ԵԿԴ/0071/01/15






Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների
ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը,

նախագահությամբ դատավոր` Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,

մասնակցությամբ`
մեղադրող
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական
շրջանների դատախազության
դատախազ Ա. Սիմոնյանի,


2015թ. ապրիլի 18-ին Երևանում,

դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Լարիսա Նորիկի Ղազարյանի`
ծնված 1960թ. հունվարի 10-ին Աշտարակի շրջանի Ոսկեվազ գյուղում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին ոչ ոք, ֆիզիկապես առողջ, նախկինում չդատված, աշխատում է ՀՀ արդարադատության նախարարության /այսուհետ ԱՆ/ «Դատապարտյալների հիվանդանոց» քրեակատարողական հիմնարկում /այսուհետ ՔԿՀ/ որպես սանիտար, պայմանագրային հիմունքներով աշխատում է նաև «Բժիշկներ առանց սահմանների» միջազգային կազմակերպությունում որպես բուժքույր, հաշվառված է Երևանի Ներքին Շենգավիթ 8-րդ փողոցի թիվ 97 տանը, բնակվում է Երևան քաղաքի Եղ. Թադևոսյան փողոցի թիվ 12/1 շենքի թիվ 11 բնակարանում, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով։


Գործի դատավարական նախապատմությունը

Թիվ 13831914 քրեական գործը ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում հարուցվել է 2014թ. դեկտեմբերի 19-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ ԱՆ «Դատապարտյալների հիվանդանոց» ՔԿՀ-ի աշխատակից Ս. Աբելյանի 2014թ. դեկտեմբերի 12-ի զեկուցագրի առթիվ նախապատրաստված նյութերով։
Ամբաստանյալ Լարիսա Նորիկի Ղազարյանին նախաքննության մարմնի կողմից մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով հետևյալ արարքի համար. «որ նա 2014թ. դեկտեմբեր ամսվա սկզբներին գործով չպարզված հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել և իր մոտ պահել է զգալի չափի` 0.03 գրամ ընդհանուր հաստատուն քաշով «Դիազեպամ» տեսակի հոգեմետ նյութ, որը 2014թ. դեկտեմբերի 10-ին` ժամը 09.10-ի սահմաններում, հայտնաբերվել է ՀՀ ԱՆ «Դատապարտյալների հիվանդանոց» ՔԿՀ-ի հսկիչ անցագրային կետի աշխատակիցների կողմից` Լ.Ղազարյանի պայուսակի զննություն կատարելու ընթացքում։»։
2015թ. մարտի 26-ին Լարիսա Ղազարյանի վերաբերյալ վերոհիշյալ քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան /այսուհետ նաև Դատարան/, որը 2015թ. մարտի 27-ին ստացվել և նույն օրն ընդունվել է Դատարանի վարույթ, իսկ 2015թ. ապրիլի 3-ին նշանակվել է դատական քննության։


Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները

Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
ՀՀ ԱՆ «Դատապարտյալների հիվանդանոց» ՔԿՀ-ի սանիտար, ամբաստանյալ Լարիսա Նորիկի Ղազարյանը, գործով չպարզված հանգամանքներում, առանց իրացնելու նպատակի, ապօրինի ձեռք է բերել և իր մոտ պահել զգալի չափի` 0,03 գրամ ընդհանուր քաշով «Դիազեպամ» տեսակի հոգմետ նյութ, որը 2014թ. դեկտեմբերի 10-ին, ժամը 910-ի սահմաններում, իր աշխատավայր` ՀՀ ԱՆ «Դատապարտյալների հիվանդանոց» ՔԿՀ մուտք գործելիս հայտնաբերվել է հսկիչ անցագրային կետի աշխատակիցների կողմից։
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալ Լարիսա Ղազարյանը նախկինում դատված չի եղել, առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել։
Քրեական գործի նախաքննության ընթացքում կատարվել է տոքսիկոքիմիական փորձաքննություն (Հմ` 14-3848, 05 փետրվարի 2015թ.)` ՀՀ «Փորձաքննությունների ազգային բյուրո» պետական ոչ առևտրային կազմակերպության կողմից, որի արժեքը կազմել է 105.798 /հարյուր հինգ հազար յոթ հարյուր իննսունութ/ ՀՀ դրամ։


Ապացույցների հետազոտում և գնահատում

Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Ամբաստանյալ Լարիսա Նորիկի Ղազարյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում։ 2001թ. մարտի 21-ից աշխատել է ՀՀ ԱՆ «Դատապարտյալների հիվանդանոց» ՔԿՀ-ում որպես սանիտար։ 2014թ. դեկտեմբերի սկզբներին նույն հիմնարկի թոքախտաբանական բաժանմունքի նկուղային հարկի աստիճանների վրայից գտել է 6 /վեց/ հատ գործարանային արտադրության «Դիազեպամ» տեսակի դեղահատեր։ Դրանք դրել է իր բժշկական համազգեստի գրպանում, որպեսզի պարզի, թե ում է պատկանում և վերադարձնի նրան։ Այդ հանգամանքը մոռացության է մատնել և իր բժշկական համազգեստը, որի գրպանում եղել են այդ դեղահատերը` լվանալու նպատակով տարել է տուն։ Տանը բժշկական համազգեստը լվանալիս ստուգել է գրպանները և նկատել, որ այդ դեղահատերը մնացել են գրպանում։ Դրանք դրել է պայուսակի մեջ, որպեսզի վերադարձնի ՔԿՀ` պարզելու համար, թե դեղահատերը ում են պատկանում և վերադարձնի տվյալ անձին։
2014թ. դեկտեմբերի 10-ին, ժամը 910-ի սահմաններում, երբ ներկայացել է աշխատանքի, ՔԿՀ-ի հսկիչ անցագրային կետի աշխատակիցներն իրեն անձնական զննության են ենթարկել և պայուսակի միջնամասի փոքրիկ գրպանից հայտնաբերել են վերը նշված դեղահատերը։
«Դիազեպամ» տեսակի դեղահատերը հայտնաբերելիս շփոթվել է, որի պատճառով չի հայտնել դրանք ՔԿՀ-ից գտնելու հանգամանքի մասին։ Քանի որ իր պայուսակում եղել են նաև արյան ճնշումը կարգավորող այլ դեղահաբեր, ուստի սկզբում հայտարարել է, որ «Դիազեպամ» տեսակի դեղահաբերը նույնպես իրեն են պատկանում։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 43-46, 95/
Վկա Սոնա Արթուրի Աբելյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ աշխատում է ՀՀ ԱՆ «Դատապարտյալների հիվանդանոց» ՔԿՀ-ի անվտանգության ապահովման բաժնում որպես առաջատար մասնագետ։ Իր աշխատանքային պարտականությունների մեջ է մտնում նաև ՔԿՀ-ում գտնվող դատապարտյալներին այցելած իգական սեռի ներկայացուցիչների խուզարկումն ու նրանց իրերի զննությունը։ Համապատասխան հանձնարարական ստանալուց հետո խուզարկել է նաև ՔԿՀ-ի աշխատակիցներին և զննել է նրանց իրերը։
2014թ. դեկտեմբերի 10-ին, ժամը 910-ի սահմաններում, ՔԿՀ-ի օպերատիվ բաժնի պետի հանձնարարականի հիման վրա, իր աշխատանքային պարտականությունները կատարելիս, իր բաժնի 2-րդ կարգի մասնագետ Լիանա Թովմասյանի մասնակցությամբ, հսկիչ անցագրային կետի աշխատասենյակում զննության են ենթարկել նույն հիմնարկի թոքախտաբանական բաժանմունքի սանիտար Լարիսա Ղազարյանի իրերը։ Զննության ընթացքում Լ. Ղազարյանի պայուսակի միջնամասի փոքրիկ գրպանից հայտնաբերվել են 6 /վեց/ հատ գործարանային արտադրության «Դիազեպամ» տեսակի դեղահատեր, որոնք փաթեթավորվել և կնքվել են ՀՀ ԱՆ «Դատապարտյալների հիվանդանոց» ՔԿՀ-ի ծրարների համար նախատեսված կնիքով։ Հայտնաբերվածի կապակցությամբ Լ. Ղազարյանը հայտարարել է, որ դրանք պատկանում են իրեն։
Այդ մասին ներկայացրել է համապատասխան զեկուցագիր։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 62-63/
Վկա Լիանա Ռաֆայելի Թովմասյանի նույնաբովանդակ ցուցմունքներով այն մասին, որ աշխատում է ՀՀ ԱՆ «Դատապարտյալների հիվանդանոց» ՔԿՀ-ի անվտանգության ապահովման բաժնում որպես 2-րդ կարգի մասնագետ։ Իր աշխատանքային պարտականությունների մեջ է մտնում ՔԿՀ-ում գտնվող դատապարտյալներին այցելած իգական սեռի ներկայացուցիչների խուզարկումն ու նրանց իրերի զննությունը։ ՔԿՀ-ի աշխատակիցներին խուզարկել և նրանց իրերը զննության է ենթարկել` համապատասխան հանձնարարական ստանալուց հետո։
2014թ. դեկտեմբերի 10-ին, համապատասխան հանձնարարականի հիման վրա զննության են ենթարկել նույն հիմնարկի թոքախտաբանական բաժանմունքի սանիտար Լարիսա Ղազարյանի իրերը։ Նրա պայուսակի միջնամասի գրպանից հայտնաբերել են 6 /վեց/ հատ գործարանային արտադրության «Դիազեպամ» տեսակի դեղահատեր։ Լ. Ղազարյանը հայտարարել է, որ հայտնաբերված դեղահատերը պատկանում են իրեն։ Այդ դեղահատերը փաթեթավորվել և կնքվել են ՀՀ ԱՆ «Դատապարտյալների հիվանդանոց» ՔԿՀ ծրարների համար նախատեսված կնիքով։ Ս. Աբելյանն այդ կապակցությամբ զեկուցագիր է ներկայացրել։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 64-65/
Դատաքրեագիտական փորձաքննության 2014թ. դեկտեմբերի 15-ի Հմ` 56091405 եզրակացությամբ, որի համաձայն`
«ա, բ) Փորձաքննությանը ներկայացված գործարանային արտադրության, 0,13-ական գրամ քաշով դեղահատերի բաղադրության մեջ առկա է 0,005-ական գրամ քաշով «դիազեպամ» տեսակի հոգեմետ նյութ։ «Դիազեպամ» տեսակի նյութի ընդհանուր քաշը կազմում է 0,03 գրամ։»։
/գ.թ. 25-28/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, ՀՀ ԱՆ «Դատապարտյալների հիվանդանոց» ՔԿՀ-ի անվտանգության ապահովման բաժնի աշխատակից Ս. Աբելյանի զեկուցագրով, որի համաձայն` 2014թ. դեկտեմբերի 10-ին, ժամը 910-ի սահմաններում հիմնարկի հսկիչ անցագրային կետի աշխատասենյակում զննության է ենթարկվել նույն հիմնարկի թոքախտաբանական բաժանմունքի սանիտար Լարիսա Ղազարյանը, որի պայուսակի միջնամասի փոքրիկ գրպանից հայտանաբերվել են 6 /վեց/ հատ «Դիազեպամ» տեսակի դեղահատեր, որոնք փաթեթավորվել և կնիքվել են ՀՀ ԱՆ «Դատապարտյալների հիվանդանոց» ՔԿՀ-ի ծրարների համար N 40/31 կնիքով։
/գ.թ. 1, 146/
Անձնական զննություն կատարելու մասին 2014թ. դեկտեմբերի 10-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` այդ օրը, ժամը 910-ի սահմաններում, ՀՀ ԱՆ «Դատապարտյալների հիվանդանոց» ՔԿՀ-ի հսկիչ անցագրային կետում, նույն հիմնարկի անվտանգության ապահովման բաժնի աշխատակիցներ Ս. Աբելյանը և Լ. Թովմասյանը զննության են ենթարկվել այդ հիմնարկի թոքախտաբանական բաժանմունքի սանիտար Լարիսա Ղազարյանին, որի ընթացքում Լ. Ղազարյանի պայուսակից հայտնաբերվել են տարբեր դեղահաբեր, իսկ պայուսակի միջնամասի փոքրիկ գրպանից հայտնաբերվել են նաև 6 /վեց/ հատ «Դիազեպամ» տեսակի դեղահատեր։
Լ. Ղազարյանը հայտարարել է, որ զննությամբ հայտնաբերված դեղահաբերը ձեռք է բերել դեղատնից, իսկ «Դիազեպամ» տեսակի դեղահատերը վերցրել է իր հարևանուհուց` անձնական օգտագործման նպատակով։
Զննությամբ հայտնաբերված «Դիազեպամ» տեսակի դեղահատերը փաթեթավորվել և կնիքվել են ՀՀ ԱՆ «Դատապարտյալների հիվանդանոց» ՔԿՀ-ի ծրարների համար N 40/31 կնիքով։
/գ.թ. 2/
2015թ. մարտի 21-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, 0,03 գրամ քաշով «Դիազեպամ» տեսակի հոգեմետ նյութով։
/գ.թ. 145/


Դատարանի իրավական վերլուծությունները

Վերլուծելով ամբաստանյալ Լարիսա Նորիկի Ղազարյանի ցուցմունքները, համադրելով դրանք քրեական գործի նախաքննությամբ և դատական քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցների հետ, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, իրենց համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Լարիսա Նորիկի Ղազարյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով հոգեմետ նյութ ապօրինի ձեռք բերել և պահելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Լարիսա Նորիկի Ղազարյանի կատարած հանցագործության համար նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, այն, որ նա նախկինում դատված չի եղել, իրեն մեղավոր է ճանաչել։ Դատարանը հաշվի է առնում նաև ամբաստանյալ Լարիսա Ղազարյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, առանց իրացնելու նպատակի ձեռք բերված և իր մոտ պահված, 0,03 գրամ ընդհանուր քաշով «Դիազեպամ» տեսակի հոգեմետ նյութը` «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածի «ՀՈԳԵՄԵՏ (ՀՈԳԵՆԵՐԳՈՐԾՈՒՆ) ՆՅՈՒԹԵՐ» բաժնի 7-րդ կետում նշված, հոգեմետ նյութի այդ տեսակի համար սահմանված զգալի չափի (0.01-0.05 գրամ) առավելագույն սահմանին առավել մոտ լինելը։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրում։
Ամբաստանյալ Լարիսա Նորիկի Ղազարյանի կողմից կատարված` Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։»։
Նույն օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։»։
Նույն օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիան անյլընտրանքային է` պատիժ է նախատեսում ինչպես կալանքի, այնպես էլ ազատազրկման ձևով։
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի վերաբերյալ ԵՇԴ/0029/01/08 քրեական գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի որոշման մեջ, որտեղ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«13. (…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա։
14. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։
15. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«39. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասը պատասխանատվություն է նախատեսում, ի թիվս այլնի, առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոցներ ապօրինի ձեռք բերելու կամ պահելու համար։
Նշված նորմի վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ հանցագործության վերաբերյալ գործերով պատժի անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից արարքի հանրային վտանգավորությունը որոշելիս դատարանը, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնի.
- թմրանյութի տեսակը (վտանգավորության աստիճանը, անձի օրգանիզմի վրա ազդեցության աստիճանը),
- դրա չափը («Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածում նշված կոնկրետ չափի նվազագույն կամ առավելագույն սահմանին մոտ լինելը),
- արարքի կատարման նպատակն ու շարժառիթը (օրինակ՝ հիվանդությամբ պայմանավորված ցավերը թեթևացնելու համար կատարելը)։
Վկայակոչված հանգամանքները, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս։
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։
(…)»։
Դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Լարիսա Նորիկի Ղազարյանի կողմից ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն կատարած լինելը և դրա` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այն, որ ամբաստանյալին մեղսագրված, առանց իրացնելու նպատակի ձեռք բերված և իր մոտ պահված, 0,03 գրամ ընդհանուր քաշով «Դիազեպամ» տեսակի հոգեմետ նյութը առավել մոտ է «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածի «ՀՈԳԵՄԵՏ (ՀՈԳԵՆԵՐԳՈՐԾՈՒՆ) ՆՅՈՒԹԵՐ» բաժնի 7-րդ կետում նշված, հոգեմետ նյութի այդ տեսակի համար սահմանված զգալի չափի /0.01-0.05 գրամ/ առավելագույն սահմանին։ Դատարանը հաշվի է առնում նաև հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։
Վերոհիշյալը համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող հանգամանքների հետ` դատարանը գտնում է, որ Լարիսա Նորիկի Ղազարյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել մեղմ պատժի` կալանքի ձևով, որի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։
Դատարանը գտնում է, որ իր նկատմամբ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Լարիսա Նորիկի Ղազարյանը պետք է կրի, քանի որ պատժի կրումից նրան ազատելու հիմքեր չկան, պատժի կրմանը խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել։
Քննարկելով իրեղեն ապացույցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 2015թ. մարտի 21-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, 0,03 գրամ ընդհանուր քաշով «Դիազեպամ» տեսակի հոգեմետ նյութ պարունակող դեղահատերը պետք է ոչնչացնել։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Լարիսա Նորիկի Ղազարյանի նկատմամբ խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունն ընտրված է ճիշտ և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ դրա հիմքը չի վերացել, այդ խափանման միջոցի պայմանները Լարիսա Ղազարյանի կողմից խախտված լինելու վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել։
Քննարկելով դատական ծախսերի հարցը` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Դատական ծախսերը բաղկացած են`
(…)
3) մասնագետի, փորձագետի, թարգմանչի վարձատրության գումարներից.
(…)»։
Նույն օրենսգրքի 169-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Սույն օրենսգրքի 168 հոդվածի առաջին մասի 1-6-րդ կետերում թվարկված դատական ծախսերը կարող են դատարանի կողմից դրվել դատապարտյալի վրա։
2. Դատարանն իրավունք ունի դատապարտյալին լրիվ կամ մասնակի ազատել որպես պետության եկամուտ գանձվելիք դատական ծախսերը վճարելուց, եթե դատապարտյալն անվճարունակ է, կամ գումարի գանձումը կարող է էապես ազդել դատապարտյալի խնամքի տակ գտնվող անձանց նյութական վիճակի վրա։
3. Քրեական գործով մի քանի անձ դատապարտվելիս դատական ծախսերը գանձվում է նրանցից յուրաքանչյուրից` ըստ դատարանի կողմից որոշված բաժնի` հաշվի առնելով այդ անձանց մեղավորության, նրանց նշանակված պատժի խստության աստիճանը և յուրաքանչյուրի գույքային դրությունը։
(…)։
Քանի որ Լ. Ղազարյանի կողմից հոգեմետ նյութ գործածելու հանգամանքը ստուգելու նպատակով, նախաքննության ընթացքում տոքսիկոքիմիական փորձաքննություն է նշանակվել, հետևաբար ամբաստանյալ Լ. Ղազարյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի` որպես դատական ծախս բռնագանձման է ենթակա այդ փորձաքննության կատարման արժեք հանդիսացող 105.798 /հարյուր հինգ հազար յոթ հարյուր իննսունութ/ ՀՀ դրամ գումարը։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 168-169-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ հոդվածներով` դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ամբաստանյալ Լարիսա Նորիկի Ղազարյանին մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել կալանքի 2 /երկու/ ամիս ժամկետով, որը պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, պատժի սկիզբը հաշվելով կալանավորման պահից։
Խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 2015թ. մարտի 21-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, 0,03 գրամ քաշով «Դիազեպամ» տեսակի հոգեմետ նյութ պարունակող դեղահատերը ոչնչացնել։
Ամբաստանյալ Լարիսա Նորիկի Ղազարյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 105.798 /հարյուր հինգ հազար յոթ հարյուր իննսունութ/ ՀՀ դրամ գումար` որպես դատական ծախսեր։
Դատավճիռը հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։


ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ