Գործ ԵԿԴ/0072/01/15





ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ


Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դատարանը (այսուհետ` Դատարան )`

նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի«
քարտուղարությամբ` Գևորգ Պողոսյանի«

մասնակցությամբ`

մեղադրող« Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների դատա-
խազության ավագ դատախազ` Տիգրան Ենոքյանի«

տուժող` Իրինա Ստեփանյանի,

պաշտպան` Լուսինե Ավագյանի,


նույն դատարանում` 2015թ. հուլիսի 31-ին կայացած դռնբաց դատական նիստում, քննեց և ավար¬տեց քրեա¬կան գործն ըստ մե¬ղադ¬րանքի`
Սամսոն Ստեփանի Խանֆերյանի (ծնված 1975թ. դեկտեմբերի 27-ին, Երևան քաղաքում, ազ¬գությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած և խնամքին երկու անչափահաս երեխաները (ըստ ամբաս¬տան¬յալի հայտարարության), Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրա¬վասության դատարանի 2007թ. մարտի 16-ի դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 133-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 139-րդ հոդվածի 2-րդ մասով դատապարտված, դատվածությունը չմարված, հաշ¬վառված և բնակվում է Երևանի Ն.Շենգավիթ 11-րդ փողոց, 1/21-րդ շենքի 24-րդ բնակարանում, սույն գործով մեղ¬սագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նա¬խատեսված հանցավոր արարքի կատարում, որպես խափանման միջոց է ընտրվել գրավ` 500.000 ՀՀ դրամի չափով)։

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Թիվ 13115316 քրեական գործը հարուցվել է 2015թ. փետրվարի 16-ին ՀՀ քննչական կոմի¬տեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վաարչական շրջանների քննչա¬կան բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մա¬սի 2-րդ կետի հատ¬կա¬նիշ¬ներով՝ քաղ. Իրինա Ստեփանյանի կողմից դեռևս 2015թ. փետրվարի 11-ին տված հաղորդման հիման վրա։
2015թ. մարտի 2-ին որոշումներ են կայացվել Ս.Խանֆերյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով որպես մեղադրյալ ներգրավելու, նրա նկատմամբ հետախուզում հայ¬տա¬րա¬րելու մասին։ Նույն օրը Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը, բավարարելով նախաքննական մարմնի միջնորդությունը, մեղադրյալ Ս.Խանֆերյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրել կալանավորում։
2015թ. մարտի 5-ին` ժամը 12.35-ին, հետախուզվող Ս.Խանֆերյանն ինքնակամ ներկայացել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին։
2015թ. մարտի 5-ին Ս.Խանֆերյանին մե¬ղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, որի շուրջ նույն օրը՝ ժամը 13.30-ից 15.40-ն ընկած ժամանակա¬հատ¬վածում վերջինս հարցաքննվել է։
2015թ. մարտի 5-ին մեղադրյալ Ս.Խանֆերյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրա¬¬¬¬վասության դատարանում վերստին քննարկվել և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորում՝ երկու ամսով։ Նույն որոշմամբ Ս.Խանֆերյանի նկատմամբ թույլատրելի է ճանաչվել գրավի կիրառումը։
2015թ. մարտի 5-ին նախաքննական մարմինը, ստանալով գրավի գումարը` 500.000 ՀՀ դրամը համապատասխան հաշվեհամարին ժամը 21.27-ին մուծելու վերաբերյալ 2015թ. մարտի 5-ի թիվ 000521/70466950/ անդորրագրի օրինակը, որոշում է կայացրել մեղադրյալ Ս.Խանֆերյանին կալանքից ազատելու մասին։
2015թ. մարտի 16-ին որոշում է կայացվել Ս.Խանֆերյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին, նրան վերջնական մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով (մեղադրանքի ծավալի մեջ ընդգրկվել է նաև 1.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ նոթատետրի գաղտնի հափշտակությունը)։
2015թ. մարտի 27-ին քրեական գործը Սամսոն Ստեփանի Խանֆերյանի նկատմամբ ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հաստատված մեղադրական եզրակացութ¬յամբ ու¬ղարկ¬վել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դատա¬րան, 2015թ. մարտի 30-ին ընդունվել վա¬րույթ և նշանակվել դատական քննության։
Ըստ Ս.Խանֆերյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշման և մեղադրական եզրա¬կացութ¬յան եզրակափիչ մասի` նրան ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով մե¬ղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա «2015 թվականի հունվարի 29-ին` ժամը 18։16-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Խորենացի 33 հասցեում գտնվող «Տաշիր» առևտրի կենտրոնի թիվ 112 տաղավարի աշխատասեղանի վրայից ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտա¬վորությամբ գաղտնի հափշտակել է Իրինա Ստեփանյանին պատկանող` 1.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ նոթատետրը` 799.000 ՀՀ դրամ գումարով հանդերձ` վերջինիս պատճառելով խոշոր չափի` ընդհանուրը 800.000 ՀՀ դրամ գույքային վնաս»։

2. Մինչդատական վարույթի ընթացքում ձեռք բերված ապացույցների հետազոտում.
Մեղադրող կողմը գործով ամբաստանյալ Սամսոն Խանֆերյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով առաջադրված վերոնշյալ մեղադ¬րանքի, ինչպես նաև մեղադրական եզրա¬կա¬ցության հիմ¬քում դրել է հետևյալ ապացույցները.
Գործով ամբաստանյալ Սամսոն Խանֆերյանի ցուցմունքների գնահատման արդյունքներով արժևորած փաստական տվյալները. Այսպես, վերջինս նշել է, որ տուժող Իրինա Ստեփանյանին ճա¬նաչում է շուրջ 5 տարի, նրա հետ գտնվել է մտերիմ հարաբերությունների մեջ։ 2013 թվականի սեպտեմբերին Ի.Ստեփանյանին է տվել 40.000 ՀՀ դրամ գումար, որպեսզի վերջինս Թուրքիայից իրեն սպորտային համազգեստ բերի, սակայն Ի.Ստեփանյանը սպորտային համազգեստը չի բերել, իսկ գումարը վերադարձրել է միայն 2014թ. դեկտեմբերի վերջերին։ Մինչ այդ իմանալով, որ Ի.Ստեփանյանը գտնվում է ֆինանսական խնդիրների մեջ` նրան պարտքով տվել է 800.000 ՀՀ դրամ գումար։ 2015թ. հուն¬վարի 29-ի դրությամբ Ի.Ստեփանյանն իրեն վերադարձրել է 490.000 ՀՀ դրամ գումար` պարտք մնալով 350.000 ՀՀ դրամ գումար։ 2015թ. հունվարի վերջին զանգահարել է Իրինային և պահանջել ամբող¬ջությամբ վերադարձնել իր պարտքը, որին Ի.Ստեփանյանը պատասխանել է, որ առևտուր չկա և գումար չունի։ Դրանից հետո գնացել է Ի.Ստեփանյանին պատկանող` Երևան քաղաքի Խորենացի 33 հասցեում գործող «Տաշիր» առևտրի կենտրոնի թիվ 112 տաղավար և պահանջել իր գումարը, սակայն Ի.Ստե¬փանյանը հայտնել է, որ գումար չունի և չի կարող վերադարձնել իր պարտքը, սակայն երկար պնդում¬ներից հետո Ի.Ստեփանյանը վերադարձրել է 50.000 ՀՀ դրամ գումար` պատճառաբանելով, որ այլևս գումար չունի, ունի միայն 400.000 ՀՀ դրամ գումար, որի վրա պետք է գումար ավելացնի և դրանով մարի տաղավարի վարձավճարը։ Խոսակցության ընթացքում նկատել է, որ գումարը դրված է աշխա¬տա¬սեղանի վրա դրված նոթատետրի մեջ, որից հետո աննկատ վերցրել է նոթատետրը` գումարով հանդերձ և հեռացել։ Մի քանի ժամ անց հաշվել է նոթատետրի մեջ եղած գումարը և պարզել, որ այն կազմում է 797.000 ՀՀ դրամ։ Ցանկացել է ավել գումարը` 447.000 ՀՀ դրամը վերադարձնել Իրինային, սակայն նշված օրը Ի.Ստեփանյանը զանգահարել է իրեն և ասել, որ գիտի, որ սեղանին դրված 1.200.000 ՀՀ դրամ գումարն ինքն է վերցրել։ Ինքն ասել է Ի.Ստեփանյանին, որ նա ստում է, քանի որ լավ գիտի, որ գումարը 1.200.000 ՀՀ դրամ չի եղել։ Հաջորդ օրը գնացել է Ի.Ստեփանյանի աշխատավայր, որտեղ նույնպես վերջինս պնդել է, որ գումարը եղել է 1.200.000 ՀՀ դրամ։ Այնուհետև նույն օրը` ժամը 21։00-ի սահմաններում, Ի.Ստեփանյանը գնացել է իրենց տուն, որտեղ լեզվակռիվ է առաջացել իր և Ի.Ստե¬փան¬յանի միջև, որի ընթացքում ասել է վերջինիս, որ լավ գիտի, որ իր վերցրած գումարը եղել է 797.000 ՀՀ դրամ և պատրաստ է այդ գումարից իր պարտքը վերցնելուց հետո մնացած գումարը` 447.000 ՀՀ դրամը վերադարձնոլ Ի.Ստեփանյանին։
Տուժող Իրինա Բաբիկի Ստեփանյանի ցուցմունքները` այն մասին, որ հանդիսանում է «Իրինա Ստեփանյան» ԱՁ-ի տնօրենը և Երևան քաղաքի Խորենացի 33 հասցեում գտնվող «Տաշիր» առևտրի կենտրոնում զբաղվում է կանացի հագուստների մանրածախ առևտրով։ Շուրջ 5 տարի է, ինչ ճանաչում է Սամսոն Խանֆերյանին, որի հետ գտնվել է մտերիմ հարաբերությունների մեջ։ 2014թ. դեկտեմբեր ամսին պարտքով Սամսոն Խանֆերյանից 700.000 ՀՀ դրամ գումար է վերցրել` պայմա¬նավոր¬վա¬ծությամբ, որ երբ վերջինս գումար պահանջի, այն վերադարձնի։ Նշված գումարի մի մասը` 500.000 ՀՀ դրամ գումարը, տարբեր ժամանակաշրջաններում մաս-մաս վերադարձրել է և 2015թ. հունվարի 29-ի դրությամբ Ս.Խանֆերյանին պարտք է մնացել 200.000 ՀՀ դրամ։ 2015թ. հունվարի 29-ին Սամսոն Խանֆերյանը գնացել է իրեն պատկանող Երևան քաղաքի Խորենացի 33 հասցեում գտնվող «Տաշիր» առևտրի կենտրոնի թիվ 112 տաղավար և վերցրել 50.000 ՀՀ դրամ գումար, որից հետո Ս.Խանֆերյանին պարտք է մնացել 150.000 ՀՀ դրամ գումար։ Նույն օրը` ժամը 18։16-ի սահմաններում, երբ տաղավարի վաճառողուհի Տաթևիկ Հովսեփյանի հետ դուրս է եկել տաղավարից, Ս.Խանֆերյանը տաղավարի աշխատասեղանի վրայից գաղտնի հափշտակել է իրեն պատկանող 1.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ նոթատետրը, որի մեջ եղել է 799.000 ՀՀ դրամ գումար։ Ս.Խանֆերյանի հեռանալուց հետո` ժամը 19։00-ի սահմաններում, ցանկանալով գրառում կատարել նոթատետրի մեջ` պարզել են, որ այն, գումարով հանդերձ, բացակայում է։ Այնուհետև դիտելով «Տաշիր» առևտրի կենտրոնում գտնվող «ԱՅ-ՄԱՐԿԵՏ» խանութների ցանցին պատկանող տեսանկարահանող սարքերի կողմից կատարված տեսաձայ¬նագրությունները` պարզել է, որ 2015թ. հունվարի 29-ին` ժամը 18։16-ի սահմաններում գործով մե¬ղադրյալ Ս.Խանֆերյանը շարժվում է դեպի տաղավարում գտնվող աշխա¬տասեղանի կողմը, երեք անգամ կռանում, որի ընթացքում էլ հափշտակում է իրեն պատկանող 1.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ նո¬թատետրը, դրանում առկա 799.000 ՀՀ դրամ գումարը։ Դրանից հետո զանգա¬հարել է Ս.Խանֆերյանին, զրուցել վերջինիս հետ, հայտնել կատարվածի մասին, սակայն Ս.Խանֆեր¬յանը հերքել է իր մաս¬նակ¬ցությունը հանցագործությանը։ Իր ծանոթ Մերի Քամալյանի հետ գնացել է Ս.Խանֆերյանի բնակարան, որտեղ Ս.Խանֆերյանին փորձելու համար ասել է, որ նոթատետրում եղել է 1.200.000 ՀՀ դրամ գումար` Ս.Խանֆերյանի պահվածքից պարզելու համար վերջինիս մասնակցությունը հանցագործության կատար¬մանը։ Իր հարցին ի պատասխան` Ս.Խանֆերյանը հայտնել է, որ ինքը լավ գիտի, որ վերցրած գումարը եղել է ոչ թե 1.200.000, այլ 797.000 ՀՀ դրամ։ Խոսակցություններից հետո Ս.Խան¬ֆերյանը 150.000 ՀՀ դրամ գումար պարտքը հանելով, վերադարձրել է մնացած հափշտակ¬ված գումարը, ինչպես նաև տրամադրել է ոսկյա կախազարդ` 200.000 ՀՀ դրամի դիմաց, պայմա¬նա¬վոր¬վածությամբ, որ Ս.Խանֆերյանը վերադարձնելու է 200.000 ՀՀ դրամ գումարը, իսկ ինքը` կա¬խազարդը։
Վկա Տաթևիկ Արամի Հովսեփյանի ցուցմունքը` այն մասին, որ բնակվում է Երևան քաղաքի Երվանդ Քոչար 27 շենքի 7-րդ բնակարանում։ Աշխատում է Երևան քաղաքի Խորենացի 33 հասցեում գործող «Տաշիր» առևտրի կենտրոնում` «Իրինա Ստեփանյան» ԱՁ-ին պատկանող թիվ 112 տաղավարում։ 2015թ. հունվարի 29-ին` ժամը 17։00-ի սահմաններում, ԱՁ-ի տնօրեն Իրինա Ստեփան¬յանի հետ գտնվել է նշված տաղավարում, երբ այնտեղ է գնացել գործով մեղադրյալ Սամսոն Խանֆեր¬յանը` Իրինա Ստեփանյանին տված պարտքով գումարի մի մասը վերցնելու նպատակով։ Ի.Ստեփան¬յանն իր ներկայությամբ Ս.Խանֆերյանին է տվել 50.000 ՀՀ դրամ գումար։ Այդ օրը հավաքված է եղել տաղավարի վարձավճարը` 800.000 ՀՀ դրամ գումարը, որը դրված է եղել նոթատետրի մեջ, որն էլ դրված է եղել տաղավարում գտնվող աշխատասեղանի վրա։ Ժամը 18։10-ի սահմաններում ԱՁ-ի մյուս աշխա¬տակից Նաիրան եկել է իրենց տաղավար, որի հետ լեզվակռիվ է ունեցել, որին միջամտել է տնօրեն Ի.Ստեփանյանը, իսկ այդ ընթացքում Ս.Խանֆերյանը միայնակ մնացել է տա¬ղավարում։ Ս.Խանֆեր¬յանի կողմից տաղավար գնալուց հետո այնտեղ այլ մարդ չի մտել, հաճախորդներ չեն եղել։ Մինչ Ս.Խանֆերյանը գնացել է տաղավար, գումարը` 800.000 ՀՀ դրամը, եղել է տեղում։ Ժամը 19։00-ի սահմաններում ցանկացել են առևտրի վերաբերյալ գրառում կատարել նոթատետրի մեջ, սակայն պարզել են է, որ այն բացակայում է։ Հասկացել է, որ այն հափշտակել է Ս.Խանֆերյանը, սակայն իր այդ կասկածի մասին Ի.Ստեփանյանին չի ասել, քանի որ Ս.Խանֆերյանը վերջինիս հետ մտերիմ էր։ Հետագայում Ի.Ստեփանյանից տեղեկացել է, որ Ս.Խանֆերյանի մայրը մաս-մաս վերադարձրել է հափշտակված այդ գումարը։
Վկա Մերի Լևոնի Քամալյանի ցուցմունքը` այն մասին, որ 2010-2012թթ. աշխատել է «Իրինա Ստեփանյան» ԱՁ-ում` որպես վաճառողուհի։ Մտերիմ հարաբերությունների մեջ է գտնվում հիշա¬տակ¬ված ԱՁ-ի տնօրեն Իրինա Ստեփանյանի հետ։ Սամսոն Խանֆերյանին ճանաչում է 2003 թվականից, որի հետ նույնպես գտնվում է նորմալ հարաբերությունների մեջ։ «Տաշիր» առևտրի կենտրոնում աշխատելու ժամանակ Ս.Խանֆեր¬յանը հաճախել է առևտրի կենտրոն, որտեղ տեսնելով վերջինիս` ծանոթացրել է իր տնօրեն Իրինա Ստեփանյանի հետ։ 2015թ. հունվարի վերջերին կամ փետրվարի սկզբներին իրեն է զանգահարել Իրինա Ստեփանյանը և հայտնել, որ տաղավարից գումար է կորել, որի մեջ կասկածում է Սամսոն Խանֆեր¬յանին։ Ի.Ստեփանյանը նաև հայտնել է, որ այդ դեպքից հետո զանգահարում է Ս.Խանֆերյանին, սակայն վերջինիս հեռախոսահամարն անհասանելի է։ Ինքը զանգահարել է Ս.Խանֆերյանի մորը` Գոհարին և ասել նրան, որ փոխանցի Սամսոնին, որ վերջինս զանգահարի Ի.Ստեփանյանին։ Օրը կոնկրետ չի հիշում, սակայն իրեն է զանգահարել Ս.Խանֆերյանի մայրը` Գոհարը և ասել, որ խոսելու բան ունի։ Ինքն էլ Իրինա Ստեփանյանի հետ գնացել են նրա բնակարան, որտեղ Ի.Ստեփանյանը Ս.Խանֆերյանի մորից պահանջել է, որ Սամսոնը վերադարձնի հափշտակված գու¬մարը։ Իրինան Սամսոնին ասել է, որ հափշտակված գումարը եղել է 1.200.000 ՀՀ դրամ` որպեսզի Ս.Խանֆերյանից լսի հափշտակված գումարի ճիշտ չափը` համոզվելու համար, որ Սամսոնն է հափշտակել գումարը։ Խո¬սակցութ¬յունը վերաճել է լեզվակռվի, որից քիչ անց հեռացել են։
Գործով ամբաստանյալ Ս.Խանֆերյանին առաջադրված մեղադրանքի և մեղադրական եզրակա¬ցության հիմքում մեղադրող կողմը դրել է նաև որպես ապացույց ճանաչված և գործին կցված լազերային սկավառակը, տուժող Իրինա Ստեփանյանի կողմից այն ներկայացնելու և զննելու մասին արձանագրությունը։

3. Ապացույցների գնահատում (մինչդատական և դատական վարույթներ).
Առաջադրված մեղադրանքի շուրջ Դատարանում հարցաքննվելիս ամբաստանյալ Ս.Խան¬ֆերյանն իրեն մեղավոր չճանաչեց` չընդունելով գումարը Իրինայից գողությամբ հափշտակելու հանգամանքը։ Նշեց, որ նոթատետրը և դրանում առկա գումարը վերցրել է՝ այդ կերպ ետ ստանալով Իրինային տված իր պարտքի մնացած մասը, որն ամբողջությամբ վերադարձնելու պահանջով դիմել էր Իրինային նաև այդ օրը` նրա հեռախոսհամարին զանգահարելով, սակայն վերջինս հրաժարվել էր՝ պատճա¬ռաբանելով, թե իբր այդ պահին այդքան գումար չունի։
Նշեց, որ Իրինա Ստեփանյանին ճանաչում է շուրջ 5 տարի, նրա հետ գտնվել է մտերիմ հարաբերությունների մեջ։ 2013թ. սեպտեմբեր ամսին Իրինային տվել էր 40.000 ՀՀ դրամ գումար, որ վերջինս Թուրքիայից իր համր սպորտային համազգեստ գնի, սակայն Իրինան այն չի բերել, իսկ գումարը վերադարձրել է միայն 2014թ. դեկտեմբերի վերջերին։ Մինչ այդ, իմանալով, որ Իրինան գտնվում է ֆինանսական խնդիրների մեջ, նրան պարտքով տվել է 800.000 ՀՀ դրամ գումար։
2014թ. դեկտեմբերի 20-ից 25-ն ընկած ժամանակահատվածում Իրինան նշված պարտքից վերադարձրել է 150.000 ՀՀ դրամը` խնդրելով հնարավորություն տալ մաս-մաս վճարել և պատ¬ճա¬ռա¬բանելով, որ ամբողջությամբ չի կարող վճարել այն։ 2014թ. դեկտեմբերի 31-ին, երբ Իրինան գտնվել է Թուրքիայում, զանգահարել է նրան, խնդրել ամբողջությամբ վերադարձնել պարտքը, սակայն Իրինան աշխատողի միջոցով իրեն է վերադարձրել 50.000 ՀՀ դրամ գումար։ Այնուհետև` 2015թ. հունվարի 6-ից 8-ն ընկած ժամանակահատվածում, դարձյալ զանգահարել է Իրինային` պարտքի ամբողջ մասը վերադարձնելու խնդրանքով, սակայն վերջինս Տաթևիկի միջոցով իրեն է վերադարձրել ընդամենը 100.000 ՀՀ դրամը, ինչն Իրինան պատճառաբանել է վարկեր ունենալու հանգամանքով։ 2015թ. հունվարի 16-ից 18-ն ընկած ժամանակհատվածում, երբ Իրինան արդեն վերադարձել էր Հայաստան, վերջինիս տաղավարում հանդիպել է նրան, Մերիի ներկայությամբ նա իրեն է վերա¬դարձրել ևս 100.000 ՀՀ դրամ։ Նույնիսկ այդ օրը Մերին իրեն դիմել է պարտքով գումար տալու խնդրանքով, ինքը չի մերժել, սակայն ասել է, որ այդ պահին չի կարող տալ, քանի որ դեսպանատուն մտնելու համար պետք է հաշվե¬համարին գումար մուտքագրի։
2015թ. հունվարի 29-ի դրությամբ Իրինան պարտքից վերադարձրել էր 490.000 ՀՀ դրամը, պարտք էր մնացել 350.000 ՀՀ դրամ գումար։ 2015թ. հունվարի վերջերին զանգահարել է Իրինային և պահանջել ամբողջությամբ վերադարձնել պարտքը՝ դարձյալ տեղեկաց¬նելով, որ գումարն անհրաժեշտ է դեսպանատուն մտնելու համար, իր հաշվեհամարին գումար մուտ¬քագրելու և քաղվածքը դեսպանատուն ներկայացնելու նպատակով, սակայն Իրինան պատասխանել է, որ առևտուր չկա և գումար չունի։ Այդ հեռախոսազրույցից հետո այցելել է Իրինային պատկանող` Երևան քաղաքի Խորենացի 33 հասցեում գտնվող «Տաշիր» առևտրի կենտրոնի թիվ 112 տաղավար և պահանջել իր գումարը, սակայն նա հայտնել է, որ գումար չունի և պարտքը չի կարող վերադարձնել, իսկ երկար պնդումներից հետո վերադարձրել է միայն 50.000 ՀՀ դրամ գումար` պատճառաբանելով, որ ունի միայն 400.000 ՀՀ դրամ գումար, որի վրա պետք է գումար ավելացնի և դրանով մարի տաղավարի վարձավճարը։ Խոսակցության ընթացքում նկատել է, որ գումարը դրված է աշխատասեղանի վրա դրված նոթատետրի մեջ, որից հետո, իր պարտքը չվերադարձնելու կապակցությամբ գտնվելով բարկացած վիճակում, վերցրել է նոթատետրը և դրանում առկա գումարը և հեռացել։ Իրեն թվացել է, թե Իրինան նկատել է գումարը վերցնելու պահը։
Մի քանի ժամ անց հաշվել է նոթատետրում եղած գումարը և պարզել, որ այն կազմում է 797.000 ՀՀ դրամ։ Ցանկացել է ավել գումարը՝ 447.000 ՀՀ դրամը, վերադարձնել Իրինային, սակայն նշված օրն Իրինան զանգահարել է իրեն և ասել, որ գիտի, որ սեղանին դրված գումարն ինքն է վերցրել, որն ըստ նրա խոսքերի՝ իբր կազմել է 1.200.000 ՀՀ դրամ։ Իրինային հայտնել է, որ նա լավ գիտի, որ նոթատետրում այդքան գումար չի եղել։ Հաջորդ օրը` ժամը 21։00-ի սահմաններում, Իրինան եկել է իրենց տուն, որտեղ իրենց միջև լեզվակռիվ է առաջացել, քանի որ վերջինս պահանջել է 1.200.000 ՀՀ դրամ, մինչդեռ ինքը պնդել է, որ իր վերցրած գումարն եղել է 797.000 ՀՀ դրամ, պատրաս¬տակամություն է հայտնել այդ գումարից վերցնել իր պարտքը, իսկ տարբերությունը վերա¬դարձնել։
Հաջորդ օրը Իրինան դարձյալ եկել է իրենց տուն, պահանջել գումարը, ինքը տանն եղած գումարից տվել է 100.000 ՀՀ դրամ, Իրինան առաջարկել է նրան հանձնել իր պարանոցի ոսկյա շղթան` կախազարդով։ Կախազարդը նրա մոտ է թողել 200.000 ՀՀ դրամ գումարի դիմաց, որի պայման¬ներում նրան պարտք էր մնում 150.000 ՀՀ դրամ։ Զանգահարել է մորը, ով Իրինային նույն օրը տվել է 100.000 ՀՀ դրամ գումար։ Արտերկիր իր մեկնելը չի ստացվել, քանի որ առողջական վիճակը վատացել է, իր մայրը 1-2 օր անց ևս 50.000 ՀՀ դրամ է տվել Իրինային։ Վերջինս իրեն զանգահարել և միայն այդ պահին է ասել, որ գումարն իրականում 800.000 ՀՀ դրամ է եղել և հենց այդ հեռախոսային խո¬սակցութ¬յան ժամանակ են հստակեցրել, որ ինքն Իրինային պարտք է մնում 200.000 ՀՀ դրամ, որի դիմաց, որպես երաշխիք, թողել էր կախազարդը, որը և նրան վերադարձվելու էր այդ գումարը մարելիս։
Նշեց նաև, որ Իրինայի հետ հեռախոսազրույցից հետո է միայն հասկացել, որ իր վերցրած գումարը ոչ թե 400.000, այլ 797.000 ՀՀ դրամ է։ Իրինան իր ներկայությամբ է տետրից հանել և 50.000 ՀՀ դրամ գումար տվել ու հենց այդ պահին է նկատել նոթատետրում գումարի պարունակությունը։ Աշխատասեղանի տակից նոթատետրը վերցնելիս երեք անգամ է կռացել, քանի որ 1-ին անգամ իր ձեռքի պայուսակն է դրել աթոռին, այնուհետև` կռացել և նոթատետրն է գումարի պարունա¬կությամբ վերցրել, որից հետո արդեն 3-րդ անգամ կռացել և պայուսակը, ինչպես նաև նոթատետրը գումարով հանդերձ վերցնելով` Իրինային հրաժեշտ է տվել և բարկացած հեռացել է։
Նշեց, որ Իրինան առաջին անգամ զանգահարել և կորած գումարի պահանջ է ներկայացրել դեպքի օրը՝ երեկոյան, երբ ինքը գտնվում էր քրոջ տանը, նրան պատասխանել է, որ այդ պահին զրուցելը հարմար չէ, առաջարկել ավելի ուշ զանգահարել, սակայն իր խոսքերից Իրինան պետք է որ հաս¬կացած լիներ, որ ինքն է գու¬մարը վերցրել։
Իր կողմից վերցրած 797.000 ՀՀ դրամը չէր ներառում այդ օրն իրեն վերադարձված 50.000 ՀՀ դրամը, դեպքի օրվա դրությամբ այդ 50.000 դրամը վերադարձնելուց հետո Իրինան իրեն դեռևս պարտք էր 300.000 ՀՀ դրամ։
Հստակեցրեց նաև, որ ի սկզբանե Իրինային պարտքը տվել էր այն մի քանի օր և ոչ թե մի քանի ամիս անց վերա¬դարձնելու պայ¬մանով։ Հայտնեց նաև, որ դատաքննության ընթացքում Իրինային վե¬րա¬դարձրել է նաև 200.000 ՀՀ դրամ գումարը և ետ ստացել իր կախազարդը։
Տուժող Իրինա Ստեփանյանը Դատարանում հայտնեց նաև, որ 2014թ. դեկտեմբերին Սամսոն Խանֆերյանից պարտքով 700.000 ՀՀ դրամ գումար է վերցրել այն պայմանով, որ երբ վերջինս գու¬մարը պահանջի, այն վերադարձնի։ Նշված գումարի մի մասը` 500.000 ՀՀ դրամը, տարբեր ժամա¬նա¬կաշրջան¬ներում մաս-մաս վերադարձրել է և 2015թ. հունվարի 29-ի դրությամբ Ս.Խանֆեր¬յանին պարտք էր մնացել 200.000 ՀՀ դրամ գումար։
2015թ. հունվարի 29-ին` ժամը 17։00-ի սահմաններում, Սամսոն Խանֆեր¬յանը եկել է իրեն պատկանող Երևան քաղաքի Խորենացի 33 հասցեում գտնվող «Տաշիր» առևտրի կենտրոնի թիվ 112 տաղավար և ինքը նրան տվել է 50.000 ՀՀ դրամ գումար, որից հետո Ս.Խանֆեր¬յանին պարտք է մնացել ընդհանուր պարտքից 150.000 ՀՀ դրամ գումար։ Նույն օրը` ժամը 18։16-ի սահմաններում, տաղավարի վաճառողուհի` Տաթևիկ Հովսեփյանը դուրս է եկել տաղավարից և սկսել վիճել իր մեկ այլ վաճառողուհու հետ, ինքն առաջացել է` փորձելով նրանց սաստել։ Այդ ընթացքում Սամսոնը տաղա¬վարի աշխա¬տա¬սեղանից գաղտնի հափշտակել է իրեն պատկանող 1.000 ՀՀ դրամ ար¬ժողությամբ նոթատետրը, որի մեջ եղել է 799.000 ՀՀ դրամ գումար և մոտ 3 րոպե անց հեռացել։
Նույն օրը` ժամը 19։00-ի սահմաններում, ցանկանալով գրառում կատարել նոթատետրի մեջ, հայտնաբերել են, որ այն, գումարով հանդերձ, բացակայում է։ Նշեց, որ Տաթևիկն էր նոթատետրի մեջ առանձ¬նացրել վաճառքից գոյացած և վարձավճարի համար նախատեսված գումարը, ինքը դրա մասին նախապես տեղ¬յակ չէր։ Այնուհետև դիտելով «Տաշիր» առևտրի կենտրոնում գտնվող «ԱՅ-ՄԱՐԿԵՏ» խանութների ցանցին պատկանող տեսանկարահանող սարքերի կողմից կատարված տեսաձայ¬նագրություն¬ները` պարզել է, որ 2015թ. հունվարի 29-ին` ժամը 18։16-ի սահմաններում, Սամսոնը շարժ¬վում է դեպի տա¬ղավարում գտնվող աշխատասեղանի կողմը, երեք անգամ կռանում, որի ընթացքում էլ հափշտակում է իրեն պատկանող 1.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ նոթատետրը` դրանում առկա 799.000 ՀՀ դրամ գու¬մարով հանդերձ։ Դրանից հետո զանգահարել է Սամսոնին զրուցել վերջինիս հետ, հայտնել կատար¬վածի մասին, սակայն Սամսոնը հերքել է իր առնչությունը դրան։ Իր ծանոթ Մերի Քամալյանի հետ գնացել է Սամսոնի բնակարան, որտեղ վերջինիս փորձելու համար ասել է, որ նա հափշտակել է 1.200.000 ՀՀ դրամ գումար` փորձելով Սամսոնի պահվածքից կռահել վերջինիս առնչությունը գումարի անհետացմանը։ Նրա դեմքի արտահայտությունից, ինչպես նաև նրա խոսքերից, թե` «Ի՞նչ 1.200.000 ՀՀ դրամ, ի՞նչ թղթադրամներ են եղել» հասկացել է, որ Սամ¬սոնն է այդ գումարը վերցրել։ Այնուամենայնիվ, թեև Սամսոնն այդպես էլ չի ընդունել գումարը նրա կողմից հափշտակելու հանգամանքը, ասել է, թե քանի որ գումարը վերցնելու մեջ ինքը նրան է մեղադրում, այն կվերա¬դարձնի։ Խոսակցություններից հետո Ս.Խանֆերյանն իր 150.000 ՀՀ դրամ գումար պարտքը հաշվանցելով՝ վերադարձրել է մնացած գումարը, ինչպես նաև տրամադրել է ոսկյա կախա¬զարդ` 200.000 ՀՀ դրամի դիմաց, պայմանով, որ հետագայում գումարը վերադարձնի և հետ ստանա կախազարդը, ինչպես և հետագայում վարվել են։
Հարցերին պատասխանելիս նաև հայտնեց, որ հափշտակված գումարը գոյացել էր 10 օրվա վաճառքից, իրենք հաշվարկել էին և ամսավճարի համար առանձնացրել 797.000 ՀՀ դրամ, որը պահել էին դարակում։ Այդ օրը՝ առավոտյան, Տաթևիկը նշված գումարը դարձյալ հաշվել էր և առանձնացրել ու դրել էր նոթատետրի մեջ։ Նշեց նաև, որ իր տաղավարում աշխատասեղանի հետնամասում անցնելու իրավունք կողմնակի որևէ անձ չունի։ Հետագայում Սամսոնի հետ զրույցի ընթացքում վերջինս երեք անգամ կռանալու հանգամանքը բացատրել է նրա¬նով, թե իբր հագուստն է ուղղել, սակայն քանի որ նա երեք անգամ էլ կռացել էր սեղանի տակ պահված նոթատետրի ուղղությամբ` իր համար ակնհայտ էր, որ նա այդ կերպ գումարն է վերցրել։ Սամսոնն իրեն երբեք չի ասել, որ դա վերցրել է նրա հանդեպ իր ունեցած պարտքի դիմաց։ Իրենց պայմանա¬վոր¬վածության համաձայն` Սամսոնի պահանջած պահին և նրա նշած չափով գումարներն անմի¬ջապես պետք է վերադարձներ, ինչպես և մշտապես վարվել է։ Նշեց նաև, որ Սամսոնը պարտքը միանվագ վերադարձնելու խնդրանքով երբևէ իրեն չի դիմել, եթե դիմեր` այն կվերադարձներ։ Չի եղել դեպք, որ իր մոտ Սամսոնի պահանջած գումարի չափով դրամ չլիներ։
Նշեց նաև, որ քննվող դեպքի օրը Սամսոնն իրեն զանգահարել, սակայն 50.000 ՀՀ դրամ գումար է պահանջել, ինքն այդ զանգին պատասխանելով` հայտնել է, որ այդ պահին իրեն հարմար չէ, Սամսոնին առաջարկել է մեկ ժամից գալ «Տաշիր» առևտրի կենտրոն և տանել գումարը։ Ընդունեց, որ Ստամբուլից սպորտային համազգեստ գնելու և բերելու համար Սամսոնն իրեն 40.000 ՀՀ դրամ գումար է տվել, սակայն այդ հագուստը չի եղել, այն չի բերել, հետագայում, թեև ուշացումով, բայց դրա գումարը Սամսոնին վերադարձրել է։ Դա եղել է մինչև քննվող դեպքը։
Դատարանում նշեց, որ ներկայումս լավ չի հիշում Սամսոնին իր կողմից գումարներ վերա¬դարձնելու հանգամանքները և չափերը, սակայն նախաքննության ընթացքում գրածը համապա¬տաս¬խանում է իրականությանը։ Այդ ցուցմունքները հրապարակելուց հետո հստակեցրեց, որ գումարը հափշտակվե¬լուց հետո՝ դեպքի օրը, ինքը Սամսոնին պարտք էր 150.000 ՀՀ դրամ, Սամսոնը հափշտակված 800.000 ՀՀ դրամից հաջորդ օրը նրանց տանն իրեն վերադարձրել է 100.000 ՀՀ դրամ և 200.000 ՀՀ դրամի դիմաց որպես երաշխիք տվել ոսկյա կախազարդը, այսինքն՝ Սամսոնը վերա¬դարձնելով 300.000 ՀՀ դրամը՝ մնացել է պարտք 500.000 ՀՀ դրամ, որից հաշվանցել են նրա նկատ¬մամբ ունեցած իր պարտքը՝ 150.000 ՀՀ դրամը, և Սամսոնն իրեն պարտք է մնացել 350.000 ՀՀ դրամ։ Այդ 350.000 ՀՀ դրամ գումարը հետագայում Սամսոնի մայրը երկու կամ երեք դրվագով վերադարձրել է՝ այդ կերպ մարելով իրենից հափշտակված ողջ գումարը։
Նշեց նաև, որ մեկ ամսվա ընթացքում ինքը Սամսոնին մաս-մաս վերադարձրել է ընդհանուր 500.000 ՀՀ դրամ, որից միայն 50.000 ՀՀ դրամն է նրան փոխանցել իր աշխատակցուհու ընկերոջ միջոցով, իսկ մնացածն անձամբ է վերադարձրել Սամսոնին։ Պնդեց, որ Սամսոնից ինքը պարտքով գումար չի խնդրել, նա է առաջարկել, սակայն վերադարձնելու ժամկետը չի նշել։ Չի եղել դեպք, որ Սամսոնը պարտքի գումարը պահանջի ամբողջությամբ։
Նշեց նաև, որ դեպքի օրը ինքը չի ցանկացել հավատալ, որ գումարը Սամսոնն էր հափշտակել, միայն 3 օր անց, այն էլ դիտելով տեսագրությունը` համոզվել է, որ Սամսոնն է։ Չէր կարող նկատել Սամսոնի կողմից գումարը վերցնելու պահը, քանի որ վիճաբանող աշխատակիցներին սաստելու ժամանակ Սամսոնը գտնվում էր իր թիկունքում։ Միայն տեսագրության մասին տեղեկանալուց հետո է Սամսոնը «Տաշիր» առևտրի կենտրոնում ի վերջո խոստովանել գումարը նրա կողմից հափշտակելու հանգամանքը։
Տուժող Ի.Ստեփանյանը նշեց նաև, որ ամբաստանյալի նկատմամբ պարտք ու պա¬հանջ չունի։
Վկա Տաթևիկ Արամի Հովսեփյանը Դատարանում հայտնեց, որ աշխատում է Երևան քաղաքի Խորենացի 33 հասցեում գործող «Տաշիր» առևտրի կենտրոնում` «Իրինա Ստեփանյան» ԱՁ-ին պատկանող թիվ 112 տաղավարում։ 2015թ. հունվարի 29-ին` ժամը 17։00-ի սահմաններում, ԱՁ-ի տնօրեն Իրինա Ստեփանյանի հետ գտնվել է նշված տաղավարում, երբ այնտեղ է եկել Սամսոն Խանֆերյանը, ում Իրինան իր ներկայությամբ տվել է 50.000 ՀՀ դրամ գումար։ Այդ օրը հավաքել և նոթատետրի մեջ առանձնացրել էին տաղավարի վարձավճարը` 800.000 ՀՀ դրամը, որը դրված է եղել տաղավարում գտնվող աշխատասեղանի վրա։ Ժամը 18։10-ի սահմաններում ԱՁ-ի մյուս աշխատակից Նաիրան եկել է իրենց տաղավար, իրենց միջև լեզվակռիվ է ծագել, որին միջամտել է Իրինան, իսկ այդ ընթացքում Սամսոնը միայնակ մնացել է տաղավարում։ Վերջինիս կողմից տաղավարից հեռանալուց հետո այնտեղ այլ մարդ չի մտել, հաճախորդներ չեն եղել։ Ժամը 19։00-ի սահմաններում առևտուր են կատարել և ցանկացել են գրառում կատարել նոթատետրի մեջ, սակայն տեսել է, որ այն բացակայում է։ Հասկացել է, որ այն հափշտակել է Սամսոնը, սակայն այդ մասին Իրինային չի ասել, քանի որ Սամսոնը վերջինիս հետ մտերիմ է եղել։ Հետագայում Իրինայից տեղեկացել է, որ Սամսոնի մայրը մաս-մաս վերադարձրել է որդու հափշտակած գումարը։
Վկա Տ.Հովսեփյանը հարցերին պատասխանելիս հայտնեց նաև, որ վաճառքից գոյացած գումարները սովորաբար պահել են դարակում, սակայն այդ օրը, որպես վարձավճարի գումար, ինքն այն առանձնացրել էր նոթատետրում և դրել աշխատասեղանին։ Դիտելով տեսագրությունը` համոզվել է, որ Սամսոնն է հափշտակել գումարը, քանի որ երևում էր, թե ինչպես է նա երեք անգամ կռանում իր դրած գումարի ուղղությամբ։ Նշեց, որ գումարը շատ էր, արտաքինից էլ երևում էր, որ նոթատետրի մեջ գումար կա։ Վստահ է, որ նոթատետրում գումարը եղել է 799.000 ՀՀ դրամ, քանի որ մինչև Սամսոնի գալն այն հաշվել էր։ Նույն օրը Սամսոնին 50.000 ՀՀ դրամն Իրինան տվել է նրա անձնական միջոց¬ներից, որը կապ չուներ նոթատետրում առանձնացված գումարի հետ։ Նշեց նաև, որ ներկա չի գտնվել Սամսոնի կողմից գումարներ պահանջելու կամ Իրինայի կողմից գումար վերադարձնելուց հրաժար¬վելու որևէ զրույցի, քանի որ իրենց տաղավար Սամսոնի կողմից գալիս տաղավարից մշտապես դուրս է եկել։
Վկա Մերի Լևոնի Քամալյանը Դատարանում հայտնեց, որ 2010-2012թթ. աշխատել է «Իրինա Ստեփանյան» ԱՁ-ում՝ որպես վաճառողուհի։ Մտերիմ հարաբերությունների մեջ է գտնվում այդ ԱՁ-ի տնօրեն Իրինա Ստեփանյանի հետ։ Սամսոն Խանֆերյանին ճանաչում է 2003 թվա¬կանից, որի հետ նույնպես գտնվում է նորմալ հարաբերությունների մեջ։ «Տաշիր» առևտրի կենտ¬րոնում աշխատելու ժամանակ Սամսոնը հաճախել է առևտրի կենտրոն, որտեղ տեսնելով վերջինիս՝ ծա¬նոթացրել է Իրինա Ստեփանյանի հետ։ 2015թ. հունվարի վերջերին կամ փետրվարի սկզբներին, երբ այլևս Իրինայի մոտ չէր աշխատում, Իրինան զանգահարել և հայտնել է, որ տաղավարից գումար է կորել, որի մեջ կաս¬կածում է Սամսոն Խանֆերյանին։ Իրինան նաև հայտնել է, որ զանգահարում է Սամսոնին, սակայն վերջինիս հեռախոսահամարն անհասանելի է։ Իրինայի խնդրանքով զան¬գահարել է Սամսոնի մորը` Գոհարին, խնդրել, որ Սամսոնը հեռախոսով կապվի Իրինայի հետ։ Օրը կոնկրետ չի հիշում, սակայն իրեն է զանգահարել Գոհարը և ասել, որ խոսելու բան ունի։ Ինքն էլ Իրինա Ստե¬փանյանի հետ միասին գնացել են Սամսոնի բնակարան։ Սամսոնենց բնակարանում Իրինան Գո¬հարից պահանջել է, որ Սամսոնը վերադարձնի հափշտակված գումարը։ Իրինան Սամսոնին հայտնել է, որ հափշտակված գումարը եղել է 1.200.000 ՀՀ դրամ` այդ կերպ փորձելով պարզել, թե Սամսոնը հափշտակված գումարի իրական չափը գիտի, այդ կերպ գումարի անհե¬տացմանն առնչվել է, թե`ոչ, ինչին վերջինս արձագանքել է, թե` «Իրինա, գումարի չափն արդյո՞ք այդքան էր»։ Խոսակցությունը վերածվել է լեզվակռվի, որից քիչ անց հեռացել են։ Վկա Մ.Քամալյանը նաև նշեց, որ թեև մտերիմ է եղել Իրինայի և Սամսոնի հետ, նրան միջև առկա գումարային հարցերով չի հետաքրքրվել, դրանից տեղյակ չէ։
Պաշտպանական կողմի միջնորդությամբ Դատարան հրավիրվեց և որպես վկա հար¬ցաքննվեց Գոհար Ներսեսի Սիմոնյանը, ով հայտնեց, որ հանդիսանում է ամբաստանյալ Սամսոն Խանֆերյանի մայրը։ 2015թ. հունվարի վերջերին որդին հեռախոսով բարկացած խոսել է ինչ-որ անձի հետ և իրեն պատմել, որ մի առևտրականի բավականին խոշոր գումար է տվել և չի կարողանում այն ետ ստանալ, որից հետո Սամսոնը զայրացած հեռացել է տնից` ասելով, որ այդ գումարն անհրաժեշտ է բուժման նպատակով Ֆրանսիա մեկնելու համար անհրաժեշտ վիզայի խնդիր լուծելու նպատակով։ Մի քանի օր անց իրեն է զանգահարել մի աղջիկ` ներկայանալով Մերի անվամբ և ասել, որ ցանկանում է գալ իրենց տուն և զրուցել։ Հրավիրել է իր բնակարան, նրա հետ է եկել նաև մինչ անծանոթ Իրինան, ով բավականին բարկացած, գոռալով՝ 1.200.000 ՀՀ դրամ գումար է պահանջել` ասելով, որ Սամսոնն իրենից տարել է այդ գումարը, թեև այդ խոսակցությանը ներկա գտնվող Սամսոնը պնդել է, որ գումարն այդքան չի եղել։ Սամսոնն իրեն տեղեկացրել է, որ Իրինան հենց այն անձն է, ով իրեն գումար էր պարտք, որի մի մասը վերադարձրել է, մյուսը` ոչ։ Իրինայի կողմից 1.200.000 ՀՀ դրամի պահանջ ներկա¬յացնելուց հետո որդին այդ պահանջը մասամբ ընդունել է` ասելով, թե այդքան չէր, Իրինային առա¬ջարկել է խոս¬տովանել գումարի իրական չափը՝ խոստանալով այդ պարագայում վերադարձնել այն, սակայն Իրի¬նան մինչև վերջ պնդել է նշված 1.200.000 ՀՀ դրամի չափը։ Նրանք այդ պահին բավականին վիճել են։
Պնդեց, որ ընդհանուր առմամբ Իրինային վերադարձրել է 450.000 ՀՀ դրամ, որից առաջին անգամ իրենց տանը տվել է 100.000 ՀՀ դրամ, իսկ 200.000 ՀՀ դրամի դիմաց՝ ոսկյա կախազարդ, այնուհետև` «Քուինբուրգերի» տարածքում` ևս 100.000 և վերջին հանդիպման ժամանակ, «Տաշիր առևտրի կենտրոնում` 50.000 ՀՀ դրամ, որից հետո Իրինան ընդունել է, որ այլևս որևէ պահանջ Սամսոնի նկատմամբ չունի, քանի որ մնացած գումարի հաշվին հաշվանցվել է Սամսոնի նկատմամբ ունեցած Իրինայի պարտքը։ Մինչ Իրինայի` իրենց բնակարան գալը, որդին պատմել է, որ դեպքի օրը Իրինան նրան ասել է, թե այդ պահին գումար չունի, որ պարտքը վերադարձնի, միայն 400.000 ՀՀ դրամ ունի, այն էլ տաղավարի վարձավճարի գումարն է։ Համոզված է, որ որդին գումարը վերցրել է, սակայն ոչ թե գողանալու, այլ պարտքը վերադարձնելու նպատակով։ Միայն հետագայում է որդուց տեղեկա¬ցել, որ Իրինային վերադարձման ենթակա է ընդամենը 450.000 ՀՀ դրամ։ Սամսոնի կողմից Իրինայի գումարը վերցնելու մասին տեղեկացել է Իրինայի` իրենց տուն այցելելու ժամանակ։
Որպես ապացույց ճանաչված և գործին կցված էլեկտորոնային կրիչի` Իրինա Ստեփանյանի կողմից ներկայացված` «Տաշիր» առևտրի կենտրոնում գտնվող «ԱՅ-ՄԱՐԿԵՏ» խանութների ցանցին պատ¬կանող` տեսանկարահանող սարքերի տեսագրության առկայությամբ, որի հետազոտմամբ Դա¬տա¬րանում պարզեց, որ 2015թ. հունվարի 29-ին` ժամը 18։16-ի սահմաններում, մի երիտասարդ Ի.Ստե¬փանյանի վարձակալած տաղավարում գտնվող աշխատասեղանի մոտ երեք անգամ կռանում է, որից հետո դուրս է գալիս տաղավարից և նույն տեսախցիկի մոտով հեռանում տվյալ առևտրի կենտ¬րոնից։ Տեսախցիկի մոտով անցնելիս պարզ երևում է, որ վերոնշյալ տաղավարից դուրս եկած երիտա¬սարդը հանդիսանում է ուսին պայուսակ գցած Սամսոն Խանֆերյանը։

4. Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը.
Պատշաճ իրավական ընթացակարգերի շրջանակներում դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դատարանը փաստում է, որ մեղադրող կողմը բավարար ապացուցողական զանգվածով հիմնավորել է 800.000 ՀՀ դրամը գործով ամ¬բաստանյալ Ս.Խանֆերյանի կողմից գաղտնի կերպով վերցնելու փաստը, սակայն նույն ապացուցողական զանգ¬վա¬ծով չի պարզել և հիմնավորել այդ գումարը վերցնելու իրական շարժառիթը և նպատակը, քանզի միայն շահադիտական շարժառիթի և նպատակի առկայության պայմաններում Ս.Խանֆերյանի արարքը կարող էր որակվել որպես գողութ¬յուն։
Դատարանը փաստում է, որ գողությունը հափշտակության տարատեսակ է, հետևաբար՝ դրան բնորոշ են հափշտակության հանցակազմի ընդհանուր հատկանիշները։
Հափշ¬տա¬կութ¬յա¬ն սուբ¬յեկ¬տիվ կող¬մը բնու¬թագր¬վում է ուղ¬ղա¬կի դի¬տա¬վո¬րութ¬յամբ. հան¬ցա¬վո¬րը գի¬տակ¬ցում է, որ ա¬պօ¬րի¬նա¬բար, շա¬հա¬դի¬տա¬կան նպա¬տա¬կով վերց¬նում է ու¬րի¬շի գույ¬քը կամ այդ գույ¬քը դարձ¬նում է ի¬րե¬նը կամ այլ ան¬ձի¬նը, դրա դի¬մաց որևէ ձ¬ևով չի հա¬տու¬ցում, ի¬րա¬կան վնաս է հասց¬նում գույ¬քի սե¬փա¬կա¬նա¬տի¬րո¬ջը կամ գույ¬քը տի¬րա¬պե¬տո¬ղին, նա¬խա¬տե¬սում ու ցան¬կա¬նում է դա։ Հափշ¬տա¬կութ¬յան սուբ¬յեկ¬տիվ կող¬մի պար¬տա¬դիր հատ¬կա¬նիշ են նաև շար¬ժա¬ռի¬թը և նպա¬տա¬կը։ Շա¬հա¬դի¬տա¬կան նպա¬տակ ա¬սե¬լով՝ հաս¬կա¬ցվում է հան¬ցա¬վո¬րի ձգտու¬մը՝ հարս¬տա¬նալ հափշ¬տակ¬ված գույ¬քի հաշ¬վին՝ այն վերց¬նե¬լով, ի¬րե¬նը դարձ¬նե¬լով կամ իր «հաշ¬վին» այլ ան¬ձանց հանձ¬նե¬լով։ Փաս¬տո¬րեն՝ հան¬ցա¬վո¬րը հարս¬տա¬նում է սե¬փա¬կա¬նա¬տի¬րոջ կամ գույ¬քը տի¬րա¬պե¬տո¬ղի հաշ¬վին՝ նրանց նյու¬թա¬կան վնաս հասց¬նե¬լով։
Ե¬թե շա¬հա¬դի¬տա¬կան նպա¬տա¬կը բա¬ցա¬կա¬յում է, և ան¬ձը ա¬պօ¬րի¬նի, ան¬հա¬տույց տի¬րա¬նում է ու¬րի¬շի գույ¬քին այլ շար¬ժա¬ռի¬թով և նպա¬տա¬կով, հափշ¬տա¬կութ¬յան հան¬ցա¬կազ¬մը բա¬ցա¬կա¬յում է։ Օ¬րի¬նակ՝ ան¬ձն ու¬րի¬շի գույ¬քը վերց¬նում է վրեժ լու¬ծե¬լու, հա¬սա¬րա¬կութ¬յան ու¬շադ¬րութ¬յու¬նը իր՝ որ¬պես բա¬րե¬գոր¬ծի վրա դարձ¬նե¬լու և այլն նպա¬տակ¬նե¬րով։ Ա¬ռանց շա¬հա¬դի¬տա¬կան նպա¬տա¬կի նման ա¬րարք¬նե¬րը կա¬րող են պա¬րու¬նա¬կել այլ հան¬ցա¬կազ¬մեր՝ ինք¬նի¬րավ¬չութ¬յուն, գույ¬քի դի¬տա¬վոր¬յալ ոչն¬չա¬ցում կամ վնա¬սում, բայց ոչ հափշ¬տա¬կութ¬յուն։
Ա¬րար¬քը հափշ¬տա¬կութ¬յու¬ն ո¬րա¬կե¬լու հա¬մար, ան¬կախ հափշ¬տա¬կութ¬յան ե¬ղա¬նա¬կից (ա¬վա¬զա¬կութ¬յուն, կո¬ղո¬պուտ, գո¬ղութ¬յուն, խար¬դա¬խութ¬յուն, յու¬րա¬ցում կամ վատ¬նում, հափշ¬տա¬կութ¬յուն հա¬մա¬կարգ¬չա¬յին տեխ¬նի¬կա¬յի օգ¬տա¬գործ¬մամբ) անհ¬րա¬ժեշտ է պար¬զել, որ ան¬ձը`
ա) ու¬րի¬շի գույ¬քը
բ) ա¬պօ¬րի¬նի
գ) ան¬հա¬տույց
դ) շա¬հա¬դի¬տա¬կան նպա¬տա¬կով
ե) վերց¬րել, ի¬րե¬նը կամ ու¬րի¬շինն է դարձ¬րել (բա¬ցի քրեա¬կան օ¬րենսգր¬քում նա¬խա¬տես¬ված ա¬վա¬զա¬կութ¬յան դեպ¬քից)
զ) ի¬րա¬կան հնա¬րա¬վո¬րութ¬յուն է ու¬նե¬ցել գույ¬քը տնօ¬րի¬նե¬լու կամ օգ¬տա¬գոր¬ծե¬լու։
Այս հատ¬կա¬նիշ¬նե¬րից որևէ մե¬կի բա¬ցա¬կա¬յութ¬յու¬նը բա¬ցա¬ռում է հափշ¬տա¬կութ¬յան հան¬ցա¬կազմն ընդ¬հան¬րա¬պես, իսկ զ) կե¬տում նշված հատ¬կա¬նի¬շի բա¬ցա¬կա¬յութ¬յու¬նը՝ ա¬վարտ¬ված հափշ¬տա¬կութ¬յան հան¬¬¬ցա¬կազ¬մը (բա¬ցա¬ռութ¬յամբ ա¬վա¬զա¬կութ¬յան հան¬ցա¬կազ¬մի)։
Տվյալ պարագայում գործով ամբաստանյալ Ս.Խանֆերյանին վերագրված արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի համապատասխան մասով և կետով որակելու համար մեղադրող կողմը պետք է ապացույցների բավարար ամբողջությամբ հիմնավորեր մինչև վերագրված արարքի օբյեկտիվ կողմը կազմող գործողություններ կատարելը Ս.Խանֆերյանի մոտ շահադիտական շարժառիթի և նպա¬տակի առկայությունը, հերքեր ենթադրաբար հափշտակված գույքի կամ դրա մի մասին նկատմամբ պահանջի իրավունքի ունենալու վերաբերյալ ամբաս¬տանյալի վարկածը.
Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դա¬տա¬վա¬րա¬կան օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգա¬մանք¬ներ ունե¬ցող գոր¬ծով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրո¬պա¬կան դատա¬րա¬նի դատական ակ¬տի հիմ¬նա¬վորումները, այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբա¬նութ¬յունները, պարտադիր են դատարան¬ների հա¬մար նույ¬նան¬ման փաստական հանգա¬մանք¬ներով այլ գործի քննության ժամանակ։
Արարատ Ավագյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով ՀՀ վճռաբեկ դատա¬րանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի որոշմամբ սահմանվել է հանցանք կատարելու մեջ անձի մե¬ղա¬¬վորությունը հաստատելիս ապացույցների բավարարության չափանիշները։
Այսպես, ՀՀ քրեա¬կան դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…) 3. Հան¬ցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել են¬թադ¬րութ¬յուն¬¬ների վրա, այն պետք է հաս¬տատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապա¬ցույց¬ների բա¬վարար ամ¬բողջությամբ։ Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` մեղադրանքն ապա¬ցուցված լի¬նելու վերաբեր¬յալ բոլոր կաս¬կած¬ները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին հա¬մապատասխան պատշաճ իրա¬վական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնա¬բանվում են հօ¬գուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Դատա¬վորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահա¬տում են իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապացույց¬ների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավա¬րութ¬յանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրեն¬քով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիութ¬յան, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տես¬անկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրեն¬քով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակող¬մա¬նի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Մե¬ղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում« երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուց¬ված է դատա¬կան քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորութ¬յունը կա¬րող է հա¬մարվել ապացուցված« եթե դատարանը« ղեկավարվելով անմեղության կանխա¬վար¬կա¬ծով« հիմն¬վե¬լով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթաց¬քում գործի հան¬գամանքների հետազոտման արդյունքների վրա« դատաքննության ժամանակ հետա¬զոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա« ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատ¬վող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով« սույն օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Դատավճռի նկարագրական - պատճառաբանական մասում ցույց է տրվում (...) 3) այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև այս կամ այն ապացույցն անարժանա¬հավատ համարելու փաստարկները»։
«Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարութ¬յունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը Վճռաբեկ դատա¬րանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակ¬ներում։
Վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլու¬ծության ենթար¬կելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացութ¬յուն¬ները, նշել է. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեա¬կան գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապա¬ցուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգա¬մանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականաց¬նող մարմինները լու¬ծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունե¬ցող հանգամանք¬ների հետազոտման խո¬րության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնա¬վորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրա¬ժեշտ այդ հան¬գա¬մանք¬ները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավա¬րա¬կան որոշումը կա¬յացնելու համար։
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապա¬հովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հան¬գամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմ¬նա¬վոր¬վածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բո¬վան¬դակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրեն¬քում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապա¬ցույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տար¬րերն առանձին վերցրած։ Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացա¬հայտված հա¬¬մա¬¬րելու հիմքերը։
Վերոնշյալ որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ «ապացույցների բավա¬րա¬րությունը» որոշելու չափանիշներն են.
1) անմեղության կանխավարկածը,
2) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,
3) դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը։
Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախա¬դեպային իրավունքով հաս¬տատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համար¬վում է հաս¬տատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը։ Մարդու անմե¬ղությունը քրեական դա¬¬¬տա¬¬վարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամ¬րագրված է ինչպես ՀՀ Սահ¬մա¬նադրութ¬յամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրո¬պա¬կան դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրա¬վունքով։ Հան¬ցանք կատա¬րելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխա¬վար¬կա¬ծի հաղթա¬հարում։ Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապա¬ցույց¬ների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կան¬խա¬վարկածը հաղթա¬հար¬ված չէ։ Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավո¬րութ¬յունը հավասա¬րազոր է ապացուցված անմեղության։
Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է. «(…) ապացույցների կա¬մա¬յական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատա¬վա¬րութ¬յան օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկ¬րետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերա¬բերյալ իր հետևութ¬յունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույց¬ներով և ոչ թե ենթադրութ¬յուններով։ Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ա¬պա¬¬ցուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատե¬սում¬ների կամ կարծիք¬ների, այլ կոնկրետ գոր¬ծով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաս¬տական տվյալների վրա։ Այս կապակ¬ցութ¬յամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագոր¬ծության և դրա հատ¬կանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի։ Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կող¬մը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապա¬ցույցներ ներկայացնելու պարտակա¬նութ¬¬յունը (…)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013թ. մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը)։ Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրա¬դարձել և իրավական դիր¬քորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ։
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրութ¬յունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված ան¬մե¬ղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պար¬տա¬կա¬նութ¬յունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ (Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկ¬տեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ)։
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքն ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամ¬բող¬ջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կաս¬կածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անե¬լու համար։
Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշ¬ման մեջ և դիր¬¬քորոշում ձևավորել այն մասին, որ «(…) ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատ¬ման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կող¬մից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապա¬ցույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներ¬քին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում։ Թե¬պետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական։ Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազ¬¬մա¬կողմանի քննությունը։ (…)» (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերա¬բեր¬¬յալ Վճռաբեկ դատարանի 2010թ. փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Այսպիսով, «ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է։ Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կող¬մից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ)։ Այդպիսի համոզվա¬ծութ¬յու¬նը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննութ¬¬¬յան արդ¬յունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բա¬վա¬¬¬րար համակ¬ցութ¬յամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ող¬ջամտո¬¬րեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ)։
Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր՝ անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից։ Ի տար¬բերություն դրանց` ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել ան¬թույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա։ Այլ խոսքով, ներքին համոզ¬¬մունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակա¬յութ¬յան, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա։
Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեա¬կան գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար հա¬մակցությունն է։
Վերոնշյալ իրավական վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ գոր¬¬ծի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխ¬կա¬պակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց։ Գործի լուծման համար բավա¬րար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապա¬ցույց¬ների համակ¬ցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմ¬նա¬վոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչ¬պես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգա¬մանքները և հնարա¬վո¬րություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում։
Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. «Ապա¬ցույց¬ների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (…)։ Ակնհայտ է, որ ապա¬ցույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքն անհրաժեշտ խորությամբ և լրի¬վությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում» (տե՛ս Սիրակ Սաքան¬յանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը)։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծե¬լիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապա¬ցու¬ցողական չափանիշը։ Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չա¬փա¬¬նիշ ասե¬լով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի հա¬մակցութ¬յուն, որը բացա¬ռում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը։ Վերոգրյալը չի նշանա¬կում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կաս¬կածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր)։ Այլ խոսքով՝ մե¬ղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմ¬նավորվի ապացույցների այն¬պիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերա¬բեր¬յալ ցանկացած ողջամիտ կաս¬կած։
Սույն դատական ակտում շարադրված ապացույցների բովանդակային վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ դրանք ինչ¬պես առանձին, այնպես էլ համակցությամբ չեն հաստատում ամբաստանյալ Ս.Խանֆերյանին վերագրված գործողություններում գողության հանցակազմի առկայությունը։
Վերոնշյալ պայմաններում դատաքննությամբ հետազոտված վերաբերելի, թույլատրելի և ար¬ժա¬¬նահավատ ապացույցների համակցությունը բավարար չէ սույն գործով ամբաստանվող Ս.Խանֆեր¬յանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածով վերագրված արարքում նրա անմե¬ղության կանխա¬վարկածը հաղթա¬հարելու, անաչառ դիտորդի մոտ ձևավորելու հիմնավոր կաս¬կա¬ծից վեր ապացու¬ցողական չափանիշին հա¬մա¬պատասխան համոզվածություն առ այն, որ ամբաս¬տան¬յալ Ս.Խանֆեր¬յանը գումարը վերցրել է շահադիտական շարժառիթով և նպատակով, գործում եղած ապացույցները, այդ թվում՝ տուժող Իրինիա Ստեփանյանի ցուցմունքները թույլ չեն տալիս վերոնշյալ հանգամանքը պար¬զել անհրա¬ժեշտ խո¬րությամբ և լրիվութ¬յամբ, այդ հան¬գամանքի` ապա¬ցուց¬վածությունը ող¬ջամտորեն կաս¬կած է հարուցում։
Ամբաստանյալ Ս.Խանֆերյանի մեղադրանքի հիմքում դրված ըստ էության միակ ապացույցը տուժող Ի.Ստեփանյանի ցուցմունքն է, որը բավարար չէ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Ս.Խանֆերյանի անմե¬ղության կան¬խավարկածը հաղթա¬հարելու համար, քանզի այդ ցուցմունքները փոխկապակցված չեն և չեն հաս¬տատվել, իսկ դրանց վերաբերյալ Ս.Խանֆերյանի պատճառաբանությունները (քննվող դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ առաջ քաշած վարկածը) չեն հերքվել դա¬տաքննությամբ հետազոտված այլ ապացույցներով։
Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ բացակայում են ամբաստանյալ Ս.Խանֆերյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կա¬տար¬¬ման մեջ մեղավոր ճանաչելու համար անհրաժեշտ փոխկապակցված և բավարար ապա¬ցույց¬ները, որի պայմաններում նրա արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախա¬տեսված հան¬ցագործության հատկանիշներին։ Դատարանը նաև արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքում Ս.Խան¬ֆերյանի մե¬ղա¬վորության փաստումը կհան¬գեցնի վերջինիս անմեղության կանխավար¬կածի, ապացույ¬ց¬ները գնա¬հա¬¬¬տելու վերա¬բերյալ ՀՀ քրեական դատավարութ¬յան օրենսգրքի 18-րդ, 25-րդ, 127-րդ, 365-րդ հոդ¬ված¬¬ների պահանջների խախտման։
Նշված հետևության Դատարանը հանգում է հետևյալ վերլուծությունների և դատողությունների արդյունքներով.
Այսպես, գործով ամբաստանյալ Ս.Խանֆերյանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չճանաչելով, որպես փաստարկ` ներկայացրել է հետևյալ պատճառաբանությունները`
- տուժող Ի.Ստեփանյանին գումարը տվել է կարճ ժամկետում, այն էլ միանվագ կարգով վերադարձնելու պայմանով, ինչը Ի.Ստեփանյանը չի կատարել, այդ թվում` քննվող դեպքի օրը նրան նույնաբովանդակ պահանջ ներկայացվելիս,
- նոթատետրում առկա գումարը վերցրել է, քանի որ Ի.Ստեփանյանը տարբեր անհիմն պատճառաբանություններով` վարձավճար տալու, վարկեր ունենալու և այլն հրաժարվել է իր պարտքը կամ գոնե դրա մնացորդը միանգավ կարգով վերադարձնելուց,
- նոթատետրում առկա գումարի չափի, այսինքն` իր պարտքի չափը գերազանցելու մասին տեղեկացել է միայն Իրինա Ստեփանյանի զանգից հետո գումարը հաշվելիս, իսկ գումարի տարբե¬րությունը մի որոշ ժամանակ հրաժարվել է վերադարձրել, քանի որ Ի.Ստեփանյանն այն ներկայացրել և պահանջել է ուռճացված չափով` նշելով, թե իբր նոթատետրում եղել, հետևաբար նրան վերադարձման ենթակա է ոչ թե մոտ 800.000 ՀՀ դրամ, այլ 1.200.000 ՀՀ դրամ գումար։
Վերոնշյալ հանգամանքների վերաբերյալ դատաքննությամբ հետազոտվել են հետևյալ վե¬րա¬բերելի ապա¬ցույցները`
1. Տուժող Ի.Ստեփանյանը նշել է, որ քննվող դեպքի օրը Սամսոնն իրեն զանգահարել, սակայն 50.000 ՀՀ դրամ գումար է պահանջել, ինքն այդ զանգին պատասխանելով` հայտնել է, որ այդ պահին իրեն հարմար չէ, Սամսոնին առաջարկել է մեկ ժամից գալ «Տաշիր» առևտրի կենտրոն և տանել գումարը։ Պնդել է, որ 800.000 ՀՀ դրամն իրենից հափշտակվել է, այն էլ` գաղտնի եղանակով։ Ավելին, վերջինս նշել է նաև, որ իր և Ս.Խանֆերյանի միջև մինչ այդ առկա գումարային փոխհարաբե¬րութ¬յուն¬ները 800.000 ՀՀ դրամի անհետացման վրա որևէ ազեդցություն չեն ունեցել, այսինքն` Ս.Խան¬ֆերյանը պարտքն ամբողջությամբ վերադարձնելու պահանջ կամ խնդրանք իրեն երբևէ չի ներկա¬յացրել, հետևաբար` 800.000 ՀՀ դրամն իր կամքին հակառակ վերցնելը պայմա¬նավորված չէր Ս.Խանֆերյանի պարտքն իր կողմից չվերադարձնելու հանգամանքով։ Ի.Ստեփանյանը նաև նշել է, որ եթե Ս.Խան¬ֆերյանը ներկայացներ պարտքն ամբողջությամբ վերադարձնելու պահանջ կամ խնդրանք, այն ցան¬կացած պահի կկատարեր։ Նշել է նաև, որ դեպքի օրը չի ցանկացել հավատալ, որ գումարը Սամսոնն է հափշտակել, միայն 3 օր անց` տեսագրությունը դիտելուց հետո է համոզվել, որ նա է գումարը վերցրել։ Դրանից հետո զանգահարել է Սամսոնին, զրուցել վերջինիս հետ, հայտնել կատար¬վածի մասին, սակայն Սամսոնը հերքել է իր առնչությունը գումարի անհետացմանը։ Միայն տեսագրության առկա¬յության մասին տեղեկանալուց հետո է Սամսոնը «Տաշիր» առևտրի կենտրոնում ի վերջո խոստովանել գումարը նրա կողմից հափշտակելու փաստը։
Նշել է նաև, որ Սամսոնը գումարներն իրեն ամբողջությամբ վերադարձնելիս հաշվանցել է նրա նկատմամբ իր ունեցած պարտքը՝ 150.000 ՀՀ դրամը։
2. Վկա Մերի Քամալյանը նշել է, որ 2015թ. հունվարի վերջերին կամ փետրվարի սկզբներին, երբ այլևս Իրինայի մոտ չի աշխատել, վերջինս զանգահարել և հայտնել է, որ տաղավարից գումար է կորել, որի մեջ կասկածում է իրենց ընդհանուր ծանոթ Սամսոն Խանֆերյանին։ Իրինա Ստե¬փանյանի հետ միասին գնացել են Սամսոնի բնակարան, որտեղ Իրինան Սամսոնի մայր Գո¬հարից պահանջել է, որ Սամսոնը վերադարձնի հափշտակված գումարը։ Իրինան Սամսոնին հայտնել է, որ հափշտակված գումարը եղել է 1.200.000 ՀՀ դրամ` այդ կերպ փորձելով հաստատպես պարզել, թե Սամսոնը հափշտակված գումարի իրական չափը գիտի, այդ կերպ գումարի անհե¬տացմանն առնչվում է, թե`ոչ, ինչին վերջինս արձագանքել է, թե` «Իրինա, գումարի չափն արդյո՞ք այդքան էր»։ Խոսակցությունը վերածվել է լեզվակռվի, որից քիչ անց հեռացել են։ Նշել է նաև, որ թեև մտերիմ է եղել Իրինայի և Սամսոնի հետ, չի հետաքրքրվել և տեղյակ չէ նրան միջև առկա գումարային հարցերից։
3. Վկա Տաթևիկ Հովսեփյանը նշել է, որ 2015թ. հունվարի 29-ին` ժամը 17։00-ի սահմաններում, ԱՁ-ի տնօրեն Իրինա Ստեփանյանի հետ գտնվել է նշված տաղավարում, երբ այնտեղ է եկել Սամսոն Խանֆերյանը, ում Իրինան իր ներկայությամբ տվել է 50.000 ՀՀ դրամ գումար։ Նրա հեռանալուց հետո են պարզել, որ 799.000 ՀՀ դրամ գումարը բացակայում է։ Նշել է նաև, որ ներկա չի գտնվել Սամսոնի կողմից գումարներ պահանջելու կամ Իրինայի կողմից գումար վերադարձնելուց հրաժարվելու որևէ զրույցի, քանի որ իրենց տաղավար Սամսոնի գալուց տաղավարից մշտապես դուրս է եկել։
4. Պաշտպանակոն կողմի միջնորդությամբ որպես վկա հարցաքննված Գոհար Սիմոնյանը հայտնել է որդու` Սամսոն Խանֆերյանի ցուցմունքներին ըստ էության նույնաբովանդակ ցուցմունք¬ներ, ինչը, թերևս, կարող էր նաև պայմանավորված լինել գործով ամբաստանյալի հետ մերձավոր ազգակցա¬կան կապի մեջ գտնվելու, այդ շարժառիթով նրան օգնելու հանգամանքով։
Այսպիսով, Ս.Խանֆերյանի և Ի.Ստեփանյանի միջև գումարային պարտք և պահանջի բացա¬կայության պայմաններում վերջինիս ցուցմունքները, գումարին գաղտնի տիրանալու փաստն հաս¬տատող այլ ապացույցների` տեսագրություն և վկա Տաթևիկ Հովսեփյանի ցուցմունքների հետ հա¬մադրութ¬յան պա¬րագայում բավարար էին փաստելու, որ Ս.Խանֆերյանի արարքը բովանդակում է գո¬ղության հան¬ցակազմի անհրաժեշտ տարրերը` Ի.Ստեփանյանի գույ¬քը գաղտնի եղանակով ան¬հա¬տույց, շա¬հա¬դի¬տա¬կան նպա¬տա¬կով վերցնելը, ի¬րե¬նը դարձ¬նելը և տնօրինելը։
Մինչդեռ, դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով, այդ թվում` տուժող Իրինա Ստե¬փանյանի ցուցմունքներով պարզվեց, որ նախքան քննվող դեպքը Ի.Ստեփանյանը որոշակի գումար էր պարտք գործով ամբաստանալ Ս.Խանֆերյանին, որի մի մասը վերադարձրել էր, իսկ մյուս մասը` ոչ։ Նման պայմաններում մեղադրող կողմը պարտավոր էր ապացույցների բավարար համակցությամբ հերքել նշված արարքը Ի.Ստեփանյանից պարտքը վերադարձնելու շարժառիթով և նպատակով կատարելու վերաբերյալ Ս.Խանֆերյանի առաջ քաշած վարկածը և ոչ թե բավարարվել այն հերքող Ի.Ստեփանյանի ցուցմունքներն արժևորելով։
Մասնավորապես, չեն պահանջվել և ստացվել Ի.Ստեփանյանի, Ս.Խանֆերյանի, ինչպես նաև վկա Մերի Քամալյանի բջջային հեռախոսահամարներից կատարված հեռախոսազանգերի վերծա¬նումները, զանգերի տեղանշման տվյալները, որոնցով հնարավոր էր պարզել մինչև քննվող դեպքը Ս.Խանֆերյանի կողմից Ի.Ստեփանյանին զանգահարելու և պարտքը պահանջելու փաստը (զանգի օրը և ժամը), Ս.Խանֆերյանի կողմից «Տաշիր» առևտրի կենտրոն այցելելու ժամը, քննվող դեպքի վերա¬բերյալ, մասնավորապես` գումարի անհետացման փաստը բացահատելուց հետո առաջին անգամ տուժող Ի.Ստեփանյանի և ամբաստանյալ Ս.Խանֆերյանի հաղորդակցվելու օրը և ժամը, հաղոր¬դակցվողների տեղանշման տվյալներն այդ և հետագա օրերին։ Դրանով հնարավոր էր ստուգել նաև տուժողի և ամբաստանյալի, ինչպես նաև վկա Տաթևիկ Հովսեփյանի ցուցմունքների արժանա¬հավա¬տությունը` Ս.Խանֆերյանին տեսաձայ¬նագրող սարքի ձայնագրությունը տեսնելուց հետո զանգա¬հա¬րելու վերա¬բերյալ, ինչպես նաև հերքել Ս.Խանֆերյանի պատճառաբանությունը` դեպքի օրը Ի.Ստե¬փան¬յանի հետ հեռախոսազրույցի ընթաց¬քում գումարը վերցնելու մասին նրան ակնարկելու վերա¬բերյալ։ Այդ վերծանումներով հնարավոր էր պարզել նաև քննվող դեպքին հաջորդած որոշակի իրադար¬ձութ¬յունների վերաբերյալ վերջիններիս հաղորդած ցուցմունքների արժանահավատությունը, մասնա¬վո¬րապես` միմյանց հետ «Տաշիր» առևտրի կենտրոնում հանդիպելու, Ի.Ստեփանյանի կողմից Ս.Խան¬ֆերյանի բնակարան այցելելու, հանդիպման վայրերի վերաբերյալ (ըստ զանգերի տեղանշման տվյալ¬ների)։ Վերծանումների միջոցով ( ելքային զանգ կատարողին պարզելու եղանակով) հնարավոր էր պարզել նաև վկաներ Գոհար Սիմոնյանի և Մերի Քամալյանի ցուցմունքներում առկա հակա¬սությունը, մասնավորապես` պարզել, թե Մերի Քամալյանը և տուժողը Ս.Խանֆերյանի բնակարան են այցելել սեփական նախաձեռնությամբ, թե՞ Գոհար Սիմոն¬յանի կանչով։
Վերոնշյալ հանգամանքների պարզումն ու հստակեցումը կարող էր հանգեցնել գործով ամ¬բաստանյալ Ս.Խանֆերյանին առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորմանը կամ վերագրված արարքի ճիշտ որակմանը, քանզի դրա վերաբերյալ հետևության կարելի էր հանգել նաև անուղղակիորեն` քննվող դեպքից առաջ և հետո ամբաստանյալի և տուժողի վարքագիծը ուսումնասիրելով և գործո¬ղությունների տրամաբանությունը պարզելով։
Դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցների համատեքստում Դատարանը հարկ է հա¬մարում անդրադառնալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի հոդ¬ված 322-րդ հոդվածով սահմանված ինք¬նի¬րավ¬չութ¬յան հանցակազմի վերլուծությանը։ Օ¬րեն¬քում ինք¬նի¬րավ¬չութ¬յու¬նը բնո¬րոշ¬վում է որ¬պես օ¬րեն¬քով կամ այլ նոր¬մա¬տիվ- ի¬րա¬վա¬կան ակ¬տով սահ¬ման¬ված կար¬գի խախտ¬մամբ իր ի¬րա¬կան կամ են¬թադր¬յալ ի¬րա¬վունք¬նե¬րի ինք¬նա¬կամ (ինք¬նագ¬լուխ) ի¬րա¬կա¬նա¬ցում, որն էա¬կան վնաս է պատ¬ճա¬ռում քա¬ղա¬քա¬ցի¬նե¬րի ի¬րա¬վունք¬նե¬րին կամ օ¬րի¬նա¬կան շա¬հե¬րին կամ խո¬շոր վնաս պե¬տա¬կան կամ հա¬սա¬րա¬կա¬կան շա¬հե¬րին։
Քա¬ղա¬քա¬ցի¬նե¬րի կող¬մից ի¬րենց ի¬րա¬վունք¬նե¬րի և ա¬զա¬տութ¬յուն¬նե¬րի ի¬րա¬կա¬նա¬ցու¬մը կապ¬ված է այլ քա¬ղա¬քա¬ցի¬նե¬րի կամ կազ¬մա¬կեր¬պութ¬յուն¬նե¬րի կող¬մից ի¬րենց պար¬տա¬կա¬նութ¬յուն¬նե¬րի կա¬տար¬ման հետ, դրա հա¬մար էլ հա¬ճախ շո¬շա¬փում է վեր¬ջին¬նե¬րիս շա¬հե¬րը։ Որ¬պես¬զի պահ¬պան¬վի հա¬սա¬րա¬կա¬կան հա¬րա¬բե¬րութ¬յուն¬նե¬րի տար¬բեր մաս¬նա¬կից¬նե¬րի օ¬րի¬նա¬կան շա¬հե¬րի հա¬վա¬սա¬րակշ¬ռութ¬յու¬նը, պե¬տութ¬յու¬նը սահ¬մա¬նում է ի¬րա¬վունք¬նե¬րի և ա¬զա¬տութ¬յուն¬նե¬րի ի¬րա¬կա¬նաց¬ման ո¬րո¬շա¬կի կարգ։ Օ¬րեն¬քով կամ այլ նոր¬մա¬տիվ ակ¬տե¬րով սահ¬ման¬ված կար¬գի խախտ¬մամբ սե¬փա¬կան ի¬րա¬վունք¬նե¬րի ի¬րա¬կա¬նա¬ցու¬մը ոչ այլ ինչ է, ե¬թե ոչ քա¬ղա¬քա¬ցու կող¬մից իշ¬խա¬նութ¬յան հա¬մա¬պա¬տաս¬խան ի¬րա¬վա¬սու մար¬մին¬նե¬րի լիա¬զո¬րութ¬յուն¬նե¬րի յու¬րա¬ցում, ին¬չը վնաս է հասց¬նում նշված մար¬մին¬նե¬րի նոր¬մալ գոր¬ծու¬նեութ¬յա¬նը, իսկ հա¬ճախ նաև քա¬ղա¬քա¬ցի¬նե¬րի կամ կազ¬մա¬կեր¬պութ¬յուն¬նե¬րի ի¬րա¬վունք¬նե¬րին ու օ¬րի¬նա¬կան շա¬հե¬րին։
Այս¬պի¬սով, ինք¬նի¬րավ¬չութ¬յան հիմ¬նա¬կան ան¬մի¬ջա¬կան օբ¬յեկտ են հան¬դի¬սա¬նում քա¬ղա¬քա¬ցի¬նե¬րի կող¬մից ի¬րենց ի¬րա¬վունք¬նե¬րի ու ա¬զա¬տութ¬յուն¬նե¬րի ի¬րա¬կա¬նաց¬ման սահ¬ման¬ված կար¬գը, ինչ¬պես նաև կազ¬մա¬կեր¬պութ¬յուն¬նե¬րի և քա¬ղա¬քա¬ցի¬նե¬րի ի¬րա¬վունք¬ներն ու օ¬րի¬նա¬կան շա¬հե¬րը։
Հան¬ցա¬գոր¬ծութ¬յան օբ¬յեկ¬տիվ կող¬մը դրս¬ևոր¬վում է ան¬ձի կող¬մից ինք¬նագ¬լուխ կեր¬պով, օ¬րեն¬քով կամ այլ նոր¬մա¬տիվ ակ¬տով սահ¬ման¬ված կար¬գի խախտ¬մամբ իր ի¬րա¬կան կամ են¬թադր¬յալ ի¬րա¬վուն¬քի ի¬րա¬կա¬նաց¬ման մեջ։ Ընդ ո¬րում, անհ¬րա¬ժեշտ է, որ ան¬ձի գոր¬ծո¬ղութ¬յուն¬նե¬րը վի¬ճարկ¬վեն այլ քա¬ղա¬քա¬ցու կամ կազ¬մա¬կեր¬պութ¬յան կող¬մից։ Քա¬ղա¬քա¬ցու կող¬մից իր ի¬րա¬կան կամ են¬թադր¬յալ ի¬րա¬վունք¬նե¬րի ի¬րա¬կա¬նաց¬մանն ուղղ¬ված գոր¬ծո¬ղութ¬յուն¬նե¬րը կա¬րող են ա¬մե¬նա¬բազ¬մա¬զա¬նը լի¬նել, սա¬կայն ա¬ռա¬վել տա¬րած¬ված են գույ¬քա¬յին ի¬րա¬վունք¬նե¬րի ի¬րա¬կա¬նաց¬մա¬նը վե¬րա¬բե¬րող գոր¬ծո¬ղութ¬յուն¬նե¬րը։ Օ¬րի¬նակ՝ ան¬ձը բռնութ¬յամբ վերց¬նում է ու¬րի¬շի գույ¬քը պարտ¬քի փո¬խա¬րեն, զավ¬թում է վի¬ճե¬լի բնա¬կա¬րա¬նը կամ հո¬ղա¬մա¬սը և այլն։
Հան¬ցա¬կազ¬մի կարևոր հատ¬կա¬նիշ է նշված գոր¬ծո¬ղութ¬յուն¬նե¬րի ինք¬նագ¬լուխ (ինք¬նա¬կամ) կա¬տա¬րու¬մը, այ¬սինքն՝ սահ¬ման¬ված կար¬գի խախտ¬մամբ կա¬տա¬րե¬լը (օ¬րի¬նակ՝ պարտ¬քը անհ¬րա¬ժեշտ է հետ վերց¬նել դա¬տա¬րա¬նի մի¬ջո¬ցով և այլն)։ Մյուս կարևոր հատ¬կա¬նի¬շը ի¬րա¬վուն¬քի վի¬ճար¬կումն է այլ ան¬ձանց կամ կազ¬մա¬կեր¬պութ¬յուն¬նե¬րի կող¬մից։ Վի¬ճար¬կու¬մը կա¬րող է կապ¬ված լի¬նել պա¬հան¬ջի հիմ¬քի հետ (օ¬րի¬նակ՝ ան¬ձը չի ըն¬դու¬նում պարտ¬քը), կամ դրա բա¬վա¬րար¬ման կար¬գի հետ (օ¬րի¬նակ՝ ան¬ձը ըն¬դու¬նում է պարտ¬քը, բայց հրա¬ժար¬վում է տալ այն)։
Քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածում խոս¬վում է իր ի¬րա¬կան կամ են¬թադր¬յալ ի¬րա¬վունք¬նե¬րի ի¬րա¬կա¬նաց¬ման մա¬սին։
Ինք¬նի¬րավ¬չութ¬յան հան¬ցա¬կազ¬մը նյու¬թա¬կան է, հան¬ցա¬գոր¬ծութ¬յունն ա¬վարտ¬ված է հա¬մար¬վում քա¬ղա¬քա¬ցի¬նե¬րի ի¬րա¬վունք¬նե¬րին ու օ¬րի¬նա¬կան շա¬հե¬րին էա¬կան, իսկ պե¬տութ¬յան և հա¬սա¬րա¬կութ¬յան շա¬հե¬րին խո¬շոր վնաս պատ¬ճա¬ռե¬լու դեպ¬քում։ «Էա¬կան վնաս» և «խո¬շոր վնաս» հաս¬կա¬ցութ¬յուն¬նե¬րը ար¬ժե¬քա¬վոր¬վող հաս¬կա¬ցութ¬յուն¬ներ են, ո¬րոնց բո¬վան¬դա¬կութ¬յու¬նը բա¬ցա¬հայտ¬վում է դա¬տա¬րա¬նի կող¬մից՝ կոնկ¬րետ գոր¬ծի հան¬գա¬մանք¬նե¬րից ել¬նե¬լով։ Սա¬կայն, այ¬նո¬ւա¬մե¬նայ¬նիվ, գո¬յութ¬յուն ու¬նեն ո¬րո¬շա¬կի չա¬փա¬նիշ¬ներ, ո¬րոնք թույլ են տա¬լիս բա¬ցա¬հայ¬տե¬լու այս հաս¬կա¬ցութ¬յուն¬նե¬րի բո¬վան¬դա¬կութ¬յու¬նը։ Մաս¬նա¬վո¬րա¬պես, կարևոր նշա¬նա¬կութ¬յուն ու¬նի այն հան¬գա¬ման¬քը, թե արդ¬յոք հան¬ցա¬վո¬րը ի¬րա¬կան ի¬րա¬վունք է ու¬նե¬ցել և խախ¬տել է միայն դրա ի¬րա¬կա¬նաց¬ման կար¬գը, թե՞ ի¬րա¬վուն¬քը ե¬ղել է են¬թադր¬յալ, և խախտ¬վել է քա¬ղա¬քա¬ցու, կազ¬մա¬կեր¬պութ¬յան, պե¬տութ¬յան նյու¬թա¬կան ի¬րա¬վուն¬քը։ Վեր¬ջին դեպ¬քում վնա¬սն ա¬ռա¬վել նշա¬նա¬կա¬լից է։ Բա¬ցի այդ, կարևոր նշա¬նա¬կութ¬յուն ու¬նի տու¬ժո¬ղի խախտ¬ված ի¬րա¬վունք¬նե¬րի բնույ¬թը (գույ¬քա¬յին, բնա¬կա¬րա¬նա¬յին և այլն), ինչ¬պես նաև դրանց խախտ¬ման աս¬տի¬ճա¬նը։
Հան¬ցա¬գոր¬ծութ¬յան սուբ¬յեկ¬տիվ կող¬մը բնու¬թագր¬վում է դի¬տա¬վո¬րութ¬յամբ. հան¬ցա¬վո¬րը կար¬ծում է, որ ին¬քն ու¬նի ո¬րո¬շա¬կի ի¬րա¬վունք, գի¬տակ¬ցում է, որ այդ ի¬րա¬վուն¬քը վի¬ճարկ¬վում է այլ ան¬ձի կամ կազ¬մա¬կեր¬պութ¬յան կող¬մից և գի¬տակ¬ցում է, որ ին¬քը ի¬րա¬կա¬նաց¬նում է այդ ի¬րա¬վուն¬քը օ¬րեն¬քով սահ¬ման¬ված կար¬գի խախտ¬մամբ։ Հան¬րո¬րեն վտան¬գա¬վոր հետևանք¬նե¬րի նկատ¬մամբ կա¬րող է դրս¬ևոր¬վել նաև ա¬նուղ¬ղա¬կի դի¬տա¬վո¬րութ¬յուն։
Վերոնշյալ վերլուծությունների լույսի ներքո Դատարանը փաստում է, որ ըստ քննվող դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ գործով ամբաս¬տանյալ Ս.Խանֆերյանի վարկածի` վերջինիս գոր¬ծողութ¬յունները` արարքը համապատասխա¬նում են ինքնիրավչության հանցակազմի հատկա¬նիշ¬ներին, քանի որ`
- Ս.Խանֆերյանը գիտակցել է, որ իրավունք ունի որպես պարտք Ի.Ստեփանյանին հանձնած և մասամբ չվերադարձված գումարի նկատմամբ, այսինքն` գումարի մի մասի նկատմամբ ունեցել է իրական իրավունք,
- նոթատետրը և դրանում առկա գումարը վերցրել է առանց Ի.Ստեփանյանի գիտության և հակառակ նրա կամքի,
- տվյալ գումարը վերցնելիս Ս.Խանֆերյանն իր իրավունքներն իրականացրել է քաղաքացիա¬դա¬տավարական կարգի խախտմամբ, ինքնագլուխ կերպով, պարտապան Ի.Ստեփանյանից այն քաղա¬քացիադատավարա¬կան կարգով պահանջելու սահմանված կարգի խախտմամբ, որով էական վնաս է պատճառել և Ի.Ստեփանյանի գույքային իրավունքներին ու շահերին ։
- նոթատետրում եղած գումարը գերազանցել է Ի.Ստեփանյանի կողմից իր նկատմամբ ունեցած և չվերադարձված պարտքի գումարը, ինչը Ս.Խանֆերյանը պարզել է տվյալ արարքի օբյեկտիվ կողմը կազմող գործողություններն ավարտելուց որոշ ժամանակ անց։
Դատարանը փաստում է, որ ամբաստանյալ Ս.Խանֆերյանի պատճառաբանությունները (վար¬կածը) բա¬վարար ապացուցողական զանգվածով չհերքելու պարագայում վերջինիս արարքը դեռևս մինչդա¬տական վարույթից ճիշտ քրեաիրավական որակում չի ստացել, այդ բացը Դատարա¬նում չի լրաց¬վել, հետևաբար` նա գողության կատարման համար քրեական պատասխանատվության չի կարող ենթար¬կվել։
Դատարանի համոզմամբ գումարը Ի.Ստեփանյանից գաղտնի կերպով վերցնելը, այն նոթա¬տետրով հանդերձ վերցնելը, ինչպես նաև պարտքի իրական չափը գերազանցող չափով գումար վերց¬նելը գործով ամբաստանյալ Ս.Խանֆերյանի արարքը որպես գողություն որակելու բավարար և հիմնավոր փաստարկներ չեն, ավելին՝ գումարային անհամարժեքությունը բնորոշ է ինքնիրավչության հանցակազմին, գրեթե մշտապես ուղեկցում է դրան։ Գողությունը, ինչպես և ցանկացած հափշտա¬կության տարատեսակ ինքնիրավչությունից սահմա¬նազա¬տելու չափանիշը գտնվում է հանցակազմի ոչ թե օբյեկտիվ, այլ սուբյեկտիվ կողմում, այսինքն՝ պայմանավորված է այն հանգամանքով, թե ինչ շարժառիթով և նպատակով է անձը, տվյալ դեպքում՝ գործով ամբաստանյալ Ս.Խանֆերյանը վերցրել և տնօրինել 799.000 ՀՀ դրամ գումարը։

4. Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը.
Պատշաճ իրավական ընթացակարգերի շրջանակներում գնահատելով դատաքննությամբ հե¬տազոտված վերոնշյալ ապացույցները` Դատա¬¬րա¬նը հաստատված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Սամսոն Խանֆերյանը կատարել է ինքնի¬րավ¬չություն, որպիսի գործողություններն արտահայտվել են հետևյալում.
2015թ. հունվարի 29-ին, նախապես զանգահարելով Իրինա Ստեփանյանին և պահանջելով վերադարձնել ողջ պարտքը, Ս.Խանֆերյանը այցելել է Ի.Ստեփանյանի վարձակալած՝ Երևան քաղաքի Խորենացի 33 հասցեում գտնվող «Տաշիր» առևտրի կենտրոնի թիվ 112 տաղավար, որտեղ ինքնագլուխ իրականացրել է իր իրական իրավունքը, այն է՝ դեռևս 2014թ. դեկտեմբերին որպես պարտք տրա¬մադրած 700.000-ից 800.000 ՀՀ դրամ գումարի գոնե մնացորդը միանվագ կարգով վերադարձնելու պա¬հանջ ներկայացնելու պայմաններում ստանալով միայն 50.000 ՀՀ դրամ գումար՝ պարտքի մնացորդն ամբող¬ջությամբ ՀՀ քաղա¬քացիական դատավարական օրենսգրքով սահմանված կարգով հետ պահանջելու և ստանալու կարգի խախտմամբ Ի.Ստեփանյանից գաղտնի, ժամը 18։16-ի սահմաններում, աշխա¬տասեղանից վերցրել և հետագայում տնօրինել է նոթա¬տետրի մեջ գտնվող Ի.Ստեփանյանի 799.000 ՀՀ դրամ գու¬մարը, որն էականորեն գերա¬զանցել է վերջինիս կողմից իրեն վերադարձման ենթակա պարտ¬քի մնացորդի գումարը, ինչով էա¬կան վնաս է պատ¬ճա¬ռել Իրինեա Ստեփանյանի ի¬րա¬վունք¬նե¬րին կամ օ¬րի¬նա¬կան շա¬հե¬րին։
Դատարանը փաստում է, որ վերոնշյալ հանցավոր արարքը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ամբաստանյալ Սամսոն Խանֆերյանն այն կատարել է մեղա¬վորությամբ, հետևաբար` քրեա¬կան պա¬տաս¬¬խա¬նատ¬¬¬վության և պատ¬ժի ենթա¬¬կա է վերոնշյալ հոդված¬ի համա¬պա¬տասխան մասով։
Ամբաստանյալ Ս.Խանֆերյանին առաջադրված մեղադրանքում նման փոփոխություն կա¬տա¬րելիս Դատարանը հաշվի է առնում այն, որ դրանով վերջինիս վիճակը չի վատթարանում, նրա պաշտ¬պանության իրավունքը չի խախտվում։
Ամբաստանյալ Սամսոն Խանֆերյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որո¬շելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերա¬կանգ¬¬նել սոցիալական արդարությունը« ուղղել պատժի ենթարկված անձին« ինչպես նաև կանխել հան¬ցա¬¬գոր¬ծությունները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հան¬ցանք կատա¬րած անձի նկատ¬մամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներ¬գոր¬ծութ¬յան այլ միջոց¬ները պետք է լինեն ար¬դարացի« համապա¬տասխանեն հանցանքի ծան¬րությանը« այն կա¬տա¬րելու հան¬գա¬մանք¬ներին« հան¬¬ցավորի անձնա¬¬¬վորությանը« անհրա¬ժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա¬գոր¬ծութ¬յուն¬ները կան¬խելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասն սահմանում է« որ հանցա¬գոր¬ծութ¬յան համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ« իսկ նույն հոդ¬վածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցա¬գործության՝ հան¬րության համար վտան¬գա¬վո¬րության աստիճանով և բնույթով« հանցավորի անձը բնու¬թագրող տվյալներով« այդ թվում՝ պատաս¬խա¬նատ¬վությունը և պատիժը մեղմաց¬նող և/կամ ծանրացնող հան¬գա¬մանքներով։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հանցագործության համար նա¬խա¬տեսված պատիժներից առա¬¬վել խիստը նշանակ¬վում է« եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպա¬տակ¬ները։
Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դա¬տա¬վա¬րա¬կան օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգա¬մանք¬ներ ունեցող գոր¬ծով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրոպա¬կան դատա¬րա¬նի դատական ակ¬տի հիմ¬նա¬վո¬րումները« այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբա¬նութ¬յուն¬ները« պարտադիր են դատարանի հա¬մար նույ¬նանման փաստական հանգամանք¬ներով գործի քննության ժամա¬նակ։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը« Ա.Պապիկյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դա¬տարանի 2007թ. հոկտեմ¬բերի 26-ի ՎԲ-149/07 գործով մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված նորմը« նշել է« որ այն Դատարանին օժտել է անձի պատասխա¬նատ¬վությունը մեղմաց¬նող հանգամանքների կիրառման լայն հայեցողությամբ« քանի որ պա¬տիժ նշանակելիս Դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այնպիսի հանգա¬մանք¬ներ« որոնք նույն հոդվածի առաջին մասում նշված չեն։
Դատարանը որպես ամբաստանյալ Սամսոն Խանֆերյանի անձը դրականորեն բնու¬թագրող տվյալ է գնա¬հա¬տում` ամուսնացած լինելը, ֆիզիկապես վատառողջ լինելը (համաձայն Էրեբունի բժշկական կենտրոնի բուժող բժիշկ Օ.Ղուկասյանի կողմից 2015թ. հունիսի 15-ին տրված թիվ 9031 տե¬ղե¬կանքի և կից հետազոտության արդյունքների` ախտորոշվել է «էրոզիվ էզոֆագիտ, գաստրիտ, պիլո¬ռուսի գերկծկում») խնամքին կենսաթոշակառու վատառողջ մոր` 1948թ. ծնված Գոհար Արսենի Սիմոն¬յանի առկա¬յությունը (ըստ թիվ 17 պոլիկլինիկայի տնօրինության կողմից 2015թ. հունիսի 5-ին տրված մեծահասակի ամբուլատոր բժշկական քարտի քաղվածքի), իսկ որպես պատասխանատ¬վությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ` տուժող Իրինա Ստեփանյանին պատ¬ճառված գույքային վնասը դեռևս մինչդատական վարույթի ընթացքում կամովին և ամբող¬ջությամբ հատուցելը, անկեղծորեն զղջալը և խոստովանական ցուցմունքներ տալը։
Դատարանը որպես ամբաստանյալ Սամսոն Խանֆերյանի պատասխանատվությունը և պա¬տիժը ծանրաց¬նող հանգամանք է գնահատում հանցանքները կատարելու (պարզ) ռեցիդիվը` հաշվի առնելով, որ վեր¬ջինս, համաձայն ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն 2015թ. փետրվարի 26-ին կա¬տար¬¬ված ստուգման արդյունքների, ինչպես նաև ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական վարչությունից ստացված 2015թ. մայիսի 26-ի թիվ 40/3-2253-ի գրության, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2007թ. մարտի 16-ի դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 133-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով և 139-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված միջին ծանրության և ծանր հան¬ցանքներ¬ կատա¬րելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կիրառմամբ դատապարտվել է ազա¬տազրկման 4 (չորս) տարի 3 (երեք) ամիս ժամկետով, պատիժը լրիվ կրելով՝ ազատվել է 2011թ. մարտի 12-ին, սակայն մինչև վերոնշյալ դատ¬վածութ¬յան մա¬րվելը` 2015թ. հունվարի 29-ին կատարել է սույն գործով նրան վերագրված նոր, ըստ բնույթի և վտան¬գավորության աստիճանի` ոչ մեծ ծանրության դի¬տա¬վոր¬յալ հան¬¬ցա¬գործութ¬յուն։
Պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող վերոնշյալ հան¬գամանքները, ամբաստանյալ Սամսոն Խանֆերյանի անձը դրականորեն բնու¬թագրող տվյալներն հաս¬տատված են գործով ձեռք բերված և դա¬տաքննութ¬յամբ հետա¬զոտված, թույլատ¬րե¬¬լիութ¬յան ու վերաբերելիության չափանիշներին համապա¬տաս¬խանող ապա¬ցույց¬¬ներով և ող¬ջամտո¬րեն մեղմացնում և բարձ¬րաց¬նում են նրա հանրային վտան¬գավո¬րությունը։
Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նով անդրադառնալով ամբաս¬տան¬յալ¬ Սամսոն Խանֆերյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի խնդրին` Դատա¬րանը փաս¬¬տում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված հան¬ցա¬կազմը նախատեսում է այլ¬ընտրան¬¬¬¬քային պատժատե¬սակներ` կալանք կամ տու¬գանք, հետևաբար` սույն գործի շրջանակներում քննարկման ենթակա են ամ¬բաս¬տանյալ Սամսոն Խանֆերյանի նկատմամբ նշանակ¬վող պատժի տեսակի ընտ¬րութ¬յան, պատ¬ժաչա¬փի, այդ թվում՝ տվյալ հոդվածով նախա¬տեսված պատժի նվազագույն չափից ավելի մեղմ պա¬տիժ կամ ավելի մեղմ պատժա¬տեսակ նշա¬նակելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառում), ինչպես նաև նշանակվող պատիժը կրելու կամ չկրելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կի¬րա¬ռում) հար¬ցերը։
Դատարանը փաստում է, որ մինչև գործով մեղսագրված դիտավորյալ հանցանքի կատա¬րումը գործով ամբաստանյալ Սամսոն Խանֆերյանը նախկի¬նում դա¬տա¬¬պարտվել է ազա¬¬¬տազրկման դի¬տա¬¬վորյալ, ըստ բնույթի և վտանգավորության աստիճանի` միջին ծանրության և ծանր հանցա¬գործութ¬յունների կատարման հա¬մար, որոնք վերջինս կատարել է չա¬փահաս տարիքում, և դրա համար դատվա¬¬ծությունը մինչև սույն գոր¬ծով նրան մեղսագրվող դիտավորյալ հան¬ցանքի կատա¬րումը չի մարվել կամ հանվել, դրա մարման ժամ¬կե¬տի հոսքը ընդհատվել է նոր, ըստ բնույթի և վտանգավորության աստճանի՝ ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հան¬ցագոր¬ծության կատարմամբ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցա¬գոր¬ծութ¬յուն¬ների ռեցի¬դիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, ով դատվածություն ունի նախկինում կատարված դիտավորյալ հանցանքի համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն` անձը դատվածություն ունեցող է հա¬մար¬¬վում մեղադրական դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից մինչև դատ¬վա¬ծությունը մարվելու կամ հանվելու պահը, ընդ որում` դատվածության ժամկետի հոսքը սկսվում է նշանակված պատիժը կրելու ավարտից կամ պատիժը կրելուց ազատ¬վելու պահից։
Սույն գործով նրան մեղսագրվող արարքն ամբաստանյալ Սամսոն Խանֆերյանը կա¬տա¬րել է 2015թ. հունվարի 29-ին, այսինքն` 2011թ. մայիսի 23-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքում 67.1-րդ հոդ¬վա¬ծի լրա¬ցում կատա¬րելուց հետո, հետևաբար` նրա նկատմամբ պատիժը պետք է նշա¬նակվի 67.1 հոդ¬վա¬ծով սահմանված կանոններով, ինչը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 12-րդ հոդ¬վածի պահանջից։
Դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի 1-ին մասի ուժով` ամբաս¬տանյալ Սամսոն Խանֆերյանի պարագայում առկա է հանցագործությունների պարզ ռեցիդիվ, քանի որ վերջինս նախորդ քրեական գործով դիտավորյալ միջին ծանրության և ծանր հանցանքները կատա¬րելու համար ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը լրիվ կրելով և 2011թ. մարտի 12-ին ազատվելով՝ ուներ չմարված կամ չվերացված դատվածություն` նախկինում միջին ծանրության և ծանր հանցագոր¬ծությունների կատար¬ման համար, որի պայմաններում դիտավորությամբ կատարել է նոր, ըստ բնույթի և վտանգավորության աստիճանի՝ ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1 հոդվածի համաձայն` հանցագործությունների ռեցիդիվի, վտան¬¬գավոր և առանձնապես վտանգավոր ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս անհրա¬ժեշտ է հաշ¬վի առնել կատարված հանցագործությունների բնույթը, քանակը, և ծան¬րության աստի¬ճանը, այն հան¬գա¬¬մանք¬ները, որոնց հետևանքով նախկին պատիժը բավարար չի եղել մեղավորի ուղղման համար, ինչ¬պես նաև նոր հանցագործության բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները։
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին պարբերության համաձայն` հանցագործությունների ռեցիդիվի համար նշանակված պա¬տիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապա¬տաս¬խան հոդվածի սանկցիա¬յով նախատեսված առավելագույն պատժի կեսից։
Տվյալ մեջբերումների լույսի ներքո Դատարանը փաստում է, որ հանցանքների (պարզ) ռեցիդիվի առկայության պայմաններում օրենսդիրը պատժատեսակի և պատժաչափի հարցն արդեն որոշակիաց¬րել է, այսինքն՝ գործով ամբաստանյալ Ս.Խանֆերյանի նկատմամբ առերևույթ պետք է նշանակվի պատիժ կալանքի ձևով, որը չի կարող պակաս լինել 45 օրից։
Սակայն դա այդպես է միայն առաջին հայացքից, ամբաստանյալ Ս.Խանֆերյանի նկատմամբ կալանքը որպես պատժատեսակ չի կարող նշանակվել, որպիսի հետևության Դատարանը հանգում է հետևյալ իրավական վերլուծությունների և դատողությունների արդյունքներով.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 57-րդ հոդվածի համաձայն՝ որպես պատժատեսակ կալանքը կարող է նշանակվել ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցանքների համար սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նա¬խատեսված դեպքերում՝ 15 օրից մինչև 3 ամիս ժամկետով և միայն այն դեպքում, երբ կալանավորումը որ¬պես խափանման միջոց չի կիրառվել։
Դատաքննությամբ պարզվեց, որ դեռևս 2015թ. մարտի 2-ին որոշումներ էին կայացվել Ս.Խան¬ֆերյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով որպես մեղադրյալ ներգրավելու, նրա նկատմամբ հետախուզում հայ¬տա¬րա¬րելու մասին։ Նույն օրը Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վար¬չական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը, բավարարելով նախաքննական մարմ¬նի միջնորդությունը, մեղադրյալ Ս.Խանֆերյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրել կա¬լա¬նավորում։
2015թ. մարտի 5-ին` ժամը 12.35-ին, հետախուզվող Ս.Խանֆերյանը ինքնակամ ներկայացել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին, ապա ներկայացվել նախաքննական մարմնին, որտեղ 2015թ. մարտի 5-ին Ս.Խանֆերյանին մե¬ղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, ժամը 13.30-ից 15.40-ն ընկած ժամանակահատվածում վերջինս հարցաքննվել է այդ մեղադրանքի շուրջ։
Նույն օրը 2015թ. մարտի 5-ին մեղադրյալ Ս.Խանֆերյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրա¬¬¬¬վասության դատարանում վերստին քննարկվել և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորում՝ երկու ամսով։ Նույն որոշմամբ Ս.Խանֆերյանի նկատմամբ թույլատրելի է ճա¬նաչվել գրավի կիրառումը։
2015թ. մարտի 5-ին նախաքննական մարմինը, ստանալով համապատասխան հաշվեհամարին գրավի գումարը` 500.000 ՀՀ դրամը ժամը 21.27-ին մուծելու վերաբերյալ 2015թ. մարտի 5-ի թիվ 000521/70466950/ անդորրագրի օրինակը, որոշում է կայացրել մեղադրյալ Ս.Խանֆերյանին կալանքից ազատելու մասին։
Վերոնշյալ փաստաթղթերի հետազոտման և վերլուծության արդյունքներով Դատարանը փաս¬տում է, որ գործով ամբաստանյալ Ս.Խանֆերյանը ինքնակամ ներկայանալու պահից՝ 2015թ. մարտի 5-ի ժամը 12.35-ից մինչ կալանքից ազատելու մասին քննիչի 2015թ. մարտի 5-ին կայացրած որոշումը (կայացվել է նույն օրը՝ ժամը 21.27-ից հետո, քանի որ որոշման հիմքում դրվել է գրավի գումարը մուծված լինելու վերա¬բերյալ անդորրագիրը նախաքննական մարմնին ներկայացվելու փաստարկը) փաստացի գտնվել է կալանքի տակ, քանի որ՝
- նրա նկատմամբ ազատ տեղաշարժվելու իրավունքը սահմանափակող դատավարական հարկադրանքի այլ միջոցներ չեն կիրառվել, մասնավորապես` բերման ենթարկելու կամ ձերբակալման որոշումներ չեն կայացվել, արձա¬նագրություններ չեն կազմվել, այդ իրավունքը սահմանափակվել է ոստիկանություն ինքնակամ ներկա¬յանալու պահից հետախուզվող Ս.Խանֆերյանի նկատմամբ կալանք ընտրելու վերաբերյալ Դատարանի կայացրած սկզբնական որոշ¬ման ուժով,
- կալանքի միջնորդության կրկնակի քննարկմանը մասնակցելու նպա¬տակով գործով ամբաս¬տանյալ Ս.Խանֆերյանը դատարան է ներկայացվել ոստիկանների ուղեկցությամբ, մինչև միջ¬նոր¬դության քննարկման ավարտը նրա ազատ տեղաշարժվելու իրավունքը ևս սահմանափակված է եղել,
- այդ իրավունքի սահմանափակումը շարունակվել է նաև կալանքի միջնորդությունը վերստին քննարկած և բավարարած դատարանի որոշման հրապարակումից հետո։ Թեև նույն որոշմամբ դա¬տարանը բավարարել է նաև գրավի կիրառմամբ գործով ամբաստանյալ Ս.Խանֆերյանին ազատ ար¬ձակելու հնարավորությունը, սակայն վերջինս ժամեր շարունակ գտնվել է անազատության մեջ, ավելին՝ կարող էր կալանքի տակ գտնվել նաև օրեր շարունակ, քանզի ինքնին գրավի` որպես կալանքի այլընտրանքային տարատեսակի թույլատրելիության ճանաչումը չի ենթադրում, որ անձի նկատմամբ կալանավարումը չի կիրառվել, քանզի գրավի գումարը կարող է մուծվել ավելի ուշ կամ առհասարակ չմուծվել, որի պայմաններում անձը մինչև համա¬պատասխան ժամկետի ավարտը պետք է մնա կալանքի տակ։
«Իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 86-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` իրավական ակտը մեկնաբանվում է դրանում պարանուկվող բառերի և արտահայտությունների տառացի նշանա¬կությամբ` հաշվի առնելով օրենքի պահանջները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 57-րդ հոդվածը տառացի մեկնաբանելով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով ամբաստանյալ Ս.Խանֆերյանը մինչդատական վարույթի ընթացքում մի քանի ժամ տևողությամբ գտնվել է կալանքի տակ, այսինքն՝ նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը կիրառվել է, հետևաբար՝ կալանքը, որպես պատժատեսակ, վերջինիս նկատմամբ չի կա¬րող նշանակվել՝ անկախ կալանքի տակ փաստացի գտնվելու տևողությունից։
Նման պայմաններում ամբաստանյալ Ս.Խանֆերյանի նկատմամբ պատիժ կարող է նշանակվել բացառապես տուգանքի ձևով, իսկ ամբաստանյալի անձը դրականորեն բնու¬թագրող տվյալները, նրա պատասխա¬նատ¬վությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներն անհրաժեշտ է հաշվի առնել նրա նկատ¬մամբ տուգանքի չափը սահմանելիս։
Քննարկելով ամբաստանյալ Սամսոն Խանֆերյանի նկատ¬մամբ որպես կալանավորման այլ¬ընտ¬րան¬¬քային խափանման միջոց ընտրված գրավի հարցը` Դատարանը գտնում է, որ այն անհրա¬ժեշտ է վե¬րաց¬նել, իսկ գրավի գումարը` 500.000 (հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամը, որը 2015թ. մարտի 5-ի թիվ 000521 /704669150/ անդոր¬րագրով մուտ¬քագրվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սութ¬յան դատա¬րանի` Երևանի թիվ 1 գանձա¬պե¬տա¬կան բաժանմունքի 900013298014 դեպոզի¬տային հաշվին, անհրաժեշտ է վերադարձնել գումարը վճարած անձին՝ քաղ. Մելսիկ Էդիկի Ավագյանին` սույն դա¬տավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույց¬ների« դատական ծախ¬սե¬րի« գույքի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի« քաղա¬¬քա¬ցիական հայցի հարցերին« սա¬կայն Դատարանը« պարզելով« որ սույն քրեական գործով Սամսոն Խանֆերյանի գույքի վրա ար¬գելանք չի կիրառվել« նրա դեմ քաղաքացիական հայց չի ներ¬կայացվել, քրեական գործում բա¬ցակայում է նաև իրեղեն ապացույցի և դա¬տական ծախսերի վերաբերյալ որևէ ապացույց, սահմա¬նա¬փակվում է այդ փաստերի արձա¬նագրմամբ։
Անդրադառնալով տուժող Իրինա Ստեփանյանին հանցագործությամբ անմիջականորեն պատ¬ճառված վնասի հատուցման հարցին` Դատարանը գտնում է, որ այդ հարցն անհրաժեշտ է համարել լուծված` վնասն ամբողջությամբ փոխհատուցվելու պատճա¬ռա¬բանությամբ։
Գնահատելով և ամփոփելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, ղեկա¬վարվելով ՀՀ քրեական դատավարա¬կան օրենսգրքի 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ, 375-րդ հոդված¬ներով, Դատա¬րանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց՝

Սամսոն Ստեփանի Խանֆերյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդ¬վածի 1-ին մասով նախատեսված հանցա¬գործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ` տու¬գանք՝ նվազագույն աշխատավարձի չորսհարյուրապատիկի՝ 400.000 (չորս հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Սամսոն Խանֆերյանի նկատ¬մամբ որպես կալանավորման այլ¬ընտ¬րան¬¬քային խափանման միջոց ընտրված գրավը վե¬րաց¬նել, գրավի գումարը` 500.000 (հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամը, որը 2015թ. մարտի 5-ի թիվ 000521 /704669150/ անդոր¬րագրով մուտ¬քագրվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սութ¬յան դատա¬րանի` Երևանի թիվ 1 գանձա¬պե¬տա¬կան բաժանմունքի 900013298014 դեպոզի¬տային հաշվին, վերադարձնել վճարող Մելսիկ Էդիկի Ավագյանին` սույն դա¬տավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Գործով տուժող Իրինա Ստեփանյանին հանցագոր¬ծութ¬յամբ պատճառված գույքային վնասի հատուցման հարցն համարել լուծված` այն ամբողջությամբ հատուցված լինելու պատճառով։
Դատական ծախսերի հարցն համարել լուծված։
Դատավճիռը ստացման պահից մե¬կամսյա ժամկետում կարող է բողո¬քարկվել ՀՀ վե¬րաքննիչ քրեական դատարան։


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ