ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ԵԿԴ/0064/01/15
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների
ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավճիռը
կայացրած դատարանի կազմը նախագահող դատավոր` Գ.Պողոսյան

ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

07 սեպտեմբերի 2016թ. ք.Երևան

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ`
Վերաքննիչ դատարան/ հետևյալ կազմով`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐª Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
քարտուղարությամբª Մ.Մելքոնյանի

մասնակցությամբ`
դատախազ` Ա.Սիմոնյանի
պաշտպան` Դ.Մնացականյանի
անմեղսունակության վիճակում
քրեական օրենքով չթույլատրված
արարք կատարած անձ` Ա.Խաչատրյանի

դռնբաց դատական նիստում պաշտպան Դ.Մնացականյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վերանայելով <<Քրեական պատասխանատվությունից ու պատժից ազատելու և բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց կիրառելու մասին>> Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016թ. հունիսի 28-ի որոշումը

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. Թիվ 13832414 քրեական գործը հարուցվել է 20.12.2014թ. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավագ քննիչ Լ.Գրիգորյանի կողմից` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով: Նույն որոշմամբ այն ընդունվել է վարույթ:

2. Նախաքննության մարմնի 2015թ. փետրվարի 13-ի որոշմամբ Ա.Խաչատրյանը որպես մեղադրյալ է ներգրավվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով:
3. Նույն մարմնի 06.03.2015թ. որոշմամբ միջնորդություն է հարուցվել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան` մեղադրյալ Ա.Խաչատրյանի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ: Նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ վերջինիս նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում:
4. Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 07.03.2015թ. որոշմամբ մեղադրյալ Ա.Խաչատրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը 2 /երկու/ ամիս ժամկետով:
5. ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժնի 10.03.2015թ. թիվ 30/3430 գրությամբ հայտնվել է, որ 10.03.2015թ. Գ.Խաչատրյանը ոստիկանության աշխատակիցների կողմից հայտնաբերվել և բերման է ենթարկվել:
6. Նախաքննության մարմնի 10.03.2015թ. որոշմամբ միջնորդություն է հարուցվել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան` մեղադրյալ Ա.Խաչատրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը վերահաստատելու վերաբերյալ:
7. Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 10.03.2015թ. որոշմամբ մեղադրյալ Ա.Խաչատրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորման հարցը կրկնակի քննության առնելու և խափանման միջոց կալանավորումը կիրառելու մասին մերժվել է` անհիմն լինելու պատճառով:
8. Նախաքննության մարմնի 12.03.2015թ. որոշմամբ մեղադրյալ Ա.Խաչատրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
9. 17.03.2015թ. Ա.Խաչատրյանի վերաբերյալ քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
10. Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Գ.Պողոսյանի 19.03.2015թ. որոշմամբ քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Աստղիկ Ռազմիկի Խաչատրյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով ընդունվել է վարույթ, իսկ 03.04.2015թ. որոշմամբ` քրեական գործը նշանակվել է դատական քննության:
11. Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 22.07.2015թ. որոշմամբ մեղադրող Ա.Սիմոնյանի միջնորդությունը բավարարվել է և ԵԿԴ/0064/01/15 քրեական գործով ամբաստանյալ Ա.Խաչատրյանի նկատմամբ նշանակվել է ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննություն:
12. 19.10.2015թ. ստացիոնար դատահոգեբուժական փոձաքննության թիվ 114 եզրակացության համաձայն` Ա.Խաչատրյանը իրեն մեղսագրված արարքների նկատմամբ ճանաչվել է անմեղսունակ:
13. Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016թ. հունիսի 28-ի որոշմամբ Աստղիկ Ռազմիկի Խաչատրյանը ազատվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված պատասխանատվությունից և պատժից, նրա նկատմամբ նշանակվել է հարկադիր բուժում` հոգեբուժական հիվանդանոցի ընդհանուր հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքում:
14. Ընդհանուր իրավասության դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ 15.08.2016թ. վերաքննիչ բողոք է բերել պաշտպան Դ.Մնացականյանը:
15. ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանի 24.08.2016թ. որոշմամբ պաշտպան Դ.Մնացականյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է Վերաքննիչ դատարանի վարույթ և գործը Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության է նշանակվել 2016թ. սեպտեմբերի 07-ին:

2. Գործի փաստական հանգամանքները.
16. Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել, որ Աստղիկ Ռազմիկի Խաչատրյանը 2014թ. դեկտեմբերի 6-ին, ժամը 23։10-ին, մորը՝ Աիդա Մաթևոսյանին, բուժօգնություն ցուցաբերելու նպատակով, շտապօգնության ավտոմեքենայով ուղեկցել է Երևան քաղաքի Պարոնյան 21 հասցեում գործող <<Նաիրի>> ԲԿ, որտեղ համապատասխան բժշկական օգնություն ստանալուց և հիվանդի առողջական վիճակը կայունանալուց հետո, Աստղիկ Խաչատրյանը բժշկական անձնակազմից պահանջել է նշանակել ստացիոնար բուժում և տրամադրել համապատասխան տեղեկանք, սակայն չընդունելով բժշկական անձնակազմի մասնագիտական և միաժամանակ բացասական պատասխանը, բժշկական կենտրոնի ընդունարանում, դիտավորությամբ, կոպիտ կերպով խախտելով հասարակական կարգը և բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով հասարակության՝ հավաքված բժշկական անձնակազմի և այդ պահին բժշկական օգնության դիմած անձանց նկատմամբ, բարձրաձայն սեռական բնույթի հայհոյանքներ է հնչեցրել նրանց հասցեին, ապա անտեսելով ներկաների դիտողությունները և շարունակելով խուլիգանական գործողությունները, վիճաբանել է հերթապահ բժշկուհի Քրիստինե Բաղդասարյանի հետ, որի ընթացքում բռնություն գործադրելով՝ ձեռքով հարվածել և ճանկռել է նրա աջ ձեռքը՝ դիտավորությամբ պատճառելով ֆիզիկական ցավ, այնուհետև, անտեսելով նաև խուլիգանական գործողությունները դադարեցնելուն ուղղված հասարակական կարգի պահպանության պարտականություն իրականացնող Ահարոն Թադևոսյանի դիտողությունները, շարունակել է բարձրաձայն հայհոյանքներ տալ և, դիմադրություն ցույց տալով, բռնել է վերջինիս հագուստի օձիքից, թափահարել, ապա ձեռքով հարվածել Ա.Թադևոսյանի կրծքավանդակին՝ այդ կերպ շուրջ 3 ժամ տևողությամբ խախտելով բժշկական կենտրոնի բնականոն աշխատանքը, որից հետո ոստիկանության ծառայողների կողմից բերման է ենթարկվել ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժին:

3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
17. Պաշտպան Դ.Մնացականյանն իր բերած վերաքննիչ բողոքում գտնում է, որ դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 23-րդ հոդվածը, 25-րդ հոդվածի 1-ին մասը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 451-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ մասերը, 188-րդ հոդվածի 1-ին մասը, 69-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ և 8-րդ կետերը, ՀՀ Սահմանադրության 5-րդ հոդվածը։
Դատարանը, դուրս զալով իր լիազորություններից` մեղադրական եզրակացությամբ դատարան ուղարկված քրեական գործի քննության ընդհանուր կարգից անցում է կատարել բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու վարույթի։
Մինչդեռ, ինչպես երևում է վկայակոչված դրույթների համակարգային վերլուծությունից, բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու գործերով նյութերի մինչդատական նախապատրաստումը կատարվում է նախաքննության ձևով, և նման վարույթ հարուցելու իրավունք ունեն միայն քննիչը և դատախազը։
Նախաքննությունը պարտադիր է բոլոր քրեական գործերով, իսկ այն անձանց նկատմամբ նախաքննությունը, որոնց վերագրվում է հանցանքի կատարում անմեղսունակության վիճակում, պաշտպանի մասնակցությունը պարտադիր է։
Քրեական պատասխանատվության ենթակա է միայն մեղսունակ ֆիզիկական անձը, իսկ այն անձը, ով հանրության համար վտանգավոր արարք կատարելու պահին գտնվել է անմեղսունակության վիճակում, քրեական պատասխանատվության ենթակա չէ։
Աստղիկ Խաչատրյանի նկատմամբ, փաստորեն, չի իրականացվել օրենքով սահմանված իր իրավունքների պատշաճ իրացման համար բավարար երաշխիքների ապահովմամբ նախաքննություն, խախտվել է նրա պաշտպանական իրավունքը։
Հետևաբար, արդեն քրեական գործի դատաքննության ընթացքում նրա նկատմամբ նշանակված ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննության և անմեղսունակության վերաբերյալ փորձագետի եզրակացության ստացման պայմաններում դատարանը վերջնական դատական ակտով պետք է Աստղիկ Խաչատրյանին ազատեր քրեական պատասխանատվությունից` առանց բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2014 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ԳԴ5/0014/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
/.../ Մեջբերված իրավադրույթների համակարգային վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ.
ա/ անմեղսունակ անձը ենթակա չէ քրեական պատասխանատվության, նախաքննության մարմնի որոշմամբ նրա նկատմամբ հարուցվում է բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու վարույթ և ոչ թե քրեական հետապնդում։
/.../
բ/ քրեական օրենքով չթույլատրված արարք կատարած անձի նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու վերաբերյալ գործով որոշում կայացնելիս դատարանը պարզում է, թե վերոնշյալ անձի կողմից կատարվել է արդյոք հանրորեն վտանգավոր արարք և արդյոք այն կատարվել է անմեղսունակության վիճակում։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ դատարանը քննության է առնում անմեղսունակ անձի կողմից քրեական օրենքով չթույլատրված արարք և ոչ թե հանցագործություն կատարված լինելու հարցը։
գ/ նախորդ ենթակետում նշված գործի քննության արդյունքում ապացուցված համարելով, որ անձի կողմից քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարվել է անմեղսունակության վիճակում` դատարանն անձին չի ենթարկում քրեական պատասխանատվության և պատժի, այլ որոշում է կայացնում նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 98-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված բժշկական բնույթի հարկադրական միջոց կիրառելու մասին, եթե այդ անձր շարունակում է վտանգավոր լինել հասարակության համար և կարիք ունի իր նկատմամբ այդպիսի միջոցի կիրառման։
18. Ելնելով վերոգրյալից, հաշվի առնելով, որ դատական ակտը ստացել է 18.07.2015թ.՝ բողոք բերած անձը Վերաքննիչ դատարանին խնդրում է վերաքննիչ բողոք բերելու բաց թողնված ժամկետը հարգելի համարել և վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ: Բեկանել և փոփոխել <<Քրեական պատասխանատվությունից ու պատժից ազատելու և բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց կիրառելու մասին>> Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016թ. հունիսի 28-ի որոշումը և Ա.Խաչատրյանին ազատել քրեական պատասխանատվությունից` առանց բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու:

4.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերանայելով առաջին ատյանի դատարանի որոշումը, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը բավարարելու, իսկ որոշումը բեկանելու հիմքեր չկան` հետևյալ պատճառաբանությամբ:
19. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 23-րդ հոդվածի համաձայն`
<<Քրեական պատասխանատվության ենթակա է միայն մեղսունակ ֆիզիկական անձը, ով հանցանք կատարելու պահին հասել է սույն օրենսգրքով սահմանված տարիքի>>:
Նույն օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Քրեական պատասխանատվության ենթակա չէ այն անձը, ով հանրության համար վտանգավոր արարք կատարելու պահին գտնվել է անմեղսունակության վիճակում, այսինքն՝ քրոնիկ հոգեկան հիվանդության, հոգեկան գործունեության ժամանակավոր խանգարման, տկարամտության կամ հոգեկան այլ հիվանդագին վիճակի հետևանքով չէր կարող գիտակցել իր գործողության /անգործության/ վտանգավորությունը կամ ղեկավարել դա:
2. Հանրության համար վտանգավոր արարքն անմեղսունակության վիճակում կատարած անձի նկատմամբ դատարանը կարող է նշանակել բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ:
3. Պատժի ենթակա չէ նաև այն անձը, ով հանցանքը կատարել է մեղսունակության վիճակում, սակայն մինչև դատարանի կողմից դատավճիռ կայացնելը հիվանդացել է հոգեկան հիվանդությամբ, որը զրկել է նրան իր գործողության /անգործության/ փաստացի բնույթն ու նշանակությունը գիտակցելու կամ դա ղեկավարելու հնարավորությունից: Այդպիսի անձի նկատմամբ դատարանի նշանակմամբ կարող են կիրառվել բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ, իսկ առողջանալուց հետո նա կարող է ենթարկվել պատժի>>:
Նույն օրենսգրքի 97-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ դատարանը կարող է նշանակել այն անձի նկատմամբ՝
1/ ով սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի հոդվածով նախատեսված արարքը կատարել է անմեղսունակության վիճակում.
2/ ում մոտ հանցանքը կատարելուց հետո առաջացել է պատժի նշանակումը կամ կատարումն անհնար դարձնող հոգեկան խանգարում.
3/ ով հանցանք է կատարել սահմանափակ մեղսունակության վիճակում.
4/ ով հանցանք է կատարել և ճանաչվել է ալկոհոլամոլությունից կամ թմրամոլությունից բուժման կարիք ունեցող:
2. Բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցները սույն հոդվածի առաջին մասում նշված անձանց նկատմամբ նշանակվում են միայն այն դեպքերում, երբ հոգեկան խանգարումները կապված են այդ անձանց կողմից այլ էական վնաս պատճառելու հնարավորության կամ իր կամ այլ անձանց համար վտանգավորության հետ:
3. Բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառման կարգը սահմանվում է օրենքով:
4. Դատարանը կարող է սույն հոդվածի առաջին մասում նշված և իրենց հոգեկան վիճակով վտանգավորություն չներկայացնող անձանց վերաբերյալ անհրաժեշտ նյութերը հանձնել առողջապահության մարմիններ՝ այդ անձանց բուժելու կամ նրանց հոգեբուժական կազմակերպություն ուղարկելու հարցը լուծելու համար>>:
Նույն օրենսգրքի 98-րդ հոդվածի համաձայն`
<< 1. Բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ են՝
1/ հոգեբույժի մոտ արտահիվանդանոցային հսկողությունը և հարկադիր բուժումը.
2/ հոգեբուժական կազմակերպությունների ընդհանուր հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքում հարկադիր բուժումը.
3/ հոգեբուժական հիվանդանոցի հատուկ տիպի հոգեբուժական բաժանմունքում հարկադիր բուժումը:
2. Մեղսունակությունը չբացառող հոգեկան խանգարման վիճակում կատարված հանցանքի համար դատապարտված, բայց ալկոհոլամոլությունից, թմրամոլությունից կամ թունամոլությունից կամ մեղսունակությունը չբացառող հոգեկան խանգարումներից բուժման կարիք ունեցող անձանց նկատմամբ դատարանը պատժի հետ մեկտեղ կարող է նշանակել հոգեբույժի մոտ արտահիվանդանոցային հսկողություն և հարկադիր բուժում>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 100-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Հոգեբուժական կազմակերպությունների ընդհանուր հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքում դատարանի որոշմամբ հարկադիր բուժում կարող է նշանակվել, եթե անձի հոգեկան խանգարման վիճակը պահանջում է բուժման, խնամքի և հսկողության այնպիսի պայմաններ, որոնք կարող են իրականացվել միայն հիվանդանոցային ձևով:
2. Հոգեբուժական հիվանդանոցի հատուկ տիպի հոգեբուժական բաժանմունքում դատարանի որոշմամբ հարկադիր բուժում կարող է նշանակվել այն անձի նկատմամբ, որը հոգեկան վիճակով վտանգավոր է իր և այլ անձանց համար և պահանջում է մշտական հսկողություն>>:
Նույն օրենսգրքի 101-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում անձի հոգեկան հիվանդությունը, նրա կատարած արարքի բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը:
2. Անձի առողջանալու կամ նրա հիվանդության բնույթի այնպիսի փոփոխության դեպքում, երբ վերանում է բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց կիրառելու անհրաժեշտությունը, դատարանը բժշկական հաստատության եզրակացության հիման վրա որոշում է կայացնում դրանց կիրառումը դադարեցնելու մասին:
3. Բժշկական հաստատության եզրակացության հիման վրա դատարանը կարող է որոշում կայացնել նաև բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցի տեսակը փոխելու մասին>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Այն դեպքում, երբ հետաքննության, նախաքննության կամ դատական քննության ժամանակ առաջացել է ամբաստանյալի մեղսունակության կամ գործով վարույթն իրականացնելու պահին նրա կողմից իր գործողությունների համար հաշիվ տալու և դրանք ղեկավարելու ունակության հարցը, որի կապակցությամբ նշանակվել է դատահոգեբուժական փորձաքննություն, դատարանը պարտավոր է դատավճիռ կայացնելիս այդ հարցը քննարկել ևս մեկ անգամ:
2. Գտնելով, որ ամբաստանյալը արարքը կատարելու պահին եղել է անմեղսունակ վիճակում, կամ հանցագործությունը կատարելուց հետո հիվանդացել է հոգեկան հիվանդությամբ, որը զրկել է նրան իր գործողությունների համար իրեն հաշիվ տալու կամ այդ գործողությունները ղեկավարելու հնարավորությունից, դատարանն ընդունում է համապատասխան որոշում>>:
20. Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ գործով ձեռք բերված ապացույցների հիման վրա առաջին ատյանի դատարանը իրավացիորեն եկել է այն ճիշտ եզրահանգման, որ Աստղիկ Խաչատրյանը 2014թ. դեկտեմբերի 6-ին, ժամը 23։10-ին, մորը՝ Աիդա Մաթևոսյանին, բուժօգնություն ցուցաբերելու նպատակով, շտապօգնության ավտոմեքենայով ուղեկցել է Երևան քաղաքի Պարոնյան 21 հասցեում գործող <<Նաիրի>> ԲԿ, որտեղ համապատասխան բժշկական օգնություն ստանալուց և հիվանդի առողջական վիճակը կայունանալուց հետո, Աստղիկ Խաչատրյանը բժշկական անձնակազմից պահանջել է նշանակել ստացիոնար բուժում և տրամադրել համապատասխան տեղեկանք, սակայն չընդունելով բժշկական անձնակազմի մասնագիտական և միաժամանակ բացասական պատասխանը, բժշկական կենտրոնի ընդունարանում, դիտավորությամբ, կոպիտ կերպով խախտելով հասարակական կարգը և բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով հասարակության՝ հավաքված բժշկական անձնակազմի և այդ պահին բժշկական օգնության դիմած անձանց նկատմամբ, բարձրաձայն սեռական բնույթի հայհոյանքներ է հնչեցրել նրանց հասցեին, ապա անտեսելով ներկաների դիտողությունները և շարունակելով խուլիգանական գործողությունները, վիճաբանել է հերթապահ բժշկուհի Քրիստինե Բաղդասարյանի հետ, որի ընթացքում բռնություն գործադրելով՝ ձեռքով հարվածել և ճանկռել է նրա աջ ձեռքը՝ դիտավորությամբ պատճառելով ֆիզիկական ցավ, այնուհետև, անտեսելով նաև խուլիգանական գործողությունները դադարեցնելուն ուղղված հասարակական կարգի պահպանության պարտականություն իրականացնող Ահարոն Թադևոսյանի դիտողությունները, շարունակել է բարձրաձայն հայհոյանքներ տալ և, դիմադրություն ցույց տալով, բռնել է վերջինիս հագուստի օձիքից, թափահարել, ապա ձեռքով հարվածել Ա.Թադևոսյանի կրծքավանդակին՝ այդ կերպ շուրջ 3 ժամ տևողությամբ խախտելով բժշկական կենտրոնի բնականոն աշխատանքը, որից հետո ոստիկանության ծառայողների կողմից բերման է ենթարկվել ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժին: Այսինքն, Ա.Խաչատրյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով չթույատրված արարք:
21. Միևնույն ժամանակ, լսելով Ա.Խաչատրյանին, նրա պաշտպանին, oրինական ներկայացուցչին, և հաշվի առնելով ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննության եզրակացության հիման վրա Ա.Խաչատրյանին վերագրվող արարքի նկատմամբ անմեղսունակ ճանաչելու և նրան ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված պատասխանատվությունից ու պատժից ազատելու, ու վերջինիս նկատմամբ հարկադիր բուժում` հոգեբուժական հիվանդանոցի ընդհանուր հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքում նշանակելու վերաբերյալ դատախազի կարծիքը, հիմնավորված կերպով գտել է, որ հանրության համար վտանգավոր՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված, վերը նշված արարքը կատարելու պահին Ա.Խաչատրյանը գտնվել է անմեղuունակության վիճակում և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի համաձայն՝ նա ենթակա չէ քրեական պատասխանատվության, ու նույն օրենսգրքի 97-րդ հոդվածի համաձայն՝ նրա նկատմամբ պետք է նշանակվի բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց, նկատի ունենալով, որ ներկա հոգեկան վիճակով նա վտանգավոր է իր և այլ անձանց համար և հիվանդանոցային բուժման ու մշտական հսկողության կարիք ունի։
Ա.Խաչատրյանի նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց նշանակելիս՝ դատարանը հաշվի է առել նրա հոգեկան հիվանդությունը, նրա կատարած արարքի բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և, հաշվի առնելով ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննության եզրակացությունը, գտել է, որ նա պետք է ազատվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված պատասխանատվությունից ու պատժից ու նրա նկատմամբ պետք է նշանակվի հարկադիր բուժում` հոգեբուժական հիվանդանոցի ընդհանուր հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքում։
22. Ինչ վերաբերվում է վերաքննիչ բողոքի այն պնդմանը, թե <<…Ա.Խաչատրյանի նկատմամբ արդեն իսկ քրեական գործի դատաքննության ընթացքում նշանակված ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննության և անմեղսունակության վերաբերյալ փորձագետի եզրակացության ստացման պայմաններում դատարանը վերջնական դատական ակտով պետք է Աստղիկ Խաչատրյանին ազատեր քրեական պատասխանատվությունից` առանց բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու>>, ապա այն չի բխում ՀՀ քրեական օրենսգրքի օրենսգրքի 25-րդ, 97-րդ և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի պահանջներից:
Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրի 361-րդ հոդվածով նախատեսված է, որ ամբաստանյալի մեղսունակության հարցը կարող է առաջանալ նաև դատական քննության ժամանակ, և այդ կապակցությամբ կարող է նշանակվել դատահոգեբուժական փորձաքննություն: Դատարանը, ելնելով փորձաքննության արդյունքներից, գտնելով, որ ամբաստանյալը արարքը կատարելու պահին եղել է անմեղսունակ վիճակում, կամ հանցագործությունը կատարելուց հետո հիվանդացել է հոգեկան հիվանդությամբ, որը զրկել է նրան իր գործողությունների համար իրեն հաշիվ տալու կամ այդ գործողությունները ղեկավարելու հնարավորությունից, ընդունում է համապատասխան որոշում, որը կարող է լինել նաև բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու ձևով:
23. Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով առանց բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու Ա.Խաչատրյանին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու վերաբերյալ վերաքննիչ բողոքում առկա խնդրանքը, հանգում է այն հետևության, որ այն բավարարելու հիմքեր չկան, նկատի ունենալով, որ առաջին ատյանի դատարանը հիմնվելով ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննության եզրակացության հետևությունների վրա` ճիշտ եզրահանգման է եկել անմեղսունակության վիճակում քրեական օրենքով չթույլատրված արարք կատարած Ա.Խաչատրյանի նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց կիրառելու, ինչպես նաև դրա տեսակի ընտրության հարցում` հարկադիր բուժումը նշանակելով ընդհանուր հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքի պայմաններում:
Հետագայում, դատարանը, ելնելով անձի առողջական բարելավումից կամ նրա լրիվ առողջանալուց, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 465-րդ հոդվածով, բժշկական հանձնաժողովի եզրակացության հիման վրա առողջապահության մարմնի միջնորդությամբ կարող է քննել բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցը վերացնելու կամ փոխելու հարցը:
24. Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը պաշտպան Դ.Մնացականյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում հանգում է այն հետևության, որ բերված վերաքննիչ բողոքը բավարարելու, իսկ դատական ակտը բեկանելու հիմքեր չկան, նկատի ունենալով, որ դատարանը որոշում կայացնելիս թույլ չի տվել նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կարող էին հանգեցնել դատական սխալի:
Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ և 394-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ քրեական դատարանը





Ո Ր Ո Շ Ե Ց

1.Պաշտպան Դ.Մնացականյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել, իսկ <<Քրեական պատասխանատվությունից ու պատժից ազատելու և բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց կիրառելու մասին>> Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016թ. հունիսի 28-ի որոշումը թողնել օրինական ուժի մեջ:
2. Սույն որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք կարող է բերվել այն հրապարակելու օրվանից մեկամսյա ժամկետում` ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատին:



Իսկականի հետ ճիշտ է`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐª Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ