ԵԿԴ-0044/01/15







Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ



Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը,

նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,

մասնակցությամբ`
մեղադրող,
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների դատախազության
դատախազ Ս. Անդրեասյանի,



2015թ. ապրիլի 2-ին Երևանում,

դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Արտակ Ջիվանի Խաչատրյանի`
ծնված 1994թ. հոկտեմբերի 29-ին Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ Գեղարքունիքի մարզի Ծովինար գյուղում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ-մասնագիտական կրթությամբ, ամուրի, խնամքին ոչ ոք, նախկինում չդատված, չի աշխատում, հաշվառված է ՀՀ Գեղարքունիքի մարզի Ծովինար գյուղի 4-րդ թաղամասի 5-րդ փողոցի թիվ 1 տանը, բնակվում է ՀՀ Արմավիրի մարզի Արևաշատ գյուղի թիվ 13 տանը, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։

Գործի դատավարական նախապատմությունը

Թիվ 13118715 քրեական գործը ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում հարուցվել է 2015թ. փետրվարի 23-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։
Ամբաստանյալ Արտակ Ջիվանի Խաչատրյանին նախաքննության մարմնի կողմից մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով հետևյալ արարքի համար. «որ նա 2015թ. փետրվարի 10-ին անդրավարտիքի աջ գրպանում ապօրինի կերպով կրել է հարվածող-փշրող սառը զենքերի շարքին դասվող` կռփազենքերի նմանողությամբ արհեստագործական եղանակով պատրաստված մետաղյա առարկա, որը նրա մոտ նույն օրը հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնում կատարված անձնական խուզարկության ժամանակ։»։
2015թ. փետրվարի 27-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, որը 2015թ. մարտի 3-ին ստացվել և 2015թ. մարտի 5-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2015թ. մարտի 20-ին նշանակվել է դատական քննության։

Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները

Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
2015թ. փետրվարի 10-ին, ժամը 1715-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական շրջանի տարածքում գտնվող Ազատության հրապարակում, ամբաստանյալ Արտակ Խաչատրյանը տաբատի հետևի աջ գրպանում ապօրինի կերպով կրել է սառը զենք հանդիսացող` արհեստագործական եղանակով պատրաստված մետաղյա կռփազենք։ Այդտեղ ծառայություն իրականացնող, ՀՀ ոստիկանության պետական պահպանության ծառայության /այսուհետ ՊՊԾ/ 1-ին գումարտակի ոստիկաններ Գ. Ղարիբյանը և Գ. Սարգսյանը նկատելով դա` Արտակ Խաչատրյանին սառը զենք կրելու կասկածանքով բերման են ենթարկել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնականի բաժին, որտեղ նրա տաբատի հետևի աջ գրպանում հայտնաբերվել է վերոհիշյալ սառը զենքը։
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալ Արտակ Խաչատրյանը նախկինում դատված չի եղել, իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելով և տալով ինքնախոստովանական ցուցմունքներ` զղջացել է կատարած արարքի համար։

Ապացույցների հետազոտում և գնահատում

Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Ամբաստանյալ Արտակ Խաչատրյանի խոստովանական ցուցմունքներով այն մասին, որ 2015թ. փետրվարի 10-ին, ժամը 1400-ի սահմաններում, զբոսնելու նպատակով ՀՀ Արմավիրի մարզից եկել է Երևան քաղաք, որտեղ Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի տարածքում գործող «Մալաթիա» տոնավաճառի մոտակայքում, անծանոթ անձից 5.000 ՀՀ դրամով ձեռք է բերել կռփազենք։ Այն տաբատի գրպանում պահելով` զբոսնելու նպատակով եկել է Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական շրջանի տարածք։ Նույն օրը, ժամը 1715-ի սահմաններում, Ազատության հրապարակում իրեն են մոտեցել ոստիկանության աշխատակիցները և իրեն հրավիրել են ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին։ Այդտեղ իրեն անձնական խուզարկության են ենթարկել և հայտնաբերել են իր տաբատի հետևի ձախ գրպանում պահվող կռփազենքը։ Այդ կռփազենքը գնել է որպես հուշանվեր, այն երբևէ չի օգտագործել։ Զղջում է կատարած արարքի համար և խնդրում է ներել։
/գ.թ. 25-26, 34, դատական նիստի արձանագրություն/
Դատաքրեագիտական փորձաքննության 2015թ. փետրվարի 16-ի թիվ 368-15 եզրակացությամբ, որի համաձայն`
«1.Փորձաքննության ներկայացված շագանակագույն մետաղյա առարկան պատրաստված է արհեստագործական եղանակով կռփազենքերի նմանողությամբ, դասվում է հարվածող-փշրող սառը զենքերի շարքին։»։
/գ.թ. 10-11/
ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի ոստիկան Գ. Ղարիբյանի` որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, 2015թ. փետրվարի 10-ին ներկայացված զեկուցագրով, որի համաձայն` նույն օրը, ժամը 1715-ի սահմաններում ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի ոստիկաններ Գ. Ղարիբյանը և Գ. Սարգսյանը Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական շրջանի տարածքում գտնվող Ազատության հրապարակում ծառայություն իրականացնելիս նկատել են մի երիտասարդի, ում տաբատի հետևի աջ գրպանում կիսով չափ երևացել է կռփազենքի նմանվող ինչ-որ իր։ Նշված երիտասարդին սառը զենք կրելու կասկածանքով բերման են ենթարկել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնականի բաժին։ Այդտեղ պարզվել է, որ նա ՀՀ Արմավիրի մարզի Էջմիածին քաղաքի Կիրովի փողոցի թիվ 5 շենքի թիվ 3 բնակարանի բնակիչ, 1994թ. հոկտեմբերի 29-ին ծնված Արտակ Ջիվանի Խաչատրյանն է։
/գ.թ. 2, 29/
Որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, անձին ոստիկանության բաժին բերման ենթարկելու մասին 2015թ. փետրվարի 10-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` Արտակ Խաչատրյանը նույն օրը, ժամը 1730-ին սառը զենք կրելու կասկածանքով բերման է ենթարկվել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնականի բաժին։
/գ.թ. 3, 29/
Որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, անձնական խուզարկություն կատարելու մասին 2015թ. փետրվարի 10-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` Արտակ Խաչատրյանը նույն օրը, ժամը 1740-ին ենթարկվել է անձնական խուզարկության և նրա մոտից հայտնաբերվել է նաև կռփազենքի նմանվող մետաղյա իր։ Նա հայտարարել է, որ «հայտնաբերվածը կռփազենք է, որը պատկանում է իրեն և նույն օրը ձեռք է բերել Մալաթիայի տոնավաճառից։»։
/գ.թ. 5, 29/
Ամբաստանյալ Արտակ Ջիվանի Խաչատրյանի մոտից հայտնաբերված սառը զենքն իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին 2015թ. փետրվարի 23-ի որոշմամբ։
/գ.թ. 28/


Դատարանի իրավական վերլուծությունները

Վերլուծելով ամբաստանյալ Արտակ Ջիվանի Խաչատրյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Արտակ Ջիվանի Խաչատրյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, ապօրինի կերպով սառը զենք կրելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Արտակ Ջիվանի Խաչատրյանի նկատմամբ, նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, այն, որ նա նախկինում դատված չի եղել, իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և տալով ինքնախոստովանական ցուցմունքներ` զղջացել է կատարածի համար։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։
Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` հանգել է այն հետևության, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով` հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե'ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի սանկցիան այլընտրանքային է, այն պատիժ է նախատեսում ինչպես տուգանքի, այնպես էլ կալանքի և ազատազրկման ձևով։
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա։
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։ (…)» (տե’ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը)։
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Արտակ Խաչատրյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով նրա անձը բնութագրող հանգամանքների հետ` դատարանը գտնում է, որ Արտակ Խաչատրյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել մեղմ պատժի` տուգանքի ձևով։
Դատարանը գտնում է, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Արտակ Խաչատրյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել։
Քննարկելով իրեղեն ապացույցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 2015թ. փետրվարի 23-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, ՀՀ ոստիկանության փորձաքրեագիտական վարչությունում գտնվող սառը զենքը պետք է ոչնչացնել։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Արտակ Ջիվանի Խաչատրյանի նկատմամբ խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունն ընտրված է ճիշտ և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ տուգանքի դատապարտվելու դեպքում ամբաստանյալ Արտակ խաչատրյանի կողմից քրեական պատասխանատվությունից և նշանակված պատիժը կրելուց խուսափելու, դատարանի դատավճռի կատարմանը խոչընդոտելու հավանականությունը ցածր է։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ հոդվածներով, դատարանը`


Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ամբաստանյալ Արտակ Ջիվանի Խաչատրյանին մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկի` 200.000 /երկու հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված սառը զենքը ոչնչացնել։
Դատավճիռը հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։



ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ