ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ԵԿԴ/0067/01/15
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական
շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի
դատավճիռը կայացրած դատարանի կազմը նախագահող
դատավոր` Գ.Պողոսյան

ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

01 ապրիլի 2016թ. ք.Երևան

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ`
Վերաքննիչ դատարան/ հետևյալ կազմով`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐª Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
քարտուղարությամբª Ռ.Դավոյանի
Մ.Մելքոնյանի

մասնակցությամբ`
մեղադրող` Ա.Սիմոնյանի
պաշտպան` Ա.Ավետիսյանի
ամբաստանյալ` Վ.Մաթոսյանի

դռնբաց դատական նիստում գործով մեղադրող, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա.Սիմոնյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վերանայելով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015թ. դեկտեմբերի 14-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Վահե Հակոբի Մաթոսյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 315.1-րդ հոդվածով
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. Թիվ 13200113 քրեական գործը հարուցվել է 05.02.2013թ. Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Է.Ղազարյանի կողմից` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 315.1-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով: Նույն որոշմամբ քրեական գործն ուղարկվել է Կենտրոնական քննչական բաժին` նախաքննություն կատարելու համար:
2. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Գ.Երիցյանի 2013թ. փետրվարի 07-ի որոշմամբ թիվ 13200113 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
3. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ս.Հակոբյանի 2013թ. հունիսի 07-ի որոշմամբ թիվ 13200113 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
4. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի ՀԿԳ ավագ քննիչ Հ.Սարգսյանի 2013թ. օգոստոսի 30-ի որոշմամբ թիվ 13200113 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
5. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Գեղամյանի 2015թ. հունվարի 27-ի որոշմամբ թիվ 13200113 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
6. Նախաքննության մարմնի 2015թ. փետրվարի 26-ի որոշմամբ Վ.Մաթոսյանը որպես մեղադրյալ է ներգրավվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 315.1-րդ հոդվածով:
7. Նույն մարմնի 03.03.2015թ. որոշմամբ Վ.Մաթոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
8. 19.03.2015թ. Վ.Մաթոսյանի վերաբերյալ քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
9. Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Գ.Պողոսյանի 25.03.2015թ. որոշմամբ քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Վահե Հակոբի Մաթոսյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 315.1-րդ հոդվածով ընդունվել է վարույթ, իսկ 07.04.2015թ. որոշմամբ` քրեական գործը նշանակվել է դատական քննության:
10.Ամբաստանյալ Վ.Մաթոսյանի և վերջինիս պաշտպան Ա.Ավետիսյանի կողմից 08.06.2015թ. միջնորդություն է ներկայացվել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան` դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու վերաբերյալ, որի դեմ մեղադրողը չի առարկել, չնայած այն հանգամանքին, որ մեղադրական եզրակացությունում առարկել էր:
11. 02.07.2015թ. առաջին ատյանի դատարանը քննության առնելով ամբաստանյալ Վ.Մաթոսյանի և վերջինիս պաշտպան Ա.Ավետիսյանի կողմից ներկայացված միջնորդությունը, որոշում է կայացրել այն մերժելու մասին` գտնելով, որ գործի նյութերին ծանոթանալով դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ պահին ամբաստանյալի արարքի իրավաբանական որակումը ճիշտ չէ, և դատաքննությունն անցկացվել է ընդհանուր կարգով:
12. Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015թ. դեկտեմբերի 14-ի դատավճռով ճանաչվել է Վ.Մաթոսյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 315.1-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքում և այդ հոդվածով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ հանցակազմի բացակայության հիմքով նա արդարացվել է։
Վ.Մաթոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոցը ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը վերացվել է։
13. Ընդհանուր իրավասության դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ 22.01.2016թ. վերաքննիչ բողոք է բերել գործով մեղադրող, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա.Սիմոնյանը:
14. ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանի 03.02.2016թ. որոշմամբ գործով մեղադրող, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա.Սիմոնյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է Վերաքննիչ դատարանի վարույթ և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Վահե Հակոբի Մաթոսյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 315.1-րդ հոդվածով` Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության է նշանակվել 2016թ. փետրվարի 25-ին:
15. Վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ 17.03.2016թ. պատասխան է ներկայացրել ամբաստանյալ Վ.Մաթոսյանի պաշտպան Ա.Ավետիսյանը:

2. Գործի փաստական հանգամանքները.
16. Նախաքննության մարմնի կողմից Վահե Մաթոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 315.1-րդ հոդվածով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա նույն արարքի համար կրկնակի վարչական տույժ նշանակելուց հետո մեկ տարվա ընթացքում չի դադարեցրել և ավարտին է հասցրել քաղաքաշինական նորմերի և կանոնների էական խախտումներով վերակառուցման շինարարական աշխատանքները։
Այսպես.
Վ.Մաթոսյանը 2012թ. մայիսի 23-ին՝ որպես սեփականություն, ձեռք է բերել 1970 թվականին կառուցված՝ Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա 15 բազմաբնակարանային շենքի կիսանկուղային 195 քմ. մակերեսով տարածքը։ 2012թ. մայիս ամսվա վերջին Վ.Մաթոսյանն առանց համապատասխան քաղաքաշինական փաստաթղթերի սեփականության իրավունքով իրեն պատկանող կիսանկուղային տարածքում իրականացրել է վերակառուցման աշխատանքներ, մասնավորապես` հատակի գրունտի հեռացման հետևանքով հողային նիշի իջեցում` սկզբնական 2,7 մետր բարձրությունը դարձնելով 3,3 մետր, ինչպես նաև` դռան բացվածքի լայնացման աշխատանքներ։
Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանի ղեկավարի աշխատակազմի համապատասխան ստորաբաժանման կողմից 2012թ. հունիսի 25-ին հայտնաբերվել է Վ.Մաթոսյանի կողմից կատարված վարչական իրավախախտման փաստը, որի վերաբերյալ նույն օրը կազմվել է թիվ 003255 արձանագրությունը, իսկ Երևանի քաղաքապետի 2012թ. հուլիսի 18-ի թիվ Վ-22/40 որոշմամբ Վ.Մաթոսյանը <<Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ>> ՀՀ օրենսգրքի 154-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` տուգանվել է 200.000 դրամ։
Նշված որոշմամբ սահմանված տուգանքը վճարելուց հետո Վ.Մաթոսյանը դարձյալ շարունակել է առանց թույլտվության և քաղաքաշինական նորմերի խախտումներով հիշյալ տարածքում շինարարական աշխատանքները, որոնք 2012թ. սեպտեմբերի 07-ին հայտնաբերվել են Երևանի քաղաքապետարանի աշխատակազմի քաղաքաշինության և հողի վերահսկողության վարչության աշխատակիցների կողմից։
Նույն օրը հիշյալ վարչության աշխատակիցների կողմից վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմվել է թիվ 008405 արձանագրությունը, իսկ Երևանի քաղաքապետի 2012թ. սեպտեմբերի 18-ի թիվ Վ-30/2 որոշմամբ Վ.Մաթոսյանը կրկնակի ենթարկվել է վարչական տույժի, և <<Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ>> ՀՀ օրենսգրքի 154-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` նշանակվել է 2.500.000 դրամ տուգանք։
Այնուհետև, Վ.Մաթոսյանը նույն արարքի համար կրկնակի վարչական տույժ նշանակելուց հետո մեկ տարվա ընթացքում չի դադարեցրել քաղաքաշինական նորմերի և կանոնների խախտումներով իրականացված տարածքի վերակառուցումը, շարունակել է այդ աշխատանքները:

3.Առաջին ատյանի դատարանի պատճառաբանությունները.
17. Վերլուծելով ամբաստանյալ Վ.Մաթոսյանին առաջադրված մեղադրանքը և համակցության մեջ գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, դատարանը գտել է, որ նախաքննության մարմնի կողմից ամբաստանյալ Վ.Մաթոսյանին առաջադրված մեղադրանքն անհիմն է՝ հետևյալ պատճառաբանություններով.
Դատարանը, վերլուծելով վերը նշված իրավանորմերը և Երևանի քաղաքապետի որոշումներում նշված իրավախախտումների բովանդակությունը, իր համաձայնությունն է հայտնել և գտել է, որ սեփականության իրավունք ունեցող անձի կողմից բազմաբանակարան շենքում ինքնակամ կառույց կատարելը կամ քաղաքացու կողմից օրենքով և այլ իրավական ակտերով սահմանված կարգով այդ նպատակի համար չհատկացված հողամասում շինության վերակառուցումը կամ առանց համապատասխան քաղաքաշինական փաստաթղթերի վերակառուցման աշխատանքներ իրականացնելը նույն արարքներն են։
Միաժամանակ, վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 315.1-րդ հոդվածի հանցակազմը, դատարանը հարկ է համարել նշել, որ այն ձևական է, հանցագործությունն ավարտված համարելու համար բավական է հոդվածում նշված արարքներից որևէ մեկի կատարումը։ Հանցագործության օբյեկտիվ կողմը երկընտրելի է և դրսևորվում է հոդվածում թվարկված արարքներից որևէ մեկը կատարելով։
Այդ արարքներն են.
1/ պետական կամ համայնքային սեփականություն հանդիսացող հողամասերի ինքնակամ զավթումը չդադարեցնելը և դրա հետևանքները չվերացնելը<<
2/ օրենքով և այլ իրավական ակտերով սահմանված կարգով այդ նպատակի համար չհատկացված հողամասում շենքի<< շինության կառուցումը կամ վերակառուցումը չդադարեցնելը,
3/ նախատեսված թույլտվության կամ թույլտվությամբ սահմանված պայմանների կամ քաղաքաշինական նորմերի և կանոնների էական խախտումներով շենքի<< շինության կառուցումը կամ վերակառուցումը չդադարեցնելը,
4/ անօրինական կառույցները չքանդելը։
Ընդ որում պետք է նշել, որ նշված արարքների կատարումը դեռևս բավարար չէ անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու հանար։ Քրեական պատասխանատվության ենթարկվելու համար անձը պետք է կատարի հոդվածում թվարկված արարքներից որևէ մեկը՝ այդ արարքի համար կրկնակի վարչական տույժ ստանալուց հետո՝ մեկ տարվա ընթացքում։
Դատարանը, վերլուծելով ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքը, արձանագրել է, որ նախաքննության մարմնի կողմից նա մեղադրվել է այն բանի համար, որ. <<նույն արարքի համար կրկնակի վարչական տույժ նշանակելուց հետո մեկ տարվա ընթացքում չի դադարեցրել և ավարտին է հասցրել քաղաքաշինական նորմերի և կանոնների էական խախտումներով վերակառուցման շինարարական աշխատանքները>>։
Այսինքն, դատելով նշված մեղադրանքից, ամբաստանյալը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 315.1-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքներից մեկը։
Չնայած դրան, նախաքննության մարմինը, հարկ համարելով պարզաբանել կամ մանրամասնել նշված մեղադրանքը, հաջորդիվ նշել է, որ ամբաստանյալն <<առանց համապատասխան քաղաքաշինական փաստաթղթերի, սեփականության իրավունքով իրեն պատկանող կիսանկուղային տարածքում իրականացրել է վերակառուցման աշխատանքներ>>։
Այսինքն, պարզաբանել կամ մանրամասնել է, որ ամբաստանյալը կատարել է օբյեկտիվ կողմով մեկ այլ արարք։
Չնայած դրան, նախաքննության մարմինը <<Որպես մեղադրյալ ներգրավելու>> մասին որոշմամբ և մեղադրական եզրակացությամբ նշել է, որ. <<Այնուհետև, Վ.Մաթոսյանը նույն արարքի համար կրկնակի վարչական տույժ նշանակելուց հետո մեկ տարվա ընթացքում չի դադարեցրել քաղաքաշինական նորմերի և կանոնների խախտումներով իրականացված տարածքի վերակառուցումը, շարունակել է այդ աշխատանքները>>։
Այսպիսով, դատարանը հանգել է եզրակացության և իրավական հետևության, որ ամբաստանյալին մեղադրանք է առաջադրվել նույն արարքի համար կրկնակի վարչական տույժ նշանակելուց հետո մեկ տարվա ընթացքում քաղաքաշինական նորմերի և կանոնների էական խախտումներով շինության վերակառուցումը չդադարեցնելու համար, ինչը չի կարող նույնացվել օբյեկտիվ կողմով մեկ այլ արարքի՝ սեփականության իրավունք ունեցող անձի կողմից բազմաբանակարան շենքում ինքնակամ կառույց կատարելու կամ քաղաքացու կողմից օրենքով և այլ իրավական ակտերով սահմանված կարգով այդ նպատակի համար չհատկացված հողամասում շինության վերակառուցման կամ առանց համապատասխան քաղաքաշինական փաստաթղթերի վերակառուցման աշխատանքներ իրականացնելու հետ։
Հետևաբար, նման պայմաններում դատարանը գտել է, որ ամբաստանյալը բազմաբնակարան շենքում ինքնակամ կառույց կատարելու համար կրկնակի վարչական տույժի ենթարկվելուց մեկ տարվա ընթացքում չի կատարել նույն արարքը, այլ կատարել է օբյեկտիվ կողմով տարբերվող այլ արարք, ինչը չի կարող առաջացնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 315.1-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության՝ մեղադրական եզրակացությամբ նշված արարքի հանցակազմը։
Դատարանը նաև արձանագրել է, որ քրեական գործի նախաքննությամբ չի ապացուցվել, որ ամբաստանյալի կողմից իրականացված վերակառուցման շինարարական աշխատանքները կատարվել են քաղաքաշինական նորմերի և կանոնների էական խախտումներով։
Ավելին, նախաքննությամբ ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված՝ <<Սեյսմիկ պաշտպանության արևմտյան ծառայություն>> ՊՈՒՍԿ-ի 26.06.2012թ. եզրակացության համաձայն՝ <<Երևան քաղաքի ՍայաթՆովա պողոտա թիվ 15 շենքի նկուղային հարկում Վահե Մաթոսյանին պատկանող տարածքում իրականացված վերակառուցողական աշխատանքները բացասական ազդեցություն չեն թողել շենքի փաստացի տեխնիկական վիճակի և սեյսմակայունության վրա։ Շենքի կրող կոնստրուկտիվ տարրերի ձևափոխություններ չեն կատարվել։
Նշենք, որ նկուղային հարկի նորմալ շահագործումը հնարավորություն կտա ապահովել չոր և բավարար պայմաններ, ինչը կբարձրացնի շենքի այդ հատվածամասի կրող կոնստրուկցիաների շահագործման հուսալիությունը>>։
Նշվածից կարելի է հանգել հետևության, որ ամբաստանյալի կողմից իրականացված վերակառուցման շինարարական աշխատանքները չեն կատարվել քաղաքաշինական նորմերի և կանոնների խախտումներով, առավել ևս՝ էական խախտումներով, և որ 26.06.2012թ. դրությամբ վերակառուցման հիմնական աշխատանքներն ավարտված են եղել։
Միաժամանակ, դատարանը գտել է, որ ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքն անհիմն է` նաև հետևյալ պատճառաբանություններով.
Նախաքննությամբ չի հիմնավորվել և դատաքննությամբ նույնպես չի հիմնավորվել, որ կրկնակի վարչական տույժ նշանակելուց հետո՝ մեկ տարվա ընթացքում ամբաստանյալն ինքնակամ շարունակել է վերակառուցման աշխատանքները։
Սույն դատավճռի <<Ապացույցների հետազոտում և գնահատում>> մասում նշված ապացույցների համաձայն՝ Երևանի քաղաքապետի 18.09.2012թ. որոշումից հետո նույն տարածքում ամբաստանյալը կատարել է ներքին հարդարման աշխատանքներ, ինչի համար նախաքննության մարմնի կողմից ձեռք բերված և քրեական գործին կցված՝ ՀՀ կառավարության 02.02.2002թ. <<Հայաստանի Հանրապետությունում շինարարության թույլտվության և քանդման թույլտվության կարգը հաստատելու մասին>> որոշման հ. 2 հավելվածի համաձայն շինարարության թույլտվություն չի պահանջվում։
Դատարանը նաև հարկ է համարել նշել, որ դատաքննությամբ չի ապացուցվել, որ. <<2012 թվականի մայիս ամսվա վերջին Վ.Մաթոսյանն առանց համապատասխան քաղաքաշինական փաստաթղթերի, սեփականության իրավունքով իրեն պատկանող կիսանկուղային տարածքում իրականացրել է վերակառուցման աշխատանքներ, մասնավորապես` հատակի գրունտի հեռացման հետևանքով հողային նիշի իջեցում` սկզբնական 2,7 մետր բարձրությունը դարձնելով 3,3 մետր, նկատի ունենալով, որ նախաքննությամբ նման ապացույց ձեռք չի բերվել և այդպիսին ձեռք չի բերվել նաև դատաքննությամբ։
Այսպես.
Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ վերը նշված արձանագրություններից և որոշումներից չի երևում, թե ամբաստանյալի կողմից նկուղի հատակի հատակագծային նիշն ինչ չափով է իջեցվել։
<<Կադաստրային գործերը զննելու մասին>> 13.03.2015թ. արձանագրության համաձայն՝ մինչև Վ.Մաթոսյանի կողմից վերը նշված տարածքը գնելը, 31.08.2009թ. դրությամբ դրա բարձրությունը եղել է 3.3 մետր, իսկ 30.05.2013թին, այսինքն՝ վարչական տուգանքների նշանակումից հետո, դրա բարձրությունը եղել է 2.7, 3.2 և 3.65 մետր։
Նշվածից հետևել է, որ ամբաստանյալի կողմից վերը նշված տարածքը ձեռք բերելու պահին դրա բարձրությունը չէր կարող լինել 2.7 մետր, քանի որ դեռևս 31.08.2009թին այն ունեցել է 3.3 մետր բարձրություն։
Չնայած նշվածին, դատարանը փաստել է, որ նշված նկուղի հատակի նիշը կարող է իջեցված լինել, քանի որ վերը նշված արձանագրությունում՝ որպես դրա բարձրություն, նշված է նաև 3.65 մետրը։
Այսպիսով, հաշվի առնելով վերոգրյալ վերլուծությունները, պատճառաբանություններն ու Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումները, դատարանը գտել է, որ դատաքննությամբ չի ապացուցվել, որ ամբաստանյալ Վ.Մաթոսյանը <<նույն արարքի համար կրկնակի վարչական տույժ նշանակելուց հետո մեկ տարվա ընթացքում չի դադարեցրել և ավարտին է հասցրել քաղաքաշինական նորմերի և կանոնների էական խախտումներով վերակառուցման շինարարական աշխատանքները>>։
Այսինքն, նա չի կատարել իրեն մեղսագրված՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 315.1-րդ հոդվածով նախատեսված, արարքը, քանի որ նրա արարքում բացակայում է հանցակազմը։

4.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները, պահանջը, վերաքննիչ բողոքի պատասխանը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
18. Գործով մեղադրող, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա.Սիմոնյանն իր բերած վերաքննիչ բողոքում գտնում է, որ դատարանի կայացրած դատական ակտով թույլ են տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումներ։ Միաժամանակ, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ դատարանի կողմից թույլ տրված դատավարական խախտումը հաստատված ճանաչելու դեպքում այն կարող է ազդեցություն ունենալ մեղադրանքի հիմնավորվածության վրա՝ անհրաժեշտ է առաջին հերթին անդրադառնալ սույն գործով թույլ տրված դատավարական իրավունքի ենթադրյալ խախտմանը։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Եթե մեղադրողը մեղադրական եզրակացությունում չի առարկել արագացված կարգ կիրառելու դեմ, ապա ամբաստանյալը կամ մեղադրյալն իրեն առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայնվելու դեպքում իրավունք ունի միջնորդելու արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին այն հանցագործություններով, որոնց համար Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը։
Մինչև դատաքննությունը սկսելը մեղադրողը դատարանի առաջարկությամբ կարող է իր դիրքորոշումը փոխել, թեպետ արագացված կարգ կիրառելու դեմ առարկել է մեղադրական եզրակացությունում։
/.../
3. /.../ Դատարանը արագացված կարգ կիրառելու միջնորդությունը մերժում է նաև, եթե պարզում է, որ ամբաստանյալի արարքի իրավաբանական որակումը ճիշտ չէ։ Այս դեպքում դատարանն իր նախաձեռնությամբ սույն օրենսգրքի 309.1-րդ հոդվածի հինգերորդ մասով սահմանված կարգով և ժամկետով հետաձգում է դատական նիստը՝ առաջարկելով գլխավոր դատախազին կամ նրա տեղակալին վերահաստատելու մեղադրական եզրակացությունը։ /.../>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309.1-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝
<<Եթե դատաքննության ընթացքում պարզվում է, որ ամբաստանյալի արարքի իրավաբանական որակումը ճիշտ չէ, իսկ մեղադրողը խստացնելու առումով արարքը վերաորակելու որոշում չի կայացնում կամ վերաորակելու համար դատական նիստը հետաձգելու միջնորդություն չի ներկայացնում, ապա դատարանն իր նախաձեռնությամբ մինչև 10 օր ժամկետով հետաձգում է դատական նիստը՝ առաջարկելով գլխավոր դատախազին կամ տեղակալին վերահաստատելու մեղադրական եզրակացությունը։
Մեղադրական եզրակացությունը վերահաստատելուց հետո դատարանը, մեղադրական եզրակացությանը համապատասխան, կայացնում է դատական ակտ>>։
ՀՀ Սահմանադրական դատարանը 2010 թվականի ապրիլի 2-ի ՍԴՈ-872 որոշմամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309.1-րդ հոդվածի 5-րդ մասը ճանաչել է ՀՀ Սահմանադրության 19-րդ հոդվածին հակասող և անվավեր։ Իր որոշման 6-րդ կետում ՀՀ Սահմանադրական դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <</.../ ի տարբերություն մեղադրողի միջնորդության երկու հնարավոր դեպքերի, որոնք անմիջականորեն ուղղված են դատարանում մեղադրանքը փոփոխելուն, այդպիսի նպատակով դատարանի նախաձեռնության հնարավոր դրսևորումն ուղղակիորեն կարող է վերաբերել մեղադրական եզրակացությունը վերահաստատելու վերաբերյալ մեղադրողին առաջարկություն անելուն։ Ընդ որում, ի տարբերություն մեղադրողի միջնորդության երկու հնարավոր դեպքերի, որոնք վերաբերում են մեղադրանքի փոփոխմանը թե՛ խստացման, թե՛ մեղմացման առումներով, դատարանի նախաձեռնությունը կարող է վերաբերել մեղադրանքի փոփոխմանը միայն խստացման առումով, այսինքն՝ դատարանը <<հուշում է>> մեղադրողին կատարել մեղադրանքը խստացման առումով փոփոխելու համար անհրաժեշտ գործողություններ։ Սահմանադրական դատարանը գտնում է, որ այս պարագայում լիարժեք հաշվի չի առնվել այն կարևոր սկզբունքի պահպանումը, համաձայն որի՝ դատարանը չի կարող հանդես գալ մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և պետք է արտահայտի միայն իրավունքի շահերը /ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 23-րդ հոդված/՝ սկզբունք, որը նպատակաուղղված է ՀՀ Սահմանադրության 19-րդ հոդվածով նախատեսված՝ դատարանի անկախության և անկողմնակալության, ինչպես նաև մրցակցային դատավարության և կողմերի հավասարության սկզբունքների ապահովմանը>>։
ՀՀ Սահմանադրական դատարանը 2010 թվականի դեկտեմբերի 28-ի ՍԴՈ-931 որոշման 11-րդ կետում իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <</.../ Վիճարկվող իրավակարգավորման /375.1-րդ հոդված/՝ դատարանի անկախության սկզբունքի հետ առնչակցության խնդիրը Սահամադրական դատարանը հարկ է համարում դիտարկել նաև մրցակցային դատավարությունում դատավարական իրավահարաբերությունների ու գործողությունների հիմքում ընկած՝ մեղադրանքի, պաշտպանության և գործի լուծման գործառույթների տարանջատման սկզբունքի, ինչպես նաև դատավորի անկախության բովանդակության լույսի ներքո։
Քրեական դատավարությունում դատարանին պատկանում է գործի լուծման գործառույթը, որի շրջանակներում էլ իրացվում է դատավորի անկախության սկզբունքը։ Դատարանի անկախության սկզբունքը չի կարող դրսևորվել դատավարության կողմերի՝ մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմի գործառույթի տիրույթում։ Դատական քննության արագացվււ՚ծ կարգի՝ որպես տարբերակված դատավարական ձևի ինստիտուտի բովանդակությունից բխում է, որ նման կարգի կիրառման շուրջ համաձայնության կայացումը մեղադրանքի և պաշտպանության գործառույթների շրջանակում է։
Դատարանի դատավարական անկախությունը դատավորի անկողմնակալ և օբյեկտիվ վերաբերմունքն է կողմերի նկատմամբ, ինչպես նաև նրա կողմից ապացույցների անկողմնակալ և օբյեկտիվ գնահատականը՝ ելնելով միայն իր ներքին համոզմունքից։ Դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու հարցի լուծման, ամբաստանյալի միջնորդության առնչությամբ որոշում կայացնելու գործընթացում դատարանի դատավարական անկախությունը դրսևորվում է նման կարգ կիրառելու վերաբերյալ դատավարության երկու կողմերի փոխադարձ համաձայնության պայմաններում դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու՝ օրենքով նախատեսված պայմանների առկայությունը գնահատելիս>>։
ՀՀ Սահմանադրական դատարանի 2010 թվականի ապրիլի 2-ի ՍԴՈ-872 որոշմամբ արտահայտված դիրքորոշմանը համահունչ մոտեցում ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է Ա. Բաբայանի և Ս. Թումանյանի գործով որոշման մեջ, որի համաձայն՝ <</.../ որպես քրեական գործը քննող անկախ և անկողմնակալ մարմին, դատարանը չի կարող հանդես գալ մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և պետք է արտահայտի միայն իրավունքի շահերը։ Քրեական գործը քննող դատարանը, պահպանելով օբյեկտիվությունը և անկողմնակալությունը, մեղադրանքի և պաշտպանության կողմերի համար պետք է ստեղծի գործի հանգամանքների բազմակողմանի և լրիվ հետազոտման անհրաժեշտ պայմաններ՝ դրանով իսկ ապահովելով մրցակցության սկզբունքի կենսագործումը և հասնելով քրեական դատավարության առջև դրված խնդիրների իրագործմանը։
/.../ /Դատարանն ընդհանրապես /.../ իրավասու չէ հանդես գալ առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու կամ լրացնելու նախաձեռնությամբ։ Նման նախաձեռնությունը կհանգեցնի մրցակցության և անմեղության կանխավարկածի սկզբունքների խախտման, ինչն էլ իր հերթին կբերի արդար դատական քննության հիմնարար արժեքի առարկայազրկման /.../>> /տե՛ս Արմեն Ջիվանի Բաբայանի և Սուրեն Ռազմիկի Թումանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 13-րդ և 17-րդ կետերը/։
Զարգացնելով, նշված և այլ գործերով արտահայտված իրավական դիրքորոշումները՝ Արսեն Մկրտիչի Սերոբյանի և Էդվարդ Վահանի Պետրոսյանի գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/13 որոշմամբ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու միջնորդությունը մերժելու ընթացակարգը չի բխում դատարանի անկախության սկզբունքից։ Վերոնշյալ ընթացակարգը կիրառելիս դատարանն ուղղորդում է մեղադրանքի կողմին կատարել մեղադրանքը խստացման առումով փոփոխելու համար անհրաժեշտ գործողություններ՝ այդպիսով խախտելով մրցակցության սկզբունքն ու անմեղության կանխավարկածը և արդյունքում իրականացնելով արդարադատության գործառույթի հետ անհամատեղեփ գործողություններ։
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալի արարքի իրավաբանական որակման ոչ ճիշտ լինելը որպես դատական քննության արագացված կարգի կիրառումը բացառող նախապայման դիտելը ոչ այլ ինչ է, քան մինչև գործի ըստ էության լուծումը տվյալ վարույթի հանգուցային հարցերի վերաբերյալ դատարանի դիրքորոշման արտահայտում, ինչն օբյեկտիվ հիմքեր է տալիս պնդելու, որ դատարանը, ի սկզբանե, տվյալ գործով որոշակի նախատրամադրվածություն է ունեցել։
Դատական քննության փուլում դատարանի խնդիրը ոչ թե մինչդատական վարույթն իրականացնող մարմնի կամ դատարանում մեղադրանքը պաշտպանող դատախազի կողմից՝ իրենց լիազորություններն իրականացնելու ընթացքում թույլ տրված թերացումներն ու բացթողումները շտկելն է, այլ քրեադատավարական օրենքի հիմնարար սկզբունքների պահպանմամբ՝ ներկայացված մեղադրանքի հիմնավորվածությունն ու ապացուցվածությունը ստուգելը։ Հետևաբար, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ դատարանն իրավասու չէ դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը մերժել այն պատճառաբանությամբ, թե ամբաստանյալի արարքի իրավաբանական որակումը ճիշտ չէ կամ թերի է>>։
Դատավճռի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ դատարանն ամբաստանյալ Վ.Մաթոսյանի՝ արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին միջնորդությունը՝ օրենքով նախատեսված պայմանների առկայություն պարագայում, մերժել է՝ արարքի իրավաբանական որակումը ճիշտ չլինելու հիմքով։ Այդպիսով, դատարանը, կատարելով արդարադատության գործառույթի հետ անհամատեղելի գործառույթ, խախտել է քրեադատավարական օրենսդրության՝ օրինականության, մրցակցության սկզբունքները, որն էլ հանգեցրել է արդար դատական քննության հիմնարար արժեքի առարկայազրկման։
Բացի այդ, դատարանի կողմից ամբաստանյալ Վ.Մաթոսյանի արարքին տրվել է յուրօրինակ մեկնաբանություն, որպիսի պայմաններում հանգել է սխալ հետևության այն մասին, որ ամբաստանյալը բազմաբնակարան շենքում ինքնակամ կառույց կատարելու համար կրկնակի վարչական տույժի ենթարկվելուց մեկ տարվա ընթացքում չի կատարել նույն արարքը, այլ կատարել է օբյեկտիվ կողմով տարբերվող այլ արարք, ինչը չի կարող առաջացնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 315.1-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության՝ մեղադրական եզրակացությամբ նշված արարքի հանցակազմը։
Այսպես, դատարանը, վերլուծելով Վ.Մաթոսյանին առաջադրված մեղադրանքը, արձանագրել է, որ վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից նա մեղադրվել է այն բանի համար, որ նույն արարքի համար կրկնակի վարչական տույժ նշանակելուց հետո մեկ տարվա ընթացքում չի դադարեցրել և ավարտին է հասցրել քաղաքաշինական նորմերի և կանոնների էական խախտումներով վերակառուցման շինարարական աշխատանքները։ Այնուհետև, վարույթն իրականացնող մարմինը պարզաբանելով նշված մեղադրանքը, նշել է, որ ամբաստանյալն առանց համապատասխան քաղաքաշինական փաստաթղթերի, սեփականության իրավունքով իրեն պատկանող կիսանկուղային տարածքում իրականացրել է վերակառուցման աշխատանքներ։
Նշվածի հիման վրա դատարանը եզրահանգել է, որ Վ.Մաթոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել նույն արարքի համար կրկնակի վարչական տույժ նշանակելուց հետ մեկ տարվա ընթացքում քաղաքաշինական նորմերի և կանոնների էական խախտումներով շինության վերակառուցումը չդադարեցնելու համար, ինչը չի կարող նույնացվել օբյեկտիվ կողմով մեկ այլ արարքի՝ սեփականության իրավունք ունեցող անձի կողմից բազմաբնակարան շենքում ինքնակամ կառույց կատարելու կամ քաղաքացու կողմից օրենքով և այլ իրավական ակտով սահմանված կարգով այդ նպատակի համար չհատկացված հողամասում շինության վերակառուցման կամ առանց համապատասխան քաղաքաշինական փաստաթղթերի վերակառուցման աշխատանքներ իրականացնելու հետ։
Վերոգրյալի հիման վրա դատարանը հանգել է հետևության այն մասին, որ ամբաստանյալը բազմաբնակարան շենքում ինքնակամ կառույց կատարելու համար կրկնակի վարչական տույժի ենթարկվելուց մեկ տարվա ընթացքում չի կատարել նույն արարքը, այլ կատարել է օբյեկտիվ կողմով տարբերվող այլ արարք։
Դատարանի նման եզրահանգումները հիմնավոր չեն, չեն բխում Վ.Մաթոսյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշման բովանդակությունից` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
2015թ. փետրվարի 26-ին Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա.Սիմոնյանի կողմից որոշում է կայացվել Վ. Մաթոսյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին այն բանի համար, որ նա նույն արարքի համար կրկնակի վարչական տույժ նշանակելուց հետո մեկ տարվա ընթացքում, չի դադարեցրել և ավարտին է հասցրել քաղաքաշինական նորմերի և կանոնների էական խախտումներով վերակառուցման շինարարական աշխատանքները։
Այսպես, 2012թ. մայիսի 23-ին որպես սեփականություն ձեռք է բերել 1970 թվականին կառուցված Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա 15 բազմաբնակարանային շենքի կիսանկուղային 195 քմ. մակերեսով տարածքը։ 2012թ. մայիս ամսվա վերջին Վ.Մաթոսյանը, առանց համապատասխան քաղաքաշինական փաստաթղթերի, սեփականության իրավունքով իրեն պատկանող կիսանկուղային տարածքում իրականացրել է վերակառուցման աշխատանքներ, մասնավորապես՝ հատակի գրունտի հեռացման հետևանքով հողային նիշի իջեցում՝ սկզբնական 2,7 մետր բարձրությունը դարձնելով 3,3 մետր, ինչպես նաև՝ դռան բացվածքի լայնացման աշխատանքներ։
Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական շրջանի ղեկավարի աշխատակազմի համապատասխան ստորաբաժանման կողմից 2012թ. հունիսի 25-ին հայտնաբերվել է Վ.Մաթոսյանի կողմից կատարված վարչական իրավախախտման փաստը, որի վերաբերյալ նույն օրը կազմվել է թիվ 003255 արձանագրությունը, իսկ Երևանի քաղաքապետի 2012թ. հուլիսի 18-ի թիվ Վ-22/40 որոշմամբ Վ.Մաթոսյանը <<Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ>> ՀՀ օրենսգրքի 154-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` տուգանվել է 200.000 դրամ։
Նշված որոշմամբ սահմանված տուգանքը վճարելուց հետո, Վ.Մաթոսյանը դարձյալ շարունակել է առանց թույլտվության և քաղաքաշինական նորմերի խախտումներով հիշյալ տարածքում շինարարական աշխատանքները, որոնք 2012թ. սեպտեմբերի 7-ին հայտնաբերվել են Երևանի քաղաքապետարանի աշխատակազմի քաղաքաշինության և հողի վերահսկողության վարչության աշխատակիցների կողմից։
Նույն օրը հիշյալ վարչության աշխատակիցների կողմից վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմվել է թիվ 008405 արձանագրությունը, իսկ Երևանի քաղաքապետի 2012թ. սեպտեմբերի 18-ի թիվ Վ-30/2 որոշմամբ Վ.Մաթոսյանը կրկնակի ենթարկվել է վարչական տույժի և <<Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ>> ՀՀ օրենսգրքի 154-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` նշանակվել է 2.500.000 դրամ տուգանք։
Այնուհետև, Վ.Մաթոսյանը՝ նույն արարքի համար կրկնակի վարչական տույժ նշանակելուց հետո մեկ տարվա ընթացքում, չի դադարեցրել քաղաքաշինական նորմերի և կանոնների խախտումներով իրականացված տարածքի վերակառուցումը, շարունակել է այդ աշխատանքները։
Վ.Մաթոսյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշման մեջբերված ձևակերպումից ակնհայտ է, որ ամբաստանյալի կողմից կատարված արարքները նույնական են։ Պարզապես, դատարանը, հիշյալ որոշման մի հատված, որոշման ընդհանուր համատեքստից կտրված առանձնացրելով դատողություններ է կատարել, որ Վ.Մաթոսյանի կողմից կատարված արարքները նույնական չեն։ Խոսքը մասնավորապես, վերաբերում է անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշման այն ձևակերպմանը, որ Վ.Մաթոսյանն առանց համապատասխան քաղաքաշինական փաստաթղթերի, սեփականության իրավունքով իրեն պատկանող կիսանկուղային տարածքում իրականացրել է վերակառուցման աշխատանքներ, անտեսելով այն հանգամանքը, որ վարույթն իրականացնող մարմինը նույն ձևակերպումից հետո <<մասնավորապես>> բառով կոնկրետացրել է, թե ինչում է դրսևորվել Վ.Մաթոսյանի արարքը, այն է՝ հատակի գրունտի հեռացման հետևանքով հողային նիշի իջեցում՝ սկզբնական 2,7 մետր բարձրությունը դարձնելով 3,3 մետր, ինչպես նաև՝ դռան բացվածքի լայնացման աշխատանքներ, ինչը իրավասու կառույցների կողմից գնահատվել է որպես քաղաքաշինական նորմերի և կանոնների էական խախտում։
Դատարանը գտել է նաև, որ քրեական գործի նախաքննությամբ չի ապացուցվել, որ ամբաստանյանի կողմից իրականացված վերակառուցման շինարարական աշխատանքները կատարվել են քաղաքաշինական նորմերի և կանոնների էական խախտումներով։
Այս առումով դատարանը գործում առկա ապացույցները գնահատել է միակողմանի, խախտելով գործով ձեռք բերված ապացույցները համակցության մեջ՝ դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ գնահատելու ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի պահանջները։ Մասնավորապես, նման հետևության հանգելիս, դատարանը հաշվի չի առել, որ ՀՀ քաղաքաշինության նախարարի կողմից Երևանի քաղաքապետին հասցեագրված 09.07.2012թ. գրությունը, որը մեղադրողը միջնորդել է դատարանին ճանաչել այլ փաստաթուղթ, համաձայն որի՝ <<Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա 15 բազմաբնակարանային շենքի կիսանկուղային հարկում քաղաքաշինության նախարարության պետական տեսչության կողմից տեղում կատարված ուսումնասիրությամբ պարզվել է, որ շենքի նկուղային հարկում ինքնակամ շինարարական աշխատանքները քաղաքաշինական նորմերի կոպիտ խախտումներով շարունակվում են>>։ Ընդ որում, գործով ճշմարտությունը պարզելու և արդարացի դատական ակտ կայացնելու նպատակով, դատարանը նույնիսկ հարկ չի համարել որպես վկա կարչելու և հարցաքննելու քաղաքաշինության նախարարության այն աշխատակիցներին, ովքեր կատարել են նման ուսումնասիրությունը։
19. Ելնելով վերոգրյալից, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 52-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 54-րդ հոդված 1-ին մասի 11-րդ կետով, 376-րդ,376.1-րդ, 378-րդ, 379-րդ, 380.1-րդ, 381-րդ, 395-րդ հոդվածներով, բողոք բերած անձը Վերաքննիչ դատարանին խնդրում է վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ, ամբողջությամբ բեկանել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015թ. դեկտեմբերի 14-ի դատավճիռը և գործն ուղարկել ստորադաս դատարան` այլ կազմով նոր քննության:
20. Պաշտպան Ա.Ավետիսյանն իր վերաքննիչ բողոքի պատասխանում նշում է, որ վերաքննիչ բողոքում մեղադրողը հիմնվում է այն հանգամանքի վրա, որ քրեական գործի շրջանակներում առաջին ատյանի դատարանը մերժել է ամբաստանյալի արագացված դատաքննություն կիրառելու միջնորդությունր։ Առաջին ատյանի դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության 375.1-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, գտել է, որ ամբաստանյալի արարքի իրավաբանական որակումը ճիշտ չէ, հետևաբար գտել է, որ անհրաժեշտութուն կա հետազոտել քրեական գործի ապացույցներն ամբողջ ծավալով։
Այսպես, Վ.Մաթոսյանին առաջադրվել է մեղադրանք այն բանի համար, որ նա նույն արարքի համար կրկնակի վարչական տույժի ենթարկվելուց հետո մեկ տարվա ընթացքում շարունակել է քաղաքաշինական նորմերի և կանոնների էական խախտումներով շինարարարական աշխատանքները։
Դատաքննության ընթացքում, հետազոտելով գործում առկա գրավոր ապացույցները, լսելով ամբաստանյալի և վկաների ցուցմունքները, պարզվել է, որ Վ,Մաթոսյանի կողմից կրկնակի վարչական տույժի ենթարկվելուց հետո, կատարվել են միայն խնդրո առարկա անշարժ գույքի վերակառուցման և ներքին հարդարման աշխատանքներ, որը չի կարող նույնացվել քաղաքաշինական նորմերի և կանոնների էական խախտումներով շինարարարական աշխատանքներ կատարելու հետ։ Փաստորեն, կրկնակի վարչական տույժի ենթարկվելուց հետո մեկ տարվա ընթացքում ամբաստանյալի կողմից կատարվել է օբյեկտիվ կողմով տարբերվող արարք, ինչը բացառում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 315.1-րդ հոդվածով հանցակազմի առկայությունը։
Ավելին, Վ.Մաթոսյանի կողմից կատարված աշխատանքները մինչև կրկնակի վարչական տույժի ենթարկվելը նույնիսկ քաղաքաշինական նորմերի և կանոնների էական խախտումներով չեն եղել, ինչը հաստատվել է դատաքննության ընթացքում վկաների ցուցմունքներով։ Այսպես, սեյսմիկ պաշտպանության ծառայության աշխատակցի ցուցմունքի համաձայն խնդրո առարկա տարածքում այդ ժամանակահատվածում իրականացվել են հողային աշխատանքներ /մասնավորապես հեռացվել է գրունտը, և հողը հարթեցվել է/, իսկ նման աշխատանքները ընդհանրապես չեն կարող բացասական ազդեցություն թողնել շենքի փաստացի տեխնիկական վիճակի և սեյսմակայունության վրա։
Ամբաստանյալը դատական նիստի ընթացքում նույնպես հաստատել է, որ իր կողմից տարածքը զննելուց հետո այնտեղ մեծ քանակությամբ շինարարական աղբ է եղել, ինչը վերացնելու համար դռան բացվածքը լայնացրել են, որպիսի հատակը հարթեցնեն և շինարարարական աղբը դուրս բերեն։ Ամբաստանյալը նշել է նաև, որ չի իմացել, թե նման շինարարական աշխատանքների համար անհրաժեշտ է եղել շինարարական թույլտվություն։ Խախտումը հայտնաբերվելուց և վարչական տուգանք նշանակվելուց հետո ամբաստանյալը վերացրել է նշված խախտումը, այսինքն, փակել է դռան բացվածքը և բերել նախկին տեսքի։ Դրանից հետո իրականացվել են միայն ներքին հարդարման աշխատանքներ։
Վերաքննիչ բողոքում մեղադրողը, որպես առաջին ատյանի դատարանի սխալ մեկնաբանություն է ներկայացնում ամբաստանյալի արարքների տարբերակումը։ Այս կապակցությամբ անհրաժեշտ է նշել, որ դատաքննության ընթացքում պարզվել է, որ առաջին խախտումը հայտնաբերվելուց հետո Վ.Մաթոսյանի կողմից նիշի իջեցման և դռան բացվածքի աշխատանքները դադարեցվել են, և ամբաստանյալը վերականգնել է դռան բացվածքի նախկին տեսքը։ Վ.Մաթոսյանը ենթարկվել է վարչական տույժի վերակառուցման նկուղի հատակի նիշի իջեցման և դռան բացվածքի լայնացման շինարարական աշխատանքների համար և տուգանվել 200.000 ՀՀ դրամի չափով Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 154-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն։
Երկրորդ ահազանգի արդյունքում այցելության ժամանակ խախտում չի հայտնաբերվել, միայն արձանագրվել է, որ իրականացվում են հարդարման աշխատանքներ, որոնց համար շինարարական թույլտվություն և քաղաքաշինական փաստաթղթեր չեն պահանջվում։ Չնայած դրան, Վ.Մաթոսյանը ենթարկվել է վարչական տույժի` նկուղի հատակագծային նիշի իջեցման շինարարական աշխատանքներ իրականացնելու համար, 2.500.000 ՀՀ դրամի չափով Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 154-րդ հոդվածի 2-ին մասի համաձայն։
Այսինքն, նույնիսկ վարչական երկու տուգանքները նշանակվելու ժամանակ Վ.Մաթոսյանի կողմից իրականացվել են տարբեր արարքներ` 1-ին անգամ նկուղային հարկում իրականացվել են վերակառուցման նկուղի հատակի նիշի իջեցման և դռան բացվածքի լայնացման շինարարական աշխատանքներ, իսկ 2-րդ անգամ իրականացվել է նկուղի հատակագծային նիշի իջեցման շինարարական աշխատանքներ։
Վերոշարադրյալ փաստական հանգամանքների համադրմամբ, կարելի է արձանագրել, որ վարչական տուգանքը նույնիսկ նշանակվել է տարբեր արարքների համար, այնինչ վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 154-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջով, կրկնակի տուգանք կարող է նշանակվել 1-ին մասի խախտումը շարունակվելու դեպքում։
Ուստի, նույնիսկ երկրորդ տուգանքի նշանակման ժամանակ շինարարարական աշխատանքները չեն շարունակվել։ Այսինքն, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 315.1-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմը ևս բացակայում է։
21. Հաշվի առնելով վերոշարադրյալը և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով պատասխան ներկայացրած անձը վերաքննիչ դատարանին խնդրում է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա.Սիմոնյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել՝ ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը թողնելով օրինական ուժի մեջ։

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, գործով մեղադրող, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա.Սիմոնյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վերանայելով առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել մասնակիորեն, իսկ դատավճիռը բեկանել` Վահե Հակոբի Մաթոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 315.1-րդ հոդվածով քրեական գործի վարույթը կարճել և վերջինիս նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել` վաղեմության ժամկետներն անցնելու պատճառով` հետևյալ պատճառաբանությամբ:
22. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309.1-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝
<<Եթե դատաքննության ընթացքում պարզվում է, որ ամբաստանյալի արարքի իրավաբանական որակումը ճիշտ չէ, իսկ մեղադրողը խստացնելու առումով արարքը վերաորակելու որոշում չի կայացնում կամ վերաորակելու համար դատական նիստը հետաձգելու միջնորդություն չի ներկայացնում, ապա դատարանն իր նախաձեռնությամբ մինչև 10 օր ժամկետով հետաձգում է դատական նիստը՝ առաջարկելով գլխավոր դատախազին կամ տեղակալին վերահաստատելու մեղադրական եզրակացությունը։
Մեղադրական եզրակացությունը վերահաստատելուց հետո դատարանը, մեղադրական եզրակացությանը համապատասխան, կայացնում է դատական ակտ>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Եթե մեղադրողը մեղադրական եզրակացությունում չի առարկել արագացված կարգ կիրառելու դեմ, ապա ամբաստանյալը կամ մեղադրյալն իրեն առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայնվելու դեպքում իրավունք ունի միջնորդելու արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին այն հանցագործություններով, որոնց համար Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը։
Մինչև դատաքննությունը սկսելը մեղադրողը դատարանի առաջարկությամբ կարող է իր դիրքորոշումը փոխել, թեպետ արագացված կարգ կիրառելու դեմ առարկել է մեղադրական եզրակացությունում։
/.../
3. /.../ Դատարանը արագացված կարգ կիրառելու միջնորդությունը մերժում է նաև, եթե պարզում է, որ ամբաստանյալի արարքի իրավաբանական որակումը ճիշտ չէ։ Այս դեպքում դատարանն իր նախաձեռնությամբ սույն օրենսգրքի 309.1-րդ հոդվածի հինգերորդ մասով սահմանված կարգով և ժամկետով հետաձգում է դատական նիստը՝ առաջարկելով գլխավոր դատախազին կամ նրա տեղակալին վերահաստատելու մեղադրական եզրակացությունը։ /.../>>:
Նույն օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն`
<<5. Դատարանը արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելիս քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չի կատարում: Սակայն ուսումնասիրում է ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները>>:
23. ՀՀ Սահմանադրական դատարանը 2010 թվականի ապրիլի 2-ի ՍԴՈ-872 որոշմամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309.1-րդ հոդվածի 5-րդ մասը ճանաչել է ՀՀ Սահմանադրության 19-րդ հոդվածին հակասող և անվավեր։ Իր որոշման 6-րդ կետում ՀՀ Սահմանադրական դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <</.../ ի տարբերություն մեղադրողի միջնորդության երկու հնարավոր դեպքերի, որոնք անմիջականորեն ուղղված են դատարանում մեղադրանքը փոփոխելուն, այդպիսի նպատակով դատարանի նախաձեռնության հնարավոր դրսևորումն ուղղակիորեն կարող է վերաբերել մեղադրական եզրակացությունը վերահաստատելու վերաբերյալ մեղադրողին առաջարկություն անելուն։ Ընդ որում, ի տարբերություն մեղադրողի միջնորդության երկու հնարավոր դեպքերի, որոնք վերաբերում են մեղադրանքի փոփոխմանը թե՛ խստացման, թե՛ մեղմացման առումներով, դատարանի նախաձեռնությունը կարող է վերաբերել մեղադրանքի փոփոխմանը միայն խստացման առումով, այսինքն՝ դատարանը <<հուշում է>> մեղադրողին կատարել մեղադրանքը խստացման առումով փոփոխելու համար անհրաժեշտ գործողություններ։ Սահմանադրական դատարանը գտնում է, որ այս պարագայում լիարժեք հաշվի չի առնվել այն կարևոր սկզբունքի պահպանումը, համաձայն որի՝ դատարանը չի կարող հանդես գալ մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և պետք է արտահայտի միայն իրավունքի շահերը /ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 23-րդ հոդված/՝ սկզբունք, որը նպատակաուղղված է ՀՀ Սահմանադրության 19-րդ հոդվածով նախատեսված՝ դատարանի անկախության և անկողմնակալության, ինչպես նաև մրցակցային դատավարության և կողմերի հավասարության սկզբունքների ապահովմանը>>։
ՀՀ Սահմանադրական դատարանը 2010 թվականի դեկտեմբերի 28-ի ՍԴՈ-931 որոշման 11-րդ կետում իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <</.../ Վիճարկվող իրավակարգավորման /375.1-րդ հոդված/՝ դատարանի անկախության սկզբունքի հետ առնչակցության խնդիրը Սահամադրական դատարանը հարկ է համարում դիտարկել նաև մրցակցային դատավարությունում դատավարական իրավահարաբերությունների ու գործողությունների հիմքում ընկած՝ մեղադրանքի, պաշտպանության և գործի լուծման գործառույթների տարանջատման սկզբունքի, ինչպես նաև դատավորի անկախության բովանդակության լույսի ներքո։
Քրեական դատավարությունում դատարանին պատկանում է գործի լուծման գործառույթը, որի շրջանակներում էլ իրացվում է դատավորի անկախության սկզբունքը։ Դատարանի անկախության սկզբունքը չի կարող դրսևորվել դատավարության կողմերի՝ մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմի գործառույթի տիրույթում։ Դատական քննության արագացվււ՚ծ կարգի՝ որպես տարբերակված դատավարական ձևի ինստիտուտի բովանդակությունից բխում է, որ նման կարգի կիրառման շուրջ համաձայնության կայացումը մեղադրանքի և պաշտպանության գործառույթների շրջանակում է։
Դատարանի դատավարական անկախությունը դատավորի անկողմնակալ և օբյեկտիվ վերաբերմունքն է կողմերի նկատմամբ, ինչպես նաև նրա կողմից ապացույցների անկողմնակալ և օբյեկտիվ գնահատականը՝ ելնելով միայն իր ներքին համոզմունքից։ Դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու հարցի լուծման, ամբաստանյալի միջնորդության առնչությամբ որոշում կայացնելու գործընթացում դատարանի դատավարական անկախությունը դրսևորվում է նման կարգ կիրառելու վերաբերյալ դատավարության երկու կողմերի փոխադարձ համաձայնության պայմաններում դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու՝ օրենքով նախատեսված պայմանների առկայությունը գնահատելիս>>։
ՀՀ Սահմանադրական դատարանի 2010 թվականի ապրիլի 2-ի ՍԴՈ-872 որոշմամբ արտահայտված դիրքորոշմանը համահունչ մոտեցում ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է Ա. Բաբայանի և Ս. Թումանյանի գործով որոշման մեջ, որի համաձայն՝ <</.../ որպես քրեական գործը քննող անկախ և անկողմնակալ մարմին, դատարանը չի կարող հանդես գալ մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և պետք է արտահայտի միայն իրավունքի շահերը։ Քրեական գործը քննող դատարանը, պահպանելով օբյեկտիվությունը և անկողմնակալությունը, մեղադրանքի և պաշտպանության կողմերի համար պետք է ստեղծի գործի հանգամանքների բազմակողմանի և լրիվ հետազոտման անհրաժեշտ պայմաններ՝ դրանով իսկ ապահովելով մրցակցության սկզբունքի կենսագործումը և հասնելով քրեական դատավարության առջև դրված խնդիրների իրագործմանը։
/.../ /Դատարանն ընդհանրապես /.../ իրավասու չէ հանդես գալ առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու կամ լրացնելու նախաձեռնությամբ։ Նման նախաձեռնությունը կհանգեցնի մրցակցության և անմեղության կանխավարկածի սկզբունքների խախտման, ինչն էլ իր հերթին կբերի արդար դատական քննության հիմնարար արժեքի առարկայազրկման /.../>> /տե՛ս Արմեն Ջիվանի Բաբայանի և Սուրեն Ռազմիկի Թումանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 13-րդ և 17-րդ կետերը/։
Զարգացնելով, նշված և այլ գործերով արտահայտված իրավական դիրքորոշումները՝ Արսեն Մկրտիչի Սերոբյանի և Էդվարդ Վահանի Պետրոսյանի գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/13 որոշմամբ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու միջնորդությունը մերժելու ընթացակարգը չի բխում դատարանի անկախության սկզբունքից։ Վերոնշյալ ընթացակարգը կիրառելիս դատարանն ուղղորդում է մեղադրանքի կողմին կատարել մեղադրանքը խստացման առումով փոփոխելու համար անհրաժեշտ գործողություններ՝ այդպիսով խախտելով մրցակցության սկզբունքն ու անմեղության կանխավարկածը և արդյունքում իրականացնելով արդարադատության գործառույթի հետ անհամատեղեփ գործողություններ։
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալի արարքի իրավաբանական որակման ոչ ճիշտ լինելը որպես դատական քննության արագացված կարգի կիրառումը բացառող նախապայման դիտելը ոչ այլ ինչ է, քան մինչև գործի ըստ էության լուծումը տվյալ վարույթի հանգուցային հարցերի վերաբերյալ դատարանի դիրքորոշման արտահայտում, ինչն օբյեկտիվ հիմքեր է տալիս պնդելու, որ դատարանը, ի սկզբանե, տվյալ գործով որոշակի նախատրամադրվածություն է ունեցել։
Դատական քննության փուլում դատարանի խնդիրը ոչ թե մինչդատական վարույթն իրականացնող մարմնի կամ դատարանում մեղադրանքը պաշտպանող դատախազի կողմից՝ իրենց լիազորություններն իրականացնելու ընթացքում թույլ տրված թերացումներն ու բացթողումները շտկելն է, այլ քրեադատավարական օրենքի հիմնարար սկզբունքների պահպանմամբ՝ ներկայացված մեղադրանքի հիմնավորվածությունն ու ապացուցվածությունը ստուգելը։ Հետևաբար, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ դատարանն իրավասու չէ դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը մերժել այն պատճառաբանությամբ, թե ամբաստանյալի արարքի իրավաբանական որակումը ճիշտ չէ կամ թերի է>>։
24. Քրեադատավարական վերոնշյալ նորմերի, ինչպես նաև ՀՀ Սահմանադրական դատարանի և ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի վերոշարադրյալ որոշումների լույսի ներքո գնահատելով սույն գործի փաստական հանգամանքները, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալի արարքի իրավաբանական որակումը ճիշտ չլինելու պատճառաբանությամբ արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու վերաբերյալ ամբաստանյալ Վ.Մաթոսյանի և վերջինիս պաշտպան Ա.Ավետիսյանի միջնորդությունը մերժելու վերաբերյալ առաջին ատյանի դատարանի 02.07.2015թ. որոշումը չի բխում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ հոդվածի էությունից, ինչպես նաև վերևում թվարկված որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներից:
25. Առաջին ատյանի դատարանը, անտեսելով այն հանգամանքը, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309.1-րդ հոդվածի 5-րդ մասը ճանաչվել է ՀՀ Սահմանադրությանը հակասող և անվավեր, յուրովի մեկնաբանելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ հոդվածի 3-րդ մասի դրույթները, արարքի իրավաբանական որակումը ճիշտ չլինելու պատճառաբանությամբ մերժել է դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը և դատաքննությունն անցկացրել է ընդհանուր կարգով: Մինչդեռ, ելնելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ հոդվածի 3-րդ մասի տրամաբանությունից, դատարանը իրավունք չուներ արարքի իրավաբանական որակումը ճիշտ չլինելու պատճառաբանությամբ մերժելու դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը, քանի որ դրան պետք է հետևեր ՀՀ Սահմանադրությանը հակասող և անվավեր ճանաչված` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309.1-րդ հոդվածի 5-րդ մասով սահմանված գործողությունների կատարումը, ինչը բնականաբար դատարանի կողմից չի կատարվել, այլ դատարանը ընդհանուր կարգով դատաքննություն է անցկացրել, որը նախատեսված չէ քրեադատավարական օրենքով:
26. Վերոգրյալների հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը գալիս է այն հետևության, որ քրեադատավարական օրենքի էական խախտման` դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունն անհիմն մերժելու հիմքով առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու վերաբերյալ դատախազի վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանությունները հիմնավորված են:
27. Բացի դրանից, ամբաստանյալ Վ.Մաթոսյանը և վերջինիս պաշտպան Ա.Ավետիսյանը դատական դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու վերաբերյալ 02.07.2015թ. առաջին ատյանի դատարան ներկայացրած միջնորդության մեջ նշել են, որ ամբաստանյալը համաձայն է իրեն առաջադրված մեղադրանքի ամբողջ ծավալին և գիտակցելով արագացված դատական կարգ կիրառելու մասին միջնորդության բնույթն ու հետևանքները, խնդրել է իր նկատմամբ կիրառել դատական քննության արագացված կարգ:
28. Միևնույն ժամանակ, քննության առնելով քրեական գործը այլ կազմով նոր քննություն կատարելու համար առաջին ատյանի դատարան ուղարկելու վերաբերյալ վերաքննիչ բողոքի պահանջը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այն բավարարելու հիմքեր չկան` նկատի ունենալով, որ գործի քննության այս փուլում արդեն իսկ ի հայտ են եկել վաղեմության ժամկետներն անցնելու պատճառով Վ.Մաթոսյանի վերաբերյալ քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հիմքերը:
29. Ամբաստանյալ Վ.Մաթոսյանին նախաքննական մարմնի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 315.1-րդ հոդվածով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ <<նա նույն արարքի համար կրկնակի վարչական տույժ նշանակելուց հետո մեկ տարվա ընթացքում չի դադարեցրել և ավարտին է հասցրել քաղաքաշինական նորմերի և կանոնների էական խախտումներով վերակառուցման շինարարական աշխատանքները։
Այսպես.
2012թ. մայիսի 23-ին՝ որպես սեփականություն, ձեռք է բերել 1970 թվականին կառուցված՝ Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա 15 բազմաբնակարանային շենքի կիսանկուղային 195 քմ. մակերեսով տարածքը։ 2012թ. մայիս ամսվա վերջին Վ.Մաթոսյանն առանց համապատասխան քաղաքաշինական փաստաթղթերի սեփականության իրավունքով իրեն պատկանող կիսանկուղային տարածքում իրականացրել է վերակառուցման աշխատանքներ, մասնավորապես` հատակի գրունտի հեռացման հետևանքով հողային նիշի իջեցում` սկզբնական 2,7 մետր բարձրությունը դարձնելով 3,3 մետր, ինչպես նաև` դռան բացվածքի լայնացման աշխատանքներ։
Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանի ղեկավարի աշխատակազմի համապատասխան ստորաբաժանման կողմից 2012թ. հունիսի 25-ին հայտնաբերվել է Վ.Մաթոսյանի կողմից կատարված վարչական իրավախախտման փաստը, որի վերաբերյալ նույն օրը կազմվել է թիվ 003255 արձանագրությունը, իսկ Երևանի քաղաքապետի 2012թ. հուլիսի 18-ի թիվ Վ-22/40 որոշմամբ Վ.Մաթոսյանը <<Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ>> ՀՀ օրենսգրքի 154-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` տուգանվել է 200.000 դրամ։
Նշված որոշմամբ սահմանված տուգանքը վճարելուց հետո Վ.Մաթոսյանը դարձյալ շարունակել է առանց թույլտվության և քաղաքաշինական նորմերի խախտումներով հիշյալ տարածքում շինարարական աշխատանքները, որոնք 2012թ. սեպտեմբերի 07-ին հայտնաբերվել են Երևանի քաղաքապետարանի աշխատակազմի քաղաքաշինության և հողի վերահսկողության վարչության աշխատակիցների կողմից։
Նույն օրը հիշյալ վարչության աշխատակիցների կողմից վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմվել է թիվ 008405 արձանագրությունը, իսկ Երևանի քաղաքապետի 2012թ. սեպտեմբերի 18-ի թիվ Վ-30/2 որոշմամբ Վ.Մաթոսյանը կրկնակի ենթարկվել է վարչական տույժի, և <<Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ>> ՀՀ օրենսգրքի 154-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` նշանակվել է 2.500.000 դրամ տուգանք։
Այնուհետև, Վ.Մաթոսյանը նույն արարքի համար կրկնակի վարչական տույժ նշանակելուց հետո մեկ տարվա ընթացքում չի դադարեցրել քաղաքաշինական նորմերի և կանոնների խախտումներով իրականացված տարածքի վերակառուցումը, շարունակել է այդ աշխատանքները>>:
30. Վ.Մաթոսյանին առաջադրված մեղադրանքից և սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ վերջինիս մեղսագրվող հանցանքը տևող է, որը դադարել է 05.02.2013թ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 315.1-րդ հոդվածով քրեական գործ հարուցելու պահից, կամ կրկնակի վարչական տույժ նշանակելու օրվանից` 2012թ. սեպտեմբերի 18-ից մեկ տարի անցնելուց հետո` 2013թ. սեպտեմբերի 18-ին:
31. Ամբաստանյալ Վ.Մաթոսյանը վերաքննիչ բողոքի պատասխանում հայտնեց, որ առաջին ատյանի դատարանում ինքը համաձայնվել է իրեն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 315.1-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքի հետ, և կամավոր, պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո միջնորդություն է ներկայացրել դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու մասին, սակայն դատարանը մերժել է միջնորդությունը և ընդհանուր կարգով դատաքննություն է անցկացրել:
Ինքը կարծիք չի կարող հայտնել դատարանի որոշման մասին, սակայն ցանկանում է, որ գործի քննությունը որքան հնարավոր է շուտ ավարտվի, քանի որ ավելի քան 3 տարի է, ինչ քննություն է գնում; Քրեական գործի վարույթը վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հիմքով կարճելու դեմ ինքը չի առարկում:
32. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
<< Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ, ինչպես նաև անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երեք տարի ժամկետով ազատազրկումը>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն`
<<1. Անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից անցել են հետևյալ ժամկետները.
1/ երկու տարի՝ ոչ մեծ ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 315.1-րդ հոդվածով պատիժ է նախատեսվում տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից վեցհարյուրապատիկի չափով>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի համաձայն`
<<1. Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե`
6/ անցել են վաղեմության ժամկետները>>:
Նույն հոդվածի 5-րդ և 6-րդ մասերի համաձայն`
<<5. Դատարանը, հայտնաբերելով քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանքներ, լուծում է ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը:
6. Սույն հոդվածի առաջին մասի 6-րդ և 13-րդ կետերում նշված հիմքերով գործի վարույթի կարճում և քրեական հետապնդման դադարեցում չի թույլատրվում, եթե դրա դեմ առարկում է մեղադրյալը: Այս դեպքում գործի վարույթը շարունակվում է սովորական կարգով:
Սույն հոդվածի առաջին մասի 13-րդ կետում նշված հիմքով գործի հարուցման մերժում, վարույթի կարճում և քրեական հետապնդման դադարեցում չի թույլատրվում, եթե չի հատուցվել կամ այլ կերպ չի հարթվել պատճառված վնասը, կամ առկա է վեճ հատուցման ենթակա վնասի կապակցությամբ: Այս դեպքում ևս գործի վարույթը շարունակվում է սովորական կարգով>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի 3-րդ և 4-րդ մասերի համաձայն`
<<3. Դատավճիռը բոլոր դեպքերում ենթակա է բեկանման, եթե`
1/ գործով վարույթի կարճման կամ քրեական հետապնդման դադարեցման համար հիմքերի առկայության դեպքում առաջին ատյանի դատարանը չի կարճել վարույթը կամ չի դադարեցրել հետապնդումը.
1.1/ մեղադրական դատավճիռը կայացվել է ապացույցների բավարար ամբողջությամբ չհիմնավորված խոստովանական ցուցմունքի հիման վրա.
2/ դատավճիռը կայացվել է դատարանի ոչ օրինական կազմով.
3/ գործը քննվել է ամբաստանյալի բացակայությամբ, բացառությամբ սույն օրենսգրքի 314.1-րդ հոդվածի վեցերորդ մասով նախատեսված դեպքի.
4/ գործը քննվել է պաշտպանի բացակայությամբ, երբ նրա մասնակցությունը, համաձայն օրենքի, պարտադիր էր, կամ այլ կերպ խախտվել է մեղադրյալի` պաշտպան ունենալու իրավունքը.
5/ դատարանում խախտվել է մայրենի լեզվից և թարգմանչի ծառայություններից օգտվելու` ամբաստանյալի իրավունքը.
6/ անձամբ իր պաշտպանությունն իրականացրած ամբաստանյալին իրավունք չի վերապահվել մասնակցելու դատական վիճաբանություններին.
7/ ամբաստանյալին չի տրվել վերջին խոսքի իրավունք.
8/ խախտվել է խորհրդակցական սենյակի գաղտնիությունը.
9/ գործում բացակայում է դատական նիստի արձանագրությունը.
10/ դատավճռում իսպառ բացակայում է դրա նկարագրական-պատճառաբանական մասը.
11/ խախտվել է գործի քննության ընդդատությունը:
4. Գտնելով, որ առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել սույն հոդվածի երրորդ մասի 2-11-րդ կետերով նախատեսված խախտում, վերաքննիչ դատարանը բեկանում է դատավճիռը և կայացնում նոր դատավճիռ, իսկ 1-ին կետով նախատեսված դեպքում` բեկանում է դատավճիռը, կարճում է գործի վարույթը և դադարեցնում քրեական հետապնդումը>>:
33. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածով սահմանված հիմքերի կիրառմանը Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ա.Սարգսյանի գործով որոշման մեջ և արձանագրել, որ <</…/ թեև /…/ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածով սահմանված հիմքերն իրենց բովանդակությամբ, կիրառման իրավական հետևանքներով տարբեր են, այնուամենայնիվ, բոլորն էլ կրում են իմպերատիվ բնույթ և դրանցից գեթ մեկի առկայությունն արդեն իսկ բացառում է քրեական գործի վարույթը քրեական դատավարության ցանկացած փուլում: Այլ կերպ, եթե վարույթ իրականացնող մարմինը հայտնաբերում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասում ամրագրված հանգամանքներից որևէ մեկը, ապա գործի վարույթը ենթակա է կարճման>> /տե՛ս Արամ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0503/06/10 որոշման 20-րդ կետը/:
Լուսինե Ռաֆիկի Նավասարդյանի վերաբերյալ ԵՄԴ/0064/01/13 քրեական գործով 2015թ. օգոստոսի 28-ին կայացված որոշման 11-րդ կետում ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
<<11. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի համաձայն` <<Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն` <<Սույն հոդվածի առաջին մասի 6-րդ և 13-րդ կետերում նշված հիմքերով գործի վարույթի կարճում և քրեական հետապնդման դադարեցում չի թույլատրվում, եթե դրա դեմ առարկում է մեղադրյալը։ Այս դեպքում գործի վարույթը շարունակվում է սովորական կարգով>>։
Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ օրենսդիրը վաղեմության ժամկետն անցնելը դիտում է որպես քրեական գործի վարույթը և քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք` սահմանելով, որ քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները։
Միևնույն ժամանակ քրեադատավարական օրենքը վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու պարտադիր նախապայման է դիտում մեղադրյալի համաձայնությունը, որի բացակայությունը ենթադրում է վարույթի շարունակում ընդհանուր կարգով /ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի և 6-րդ մասի մանրամասն վերլուծությունը mutatis mutandis տե՛ս Անահիտ Հայկի Սաղաթելյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ի թիվ ԳԴ5/0022/01/10 որոշումը, Սիրաժ Ղամբարյանի և այլոց գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2014 թվականի մարտի 28-ի թիվ ԵՇԴ/0055/01/11 որոշումը, Հրանտ Մազմանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի մարտի 27-ի թիվ ԵԿԴ/0121/11/14 որոշումը/։
34. Նկատի ունենալով, որ ամբաստանյալ Վ.Մաթոսյանին վերագրվող` ոչ մեծ ծանրության արարքը դադարելու պահից անցել է ավելի քան երկու տարի, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 315.1-րդ հոդվածով քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, իսկ քրեական հետապնդումը պետք է դադարեցնել` վաղեմության ժամկետներն անցնելու պատճառով:
Ամբաստանյալ Վ.Մաթոսյանի նկատմամբ վաղեմության ժամկետներն անցնելու հիմքով քրեական գործի վարույթը կարճելիս Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում, որ վերջինս դրա դեմ չի առարկում, ինչպես նաև բացակայում են վաղեմության ժամկետների ընթացքը ընդհատված կամ կասեցված համարելու հիմքերը:
35. Վերաքննիչ դատարանը, քրեադատավարական օրենքի էական խախտման հիմքով բեկանելով առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, նկատի ունենալով, որ արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելիս` քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չի կատարվում /բացի ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրությունից/, ելնելով արդարադատության իրականացման արդյունավետության շահերից գտնում է, որ արագացված կարգով դատական քննություն կատարելու համար քրեական գործը առաջին ատյանի դատարան ուղարկելու անհրաժեշտություն չկա և վաղեմության ժամկետն անցնելու պատճառով քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշումը կարող է կայացվել Վերաքննիչ դատարանի կողմից;
36. Վերաքննիչ դատարանը հարկ չի համարում անդրադառնալ Վերաքննիչ բողոքում բարձրացված` առաջին ատյանի դատարանի կողմից դատական ակտ կայացնելիս թույլ տրված` նյութական և դատավարական իրավունքի այլ ենթադրյալ խախտումների վերաբերյալ պատճառաբանություններին, նկատի ունենալով, որ քրեադատավարական օրենքի էական խախտման հիմքով դատավճիռը բեկանելով և քրեական գործի վարույթը կարճելով` վերանում է դրա անհրաժեշտությունը:
37. Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը մեղադրողի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վերանայելով առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, հանգում է այն հետևության, որ բերված վերաքննիչ բողոքը ենթակա է բավարարման մասնակիորեն, իսկ դատավճիռը պետք է բեկանել` քրեադատավարական օրենքի էական խախտման հիմքով, և ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական գործի վարույթը կարճել ու քրեական հետապնդումը դադարեցնել` վաղեմության ժամկետներն անցնելու պատճառով:
Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ, 393-395-րդ, 397-րդ, 398-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

1. Գործով մեղադրող, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա.Սիմոնյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել մասնակիորեն:
2. Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015թ. դեկտեմբերի 14-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Վահե Հակոբի Մաթոսյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 315.1-րդ հոդվածով բեկանել և Վահե Հակոբի Մաթոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 315.1-րդ հոդվածով քրեական գործի վարույթը կարճել և վերջինիս նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել` վաղեմության ժամկետներն անցնելու պատճառով:
3. Սույն որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք կարող է բերվել այն հրապարակելու օրվանից մեկամսյա ժամկետում` ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատին:



Իսկականի հետ ճիշտ է`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ