Գործ թիվ ԵԿԴ/0069/01/15





ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ


Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դատարանը (այսուհետ` Դատարան )`

նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի«

քարտուղարությամբ` Գևորգ Պողոսյանի,
Հռիփսիմե Ղազարյանի և
Անի Հովհաննիսյանի«

մասնակցությամբ`

մեղադրող« Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների դատա-
խազության դատախազ` Մարտին Նալբանդյանի,

պաշտպան` Գևորգ Մելքոնյանի,

տուժող` Արմեն Օհանյանի,

2015թ. հունիսի 18-ին նույն դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, քննեց և ավար¬տեց քրեա¬կան գործն ըստ մե¬ղադ¬րանքի`
Հրայր Սիմոնի Մելիքյանի` (ծնված 1993թ. հունիսի 15-ին« Երևանում, ազ¬¬¬գութ¬յամբ հայ« ՀՀ քաղաքացի« սովորում է Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի գինու և տեխնոլոգիա և խմորում ֆակուլտետի 1-ին կուրսում, ամուրի, ծառայել է ՀՀ զինված ուժերում, աշխատում է Երևանի կոնյակի գոր¬ծարանում` որպես բանվոր, նախկինում` չդատա¬պարտ¬ված, հաշ¬վառ¬ված և բնակվում է Երևանի Գյուլիքեխվյանի փողոցի 37-րդ շենքի 13-րդ բնակարանում« սույն գործով նրան վերագրվել է ՀՀ քրական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով նախատեսված արարք, որպես խա¬փանման միջոց է ընտրվել գրավ)։

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Թիվ 13107015 քրեական գործը հարուցվել է 2015թ. հունվարի 22-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1-ին կետով նախատեսված հանցագործության հատկա¬նիշ¬նե¬րով ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչա¬կան բաժնում` Արմեն Օհանյանի բնակարան ապօրինաբար մուտք գործելու և ոսկյա զարդեր գաղտնի հափշտակելու վերաբերյալ վերջինիս հաղորդման (իրականում ոստիկա¬նութ¬յան մարմ¬նի լիազորությունների իրականացման ընթացքում տվյալ դեպքի վերաբերյալ տվյալներ ստա¬¬նալու և իրացնելու) կապակցությամբ։
2015թ. հունվարի 21-ին ձերբակալվել է գողություն կատարելու կասկածանքով նույն օրը ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին բերման ենթարկված Հրայր Սիմոնի Մելիքյանը։
2015թ. հունվարի 24-ին Հրայր Մելիքյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1-րդ կետով, որում նա իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել։
2015թ. հունվարի 25-ին Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը, բավարարելով նախաքննական մարմնի միջնորդությունը` Հրայր Մելիք¬յանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառել կալանավորումը։ Միաժամանակ Դատարանը նույն որոշմամբ մեղադրյալ Հ.Մելիքյանի նկատմամբ կիրառել է գրավ՝ 1.000.000 ՀՀ դրամի չափով։
2015թ. հունվարի 25-ին նախաքննական մարմնի որոշմամբ մեղադրյալ Հրայր Մելիքյանը կա¬լանքից ազատ է արձակվել։
2015թ. փետրվարի 27-ին Հրայր Մելիքյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով` պայմանավորված հափշտակված ոսկյա զարդերի արժեքի հստակեցմամբ։
2015թ. մարտի 23-ին քրեական գործը Հրայր Սիմոնի Մելիքյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1-ին կետով հաստատված մեղադրական եզրակացութ¬յամբ ու¬ղարկ¬վել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դատա¬րան, 2015թ. մարտի 25-ին ընդունվել վա¬րույթ և նշանակվել դատական քննության։

2. Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դա¬տա¬¬րանը հաստատված հա¬մա¬րեց այն, որ ամբաստանյալ Հրայր Մելիքյանը, ժամանակավորապես բնակվելով հայրական տատի՝ Մանիկ Մկրտչյանի բնակարանում և տեղեկանալով, որ վերջինիս հարևան, Երևան քաղաքի Չարենցի 7-րդ շենքի թիվ 9ա բնակարանի բնակիչ Արմեն Օհանյանը վստահում և բացա¬կայելիս բնակարանի մուտքի դռան բանալին թողնում է իր տատու մոտ, 2014թ. հոկտեմբերի 20-ից 25-ն ընկած ժամանակահատվածում՝ ցերեկային ժամի, հավաստիանալով, որ այդ բնակարանում մարդ չկա, գողություն կատարելու դիտավո¬րութ¬յամբ Մանիկ Մկրտչյանից աննկատ վերց¬րել է Ա.Օհան¬յանի բնակարանի մուտքի դռան բանալին, դրանով բացել դուռը և ապօրինաբար մուտք գործելով բնա¬կարան՝ ննջասենյակի պահարանից գաղտնի հափշտակել է Ա.Օհանյանին պատ¬կանող, խոշոր չափի, ընդհանուր՝ 933.563 ՀՀ դրամ արժողությամբ գույք, մասնավորապես՝ 104.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ ոսկյա վզնոց, 15.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ ոսկյա մատանի, 43.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ ոսկյա մատանի, 771.563 ՀՀ դրամ ընդհանուր արժողությամբ ոսկյա մատանի և ոսկյա վզնոց, որից հետո Ա.Օհանյանի բնակարանի մուտքի դուռը կողպել, իսկ բանալին վերա¬դարձրել է նախկին վայր, այսինքն` կա¬տարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1-ին կետով։
Ամբաստանյալ Հրայր Մելիքյանն առաջադրված մեղադրանքի շուրջ Դատարանում հար¬ցաքննվելիս, փոխելով նախաքննության սկզբնական փուլում հայտնած դիրքորոշումը, իրեն մե¬ղա¬վոր ճանաչեց մասնակի. ընդունեց տուժող Արմեն Օհանյանի բնակարան մուտք գործելու և խոշոր չափի գո¬ղություն կատարելու փաստը, սակայն չընդունեց նշված բնակարան ապօրինաբար մուտք գործելու հան¬գամա¬նքը` պատ¬ճա¬¬ռա¬բանելով, թե իբր իր, ինչպես և տատու մուտքը տվյալ բնակարան եղել է բնակարանի սեփա¬կանատեր Ա.Օհանյանի գիտութ¬յամբ և համաձայնությամբ։
Ամբաստանյալ Հրայր Մելիքյանի վերոնշյալ պատճառաբանությունն անհիմն է, իրարամերժ է մինչդատական վարույթի սկզբնամասում իր իսկ կողմից տված խոստովանական ցուցմունքներին, նրա մասնակցությամբ կատարված քննչական փորձարարության արձանագրության արդյունքներին, իրականում հե¬տապնդում է առավել խիստ պատիժ նախատեսող հանցագործության համար քրեական պատասխանատ¬վութ¬յունից խուսափելու նպա¬տակ։ Այդ պատճառաբանությունը հերք¬վել, իսկ առա¬ջադրված մեղադրանքում նրա մեղավորությունը հաստատվել է պատշաճ իրա¬վական ընթա¬ցա¬կար¬գերի շրջանակներում դատաքննությամբ հետա¬զոտված հետևյալ ապացույցների ամբողջությամբ.
Այսպես, գործով ամբաստանյալ Հ.Մելիքյանի հրապարակված և հետազոտված նախաքննա¬կան ցուցմունքների համաձայն՝ վերջինս նշել է, որ բազմիցս լինելով Երևան քաղաքի Չարենցի 7-րդ շենքի 13-րդ հասեցում գտնվող իր հայրական տատ Մանիկ Մկրտչյանի բնակարանում, երբեմն գիշե¬րելով այնտեղ` տեղեկացել է, որ նույն շենքի թիվ 9ա բնակարանի բնակիչ, Արմեն Օհանյանը բնակա¬րանից բացակայելիս բնակա¬րանի մուտքի դռան բանալին թողում է տատու տանը, որ վերջինս ջրի բնակարանում առկա ծաղիկ¬ները։ Իր մոտ այդ բնակարանից գողություն կատարելու ցանկություն է առաջացել, այդ նպատակով 2015թ. հոկտեմբերի 20-ից 25-ն ընկած ժամանակահատվածում, ցերե¬կային ժամի, տատուց գաղտնի, հյուրասենյակի պահարանից վերցրել է Ա.Օհանյանի բնակարանի մուտքի դռան բանալին, դրանով բացել մուտքի դուռը և միայնակ մտնելով բնակարան` ննջասենյակի պահարանի վրա դրված զարդա¬տուփից վերցրել է երկու ոսկյա վզնոց և երեք ոսկյա մատանի։ Այնուհետև, նույն բանալիով փակելով մուտքի դուռը` բանալին դրել է նախկին տեղում։ Հաջորդ օրը զարդերը վաճառելու համար գնացել է Մ.Խորենացու փողոցի վրա գտնվող «Ոսկու շուկա» և ոսկյա մատանին և ոսկյա վզնոցը 700 ԱՄՆ դոլարով վաճառել է պատահական անձի։ Դրանից մի քանի օր անց Արմեն Օհանյանից տեղեկացել է, որ նրա բնակարանում տեսախցիկ է դրված և վերջինս տեսել է, որ գողությունը կատարել է ինքը։ Նույն օրը մնացած երեք կտոր ոսկին վերադարձրել է Օհանյանին, իսկ արդեն վաճառված ոսկյա զարդերի դիմաց, որպես փոխհատուցում, հայրն Ա.Օհանյանին է տվել 2.000 ԱՄՆ դոլար գումար։
Թեև հետագա նախաքննական ցուցմունքներում գործով ամբաստանյալ Հրայր Մելիքյանը հայտնել է, թե իբր նշված բնակարանից գողություն է կատարել տատու հետ միաժամանակ այդ բնակա¬րան մուտք գործելու օրը, վերջինիս համար աննկատ, այսինքն` այն պահին, երբ տատը զբաղ¬ված է եղել ծաղիկները ջրելով, որպիսի դիրքորոշումը պահպանեց նաև Դատարանում, սակայն Դա¬տա¬րանը գործով ամբաստանյալ Հ.Մելքոնյանի իրա¬րամերժ այդ ցուցմունքները համադրելիս և գնա¬հատելիս առավել արժևորում է սկզբնական նա¬խաքննականը՝ հաշվի առնելով, որ դրանք առավել ինֆորմատիվ են, գործով ամբաստանյալը դրանք վե¬րահաստատել է նաև քննչական փորձարարութ¬յան ժամանակ։ Ավելին՝ Հ.Մելքոնյանի սկզբնական նախաքննական ցուցմունքները հաստատվում են դա¬տաքննութ¬յամբ հետազոտված և ստորև ներկայացվող հետևյալ ապացույցների համադրման և գնա¬հատման արդյունքներով.
Տուժող Արմեն Օհանյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ բնակվում է Երևան քաղաքի Չարենցի 7 շենքի 9ա բնակարանում։ Աշխատանքի բերումով հաճախ բացակայում է բնակության վայրից։ Բնակարանում ունի ծաղիկներ և դրանք խնամելու համար բնակարանի մուտքի դռան բանալին թողնում է հարևանուհու՝ նույն շենքի բնակչուհի Մանիկ Մկրտչյանի մոտ։ 2014թ. հոկ¬տեմ¬բերի 19-ից 25-ն ընկած ժամանակահատվածում գնալով բնակարան` նկատել է, որ ննջարանի կահույքի վրա դրված զարդատուփից բացակայում են 5 կտոր ոսկյա զարդեր՝ 2 շղթա և 3 մա¬տանի։ Այնուհետև դիտելով ննջարանում իր կողմից տեղադրված տեսագրող սարքի տեսագրությունը՝ տեսել է, որ Մանիկ Մկրտչյանի թոռ Հրայր Մելիքյանը, միայնակ մտնելով ննջարան, զարդատուփից վերցնում է ոսկյա զարդերը։ Նույն օրը Մանիկ Մկրտչյանից վերցնելով Հ.Մելիքյանի հոր՝ Սիմոն Մելիքյանի հեռախոսահամարը` զանգահարել է վերջինիս և առաջարկել հանդիպել։ Հանդիպելով Ս.Մելիքյանին և Հ.Մելիքյանին՝ հայտնել է կատարվածի մասին և պահանջել վերադարձնել գողացված ոսկյա զար¬դերը։ Այդ պահին Հրայր Մելիքյանը վերադարձրել է իր կողմից հափշտակված ոսկյա զարդերից 2-ը, օրեր անց` ևս 1 զարդ, իսկ մյուս 771.563 ՀՀ դրամ արժողությամբ երկու զարդերը չի վերա¬դարձրել՝ պատ¬ճառաբանելով, որ արդեն վաճառել է անհայտ անձի։ Մի քանի օր անց Սիմոն Մելիքյանը, որպես ոսկյա այդ զարդերի փոխհատուցում, իրեն է տվել 2.000 ԱՄՆ դոլար գումար։ Նշեց, որ հանցա¬գոր¬ծությամբ իրեն պատճառաված վնասն ամբողջությամբ փոխհատուցվել է, որևէ բողոք, պահանջ, այդ թվում՝ նյութաիրավական, ամբաստանյալից չունի։ Փորձելով հնարավորին օգնել Հ.Մելիքյանին՝ Դատարանում նշեց, որ հաշվի առնելով, որ ամբաստանյալն իր հարևանուհու թոռն է, դեմ չէր նաև նրա կողմից իր բացակայությամբ բնակարան մուտք գործելուն, թեև նախապես նման համաձայ¬նություն կամ թույլտվութ¬յուն Հրայրին չի տվել, պնդեց, որ իր բնակարան մուտք գործելու թույլտվություն է տվել միայն Մանիկ Մկրտչյանին։ Նշեց նաև, որ դեպքի մասին անհայտ հանգամանքներում տեղեկացել էին նաև ոստիկանները, հանցագործության մասին հաղորդումը է տվել նրանց առաջարկով, թեև մինչ այդ Ոստիկանություն դիմելու մտադրություն չի ունեցել։
Հանցագործության մասին հաղորդմամբ, համաձայն որի՝ քաղ. Արմեն Օհանյանը քննվող դեպքի առնչությամբ ՀՀ ոտսիկանության Կենտրոնականի բաժին է դիմել միայն 2015թ. հունվարի 22-ին՝ նշելով, որ գողությունը կատարած Հրայր Մելիքյանի նկատմամբ արդեն որևէ բողոք, նաև պարտք ու պա¬հանջ չունի։
Վկա Մանիկ Խաչատրյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ բնակվում է Երևան քաղաքի Չարենցի 7-րդ շենքի 13-րդ բնակարանում։ Իր հարևան, նույն շենքի թիվ 9ա բնակա¬րանի բնակիչ Արմեն Օհանյանը հաճախ է բացակայում բնակարանից և բնակարանի մուտքի դռան բանալին թողնում է իր մոտ, որ ջրի նրա բնակարանում առկա ծաղիկները։ Ինքը այդ բանալին միշտ պահել է իր բնակարանի հյուրասենյակի պահարանում, որի մասին տեղյակ էր թոռը՝ Հրայր Մելիք¬յանը։ 2015 թվականի հոկտեմբերի վերջերին հերթական անգամ ցանկացել է ջրել Ա.Օհանյանի բնա¬կա¬րանի ծաղիկները, սակայն չի կարողացել մուտքի դուռը բացել և խնդրել է թոռանը՝ Հրայրին, որ նա օգնի բացել այն։ Դուռը բացելուց հետո թոռան հետ միասին մտել են բնակարան, ջրել է ծաղիկ¬ները և միասին էլ դուրս են եկել։ Այդ ամբողջ ընթացքում Հրայրն եղել է իր հետ և բացի խոհանոցից ու պատշգամբից այլ սենյակ չի մտել։ Հետագայում իր որդուց՝ Սիմոն Մելիքյանից տեղեկացել է, որ Հրայրը Արմեն Օհան¬յանի բնակարանից կատարել է ոսկյա զարդերի գողություն։ Թեև Դատարանում վկա Մ.Խա¬չատրյանը հայտնեց, թե իբր հավանաբար այդ օրն է թոռանը հաջողվել աննկատ վերցնել հարևանի բնակա¬րանում գտնվող ոսկյա զարդերը, սակայն Դատարանը, առավել արժևորելով վկա Խա¬չատրյանի հրապարակված և հետազոտված նախաքննական ցուցմունքը, փաստում է, որ վերջինս յուրովի տրա¬մաբանությամբ այդ կերպ փորձում է մեղմել մերձավոր ազգականի` թոռան վիճակը։ Վկա Մ.Խաչատրյանի վերոնշյալ ցուցմունքն արժևորելիս Դատարանը հաշվի է առնուն դատաքննությամբ հետազոտված այլ ապացույցների գնահատման արդյունքները։
Քննչական փարձարարության արձանագրությամբ, համաձայն որի` 2015թ. հունվարի 23-ին կատարված քննչական այդ գործողության ընթացքում, կասկածյալի կարգավիճակում, գործով ամ¬բաս¬¬տանյալ Հրայր Մելիքյանը մատնացույց է արել Երևանի Չարենցի 7-րդ շենքի 9-րդ բնակարանը` հայ¬տարարելով, որ 2015թ. հոկտեմբերին տատու տնից գաղտնի վերցրել է այդ բնակարանի մուտքի դռան բանալին և դրանով բացելով մուտքի դուռը` միայնակ մտել է ներս։ Դրանից հետո մատ¬նացույց է հյուրասենյակում առկա պահարանը` հայտարարելով, որ այդտեղ դրված զարդատուփից է վերցրել ոսկյա զարդեր, որից հետո կողպելով բնակարանի մուտքի դուռը` բանալին աննկատ դրել է նախկին տեղը և հեռացել։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և տուժող Արմեն Օհանյանին ի պահ հանձնված գողոնի՝ ոսկյա վզնոցի և ոսկյա երկու մատանիների առկայությամբ, որոնք վերջինիս էին վերադարձվել քննվող հան¬ցա¬գործության դեպքից հետո, գործով ամբաստանյալ Հրայր Մելիքյանի կողմից։
Դատաապրանքագիտական և դատանյութագիտական համալիր փորձաքննության 2015թ. փետրվարի 23-ի թիվ 04881504 եզրակացությամբ, համաձայն որի՝ փորձաքննությանը ներկայացված զարդերը ոսկյա են։ Քննվող դեպքի ժամանակահատվածում՝ 2015 թվականի հոկտեմբերի 20-ից 25-ի դրությամբ ոսկյա մատանին արժեր 43.000 ՀՀ դրամ, մյուս մատանին՝ 15.000 ՀՀ դրամ, իսկ վզնոցը՝ 104.000 ՀՀ դրամ։

3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը.
Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցները` Դատա¬¬րա¬նը հաս¬տատված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Հրայր Մելիքյանը իրենց մոտ ի պահ թողնված բանալու միջոցով հարևանի բնակարան ապօրինաբար մուտք գործելով` գաղտնի հափշտակել է ուրիշի խոշոր չափի գույքը, այսինքն՝ կատարել է հանցա¬վոր արարք« որը հա¬մա¬պա¬տաս¬¬խանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով նախա¬տես¬ված հան¬ցա¬գործության հատ¬կանիշ¬ներին, հետևաբար` վեր¬ջինս քրեա¬կան պա¬տաս¬¬խա¬նատ¬¬¬վության և պատ¬ժի ենթա¬¬կա է այդ հոդվածի նշված մասով և կետով։
Ամբաստանյալ Հրայր Մելիքյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերա¬կանգ¬¬նել սոցիալական արդարությունը« ուղղել պատժի ենթարկված անձին« ինչպես նաև կանխել հան¬ցա¬¬գոր¬ծությունները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հան¬ցանք կատա¬րած անձի նկատ¬մամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներ¬գոր¬ծութ¬յան այլ միջոց¬ները պետք է լինեն ար¬դարացի« համապա¬տասխանեն հանցանքի ծան¬րությանը« այն կա¬տա¬րելու հան¬գա¬մանք¬ներին« հան¬¬ցավորի անձնա¬¬վորությանը« անհրա¬ժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա¬գոր¬ծութ¬յուն¬ները կան¬խելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասն սահմանում է« որ հանցա¬գոր¬ծութ¬յան համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ« իսկ նույն հոդ¬վածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցա¬գործության՝ հան¬րության համար վտան¬գա¬վո¬րության աստիճանով և բնույթով« հանցավորի անձը բնու¬թագրող տվյալներով« այդ թվում՝ պատաս¬խա¬նատ¬վությունը և պատիժը մեղմաց¬նող և/կամ ծանրացնող հան¬գա¬մանքներով։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հանցագործության համար նա¬խա¬տեսված պատիժներից առա¬¬վել խիստը նշանակ¬վում է« եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպա¬տակ¬ները։
Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դա¬տա¬վա¬րա¬կան օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգա¬մանք¬ներ ունեցող գոր¬ծով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրոպա¬կան դատա¬րա¬նի դատական ակ¬տի հիմ¬նա¬վո¬րումները« այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբա¬նութ¬յուն¬ները« պարտադիր են դատարանի հա¬մար նույ¬նանման փաստական հանգամանք¬ներով գործի քննության ժամա¬նակ։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը« Ա.Պապիկյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դա¬տարանի 2007թ. հոկտեմ¬բերի 26-ի ՎԲ-149/07 գործով մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված նորմը« նշել է« որ այն Դատարանին օժտել է անձի պատասխա¬նատ¬վությունը մեղմաց¬նող հանգամանքների կիրառման լայն հայեցողությամբ« քանի որ պա¬տիժ նշանակելիս Դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այնպիսի հանգա¬մանք¬ներ« որոնք նույն հոդվածի առաջին մասում նշված չեն։
Դատարանը որպես ամբաստանյալ Հրայր Մելիքյանի անձը դրականորեն բնու¬թագրող տվյալ է գնա¬հա¬տում` նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չլինելը (ըստ ՀՀ ոստիկա¬նության ինֆոր¬մացիոն կենտրոն 2015թ. հունվարի 23-ին կատարված հարցման արդյունքների)« երիտասարդ լինելը (համաձայն AK սերիայի թիվ 0460088 անձնագրի տվյալների` ծնվել է 1993թ. հունիսի 15-ին), ՀՀ զինված ուժերում ծառայելը, ԲՈՒՀ-ում ուսանելը և զուգահեռաբար աշխատելը, իսկ որպես պա¬տասխանատվութ¬յունը և պատիժը մեղ¬մաց¬նող հանգա¬մանքներ` դեռևս մինչդատական վարույթից խոստո¬վանական ցուցմունքներ տալն ու անկեղծորեն զղջալը (վերագրված արարքի փաս¬տական կողմն ընդունելը), հանցագործությունը բացա¬հայտե¬լուն ակտիվորեն աջակցե¬լը` հաշվի առնելով այն, որ գտնվելով կասկածյալի կարգավիճակում` համաձայնել և ըստ էության կամովին մաս¬նակցել է քննչական փորձա¬րա¬րութ¬յան կատար¬մանը, տուժողին պատճառված վնասը դեռևս մինչդա¬տական վարույթում կամովին և ամբողջությամբ հատուցելը, հոր` 3-րդ խմբի հաշմանդամ հանդի¬սա¬նալու հանգամանքը (ըստ Ավան և Նոր Նորք ստորաբաժանամն կողմից տրամադրված թիվ 282-110546 վկայականի), պարտադիր զինվորական ծառայության վայրում դրականորեն բնու¬թագրվելը (ըստ ՀՀ ՊՆ թիվ 36534 զորամասի հրամանատար Ս.Ասրյանի` 2013թ. հունիսի 27-ին հաստատած բնու¬թագրի)։
Վերոնշյալ տվյալներն ու հանգա¬մանքներ¬ը հաստատվել են քրեական գործի նյութերում առկա փաս¬¬տա¬կան տվյալ¬¬ներով« իրական են« նվազեցնում են ամբաս¬տանյալ Հրայր Մելիքյանի անձի հան¬րային վտան¬¬գա¬վո¬րութ¬յունը։
Դատարանը ամբաստանյալ Հրայր Մելիքյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծան¬րացնող հան¬գա¬մանք¬ներ չարձանագրեց։
Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նով անդրադառնալով ամբաս¬տանյալ Հրայր Մելիքյանի նկատ¬¬մամբ պատժի նշանակման խնդրին` Դատա¬րանը փաս¬¬տում է, որ ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով սահ¬մանված հանցա¬կազմը պատիժ է նախատեսում բացա¬ռապես ազատազրկման ձևով` գույքի բռնագրավմամբ կամ առանց դրա, հետևաբար` սույն գործի շրջանակներում քննարկման ենթակա են ամբաս¬տանյալ Հրայր Մելիքյանի նկատմամբ նշա¬նակ¬վող պատժի չափի, լրացուցիչ պատիժ նշանակելու նպատակահարմարության, այդ թվում՝ տվյալ հոդվա¬ծով նախա¬տեսված պատժի նվազագույն չափից ա¬վե¬¬լի մեղմ պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժա¬տեսակ նշա¬նակելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդ¬վածի կիրառում), հիմնական պատիժը ռեալ կրե¬լու կամ չկրելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրա¬ռում) հար¬ցե¬րը։
Դատարանը դատաքննության արդյունքներով արձանագրում է, որ բացակայում են ամբաստանյալ Հրայր Մելիքյանի նկատմամբ տվյալ հոդ¬վածով նախա¬տեսված պատժի նվազագույն չափից ավելի մեղմ պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժա¬տե¬սակ նշա¬նակելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառում) հիմքերը։
Ինչ վերաբերվում է Հրայր Մելիքյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը ռեալ կրելու կամ չկրելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառում) խնդրին, ապա տվյալ հարցը քննարկելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` եթե դատարանը կա¬լանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշա¬նակելիս հան¬գում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելն հնարավոր է առանց պա¬տիժը կրելու, ապա կա¬րող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին։ Նույն հոդվածի 2-րդ մասի հա¬մաձայն` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատա¬րանը հաշվի է առնում հանցա¬վո¬րի անձը բնու¬թագրող տվյալները, պատաս¬խա¬նատվութ¬յունը և պատիժը մեղմացնող և ծան¬րացնող հանգա¬մանքները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի վերոնշյալ դրույթների մեկնաբանությունից ակնհայտ է, որ պա¬տիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ինչպես հանցագործությունների տեսակ¬նե¬րի, քա¬նակի, հանցա¬վոր արարքի վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, այնպես էլ անձանց շրջա¬նա¬կի հետ կապ¬ված որևէ հատուկ սահմանափակում օրենսդիրը չի նախատեսել, այսինքն` պատի¬ժը պայ¬մանա¬կա¬նո¬րեն չկիրառելու հիմք է համարվում դատարանի համոզ¬վածությունն առ այն, որ ամբաս¬տանյալի ուղղվելն հնարավոր է առանց որոշակի պատժա¬տե¬սակները ռեալ կրե¬լու (Հասմիկ Պետ¬¬րոսյանի վերա¬բերյալ թիվ ԱՐԱԴ/0050/01/08 քրեական գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատա¬րանի 2009թ. հունիսի 29-ի որոշում)։
Դատարանի այդ համոզվածությունը կարող է կայանալ պատասխանատվությունը և պա¬տի¬ժը մեղմացնող, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածով նախատեսված (ինչպես նաև չնա¬խա¬տես¬¬¬ված, բայց Դատարանի համոզմամբ այդ¬պիսին դիտարկվող) և 63-րդ հոդվածում սպառիչ թվարկ¬¬ված, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների գնա¬հատման արդ¬¬¬¬¬¬¬յունք¬¬¬¬ներով։ Սակայն, դա¬տարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատես¬ված պա¬տիժ նշանակելու ընդհանուր սկզունքներով, տվյալ հարցը քննարկելիս և լու¬ծե¬լիս պարտավոր է հաշվի առնել նաև հանցագոր¬ծության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ինչը նշանակվող պատժի արդարացիության գրավականն է։
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հան¬ցա¬գոր¬ծության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հան¬ցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աս¬տի¬ճանը» (տե՛ս, Դավիթ Ռոբերտի Հովհաննիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի դեկ¬տեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշման 11-12-րդ կետերը)։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ դիրքորոշում Վճռա¬բեկ դատարանն ար¬տա¬հայտել է Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվա¬կանի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 գործով որոշման մեջ, որի համաձայն` «Արարքի հան¬րային վտան¬գավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղ¬քի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեա¬կան օրենսդրութ¬յամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պա¬հին ունեցած սո¬ցիա¬լա¬կան նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հան¬ցա¬գործության կա¬տարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հան¬ցակցության դեպ¬քում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակ¬ցության աստիճանը»։
Զարգացնելով վերոհիշյալ իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը Վ.Բեգյա¬նի գործով որոշման մեջ արձանագրել է, որ «(…) պատիժը պայմանականորեն չկիրա¬ռելու հարցի լուծ¬ման ժամանակ դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի՝
ա) կատարված հանցագործության նպատակն ու շարժառիթը,
բ) քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կա¬տարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը,
գ) կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը,
դ) հանցագործության կատարման եղանակը,
ե) հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը,
զ) հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մաս¬¬նակցության աստիճանը (…)» (Վանյա Ռաֆիկի Բեգյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2013 թվա¬կանի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ՏԴ/0018/01/13 որոշման 14-րդ կետը)։
Հաշվի առնելով մի կողմից ամբաստանյալ Հրայր Մելիքյանին վերագրված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը (սեփականության դեմ ուղղված, ծանր հանցանք է, որը պա¬տասխա¬նատվություն է նախատեսում ազատազրկման ձևով, 4-8 տարի ժամկետով), մյուս կողմից բնակարան ապօրինի մուտք գործելու գործիքը և եղանակը (մուտք է գործել տվյալ բնակարան մուտք գործելու թույլտվություն ունեցող տատուն ի պահ հանձնված տվյալ բնակարանի բանալու միջոցով մուտքի դուռը բացելու և ոչ թե փականը կամ դուռը կոտրելու եղանակով), բնակարանում ապօրինա¬բար գտնվելու և գողությունը կատարելու կարճատևությունը (վերցրել է բացառապես արդուզարդն ու անմիջապես հեռացել), տուժողի և ամբաստանյալի ընտանիքների միջև հարևանական, ինչպես նաև մտերմական հարաբերությունների առկայությունը, քննվող դեպքից հետո ամբաստանյալի պոզիտիվ գործողութ¬յունները՝ հափշտակած, սակայն չիրաց¬րած գողոնի մնա¬ցած մասը տուժողին վերադարձ¬նելու, իրացրած արդուզարդին համարժեք փոխհատուցում տրա¬մադրելու, այդ կերպ տուժողին պատճառած վնասն ամբողջությամբ հարթելու և նրա հետ հաշտվելու, նրա կողմից բողոք, նյութա¬իրավական բնույթի կամ այլ պահանջ չունենալու փաստը, ամբաստանյալի նկատմամբ հնարավորինս մեղմ պատիժ նշանակելու վերաբերյալ տուժողի դիրքորո¬շումը, քննվող դեպքի մասին իրա¬վա¬պահ¬ներին հայտնի դառնալուց հետո՝ մինչդատական վարույթից խոստո¬վանական ցուցմունքներ տալն ու անկեղծորեն զղջալը, հանցագործության բոլոր հանգա¬մանք¬ներն ու մանրամասները պար¬զելուն աջակցելը, ամբաս¬տանյալի անձը դրականորեն բնու¬թագրող տվյալ¬¬ների առկայությունը՝ նախ¬կի¬նում դա¬տա¬պարտ¬ված կամ այլ կերպ արա¬տա¬վորված չլինե¬լը, երի¬տասարդ լինելը, ՀՀ զինված ուժերում ծառայելը, ԲՈՒՀ-ում ուսանելն ու զուգա¬հեռաբար աշխատելը, խնամքի կարիք ունեցող, 3-րդ խմբի հաշմանդամ հոր առկա¬յությունը, զինվո¬րական ծա¬ռա¬յության վայրում դրականորեն բնու¬թագրվելը, պատասխա¬նատ¬վությունն ու պա¬¬տիժը ծանրացնող հանգա¬¬մանքների բացա¬կա¬յութ¬յունը` Դատարանը հանգում է այն համոզվա¬ծության, որ ամբաստան¬յալ Հ.Մելիքյանի ուղղվե¬լը, նրա կողմից հնարավոր նոր հանցա¬գործության կատարումը կանխելը և սոցիալական արդարության վերա¬կանգնելը հնա¬րավոր է առանց հասարա¬կությունից նրան մեկու¬սացնելու, այն է՝ նրա նկատմամբ ազա¬տազրկման ձևով նշանակվող պա¬տիժը պայմա¬նա¬կանորեն չկիրա¬ռելու և միա¬ժամանակ ողջա¬միտ, տվյալ դեպքում՝ երեք տարի ժամ¬կետով փոր¬ձաշրջան սահմա¬նելու պայման¬ներում։
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Հրայր Մելիքյանի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ` գույքի բռնագրա¬վում նշա¬նակելու խնդրին` Դատարանը, հաշվի առնելով վերջինիս տարիքը, ԲՈՒՀ-ի ուսա¬նող լինելը, հոր 3-րդ խմբի հաշմանդամ և կենսաթոշակառու հանդիսանալը, փաստում է, որ նրա նկատ¬մամբ այն նշանա¬կելը նպատակահարմար չէ։
Քննարկելով ամբաստանյալ Հրայր Մելիքյանի նկատ¬մամբ որպես կալանավորման այլ¬ընտ¬րան¬¬քային խափանման միջոց ընտրված գրավի հարցը` Դատարանը գտնում է, որ այն անհրա¬ժեշտ է վե¬րաց¬նել, իսկ գրավի գումարը` 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամը, որը 2015թ. հունվարի 25-ի թիվ 150125000229032 անդոր¬րագրով մուտ¬քագրվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սութ¬յան դատա¬րանի` Երևանի թիվ 1 գանձա¬պե¬տա¬կան բաժանմունքի 900013298014 դեպոզի¬տային հաշվին, վերադարձնել վճարող Աշոտ Գասպարյանին` սույն դա¬տավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Դատարանը գտնում է, որ Հրայր Մելիքյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու և այն պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ հետևության հանգելու պայմաններում նշանակվող վերջնական պատժի ժամկետին պետք է հաշվակցել 2015թ. հունվարի 22-ից մինչև 2015թ. հունվարի 25-ն ընկած ժամանակահատվածում ձերբակալված անձանց պահման վայ¬րում Հ.Մելիք¬յանին անազատութ¬յան մեջ պահելու 3(երեք) օրը։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույց¬ների« դատական ծախ¬սե¬րի« գույքի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի« քաղա¬¬քա¬ցիական հայցի հարցերին« սա¬կայն Դատարանը« պարզելով« որ սույն քրեական գործով Արթուր Լորեցյանի գույքի վրա արգելանք չի կիրառվել սահմա¬նա¬փակվում է այդ փաստի արձանագրմամբ։
Տուժող Արմեն Հերբերդի Օհանյանին հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցման հարցին անդրադառնալով` Դատարանը գտնում է, որ այն պետք է համարել լուծ¬ված` հափշտակված ոսկյա վզնոցը և երկու մատանիները դեռևս մինչդա¬տական վարույթի ընթացքում տուժողին վերադարձվելու, իսկ հափշտակված գույքի մնացած մասը Հրայր Սիմոնի Մելիքյանի կողմից դեռևս մինչդատական վարույթում ամբողջությամբ փոխհատուցելու պատճա¬ռա¬բանությամբ։
Ինչ վերաբերվում է գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և դեռևս մինչդատական վարույթի ընթացքում տուժող Արմեն Հերբերդի Օհանյանին ի պահ հանձնված ոսկյա վզնոցի և ոսկյա երկու մատանիների տնօրինմանը` Դատարանը գտնում է, որ նշված զարդերն անհրաժեշտ է թողնել տուժող Արմեն Օհանյանի տնօրինությանը` սույն դատավճիռն օրինա¬կան ուժի մեջ մտնե¬լուց հետո։
Դատարանը գտնում է, որ որպես դատա¬կան ծախս` ամբաստանյալ Հրայր Մելիքյանից հօգուտ պե¬տա¬¬կան բյուջեի անհրաժեշտ է բռնա¬գանձել սույն գործով նշանակված փորձաքննության (մետաղագիտական և ապրանքագիտական փորձաքննության 2015թ. փետրվարի 23-ի թիվ 13107015 եզրակացություն) կատար¬ման համար կա¬տար¬ված ծախսը` 84.000 (ութսունչորս հազար) ՀՀ դրամ գումար։
Գնահատելով և ամփոփելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույց¬ները, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատա¬վա¬¬րա¬կան օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ հոդ¬ված¬ներով, Դատա¬րանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց ՝

Հրայր Սիմոնի Մելիքյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդ¬վածի 3-րդ մասի 1.1 կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրա նկատ¬մամբ նշանակել պատիժ` ազա¬տազրկում 4 (չորս) տարի ժամ¬կետով` առանց գույքի բռնագրավման։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ` Հրայր Սիմոնի Մելիքյանի նկատ¬մամբ ազա¬տազրկման ձևով նշա¬նակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահ¬մանել փոր¬ձաշրջան 3 (երեք) տարի ժամկետով` նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարելով ՀՀ ԱՆ քրեա¬¬կա¬¬տա¬¬¬րողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման համապա¬տաս¬¬խան ստո¬րաբա¬ժան¬մանը։
Հրայր Մելիքյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու վերաբերյալ ստորագրությունը վերացնել` սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և տուժող Արմեն Հերբերդի Օհանյանին ի պահ հանձնված ոսկյա վզնոցը և ոսկյա երկու մատանիները թողնել վերջինիս տնօրինությանը` սույն դա¬տավճիռն օրինա¬կան ուժի մեջ մտնե¬լուց հետո։
Տուժող Արմեն Հերբերդի Օհանյանին հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցման հարցն համարել լուծված` վերոնշյալ ոսկյա վզնոցը և երկու մատանիները դեռևս մինչդա¬տական վարույթի ընթացքում նրան վերադարձվելու, իսկ հափշտակված գույքի մնացած մասը Հրայր Սիմոնի Մելիքյանի կողմից ամբողջությամբ փոխհատուցվելու պատճա¬ռա¬բանությամբ։
Որպես դատական ծախս` Հրայր Սիմոնի Մելիքյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջե բռնագանձել 84.000 (ութսունչորս հազար) ՀՀ դրամ գումար։
Դատավճիռը ստացման օրվանից մե¬կամսյա ժամկետում կարող է բողո¬քարկվել ՀՀ վե¬րաքննիչ քրեական դատարան։


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ