անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս Առաջին ատյանի դատարանը, ի թիվս այլոց, պետք է հաշվի առնի ինչպես անձին մեղսագրվող հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այնպես էլ այդ հանցագործության կատարման հանգամանքները։
Հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ՝ իրավական դիրքորոշում ձևավորելով այն մասին, որ <<Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը>> (տես Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17– ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Ինչ վերաբերում է հանցագործության կատարման հանգամանքներին, ապա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դրանք յուրաքանչյուր քրեական գործով պետք է գնահատման ենթարկվեն հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի համատեքստում։ Գնահատման արդյունքում դատարանը պետք է պարզի հանցավոր վարքագծի դրսևորմանը նախորդող և ուղեկցող հանգամանքները, հանցավոր վարքագծի դրսևորման եղանակր, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը և այլն։

20. Ելնելով վերոգրյալից` ամբաստանյալ Գ. Գրիգորյանը խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը պատժի մասով, իր նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել, նշանակել փորձաշրջան:

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.

Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով պաշտպանի, ամբաստանյալի և մեղադրողի ելույթները, ինչպես նաև` ուսումնասիրելով, վերլուծելով գործի նյութերը, դրանք գնահատելով իրենց համակցությամբ, ներքին համոզմամբ, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել հետևյալ պատճառաբանությամբ.

21. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`/…/
6/ ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7/ ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
8/ ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը/…/>>:

22. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար:

23. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածում սահմանված են պատժի հասկացությունը և նպատակները:
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածը սահմանում է. <<1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները>>:

24. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Վերոհիշյալ հոդվածի 1-ին մասը նշում է. <<Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:>>:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է. <<Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:>>:

25. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի առաջին մասում նախատեսված են պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն սույն հոդվածի առաջին մասում:

26. Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի. <<Բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է`/…/
4/ դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին/…/>>:

27. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է. <<Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:>>:
Փաստորեն պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց ռեալ /իրական/ պատիժ նշանակելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը:

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով ամրագրված` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները սպառիչ չեն: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, համաձայն որի` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:

28. Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով, դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս:
Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
Օրենսդիրը պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմք է համարում դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց որոշակի պատժատեսակները ռեալ կրելու: /Տե´ս նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի հունիսի 2-ի ՀՅՔՐԴ3/0109/01/08 որոշումը/:

29. Առաջին ատյանի դատարանը, հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները, գտել է, որ ամբաստանյալ Գևորգ Գրիգորյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցավոր արարքը, որի համար նա ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
Առաջին ատյանի դատարանը որպես ամբաստանյալ Գևորգ Գրիգորյանի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալ է գնահատում` նախկինում դատապարտված չլինելը (ըստ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի 2014թ. սեպտեմբերի 1-ին կատարված հարցման արդյունքների), իսկ որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք՝ անկեղծորեն զղջալն ու դեռևս մինչդատական վարույթից իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը։
Առաջին ատյանի դատարանը ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրել:


Առաջին ատյանի դատարանը, հաշվի առնելով ամբաստանյալ Գևորգ Գրիգորյանին վերագրվող հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը բնութագրող տվյալն ու պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, պատճառված վնասը չփոխհատուցելու հանգամանքը, տվյալ հոդվածով նախատեսված ազատազրկումից ավելի մեղմ պատիժ կամ մեղմ պատժատեսակ նշանակելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառում), հիմքերի բացակայությունը, գտել է, որ ամբաստանյալ Գ. Գրիգորյանն իր նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պետք է կրի։

30. Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով Գ. Գրիգորյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրացվելիության հարցերը և նկատի ունենալով նրա կողմից հանցագործության կատարման վերը նշված հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, գործի նման փաստական տվյալների առկայության պայմաններում հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը, պահպանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները /ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ, 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ, 62-րդ, 63-րդ հոդվածներ/, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի սանկցիաների սահմաններում` ամբաստանյալ Գ. Գրիգորյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակել ազատազրկում 4/չորս/ տարի 6/վեց/ ամիս ժամկետով, որը համապատասխանում է հանցագործության ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին և որով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը, և որ վերաքննիչ բողոքում նշված փաստարկները Գ. Գրիգորյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմք չեն կարող դառնալ:

31. Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը վերոշարադրյալ հիմքերով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. մայիսի 29-ի վերոհիշյալ դատավճիռը համարում է ճիշտ, իսկ վերաքննիչ բողոքում և դատաքննության ընթացքում բերված պատճառաբանությունները, եզրահանգումներն` անհիմն:

Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածով, 394-րդ հոդվածով, 402-րդ հոդվածով ` Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

1. Վերաքննիչ բողոքը մերժել:

2. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի մայիսի 29-ի դատավճիռը` Գևորգ Հայկի Գրիգորյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, թողնել օրինական ուժի մեջ:

3. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ


ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Հ. ՏԵՐ-ԱԴԱՄՅԱՆ


Տ. ՍԱՀԱԿՅԱՆ